Ekintzailetza Jarduerari Laguntzeko Erakunde Arteko Plana\nLanak eragindako gaixotasunen karga...\nEAE aurrekontuak 2014\nDerrigorreko desagertzeen aurka per...\nEuskal Autonomia Erkidegoaren eraku...\n2014-21018 Kontsumobideren Plan Est...\nHauteskunde ondoko inkesta.pdf\nEkintzailetza\tJarduerari\tLaguntzeko\tErakunde\tArteko\tPlana\t)\t(2013ko abendua)\n1. PLANAREN ARRAZOIAK ETA EGOKITASUNA ....................................................................... 2 2. TESTUINGURU POLITIKO ETA NORMATIBOA........................................................................ 6 3. EKINTZAILETZAREN EUSKAL ZERBITZUAREN ETA EKINTZAILETZAREN BILAKAERA\nHISTORIKOA ..................................................................................................................................... 14 4. EKINTZAILETZAREN EAEKO EGOERARI BURUZKO DIAGNOSIA...................................... 18 4.1 EKINTZAILETZA-JARDUERAREN ANALISIA 19 4.2 EKINTZAILETZA-JARDUERAREN ERAGIN POTENTZIALA 23 4.3 BIZTANLEEN EKINTZAILE-PERTZEPZIOAK 25 4.4 EUSKAL EKINTZAILEAREN PROFILA 26 4.5 ENPLEGUDUNEN EKINTZAILETZA-JARDUERA ETA INTRAEKINTZAILETZARAKO BALDINTZAK 27 5. EKINTZAILETZA JARDUERARI LAGUNTZEKO EUSKADIKO EKOSISTEMAREN\nEGOERAREN DIAGNOSIA................................................................................................................ 29 5.1 EKINTZAILETZA-EKOSISTEMA BATEN FUNTSEZKO FAKTOREAK 29 5.2 EKINTZAILETZA-EKOSISTEMAREN DIAGNOSI KONPARATUA (ADITUEN BALORAZIOA) 33 5.3 EKINTZAILETZA-EKOSISTEMAREN DIAGNOSIA (EKINTZAILEEN BALORAZIOA) 35 5.4 EUSKADIKO EKOSISTEMAREN BERRIKUSPEN KRITIKOA 36 6. PLANAREN EDUKIAK.............................................................................................................. 42 6.1 PLANAREN IKUSPEGIA 42 6.2 PLANAREN HELBURUAK 43 6.3 PLANAREN ERAGINA 43 6.4 PLANAREN JARDUN-EREMUAK 45 7. EKINTZA-PLANA...................................................................................................................... 67 8. JARRAIPENA ETA EBALUAZIOA ........................................................................................... 69 9. AURREKONTUA....................................................................................................................... 74 I. ERANSKINA..................................................................................................................................... 76 BESTE ERAGILE BATZUEK GARATUTAKO PROGRAMEN XEHETASUNAK 77\nII. ERANSKINA................................................................................................................................... 92 2014KO APIRILAREN 15EAN EUSKO LEGEBILTZARREAN JARDUERA EKINTZAILEARI\nLAGUNTZEKO ERAKUNDE ARTEKO PLANARI BURUZ IZANDAKO DEBATEAN\nONARTUTAKO EBAZPEN-PROPOSAMENAK 93\n1. PLANAREN ARRAZOIAK ETA EGOKITASUNA\nEusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Sailak baditu zenbait arrazoi ekintzailetzari\nburuzko erakunde arteko plan bat egiten lehena izateko: herrialde garen aldetik, etorkizunean gure\nlehiakortasuna eta iraunkortasuna bermatuko duten aberastasuna eta enplegua sortzeko iturri berriak aurkitu\nbehar ditu; Euskadiko Ekintzaileei eta Enpresa Txikiari Laguntzeko Legean eta Europako zein estatuko beste\narau batzuetan xedatutakoa bete behar du; ekintzailetza-jarduerari laguntzeko ekosistema hobetzen laguntzeko\naukera du; eta zenbait hamarkadetatik hona gauzatu den ekintzailetzarekiko eta intraekintzailetzarekiko\nerakunde arteko konpromisoa eta horien aldeko jarrera du.\nJarraian, xehetasunez aztertuko ditugu arrazoi horiek guztiak:\n1. Ekonomia eta gizartea aldatzeko eragile den aldetik, ekintzailetzaren aldeko apustua egitea.\nSekula ez bezalako krisi ekonomikoa bizi du egun Euskal Autonomia Erkidegoak. Krisia hasi zenetik 2013ra\narte, ehuneko 5,5 beheratu da euskal ekonomia, eta 116.000 lanpostu inguru galdu dira (lanpostu guztien\n6. urtea da 2013.a\nBPG: %5,5, 2013ra\n%11,8, 2013ra arte.\nBPGren bilakaera EAEn (1981-2013: urteko hazkundearen ehunekoa). Iturria: Eustat.\nLau urteko higaduraren ondoren, atzeraldian sartu zen berriz ere EAE 2012. urtean. 2013an ere euskal\nekonomiak atzera egin duen ustea dago; eta 2014an pixkatxo bat haziko dela (% 0,8 inguru). Aurreikuspenen\narabera, 2017ra arte ez ditu EAEko ekonomiak berreskuratuko krisi aurreko benetako BPGren mailak. Krisiaren\nondorio guztietatik larriena langabezia da. Izan ere, enplegu betea izatetik 2012aren amaieran % 12tik gorako\nlangabezia-tasa izatera pasa gara. Guztietan larriena gazteen % 39ko langabezia-tasa da.\nTestuinguru orokorra eta gertuko errealitate ekonomikoa ikusita, jauzi bat eman behar dugu gure\nlehiakortasunean eta hazkunde ekonomikoan aurrera egiteko. Gure ekonomia berritzean oinarritutako\ntransformazioari eutsi behar diogu. EAEren egungo lehiakortasun-mailara egokitu behar dugu gure eredua, bai\neta etorkizunean munduan izango diren egoeretara ere. Horretaz gainera, etorkizunean gure lehiakortasuna eta\niraunkortasuna bermatuko dituzten aberastasuna eta enplegua sortzeko iturri berriak bilatu behar ditugu.\n2. Indarreko legeak betetzea\nAzken urteotan, garrantzi handiko zenbait aldaketa izan dira ekintzailetzaren alorreko Europako, estatuko eta\ntokian tokiko politiketan eta legeetan. Aztergai dugun alorrean epe ertainerako erakunde arteko plana egin nahi\ndugunez, aipatu aldaketa horiek aztertu beharrean gaude. Garrantzi handiko aldaketak izan dira Euskadiko\nEkintzaileei eta Enpresa Txikiari Laguntzeko Legean, eta Ekintzaileari nahiz Hura Nazioartekotzen Laguntzeko\nLegean –gobernu zentralarena, azken hori–. Europako zuzentarauen esparruan daude biak; eta ekintzailetza\nsustatzeko hainbat urtetarako plan berria egiteko beharra planteatu dute.\nJarraian, plan honek bete behar dituen arautegi, politika eta plan nagusien eskema jaso dugu:\nPlana egitean bete beharreko arau eta plan nagusien laburpena\nEAEn ekintzailetza-ekosistema hobetzea\nEAEn badugu ekintzailetza-jarduerari laguntzeko sistema betea. Aurreratutako beste eskualde batzuetan\ndagoen antzekoa da gurea, konplexua, eta etenik gabe eboluzionatzen eta hobetzen ari dena. Sistema horren\nbilakaerari bultzada bat eman behar dio plan honek. Egungo egoera irudikatzeko asmoz, ahulezien,\nmehatxuen, indarren eta aukeren azterketa laburra ekarri dugu hona (AMIA). Esan gabe doa, alabaina, horiek\nguztiak zehaztasun handiagoz aztertuko ditugula planean zehar.\n• "Momentum",ekintzailetza mundu-mailan.\n• Ekintzailetza bultza tzeko zuzentarauaketa legeakdaude Europa-mailan\n• Ekoizpena eta gizartea aldatzeko ardatz gako moduan erabili da\nekintzailetza Eusko Jaurlaritzaren eta Foru Aldundien beste plan\nbatzuetan, bai eta Europako zenbait gidatan ere (RIS3, esaterako).\nHorietatikguztietatik sinergia interesgarriaksor daitezke.\n• "Ekintzailetza-gune" berriak gorakadan dira: gizarte-ekintzailetza,\nekintzailetza korporatiboa,mikroekintzailetza, eta abar.\n• Egitura eta sistema publikoak ebaluatzearen, arrazionalizatzearen eta\nberrantolatzearen aldeko apustua.\n• Internet gero eta eskuragarriago izatearen eta gero eta gehiago\nerabiltzearen eraginez, izapideak sinplifi katu eta prozesuak batera\n• Euskadin indarkeria behin betiko amaitu izanari esker, lehen baino\ninguru egokiagoa dago orain inbertsioakegin eta enpresaksortzeko.\n• Enpresa-kultura erroturikdago Euskadin.\n• Europako eskualde guztietatik hezkuntza-profilik altuenetako bat du\nEuskadik, bertako herritarren %38k lanbide ikasketak eta goi-mailako\n• Egokitasunagatik sortuta ko enpresen eta finkatutako enpresen\nehunekoa oso handia da (%76,2).\n• Erakunde publikoek urte asko daramatzate ekintzailetzari laguntzen\n• Sistema betea, eragile publiko eta pribatu asko barnean hartzen\n• Sistema adarkatu eta gertukoa.\n• Baliabide publiko asko erabili dira ekintzailetza sustatze ko (urtean 60\nmilioi euro baino gehiago).\n• Ekintzaileari laguntzeko zerbitzuak eta azpiegitura fisikoak daude.\n• Gero eta ahalegin handiagoa egiten da ekintzailetzarekin lotura duten\nbaloreakhezkuntza-fase guztietan transmititzeko.\n• Ekintzailetzaren fase eta behar guztiez arduratzen diren programa\npubliko asko daude.\n• Hainbat erakundek elkarlanean aritzeko gogoa dute, ekosistema are\neraginkorragoa eta efektiboagoa sustatzeko.\n• Datozen urteotan Euskadik testuinguru ekonomiko zaila izango duela\naurreikusi da: 2013. urtean BPG %1 ,1 jaistea espero da, eta 2014.\nurtean hazkunde txikia egotea (2017. urtera arte ez omen du\nberreskuratuko euskal ekonomiak krisiaren aurreko PBG errealaren\n• Zalantzak daude aurrekontu publikoen bilakaerari buruz.\n• Krisitik ateratzeko protagonistatzat hartu dira ekintzaileak.\n• Potentzial handiko ekintzailetza-talentua galdu da, nazioartean\nekintzailetzako erreferente diren beste leku batzuetara joan baita.\n• Ekintzailetza sustatzeko "mezu-bonbardaketak" nahasmena sortu du\n• Herri administrazioetan zailtasunak izan dira epe ertain edo luzerako\n• Ekintzailetza-kultura gutxi dago EAEn.\n• Gizarteak ezdu aintzat hartzen ekintzailetza eta ekintzailea.\n• Porrotari diogun beldurrakekintzailetza oztopatzen du.\n• Hezkuntzako etapa guztietan prestakuntza gutxi ematen da\nekintzailetzaren kulturari eta balioei buruz.\n• Ekintzaileen asmoak mugatuak dira: etorkizunean enplegua sortzeko\nitxaropen gutxi dute, eta aukera on gutxi ikusten dituzte.\n• Emakume ekintzaileen ehunekoa txikia da (%34,1).\n• Horretara bideratutako baliabideakkontuan izanik,emaitzakurri dira.\n• Enpresa sortu berriek ibilbide mugatua dute: eskainitako produktuek\neta zerbitzuek berritasun handirik ez dute, eta ez daude nazioarteko\nmerkatuari begira (sektore berrietako proiektuakizan ezik).\n• Laguntza finantzario mugatua (formulen aniztasunari dagokionez,\n• Enpresetara jakintza urri transferitzen da (loturarikez da CT eragileen\neta enpresen artean).\n• Tokian tokiko enpresentzat dira laguntza-neurri gehienak (nazioarteko\nikuspegia dutenenei eman beharrean).\n• Proiektua egiteko eta so zietatea eratzeko faseetara bideraturik egon\nohi dira eskainitako programak,behar baino gehiago.\n• Sektore berriakezdira nahikoa aztertu eta ez dira nahikoa ezagutzen.\n• Ekintzailetzarako leku bezala proiekzio gutxi du Euskadik nazioartean.\n• Intraekintzailetza-jarduerakgauzatzeko kultura eta baldintza urri daude.\nEAEko ekintzailetza-ekosistemaren ezaugarrien AMIA azterketa\n3. Erakundeak lankidetzan aritzeko borondatea eta konpromisoa\nLuze da EAEko erakunde publikoak lankidetzan ari direla ekintzailetza bultzatzeko. Bide horretan, beste urrats\nbat da Ekintzailetza Jarduerari Laguntzeko Erakunde Arteko Plana egitea.\nZehazki, honako eragile hauek hartu dute parte plan hau egiteko orduan:\n Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Sailak (Teknologia, Berrikuntza eta\n Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailak (Hezkuntza Sailburuordetza,\nUnibertsitate eta Ikerketa Sailburuordetza, eta Lanbide Heziketako Sailburuordetza).\n Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak (Enplegu eta Lan Sailburuordetza).\n Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak (Osasun Sailburuordetza).\n Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomi Sustapen Sailak.\n Arabako Foru Aldundiko Ekonomia Sustapenaren eta Foru Administrazioaren Sailak.\n Gipuzkoako Foru Aldundiko Berrikuntzako, Landa Garapeneko eta Turismoko Departamentua.\nEkintzailetza Jarduerari Laguntzeko Erakunde Arteko Planeko parte-hartzaileak\nAzpimarratu beharra dago, baita ere, Eusko Jaurlaritzako Ekonomia Garapena eta Lehiakortasun Saileko\nsailburuak eta hiru foru-aldundietako Ekonomia Sustapeneko diputatuek sinatutako Euskal Ekintzailetza\nSistema Garatzeko Lankidetza Hitzarmen Markoaren barruan dela plan hau, eta datozen hilabeteotan aztertuko\ndela hura egiteko prozesuan parte hartu duten sail guztietara zabaltzea plana.\nErakunde arteko hainbat helburu aipatu dira hitzarmen horretan, besteak beste: euskal gizartearen\nekintzailetza-ahalmena modu eraginkorrean eta efizientean sustatuko eta babestuko duen Ekintzailetzaren\nEuskal Sistema garatzea; ekintzaileei laguntza integrala ematea; eta Euskadiko Ekintzaileei eta Enpresa\nTxikiari Laguntzeko Legean bildutako laguntza-tresnak garatzea (plan hau, esaterako).\n2. TESTUINGURU POLITIKO ETA NORMATIBOA\ntokian tokiko politiketan eta legeetan. Aztergai dugun alorrean epe ertainerako erakunde arteko plan berria egin\nnahi dugunez, aipatu aldaketa horiek aztertu beharrean gaude. Hori dela eta, plan honek bete behar dituen\nEuropako, estatuko eta autonomia erkidegoko arau, politika eta plan nagusiak errepasatuko ditugu.\n2008ko ekainean sinatu zen eta, egun, garapen betean da. Europako ekonomian enpresa txiki eta ertainek\negiteko nagusia dutela aitortzen du eta, estreinakoz, enpresa horietarako esparru zehatza definitzen du. Politika\npublikoak diseinatzean "Think Small First" printzipioaren bitartez ekintzailetza bultzatzea eta enpresen\nhazkundea sustatzea du helburu arau horrek.\n250 langile baino gutxiagoko enpresa guztietan aplika daitekeen arau horrek 10+5 printzipio ditu oinarri.\nPrintzipio horietatik hainbat neurri eratorri dira, adibidez:\n Irakasleetan eta gazteetan espiritu berritzailea eta enpresa-espiritua piztea. Horretarako, enpresa-sena\nelementu gakotzat sartuko da eskola-programetan –bigarren mailako hezkuntza orokorrean, batez ere–.\n Jarduera bati berriz ekin nahi dioten enpresaburuekiko jarrera positiboa sustatzea gizartean.\n Erakunde kontratatzaileei kontratuak lotetan banatzen animatzea; azpikontratazioaren ikusgaitasuna\nhanditzea; eta erakunde kontratatzaileei gogoraraztea finantza-gaitasunari eta -kualifikazioari buruzko\nneurriz kanpoko baldintzarik ezin dezaketela ezarri.\n Finantzazio-programak garatzea.\n Enpresa txiki eta ertainak nazioartekotzen eta hazkunde handiko enpresa bihurtzen ahalegindu daitezela\nsustatzea, batez ere, cluster berritzaileetan parte hartzearen bidez.\n Transferitu daitezkeen enpresentzako merkatuak eta datu-base eskuragarriak sortzea; eta beharrezkoa\nden laguntza ematea arrakastaz transferitutako enpresen kopurua handitzeko.\n Eta abar.\nEkintzailetzari buruzko 2020rako Ekintza Plana\nEuropa 2020 estrategia berriaren barruan sartzen da ekintza-plan hori; "Think Small First" printzipioa betetzen\ndu; eta 20.400 milioi euroko zuzkidura du (berrikuntzara bideratu dira horietatik 18.000; eta enpresa txiki eta\nertainetara 2.400). Eskualde baten garapen ekonomiko eta sozialean ekintzailetzak duen garrantzia\nnabarmendu du plan horrek. Azken hiru urteotan, jaitsi egin da autoenplegua lehenengo lan-aukeratzat duten\nEuropako biztanleen ehunekoa (% 45etik % 37ra jaitsi da azken hiru urteotan). Datu horiek Estatu Batuetako\n(% 51) eta Txinako (% 56) datuekin alderatuta, hiru ildo nagusiren inguruko neurriak proposatu ditu planak:\n- Hezkuntza. Hezkuntzako etapa goiztiarretan hastea ekintzailetza sustatzen, eta balio nagusien artean\nekintzailetza duten unibertsitateetako ikasleekin trukeak ezartzea.\n- Ekintzailetzarentzat egokia den ekosistema sustatzea. Eginkizun zehatzak izango ditu ekosistema horrek,\nbesteak beste: finantzazioa lortzeko bidea hobetzea; enpresa sortzeko prozesuaren fase zailenetan\nlaguntza ematea; negozioak eskuz aldatzeko prozesua erraztea; on ustez jardun duten ekintzaileei\nbigarren aukera bat ematea; eta burokrazia murriztea.\n- Ekintzailearen irudia sustatzea, jarraitu beharreko eredu diren aldetik. Gizartearentzat eredugarri dira\nekintzaileak. Hortaz, ekintzaileen arrakasta sozial eta profesionala bultzatuko da, adibidez, Europan\n"Ekintzailearen Eguna" ezartzearen bidez. Egun horretan, esaterako, lantegiak egin daitezke, baita\nhitzaldiak, enpresetan ateak zabaltzeko egunak, eta bilerak ekintzaileekin ere –bigarren hezkuntzako\nazken mailako ikasleei zuzendutakoak–. Gazteei, langabetuei, emakumeei, immigranteei eta edadeko\npertsonei arreta berezia jar dakiela eskatzen du planak; besteek baino zailtasun handiagoak izan ohi\nbaitituzte pertsona horiek beren negozio propioa martxan jartzeko orduan.\nBerrikuntza eta gizarte-ekintzailetza sustatzeko politikak\nGaur egun, Europako BPGren % 10 dira gizarte-enpresak, eta 11 milioi langile baino gehiago dituzte (langile\nguztien % 6). Bi ezaugarri nagusi dituzte: batetik, gizarte-eraginari lehentasuna ematen diote, akzionistentzako\nirabaziak lortzearen aurretik; eta, bestetik, langileek, bezeroek eta beste pertsona batzuek kudeatzen dituzte,\nmodu arduratsuan, gardenean eta berritzailean.\nEra honetako enpresatan parte hartzen duten herritarren kopurua aldatzen da Europako herrialde batetik\nbestera. Guztietan aitzindari Finlandia da, bertako biztanleria aktiboaren % 7,5 baitago era horretako erakunde\nbatean. Haren atzetik dira Erresuma Batua (% 5,7), Eslovenia (5,4% ), Belgika (% 4,1), Italia (% 3,3) eta\nFrantzia (3,1% ). Europar Batasunean urtero sortzen diren enpresa berri guztietatik, lautik bat gizarte-enpresa\nsailkapenaren barruan sartzen da (hirutik bat, arestian aipatutako herrialdeetan).\nAzken urtean, gizarte-enpresa sortzea, hots, gizarte-ekintzailetza bultzatzea xede duten lehentasunezko\nhainbat ekintza proposatu ditu Europako Batzordeak (are, Europako Parlamentuan negoziatzen ari dira egun\nekintza horiek), hori guztia ikerketa eta garapenarentzako eta enpresa txiki eta ertainentzako 2020rako\nlaguntza-lehentasunen esparruan. Lehentasunezko ekintza horien artean leudeke, esaterako: finantzazioa\neskuratzeko bidea hobetzeko neurriak; gizarte-enpresen ikusgaitasuna hobetzeko neurriak; eta era horretako\nenpresak sortzen diren eta jarduten duten ingurune juridikoa hobetzeko neurriak.\nEuropako Batzordeak bultzatu du, oro har, ekintzailetzarako laguntza, Enplegurako Gizarte Gaietarako eta\nParekotasunerako Zuzendaritza Nagusiaren eta Enpresa eta Industriako Zuzendaritza Nagusiaren bitartez.\nEkintzaileak eta Horien Nazioartekotzea Laguntzeko Legea\nEuropako legeetan xedatutakoa betez diseinatutako eta 2013ko irailaren amaieran onartutako lege horrek\nzenbait aldaketa dakartza, besteak beste:\n- Enpresa bat sortzeko epeak eta zenbatekoak murriztea. Horrela bada, 24 ordu baino gutxiagotan eta 40\neurotan; edo, eskritura publikoa lortu nahi izanez gero, 48 ordu baino gutxiagotan eta 100 eurotan sor\ndaiteke enpresa bat.\n- Kaudimenik ezaren prozedura sortzea, banakako enpresaburuen zorra liberatzeko bide emango duena.\nHorrela, enpresaburuek ez dute zain egon beharko lehiaketa-prozesua amaitu arte –bi urteko iraupena du\nbatez beste– eta ez dituzte 18.000 euroak ordaindu beharko.\n- Erantzukizun mugatuko bi irudi juridiko berri hauek sortzea: erantzukizun mugatuko ekintzailea eta mailaz\nmaila eratuko den sozietate mugatua. Horrela, porrota izanez gero, ekintzaileak edo autonomoak ez du\nbere ondasunekin erantzun beharko.\n- Euro bakar baten zifra sinbolikora murriztea mailaz maila eratuko den sozietate mugatua eratzeko\nbeharrezkoa den kapitala. Figura horren bitartez eratzen diren enpresek ezin izango dituzte dibidenduak\nbanatu, harik eta 3.000 euroko kapitala izan arte.\n- Espainiako bizileku-ziurtagiria ematea enpleguan eragin positiboa duten edo inbertsioak sortzen dituzten\ninteres orokorreko proiektuak garatzen dituzten ekintzaileei; bai eta milioi erdi euro baino gehiagoko\netxebizitza erosten duten edota bi milioi euro baino gehiagoko zor publikoa erosten duten horiei.\n- Errenta finkoko beste merkatu batzuk sortzea ekintzaileentzat, finantzazioa lortzeko zailtasun handiak\nbaitituzte jardueraren hasierako faseetan.\n- Ekintzaile enpleguaniztunei murrizketak aplikatzea gizarte-segurantzari ordaindu beharreko kuotetan.\n- "Kutxako BEZaren" irizpidea praktikan jartzea. Irizpide horren bitartez, faktura kobratu arte atzera daiteke\nadministrazioei zerga hori ordaintzeko betebeharra (egun ez bezala; izan ere, faktura egitean sortzen\nbaita BEZa ordaintzeko betebeharra). Elementu hori, hala ere, estatuko gobernuak zehazteke dago, hura\npraktikan jartzea oso zaila baita, batez ere, enpresa txikien eta handien artean gauzatutako\ntransakzioetan. Horretaz gainera, egiteke eta onartzeke dago, oraindik ere, irizpide hori aplikatzeko\nbaldintzak arautuko dituen erregelamendua.\n- Inbertitzaile partikularrentzako kenkari fiskalak ezartzea. Inbertitutako kapitalaren % 20 ere ken dezakete;\ngehienez ere, 20.000 euroren gain. Bestetik, lortutako irabaziak beste negozio berri batean edo negozio\nsortu-berri batean inbertitzen badituzte, erabateko zerga-salbuespena ezarriko zaie lortutako irabazi\n- Ekintzaileari laguntza emateko guneak bateratzea. Zerbitzu bakar batean bateratuko dira honako hauek\nguztiak: enpresentzako leihatila bakarra; aholkuak emateko eta izapideak hasteko guneak; eta\nordezkaritzen leihatila bakarrak.\n- Sozietate-zergagatik ordaindu beharreko kuota % 10 murriztea (% 15ekoa izango da; % 25ekoa izan\nHezkuntzaren Kalitatea Hobetzeko Lege Organikoaren proiektua\nGaur egun, Kongresuan eztabaidatzen ari dira lege horren proiektua. Besteak beste, enplegagarritasuna\nbultzatzea eta ikasleen baitan ekintzailetza suspertzea du helburu lege-proiektu horrek. Horretarako, hainbat\nbalio sustatuko dira; hala nola, jakin-mina, berrikuntza, gizartean parte hartzea, nork bere buruari kritika egiteko\ngaitasuna, eta ekintzaile izateko gaitasuna. Horiek horrela, bigarren hezkuntzako eta lanbide-heziketako\netapetan zenbait ekintza zehatz egitea aurreikusi da, adibidez, "Ekintzailetza- eta enpresa-jardueraren\nhastapenari" buruzko hautazko ikasgai bat sartzea.\n2013-2016rako Gazteen Ekintzailetza eta Enplegu Estrategia\nGazteen langabezia-tasa murrizteko neurriak bultzatzeko gobernu zentralaren helburuaren barruan sartzen da\nestrategia hori; eta gazteen enpleguari buruz Europako Batzordeak emandako aholkuak betez diseinatu da.\nEstrategia horren helburu nagusiak dira: gazteen enplegagarritasuna hobetzea; gazteen lanpostuen kalitatea\neta egonkortasuna hobetzea; aukera-berdintasuna sustatzea; eta ekintzaile-espiritua bultzatzea.\nHelburu horiek betetze aldera, eta kontuan izanik % 54etik gertu ibili dela 25 urte baino gutxiagoko gazteen\nlangabezia tasa 2012. urtean (EB-27n % 23koa izan da tasa hori), lau urtetan 3.485 milioi euro bideratuko dira\n30 urte baino gutxiagoko gazteei zuzendutako 10 jarduera-ildotara. Jarduera-ildo horietako batzuk dira, hain\nzuzen ere, hezkuntza; prestakuntza; ekintzailetza- eta autoenplegua bultzatzea; herri administrazioek\norientazioa eta laguntza ematea; kontratazioa suspertzeko bideak garatzea; eta enplegua malgutzeko neurriak\nEstrategia horren osagarri, ekintzailetzaren aldeko zenbait laguntza sustatu dituzte Enplegu eta Gizarte\nSegurantza Ministerioak eta Industria, Energia eta Turismo Ministerioak (Enpresa Txiki eta Ertainaren\nZuzendaritza Nagusia, 2012; Enplegu eta Gizarte Segurantza Ministerioa, 2012; Aurrekontu eta Gastuetako\nEstatuko Idazkaritza, 2012).\nEuskadiko Ekintzaileei eta Enpresa Txikiari Laguntzeko Legea\n2012ko ekainaren 28an onartutako lege horrek lau zutabe nagusi ditu oinarri:\n- Hezkuntza. Balio hauetan egin du enfasia: enpresa-etika, gizarte-erantzukizuna, eta enpresa- eta\nhezkuntza-munduen arteko lotura bigarren hezkuntzan. Era berean, enpresen prestakuntza-beharretara\neskaintza egokitzearen aldeko apustua egin du lege horrek; eta berrikuntzaren nahiz ekimen\nekintzailearen alorreko prestakuntza bultzatu du. Horretaz gainera, irakaskuntza egokitu egin du, enpresa-\nekimenerako eta autoenplegurako gaitasunak susta daitezen lanbide-heziketan eta unibertsitate-\n- Administrazioaren eragina arintzea, apustu sendoa eginez administrazio-kargak pixkanaka murrizteko eta\nezabatzeko; epeak laburtzeko; prozedurak uztartzeko eta hizkera ulergarriago bat erabiltzeko.\n- Ekintzailetza-jarduerari laguntza ematea, ekimen zehatzen bidez, adibidez: langabezia-prestazioa osorik\nkapitalizatzea; jardueraren hasierako udal-tasak konpentsatzea; enpresaburu berritzaileentzako babes-\nneurriak; hazi-kapital funts misto publiko-pribatua sortzea; edo mikrokredituak. Horiek guztiak honako\nhelburu hauek betetzeko asmoz egin dira: ekintzailetza-jardueraren finantzaketa egokia bermatzea;\nlehiakortasuna hobetzea; eta enpresen nazioartekotzea babestea.\n- Business Angels direlakoak sustatzea. Horretarako, era horretako sareetarako diru-laguntzak emango ditu\nEusko Jaurlaritzak, eta sare horien direktorio bat sortuko da, edozer ekintzaileren esku izango dena.\nHorretaz gainera, oinarri teknologikoa eta berritzailea duten enpresetan inbertsioak egiten dituzten\nsareetan inbertsioak egingo ditu Eusko Jaurlaritzak funts baten bitartez.\nEAEko hezkuntza-sisteman oinarrizko gaitasunak arautzeko dekretua\nDerrigorrezko hezkuntza oinarrizko zenbait gaitasun garatzera bideratzearen aldeko apustua egin du 175/2007\nDekretuan araututako gaitasun-curriculumak. Curriculum hori osatzeko, Ekonomia Lankidetza eta\nGarapenerako Antolakundeak eta Europako Batasunak azken urteotan alor horretan egindako proposamenak\nhartu dira oinarri. Hizpide dugun curriculum horren bitartez, bidenabar, eguneroko bizitzarekin lotura duten\neskaera berriei erantzuna eman nahi zaie, bai eta modu autonomoan eta kritikoan jarduteko eta bizi-proiektu\nbat gauzatzeko beharrezkoak diren trebetasunak eta gaitasunak garatzearekin lotura dutenei ere.\nEtengabeko ikaskuntzaren gaitasun gakoak gomendatu zituzten Europako Parlamentuak eta Kontseiluak 2006.\nurtean; horien artean, "ekimen-sena eta enpresa-espiritua" zegoen. Gomendio horri helduz, "Autonomiaren eta\nekimen pertsonalaren gaitasuna" sartu da 2007an onartutako EAEko oinarrizko hezkuntzaren curriculumean.\nGaitasun horren bitartez, honako balio hauek landu nahi dira: erantzukizuna, pertseberantzia, norberaren burua\nezagutzea, autoestimua, sormena, autokritika, kontrol emozionala, eta aukeratzeko, arriskuak kalkulatzeko eta\narazoei aurre egiteko gaitasuna.\n2010-2015rako Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Plana\nOngizatea eta aberastasuna sortzea helburu duen erakunde-arteko plan horren printzipio nagusiak hauek dira:\njakintza sortzea, emaitzak bideratzea, EAEko gaitasunak aintzat hartzea, merkatuan arreta jartzea, eta\nerakunde publiko naiz pribatuen arteko lankidetza sustatzea. Plan horrek, alabaina, ekintzailetzarekin lotura\nduten zenbait gai nabarmendu ditu, hala nola:\n- Talentu-gune aurreratu gisa EAE bultzatzea, eta EAEk kanpoan duen ikusgarritasuna eta produktibitatea\nhobetzea; adibidez, berrikuntzarekin eta ekintzailetzarekin lotura duten balioak eta jarrerak sustatzearen\nbidez prestakuntza-ibilbide osoan barrena.\n- Finantzazio-eredu berriak sustatzea, balio-ekarpenari lehentasuna emango diotenak, maila guztietan\nekimen pribatuaren parte-hartzea haztea eragingo dutenak, eta arrisku partekatuko tresna berriak izango\n- Gizarte-ekintzailetza; gizarte-berrikuntzaren barruko irtenbide eraldatzaile, ardurazko eta finantzazioaren\naldetik iraunkorra baita.\nEkonomia eta Enplegua Suspertzeko Eusko Jaurlaritzaren Ezohiko Funtsa\nEkonomia eta enplegua sustatzeko ezohiko funtsa sortzea erabaki zuten Eusko Jaurlaritzak eta hiru foru-\naldundiek 2013ko maiatzean; bai eta funts horretara 245 milioi euroko zuzkidura egiteko konpromisoa hartu\nere. Erakunde arteko plan horrek 4 ardatz nagusi ditu:\n- Ekonomia Suspertzeko funtsa. 180 milioi euro bideratuko dira funts horretara.\n- Berrikuntzarako funtsa. 20 milioi euro izango ditu, eta erabiliko da, batez ere, proiektu estrategikoak\negiteko eta enpresetara doktoreak ekartzeko.\n- Elkartasunerako funtsa. Enpleguaren aldeko elkartasun-funtsa izango da, eta 40 milioi euro izango ditu.\nErabiliko da, batez ere, enpleguari buruzko tokian tokiko nahiz eskualdeko planak egiteko, etxebizitzak\nberritzeko plan bat egiteko, eta Lehen Urrats programarako (lehenengo lan-esperientziarako).\n- Ekintzailetzarako funtsa. 5 milioi euroko aurrekontua izango du, eta ekintzailetza-kultura nahiz seed\ncapital delakoa sustatzeko erabiliko da.\nEusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Sailaren 2013-2016 Ekintza Plana\nSailaren 2016ra arteko lehentasunak zehaztu dira ekintza-plan horretan, berrikuntzaren aldeko konpromisoa\nhartuta. Plan horretan ekintzailetza babestu nahi izan da; bermatu nahi baitu finkatzeko eta hazteko bidea\nemango dieten laguntzak eta erraztasunak izango dituztela proiektu berritzaile eta bideragarriei ekitearen\naldeko apustua egiten duten pertsonek (berdin proiektu teknologikoak izan ala ez). Planak nabarmendu du\niraganean EAEren ezaugarri izan den pentsaera ekintzailea suspertu beharra dagoela; hainbat balio\nberreskuratu behar direla (ekimena, konpromisoa, arriskua, autonomia eta abar); eta enpresaburu ekintzaileen\neginkizuna aldarrikatu behar dela, aberastasuna eta ongizatea sortzeko funtsezko eragile diren aldetik.\nHorretaz gainera, intraekintzailetzaren aldeko apustua egin du Sailak, enplegua sortzeko eta finkatzeko\nahalmena duen aldetik hura sustatu beharra baitago. Hartara, intraekintzailetzari laguntzeko programa\nespezifikoa bultzatu nahi da, alor horretan martxan diren ekimenak integratu, koordinatu eta indartuko dituena.\nEnplegua Sustatzeko 2013-2016 Programa (Eusko Jaurlaritza)\n2013ko martxoan, Ekintzailetzarekin lotura handia duen Enplegua Sustatzeko Programa aurkeztu zuen\nEnplegu eta Gizarte Politiketako Sailak. 2013. urterako 281 milioi euroko aurrekontua izan zuen programa\nhorrek; legegintzaldi osoan, alabaina, 3.630 milioi euro izango ditu (finantzazioaren eta inbertsio pribatuaren\nalorrean mugitutako baliabideak kontuan hartuta). Enplegua Sustatzeko Programa horren bitartez, 6 programa\neragile hauek jarri nahi dira martxan:\n- Enpresa Txiki eta Ertainentzako eta Autonomoentzako Finantzazio Programa. Euskal enpresa-ehuna\nfinantzatzen laguntzeko ekimenak jarriko dira martxan, era horretako finantzazioa ematea\nezinbestekoa baita egun dagoen enpleguari eusteko.\n- Ekintzailetza Sustatzeko Programa. Haren helburua da EAEn kultura ekintzailea biziberritzea,\nautoenplegua eta ekintzailetza sustatzea; eta enpresa berrien sorrera bideratzeko behar diren\n- Gazteen Enplegua Sustatzeko Programa. Gazteen langabezia-tasa handiei aurre egiteko helburu\nespezifikoa duen programa da. Horretarako, zenbait neurri baliatzen dira, laneratzea, enplegurako\nprestakuntza eta gazteen ekintzailetza bultzatzea ardatz hartuta.\n- Enplegurako Prestakuntza Programa. Enplegagarritasuna handitzea du helburu, aukerak dituzten\nsektoreetan pertsonak gaitzearen bidez.\n- Enplegurako Elkartasun Funtsa. Ezohiko diru-sarrerekin hornituko da eta Eusko Jaurlaritzaren eta\nfuntsari atxiki zaizkion beste erakundeen ohiko gastuetan eta transferentzietan aurreztuko du. Funts\nhorren bitartez finantzatuko dira, hain zuzen ere, lan-munduan sartzeko zailtasun handienak dituzten\ntaldeei lan-munduan txertatzen laguntzeko zenbait ekintza zehatz.\n- Renove Birgaitzeko Programa. Eraikinak berritzeko sektorean enplegua sor dadila sustatu nahi da\nprograma horren bitartez. Sustatu nahi da, batetik, etxebizitzetan hobekuntzak egitea (etxebizitzen\nirisgarritasun-baldintzak eta efizientzia energetikoa hobetzea) eta, bestetik, osasun-etxeak berritzea,\nbirgaitzea, eta horietan mantentze-lanak egitea.\n2011-2014ko Unibertsitate Plana (Eusko Jaurlaritza)\nJakintza gero eta handiagoa duen enpresa-ehunari eta gizarte aurreratuari jakintza, balioak, espiritu kritikoa eta\ngogoetarako esparrua ematea da Unibertsitate Planaren helburu nagusia. Helburu horiek guztiak betetzeko\nbidean, hezkuntza, ikerketa eta jakintzaren transferentzia zainduko du Jaurlaritzak, eta Zientzia-Teknologia-\nEnpresa-Gizartea ekosisteman aitzindari izango da.\nHorrela bada, helburu horiek guztiak eta beste batzuk betetzeko aukera emango dioten bederatzi programa\nzehaztu dira Unibertsitate Planean, besteak beste: ikerketa bultzatzeko programa; zientzia eta teknologia\nbarreiatzeko programa; eta unibertsitate-enpresa programa. Azken horrek, esaterako, arautu egin ditu\nunibertsitate-eremuan sortutako jakintza transferitzen eta ustiatzen laguntzeko jarduerak; merkatuari begira,\nEuskadi 2015 Agenda Estrategikoa (Eusko Jaurlaritza)\nPertsona guztiei prestakuntza are gehiago hurbiltzea eta, bizitzan barrena, prestakuntza are malguagoa izatea\nlortu nahi du plan horrek. Horrela, beste gizarte batzuengandik bereiziko gaituen balioa sortuko dugu; azken\nbatean, etorkizunean izan daitezkeen egoeretara egokitzeko gai izango den gizarte ahalik eta irekiena,\njantziena eta prestatuena lortzeko bidea egin behar baititugu. Horiek horrela izanik, hamabi ildo estrategiko\nzehaztu ditu planak, besteak beste: lanbide-heziketaren inguruko arauak garatzeko konpromisoa; ikastetxeen\neta enpresen arteko harremana indartzea; enpresa-sorrera eta kultura ekintzaileari laguntza ematea; eta\nikasleak gaitzea enpresen nazioartekotzean lagungarri izan daitezen.\nEnpleguaren eta ekonomia sustatzearen aldeko apustua (Bizkaiko Foru Aldundia)\nLurralde horretan, enpleguaren eta ekonomia sustatzearen aldeko apustua egin du Bizkaiko Foru Aldundiko\nEkonomia Sustapeneko Sailak. Zeregin horretan, 5 ardatz estrategiko definitu ditu uneko legegintzaldirako\n- Sortzea: enpresa berrien sustapena egitea.\n- Lehiatzea: Enpresa txiki eta ertainei nahiz autonomoei bultzada berria ematea.\n- Dinamizatzea: Azpiegitura Plana bertan sartzen da.\n- Enplegatzea: Gazteen Enplegurako Planean zehaztu da ardatz horren ildoa.\n- Erakartzea: Turismoaren industria sustatzea.\nEkonomia Sustatzeko Planeamendu Estrategikoa (Gipuzkoako Foru Aldundia)\nJakintzaren Gizartean oinarritutako herrialdea sortzen lagundu nahi du Gipuzkoako Foru Aldundiak; gizarte-\niraunkortasuna (gizarte-kohesioa), iraunkortasun ekonomikoa (berrikuntza eta lehiakortasuna), eta ingurumen-\niraunkortasuna hirurak ere uztartuko dituena. Orain inoiz baino gehiago, pertsonen talentuan oinarritzen da\ngarapen ekonomiko eta soziala (hots, pertsonen bizi-baldintzak eta horien ingurunea hobetzen dituzten\njardunbideen multzoa). Horrela bada, politika publiko egokiak erabilita, gizarteak eta lurraldeak modu\niraunkorrean garatzera lagun dezakete sormenak, berrikuntzak eta jakintzaren sozietateak. Gipuzkoako Foru\nAldundiak, bere aldetik, horren guztiaren jakitun den lurraldea garatzen lagundu nahi du.\nHorren harira, hainbat ekintza-ildo garatuko dira:\n- Berrikuntzaren jatorria pertsonak direla aitortzea eta, ondorioz, kultura berritzailea eta ekintzailea\nsustatzea (aldeko gizarte-inguruak eta gaitasun egokiak).\n- Enpresak sortzeko eta finkatzeko ekosistema bultzatzea, honako hauei arreta berezia jarrita:\nekonomia berde deritzonari, mikroenpresei, emakumeek sustatutako enpresa-proiektuei, oinarri\nteknologikoa duten edo berritzaileak diren enpresa berriei, eta intraekintzailetzari edo ekintzailetza\nEkintzailetza-jarduerari laguntzeko azpiegitura (Arabako Foru Aldundia)\nAraban, ekintzailetza-jarduera are gehiago garatzearen aldeko apustu sendoa egin du Arabako Foru Aldundiko\nEkonomia Sustapenaren eta Foru Administrazioaren Sailak, honako jarduketa-ardatz hauen bitartez:\n- Kultura ekintzaileari buruz sentikortzea eta hura gizarteratzea, Araba Ekinean programako jarduketen\nbitartez, eta ekintzailetzarekin lotura duten Arabako hainbat eragile ekonomiko eta sozialen parte-\n- Enpresa-unitate berriak sortzen laguntzea –hasierako faseetan– Ekin Araban programaren bitartez.\n- Proiektuak aztertzen eta administrazioko izapideetan laguntzea, Arabako Merkataritza Ganberarekin\negindako lankidetza-hitzarmenen bitartez.\n- Proiektu berrien lokalizazioa egiteko azpiegiturak interesdunen esku jartzea, CEIA Arabako\nEraberrikuntza Industrialdearen instalazioen bitartez edo, bestela ere, Araba Garapen Agentziak\n- Enpresa-proiektu berriak finantzatzen laguntzea; bai Hazbide hazi-kapitaleko sozietatean parte\nhartzeko aukera emateren bidez, bai eta Elkargi eta Oinarri elkarren bermerako sozietateek\nkudeatutako abal-linea interesdunen eskura jartzearen bidez ere.\n- Enpresa-proiektuak finkatzen laguntzea, Euskadi Innova enpresa-lehiakortasuna hobetzen laguntzeko\n- Ekintzailetzaren bitarteko eragileei laguntza ematea: hitzarmenak Merkataritza Ganberarekin, Ajebask\nelkartearekin eta Ampea elkartearekin.\n3. EKINTZAILETZAREN EUSKAL ZERBITZUAREN ETA EKINTZAILETZAREN BILAKAERA\n1. ETAPA: SISTEMAREN SORRERA\nLaurogeiko hamarkadara joan behar dugu ikusi ahal izateko zer testuinguru ekonomiko eta sozialetan\nproposatu zen Kultura eta Jarduera Ekintzaileari Laguntza Emateko Euskal Sistema sortzea. 1\nIndustria-iraultzatik garatutako industrializazio-ereduak "azkena eman" zuen laurogeiko hamarkadan eta,\nondorioz, "kolapso" handia izan zen EAEn hamarkada horretan.\nEgoera horren ondorioz sortutako krisi orokorraren barruan, honako azpitalde hauek bereiz ditzakegu:\n "Krisi industriala". Lehiakortasuna galdu zuen industria tradizional osoak. Horren eraginez, EAEn jarduten\nzuten industria-lantegien kopurua pixkatxo bat murriztu zen.\n "Krisi soziala". Gizartearentzako langabezia-tasa jasangaitzak izan ziren (% 25 baino handiagoak);\ngizartearen desegituratze-maila oso handia izan zen; eta krisi politiko handia izan zen.\n "Ingurumen-krisia". Lurraldea neurriz kanpo ustiatzearen ondorioz –antolakuntzarik gabeko hirigintzaren\nerruz– euskal ekosistemak kaltea hartu zuen.\nTestuinguru horretan, enpresa-lehiakortasunari laguntzeko estrategia integrala diseinatu eta martxan jarri zuten\neuskal erakunde publikoek. Lau ardatz nagusi hartu zituzten oinarri:\nEnpresa-lehiakortasunari laguntzeko estrategia integrala garatzeko ardatzak, laurogeiko hamarkada.\nLangabezia-tasak % 25etik gorakoak izan ziren; are, % 40tik gertuko langabezia-tasa izan zen zenbait zona eta\nudalerritan. Horiek horrela, EAEn enplegua sortzeko funtsezko tresna moduan eratu zen Kultura eta Jarduera\nEkintzaileari Laguntza Emateko Euskal Sistema. Enplegua sustatu nahi zen, hain zuzen ere, autoenpleguaren\neta enpresa txikiak –tokian tokikoak, gehien bat– sortzearen bitartez.\nHasiera batean, enpresa-proiektuak egiteko eta sozietateak eratzeko prozesuetan laguntza ematea izan zen\nSistemaren egiteko nagusia. Horretarako, hiru eratako laguntzak eman zituen:\n Azpiegiturak; sozietate berria kokatzeko.\nHurrengo paragrafoan azalduko dugun moduan, Eusko Jaurlaritzako Sailek, Foru Aldundiek eta ekimen honekin lotura duten eragileek osatzen dute\nKultura eta Jarduera Ekintzaileari Laguntza Emateko Euskal Sistema edo Ekintzailetzako EAEko Sistema. Ekintzailetzari laguntzeko jarduerak garatzen\nhasi ziren horiek guztiak laurogeiko hamarkadan.\n Gastua edota inbertsioa, enpresa martxan jartzearen inpaktu ekonomikoa murrizteko.\n Prestakuntza eta kudeaketa-laguntza jardueraren lehenengo hilabeteetan.\n2. ETAPA: MENDE-ALDAKETA\nXX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasieran, gure egoera sozio-ekonomikoak zenbait ezaugarri\nadierazgarri izan zituen:\n Sektore industrialak hartzen zuen euskal ekonomiaren % 25-30 inguru, eta euskal ekonomiaren eragile\nnagusienetako bat izaten jarraitzen zuen. Hala eta guztiz ere, sektoreen zerbitzuak gero eta zati\nhandiagoa betetzen hasi zen enpresa-jardueren mapan.\n Egoera ekonomikoa osasuntsua zen, hainbat urtetan izandako hazkundea eta langabezia frikzionaletik\ngertuko langabezia-tasa nabarmen ziren.\n Ongizate-estatuak garapen handia izan zuen euskal gizartean, eta goi-mailako hezkuntzan trebatutako\njende asko zegoen.\nAztergai ditugun urte horietan, aldaketa handiak izan ziren ekintzailetza-beharretan. Hasiera batean,\nlangabeziatik ateratzeko bide bat bezala ikusten zen ekintzailetza (behar bat bezala); mende-aldaketan, ordea,\nnegozio-aukera bihurtu zen.\nIngurua eta ekintzailetza-motibazioak aldatzen ari zirela ikusita, egoera berrira mailaz maila "auto-egokitzeko"\nprozesua bete zuen Sistemak, honako printzipio hauei helduta:\n Sistemaren xedearen etenik gabeko eboluzioa\n Enpresa-sorkuntzari lehen baino garrantzi handiagoa eman zion Sistemak. Sustatu nahi zituen,\nbatez ere, enpresa globalak, berritzaileak, ibilbide luzekoak, eta inguruan ekarpen ekonomiko eta\nsozial handia egingo zutenak (hazkunde azkarreko gazela enpresak edo Young Innovative\n Gero eta garrantzi handiagoa eman zitzaion ekintzailetzari lotutako balioak transmititzeari, eta\ngizarteak ekintzaileen irudia balioesteari. Gazte-gaztetatik ekintzailetza-balioak sustatzeko ahalegin\nasko egin ziren Sisteman.\n Sistema gero eta egituratuagoa\n Sistemaren jatorrizko egiturak sendotu ziren, hiru lurraldeetako laguntza emateko erakunde-\ntresnak finkatzearen eta zabaltzearen bidez.\n Laguntza-zerbitzuen kopurua hazi zen. Sozietatearen proiektua egiteko eta sozietatea eratzeko\nlaguntza ematen jarraitu bazuen ere, beste zerbitzu batzuk ematen hasi zen Sistema, hala nola:\nenpresa garatzeko, hura eskualdatzeko edota ondorengoek hartzeko prozesuetan laguntza\nematea; eta unibertsitate-inguruetan eta lanbide-heziketan ekintzailetzari buruzko prestakuntza\n Sailez edo industriarekin eta sustapen ekonomikoarekin lotura duten arloez gain, laguntza-neurriak\ngaratzen zituzten beste eragile publiko eta pribatuen kopurua hazi zen.\n Hazi egin zen eragileen eta programen espezializazio-maila. Ekintzailetza-prozesuaren fase eta\nlurralde bakoitzaren beharretara egokitu dira, bai eta sortzen ari diren sektore berrietan sartu ere.\nEsate baterako, bioinkubadorea sortu zen mende-aldaketan; eta, sektore berrien aldeko apustu\nestrategikoari dagokionez, zenbait jarduketa zehatz garatu ziren era horretako ekimenei laguntza\nemateko baliagarriak izango diren gaitasunak sortzeko .\nAipatu berri dugun eboluzioaren ezaugarri nagusiak laburbildu ditugu eskema honetan:\nEkintzailetza Jarduerari Laguntzeko ErakundeArteko Plana\nEkintzailetzaren Euskal Sistemaren bilakaerahistorikoa\nHasieran... (80ko hamarkadan) Gaur egun\n• Sortutako "mini-enpresek" langabezia-tasa\npixkanaka jaistera lagundu zuten.\n• Jarduerek arreta jartzen zuten, batez ere,\nbalore-katearen proiektua egiteko eta\ngizartea eratzeko faseetan, proiektua\nedozer motatakoa izanik ere.\n• Hainbat laguntza-egitura sortu ziren\n(azpiegiturak, inbertsioa etaprestakuntza).\n• Sistemak eboluzionatu egin du, eta balore-katearen fase\nguztietara zabaldu da. Hala ere, proiektua egiteko eta\nsozietateaeratzekofaseetanarreta gehien jartzen jarraitzen\n• Jatorrizko erakunde-laguntzaren azpiegiturak finkatu\ndira. Hona ekosistemarenzenbait ezaugarri:\n• Nahiz eta finkatutaegon, zatikatzehandia dago.\n• Eragile parte-hartzaile ugari daude.\n• Sail eta alor asko dira tartean.\n• Enplegua sortzea, autoenplegua\nsustatzearen bitartez eta enpresa txikiak\nsortzearen bidez. Enpresa txikiak izanziren,\ngehien bat, tokian tokikoak eta ibilbide\n• Ekintzailetzari buruz gizarteak dituen baloreak aldatu nahi\n• Ibilbide luzeko enpresa globalak sortzeari bultzada\nmailakatua eman nahi zaio; baina hura ere ez da nahikoa\noraindik. Erreferentziazko adierazlean sortutako enpresen\nbolumena (kantitatea edo kalitatea?).\n• %25etik gorako langabezia-tasak zeuden, eta\ngizarte-desegituratze handia zegoen.\nHorregatik guztiagatik, nork bere lana\nsortzeko bide bat izanzenekintzailetza.\n• Sekula ez bezalako krisi ekonomikoa dago. Langabezia-\ntasa oso handiak daude, eta ekintzailetza-kulturarik ia ez\ndago. Ekintzailetza, beraz, langabeziatik ateratzeko modu\nbat da oraingoan ere.\n• Goi-mailako ikasketenmaila handia zen, eta\nlangabezia frikzionaletik gertuko langabezia-\ntasa zegoen. Hortaz, negozio-aukeratzat\nhartzen zen ekintzailetza.\n• Behar aldakorretara egokitzea\n(Lurraldearen, eragilearen, fasearen, eta\nabarren arabera). Ibilbide handiagoko\nenpresa berritzaileak sortu nahi ziren, eta\nekintzailetzari lotutako balioak transmititu.\n• Eragileak eta programak espezializatu ziren.\n• Eragileen eta programen kopurua handitu\n• Ekintzailetza-prozesuaren fase guztiei heldu\nzitzaien, ez soilik hasierako faseei.\n• Programa espezifiko berriak diseinatu ziren\nunibertsitateetan, lanbide-heziketan, zentro\nteknologikoetan eta abarretan.\n• Sortutako enpresen kopurua hazi bazen\nere, enpresa horietako gehienak sektore\ntradizionaletan sortu ziren.\n• Oraindik ere, sektore tradizionaletansortzendira enpresak,\nbaita berrikuntza- edotateknologia-mailamugatuaz sortu\n• Zabalkuntza-prozesu betean daude hezkuntzari eta\nKultura eta Jarduera Ekintzaileari Laguntza Emateko Euskal Sistemaren bilakaera\n3. ETAPA: EGUNGO KRISIA\nLau urteko higaduraren ondoren, EAE atzeraldian sartu da, berriz ere, 2012an; % 1,3 egin baitu behera barne-\nproduktu gordinak. Epe laburrean, testuinguru ekonomiko zailari aurre egiten jarraitu beharko du EAEk; 2013.\nurtean barne-produktu gordina beste % 1,1 jaistea eta 2014. urtean pixkatxo bat haztea espero baita. Krisiaren\nlangabezia-tasa izatera pasa gara. Gazteek, hau da, 16-24 urte bitarteko biztanleria aktiboak langabezia-tasa\nhandia izan du; % 39koa ere. Hainbat eragilek aurreikusi dutenez, enplegua oso motel berreskuratuko omen\nEpe laburrari begira, hainbat urtez egin beharko dugu lan ekonomia suspertzeko. Aurreikuspenen arabera,\n2017. urtera arte ez omen du berreskuratuko euskal ekonomiak krisiaren aurreko BPG errealaren maila.\nMundu-mailako egoera eta gure errealitate ekonomikoa ikusita, bat-bateko aldaketa egin behar dugu gure\nlehiakortasunean eta hazkunde ekonomikoan. Horretarako, gure ekonomiaren berrikuntzan oinarritutako\neraldaketa sendotu behar dugu; eta gure eredua egokitu behar dugu, batetik, EAEren egungo lehiakortasun-\negoerara eta, bestetik, etorkizunean munduan izango diren egoeretara.\nTestuinguru zail honetan zenbait galdera egin behar dizkiogu gure buruari:\n Guk behar dugun eraldaketa produktibo eta sozial horren barruan, zer egiteko utz daiteke\nenpresen esku? Hainbat egilek adierazitakoaren arabera eta mundu osoko hainbat eskualdetan\ngauzatutako eraldatze-proiektuekin bat etorriz, ekintzailetzaren bitartez produkzioa eta gizartea eraldatzea\nposible da (eta desiragarria). Atzeraldian den ekonomia batean, ekintzailetzak garrantzi handiko\neginkizuna du, ekonomia berrirako bidean, euskal enpresa-ehuna berreratzeko eta dibertsifikatzeko\norduan. Ekintzailetza inklusiboa (hau da, beharrean oinarritutako motibazioa) gaikuntza-pertsonalaz\narduratzen da eta, ondorioz, biztanleriaren enplegagarritasuna hobetzen laguntzen du.\n Ekintzaileari laguntza emateko gure sistema egokituta al dago gure ekonomiaren eta gizartearen\negungo zein etorkizuneko beharretara? Aitortu beharra dago, lehenik eta behin, hizpide dugun sistema\nfuntsezkoa izan dela EAEren garapen sozio-ekonomikoarentzat, sortu zenetik orain arte. Kontuan hartu\nbehar dira, baita ere, Europako, estatuko eta Autonomia Erkidegoko egungo esparru politikoaren eta lege-\nesparruaren eskakizunak. Horrela bada, gure buruari galdetu beharko diogu sistema horretako zer faktore\nkritiko edo elementu gako indartu edo egokitu behar ditugun, ekintzailetza ardatz izango duen eraldaketa\nproduktibo eta soziala bermatzeko.\nHurrengo kapituluetan, honako bi gai hauek jorratuko dira: ekintzailetzak gure gizartean egun duen egitekoa,\neta Ekintzaileari Laguntza Emateko Euskal Sistemaren balioespena.\n4. EKINTZAILETZAREN EAEKO EGOERARI BURUZKO DIAGNOSIA\nEAEn ekintzailetza zer egoeratan dagoen aztertuko dugu atal honetan. Beste autonomia-erkidego batzuetan\nekintzailetzak bizi duen egoerarekin alderatuko dugu EAEkoa, baita estatuko eta Europako beste neurri\nbatzuekin ere. Horretarako, EAEko ekintzailetza-jardueraren tasa aztertuko da, bai eta etorkizunean egon\ndaitekeen ekintzailetzaren kalitatea eta ahalmena zehazten duten beste faktore batzuk ere. Azterketa, zehazki,\nhonako atal hauetan banatu da:\n- Ekintzailetza-jardueraren analisia\n- Ekintzailetza-jardueraren eragin potentziala\n- Biztanle helduen ekintzailetza-pertzepzioak\n- Euskal ekintzailearen profila\n- Enplegudunen ekintzailetza-jarduera eta intraekintzailetzarako baldintzak\nGlobal Entrepreneurship Monitor (GEM) proiektuaren txostenek emandako informazioa erabili da Analisia\negiteko datu-iturri nagusi bezala. GEM proiektuak ematen dituen datuak beste eskualde edo herrialde\nbatzuetakoekin aldera daitezke. GEM proiektuak aztertzen ditu, batez ere, biztanle helduen ekintzailetza-\njarrerak; ekintzailetza-jarduera bera; eta ekintzailetza-jardueraren ondorioz sortutako negozio-ekimenen\nanbizio-maila (hau da, berrikuntza, hazkunde-itxaropenak eta nazioarteko orientazioa). Mundu-mailako\nikuspegia duenez, lurralde jakin bateko ekintzailetza-jardueraren diagnosi orokorra egiteko erabilgarriak dira\nGEM proiektuaren datuak.\nEuskal Autonomia Erkidegoari buruzko Global Entrepreneurship Monitor (GEM) txostenaren bederatzigarren\nedizioa egin da 2012. urtean2. 69 herrialdek hartu dute parte proiektu horretan, eta guzti-guztiek eredu\nmetodologiko eta kontzeptual bera erabili dute ekintzailetza-jarduera, enpresa-dinamika eta hazkunde\nekonomikoan hark izango duen eragina neurtzeko. Munduko biztanleria osoaren % 74 eta BPGren % 87 egiten\ndute GEM proiektuan parte hartu duten 69 herrialdeek. Urte honetan, esaterako, 198.000 pertsonari egin zaie\ninkesta. Estatuari dagokionez, Espainiako autonomia-erkidego guztiak estaltzen ditu GEM proiektuak. Hartara,\nGEM proiektuaren eskualdeko datu-baserik garrantzitsuenetako bat da. GEM Euskadi taldearen bitartez\nhartzen du parte EAEk proiektu horretan eta, ondorioz, euskal ekintzailetza-jarduera ondo kokatuta dago\n2 GEM proiektuaren nazioarteko partzuergoaren baitan bildu dira azterlan hau egiteko erabili diren datuak. Hala ere, GEM proiektuaren\nEAEko taldeari dagokio datu horiek aztertzea eta interpretatzea. Honako hauek osatzen dute GEM proiektuaren EAEko taldea: Orkestra\nLehiakortasunerako Euskal Institutuak; Mondragon Unibertsitateak; Euskal Herriko Unibertsitateak; Bartzelonako Unibertsitate\nAutonomoak; eta beste erakunde laguntzaile batzuek (foru-aldundiek, Eusko Ikaskuntzak, SPRIk, eta Emilio Soldevilla fundazioak).\n4.1 Ekintzailetza-jardueraren analisia\nGEM proiektuaren arabera, hainbat fasetan bana daitekeen prozesutzat har daiteke ekintzailetza-jarduera: hasi\npertsona batek ekiteko asmoa duen unean, eta buka enpresa bat martxan jartzeko beharrezkoak diren\njardueretan; edo buka enpresa baten jabe bihurtu eta hura merkatuan kudeatzen duenean; edo, are, buka\nenpresa-proiektua bertan behera uzten duen unean. Ikuspegi horretatik begira, egiteko aktiboa duten hiru\nekintzaile-mota bereiz daitezke: ekintzaile sortu berriak, ekintzaile berriak, eta finkatutako ekintzaileak.\nEkintzaile sortu berrien taldean sartzen dira, hain zuzen ere, enpresa bat martxan jarri nahian dabiltzan\npertsonak eta, 3 hilabete baino gehiago igaro ondoren, soldatarik ordaindu ez dutenak. Ekintzaile berritzat\nhartzen dira, berriz, enpresa berri baten jabe eta kudeatzaile izan eta 3 eta 42 hilabete artean soldatak ordaindu\ndituzten pertsonak (hots, 3 urte eta erdiz). Azkenik, finkatutako ekintzailetzat hartzen dira 42 hilabete baino\ngehiagoz soldatak ordaindu dituzten enpresen jabe eta kudeatzaile diren pertsonak. Ekintzaile sortu berrien eta\nekintzaile berrien tasak gehitzen baditugu, guztizko ekintzailetza-tasa izango dugu (TEA). Tasa hori da, hain\nzuzen ere, ekonomia baten ekintzailetza-jardueraren maila neurtzeko GEM proiektuak ematen duen adierazle\nEAEren kasuan, % 4,4koa izan zen 2012ko TEA adierazlea. Horrek esan nahi du euskal biztanle helduen % 4,4\nenpresa bat martxan jartzen ari zela edo, bestela ere, jardunaren hasierako fasean, hau da, 0 eta 42 hilabete\narteko jarduna duten enpresen jabe edo kudeatzaile zirela. Zehazki, biztanle helduen % 2,4 ekintzaile sortu\nberri ziren 2012an; eta ekintzaile berri, ordea, % 2,0. Aitzitik, biztanle helduen % 8,4 finkatutako ekintzaile zen\n2012. urtean. Egiteko aktiboa duten ekintzaileez gain, badira ekintzaile izan daitezkeen beste pertsona batzuk\nere; hau da, hurrengo 3 urteetan enpresa berri bat sortzeko asmoa duten pertsonak. Pertsona horiek, hain\nzuzen, biztanleria helduaren % 8,9 ziren aztergai dugun urtean. Biztanle helduen % 1,7k, berriz, enpresa-\nproiektu bat bertan behera utzi zuen azken urtebetean eta, ondorioz, ekintzaile izan dira berriki.\nTEA Guztizko ekintzailetza-tasaren banaketa\nBeste ekonomia batzuekin alderatuta, autonomia-erkidego gehienen eta estatuko batez bestekoaren azpitik\nizan zen EAEko TEA adierazlea 2012. urtean (% 5,7). Europa-mailan, Europar Batasuneko herrialdeetatik\n2012. urtean GEM proiektuan parte hartu zuten horiek % 7,7ko TEA izan zuten batez beste. EAE, beraz, oso\nurrun dago maila horretatik. Mundu-mailan, grafikoak erakusten duen moduan, bada loturarik errenta-mailen\neta TEA guztizko ekintzailetza-tasaren artean: zenbat eta ekintzailetza-jarduera gutxiago izan, orduan eta\nekonomiaren eta ongizatearen garapen-maila handiagoa du gizarte horrek.\nTEA adierazlearen eta garapen ekonomikoaren mailaren arteko lotura\nKronologiari so, EAEko ekintzailetza-jarduerak gainbehera handia izan zuen 2009 eta 2010. urteetan krisi\nekonomikoaren ondorioz. Hurrengo bi urteetan euskal ekintzailetza-jarduerak gora egin badu ere, oraindik ez\ngara heldu krisiaren aurreko mailetara.\nEstatuan eta Europan ere izan du eragina krisiak ekintzailetza-jardueraren gain; baina ez EAEn bezainbat.\n2008. urtean hirurek ekintzailetza-maila bera bazuten ere, EAEren TEA adierazlearen oso gainetik izan dira\n2009. urtetik bai estatuko TEA adierazlea, bai eta azken urteotan GEM proiektuan parte hartu duten Europar\nBatasuneko herrialdeen batez besteko TEA adierazlea ere.\nBestalde, gero eta alde handiagoa dago EAEko ekintzailetza-jardueraren mailaren eta GEM proiektuan urtero\nparte hartu duten herrialde guztien artean. Izan ere, % 10aren gainetik izan da TEA adierazlearen mundu-\nmailako batez bestekoa; are gehiago, goranzko joera izan du aztertutako aldi guztian.\nBiztanleko BPG, EBko dolaretan PPP (NDF)\nEAEren TEA adierazlearen bilakaera, eta beste eremu batzuetako TEAk, 2008-2012.\n2009ko beherakadaren ondoren, ekintzaile sortu berrien taldearen jarduera izan da, guztietatik, gorabehera\ngehien izan duena denboran barrena. Ekintzaile berrien taldearen jardueraren bilakaera, berriz,\negonkorragoa izan da. Autonomia-erkidegoen batez bestekoaren antzekoa da finkatutako ekintzaileen EAEko\ntaldearen 2012ko jarduera. Are gehiago, GEM proiektuan parte hartu duten Europar Batasuneko herrialdeen\nfinkatutako ekintzaileen batez besteko kopuruaren gainetik dago EAEkoa.\nKontuan izan behar dugu, alabaina, autoenplegua sartzen dela TEA adierazlearen barruan. Gai horri helduz,\n2005. urtetik eta 2013. urteko bigarren hiruhilekora arte, EAEn autoenplegatutako pertsonen kopuruak zer\nbilakaera izan duen ikusteko aukera ematen digu Estatistikako Institutu Nazionalaren Biztanleria Aktiboaren\nInkestak. Ikus daitekeenez, autoenplegatuen kopurua % 4,3 jaitsi da urtero 2006. urtetik (60.000 pertsona baino\ngehiago, guztira). Kopuru hori, hala ere, urtean % 0,4 besterik ez da jaitsi azken urteotan (2010-2013). 2013ko\nuztailaren amaiera aldera argitaratutako datuen arabera (azken datua), 8.700 autonomo galdu dira azken\nhiruhilekoan; gehienak zerbitzuen sektorekoan (4.900 autonomo gutxiago sektore horretan).\nEAEn autoenplegua duten pertsonen kopuruaren bilakaera, 2005-2013.\nEkintzailetza-negozioak txikiak izan ohi dira. Batez beste, 1,3 pertsona enplegatu dira 2012. urtean EAEn\nhasitako ekintzailetza-negozio bakoitzean (jabeak edo ekintzaileak zenbatu gabe). Ekintzailetza-negozio horiek\ntarteka aztertzen baditugu, hau da, bakoitzean kontratatu den langileen kopuruaren arabera, ikusiko dugu\nekintzailetza-negozioen % 51,6k ez duela enplegatu bakar bat ere; % 41,8k 1 eta 5 enplegatu artean dituela;\neta gainerako % 6,6ak, berriz, 6 eta 19 enplegatu dituela (lagineko negozio bakar batek ere ez du 19 enplegatu\nTamaina txikiko enpresak izan ohi direnez eta eskarmenturik ez dutenez, sartzeko oztopo gutxi dituzten eta\ninbertsio handiren beharrik ez den sektoreetan garatu ohi dira negozio berriak. Horrela bada, zerbitzuen\nalorreko jardueretara loturik zeuden 2012. urtean EAEn izandako ekintzailetza-negozioen % 74,4:\nkontsumitzailearentzako zerbitzuak ematen zituzten horien % 43,5k; eta gainerako % 30,9ak enpresentzako\nzerbitzuak eman zituen. Ekintzailetza-negozio guztien % 24,5ak transformazio-jarduerekin edo\neskulangintzarekin lotura izan zuen; eta lehen sektorean edo aterakuntzan aritu ziren ekintzailetza-negozioen\nEAEko ekintzailetza-ekimenen banaketa, jarduera-sektorearen arabera, 2012.\nSortzeko bidean diren negozioen proiektuek behar duten hazi-kapitalari dagokionez, 2011. urtetik hona apur bat\njaitsi da kapital horretatik inbertsio informalari zegokion kopurua EAEn. 2012an, berriz, 20.000 eurotan izan\nda, batez beste, enpresa-proiektu bat martxan jartzeko beharrezkoa den kapitala. Urte horretan, nabarmen\njaitsi da ekintzaileak berak bere gain hartzen duen finantzazioaren ehunekoa (10.000 eurotik 5.000 eurora).\nFinantzazio-iturri garrantzitsua da inbertsio informala. Hartara, norberaren dirua beste norbaiten ekimen\nsortzailean inbertitzea erabaki zuen 18 eta 64 urte bitarteko pertsona helduen % 3,1ek. Inbertsio informalari\nburuzko nazioarteko daturik onenetako bat du EAEk. Are, Kataluniaren atzetik, EAE da inbertsio informalaren\ntasarik handiena duten autonomia-erkidegoetan bigarrena.\nInbertsiogile pribatuak gizonezko izan ohi dira, 46 urte ingurukoak, goi-mailako ikasketak dituztenak eta lan-\negoera aktiboan direnak. Nabarmendu beharra dago, baita ere, enpresaren alorrean arituak izan ohi direla eta\nalor horretan eskarmentua izan ohi dutela inbertsiogile pribatuek. Hortaz, dirua inbertitzen duten proiektu\nhorietara transferitu ohi dute beren jakintza, eta aholkuak eman ohi dituzte. Datu horiek agerian utzi dute egon\nbadagoela inbertsiogile profesionalen sare egonkor bat, eta ez dutela zertan aurretiazko harremanik izan behar\n(berdin senitarteko-harremanik edo laguntasun-harremanik izan behar) finantzatuko dituzten proiektuen\nekintzaileekin. Business Angels figuraren antzekoa litzateke inbertsiogile pribatuaren profil hori. Guztizkoaren\n% 8,4 era horretako inbertsiogile izan zen EAEn 2012. urtean; estatu osoan, berriz, % 5,6.\n4.2 Ekintzailetza-jardueraren eragin potentziala\nBeste bi adierazle ere badaude, ekintzailetza-proiektu horiek zenbaterainoko kalitatea duten jakiteko balio\ndigutenak, eta zenbait alderdi aztertzeko ere erabil daitezkeenak; hauek, besteak beste: pertsonek beren\nproiektuei zergatik ekiten dieten, premia dutelako edo aukeraren bat sortu zaielako; lanean aurrera egiteko eta\nlana sortzeko zer aurreikuspen dituzten; lana lortzeko zer gaitasun-maila duten; eskaintzen dituzten produktu\neta zerbitzuak zenbateraino diren berritzaileak; eta munduan barrena hedatzeko zer aukera dituzten.\nAlde horretatik, beste zenbait herrialderen aldean EAEn ekintzailetza-jarduera hain nabarmena ez den arren,\nbadirudi gurean abian jarritako negozioen kalitatea hemendik kanpoko Autonomia Erkidegoetakoa baino hobea\ndela, aztergai ditugun zenbait adierazleren arabera.\nHala, esate baterako, aukeraren bat izan eta proiektu bat abian jarri dutenen TEA adierazlearen ehunekoa\n% 76,2 da EAEn; Estatuko batez bestekoa (% 72,3) eta Europar Batasuneko herrialdeetakoa (% 74,9) baino\nzertxobait gehixeago, hain zuzen.\nLehiakortasun-mailari dagokionez, badirudi lan-merkatuan lehiakide ugari ari direla elkarrekin lehian, 2012an\nEAEn identifikatutako ekintzailetza-negozioetan ari ziren ekintzaileetatik % 48,1ek onartzen zuenez. Haietatik\n% 10,1ek baino ez zuen uste lehiakiderik batere ez zuela; eta produktu edo zerbitzu berbera eskaintzen\nzutenen artean, % 48,8k hautematen zuen lehiakide gutxi batzuk izan bazituela.\nEkintzailetzari ekiteko motiboez landa, etorkizunean enplegua sortzeko itxaropenei dagokienez ere alde\nnabarmenak daude beren artean, eta horrek, jakina, berebiziko eragina du lekuan lekuko ekonomian,\nhazkundeari eta lehiakortasunari dagokienez. 2012an EAEko TEA adierazlearen arabera identifikatutako\nekintzaileen artetik lanean hasi berri zirenen % 5,1ek espero zuen hurrengo bost urtean 19 laguni lana ematea.\nEstatuko batez bestekotik (% 3) goraxeago egon arren, ehuneko hori txiki samarra da Europar Batasuneko\nherrialdetakoen aldean, haietan ekintzaileen % 11,2k baitauka gorago aipatutako datuak erdiesteko\nEkintzailetza-jardueraren kalitatearekin lotutako beste adierazle bat ere bada: ekintzailetza-negozioetan\neskainitako produktu edo zerbitzuen berritasun-maila, hain zuzen. 2012an lanean hasi berriak ziren EAEko\nekintzaileen % 40,5ek eskaintzen zuen produktu edo zerbitzu gutxi-asko berritzaileren bat. Zehatz esatera,\n% 17,7k bezero guztiei eskaintzen zien produktu edo zerbitzu berritzaileren bat, eta % 22,8k, berriz, bezero\nbatzuei eskaintzen zien produktu edo zerbitzu berritzaileren bat. Bi adierazle horiei dagokienez, beste\nautonomia-erkidego batzuetako datuekin alderatuta, EAEn antzeko kopuruak dira nagusi. Europar Batasuneko\nherrialdeetan, batez beste, ia ekintzaileen erdiek eskaintzen dute berritasun-maila jakin bateko produktu edo\nzerbitzuren bat; edonola ere, zenbait bezerori produktu edo zerbitzu berritzaileren bat eskaintzea helburu duten\nekintzailetza-jarduerak egotea, horixe da EAEko datuekiko alde horren arrazoi nagusia.\n3 Erantzunik batere eman ez dutenak ere kontuan hartzen dira ehuneko hauetan. Izan ere, ez zekitenak eta erantzun ez zutenak\nkontuan hartu ez, eta erantzun zutenak baino ez bagenitu hartu kontuan, TEA adierazleari jarraituz 2012an 20 langile edo gehiago\nizatea espero zuten ekintzaileen ehunekoa % 6,2ra igoko zen. Azken hori da, hain zuzen, 2012ko EAEko GEM txostenean aipatzen den\n2012ko TEA adierazleari dagokionez, autonomia-erkidegoetako datuen arteko alderaketa, eskainitako\nproduktu edo zerbitzuen berritasun-mailaren arabera\nErabilitako teknologiaren antzinatasunari dagokionez, EAEn abian jarritako ekintzailetza-negozioen % 13tan\nerabili omen dituzte teknologia berriak (urtebetetik beherako antzinatasuna dutenak), beren produktu edo\nzerbitzua sortzeko. Horietatik % 15,5etan teknologia sortu berriak (urtebetetik bost urtera bitarterainoko\nantzinatasunekoak) erabiltzen omen dira; eta % 71,6tan, berriz, bost urtetik gorako antzinatasuna dutenak.\nAzkenik, beren negozioek izan dezaketen eragin potentziala baloratzeko pertsona ekintzaileek gogoan hartu\nbeharreko beste alderdi kualitatibo bat ere badago: hemendik kanpoko merkatuetan negozioak abian\njartzeko aukerak aprobetxatzearekin lotutakoa, alegia. 2012an EAEko TEA adierazleak barnean hartzen\nzituen ekintzaileen % 24,7k bideratu zuen bere negozioa nazioarteko merkatura. Pertsona horietako gehienen\n(% 13,5en) bezeroak atzerrikoak ziren (bezeroen % 1 eta % 24 artean, hain zuzen). Ekintzaile horien % 4,3k\nbaino ez zizkien eskaini beren produktu eta zerbitzuak beren bezero-zorroan atzerrikoak ziren bezeroei (% 25\neta % 49 artean); eta % 6,3k, berriz, bezero guztietatik % 75 atzerrikoak zirenei saldu zizkien beren produktuak.\nDena dela, nazioartean negozioak egiten diharduten ekintzaileen proiektuak atzerriko bezeroen % 1etik % 24ra\nbitarterainoko tartean oinarritzen badira ere, EAEko ekintzailetza-jardueraren nazioarteko orientazioa\nautonomia-erkidegoetako eta estatuko batez bestekoaren parekoa da. Hala eta guztiz ere, Euskadiko\nekintzaileen nazioarterako joeraren maila Europar Batasuneko herrialdetako ekintzaileenaren atzetik doa,\nEuropan sortzen diren negozioen % 50ek baino gehiagok izan ohi baitu bezeroren bat atzerrian.\n4.3 Biztanleen ekintzaile-pertzepzioak\nEkintzailetzari ekiteko pertsonok dugun ahalmen errealaz gain, ekintzailetza-jardueraren arrakastan\nzeresana duten alderdiei buruz norberak duen pertzepzioak ere berebiziko eragina izaten du enpresa berri\nbat abian jartzeko erabakian.\nGEM proiektuaren arabera, ekintzailetzarekin lotutako erabakiak balorazio subjektiboetan ardazten dira, eta\nbaloraziook, berriz, norbanakoon hiru pertzepzio-mota oinarri hartuta eratzen dira: negoziorako aukerekin edo\noraindik inork urratu gabeko negozio-ildoei igartzearekin lotutakoak; norberaren ekintzailetza-gaitasunei\nantzematearekin edo ekintzailetzan aritzeko norberak dituen abilezietan konfiantza izatearekin lotutakoak; eta\nporrot egiteko beldurrarekin edo arriskurik hartu nahi ez eta negozio bat abian jartzeko asmoa baztertzeko\nNorberaren inguruan negozio bati ekiteko zer aukera dauden hautemateari eta aukeren aurrean erne\nibiltzeari dagokionez, inkesta egin eta hurrengo 6 hilabetean zehar negozio bati ekiteko aukera berri eta onak\nzeudela, horixe pentsatzen zuen 2012an euskal biztanleen % 13,3k. Aukera berriei buruzko pertzepzio-maila\nhori bat dator autonomia-erkidegoetako batez bestekoarekin, baina, hala eta guztiz ere, Europar Batasuneko\nherrialdeetako datuetatik oso urruti dago, haietan herritarren % 31,4k uste baitu epe laburrean negozioren bati\nekiteko aukera onak izango dituela. Europako herrialdeen aldean, EAEn eta, oro har, Estatuan aukera berriei\nburuzko pertzepzioa hain eskasa izatearen arrazoia ulertuko badugu, ezinbestez gaur egun nagusi den krisi\nekonomikoaren ondorioei erreparatu behar zaie.\nHonaino iritsita, gainera, esan beharra dago alde nabarmena dagoela, aukeren pertzepzioari dagokionez, 30\nurtetik beherako gazteen eta adineko pertsonen artean. Izan ere, 30 urtetik gorako biztanleen artetik\n% 11,7k dioenez, datozen 6 hilabeteetan EAEn negozioren bat abian jartzeko aukera onak daude; gazteei\ngaldetuta, aldiz, haien % 19,6k uste du denbora-tarte horretan negozio bat martxan jartzeko aukera onak egon\nlitezkeela. Adierazle hori estu lotuta dago datozen 3 urteetan negozio bati ekiteko asmoa duten ekintzaile\npotentzialen ehunekoarekin: 30 urtetik beherako biztanleen artean, biztanleen % 14,1ek du horretarako asmoa;\nadin horretatik gorakoen artean, berriz, kopurua erditik behera jaisten da (% 7,2raino, hain juxtu).\nEkintzaile jokatzeko nork beraren ahalmenean duen konfiantza-mailari dagokionez, negozio bat martxan\njartzeko bere abilezietan, ezagueretan eta eskarmentuan konfiantza nahikoa zuela adierazi zuen EAEko GEM\nproiektuari jarraituz 2012an egindako inkestan parte hartu zuten helduen % 44,1ek. Hori dela-eta, Europar\nBatasuneko herrialdeetako batez bestekotik goraxeago daude EAEko datuak, baina gainerako autonomia-\nerkidegoetakotik beheraxeago. Atzera ere adinak kontuan hartzen baditugu, berriz, gazteenen artean, ulertzeko\nmodukoa denez, ekintzailetzan jarduteko norberak dituen ahalmenei buruzko pertzepzioa 30 urtetik gorako\nbiztanleena baino zertxobait hobea da: 30 urtetik gorakoen % 45,8k pentsatzen du ekintzaile-jardueretan\naritzeko beharrezkoa den ezaguera-maila duela; gazteen artean, aldiz, % 37,3k baino ez du bere burua\nhorretarako gai ikusten.\nAzkenik, 2012ko inkesta horretan euskal biztanle helduen % 52,6k hartzen zuen porrot egiteko beldurra\nekintzailetza-jarduerei ekiteko eragozpentzat. EAEn erregistratutako batez bestekoaren antzekoa da Estatukoa\nere; Europakoa, baina, % 50etik beherakoa da (% 46,7).\nZenbait herrialdetako ebidentzia enpririkoak garbi erakusten digu zeinen garrantzitsua den pertzepzioa ekintzailetzari ekiteko. Hori\ndela-eta,eragin horri buruzko deskribapen zehatzagoa nahi izanez gero, jo, esate baterako, Arenius eta Minnitiren (2005) ikerketa-\n4.4 Euskal ekintzailearen profila\nEkintzailetza-jarduera ondo ulertzeko, enpresa berriak martxan jarri eta horretan diharduten pertsonak nolakoak\ndiren ondo aztertzea ere garrantzi handikoa da. Ondoren, 2012ko EAEko TEA adierazleak oinarri hartzen duen\nekintzaileen kolektiboaren ezaugarri nagusiak laburbilduko ditugu.\nEAEko TEA 2012 adierazleak oinarri hartzen dituen ekintzaileen generoa eta adina\nEAEko TEA 2012 adierazleak oinarri hartzen dituen ekintzaileen ikasketa-maila eta diru-sarrerak\nDatuek garbi erakusten dutenez, EAEko ekintzaile tipoa gizonezkoa da (% 66), 35 urtetik 44 urtera bitartean\ndituena (% 36), eta unibertsitate-ikasketak dituena (% 46). Diru-sarrerei dagokienez, zaila da profila argi eta\ngarbi zehaztea, inkestan horri buruz erantzunik eman ez dutenak asko izan baitira.\n4.5 Enplegudunen ekintzailetza-jarduera eta intraekintzailetzarako baldintzak\nIntraekintzailetza5 honela defini daiteke: “Erakunde publikoetan nahiz pribatuetan gauzatzen den edozein\nmotatako ekintzailetza-jarduera da, erakunde horrek lehiarako abantailak izan ditzan edota aurrez dituen\nabantailei eutsi diezaion, baliabideak egoki erabiliz eta ekintzaileek ideia berritzaileak identifikatzea eta/edo\nustiatzea errazten duen ingurunea baliatuz”.\nIntraekintzailetza erdiesteko baliabidea den aldetik, 2011. urtean, GEM proiektuak aintzat hartu zuen pertsonen\nekintzailetza-jarduera ondo aztertu beharra. Horretarako, proiektuan parte hartu zuten herrialde eta eskualde\nbakoitzeko enplegudun pertsonen lagin adierazgarri bat hautatu eta inkesta bat egin zitzaien; helburua garbia\nzen, oso: jakitea pertsona horietatik zenbat ari ziren lidergo-karguetan beren enplegu-emaileentzat negozio-\njarduera berriak garatzen.\nAdierazle horren arabera, azken 3 urteetan (definizio hedatua), 18-64 adin-tarteko euskal biztanle\nenplegudunen % 5,3k ekin dio intraekintzailetza-jardueraren bati, eta % 4,9k, berriz, horretan ziharduen inkesta\negin zitzaion unean bertan (definizio mugatua).\nBeste ingurune batzuen aldean, gurean batez bestekotik oso gertu dago bai inkesta egitean bai azken 3\nurteetan enplegua zutela intraekintzailetza-jardueraren bati ekin dioten pertsonen ehunekoa. EAEren,\nEstatuaren eta autonomia-erkidego gehienen aldean, Europar Batasunean askoz gehiago dira enplegua dutela\nintraekintzailetza-jardueraren bati ekiten dioten pertsonak (Europar Batasunean, herritarren % 9,4k ekin dio\nazken 3 urteotan intraekintzailetza-jardueraren bati, eta gaur egun ere horretan dihardu biztanleen % 7,2k).\nEnplegua duten pertsonei egindako inkesta espezifiko horretaz gain, GEM proiektuan ari zirenek zenbait\naditurengana ere jo zuen 2011. urtean, intraekintzailetza sustatzeko baldintzekin lotutako hainbat alderdiri\ngaldetzea helburu hartuta. Haien balorazioa aintzat hartuta, EAEn nagusi diren baldintzek ez omen diote batere\nmesederik egiten gurean lanean diharduten erakundeetan intraekintzailetza-jarduerak bultzatzeari.\nAlde batetik, adituen iritziz, erakundeek ez omen diote batere babes korporatiborik ematen intraekintzailetzari\n(5etik 2,7ko balorazioa), eta hezkuntza- eta lan-inguruneetan ere ez omen da pertsonen proaktibitatea\nsustatzen (5etik 2,3ko balorazioa).\nBeste alde batetik, adituek diotenez, EAEko enpresetan erabakiak hartzean goitik beherako ereduari eusten\nzaionez, antolakuntzan mailarik baxuenean dauden pertsonek ez dute erabakietan parte hartzen (5etik 3,9ko\nbalorazioa), eta enplegatu izateari utzi eta ekintzailetza-jardueraren bati ekiteko gizarte-pizgarririk ere ez omen\ndago (5etik 3,4ko balorazioa).\n5 Iturria: Orkestra, 2011, “Emprendimiento corporativo en España”\nIntraekintzailetza sustatzeko baldintzen balorazioa\nADIERAZLEA EAE ESTATUA,\nTEA adierazlea % 4,4 % 5,7 % 7,7\nEkintzaile kontsolidatuen ehunekoa % 8,5 % 8,7 % 6,6\nAukeraren batek bultzatuta abiatutako\n% 76,2 % 72,3 % 74,9\n5 urtean 19 langile izatea aurreikusten duten\n% 5,1 % 3 % 11,2\nProduktu gutxi-asko berritzaileak eskaintzen\ndituzten enpresen ehunekoa\n% 40,5 % 41,7 % 48,8\n- Produktu berritzaileak denentzat % 17,7 % 19,2 % 16,3\n- Produktu berritzaileak batzuentzat % 22,8 % 22,6 % 31,3\nNazioartean lanean diharduten enpresen\n% 24,7 % 25,5 % 57,8\nDatozen 6 hilabeteetan ekintzailetza-\njardueraren bati ekiteko aukera onak daudela\npentsatzen duten pertsonen ehunekoa\n% 13,3 % 13,9 % 31,4\nEkintzailetza-jardueraren bati ekiteko\npremiazkoak diren gaitasunak dituztela\n% 44,1 % 50,4 % 42,4\nPorrot egiteko beldurra ekintzailetza-\njardueraren bati ekiteko oztopotzat hartzen\nduten pertsonen ehunekoa\n% 52,6 % 51,6 % 46,7\nAzken 3 urteetan intraekintzailetza-jardueraren\nbati ekin dioten langileen ehunekoa (2011ko\n% 5,3 % 6 % 9,4\nEnplegu bat dutela ekintzailetza-jardueraren\nbati ekin dioten pertsonen ehunekoa\n% 4,9 % 5,5 % 7,2\nEkintzailetzari buruzko adierazle nagusiak laburbiltzen dituen taula (2012)\n5. EKINTZAILETZA JARDUERARI LAGUNTZEKO EUSKADIKO EKOSISTEMAREN EGOERAREN\n5.1 Ekintzailetza-ekosistema baten funtsezko faktoreak\nHainbat adituk adierazi dutenez, enpresa berrien edota start-upen kopuruan izan den gorakadak eragin zuzena\ndu eskualde edo herrialde baten epe luzerako lehiakortasuna zehazten duten funtsezko aldagaietan. Hala\nadierazten dute mundu osoko gobernuek bultzatu dituzten araudiek eta politikek. Berriki egin duten "Startup\nEcosystema Report 2012" azterketaren arabera, Estatu Batuek, Kanadak, Australiak, Israelek, Erresuma\nBatuak, Frantziak eta Alemaniak dituzte munduko ekosistema onenak ekintzailetza sustatzeko; hain zuzen ere,\nherrialde horiek hamarkadak daramatzate ekintzailetza-jarduera oinarritzat hartuta, beren eskualdeetako\nprodukzio- eta gizarte-eraldaketa lortzeko.\nNoski, ez dago ekintzailetza-jarduera bultzatzeko modu bakarra, baina herrialde horien esperientzia oinarri\nhartuta, errendimendu altuko ekintzailetza-ekosistema orotan funtsezkoak diren zenbait faktore identifikatu\nditugu, ikuspegi integral batetik aztertuta. EAEn aplikagarri diren irakaspenak lortu nahian, eta Babson\nEntrepreneur Ecosystem Projectek proposatutako eskema oinarri hartuta, hauek dira funtsezko faktore horiek:\nEkintzailetza-ekosistema bat garatzeko funtsezko faktoreak\nLidergo ausarta eta gizartearen zilegitasuna izatea faktore ukiezinak baina funtsezkoak dira ekintzailetza-\nekosistema baten ezarpena eta bilakaera arrakastatsuak izan daitezen. Ekintzailetza gehien sustatzen den\neskualdeetan, administrazio publikoak laguntza sendoa ematen du baina ez du ekosistemaren lidergoa.\nLiderrak ekintzaileak berak dira, eta sektore pribatu konprometitu baten laguntza dute, bai eta gizarte baten\nbabesa ere, ekosistemaren helburua zilegitzeaz gain egokitzat hartzen duen gizartearena. Epe luzera, eskualde\nbatek lidergoa izateak marka edo sentimendu bat sortzen du, eta horren ondorioz, hau pentsatzen du sektore\njakin bateko ekintzaileak: "Hori da nire proiektuari ekiteko lekurik onena".\nAdministrazio publikoen betebeharra da ekintzailetza bultzatuko duten politika-, lege- eta finantza-esparrua\nsortzea. Zalantzarik gabe, esparru garrantzitsuenetako bat zerga-politikarekin dago lotuta, hori baita gobernu\nbatek jarduerak sustatzeko edo zigortzeko duen eragile nagusietako bat, bai ekintzaileei dagokienez, bai\ninbertsiogileei dagokienez. Halaber, ezin dira ahaztu administraziorekin lotutako politikak; besteak beste, hauek\nnabarmendu behar dira: enpresa bat sortzeko edota langileak kontratatzeko izapideak erraztea, "leihatila\nbakarrak" sortzea, eta askotariko programak, funtsak eta diru-laguntzak integratzea.\nAzkenik, funtsezkoa da ekosistemako jarduera arrakastatsuak kontuan hartzea eta haiek ahalik gehiena\nzabaltzea tokian-tokian, eskualdean eta nazioartean; izan ere, beste ekintzaile (eta inbertsiogile) batzuk\narriskua hartzera bultzatzeaz gain, iritzi bat sortuko du denen (ikasle, langile eta funtzionario) buruan:\n"Ekintzailetza oso bide interesgarria da".\nFaktore horretan eragitea konplexua izan arren, enpresa berri batek haren jarduerari eutsiko dion merkatua\nbehar du; hau da, bezeroak behar ditu. Faktore horrek erabat baldintzatzen du eskualde bakoitzean sortu\ndaitekeen ekintzailetza-ekosistema mota. Horrez gain, beharrezkoa da aurrez merkatu horretan jardunean\ndauden enpresen industria-ehuna izatea, sinergiak sortzeko, akordioak egiteko edota erosketa- nahiz fusio-\naukerak aztertzeko; horrek, noski, eskulan kualifikatua eta dagokion arloan esperientzia duena lortzeko beharra\nTeknologiak presentzia handia duen inguruetan, asko dira Interneten eta "e-commerce" deritzon merkataritza\nelektronikoan (ekintzailetza teknologikoa edo digitala) oinarritutako negozioak. Industria-ingurune batean,\nnegozio-ereduak eta enpresa berriak jarduera horietara bideratuta egon ohi dira (industria- eta produkzio-\nekintzailetza), batzuetan ekintzailetza korporatiboko edo intraekintzailetzako prozesuen bidez; zerbitzuen\ningurune batean (soziosanitarioak, turistikoak, etab.), berriz, sektore horietan txertatzen diren enpresa berriak\nsortzen dira (gizarte-ekintzailetza, etab.).\nEkosistema "bertutetsuek” enpresa bakoitzaren behar eta etapetara egokitutako finantzaketa-tresnen aniztasun\nzabala dute. Enpresa baten bizi-zikloko fase guztietan, behar besteko estaldura izan behar da kapitalari\ndagokionez, inbertsioak inbutu baten moduan funtzionatzen baitu. Alde batetik, betiko finantzaketa-tresnen\nbitartez: FFF (family, friends and fools) ekarpenak eta hazi-kapitalaren mekanismoak, besteak beste.\nEkintzailetza-ekosistema bat sortzeko funtsezko beste alderdietako bat da inbertsiogile pribatuen behar besteko\nehuna izatea, proiektuen lehen faseetan. Inbertsiogile edo "Business Anggels" horiek jarduera hasteko kapitala\njartzeaz gain, sektorean dituzten esperientzia, ezagutzak eta kontaktu-sareak jartzen dituzte; inbertsiogile\nhoriek, gainera, sareetan edota elkarteetan bilduta egon ohi dira.\nEkosistema horietan, finantzaketarako eskaintza zabal hori osatzeko, gero eta ugariagoak dira formula berriak,\nadibidez: banku-erakundeen mikrokredituak, azeleratzaile pribatuak edo publiko-pribatuak, edota inbertsiogile\npartikularren mikrofinantzaketak (crowdfundinga).\nDena den, eta zentzugabea badirudi ere, fase guztietan behar beste kreditu izatea beharrezkoa den arren,\nzenbaitetan ez dago gaizki kreditua lortzeko zailtasunak izatea; izan ere, horrela, finantzaketa zinez merezi\nduten enpresek lortzea bermatzen da. Arau orokortzat balio ez izan arren, oso garrantzitsua da Start Up-etan\ngastu murriztuaren kultura bultzatzea, lehen faseetan, merkatuan ideia probatu artean; hain zuzen ere, une\nhorretan sartuko gara hurrengo fasean.\nKultura da eragitea gehien kostatzen den faktoreetako bat, "iraupen-lasterketa" bat baita, epe luzekoa. Dena\nden, funtsezkoa da ekintzailetza-ekosistema bat diseinatzeko eta ezartzeko. Ekintzailetza-kultura hainbat baliok\nosatzen dute, adibidez: hobetzeko grina, aniztasunerako irekia izatea, sormena, aldaketekiko eta\naniztasunarekiko onarpena, tolerantzia, arriskuak hartzeko prestutasuna, jakin-mina, ekiteko nahia, etab.\nHorrez gain, beste zenbait gaitasun izan behar dira; esaterako, ekintzailetza sustatzen duen iniziatibazko\njarrera, bizitza osoan zehar ikasi behar dena (hainbat arlotan), bizitzeko beste aukera baten gisa. Gainera,\nbalioen garapen hori errazagoa da ekintzailetzak gizartearen zilegitasuna lortzen duenean, bai eta\nenpresaburuaren funtzioa (eta gizarteari egiten dion ekarpena) aitortzen direnean ere.\nZalantzarik gabe, hezkuntza da ekintzailetzaren eragile nagusietako bat, baina ez unibertsitatekoa soilik.\nHainbat ekosistematan adierazi da eskolan, oinarrizko hezkuntzan, eragiten hasteko beharra, haurrak hainbat\ntrebetasunetan trebatuz eta haiengan funtsezko ezagutzak sustatuz, esaterako: finantzen funtzionamendua,\njarduerak zuzentzeko trebetasunak (idaztea, jendaurrean hitz egitea, dialektika, etab.), hizkuntzak eta\nekintzailetza. Izan ere, aldi horretan planteatzen dira norberak bizitzan izango dituen aukerak (ez zer lanbide\nizango duen, baizik nork bere konturako lan egingo duen, ekintzailetzan jardungo duen, etab). Beti bultzatu\nbehar da ikuspegi praktiko batetik; hau da, "eginez ikasiz".\nUnibertsitatean, planteamendu horiek indartu egiten dira, ikasgai zehatz batzuen bidez, arrakasta izan duten\nekintzaileen hitzaldien bidez, edota ikasle baten ekintzailetza unibertsitateko kredituekin baliozkotuz.\nGarrantzitsua da, halaber, prestakuntza teorikoa indartzea esperientzia praktikoa duten irakasleek emandako\neskolen bidez. Bestalde, hutsune handia dago pertsona ekintzaileen prestakuntza espezifikoari dagokionez;\naskotan, hutsune hori gainditzeko, ekintzailetza-prozesuaren funtsezko alderdiak azaltzen dituzte ekintzailetzan\nesperientzia praktikoa duten irakasleek, benetan garrantzia duten alderdiak landuz, adibidez: nola aurkeztu\nproiektu bat inbertsiogile bati, nola eta noiz eskatu dirua, ideien balioa eta gauzapenaren balioa kontrajarriz,\netab. Azkenik, funtsezkoa da mundu osoko talentuak bultzatzea eta erakartzea, ikasleak, ikertzaileak, graduatu\nberriak edota irakasleak izan.\nErrendimendu altuko ekintzailetza-ekosistema baten azken elementu edo eragile gisa, ezin dugu aipatu gabe\nutzi (oso agerikoa izan arren) ekosistemaren helburuen euskarri izango diren azpiegiturak izateko beharra. Alde\nbatetik, guneak edota mintegiak; hau da, oinarrizko azpiegiturak dira, geroz eta espezializazio handiago\ndutenak (enpresen tipologiaren, adinaren edota negozio-arloaren arabera). Eta bestetik, ezin aipatu gabe utzi\nbeste elementu hauek: banda zabala eta arrazoizko prezioa duen abiadura handiko konektagarritasuna,\nbulegoetan eta lurzoruan behar beste leku izatea, energia-hornikuntzaren kostu eta kalitate egokia, eta\nkalitatezko logistika- eta garraio-azpiegiturak (errepidekoa, trenbidekoa eta itsasokoa), betiere ekosistema\nhorretan garatzen den jarduera-motaren arabera (produkziokoak, zerbitzukoak, teknologikoak, etab.).\nHalaber, kontuan hartu beharreko elementuak dira ekintzailetza-ekosistemako enpresei eta eragileei hainbat\narlotan sostengua ematen dieten zerbitzu aurreratuak, adibidez: legeria-arloko zerbitzuak, finantza-arlokoak,\nlaguntza teknikoak, aholkularitzak, bitarteko espezializatuak, etab.\nAmaitzeko, garrantzitsua da ekintzailetza sustatzeko, gai horri buruz kontzientziatzeko edota lotzeko egiten\ndiren dinamikei eta jarduerei jarraipena ematea; arreta berezia jarriko zaie gobernuz kanpoko eragileei,\ndinamika horiek zuzendu baititzakete, bai eta gainerako eragileak mugiarazi ere (hitzaldien, topaketen,\nkomunikazio-argitalpenen edota lehiaketen bidez), ekosistema aktibo eta produktibo bat bultzatzen duten\ndinamika diren aldetik.\nEkintzailetza-ekosistema baten funtsezko faktoreen azterketa hau egiteko, Babson Entrepreneur Ecosystema\nReport eta Startup Ecosystem Report 2012 hartu dira oinarri. Azken txosten honetan,nazioarteko 20\nekosistema aurreratuenak aurkeztu dira (Asia salbu), funtsezko faktore batzuen arabera:\nMunduko 20 ekintzailetza-ekosistema aurreratuenen sailkapena\n5.2 Ekintzailetza-ekosistemaren diagnosi konparatua (adituen balorazioa)\n2012ko GEM txostenean,ekintzailetza-jarduerari laguntzeko Euskadiko ekosistemari buruz 36 adituk egindako\nbalorazioa txertatu da.\nAzken 8-10 urteetan balorazio horrek izan duen bilakaera kontuan hartuta, adituek zenbait faktoreren inguruan\negindako balorazioak eta Espainiako estatuko batezbestekoarekiko alderaketa adierazi dira beheko grafikoan.\nEkintzailetza-ekosistema bat garatzeko funtsezkoak diren zenbait faktoreren balorazioa\nHurrengo grafikoan ikus daitekeenez, ekintzailetza-ingurunea oso gutxi aldatu da azken bi urteetan. Dena den,\nadituen iritziz, 2011 eta 2012 artean, enpresa berrietarako eta hazten ari diren enpresetarako finantza-laguntza\nbereziki gutxitu da; aldi berean, bereziki ugaritu dira ekintzaileentzako lan-azpiegiturak eta azpiegitura\nkomertzialak. 2012an, Lehen Hezkuntzako eta Bigarren Hezkuntzako ekintzailetza eta ekintzaileek jasotzen\nduten finantza-laguntza izan dira adituek gutxien baloratu dituzten ingurune-baldintzak; balorazio onena, berriz,\nbaldintza hauek jaso dituzte: azpiegitura fisikoak eta zerbitzu-azpiegiturak erabiltzeko aukera, gobernuak\nsustatutako programak, eta lan-azpiegiturak eta azpiegitura komertzialak erabiltzeko aukera.\nEAEko ekintzailetza-ingurunearen balorazioa, 2011n eta 2012an\nBeste autonomia-erkidegoekin alderatuz, EAEko ekintzailetza-inguruneak batezbestekoa baino balorazio hobea\nlortu du azpiegitura fisikoak eta zerbitzu-azpiegiturak erabiltzeko aukerari dagokionez, bai eta enpresak\nsortzeko gobernu-programei dagokienez ere (hurrengo taulan laburbilduta ikus daiteke).\nEAE beste autonomia-erkidegoetako batezbestekoaren gainetik dago ekintzailetza-inguruneko beste zenbait\nbaldintzatan ere, baina ez aurrekoetan bezain nabarmenen; besteak beste, baldintza hauek aipatu behar dira:\nekintzailetza sustatzen duten gizarte- eta kultura-arauak, I+Bren maila eta transferentzia teknologikoa,\nburokrazia eta araudiak gutxitzea xede duten gobernu-politikak, eta barne-merkatuaren irekiera, ez baitago\nBestalde, EAE gainerako erkidegoen maila berean dago ekintzailetza-inguruneko baldintza hauetan: enpresa\nberriei ematen zaien aukera lan-azpiegiturak eta azpiegitura komertzialak erabiltzeko, enpresak sortzeko eta\nhazten jarraitzeko finantza-laguntza, eta ekintzailetza-jarduerari lehentasuna eta babesa ematen dioten\nAzkenik, ekintzailetza-inguruneko baldintza hauei dagokienez, EAE batezbestekoaren oso azpitik dago:\nhezkuntza-maila guztietako ekintzailetza, eta barne-merkatuaren irekiera, haren dinamismoari dagokionez.\nEAEk batezbestekoa baino balorazio\nnabarmen hobea lortu duen baldintzak\n- Azpiegitura fisikoak eta zerbitzu-azpiegiturak erabiltzeko\napur bat hobea lortu duen baldintzak\n- Gizarte- eta kultura-arauak, eta gizartearen babesa\n- I+B eta transferentzia teknologikoa\n- Gobernu-politikak: burokrazia eta araudiak\n- Barne-merkaturako oztopoak\nEAEk batezbestekoaren antzeko\nbalorazioa lortu duen baldintzak\n- Lan-azpiegiturak eta azpiegitura komertzialak erabiltzeko\nnabarmen okerragoa lortu duen\n- Lehen Hezkuntzako eta Bigarren Hezkuntzako ekintzailetza\n- Erdi- eta goi-mailako hezkuntzako ekintzailetza\n- Barne-merkatuaren dinamismoa\nEAEko ekintzailetza-ingurunearen balorazioen laburpena\n5.3 Ekintzailetza-ekosistemaren diagnosia (ekintzaileen balorazioa)\nAdegiko Ekintzaile Foroa lankidetza-proiektu bat da, eta bertan, 46 ekintzailetza-proiektuk norberaren\nproiektua eta negozio-ideia gauzatzeko bizi izan dituzten esperientziak eta dituzten ezagutzak partekatzen\ndituzte. Hain zuzen ere, foro horrek Gipuzkoako ekintzailetza-ekosistemaren diagnosi bat aurkeztu zuen\n2012ko abenduan, eta bertan, lehentasuneko 5 lan-ildo zehaztu eta ekintzailetza-ekosistema hobetzeko\nbeharrezko diren 5 erreforma proposatu zituzten. Zehazki, elementu hauek identifikatu zituzten:\n- Kultura eta gizartean dagoen giroa; helburua da gizartean ekintzailetzaren aldeko giroa sortzea, aukera\noinarritzat duen ekintzailetza aurrera egiteko posibilitate bihurtzeko.\n- Administrazio-jarduerak erraztea, eta egun, ekintzaileen zerbitzura dauden eragileen eta programen\nkopuru handia optimizatzea.\n- Lidergo publiko eta pribatua sustatzea, enpresa-sektorea ekintzailetza-prozesuan esku hartzera\n- Ekintzaileek prestakuntza egokia izatea hezkuntza- eta prestakuntza-maila guztietan; hala, gai izango\ndira zer aukera dauden jabetzeko, arriskua eta ziurgabetasun-egoerak kudeatzeko, eta dituzten\n- Giza kapitalaren mugikortasuna eta lotura; hau da, ekintzaileen arteko lankidetza sustatuko da,\ntalentudun jendea EAEra erakarriz eta bertan atxikiz, eta profesionalen mugikortasuna sustatuz.\n- Burokrazia gutxitzea, proiektuak ez daitezen ez atzera ez aurrera gelditu, egin beharreko hainbat eta\nhainbat kudeaketa direla eta.\n- Zergak eta administrazio publikoak; hau da, zergak modu eraginkorragoan kudeatzea, enpresek likidezia\ngehiago izan dezaten iraunkortasunean eta hazkundean inbertitzen jarraitzeko.\n- Finantzaketa. Legeria aldatu behar da, finantzaketa-bide berriak sortzeko eta eragileen irudia hobetzeko:\nBusiness Angel-ak, inbertsio-funtsak....\n- Giza kapitala; talentuak erakarri eta bertakoak atxikitzea lortu behar da, alde batetik, eta bestetik,\nintraekintzailetza sustatu behar da (askotan ahaztu ohi da).\n- Erantzukizun mugatua. Lege-elementu hori beharrezkoa da ekintzaileen ondare-erantzukizuna\nmugatzeko, egungo eta etorkizuneko (bigarren aukera) arriskuarekiko herra gutxitzea eragingo bailuke.\n5.4 Euskadiko ekosistemaren berrikuspen kritikoa\nEkosistemako zenbait funtsezko faktoretan sakondu nahian, eta adituen eta ekintzaileen balorazioa oinarritzat\nhartuta, Ekintzailetza Jarduerari Laguntzeko Euskadiko Ekosistemaren ezaugarri hauek aipa ditzakegu:\n1. Eragile publiko ugariren eta zenbait eragile pribaturen konkurrentzia, ekintzaileari laguntza-\nSistema abian jarri zenetik, askotariko administrazio publikoek (Eusko Jaurlaritza eta foru-aldundiek) esku-\nhartze irmoa izan dute ekintzailetza-prozesuaren hainbat fasetarako programak diseinatzen eta ezartzen;\nhorrez gain, azpiegituren eta profesionalen sare handia jarri dute eskura, ekintzaileei laguntzeko eta\nBeraz, sistema oso bat dago egun, eta bertan eragile ugarik hartzen dute parte; eragile horiek ekintzaileei\nkapilaritatea eta gertutasuna transmititzeaz gain, hainbat funtzio betetzen dituzte (programen eta ekintzen\ndiseinua, finantzaketa, zerbitzuen prestazioa, bitartekaritza, etab.), eta espezializatuz joan dira, gainera,\nekintzaile-mota desberdinen edota lurraldearen premia berezien arabera, besteak beste.\nLEGE- ETA KULTURA-ESPARRUA\nTeknologia,Berrikuntza eta LehiakortasunSailburuordetza\nMerkataritza eta Turismo Sailburuordetza\nNekazaritzako,Arrantzako eta Elikagai Politikako\nEnplegu eta Lan Sailburuordetza\nHezkuntza,Hizkuntza Politika eta Kultura Saila\nBerrikuntza,LandaGarapen eta Turismo Saila\nEkonomia Sustapenaren eta Foru AdministrazioarenSaila\n•Enpresa handiak (multilokalizatuak edo globalak)\n•Patronalak eta enpresa-elkarteak\n•Klusterrak eta elkarteak(EuskadikoEnpresari Gazteen Elkartea,Aspegi -Gipuzkoako Emakume\nProfesional eta Enpresarien Elkartea, Ampea, etab.)\n•Oinarrizko hezkuntza eta Lanbide\n•Zientzia- eta teknologia-arloko\neragileak (teknologia-zentroak eta -\nEKINTZAILETZA JARDUERARI LAGUNTZEKO AZPISISTEMA\nBABES ETA LAGUNTZARAKO TRESNAK\nBIC Berrilan SaiolanBEAZ\nKAPITALA ETA TALENTUA\nBizkaia Bizkaia Talent\nOharra: Eranskinetan, eragile horiek eta beste eragile batzuek gauzatutako programak eta jarduerak zehaztu dira.\nSisteman parte hartzen duten eragileen mapa\nDena den, zenbait hobekuntza-arlo proposatu dira, benetako ekintzailetza-ekosistema lortzeko bidean\nAlde batetik, sisteman parte hartzen duten eragileen kopuru handia dela eta, geroz eta beharrezkoagoa da\neragile publikoen arteko nahiz eragile publiko eta pribatuen arteko koordinazioa eta lankidetza,\neraginkortasun ezeko egoerarik eta gainezartzerik ez izateko, ez eta eragileen arteko lehiarik ere\n(zenbaitetan, ekintzaileak jasotzen dituen laguntzak aldatu egin daitezke apur bat pertsona hori bizi den\nBestalde, eragileen arteko konkurrentziak eta askotariko programak zabaltzeak/komunikatzeak nahastea\neta sistema ulertzeko zailtasunak eragin diezazkioke ekintzaileari ("nor da nor eta zer eskaintzen dit"), nahiz\neta azken urteetan ahalegin berezia egin den sisteman sartzeko bidea ordenatzeko.\nAmaitzeko, hausnarketa bat egin behar da, EAEk sektore publikoko erakundeen beste egitura bat\ndiseinatzeko hasitako erronka aintzat hartuta; egitura horren oinarri izango dira egituren neurriaren\negokitzapena, baliabide-erabileraren arrazionalizazioa, eta ahaleginen eta eragileen berrantolaketa eta\nardaztea, eragile horiek ematen dituzten zerbitzuen kalitatearen eta horiek duten eraginaren arabera.\n2. Ekintzailetza-jarduerari laguntzeko sistema zabaltzeko baliabideen ugaritasuna.\n2012. urtean ekintzailetza-jardueretarako emandako laguntzetan eragina izan dute Euskadiko administrazio\npublikoen aurrekontuetan izandako murrizketek; dena den, 2001-2011 aldian, EAEn ekintzaletza-jarduerari\nlaguntzeko sistema osatzen duten eragileek handitu egin zituzten urtez urte ekintzailetza-jarduerari\nlaguntzeko askotariko azpiegituretarako, programetarako eta ekintzetarako esleitutako baliabide publikoak.\nHala eta guztiz ere, gobernu-politiken balorazioa nahiko baxua da; agian, ekintzailetza-jarduerarako\nlaguntzak lehenesten dituztelako (balioetan heztearen edota bestelako lehentasunen gainetik). Esaterako,\nleihatila bakarren bidez ahalegin berezia egin den arren, adituek uste dute administrazio-sistemaren\nkonplexutasunak (araudiak, enpresa eratzeari edota enpresa-jarduera gauzatzeari lotutako zergak eta\nburokrazia) oztopo izaten jarraitzen duela oraindik EAEn enpresak sortzeko eta haien hazkundea\nbultzatzeko; dena den, ezin da ahaztu Euskadiko administrazio publikoek gai horretan jarduteko duten\naukera mugatua dela zenbait kasutan.\nEuskadiko administrazio publikoek beste erakunde batzuek (Espainiar estatukoek nahiz nazioartekoek)\nsustatutako ildoetara eta araudietara lerratu behar dute eta haiek bete behar dituzte, ezinbestean.\n3. Programa ugari; zehazki, enpresak sortzeko programak dira nagusi.\nLehenik eta behin, adierazi behar dugu ekintzailetzari laguntzeari dagokionez aitzindari diren herrialdeen\nmaila berean dagoela Euskadiko sistema bertan eskura dauden tresnen eta programen kopuruari, aukerari\neta espezializazio-mailari dagokienez.\nMapa batean txertatu dira sisteman erabiltzen diren hamaika programa eta tresna (ikus hurrengo orrialdeko\nmapa), eta beraz, bertan ikus ditzakegu zenbaitetan sor daitezkeen gainezartzeak eta horiek eragin\nditzaketen nahasteak. Horrez gain, agerian gelditzen da enpresak sortzeari askoz ere laguntza handiagoa\nematen zaiola beste faseei baino, hau da: gerora enpresak sendotzeari (hazkundea) eta aurrez egiten den\nMapa hori ikusita, laguntza-programak lehenesten eta segmentatzen jarraitzeko aukera proposatzen da.\nIldo horretan, sistemak ezinbestekoa izango du, etorkizunean, elementu hauek ondo bereiztea:\n- Askotariko ekintzaileak: ekintzailetza berritzailea (profil zientifiko eta teknologikoak dituzten pertsonak)\neta ekintzailetza inklusiboa (nork bere negozioa martxan jartzeko zailtasun handiagoak dituzten\n- Ekintzailetza-prozesuaren etapak; indar berezia jarriko zaie enpresak sendotzeari eta balioak\n- Askotariko finantza-tresnak edota euskarriak; esaterako, zerga-pizgarriak ezarriko dira enpresak\nsortzeko, proiektu tekniko eta zientifikoei emandako laguntza-zerbitzuetan arriskuaren kudeaketa\naztertuko da, eta norberaren enplegagarritasunari laguntzeko azpiegiturak hobetuko dira.\n- Ingurune desberdinak; besteak beste, intraekintzailetza sustatuko da, ingurunea eraberritzeko eta\nEusko Jaurlaritzako eta foru-aldundietako arloek garatutako egungo programen mapa\nLanak eragindako gaixotasunen karga.pdf\nDerrigorreko desagertzeen aurka pertsona guztiak babesteko Nazioarteko.pdf\nEuskal Autonomia Erkidegoaren erakund _funtzionamenduari eta azterketari buru...\n2014-21018 Kontsumobideren Plan Estrategikoa\nPolitika Orokorrari buruzko eztabaidaren lehenengo inkesta .pdf\n10sv42 aurkezpena sociometro eu\nEusko Jaurlaritza. XI. Legegintzalida . Lege Proiektuak


EROSKIk 50. urteurrena ospatu du – OVES-GEEB\nUneko orria EROSKIk 50. urteurrena ospatu du\nEkitaldian, EROSKIko lehendakari den Agustin Markaidek eskerrak eman zizkien “bertan direnei eta ez direnei,emandako laguntzagatik, gaur ez ezik, baita 50 urte hauetan ere”. Jatorrietara jo zuen, kontsumo-kooperatiba txiki batzuek batzearen emaitza gogoratuz. Azaldu zuenez, sorrera “eguneroko behar oinarrizko batzuei emandako erantzun soziala eta kolektiboa izan zen. Behar horiek hobeto asetzeko giza gaitasunean eta lankidetzan sinesten zuten sustatzaileek. EROSKI berritzailea izan zen ordurako, zazpi kooperatiba haiek elkartzen zituena bereizten zituena baino gehiago nabarmenduz, eta berritzailea izan zen langileak bazkide gisa txertatzen ere”.\nDenboraren joanean, bazkide kontsumitzaileei lotuta jarraitu du EROSKIk, gizartea garatzen ari zen heinean haien beharrei erantzunak eskaini ahal izateko. Bilakaera horretan zehar, leial eutsi izan die haren sustraiei eta lankidetzako jatorriari; Markaideren esanetan, horixe izan du berme-gune bere eginkizuna eguneratzeko garaian: “herritarren osasuna eta ongizatea hobetzea, gero eta kontsumo arduratsu eta iraunkorragoarekin era bateragarrian josita“.\nEROSKIko lehendakariak, halaber, dagokion balioa eman zion “gizarte-sustraiak eta balioak mantenduz, EROSKI bost hamarkada betetzera eraman duten lagun guztien ahaleginari. Lankidetza proiektua indartu duen ahalegina izan da, etorkizunean guretzat leku bat lortzeko”; horretarako eragile izango dira hurbil izatea, gero eta kontsumo arduratsuago eta iraunkorragoa, berrikuntza eta etengabeko egokitzapena. “Bere proiektuarekin gizartea eraldatzeko ekimena hartzea dagokio EROSKIri, bazkideen eta elkartearen ongizate iraunkorraren bila, eta horretarako, behar hainbat alditan eraberrituko gara”, adierazi du Markaidek amaitzeko.\n« Fiare Banca Eticak 23 milioi euro baino gehiagoko finantzaketa eman dizkie 91 proiekturi Hego Euskal Herrian 2014 eta 2018 urteen bitartean\nElkar-Lanek 139 kooperatiba berriren sorrera sustatu zuen 2018an Euskadin »