Agustin Ibarrola artistaren erakusketa bikaina aurkeztu du Gustavo de Maeztu Museoak » Museo Gustavo de Maeztu\nGustavo de Maeztu Museoak, 2022ko martxoaren 4tik maiatzaren 29ra bitartean, aldi baterako erakusketen aretoan, Agustín Ibarrola artistaren lanaren erakusketa bat bilduko du. Artista hori Bilbon jaio zen 1930ean, eta fabriketako eta baserrietako lan-munduaren irudikapenarekin lotuta dago.\nBerrogeita hamarreko eta hirurogeita hamarreko amaieran urteen artean landutako figurazio horretan, 57. Equipoko kide izateko esperientziarekin batera, bizi izan zen. Kolektibo horrek artearen funtzio soziala azpimarratu zuen.\nIbarrolaren uste eta jarduera politikoek, Alderdi Komunistako militantziak eta Euskadiko Langile Batzordeen garapenak 1962an atxilotzea eta 1965 arte kartzelaratzea eragin zuten. Kartzelan lanean jarraitu zuen langileen eta nekazarien mundua goratzeko konpromisoa islatzen. Proletalgoaren gorespen hori, bizitako esperientzien lekukotzaren eta asmo sinbolikoaren artean zatitzen dena, hamarkada bat baino gehiagoan izan zen bere sormenaren oinarria.\nProdukzio horren konfigurazioan, gero eta eredu funtsezkoagoetarantz egindako bilakaera ikus daiteke. Artetaren estetikan eta errealismo sozialistan errotutako hasierako irudikapenetik, Ibarrolak irudiak eraikitzeko joera gero eta garbiago eta geometrikoagorantz jo zuen.\nHerrialdearen egoera politikoa normaldu egin zen demokrazia iritsi zenean, eta Ibarrola liberalizatu egin zen proletarioaren defentsaren eskakizunetik, esperimentazio plastiko horri guztiari protagonismoa emateko, kontakizunetik aparte.\nGarai honetakoak dira Gustavo de Maeztu museoan ikusgai jarritako lanak. Lan horietan, Mikel Lertxundi Galiana ikerlariak eta IBARROLAren obran adituak dioenez, Madrilen egindako erakusketarako azterlanean, espazio plastikoaren interaktibitatea, bere sorkuntzaren funtsezko oinarrietako bat, 57. Taldean izandako esperientzian zehar, eta funtsaren eta bere langile-pinturaren arteko erlazioan jarraipena izan zuena, ekoizpen abstraktu honetan ikusten da. Funtzio garrantzitsua betetzen dute kontrakotasun hauek: betea-hutsa, konkaboa-konbexua, goian-behean eta negatiboa- positiboa.\nZenbait piezatan, aipagarria da bere oleo figuratibo askoren eta ekoizpen xilografikoaren esparru generikoetan agertzen zen joko marratua, eta hemen konposizio abstraktu ildaskatuetan edo gurutzatuetan bihurtzen baita.\nPaperaren gaineko olio-pinturetan, zeinek eragin suprematista baitute geometria ilun bat hartzeko orduan, Ibarrola beste euskal sortzaile batzuek 1950eko hamarkadan garatutako proposamenekin harremanetan jarri zen: Oteizak kuboaren inguruan egindako ikerketarekin, edo Nestor Basterretxeak egindako ikerketarekin, beste forma batzuek zeharkatutako zirkuluak direla eta.\nPieza multzo horretan dinamismoa dago, hainbat baliabideren bidez lortua, hala nola diagonalak behin eta berriz erabiltzea edo elementu linealak moztu, gurutzatu eta txirikordatzea.\nErakusketarako sarrera doakoa da, Lizarrako pinakotekan egiten diren kultura-jarduera guztiak bezala, eta irekita dagoen ordutegian bisita daiteke: asteartetik larunbatera, 9:30etik 13:30era; igande eta jaiegunetan, 11:00etatik 14:00etara.\nGustavo de Maeztu Museoak eta Madrilgo José de la Mano Galeriak ekoitzi dute erakusketa.\nAgustín Ibarrola Goicoechea Bilbon jaio zen, 1930ean, langile-familia batean. Haurra zela, Espainiako Gerra Zibila bizi izan zuen, eta horrek markatuko ditu haren bizitza eta ibilbide artistikoa. Ibarrolak jakin-min handia piztu zuen artearekiko, eta 14 urterekin Bilboko Arte eta Lanbide Eskolan sartu zen, marrazketa eta pintura ikasteko asmoz.\nLantegi eta baserrietako lanaren mundua irudikatzen du, 1948an Bilbon lehen banakako erakusketa egin zuen arte. Erakusketa honek aldaketa bat suposatu zuen bere prestakuntzan eta Madrilera joan da San Fernando Arte Ederren Goi Eskolan trebatzen jarraitzeko. Ezin izan zuen matrikulatu ikasketarik ez zuelako eta, beraz, Daniel Vázquez Díazen tailerrean sartu zen.\nAtzerrira egindako lehen bidaia Parisera egin zuen 1956an, Espainiako Artisten Elkarteko idazkari gisa, eta, berarekin batera, 57. Taldea osatuko dutenak ezagutu zituen.\nAlderdi Komunistako kide aktibo gisa, 1962an atxilotu eta bederatzi urteko kartzelaratze-zigorra ezarri zion auzitegi militar batek. Kartzela barruan margotzen eta marrazten jarraitu zuen, baina ezin zituen lanak sinatu, ez eta kanpoan erakutsi ere.\nUrtebete geroago, Appel for Amnistyk, Espainiako Alderdi Komunistaren bidez, erakusketa bat antolatu zuen Londresen, Parisen, Belgikan, Alemanian eta Italian, gaur egun desagertu diren “legez kanpoko” lan horiekin.\n1965ean aske utzi zuten eta, beste euskal artista batzuekin batera, Euskal Eskolako talde artistikoak sortzen hasi zen: Gaur, Emen, Orain eta Danok. 1967an, berriro atxilotu eta kartzelaratu zuten Basaurin (Bizkaia) 1969 arte, Debako Eskolan sartu zenean.\nUne horretatik aitzina, euskal arteari buruzko hainbat erakusketa eta arte-ekitalditan parte hartu zuen. Barakaldoko (Bizkaia) Euskal Artearen Lehen Erakusketa Bereizi gabean eta 1972ko Iruñeko Arte Topaketetan parte hartu zuen, eta 1976ko Veneziako Biurtekoan ere euskal ordezkari bakar gisa azaldu zuen.\n1977an, anbizio handiko lan bat egin zuen: Guernica horma-irudia, hamar metroko friso narratiboa, Pablo Picassoren Guernica (1937) omentzeko. Gainera, Euskal Herrian behin betiko instalatzea eskatzen zuen herritarren mugimenduari ere lagundu zion lan honekin.\n80ko hamarkadan, Euskal Herriko Unibertsitateko Arte Ederren Fakultateko irakasle izan zen, eta handik bost urtera kargutik kendu zuten, titulaziorik ez zuelako. 1987an, Kultura Ministerioak eta Madrilgo Udalak erakusketa antologiko bat antolatu zuten. Ondoren, Zaragozara eta Bilbora joan zena, eta bertan aktiboki hartuko du parte.\nErakusketa-aldi hau bukatuta eta Kortezubiko (Bizkaia) baserrian erretiratuta, hainbat material erabiltzen hasi zen, hala nola trenbideko trabesak, kartoiak, makila lehorrak, burdina galdatua, corten altzairua… Naturan hainbat esku-hartze artistiko egitera eramanen duen etapa hasi zuen. Omako basoko enborrak, Santimamiñeko historiaurreko kobazuloetatik eta haien bizilekutik hurbildaudenak, Omako baso biziduna (1983-1987) sortzeko abentura estetiko ausart eta ezagunenetako baten euskarri dira.\nAgustin Ibarrolak, XX. mendeko azken hamarkadatik aurrera, euskal erakunde publikoen onarpena du, hainbat eskultura agindu eta espazio publikoetan kokatzen baitituzte. 1993an, Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zuen 57. Taldeko kideekin batera, eta Salamancako Unibertsitateko Arte Ederren Fakultateak gonbidatu zuen, hiri horretan Zumar Lehorren Basoa (1995-1996) sortzeko.\nRENFErekin lankidetzan, 1997tik aurrera, Espainiako zenbait hiritan trabesekin egindako bere serie eskultoriko ospetsuak erakutsiko ditu, eta lan grafikoekin eta piktorikoekin hainbat erakusketatan parte hartzen jarraitzen du.\nElementu naturalekin egindako esperimentuek errealitate egiten dira paisaia artistiko estetiko hauetan: «Harriak eta zuhaitzak» (1999) Allarizen (Ourense), Los cubos de la memoria (2001-2006) Llanesko portuan (Asturias), aire zabaleko auditorioaren agertokia, 130 trabesekin, Ruhr meatze- arrorako proiektatu zuena, Bottrop-en (Alemania), 2002an; edo Ibarrola harriak, Bracamonteko Garoza dehesan (Muñogalindo, Ávila) margotutakoak, 2005 eta 2009 artean.\nXXI. mendeko lehen hamarkadan, terrorismoaren aurkako militantzia gailentzen da, eta hainbat eskultura ematen ditu terrorismoaren biktimen omenez. Santander, Andoain, Ermua, Gasteiz, Logroño, Alacant eta Murtzian bezalako lekuetan daude ikusgai.\nIbarrolak bere sorkuntza-bulkada eta lan-diziplina mantentzen jarraitzen du Omako Haranetik (Kortezubi, Bizkaia) erretiroan, laurogeiko hamarkadan familiarekin jarri zen baserrian.


Eraikuntza akatsak eraikin berri batean | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\n2000ko otsailean etxebizitza berri bat erosi nuen hiru solairu eta 12 etxebizitzako finka batean. Ia urtebetez bizi naiz bertan eta arazo batzuk daudela ikusi dut. Logelako hormak auzokoaren etxean gertatzen dena entzuten uzten dit, ez baitago isolamendurik. Eraikitzaileak aitortu du horma horrek ez duela aire kamerarik eta gainera uste dut ez duela behar lukeen lodierarik ere. Sotoan aparkalekua dugu eta, hori dela eta, CO2 erauzgailuak daude jarrita, baina ez dute isolamendurik eta soinu gogaikarria ateratzen dute gau eta egunez. Enpresa eraikitzaileak dio hori ez dela euren arazoa eta isolatu nahi baditugu, geure kontura egin beharko dugula. Auzi hauek konpontzeko legez zer egin dezakedan jakin nahi nuke.\nEraikuntza akatsik dagoen eta obra proiektua bete ez delako diren edo eraikuntza lanetan parte hartu zutenen zabarkeriaz gertatu diren jakiteko, arkitekto edo aparejadore baten aditu-txostena egin beharko da. Txosten horretan argitu beharko da auzia eta akats horiek eraikin osoari eragiten dioten, akatsen nolakotasun eta larritasuna, izan dezaketen bilakaera etab.\nProzesu horri ekitea erabakiz gero, jabeen hurrengo bilerako gai zerrendan gaia sartzea proposatu beharko zaio bizilagunen elkarteko presidenteari (edo gai hori aztertzeko berariaz bilera deitzea). Bilera horretan, aditu bati txostena eskatzea proposatuko zaio batzarrari, eraikuntza akatsak, horien larritasuna eta zergatiak, bilakaera posiblea etab. jaso ditzan eta ez da ahaztu behar sototik datozen zaraten neurketa ere egitea, larregikoak diren ala ez jakiteko.\nAdituen txosteneko datuetatik abiatuta, bizilagunen elkarteko presidenteak, elkartearen izenean eta batzarrak horretarako baimena emanik, arduradun posibleengana jo ahal izango du, akats eta kalteen konponketa eskatzeko; jabekideetako norbaitek ere egin ahal izango luke, bere izenean eta bizilagun elkartearen mesedetan.\nEra honetako negoziazioetarako abokatu bat izatea komeni da, emaitzarik lortu ezean, Epaitegi Zibiletara jo beharko da eta. Horretara iritsiz gero, kontuan izan beharko da etxebizitza orain urtebete erosi zela eta, beraz, ez dela aplikagarri Eraikuntza Ordenatzeko Lege berria, 2000ko azaroaren 6an sartu baitzen indarrean.Horrek aurreko araudia ezartzea ekarriko luke, zehazkiago Kode Zibileko 1.591. artikulua, eraikuntzako akatsengatik parte hartu duten guztien hamar urterako erantzukizuna eta erantzukizun solidarioa ebazten duena. Gainera, jurisprudentzia ugari dago eta baita Kontsumitzaile eta Erabiltzaileen Legea ere.


33,9 milioi irabazi ditu Laboral Kutxak lehen hiruhilekoan - Debagoiena - Goiena.eus\n33,9 milioi irabazi ditu Laboral Kutxak lehen hiruhilekoan\nLeire Kortabarria 2015-05-11 15:24\nLaboral Kutxak 33,9 milioi euro irabazi ditu aurtengo lehen hiruhilekoan. Interes-tasek minimoetan jarraitzen dute, baina iazko bigarren seihilekoan kreditu-eskaerak ugaritu egin ziren eta joera horrek bere horretan jarraitzen du, bai etxeetan, bai enpresetan.\nHorri denari esker, Laboral Kutxak lortu dituen balantze orekatua, likidezia-maila bikaina eta kapitalizazio-maila altua nabarmentzen ditu. Hori konfirmatuz, Fitch-ek BBB+ kalifikazioa eman dio Laboral Kutxari –Hego Euskal Herriko eta Espainiako bigarren kalifikazio onena–, eta Moody's-ek, Ba1 –laugarren onena.\nNabarmentzeko beste datu batzuk hauek dira: kreditua hazten dabilela baieztatzen dutenak. Izan ere, kontsumorako kredituak %29 hazi dira iazko lehenengo hiruhilekotik hona; enpresendako kredituak, %54; eta hipoteketarako kredituak, %66.\nLaboral Kutxak prentsa oharra kaleratu du, hainbat esparrutan egin duen lana baloratuz:\nBezeroen aurrezki-saldoek izandako gorakadaren ondorioz, aurrez lasaia zuen likidezia finkatzen jarraitzen du entitateak. Ondorioz, indartsu dago txikizkako merkatuan nahiz enpresetan inbertitzen jarraitzeko. Hala, bezeroen gordailuen gaineko kredituen ratioa %94,5koa da (emandako maileguen eta dauzkan gordailuen arteko zatiketa), eta txikizkako merkatuan diharduten sektoreko entitateen batez bestekoa % 26,4koa, azken informazio erabilgarriaren arabera.\nKalifikazio-agentziek behin eta berriro agerian jarri dutenez, arriskuen gestioa eta, bereziki, kreditu-arriskuaren gestioa da entitatearen indargune handienetako bat. Ondorioz, berankortasun-tasak beherako bideari eutsi dio eta %8,44koa da, sektorearen batez bestekoa baino apalagoa, hori 2015eko otsailean %12,59ko ratioa baitzen.\nKreditu-kooperatibak %13,69ko kaudimen-ratioa du, Common Equitiy Tier 1 (CET1) ratioaren arabera. Sektorean nabarmentzeko moduko ratioa da.\nBezeroei emandako kreditu osoa, hornikuntzak aintzat hartu gabe, 14.003 milioi eurokoa da. Saldoek beherako bidean jarraitzen dute, urtetik urtera %5,13ko beherakada izan baitute.\nAurreko epealdi berberarekin alderatuta, hiruhileko honetan familientzako hipoteka-kredituek %66 eta kontsumo-kredituek %29 egin dute gora. Joera berbera antzeman da enpresentzako finantzaketan, formalizazioen bolumena %54 eta inbertsio hori eskuratu duten enpresen kopuru %29 hazi baitira.\nBaliabide bitartekotuen bolumen osoa (partikularren, enpresen eta erakundeen saldoak barne hartuta) 18.217 milioi eurokoa da, urtean %5,15 gora egin ondoren.\nInteres-tasa txikiekin jarraitzen du merkatuak. Horrek esan nahi du ohiko banku-negozioko marjinetan presio handia dagoela, oraindik. Halere, Laboral Kutxak errentagarritasun-maila egokiari eutsi dio eta 77,7 milioi euroko interesen marjina eskuratu du. Horri komisioek, dibidenduek eta beste finantza-eragiketa batzuek ekarritako sarrerak gehitu behar zaizkio, eta, guztiak bilduta, 112,8 milioi euroko marjina gordina lortu du. 49,6 milioi euroko administrazio-gastuak kontabilizatu eta hainbat gastutara 22,8 milioi euro bideratu ondoren, zerga ondorengo emaitza indibiduala 33,9 milioi eurokoa izan da. 2014ko lehen hiruhilekoaren aldean %5,2ko hobekuntza izan da, beraz.


Gabonetako argiak: horrela ingurumena kutsatzen dute eta osasunari eragiten diote | Consumer\nArgi kutsadura gertaera bat da eta Gabonetan areagotu egiten da. Argi-jaialdiak ingurumenari, osasunari eragiten dio, eta espaziotik ikus daiteke, NASAren datuen arabera\narabera: Astelehena, 2021eko abenduaren 06a\nAdibidez, zuhaitzen hostoen erorketa, Gabonetako argietako argiak udazkenaren amaierako eta jaietako hurbiltasuneko seinale bihurtu dira. Kaleak gero eta lehenago nahasten dira mila koloretako bonbillekin. Eguberrietako erakargarritasun handienetako bat izan arren, argiek ere kritikak pizten dituzte urtero, energia xahutzeagatik. Udalek erantzun dute azken urteotan ahalegin handia egin dela goritasun-bonbillen ordez led argiak jartzeko, askoz eraginkorragoa baita. Gabonetako argiek, ordea, arazo handia dute atzean: gehiegizko argitasunak kalte egin diezaioke gure osasunari eta ingurumenari. Artikulu honetan, batez ere, gutxi ezagutzen den eta etengabe hazten ari den ingurumenaren gaineko albo-ondorio horretan sakontzen dugu: argi-kutsadura. Izan ere, Gabonetako argi-jaialdia espaziotik ikus daiteke, NASAren datuen arabera.\nZenbat kutsatzen du argiak?\nFarolak landaren erdian, kartel argidunak, proiektagailuak eraikin edo monumentuetara begira, argi-sorta bat espaziora botatzen duten kanoiak… Horrek guztiak zeru ilunen nazioarteko elkarteak gaueko argiztapen gehiegizkoa, gaizki zuzendua edo alferrikakoa dela definitzen duen kutsadura mota hori areagotzen du. Kaleak, etxeak eta naturguneak urez betetzen dituzten argiak, zeruko gaueko mirariak begiestea galarazten dutenak. Hiri handi baten inguruan bizi direnek, zenbat izar ikus eta konta ditzakete etxetik?\nEz da estetika hutsa edo astronomiarekiko zaletasuna. Gero eta gehiago dakigu kutsadura mota horrek animalietan eta ekosistemetan dituen eragin negatiboei buruz, baina baita gure osasunari buruz ere. “Gaueko argi artifiziala den bezala tratatu behar da, mugak jarri behar zaizkion agente kutsatzaile gisa. Hori dagoeneko egiten dugu zaratarekin, autoen gasekin eta uraren kutsadurarekin”, dio Valentziako Unibertsitateko Enric Marco ikertzaile eta astronomoak.\nIrudia: Tran tonda\nSateliteen irudiek Lurretik igortzen dugun argitasun artifiziala neurtzen laguntzen diete zientzialariei. Baina hori ebaluatzeko modu gehiago ere badaude, hala nola argi-neurgailuen sareak (fotometroak), planeta osoan instalatuak, gaueko zeruan kutsadura mota hori detektatzeko.\nProiektu horietako bat Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko TESS fotometroen sarea da. Ia 300 estazio daude, eta 30 segundoz behin neurriak hartzen dituzte, urteko gau guztietan, Stars4All europar ekimenaren barruan. EBk bultzatutako proiektu honen helburua da argi-kutsadurak biodibertsitatean eta giza ongizatean duen eraginari buruz sentsibilizatzea eta hori murrizteko neurriak sustatzea, hala nola argi artifizialen potentzia murriztea.\nHorrelako ekimenei esker, argitu ahal izan da argiztatutako eremuak % 2,2 hazten direla urtean mundu osoan.\nZenbat gastatzen dute Gabonetako argiek?\nEta Eguberrietan handitzen da gehien. “Duela urte batzuk arte jana zen eta ez zegoen arazorik. Baina orain dela gutxi hasi dira argi gehiago eta gehiago jartzen, eta horrek baliabideak xahutzea dakar. Eta Gabonetako argiak azarotik urtarrilera bitartean jartzen direnez, haien eragina ez da batere nabarmena”, dio Enric Marcok.\nSmart Lighting aholkularitza-enpresa espezializatuaren arabera, 2019an % 40 baino gehiago hazi zen Gabonetako argien inbertsioa, aurreko urtearekin alderatuta, hiri handietan. Kasu deigarrienak hauek izan ziren: Zaragoza (+% 300) –100.000 eurotik 400.000 eurora pasatu zen–, Kordoba (+% 73), Madril (+% 27,7) eta Bartzelona (+% 20). Aztertutako 205 hiriek 25 milioi euro baino gehiago gastatu zituzten Gabonetako argiztapenean 2019an.\nGabonetako argietan egindako inbertsioaren igoera “Vigo efektua” da, Galiziako hiriak Gabonetako turismoaren alde egin duelako. 2019an, Vigok 1,1 milioi euro gastatu zituen hirian zehar 10 milioi led argi baino gehiago instalatzeko.\nInbertsio horren zati handi bat antzinako goritasun-bonbillen ordez led argiak jartzea da, %80 energia gutxiago gastatzen baitute. Onuragarria dirudi ingurumenerako, baina ezkutuko eragina du; izan ere, teknologia-mota horretarako trantsizioak% 49 igo du, gutxienez, argi-kutsadura azken 20 urteetan (2000. urtearen hasieran, led teknologiak bonbilla klasikoak gainditzen zituen). Satelite bidezko irudiak erabiltzen dituen ikerketa baten ondorio nagusietako bat da hau, eta Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (CSIC) ikertzaileek parte hartu zuten.\nAutoreen arabera, eragina askoz larriagoa ere izan liteke, argi mota horrek aurreko teknologiek baino argi urdin gehiago igortzen baitu, eta sateliteen sentsoreek ez dituzte detektatzen. “Mundu mailan % 270 eta eskualde batzuetan % 400era irits daitekeen handitzeaz hitz egin dezakegu”, azaldu du Alejandro Sánchez de Miguelek, Exeterreko Unibertsitateko astrofisikaria, Andaluziako Astrofisika Institutuari lotua (IAA-CSIC) eta ikerketaren koordinatzailea.\nIkertzaileen arabera, iraganean gertatu den errebote efektua da. Zenbat eta eraginkortasun handiagoa eta teknologia merkeagoa izan, orduan eta leku ilun gehiago argiztatzen hasten dira, edo argiak ordu gehiago programatzen dira, eta horrek kontsumoa areagotzen du.\nGaueko argiztapen artifizialak ingurumenean duen eragina\nIrudia: Sieon Nam\nJende gutxik egiten du lo lanpara piztuta dagoenean, baina gainerako espezieak bizitzera behartu ditugu argiz betetako mundu batean. Oso kasu argia da ipurtargiena eta udako gauetan dirdira egiten duena. Argi-dantza horiek ia ez dira ikusten mendian. Habitata suntsitzeaz gain, argi-kutsadura da intsektu biolumineszente horien mehatxu nagusia, gorteiatzean beren argiarekin distira egiten baitute: hainbeste giza argirekin, desorientatu egiten dira eta ezin dute bikoterik aurkitu.\nBeste animalia bat tximeleta hautemangarriak dira, itsaslabarretan hazten den hegazti bat. Habiatik egiten duen lehen hegaldia kritikoa da: itsasora iristen ez badira, kumeek heriotza ia seguruari egin behar diote aurre lurrean. Kanarietan, etxeen, eraikin publikoen, gasolindegien edo errepideen kanpoko argiztapena handituta, asko itsutzen dira eta ez dira itsasoa aurkitzeko gai. Hegazti horietatik 2.000 kume baino gehiago hiltzen dira urtero Tenerifen, SEO/BirdLife GKEaren arabera; izan ere, “Itzali argia lehen hegaldian” kanpaina sustatzen ari da, herritarrek, enpresek eta udalek kanpoko argiztapena murritz dezaten urrian eta azaroan. Horixe da, hain zuzen, pollueloen benetako unea.\nEta Gabonetako dekorazioak are zailagoak egiten dizkio bizitza basatiari. “Madril eta Vigo bezalako hiriek milaka lumen gehitzen dizkiote egun horietan zeruari, eta ingurumenaren aldetik oso sentikorrak diren eremuei eragiten diete, hala nola Atlantiko Uharteetako Parke Nazionalari edo Guadarrama Mendilerroko Parke Nazionalari”, dio Valentziako astronomoak.\nGaueko argiztapenak osasunean duen eragina\nBaina argi-poluzioak guztioi eragiten digu, baita gizakiei ere. Azterketa ugarik erakutsi dute —besteak beste, Murtziako Unibertsitateko Kronobiologia Sailaren ikerketa batek— gaueko argi gehiegi izateak inhibitu egiten duela mota guztietako animalien melatonina-ekoizpena; hormona horrek, loa erregulatzeaz gain, organismoan funtsezko beste funtzio asko betetzen ditu. Argi artifizialarekiko gehiegizko esposizioa gure ametsaren kalitatearekin ordaintzen dugu; izan ere, gure barne-erlojua (erritmo zirkadianoak) hankaz gora jartzen dugunean, atsedena ez da osoa eta ondoeza sentitzen dugu egunez.\nGainera, eraginkortasun handieneko ledak urdinagoak dira, arazo batzuekin zerikusia duen argi-mota bat. “Ikerketa batzuen arabera, lotura estua dago gauez argi urdinaren eraginpean egotearen eta bularreko eta prostatako minbizia izateko arrisku handiagoaren artean”, dio Alejandro Sánchez astrofisikariak. Hori dela eta, Minbizia Ikertzeko Nazioarteko Agentziak (IARC) gaueko argiak izan ditzakeen arriskuak ebaluatzeko azterketa gehiago egin beharra aldarrikatu du.\nArgi-poluzioak immunitate-sistemaren higadurarekin, estres-mailarekin edo diabete-arriskuarekin duen erlazioa aztertzen ari da beste ikerketa-lerro bat.\nGaueko argiak: erregulazio bat behar da\nEnric Marcoren hitzetan, “nonahi dugu argia, eta gutxiagorekin hobeto egongo gara”. Hala ere, Espainian araudi gutxi dago arazo horri aurre egiteko. Leku jakin batzuetan bakarrik aurkitzen dugu, hala nola Tenerifen eta La Palman. Duela 30 urtetik, Zeruaren Legeak babesten du Kanarietako zerua. Uharteak behaketa astronomikorako gune gisa gordetzeko, arau honek La Palmako eta Tenerifeko iparraldeko kanpoaldeen argiztapena arautzen du. Lege horri esker, Kanarietako herri askotako argiteria publikoaren instalazioak kontrolatu dira, eta horrek uharteetako argi-kutsadura murriztea lortu du.\nGaur egun, Industria, Merkataritza eta Turismo Ministerioa Espainia osoko kanpoko argiteria arautzen duen lege-dekretuaren erreforma tramitatzen ari da, energia-eraginkortasuna handitzeko eta argi-kutsadura murrizteko. “Gauzak ondo egiteko aukera paregabea dugu aurrean”, idatzi zuen erreformari buruz CSICeko Astrobiologia Zentroko Eva Villaver ikertzaileak. Baina azken zirriborroa oso motz geratu da arazoaren aurrean, Argi Kutsaduraren Azterlanen Espainiako Sarearen arabera. Adituentzat, araudi horrek gutxieneko argiztapen-balioak ezartzen ditu, eta ia maximoak izan beharko lukete. Gainera, udalek ere ez dute lekurik uzten hori arautzeko.\nEuropako beste herrialde batzuek, hala nola Frantziak, aspaldi ezarri zioten gaueko argiztapenari murrizketa gogorragoak. Han, udalerri-sare bat ere sortu da, “izarren azpiko herriak eta hiriak”, argiteria erabat edo zati batean itzaltzen dutenak gaueko 11:00etatik goizeko 06:00ak arte. Dagoeneko 12.000 herri eta hiri baino gehiago daude neurri horri atxikita, besteak beste, landa-eremuko udalerri txikiak, izarrez betetako zeruarekin erakargarritasun turistikoa dutenak, eta 200.000 biztanletik gorako Estrasburgo bezalako hiriak.\nNola kutsatu gutxiago Gabonetako argiekin\nUrte osoan poluzio mota hori murrizteaz gain, Gabonetan udalek ingurumenarekin duten konpromisoa erakusteko aukera dute, gauez atseden hartuz. Dena ez da bonbillez bete behar, hiriari ukitu berezia emateko. “Adibidez, Gabonetako argi-lumen bakoitzeko kaleetako argiaren lumen bat jaitsi beharko litzateke. Hala egin da Bruselako Grand Place-n, plazaren argia itzali baitute argiztatutako eraikinak miresteko”, proposatu du Marcok.\nEta etxetik lagundu nahi badugu, zeru ilunen defendatzaile honek oso proposamen sinplea du: “Gabonetako argirik ez fatxadetan”.


Bakearen Nobel saria. Zergatik ez Breivik-i? • ZUZEU\nMundu mailan hain ospetsuak diren Nobel sariak banatu dituzte berriro ere eta Bakearena Europar Batasunari eman diote aurten. Sari hau “bakearen alde, nazioen arteko elkartasunaren alde eta gerren aurka lana egin duen norbaiti ematen zaio” . 2009an Estatu Batuetako lehendakaritzara heldu berria zen Barack Obama saritu zuten munduko bakeari ekarpen handia egiteko asmoa zeukalako. Eta aurten Europar Batasunari eman diote antza denez bakearen alde aritzeagatik. Txistea dirudi.\n–Piloturik gabeko droneek, soilik Paskitanen eta Obama lehendakaritzara heldu zenetik 1.456 eta 2.372 arteko hildako eragin dute. Ahaztu gabe Libia eta Siriaren aurkako erasoetan sortu eta sortzen ari diren milaka eta milaka biktimak.\n–“La UE decide imponer sanciones a Libia mientras evacua a sus ciudadanos del país”.\n–“La UE endurecerá mañana sus sanciones contra Siria e Irán”\n–“Alemania pide un endurecimiento de sanciones contra Irán”.\n6 pentsamendu “Bakearen Nobel saria. Zergatik ez Breivik-i?”-ri buruz\nOxandabaratz 2012-10-19 12:44\nZorionak I.Larrea artikulu honengatik. Bazen ordua panazea edo mantra den “Europa” hau (ikusi gaztelerazko eztabaida) norbaitek sala zezan, ezker abertzalea ere Europar Batasuna “zoriontzera” do “esperantzaz jasotzera” iritsi den garai honetan.\nI. Larrea 2013-01-19 20:53\nAipatzen duzun gaia Floren Aoizek gaur Garan argitaratu duen artikuluan:\n“AI, EUROPA, EUROPA”\n…Libian eta Malin atzematen ahal dugu Europa zer den, esaterako. Edo EAE-ANVren ilegalizazioaren aurreko azken epaian. Europa nahi genuen? Tori, hartu Europa, bada!\nInozokeria bekatu larria izanik, are larriagoa inozokerian gelditzea. Ireki ditzagun begiak, aurrean dugunaren krudeltasunak beldurtzen bagaitu ere. Europa inperialismoa da, kolonialismoa, sarraskiak, ustelkeria, herri, kultura eta hizkuntzen zapalkuntza, nazismoa, faxismoa, kapitalismoa, frankismoa, sorginen pertsekuziotik juduen pertsekuziora, beste pertsekuzio guziak ahantzi gabe. Agian, sinetsi nahi genuen beste zerbait bazela, Grezia eta Erromako kultura eta ondare mitifikatuak, demokrazia, jende eskubideak, errepublika, progresoa, zibilizazioa. Zaila zen errealitateari aurre egitea, baina hor dugu, gure aitzin: espainiar eta frantziar estatuek, salbuespenak salbuespen, Europaren babesa izan dute gure herriaren kontrako eraso iraunkorrean.\nEz dut orain kontrako mitifikazioan erori nahi. Gaur nabarmena da Europan gero eta gehiago direla espainiar eta frantziar estatuen estrategien kontrako ahotsak. Baditugu lagunak Europan, eta badaude oinarrizko demokraziaren aldekoak. Baina, horiek dira Europan agintzen dutenak?\nIdeia batzuk aldatzea zaila izaten da. Jainkoengan ez sinestea, aurretik sinetsi duenarendako, askapena bada ere, hutsune handi, erraldoi baten aurrean biluzik gelditzea ere bada: sinesmenaren habia uztea ez da beti gozoa.\nEuroparena ez da afera bera, baina hobe genuke Europarekiko itxaropen lasaigarria kolokan jartzea, oso gozoa ez den arren.”\nOxandabaratz 2013-01-20 14:30\nEz dakit jabetu zaren, baina Sortu-ren oinarri eta militanteek eskatuta, honen ponentziatik kendu egin da “trnatsizio aldi batean Euskal Estatua Europar Batasunaren barnean aitortutako estatua izango da; gerora Euskal Herriak erabakiko du EBren parte izan ala ez” zioen puntua eta beste bategatik ordeztu da non EBren izera inperialista salatzen den.\nI. Larrea 2013-01-20 21:29\nI. Larrea 2012-10-24 19:09\n2009ko eta aurtengo Nobel saridunek bultzatzen eta ordaintzen dituzten ” “bakearen alde, nazioen arteko elkartasunaren alde eta gerren aurkako” politiken emaitza baketsuak:\n“Siria: Una veintena de personas muere acuchillada la víspera del armisticio.\n…acabó con la vida de 25 personas” entre ellas tres niños y una mujer, aunque según testigos la cifra de víctimas podría elevarse hasta las cuarenta.\nEn Tadamun, barrio en el sur de Damasco, la explosión de una bomba dejó víctimas mortales y daños materiales, aunque hasta el momento se desconocen cifras exactas”\nI. Larrea 2013-01-13 01:55\nHorrelakoak baldin badira “Bakearen” Nobel Sariak, nolakoak izango dira “Gudarenak”?\n“Frantziaren operazio militarra «behar beste» luzatuko da Malin”


Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak Espetxeen transferentzian aurrera egin dute - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\nBi Gobernuek testu baten inguruan dituzten jarrerak hurbildu dituzte eta Moncloak Espetxe transferentziekiko duen konpromisoa azaldu du.\nEusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak bultzada handia eman diote Espetxeen transferentzia Euskadira eskualdatzeari. Bi aldeen arteko azken asteetako elkarrizketen ondorioz, eskualdatzearen alderdi nagusiak zehazten dituen zirriborro bat egin dute azken egunotan. Horrek agerian utzi du Espainiako Gobernuaren konpromiso transferentzia hau gauzatzeko. Espetxeen eginkizunen eta zerbitzuen gaineko eskumena bi gobernuek urrian adostutako egutegian jasota dago, zeinak 2021eko martxorako betearaztea ezartzen duen, beste hamaika gairekin batera. Aurrerapausoak egin dira, halaber, ISSN kode bibliografikoa eta errepideko garraioari buruzko transferentzietan.\nAzken asteotan Gobernantza Publikoko eta Autogobernuko Sailburu Olatz Garamendiren eta Lurralde Politikako ministro Carolina Dariasen arteko elkarrizketa biziak bi aldeen jarrerak hurbiltzen dituen proposamen batean zehaztu dira, Espetxeen gaia eskualdatzeko baldintzei buruz. Bi administrazioek elkarri helarazi dizkioten testuek berretsi egiten dute transferentzia hori egiteko borondatea, eta erreferentzia esplizituak egiten zaizkie Euskal Autonomi Erkidegoko espetxeen gaineko eskumenaren titulartasuna aldatzea bultzatzen duten konstituzio, estatutu eta bestelako lege-arauei.\nAurrerantzean, Eusko Jaurlaritzak bere gain hartzen dituen zereginak eta zerbitzuak zehaztea izango da negoziazioaren ardatza, baita instalazioen eta giza baliabideen baldintzak, eskubideak eta betebeharrak ere. Espetxeen antolaketa eta kudeaketa, zigorren betetzearen kudeaketa eta jarraipena eta presoen tratamendu eta sailkapen programak nola egin aztertuko dute bi aldeek. Horrez gain, presoen artean gizarte eta lan arloa, gizarte ekintza, hezkuntza eta trebakuntza, eta prebentzioa eta droga mendekotasunak errehabilitatzeko bideak aztertuko dituzte. Bestalde, Estatuak espetxe-legeriaren ejekuzioa beretzat gordetzen jarraituko du, koordinazio neurriak ahalbidetuko badira ere.\nElkarrizketak, halaber, gai hauei buruzkoak izanen dira: higiezinen eskualdaketa, altzariak, ekipoak eta eskualdatu beharreko materiala, hiru espetxeetan lan egiten duten langileak eta horien lan erregulazioa. Gai horiek guztiak mahai teknikoetan landuko dira eta parte hartzen duten sail sektorialek parte hartuko dute, Euskadiko kasuan Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Departamentuak.\nEspetxeen eskumena eskualdatzeen egutegian ezarritako lehen blokean sartutako lehen hamabietatik garrantzi handieneko transferentzia da. Multzo horretan daude, halaber, Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera (IMV deiturikoa), errepide bidezko garraioa, ISSN kode bibliografikoaren esleipena. Lehen tarte horretan, honako eskumen hauek ere ageri dira: Meteorologia, nekazaritza aseguruak, segurtasun zerbitzu pribatuak, zinematografia babesteko funtsa, arrantza produktuen merkatuak, aseguruak, turismo paradoreak eta itsasertzaren antolamendua eta kudeaketa.


Zuriñe Hidalgo (Abeslaria eta aurkezlea) | Karrikiri\nZuriñe Hidalgo (Abeslaria eta aurkezlea)\n2021/02/23 | Elkarrizketak\nZuriñe Hidalgo aurtengo urtarrilaren 16an egon zen Karrikiriko lokalean. Autoezagutza eta ziklo menstrualari lotutako tailerrak egiteko leku goxo baten bila zebilen, gure Xabier karrikako dendan egin zezakeen galdetu zigun. Biziki poztu gintuen horrek, proposamen berrien topagune eta abiapuntu izatea maite dugu. Negu beteko larunbat arratsalde bat goxo eman zuten Karrikiri dendan. Bisita probestuz galdera batzuk egin genizkion eta datozen lerroetara ekarri dizkizuegu.\nZein da zure historia pertsonala euskararekin?\nNik eskolan ikasi nuen euskara, gurasoek ez baitakite euskara mintzatzen. Baina haiek nahi izan zuten anaiak eta biok euskara ikastea. Zizur Nagusian hasi eta hezi nintzen, eta euskararen erabilera eskolara mugatzen zen batez ere. Lagunen artean ez genuen euskaraz egiteko ohiturarik.\nUnibertsitate garaia iritsi arte ez nuen txip aldaketa egin. Ordura arte\nerabiltzen ez genuenez hitz egiten hasten ginenean zailtasunak sumatzen\ngenituen, eta zerbait kosta egiten bazaizu joera izaten da ez erabiltzea\neta erdarara pasatzea. Adin horretan, 17-18 urterekin, esan nuen: agian\nhasi beharko genuke erabiltzen. Orduan hasi zen txip aldaketa hori,\nunibertsitatea hasi baino pixka bat lehenago, gaztetxean, nagusiago\nAurtengo urtarrilaren 26an tailer bat eman zenuen Karrikiriren lokalean. Zertarako, zer helbururekin?\nAutoezagutza eta ziklo menstrualari buruzko tailerrak martxan jarri ditut.\nUste dudalako inportantea dela emakumeen artean gai hauen inguruan\nhitz egitea eta ezagutza zabaltzea, are gehiago oraindik ere ikusgarritasun\ntxikia duen gaia izanik. Helburua da gaia proposatzea eta horren inguruan\nmintzatzea: mitoak desmitifikatu eta, batez ere, hitz egiteko tarte bat\nhartu eta gai honetan interesa duten emakumeekin esperientziak eta\nAzken batean, gaiari behar den garrantzia eman eta horren inguruan mintzatu.\nHesian taldearen amaiera irakurri dugu. Zer izan da ibilbide horretan aberasgarriena?\nAberasgarrienak izan dira bizipenak eta ikasitakoak. Batez ere ematen\neta jasotzen duzun hori. Zuk kantak sortzen dituzu eta ondoren\njendearekin partekatzen dituzu. Ondoren publikoaren aldetik jasotzen duzun guztia hain da handia… Hainbeste betetzen zaitu… Oso oso polita den sentsazioa da. Ni geratuko nintzateke esperientziekin. Modu batera eta bestera Hesian familia osatu dutenekin. Baina baita bidean ezagututako pertsona guztiekin ere, kontzertuekin, publikoarekin… eta jasotakoarekin.\nEskuartean baduzu proiektu berririk?\nNik uste beti nagoela proiektu berriak eta gauzak berriak egiten. Nire burua\nsortzailetzat dut. Buruan beti badago bueltaka dabilen zer edo zer. Une\nhonetan, etorkizun hurbilean, martxo aldera Enraizadas proiektua jarriko dut berriz martxan. Emakumeen erretiroak burutuko ditut Ibizan datozen hiru hilabeteetan. Poliki-poliki, eta gero gerokoak.\nMusikalki gustatuko litzaidake zerbait egitea, baina esan bezala, poliki-poliki, pazientziarekin eta denborarekin. Orain gaur egunekoan bizi naiz, fokoa orainaldian daukat jarrita.\nAzkenik, liburu edota disko gomendiorik baduzu gure irakurleendako?\nEuskarazko liburu batzuk irakurri ditut, baina asko gustatu zitziaidan Lucia\nBaskaranen Gorputz Madarikatuak eta hori gomendatu nahiko nuke.\nMusikari dagokionez, beti animatuko dut jendea euskal musika entzutera\neta kontsumitzera. Gure musika da, eta bultzada behar du. Baina ez bakarrik bultzadagatik, baizik eta musikari eta musika talde onak ditugulako, orokorrean, euskal musika gomendatuko nuke.


Badator EHZ festibala — Gaztezulo\nBadator EHZ festibala\nBadator EHZ festibala https://www.gaztezulo.eus/albisteak/badator-ehz-festibala https://www.gaztezulo.eus/@@site-logo/logoa.png\nUdaberriarekin batera biderkatzen dira loreak eta musika festibal handiak, tartean EHZ festibala uztaileko aurreneko asteburuan; aurten 21. ekitaldia. Aldudarrak Bideoak-ek ekoitzitako 'Erein, Hazi, Zohitu' bideo honek Arrosako zolan festibalaren sortzaileekin izandako solasaldia jasotzen du, Sohatian bertan grabatuta. Dominique Amestoyk, Lof, Txetx-ek eta Menane Oxandabaratzek erantzun zieten Pantxika Maitiaren galderei.\nEHZ eta EHZ Festibala\nEHZ 1992an sortu zen PIZTU elkartearen segipen zuzen gisa, eta elkarte militante gisa definitzen du bere burua. Hasieratik, elkarteak Euskal Herrian ikusgarrigintzan oinarrituriko laguntza eta trukaketa plataforma bat izatea zuen helburu eta EHZ festibala ildo horretatik sortu zen, 1996an Arrosako zolan.\nHortaz, Euskal Herria Zuzenean festibalak 21. urtea ospatuko du aurten! 1996az geroztik, hiru eguneko elkargunea da festibala, gaur egun Lekornen iragaiten dena (Lapurdin, Baionatik 20 minutura). 12.000 pertsona elkartzen dira bertan. Alderdi anitzeko erakusleihoa da, ez baita soilik musikaren hedapenera mugatzen. Musikaz gain, besteak beste, karrikako artea, haurren xokoa eta konferentziak proposatzen ditu. Laburbilduz, festibalak eta elkarteak berak ere Euskal Herrian eraiki nahi luketen jendartearen erakusleiho izateko helburua du.\nIbilbide luze honetan festibala gunez aldatzen joan da eta guztira lau herri ezberdinetan antolatu dute: zortzi urtez Arrosan (1996-2003), bost urtez Idauze-Mendin (2004-2008), lau urtez Heletan (2009-2012) eta 2013tik landa Lekornen.


Kendu dezagun pandemia gainetik. Berrarma dezagun gizarte-aldaketaren aldeko mugimendua - sindicato ESK sindikatua\nZalantzarik gabe, COVID-19ak eragindako osasun-larrialdiaren eta kudeaketaren ondoren, apenas ulertzen hasi garen krisi bati aurre egingo diogu.\nDatorren krisia ez da soilik ekonomikoa eta soziala izango. Horrez gain, kulturaren, gizartearen eta politikaren alderdi nagusiak zalantzan jarriko ditu. Asko dugu jokoan krisi honen kudeaketan.\nJokoan dugu eredu neoliberalean sakontzen jarraitzea, eta kapitalak bizitzaren kaltetan aurrera egiten jarraitzea, edo, aitzitik, oinarriak ezartzea bizitzaren zaintza lehentasunen erdigunean egon dadin.\nDatozen aste, hilabete eta urteetako borrokan, langile klaseak, langileok, etorkizuna dugu jokoan; horregatik, beste gizarte-mugimendu batzuekin batera (mugimendu feminista edo pentsiodunena, adibidez) mugimendu horren bultzadarik handiena izan behar dugu. Bide horretan, ESKn, klase antolakunde sindikal eta borrokalari gisa, dagokigun ekarpen xumea egitea dagokigu.\nShock egoera eta aldaketa soziala\nCOVID-19ak eragindako pandemiak shock egoeran murgildu du jendartea. Herritar gehienok ez dugu inoiz bizi izan egungoa bezalako egoerarik. Soilik nagusienak direnak edo gure lurraldera beste latitude batzuetatik etorri direnak igaro dira antzeko bizi-esperientzietatik (gerrak, hondamendi naturalak...).\nHalako egoera sozialetan, herritar gehienak nahastuta eta blokeatuta sentitzen dira krisi izugarri berriaren eraginez; etorkizunaz beldur dira, erakundeez bestelako ezer proposatzeko aukerarik gabe, eta lau hamarkadako neoliberalismoaren neurrien zama bizkarrean dutela, porrotez porrot. Eta hain zuzen, halako egoerak, orain arte, kapitalaren boterea dutenek erabili izan dituzte, sistema mantentzen jarraitzeko baldintzak ezartzeko.\nBaina goiko paragrafoan esandakoak ez gaitu derrotismora eraman behar, irtenbiderik ez dagoela pentsatzera. Gauza bat da sistema kapitalista behartuta egotea krisiekin batera bizitzera, eta krisiok gainditzeko gai izatea, baina beste gauza bat da neoliberalismoak planteatzen dituen alternatibek gero eta eraginkortasun gutxiago izatea finantzarizazioa eta globalizazioa —sistemaren motorrak— kudeatzeko. Nahiz eta gero eta nabarmenagoa izan horiek, globalizazioa eta finantzarizazioa, direla krisiak ohikoagoak, sakonagoak eta kaltegarriagoak bihurtzearen eragileak, ez dute beste aukerarik, jendartea suntsitzen ari diren arren.\nHorrek, epe laburrean eta premiaz, pandemia eta ondoriozko lozorro sozialaren sentsazioa gainetik astintzeko (txakur batek estresatuta dagoenean egiten duen bezala) beharra erakusten du, baita gure posizioak ahalik eta gehien indartzeko premia ere, krisiak ireki dizkigun aukerak aprobetxatuz.\nLehenbailehen azaldu behar dugu pandemiaren eta haren kudeaketaren atzean kapitalaren eta bizitzaren arteko gatazka dagoela.\nKapitala bizitzaren kontra\nAskorentzat bizitza babestea funtsezko kezka izan den une hauetan, inoiz baino gehiago nabarmendu behar ditugu antzinako borroka honen profilak, eta argi eduki borroka horren beste kapitulu bat baino ez dugula bizi; izan ere, kapitulu horrek, neurri handi batean, dimentsio historikoa du, ia zibilizatorioa. Ez dugu erredukzionismo infantilistetara jo nahi, bizitzaren eta heriotzaren arteko borrokaz ari baikara.\nKapitala, birus baten moduan, errealitate hila da: ez da gai bere kabuz ugaltzeko. Hedatu nahi badu, kolonizatu egin behar du, eta bizitza esplotatu edo, maiz, suntsitu. Kapitalisten metaketa errazten duen kapitalaren erreprodukzioa, bizitza bi dimentsiotan ustiatzean datza:\nBiosferako baliabide naturalak ustiatzea, kontsumo-produktu bihurtu daitezkeen lehengaiak lortzeko.\nGiza lana ustiatzea:\nEnplegua ustiatzea gainbalioa kenduz (ekoizten dugunaren eta ordaintzen digutenaren arteko aldea) eta\nlan erreproduktiboa eta zaintza-lana ustiatzea. Azken hori gabe, ezinezkoa litzateke pertsonen erreprodukzioa; hala eta guztiz ere, ez da baloratzen ezta monetarizatzen, eremu pribatuan eta emakumeen gain uzten baita.\nBizitza ustiatu gabe, kapitala eta dirua ez dira sortzen. Kapitalaren logika bakarra heriotzarena da, tanatos-aren logika: bizitzaren energia zukutzea, hildako ondasun gisa pilatzeko. Gauzak sinpletasun gorenera eramatearen logika da, kultura ezaren logika, ezagutza mespretxatzen dutenen logika. Mundua ideia sinpleetan oinarrituta azaltzen duten faxisten logika bera da.\nAitzitik, bizitzaren logika eros-aren logika da. Elkarreragina bilatzen duen energiaren logika, harreman gero eta konplexuagoak sortzean datzana. Bizitzeko behar dugun ezinbesteko interdependentziaren logika da, zaintzarena. Bizitzaren logika harreman eta egitura konplexuak sortzea da, bizitza bera babestu eta haren biziraupena eta garapena bermatzeko.\nLana, ustiaketa kapitalistatik kanpo, bizitza da. Izan ere, zaintza-lana, elikagaiak ekoizteko lurra lantzea… bizitza da. Ongizate-estatua, boteretsuengandik babesten gaituzten arauak… bizitza dira. Bizitza dira ere ezagutza, kultura, konplexutasunaren beldur ez izatea eta erantzun errazak behar ez izatea.\nKapitalaren interesen aurrean, heriotzaren interesen aurrean, gure logika bizitzaren logika da: bizitzarekin maiteminduta gaude.\nKrisi hau funtzionala izan daiteke kapitalarentzat\nMartxoaren erdialdetik Europako hainbat agintari entzun ditugu krisiari aurre egiteko 'Marshall plan' berri bat eskatzen; askok esperoko zuten mugarri bat biziko dugula, eta gobernuek kapitala kontrolatuko dutela gu salbatzeko. Zorionez edo zoritxarrez, ez gara inozenteak eta badakigu kapitalak egokitzeko gaitasun handia duela. Hain zuzen, osasun-krisiaren unerik basatiena pasata, ezer gutxi geratzen da adierazpen horietatik. 2008ko krisian, hainbat liderrek sistema birsortzeko egindako deiak gutxi iraun zuen, eta oraingoan ere antzekoa ikusi dugu. Krisi honek sistema bera arriskuan jartzeko beldurra galduta, izugarri apaldu dira promesak, asmo eta proposamenen irismena eta intentsitatea.\nBadirudi osasun-krisiaren ondoren datorren krisi ekonomikoari irtenbidea emateko, bide hori urratzen ari direla jada. Krisi ekonomikotik irteteko diru publiko asko mobilizatuko da, ekoizpen-sistema abian jartzeko: kreditu-lerroak, abalak, kapital-injekzioak beharra duten enpresetan… Milaka milioi euro, berriz ere esku pribatuetara. Aldaketa sozialik eragiten ez badugu, ezerk ez digu ziurtatzen kapitalari eusteko eta gehiengo sozialaren interesak erdigunean jartzeko bidea egingo denik.\nAditu askok, baita guk ere, horren berri eman genuen. Ohartarazi gintuzten kapitalaren birfundazioa, itzulera-tasak gero eta txikiagoak ziren garaian, suntsipen handi baten ondoren etorriko zela. Planetaren txoko askotako gerrek bezala, pandemiak eta haren kudeaketak, hildakoak uzteaz gain, sistema berreraiki ahal izateko beharrezko suntsipen ekonomikoa eragiten dute (erromatarrek bezala, festetan oka egiten baitzuten jaten jarraitu ahal izateko).\nKrisi hau sistemarentzat erabat funtzionala bihurtu dezakeen beste alderdi bat nekropolitikaren eskutik dator. Juan Hernandez Zubizarreta kideak dioen moduan, kapitalismoa estrukturalki oso bortitza da, eta "denbora gutxian asko" bereganatu nahi du. Pertsonak merkantzia bat gehiago bihurtzen ditu, eta beraz, baztergarriak dira. Kapitalismoak, esplotatu eta kanporatzeaz gain, jendea hiltzen uzten du. Indarkeria berezko helburua du, eta bereizteko erabiltzen du: nork duen garrantzia eta nork ez, nor ordezkatu daitekeen erraz eta nor ez. Gogora dezagun Donald Trumpek duela aste batzuk esan zuela krisia arrakastatsua izango zela 200.000-300.000 heriotzarekin amaitzen bazen. Edo Arantxa Tapiak eztarria urratu duela eskatzeko osasun-eskubidea jarduera ekonomikoarekin eta 'normaltasuna' lehenago lortzeko gerrarekin uztartzeko, nahiz eta horretarako estatistikak manipulatu behar izan dituen. Gorago esan bezala: bizitza vs. heriotza.\nPobreak soberan daude sistema kapitalistan, baina gero eta gehiago dira, ekoizpen-kopuru berdina lortzeko lan-indar gutxiago behar delako. Gaixotasuna, zalantzarik gabe (AEBko pertsona beltzengan COVID19-ak eragindako afekzioan ikusten dugun bezala), larriagoa eta arriskutsuagoa da eta eragin handiagoa du gutxien dutenengan; kasu batzuetan, funtzionala ez den biztanleria "ezabatu" egiten du. “Ez-pertsonak” dira, sistemak aukerarik gabe uzten dituen pertsonak, edozer gauza onartu dezaten giza bizitzen ikuspegi erabat utilitaristatik funtzionalak diren jardueretan (adibidez, sasoilariak landa-eremuan).\nNekropolitika honek lege-arkitektura behar du, inpunitatearen lege-arkitektura bat (Juan Hernandez Zubizarreta aipatzen jarraitzen dugu), bizitza merkantilizatzeko kapitalak duen beharra asetzeko baimena ematen diona. Eztabaida bizia ikusi dugu Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak Espainiako Estatuan benetako babes judizialerako eskubidea ahultzeko saiakerari buruz. Eta ikusi dugu ere, politikariek eta administrazioek, beren jarduerak oztoporik gabe antolatzen zituzten bitartean, manifestazio eskubidea murriztu egiten zutela.\nSistemarentzat oso funtzionala izan daitekeen beste joera sozial bat indibidualismo erreaktiboa edo beldurrean oinarritutakoa indartzea da. Joera indibidualista gero eta nabarmenagoa izan da azken hamarkadetan, eta hain zuzen ere, faxismo berrien gorakadaren eta kutsatzeko beldurraren oinarrian, lehen mailako komunitateen elkartasuna eta estatu babeslea galtzen dituen gizabanakoak sentitzen duen beldurra dago; ondorioz, babes-neurri gisa isolatzeko joerak indartu egin dezake joera indibidualista.\nSistemaren baitako lehia\nEspainiako Estatuaren testuinguruan, baina baita Europan eta mundu mailan ere, lehia ikusi dugu irtenbide sozio-liberala (estatuaren arabera intentsitate gehiago ala gutxiago duena) defendatzen ari direnen artean, eta horrez gain, tesi neoliberal basatienetan sakondu da.\nEspainiako Estatuaren kasuan, larrialdi egoeraren lehen adierazpenaren ondoren, mundu guztiak bere gain hartu zituen Pedro Sanchezen tesiak estatu-itun handiak bultzatzeko beharrari buruz, edo Europa mailako 'Marshall Plan' berri baten inguruan. Baina egunak eta asteak igaro ahala, ikusi dugu eskuineko alderdiak eta patronala birkokatu egin direla eta ez dutela nahi. Guztiok dakigu PP, VOX eta EAJren mugimenduen atzean, besteak beste, kapitalaren interesen defentsa dagoela.\nPSOE eta Unidas-Podemosen gobernua krisiaz egiten ari den kudeaketak nolabaiteko logika erakusten digu:\nAutonomien Estatuak dituen tresna guztiak gobernu zentralaren eskuetan bateratzearen ondorioz, indartu egin dira Espainiako jendartean dauden ideia zentralistenak, eta espainiar sentimendu nazionalistarentzat bultzada izan da ere. Ikusi beharko da interes nagusia pandemiaren aurkako borroka izan den, ala sakoneko interes politikoa egon den.\n“Autoritarismora” itzultzea. Ikusi dugunez, boterearen hainbat esparrutatik (gobernu zentraletik edo autonomikoetatik, baina baita Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoen arduradunengandik ere) autoritate-printzipioaren defentsa zorrotza egin dute egoerari aurre egiteko modu bakar gisa, "nirekin edo nire kontra" diskurtsoa elikatuz, eta kritika politiko edo sozialaren edozein zantzu deuseztatuz.\nHainbat neurri sozial jarri dira martxan oso modu epel, nahasi eta inprobisatuan, eta gobernuaren barne-tentsioak agerian geratu dira. Iragarritako neurri sozialak adabaki sorta baino ez dira, baina gainera, ez dago argi sistemak administratiboki kudeatu ahal izango dituen ala ez. Horren adibiderik onena bizitzeko gutxieneko diru-sarrera ezartzea izan da, zehatz-mehatz aztertu dena dokumentu propio batean.\nNeurri sozial horiek enplegua eskubide-iturri gisa lehenesteko testuinguruan kokatzen dira beti. Ondorioz, etxeko langileen eta zaintzaileen diskriminazio historikoari eusten diote, eta familia tradizionalaren paradigmatik egiten jarraitzen dira, ikuspegi heteropatriarkala hautsi gabe.\nSistema salbatzen saiatuko dira (hortik dator 'Moncloako Itun' berrien proposamena), eta eragiketa horretan, kapitalak ere lagapenen bat egin dezake. Baina egitekotan, ez da eskuzabaltasunagatik izango, baizik eta kapitalari berari estatu-nazio baten babesa izatea interesatzen zaiolako, garatzeko oinarria eman diezaion.\nSektore herrikoi eta ezkertiarretan, krisi honen kudeaketak legitimatu egin dezake gobernua, eta ondorioz, autoritate-printzipioa eta estatu indartsuaren figura, krisi hau zein etor daitezkeenak 'aginte bakarretik' kudeatuko dituena. Gainera, kudeaketa honek mesede egiten die jarrera erreformisten aldekoei, beste eredu politiko bat eta beste jendarte mota bat defendatzen dugunon aldean.\nEskuin muturraren kasuan, VOXek argi dauka ez duela operazio horretan parte hartuko, eta nahiago du lur errearen politika, antisistema papera bete ahal izateko. Badirudi PP estatu arrazoiaren eta bere klaseari dagozkion interesen arteko barne-eztabaidan murgilduta dagoela.\nCCOO eta UGT erabat sartu dira estatu arrazoiaren eta gobernuaren logikaren jokoan. Gobernuaren legitimazioaren parte dira, eta haiekin aurrez hitzartutako akordio sozial gehienen bozeramaile izaten ari dira. Badirudi, hobekuntzak egiteko presioa egin beharrean, langileek gerora negoziatzeko izango duten gaitasuna mugatzen ari direla.\nEz da aurreikusten gobernuak sustatutako itun horiek egiturazko aldaketa handirik ekarriko dutenik azken hamarkadetako joerak aldatzeko; gehienez ere, birbanatze-politika epelak espero ditzakegu, keinu- edo adierazpen-politika askorekin lagunduta. Dena aldatuko dela emango du, berriro ezer aldatu ez dadin.\nGure errealitatean, Euskal Herrian, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak oso argi utzi dute non lerrokatzen diren. Haien artean alde nabarmenak daude, hala ere. Nafarroak Madrilekin bat egin du, argi eta garbi. Gasteiz, berriz, leialtasunaren eta kritikaren (zenbaitetan, basatia) artean kokatu da. Baina biek ala biek kapitalaren interesak eta azken hamarkadetan garatutako politiken logika babesteko beharra partekatu dute.\nEAJk krisian izan duen jarreraren ondorioz, alderdi horren errealitatea azaleratzen ari da. Krisi honen oldarraldiak ustekabean harrapatu zituen: noraezean, iniziatiba gaitasunik gabe, Madrilgo ekimenak politika propio gisa saltzen saiatuz, edukirik gabeko neurriak iragarriz, eta lehendakaria haurrentzako eskolak ematera ere iritsi zen telebistan (adi, Kim Jong-ill). Iniziatiba berreskuratzen saiatu dira Madril murrizten ari den autogobernuaren defentsa eginez, eta hibernazio ekonomikoaren aurkako defentsa heroikoaren bidez. EAJk benetan babesten dituen interesak azaleratu egin dira behingoz. Deseskalatze fasean lehian sartu dira, lehenago nork deseskalatzen duen ikusteko, eta gainera, euren alderdiaren hauteskunde-interesak osasunaren gainetik jarri dituzte.\nEH Bilduk, bere aldetik, zentzutasunaren rola jokatu nahi duela dirudi, une oro Gasteizko eta Madrilgo gobernuek egiten dutenarekiko ahots kritikoari eutsiz, baina ez diote aurrez aurre erasotzen Sanchez-Iglesias gobernuari, ezta Iruñeko eta Gasteizko gobernuei ere. Badirudi lurraldeari egokitutako estatu-akordio batzuk nahi zituztela, baina EAEn hauteskundeak egin ondoren, EAJren aldetik ez dute inolako konplizitaterik aurkitu.\nAurreko hariari helduz, nahiz eta uste dugun Espainiako testuinguruan egungo krisitik irtetea kutsu protekzionista duten estatu-itun sozio-liberalen eskutik etorriko dela, eskuin muturraren bidez (PP gero eta lerrokatuago dago haiekin) kapitala mahai gainean jarriko duen borroka gogorra izango da, eta dagoeneko hala izaten ari da.\nGure aldetik, koiuntura hori ikusita, eskuin muturrari aurre egiteko ezin gara inola ere jarrera kontinuistekin lerrokatu eta ezin ditugu jarrera moderatuak babestu. PSOEk eta Unidas-Podemosek beren aliatu sindikalekin batera (CCOO eta UGT) egingo duten sistemaren defentsaren aurrean, sistemaren AURKAKO jarrera argia hartu behar dugu.\nHorretarako, batetik, gure diagnostikoan adierazi egin behar dugu politika neoliberalen ondorioz zailagoa dela osasun-krisiari aurre egitea. Zailagoa, krisiari ongizate-estatu ahularekin aurre egin diogulako: osasun-sistema mugatua, neurri handi batean pribatizatutako adinekoen egoitzak, garatu gabeko gizarte-zerbitzu oso prekarizatuak, gastu publikoaren gorakadari zorpetu gabe aurre egiteko gaitasun fiskalik ez… Eta zailagoa da, baita ere, herritarron abiapuntuko posizio soziala oso kaltetuta dagoelako. 2008ko finantza-krisiak oso jendarte pobretua, prekarizatua eta gero eta polarizatuagoa utzi digu; gero eta aberatsagoak diren aberatsak, eta gero eta pobreagoak diren pobreak. 2008ko krisia eta 2020ko osasun-krisia ezin dira alderatu, ez baitute antzekotasunik ez sorreran ezta aurre egiteko moduan ere; hala ere, behar bezala esku hartzen ez badugu, ondorioak oso antzekoak izan daitezke. Sistemaren aurka egin ezean, askoz ere jendarte desorekatuagoa eta, beraz, ankerragoa izan dezakegu. Jon Bernat Zubiri irakasleak dioen bezala, jendartearen norabidea aldatzeko azken aukera izan daiteke hau.\nBestalde, ekonomia pribatua suspertzeko diru-kopuru handiak mobilizatuko dituen irtenbide sozio-liberala oztopatu behar dugu: batetik, milioika pertsona babesgabe utziko lituzke; bestetik, horrelako irtenbide batek krisi ekologikoa eta zaintza-krisia eragingo lituzke. Horregatik, funtsezkoa da kapitalaren eta bizitzaren arteko gatazka gure diskurtsoaren erdigunean jartzea.\nKrisi handia hurbiltzen ari den garai hauetan, eskuin muturra erreferente izaten saiatuko da birrinduta dagoen jende guztiarentzat (askorentzat hala da jada). Soilik jarrera erradikaletatik egin diezaiokegu aurre; gehiengoek ulertu ditzaketen jarrerak hartuta, eta sistemaren gainbeheraren aurrean aukerak eta alternatibak emanez. Zentzu horretan, Atlantikoaren bi ertzetan, eskuin muturra gerra fronte gisa erabiltzen ari da askatasunaren ideia (AEBen kasuan, Trump edo Bolsonaro sostengatzeko; Europaren kasuan, gobernuei erasotzeko). Horren aurrean, elkartasunaren eta erantzukizun sozialaren ideiak lehenetsi behar ditugu, baina ezin diogu sistema kritikatzeari utzi, hau da, ezin gara gobernuen babesle gisa agertu.\nEstatu kontzeptuaren anbibalentzia\nOsasun-krisi horren kudeaketan, estatuaren agerpena aurkitu ahal izan dugu askok, eta agian, lehen aldiz bere botere guztiarekin (kontzeptu orokorraz ari gara, ez Espainiako Estatuaren errealitate politikoaz). Ezkerreko jendearentzat, kontzeptu hori errealitate anbibalentea izan da, eta oraindik ere bada:\nBatetik, estatua, nahiz eta ahul egon hamarkadetan jasandako politika neoliberalen ondorioz, kapitalaren mesederako egitura gisa agertu da; kapitalarentzat funtzionala da eta balio dio. Estatua da erantzun duena eta egoerari aurre egiten diona. Merkatu librea ez da erantzuteko gai izan (zer egin du osasun-sistema pribatuak?). Ildo beretik, guretzat baliozkoa da, estatuak, neurri batean, partzialki esku hartu izana ekonomian zein egoitza pribatuetan.\nEstatua, aldiz, errepresio-aparatu gisa ere agertu da, zentzurik negatiboenean (militarrak kaleetan, polizia erotuta).\nKonfinamenduaren atzeko atetik, gainera, eskubideak murrizten ari zaizkigu (lanekoak, sozialak, zelatatzeko app-ak), eta probako baloiak botatzen ari dira, hala nola "pasaporte immunologikoak", intimitaterako eskubideen, aukera-berdintasunaren eta abarren aurkakoak. Gainera, Espainiako Estatua, zehazki, nazioen eta lurraldeen erabakitzeko ahalmenaren zapaltzaile gisa agertu da.\nEstatu kontzeptuari datxezkion alderdi positiboei balioa ematen jakin behar dugu (ongizate-estatua, zerbitzu publikoak, aberastasunaren birbanaketa...), baina estatuaren dimentsio zapaltzailea legitimatzera iritsi gabe, eta Espainiako jarrera zentralistak legitimatu gabe ere.\nEzker politikoa eta soziala\nEzkerreko erakunde eta herritarrok erronka historiko bati egin behar diogu aurre, eta denok egon behar dugu maila berean. Ez da gure zilborrera begiratzeko unea, ezta sektarismo garaia ere. Ez da siglen edo jarrera propioen arabera borrokatzeko unea, klase terminoetan pentsatu eta jendartea eraldatzeko akordio handiak bilatzeko unea da.\nMugimendu sindikalak paper garrantzitsua jokatu behar du datorren borrokan; horrek ez du esan nahi zuzen jo dezakegunik bakarrik gaudela pentsatuz, edo borrokaren nagusitasuna guk dugula pentsatuz. Erabaki eta taktika estrategikoak hartu behar ditugu, mugimendu askoz zabalagoa eratzeko aukera emango digutenak, bakarra den borroka honen dimentsio guztiak konektatzeko.\nSinergiak sortu behar ditugu beste gizarte-mugimendu eta eragile batzuekin, elkarrekin jorratu beharreko hiru ildo nagusiak konektatzeko:\nAberastasuna birbanatzea eta justizia soziala: oinarrizko errenta unibertsala eta zerga-erreforma erradikala. Pertsona guztientzako diru sarrera duinak.\nBorroka feminista, emakume eta gizonen arteko benetako berdintasunaren aldekoa, indarkeria matxisten aurkakoa eta zaintza-lanen birbanaketaren eta aitorpen sozial eta ekonomikoaren aldekoa.\nPlaneta: baliabideen ustiaketa gelditzea eta herrialde pobretuen espoliazioa etetea funtsezkoa da paradigma jasangarri eta bidezkoa eratzeko.\nEskubide guztiak pertsona guztientzat: ezin dugu inola ere onartu atzerritartasun legea bezalako diskriminazio nabarmen eta kaltegarririk, gure herrialdeko milaka pertsonaren oinarrizko eskubideak ukatzen baititu.\nEnplegua: ekoizpen-esparru berriak aztertzea, bizitzarako funtsezkoak diren lanak errazteko, lan-denbora murrizteko eta enplegua banatzeko.\nZerbitzu publikoen defentsa, herritarren oinarrizko beharrak asetzeko berme gisa: osasuna, hezkuntza, gizarte-zerbitzuak, pentsioak, etab.\nEtxebizitza eta oinarrizko hornidura: duintasunez bizitzeko funtsezko elementuak dira, gero eta esku gutxiagoren artean banatuak. Bi borroka hauek oinarrizkoak dira langile klase guztiarentzat.\nLangileen eskubideen aldeko borroka, eta lan- zein bizitza-prekarietatearen kontrakoa. Kontuan hartuta jende askok ez duela sindikatuetan antolatzeko espazioa aurkitzen, eta badaudela beste kolektibo batzuk prekarioen eta pobretuen borrokak zein etxebizitzaren aldekoak artikulatzen saiatzen.\nHemen aukera dugu zaintzaren ekonomia benetan baloratzeko, krisi ekologikorako funtzionala den eta egoera honetan "funtsezkotzat" jotzen den fronte gisa. Gizarte-zerbitzuak, azpikontratazio-eredua… Baita zerbitzu publikoen legitimazioa ere.\nUltraeskuinak dakarren gatazka, une honetan, gero eta basatiagoa da. Gure ardura da langileengana eta herritar xeheengana zuzentzea hizkera argia, zuzena eta ulergarria baliatuta, eta bizi dituzten egoerei alternatiba zehatzekin erantzutea. Ildo horretan, %99 vs %1 diskurtsoa berreskuratu beharko genuke, edo antzeko beste kontakizunen bat, kokatzen laguntzeko.\nGure errealitate hurbilenean, espainiar nazionalismoaren berrarmatzearen aurrean, aurre egin diezaiokegu euskal ezker politiko eta sindikala abertzaletasunean murgiltzearen ondoriozko arriskuari. Horrek, akatsa izateaz gain, asko zailduko luke borroka mugimendu zabala, anitza eta transbertsala eraikitzea. ESKn oraindik ere uste dugu "eztabaida nazionala" askatzeko egin beharreko bidea sektore guztiek erabakitzeko eskubidea beren gain hartzea dela, ez soilik lurralde-arloan zentratzen den zerbait bezala (gure gorputzei, bizitzei eta ekonomiari buruz erabakitzea ere); baina gure jendartean, lurralde-arloa funtsezkoa da, eta pitzadurarik gabe errespetatu behar da.\nESKn aspalditik sentitzen gara deseroso ELA eta LABen inguruan artikulatzen den aliantza espazioan. Lan-osasunerako protokoloak agerian uzten du, gure ustez, funtzionatzeko modua aldatu behar dela, eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartaren bidez urtarrilaren 30ean antolatutako grebak argi utzi ditu lan-egitura horrek dituen mugak. Ez dugu uste kartari buruzko azterketa sakona egiteko unea edo lekua denik, baina argi eta garbi diogu kartaren mugak gainditu behar direla.\nUne historiko honi arrakastaz erantzuteko aukera bakarra mugimendu zabala, plurala eta transbertsala eraikitzea da, minimoen akordio programatiko handi batean oinarrituko dena, eta gobernuekin eta patronalarekin gatazka sortzea erraztuko diguna garaipen zehatzak lortu ahal izateko, erresistentzia epikoaren diskurtsoa sendotzen jarraitzeaz harago.\nEpe laburrean, konfinamenduan egin ahal izan ditugun mobilizazio-ereduak (Haserre Eguna, apirilaren 28a, maiatzaren 1a) oso mugatuak izan dira, eta asko kostatu zaigu horiek bultzatzea. Horren aurrean, berandu gabe, kaleak gure aldarrikapenekin bete behar ditugu berriz ere.\nESKren ustez, egungo egoerari aurre egiteko itun sozial eta sindikalaren erdigunean bizitza erreskatatzeko beharra kokatu behar da. Ez gara soilik erreskate sozial edo ekonomikoaz ari. Aspaldi gainditu genituen planetaren muga biofisikoak, eta beraz, planetaren biziraupena bermatzea gure borrokaren funtsezko zatia da.\nZentzu horretan, ESKren abiapuntuko proposamena honakoa da, iazko udako V. Biltzar Nagusian garatutakoa:\nEnplegua erradikalki birbanatzea.\nOinarrizko Errenta Unibertsala.\nAberastasuna birbanatzea zerga-erreforma sakonaren bidez.\nZerbitzu publikoen defentsa eta garapena.\nZaintza-sistema publiko integrala zabaltzea.\nNekazaritzako eta arrantzako sektorearen garapena, paradigma agroekologikotik abiatuta.\nJakina, programa politiko hori ez da osoa, eta eztabaidatu, zehaztu eta zabaldu daiteke. Baina abiatzeko daukagun oinarria da, beste batzuekin adosten saiatzeko.\nHalaber, gure proposamen eta kezken erdigunean jarri behar ditugu askatasun zibil eta demokratikoak, eta gure bizitzako esparru guztietan erabakitzeko eskubidea.\nAzken urteotan egiaztatu ahal izan dugu sindikalismoak balio osoa duela, oraindik ere, langile-klasearen egoera hobetzeko. Sindikalismo klasikoari dagokionez, borroka sektorialak langileen bizi-baldintzak hobetzeko bermea dira, ekintzen batasun sindikala lortzen dutenean. Ikusi dugu, halaber, azpikontratazioaren aurkako lan egokia egiten denean, enpresa nagusien interesei eraso egiten zaienean, ekintza-tarte zabala dagoela eta garaipen handiak lor daitezkeela. Bide horretan jarraitu behar dugu, galdu dugun guztia berreskuratzeko bidean.\nLantoki bakoitzean ekintza sindikalari ahalik eta zuku gehien ateratzeko unea da. Azken urteotan soldatari, egonkortasunari, kontziliazioari, negoziazio kolektiboari, osasunari eta segurtasunari dagokienez galdutako lorpen guztiak berreskuratzea dagokigu. Ildo horretan, banakako eta sektoreko lan-planak adosteko dugun gaitasuna aztertu beharko genuke, baita ekintza sindikalerako eta negoziazio kolektiborako akordio handi bat lortzeko aukera ere.\nGorago esan bezala, borroka sozial handiak bultzatzeko unea da; horregatik, borrokarako eta erresistentziarako erabateko gaitasuna prestatu behar dugu, lorpenak pilatu ahal izateko.\nSindikalismoak irakatsi egin digu, eta ziur gaude horretaz, inpugnatzeko edo sistema hausteko jarrera erradikalak uztartu egin behar ditugula borroka eta kezka zehatzen lanketarekin. Bi dimentsioak egoki artikulatuta bakarrik eutsiko diogu bideari. Erresistentziaren epika lagundu egin behar da pragmatikotasunaren logikarekin, gehiengoarentzat baliagarria izango den tresna bihurtu nahi badugu behintzat.\nGaur egun, lantokietatik kanpo, sindikalismoa oso mugatua dago. Beraz, funtsezkoa da lanean jarraitzea prekarizatutako pertsonentzat, enplegurik ez dutenentzat edo oso lanpostu eskasak dituztenentzat tresna baliagarria izan gaitezen. Bide horretan, hurbiltzeak, premiak entzuteak eta ausartak izateak baldintza egokietara hurbilduko gaitu.\nAste hauetan egoerari larrialdi-erantzuna ematen saiatu da sindikatua, hainbat bide baliatuta: informazio-orriak ugaritzea, sareetan eta webgunean aktiboago egotea, aholkularitza birtuala… Jakitun gara horrek guztiak dituen mugez, eta egoerak luze jo dezakeenez, berrantolatu eta gauza batzuk birpentsatu behar ditugu. Funtsean, antolakuntza-mailan, antolakuntza telematikora jauzi egin behar dugu, bai sindikatuaren dimentsio orokorrean, baita atal sindikaletan ere.\nOnline aholkularitzaren bidez eta langile klasearentzat (langilea edo langabea, gizarte-prestazioak jasotzen dituena, etab.) material erabilgarriak prestatuz hasitako bidea, langile klasearentzat tresna erabilgarriak sortzea da, eta modu horretan gure sindikalismo eredura hurbiltzea. Ez du berehalako mobilizaziorik sortzen, baina aztarna uzten du, eta etorkizuneko borroketarako sinpatiak eta sinergiak sortzen ditu.\nBestalde, pentsatu egin behar dugu ere nola jokatu eta mobilizatu jendetza biltzea debekatuta egongo den garaian (luze joko duela dirudi).\nKonfinamendu-aste hauek telelanean ari diren langileen gorakada esponentziala ekarri dute, eta horrek bultzada ikaragarria ematen die plataforma digitalei. Zalantzarik gabe, plataforma digitalen bidezko lana asko indartuko da, eta beraz, oso adi egon behar dugu, eta errealitate horretan erabilgarria izango den sindikalismoa garatzen saiatu behar gara. Telelanaren kasuan, konfinamenduaren aurretik baino askoz gehiago indartuko dela iruditzen zaigu. Hau da, lehen presentzia gutxiko zerbait zen, baina enpresek eta langileek 'beldurra kendu' dioten neurrian, telelana errealitate esanguratsu bihurtzeko arriskua dago. Telelanaren hedapena lan-harremanen eredu berriaren hasiera izan daiteke, zerbitzuak emateko plataforma digitalen bidez. Lan-modalitate horrek arrisku asko ditu maila sindikalean. Hortaz, diskurtsoa garatu beharko dugu, eta ekintza sindikalean dituen inplikazio praktikoei buruz hausnartu beharko dugu.\nHori guztia, ahaztu gabe elkar zaindu behar dugula, eta gure bizitzak ere erdigunean jarri behar ditugula. Oso garai gogorrak eta konplexuak datoz, eta iraultzailea izango da, halaber, planteatzen ditugun helburu eta erronkei zaintzaren logikatik heltzea.\nArtikulua PDFn deskargatu


Euskal Herriari Bai ! par Jean-Louis Davant | Enbata\nAccueil / Articles / Opinion / Chroniques / Euskal Herriari Bai ! par Jean-Louis Davant\n« LGV : le point\nLe choc ! »\nPar Jean-Louis Davant | Publié : 06/06/2012\nEgia da, hastetik ukatu gaituen Estatu horretan ez gaude gustura. Argi eta garbi erranez, hori ez da gure Nazioa. Baina gure gaurko markoa dugu, partida jokatu behar dugun kantxa, eta horretan kokatzen da gure bizi politikoa. Frantziar Errepublikako «citoyens» gara, nahi ala ez, mementoko segurik. «Hiritar» ote? Hitz hori modan dago «ciudadano» errateko, haatik ez zait egokia, zeren eta «citadin» adierazten du, hots «urbanoa». Aldiz zibitatea ez zen soilik hiria, lurralde bat zen, hiribildu bati lotua naski, baina hau bere aldetik inguruko kanpaña / baserri edo lan-daguneari lotua zagon, hortik baitzuen eguneroko hazkurria. Beraz «citoyen» edo «ciudadano» hitzaren baliokidea «herritar» da niretzat, eta ez nago horretan euskaltzale bakarra.\nDena dela, naturalki gurea ez den zibitate frantziar horretan, botere zerbait badugu, arras guti bada ere: udalerrietan beste herritarren heina, eta herriko etxe askotan, hautetsi abertzaleek toki polita betetzen dute jadanik; departamenduan ere zerbait izan gaitezke, gutiengoan egonarren; hortik gora eta goiti, oso guti, gorago eta gutiago. Zeren beraz deputatuen hautatzeko bozketara joan?\nGure xedeen plazara jalgitzeko une egokiak direla frogatzen du 1967an hasiriko sail luzeak, bere itzal-argiekin, hautagaitzat aurkeztea onartzen duten jenderik agertzen den ber, eta beharrik badaude, belaunaldiz belaunaldi, kuraia hori daukaten gizon-emakumeak, bereziki gazteak, baina batzuetan adinekoak ere. Kuraia diot, ezen politika, zinez borroka gogorra da: armarik gabeko gerla! Denen bistan agertu be-har duzu kasik biluzgorri, bakarka, birazka edo talde txikian, zure fama ona jokoan sartu, edozein mihigaiztoren meneko jarri, laidoen eta gezurren jasateko menturan erori. Gutiz gehienetan, abertzale izanez, galtzea ere onartu behar duzu aldez aurretik, eta gero irentsi. Haatik agertzea bera aski ba-litz!\nEz delarik behinere parte hartu, laguntzaile gisan bederen, ezin errana da hauteskunde kanpaina bat zein nekea den, zenbat urrats eta lan eskatzen duen, bai espirituz, bai gorputzez. Bai, zinezko guduka da. Ber denboran, boxan bezala, aurkariak errespetatu behar dituzu, ordainaren esperantzan, baina igangailua ez dizute beti gibelera bidaltzen. Publikoan mugitzea ere gostatzen ahal zaizu, bilkura gogorrik gerta daiteke bazter-nahasle batzuen artean. Hori guzia kontutan hartu behar dugu politikarien jorratzean, lan gogorra baitute askotan, bereziki alderdi txikietakoek, are gehiago abertzaleek.\nBeraz boztekoa zait gure hautagai berrien ikustea. Lekukoa aitzinekoei harturik, borroka iraunkor bateko katea luzatzen dute, beti etorkizun hobe baten alde. Esperantza berpizten digute. Ordainez, gure laguntza osoa zor diegu, bakoitzak ahal duen heinean. Beraz abertzaleen boz bihi batek ez luke bidean galdu behar: finki doala tokiko bikote nagusiari, Euskal Herriari bai erranez deplauki. Hara bederen nire hautua. Badakit beste hautagairik badagoela Euskadiren alde. Zuzena badute naski, eta errespetua zor diet haiei ere. Halere bizpahiru aukera, ez ote da soberaxe Iparralde txiki honetan? Hain aberatsak ote gara? Hegoaldean egoki dena, hemen luxua iduri zait. Ez ote ditugu denek ber lau xede nagusiak: lurraldea, euskara, laborantza ganbera, unibertsitatea? Eskuin ala ezker, gainerakoa ez dago nagusiki gure meneko, eta bigarren mailan dabil mementoan, gehiengo sozialaren esku. Hori kontutan edukiz, ezkerrekoa ez den abertzale batek ere zuhurki bozka dezake, gehienik ahal duten hautagai horien alde. Zeren hainbeste bizantinismo eta zatiketa? Zer ekartzen digute? Hara nire aburua, eta beste edozeinena balio duke, nire boz bakar eta bakartiak bezala. Beraz hor dago bere le-kuan.\nInternational Politique Elections Basque Identités Eco-social Société Médias Vue du Nord Ecologie Agriculture


EH Bilduren lore eskaintza Ategorrietako sarraskiaren 90. urteurrenean – GAUR DONOSTIA\nEH Bilduren lore eskaintza Ategorrietako sarraskiaren 90. urteurrenean\nDonostiako eta Pasaiako EH Bilduko zinegotziek lore-eskaintza egin dute gaur, maiatzak 27, goizeko lehen orduan, Ategorrietako sarraskiaren 90. urteurrena oroitzeko. Egun honetan, portuko zazpi langile hil zituen Guardia Zibilak, Ategorrietako erlojuaren parean, Donostiako erdigunera manifestazioan zihoazela, lan-baldintza penagarriengatik protesta egiteko.\nEH Bilduk eskaera garaiz egin zuen arren, gaur, sarraskiaren 90. urteurrena betetzen den egunean, aitortza instituzionalerako ekimenik ez egitea erabaki du Donostiako Udal Gobernuak.\nAitzitik, aste hauetan egiaztatu ahal izan dugu EH Bilduren proposamen honek harrera oso ona izan duela donostiarren artean. Pertsona askok aitortu dute ez zutela gertaera dramatiko horren berririk, nahiz eta Euskal Herrian egindako langileen sarraski handienetako bat izan. Bereziki hunkigarria izan da sarraskiaren biktimetako baten senitartekoek EH Bilduk urteurrenaren inguruan antolatutako hitzaldi batean parte hartu izana. Biktima hark oso denbora gutxi zeraman Euskal Herrian, Galiziatik etorri zen Pasaiako portuan lan egitera, eta iritsi bezain laster, bere lankideen aldarrikapenekin bat egin zuen. Bere konpromisoak heriotzarekin ordaindu zuen, baina haren familia, milaka eta milaka pertsona migratzaile bezala, hemen geratu zen bizitzera eta lan egitera. Gaurko ekitaldi xume honek balio dezala, halaber, euren herrialdea utzi behar izan zutenen eta, 1931ko maiatzaren 27an bezala, gaurko Euskal Herria eraikitzen lagundu zuten guztien oroimena aldarrikatzeko.\nBaina euskal langileen borrokak ez ziren hasi, ezta amaitu ere, 1931eko udaberri itxaropentsu hartan. Gure historian zehar, borroka sindikal eta sozialak ugariak izan dira. Greba, manifestazio eta pikete horiek gabe, ezin izango genuke gaur egungo gizarte-babesaren eta lan-eskubideen mailaz hitz egin.\nGure hiriaren historiaren zati bat da hori guztia. Baina jakin badakigu Ategorrietako sarraskia eta, orokorrean, langile mugimenduaren borroka, hiri honen kontakizunetik baztertu nahi dela sektore zehatz batzuen aldetik. Sektore horiek dira, hain zuzen, hiri zentralista eta elitistaren ereduaren defendatzaile nagusiak. Horien arabera, Donostiako aberastasun-iturri nagusia estatus altuko turismo-eredua eta espekulazio urbanistikoa izan dira, eta dira. Aitzitik, langile borrokak izan dira – eta dira oraindik ere – Donostiako hiri nortasunaren ezaugarri nagusietako bat, eta Donostian, Gipuzkoan eta Euskal Herrian dugun bizimodua lortu izanaren arrazoi nagusietakoa.\nEz zen kausalitatea izan, halaber, duela 90 urteko langile-borroka haiek hiriaren ekialdetik ateratzea. Portuaren inguru guztia, Pasaiaren kasuan, eta Altza, Intxaurrondo eta Bidebieta, Donostiaren kasuan, errenta baxuenekoak izan dira historikoki, askoz langabezia handiagoarekin eta prestakuntza txikiagorekin, Donostiako gainerako auzoekin alderatua. Zentzu horretan, Donostiako EH Bilduren helburu nagusietakoa da hiriko ekialdearekin duen zor historikoa kitatzea. Horretarako, dauden desorekak agerian uzteko eta auzoen arteko desberdinkeriekin amaitzeko, lan ildo iraunkor bat jarri dugu abian. Ekimen instituzionalez gain, eta gure ordezkariek Ekialdeko Barrutiko Batzordean egiten duten lan handiaz gain, aldarrikapen horiek kalera eramango ditugu igande honetan, maiatzaren 30ean, Herri Martxa bat eginez Herreratik Udaletxeraino. Mobilizazio honetan, Ategorrieta erlojuaren parean pasatzerakoan, berriro egingo diegu omenaldi xume bat 1931ko maiatzaren 27an etorkizun hobea lortzearren bere bizitza utzi zuten zazpi pertsonei.\nAnterior Entrada anterior: Ezker Anitza-IU Donostia exige que se cumplan los pasos anunciados por el Gobierno municipal en materia de Memoria Histórica\nSiguiente Entrada siguiente: Ofrenda floral de EH Bildu en el 90 aniversario de la masacre de Ategorrieta


Hiriko hainbat zonaldetako bankuak margotzeko kanpaina abian jarri dute : Irutxuloko Hitza\nAlderdi Ederreko bankuak, margotu berri. (Argazkia: Donostiako Udala)\nUda denboraldiari begira, Alderdi Ederreko bankuak margotu ditu Donostiako Udalak. Marisol Garmendia Gune Publikoetako zinegotziak azaldu duenez, bankuek “itxura ona izatea nahi dute”, izan ere, “itxusi jartzen dira eguraldi txarrarekin eta hegaztien gorotzekin”.\nHorrekin batera, hurrengo egunetan beste zonalde batzuetako bankuak ere margotuko dituztela azaldu du udalak: Kontxa pasealekukoak, Artzain Onekoak eta Easo plazakoak, hain justu. Hiriko altzariak margotzeko kanpaina duela hilabete batzuk jarri zuen martxan udalak eta hainbat zonaldetan jardun du jada: Otxoki parkean, Oroimenaren Lorategian, Gabriel Aresti kalean, Ekuatore Ginea plazan, Bulebarreko eta Hernani kaleko jardinera metalikoetan, Intxaurrondoko Mons pasealekuan, Altzako Harria parkean, Zurriola hondartzako baranda zurian eta hainbat ikastola eta ikastetxe publikotan, hain zuzen.


Repsol Fundazioak “Energia kontzientziaz” hezkuntza-programaren edizio berria abiarazi du\nALBISTEAK Repsol Fundazioak “Energia kontzientziaz” hezkuntza-programaren edizio berria abiarazi du\nIkasle taldea esperimentua egiten.\nRepsol Fundazioak “Energia kontzientziaz” hezkuntza-programaren edizio berria deitu du, Bigarren Hezkuntzako 3. eta 4. mailetako ikasleei energia-baliabideen erabilera eraginkorragoa egiten irakasteko asmoz.\nHorrez gain, Repsoleko boluntarioek proiektu honetan duten parte-hartzea ere nabarmendu behar da, eskola-egun osoa partekatuko baitute ikasleekin. Boluntario gehienak energia-konpainiako profesionalak dira eta hainbat esperimentu eta dinamika egingo dituzte ikasleekin batera.\nIkastetxeak urriaren 15era arte inskriba daitezke heziketa-programa honetarako fundacionrepsol.com webguneko formularioren bitartez, eta bertan, “Energia kontzientziaz” ekimenean parte hartzeko baldintzak ere kontsulta ditzakete.


Saudi Arabiako emakumeak gidatzeko eskubidea babestu zuen aktibistak 5 urteko kartzela zigorra — Gaztezulo\nSaudi Arabiako emakumeak gidatzeko eskubidea babestu zuen aktibistak 5 urteko kartzela zigorra\nSaudi Arabiako emakumeak gidatzeko eskubidea babestu zuen aktibistak 5 urteko kartzela zigorra Loujain al-Hathloul, Saudi Arabiar aktibista ezagunak emakumeak autoak gidatzeko duten eskubideen alde kanpaina egin zuen. Orain, horregatik 5 urteko kartzela zigorra betetzera kondenatua izan da. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/saudi-arabiako-emakumeak-gidatzeko-eskubidea-babestu-zuen-aktibistak-5-urteko-kartzela-zigorra https://www.gaztezulo.eus/albisteak/saudi-arabiako-emakumeak-gidatzeko-eskubidea-babestu-zuen-aktibistak-5-urteko-kartzela-zigorra/@@download/image/_115242610_mediaitem115237706.jpg\nLoujain al-Hathloul, Saudi Arabiar aktibista ezagunak emakumeak autoak gidatzeko duten eskubideen alde kanpaina egin zuen. Orain, horregatik 5 urteko kartzela zigorra betetzera kondenatua izan da.\nLoujain al-Hathloul, 31 urteko emakumeak, jada bi urte eta erdi daramatza segurtasun goreneko presondegi batean espetxeratua. 2018an atxilotua izan zen beste hainbat aktibistekin batera Saudi Arabiaren aurkako erakundeekin harremanak zituela leporatuta. Ordutik, giza eskubideen aldeko hainbat eta hainbat erakundek bere askatzea eskatu dute.\nHala ere, eskari horiek alferrikakoak izan dira, izan ere, Saudi Arabiako Tribunal bereziak, terrorismo kasuak epaitzeko sortutakoak, herrialdeko segurtasuna urratu eta atzerritarren onurak lehenesteagatik kondenatu baitu emakumea. Epaiaren arabera 5 urte eta 8 hilabeteko kartzela zigorra dagokio.


Gaorako bidea luzea da. Eta ez da erraza. Beroak kristala erretzen du, eta kristalak belarria. Autobusa ez da gelditzen. Lo hartzen duzunean ere autobusak aurrera segitzen du. Aurrera, urrun, gau bat baino urrunago.\nBi gau. Eta hiru. Eta Gao.\nAutobusa zubi baten ondoan gelditu zen, eta denak han jaitsarazi gintuzten. Zubiaren alde batean Maliko soldaduak zeuden, eta beste aldean tuaregak. Nik biak ikusten nituen, eta biek zeramatzaten armak. Bakoitzak bere aldea zaintzen zuen, gerra batean bezala. Baina gu iritsi ginenean keinu egin zioten elkarri, eta mugimenduak koordinatu zituzten.\nBai, trafikoa elkarrekin antolatua dute. Migranteen trafikoa.\nAutobusak zubi sarreran utzi ninduen, Maliko soldaduen ondoan, baina ezin izan nuen zubia oinez igaro. “Stop”, abisatu zidan soldaduak, “egon hor”. Zubiaren beste aldetik tuaregen pick-upa etorri zen nire bila, eta hark eraman ninduen. Maliko soldaduak dena ikusi zuen eta ez zuen ezer esan.\nPick-upean bederatzi pertsona gindoazen, eta bidean gizon armatu bat galdezka hasi zitzaigun, “Musa Onze edo Musa Kone?”. Musa Onze gerrako buru bat da, eta Musa Kone beste bat, bien artean Mali iparralde osoa kontrolatzen dute. Hori orain badakit, baina orduan ez nekien ezer, lehen aldia zen izen horiek entzuten nituena. “Nik ez daukat hemen inongo kontakturik”, esan nien. “Aljeriara joan nahi duzu?” galdetu zidaten, eta, “oui”, erantzun nien.\nBaina ez ninduten eraman.\nPick-upa pareta handi baten ondoan gelditu zen. Paretaren erdian ate txiki bat ireki zen, behetik gora, eta barrura bultzatu ninduten. “Allez, sartu horra”. Barrua, eremu itxi bat zen, horma eta sarea. Eta horma artean jendea, jende asko, preso. Ez dakit zenbat izango ginen, ehun eta hirurogei, ehun eta laurogei, ez dakit. Zenbakiak handiak direnean zaila da kalkulatzea, baina asko ginen. Denak ni bezalakoak.\nZaintzaileek dirua eskatzen ziguten, “ordaindu eta Aljeriara joango zara”. Eta gero fusila altxatzen zuten, “ordaintzen ez baduzu akabatu egingo zaitugu”. Hori egiten zutenak ez ziren haurrak, ni baino adintsuagoak ziren, eta bazekiten zertan ari ziren. Baina hala ere egiten zuten.\nNik amaren hiru ahuntzak utzi nizkien, zazpiehun mila franko ginear, hirurogeita hamar euro. “Ez duzu gehiagorik?”. “Ez”. Nire izena zerrenda batean idatzi zuten, eta handik egun batzuetara kamioi bat etorri zen gure bila.


...arrezko plaka dotore bat emon eutson honako idazkuna daukana: "BIZKAIKO FO R UA R E N I T Z U L T Z A I L E O S ...\n...i. Benetakoak dira han agertu diren euskarazko idazkunak edota faltsututakoak? Eta faltsutu badira, nork? Eta zein h...\n...okuak ziran igaŕi begie irakurleak.Egazkiñean idazkun onek irakuŕi ditugu: Gerat samm'er Hersteller: Acettm...\ni)Urruneko sistemen bitartez fokuak, idazkun argitsuak, argi dirdaitsuak edo bide- segurtasuna kaltetzen...\nj)Fokuak, idazkun argitsuak, argi dirdaitsuak edo haien urruneko erabilpena e...\n...en", azaldu zuen ETAk egun horretarako ateratako idazkunean. Hortik aurrerako aberri egunek beste dimentsio batera egin...\nAlberto Barandiaran. Kazetari eta historialaria. «Osoagoak dira Veleiako piezak faltsuak direla dioten txostenak». Egilea(k) ASTIZ, Iñigo. Berria, Euskal Editorea SM 2010 (1)\n...itsuak ziren. Baina, batez ere, euskarazko idazkunek eman diote auziari pisua. Beste dimentsio bat eman diote af...\nAldizka botikina ikuskatu. Egilea(k) CONSUMER. Consumer, Eroski S. Coop. 2004 (1)\n...serbatzeko baldintzak prospektuan agertzen dira, honela idazkunen bidez: "gorde hozkailuan bere kaxaren barruan" , edo "ez iz...\n...> bere eskuz kopiatutako marrazki hura eta behealdeko idazkuna:\n...>Antzeko zerbait, bai, baina barruko aldetik idazkun bat ere izan beharko luke, hildakoaren leinu guztiaren berr...\n...za) bukatzeko.Hemen ez omen da euskarazko idazkunik azaldu. Beste era bateko arkeologiak zenbait aurkikuntza in...\n...NARRATZAILEA: (OFF) Sushrutaren jatorrizko idazkunak hauts bihurtu ziren aspaldi, baina Ayurvedar erudituek eten...\nAraba eta euskara. Egilea(k) GARCIA URIARTE, Imanol. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...la inoiz latinez berba egin, latinez idatzitako idazkunak ere faltsuak baitira.\nArabako Aldundiak kereila jarri die Iruña-Veleia auziko erantzuleei. Auzibidean nor jarri duten ez dute zehaztu, baina orain arte Eliseo Gilen taldea eta Amelia Baldeon jo dituzte erantzuletzat. Egilea(k) BERRO, Irune. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...V. eta V. mendeetako zeramiketan aurkituriko euskarazko idazkunak garai hartakoak ez zirela azaldu zuten adituek, geroagokoak...\nAzken damaskinatzaileak. Egilea(k) ETXEBERRIA ALDALUR, Idoia. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...ien enkarguz. «Aurrekoan eraman zuten bat; idazkun batzuk ziren, eskopeta batean». Denbora-pasa da berarentzat...\nBahea. Egilea(k) EZEZAGUNA. Argia, Komunikazio Biziagoa, S.A.L 2009 (1)\n... amaieran, 9:42 segunduan hasita, Elexpuruk esaten du idazkun batean ZUTIK irakurtzen dela, baina berehala gehitzen du be...\nBastida (Araba): Unetxoak . Egilea(k) ZUBIZARRETA, Patxi. Argia, Komunikazio Biziagoa, S.A.L 2010 (2)\n...> zihoazela, Bidaiariak eraikin baten atariko euskarazko idazkunari erreparatu zion: “Edozein txoriri eder bere habia”. Bidaiar...\n...>, Bidaiariak ozen irakurri zuen atearen gainaldeko idazkuna: “Salmoak eta ardoak gizonaren bihotza zabaltzen dute”, eta...\n... horren goxoak ukitzeko, baina horren ordainez idazkuna hain agerikoa dute, ezen edozeinek lehenengo begiratuan iku...\nDURANGOKO 44. EUSKAL LIBURU ETA DISKO AZOKA. Veleiakoak denak egiazkoak direlakoan. Egilea(k) BARANDIARAN, Alberto. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (5)\n...orrotxategi EHUko katedradunek hain zuzen ere idazkunak faltsuak zirela frogatzeko erabilitako argudioak baliogabet...\nIruña-Okan agertutako idazkun eztabaidatuei buruzko liburua argitaratu du Juan Martin Ele...\n...oela pieza askorik euskaraz. Batez ere, latinezko idazkunak marraztuta dauzkaten ostrakak, eta kristautasunarekin lotut...\n...abetzen saiatu da. «Bai, haiek izan ziren idazkunen faltsutasuna gordinen salatu zutenak», onartu du Elexpuruk,...\n...>, Elexpururentzat, euskararen historia aldatuko luketen idazkunak faltsutzat jotzeko arrazoi nagusia. «Garai hartako gauza gu...\nDenboraren materiala. Itziar Ruiz de Erentxun. Bibateko zuzendaria . Egilea(k) BARANDIARAN, Alberto. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (4)\nIdazkunak. Aurkitu diren idazkunak ia beti botozkoak dira, hau da, ja...\nIdazkunak. Aurkitu diren idazkunak ia beti botozkoak dira, hau da, jainko-jainkosei egindako e...\n...n ziren bideoaren arrastorik ez, beraz. Idazkun, hieroglifiko edo ostraken berririk ez Bibat berrian.\n..., baina baita bertako jainkoak ere. Hileta idazkun batzuk ere agertu dira, hildakoaren izenarekin eta eskaintz...\nDiputazioaren txostenak «iritziak» dituela oinarri dio Veleiako buruak. Orain arte Veleiako aztarnategiko arduradun izandako Eliseo Gilek «lintxamendu mediatikoa» salatu du. Egilea(k) AMENABAR, Anakoz. Berria, Euskal Editorea SM 2008 (5)\nVeleiako idazkunen aferak luze joko du oraindik. Gilen arabera, III, IV eta V....\nVeleian aurkitutako idazkunen egiazkotasun salaketen inguruan ez zuen adierazpenik egin. ...\n...I, IV eta V. mendeko zeramiketan agertutako idazkunak «gezurra» direla baieztatzeko garaian iritziak baino ez dit...\n...>ba, bestela?», galdetu zuen haserre. Idazkunen garaiari dagokionez, III. mendekoak beharrean VI. mendekoak...\nArabako Aldundiak osatutako batzorde zientifikoak Veleiako idazkunak «manipulatu» dituztela eta aurkikuntzak «faltsuak» direla s...\nDiruak ez du kiratsik; detergenteak, aldiz, bai. Egilea(k) IRAZUSTABARRENA, Nagore. Argia, Komunikazio Biziagoa, S.A.L 2013 (1)\n...ituzten oinezkoek maskuria arindu zezaten. Ponpeian idazkunak aurkitu dira, herritarrei pixa egiteko gonbitea egiten diet...\nDuela mila urte lurperatutakoak. IX. eta X. mendeetako hilarriak berreskuratu eta ikusgai jarri dituzte Garaiko San Joan Momoitio ermitan. Egilea(k) MARURI, Ibai. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\nHilarrietan In dei nomine idazkuna agertzen zen (Jainkoaren izenean). Normalean jarraian hilda...\nEZARIAN. ARTAXOAKO HARRESIA. Harrizko herria. Felix Segura. Historialaria. Egilea(k) ELOLA, Naiara. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...>zen XVI. mendean. Hala baieztatzen du ateburuko idazkunak: Hic servatur hiyems ut sit moderatior aestas.\n...> behar dira. Ez dago «Artxiboko irudiak» idazkuna ipini beharrik, baina, edozelan ere, saioaren testuinguruak...\n...uta. Aukeran, ETB2n ere hala erabil daitezke pantailako idazkunetan.\n...ehar da irudien jatorriaren berri, ahoz edo idazkunez («X-k utzitako irudiak»).\n...tan, komenigarri da haien logo korporatiboaren ordez idazkun hau jartzea: «X-k utzitako irudiak». Bestela, pentsa daitek...\n...isan, dela telebistan gaia edo lekua agertzen duten idazkunen gisan.\n...Bren edukiak sustatu behar dituzte. Albistegietako idazkunetan, aukeran dago Taldearen webgunearen helbidea ipintzea, edo ...\nEliseo Gil. Iruña-Veleiako aztarnategiko zuzendari ohia. Egilea(k) BARANDIARAN, Alberto. Berria, Euskal Editorea SM 2010 (5)\nZuek defenditzen duzue idazkunak lurretik atera zirela, baina leporatu dizuete denbora honet...\n...n eta marrazkien egileak Veleiako indusketan agertutako idazkunen egileak lirateke. Hau da, idazkunak faltsuak lirateke. Elis...\n... agertutako idazkunen egileak lirateke. Hau da, idazkunak faltsuak lirateke. Eliseo Gilek onartu du marrazkiak berak ...\nIdazkun eztabaidatsuak aurkeztu eta ia lau urtera, denak benetakoak...\n...> didaktikorako egile bakarra dagoela, nahiz eta idazkunetan esku bat baino gehiago ikusten diren argi eta garbi!\nEliseo Gilek Iruña-Veleiari buruzko txosten zientifikoa zalantzan jarri du. Egilea(k) BEGIRISTAIN, Edurne. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (4)\n...>beraz, ezin da esan Veleian agertutako idazkunak ez direla III. eta V. mende artekoak. Batzorde zientifikoak...\nVeleiako idazkunak III. eta VI. mende artekoak direla berretsi du Gilek. Haren...\n...udikapenak eta hieroglifikoak faltsuak direla, eta idazkunak manipulatuta daudela. Horren aurrean, Gilek azpimarratu du ...\n...akatsak egon daitezkeela, eta bik iradoki dute idazkunak ez direla benetakoak. Baina, gainerako adituek ez dutela fa...\nErregistro zibilaren legea eta erregelamendua. Egilea(k) . , Deustuko Unibertsitatea 2004 (49)\n...tun jotzen ditu erregelamendu bereko 298.6 artikuluak: Idazkunen akats formalak dira: ... 6. ...agaztelaniazebestekoihizkunt...\n...Dekretuak Administrazioko erregistro publikoetan egindako idazkunak euro-kontu unitatean jasotzeko erregelak ezarri ditu (EAO, ...\n...koa hori egiaztatzea, izendatutakoak berak idazkuna sustatzen badu, hori bere sinadurarekin jasoko baita idazku...\n... badator bat berak aipatzen duen idazkunarekin, idazkuna hartuko da kontuan, kasuan-kasuan bidezkoa den erantzukizun...\nIdazkunek ez dute behar sinadurarik, ezta zigilurik ere. Eransketak, ...\ntitulua. Idazkunak orokorrean eta idazkunak egiteko moduak 57\nDoakoak dira Erregistro Zibileko idazkunak, ehorzketa-baimenak, eta begistro Zibilari dagozkion espedi...\n...>, lerroartekoak, urradurak, orbanak edo zuzenketak, idazkuna sinatu aurretik bere oinean ontzat hartu ez badira.\n...>. Espedientearen gaineko eskumena izango du idazkunok zein erregistrotan egin eta erregistro horrek; ebazpenak id...\n...>, geldiarazitako idazkuna ezereztuko da, bidezko idazkuna egitean elkarri erreferentziak eginez.\nIdazkunaren akatsak edo hutsuneak karaktere nabariekin agerraraziko dir...\n...aioterria izango da, legezko ondore guztietarako, idazkuna zein udalerritan egin eta berori. Ziurtagiri laburtuek udal...\n...regelamenrioek, horretarako akta eginez, kasuan kasuko idazkunaren betekizunekin.\n...ragingarritasunari eusteko, aipatu lurraldeetan egindako idazkunetara hedatu da akatsei eta akatsok zuzentzeko prozedurei buruzko...\nErregistro Zibileko funtzionarioek ezingo dituzte idazkunak egin, ziurtagiriak luzatu, ezta izaera horrekin inolako egi...\n...iako Artxiboko arduraduna izango da aldi berean, idazkunen eta ziurtagirien ondoreetarako ere bai.\n...azlerik neurtuenak. Hasteko, Erregistro Zibilaren idazkun- eta liburu-motei eskaini zaien arreta berezia, hurrenez hu...\n...ela, lekualdaketa burutu ondoren, jatorrizko idazkunak indarrik gabe geratu eta ezereztu egingo dira, idazkun berr...\nErregistro-folio bateko idazkun guztiak liburu arrunten beste folio batera kopiatzea, 318. ...\n...unaren berri ezizateari buruz gero egindako idazkunaren ondorioz.\n..., eta, orri-bazterrean, ezereztea ekarri duen idazkuna aipatuko da.\n...be, hurrenkera kronologikoaren arabera jasoko dira; idazkunok liburukiaren orrialde osagarrietan jarraituko dute, karakte...\n...n egingo da titulu egokiaren bidez, ezereztutako idazkunaren formalitateei lotuta, eta ezereztearen arrazoia nahiz norai...\nIDAZKUNAK OROKORREANETA HORIEK EGITEKO MODUA\nIdazkunek, ziurtagiriek eta eginbideek, hala denean, eskueslea ordezk...\n...rren arrazoia. Geldiarazitako inskripzioa ezereztuko da idazkun berria aipatuz.\n...haien ardurapean dauden erregistroak bisitatuko dituzte, idazkunak, artxibatutako agiriak eta azken bisitaren osteko eginbidea...\nBerreratutako idazkuna egitea, folio zaharrean, edo, hala denean, folio zahar horr...\nIV. Idazkunak egiteko moduan, erraztasunak eman dira argitasunaren mesede...\n...da gauzatu. Modu horretan, zalantzarik gabe, idazkunen iraunarazpena berma zitekeen, forma edo burokraziaren konpl...\nIdazkunak eta inguruabarrak, baldin eta horien egitea, idazkunaren ar...\nModu berean baliogabetuko dira orri-bazterreko idazkunen artean zuriz dauden tarteak.\nBehin idazkuna egin eta gero, prozedura hura orri-bazterrean inskribatuko ...\n...>-alabatasunaren berri ez izateari buruzko idazkunaren jakinarazpenakorri-bazterreko oharra sorraraziko du aipamen...\n...>Baiezko edo ezezko ziurtagiriak izan daitezke, eta idazkunei buruzkoak edo artxibatutako agiriei buruzkoak.\nIdazkunen akatsak edozein izanda ere, bikoiztuak barneratuko dira eta...\nIDAZKUNAK OROKORREANETA IDAZKUNAK EGITEKO MODUAK\nErregelamendu bidez ezarriko dira betekizunak, idazkunak egiteko nahiz ziurtagiriak luzatzeko modua eta gainerako ba...\nIdazkunen baiezko ziurtagiriak hitzez-hitzezkoak edo laburtuak izan d...\n...n-aktak, auzotasun-aktak edo Erregistro berean idazkunik sortzen ez duten bestelako aktak eta salbuetsi gabeko beste...\n...>arau-haustearen norainokoa zehaztu gabe, idazkunen eragingarritasunari dagokionez.\n...>,bertan egingo dira geroagoko orri-bazterreko idazkunak bakarrik.\nAdierazpena, adierazlea, lekukoak edo idazkunak zein agiriren ondorioz egin eta agiri hori ez aipatzea edo ...\n...larra edo titularrak, euren izen-abizenekin; idazkuna zein foliotan jaso eta folio horretan erreferentziarik egit...\n2. Idazkunak edo orrialdeak zenbatzean edo modu alfabetikoan aipatzean b...\n...iburuetan inskribatutako tutoretzei buruzko geroko idazkunak Erregistro Zibilean egingo dira, aurretiaz Erregistroko fol...\n...gindakoak ireki ahal izango dira; hala ere, idazkunak beti egingo dira arau berrien arabera.


"Nafarroako Zainzuria" Berariazko Deitura Aragoin, Errioxan eta Nafarroan ekoiztutako zainzuriei dagokie; Kontseilu Arautzaileari kalitate oneko ekoizpenerako egokiak iruditzen zaizkion esparruetan laboratzen dira eta Estra eta Lehen mailakoak merkaturatzen dira. Nafarroa osoko enbaxadoretzat hartuta, beren kolore zuriari, zuntz eskaseko edo zuntzik gabeko ehundura leunari eta zapore bikainari esker, erraz ezagutzeko modukoak dira.\nGaur egungo produktu aparta horrek aspaldi-aspaldiko jatorria du, Ka 3000 urte baino lehenagokoak diren Egiptoko zenbait pinturak adierazten duten bezala, fruitu honen lehen aztarnak aurkitu baitziren bertan. Hala ere, Erromatar inperioaren garaia arte ez dugu zainzurien aipamenik aurkitu, Plinio bezalako autoreen idazkietan lehenengo aldiz ageri baitira.\nEsaten dutenaren arabera, elikagai fin horren lehenengo haziak Bagdadetik ekarri zituen bertako batek bere ekipajearekin batera, aipatutako hiria abandonatzera behartuta, Kordoban finkatu zenean. Bidaiatzen ari zela, Tuterako lagun batek jaki hura lehenengo aldiz dastatu eta hazi batzuk eman ziezazkioten eskatu zuen; Erriberako hiriburura itzultzean landatu zituen eta, geroztik aurrera, zainzuria Nafarroako mahaietako protagonistetako bat bilakatu zen.\nEsparrua udazkenean prestatzen da; landaketa, aldiz, otsaila eta martxoa tartean. Gaur egun oraindik diraute betidanik erabilitako ekoizpen sistemek: goizeko seietan zainzuriak biltzen hasten dira egun berean ontziratzeko, ura, zainzurien osagaietariko bat, gal ez dezaten.\nFresko kontsumitzeko denboraldia: desde finales de marzo hasta mediados de mayo (fecha aproximada).\nKontsumo freskorako zainzuriak hiru merkataritza kategoriatan sailkatzen dira: "bikaina", "lehen mailakoa" eta "bigarren mailakoa". Kontserban jartzen direnak, berriz, "bikaina" eta "lehen mailakoa" kategorietan sailkatzen dira.\nFesta / omenaldia en mayo se celebra en Dicastillo el Día del espárrago.


Salgai dagoeneko eskualdean “Real Unión” etiketa duen ardoa – Real Unión Club\nSalgai dagoeneko eskualdean “Real Unión” etiketa duen ardoa\nGuztira 3.000 botila merkaturatuko dira “Real Unión” etiketadun krianzen eta erreserben edizio berezi batean, klubak Viña Real upeltegiarekin lortutako akordioaren ondorioz.\nGaurtik aurrera, “Real Unión” etiketa duten krianzak eta erreserbak erosi ahal izango dira. Gogorarazi behar da Real Unión Club eta Viña Real upeltegiak 3.000 botila merkaturatzeko akordioa sinatu zuten, eta CVNEk Guardian dituen instalazioetan aurkeztu zuten, azaroaren 21ean Las Gaunasen jokatutako SD Logroñes – Real Unión Club partida zela eta. Vinoteca Mendibilen eros daitezke, baita klubeko dendan ere bulego orduetan, astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 13:30etara eta 17:00etatik 19:30etara. Vinoteca Mendibil eta Arzak Ardoek banatuko dituzte ardo horiek merkaturatu nahi dituzten ostalaritza-establezimenduentzat.\nAkordioa gaur arratsaldean aurkeztu dute Irunen, Real Unión tabernan hain zuzen ere, proiektuarekin bat egin duen azken babeslea, klubari eta Vinoteca Mendibili estu lotuta dagoena. Ekitaldira inguruko ostalaritza-establezimenduak gonbidatuak izan dira.\n“Guretzat pozgarria da Real Uniónen eta Viña Real upeltegiaren arteko akordioa Bidasoako eskualdean aurkeztea, klubari diogun maitasun bereziagatik, eta, dakizuenez, historikoki oso lotuta gaude”, adierazi du David Vértiz Real Unión tabernako arduradunak.\nJuan Mancisidor Real Unióneko Administrazio Kontseiluko presidenteordeak adierazi duenez, “Irungo eta eskualdeko merkataritza eta ostalaritza egituratzen dituen ardatza izaten saiatzen ari gara, kirola eta, zehazkiago, futbola guztiok batzen gaituen gunea izanik, baina sinergiak bilatzen ditugu. Argi daukagu eskutik helduta joan behar dugula beti. Eta horretan ari gara. Futbol klub bat asteburuko partida baino askoz gehiago da, eta gure zaleen eta gure saltokien egunerokoan egon nahi dugu. Eta horretarako, historia, tradizioa eta berrikuntza ere badituen bidelagun bat aurkitu dugu”.


Ikerketa batek oihalezko maskaren eraginkortasuna bermatzen du - Noticias de Gipuzkoa\nIkerketa batek oihalezko maskaren eraginkortasuna bermatzen du\nIkerketak erakutsi duenez, babes horrek heriotzak %3tik %5era murriztea eragin dezake.\nMADRIL – Herritarren artean maskarak erabiltzea lagungarria izan daiteke pandemia geldiarazteko eta COVID-19 delakoak eragindako infekzio eta heriotzen guztizko kopurua murrizteko. Azterlan baten arabera, ehunezkoak ere, babes-efektu mugatua dutenak, eraginkorrak dira beren hedapena unibertsala bada.\nIkerketa, Nature Communications zientzia-aldizkarian argitaratua, Colin Worbyk, MITeko Broad Institutuak eta Harvardeko Unibertsitateak (Cambridge, Massachusetts) eta Taiwango (Txina) Tsing Hua Unibertsitate Nazionaleko Hua Hsiao-Han Chang-ek koordinatu dute.\nZientzialariek eredu matematikoetara jo zuten maskararen erabilerak eta horrek biztanleria orokorrean duen banaketa aztertzeko. Horretarako, erabili eta botatzeko maskorren hornidura eta eraginkortasuna aldatzen ziren kimuak simulatu zituzten, eta kutsatze eta heriotza kopurua ikusi zuten. Horrela, maskaren erabilgarritasuna handitzen zenean heriotzen eta infekzioen kopurua murrizten zela egiaztatu zuten.\nLAU AGERTOKI Azterlanean, erabili eta botatzeko maskarak hornitzeko lau agertoki planteatu ziren: ausazko banaketa, zaharrei lehentasuna ematea, zaharrei eta antzemandako kasuei banatzea, eta detektatutako kasuetan bakarrik banatzea. Autoreek ikusi zuten zaharrei lehentasuna ematea eta identifikatutako infekzio-kasuetarako maskara kirurgikoak mantentzea ausazko banaketa baino eraginkorragoa zela.\nGainera, oihalezko maskara berrerabilgarrien erabilera ebaluatzean, egileek ikusi zuten heriotzen murrizketa kalitate medikoko erabili eta botatzeko maskaratxoen banaketa selektiboarekin erka zitekeela, baita maskara kirurgikoen hornidura populazioaren %10era mugatzen zenean ere. Ikusi zuten, halaber, ehunezko maskarak hildakoen %3tik 5era murriztu zitezkeela, eta maskaratxo medikoak adinekoei eta sintomatikoei banatzeak eragin hori bikoiztu egin lezakeela. Hala ere, ikerketak zehazten du ikerketa berriak egin behar direla maskaren eraginkortasunaren estimazio hobeak lortzeko.