Asteroko kronikie: 2017/06\nArmintxe: korapilo arkeologikoa, hidrogeologikoa eta diplomatikoa\nLABURPENA: Joan den hileetan Armintxeko kobak sona handia izan du, bertan aurkitutako labar-arte multzo garrantzitsua dela eta. Espeleologian, ikerketa lan guztiak partzialak badira ere (esplorazioa sekula ezin delako amaitutzat eman), kasu honetan nabarmenagoa da, abiatu eta denbora gutxira esplorazioa eten behar izan baitugu. Informazio gutxi dugu, beraz, eta batez ere hari soltez osatua. Orain arte bildutako informazioaren sintesia aurkezten dizuegu: lan ildo nagusiak, ondorio probisionalak... Horrekin batera, arreta berezia eskaintzen diogu Administrazioarekin mantentzen ari garen liskar diplomatikoari (lan taldean, espeleologoak ez gaituzte taldekidetzat hartzen, baizik eta kualifikaziorik gabeko peoiak bezela).\n(2017ko apirilean idatzitako artikulua, Karaitza aldizkariaren 24 zenbakirako). Itzulpenak: gazteleraz eta ingelesez.\nArmintxeko koba Bizkaiko iparraldeko Antiklinorioan dago, hain zuzen antiklinal horren ipar-ekialdean, Nabarniz-Aulestiako egiturari dagokion eremuan. Arlo honetan ugariak dira pitzadurak eta tolesdurak, bai estruktura nagusiekiko paralelo doazenak zein hauekin perpendikular edo zeihar geratzen direnak. Hor zabaltzen den karstean orientazio ugariko tolesdurak eta urradurak daude.\nHaitzuloa ia bere osotasunean IM-HE norabidean doa, eta antiklinalean dagoen tektonika nagusiarekin bat eginez sortu den haustura bat baliatzen du, Behe Kretazeoko fazie urgondarretako materialetan. Haitzuloaren zatirik handiena kareharri arrezifal masiboetan garatu da, nahiz eta baden kareharri paraarrezifal estratifikatua nagusitzen den sektorea ere, batez ere kobaren gaur eguneko sarreratik ekialderantz.\nKobak 600 x 200 metrotako polje txiki bat osatzen duten bi poto edo dolinatatik jasotzen den uraren kolektore moduan funtzionatzen duela ezagutzen da, baina litekeena da arro hidrografikoa iparrerago ere hedatzea. Ura substratu iragazgaitzen gainetik iristen da potoetara, eta ondoren gehiena kobaren mendebaldeko ertzetik metro gutxitara dagoen Larrotegiko ur-zuloan sartzen da. Oraingoz ez da ezagutzen haizpea zeharkatzen duen errekak handik aurrera egiten duen ibilbidea, edo non daukan urbegia, eta gauza bat segurua hauxe da, eurite garaietan uholdeek galeriaren zati handia bete egiten dutela, baina ez beti horrela gertatu delako, azken mendeetan gizakiak egin dituen jardunen ondorioz baizik.\nJendea kobetan bizitzen hasi zen garaietatik, haien jardunak eragina izan du ingurune karstikoetan, eremu horiek erraz andeatzen eta kutsatzen baitira. Karsta forma bereziz osatua dago bai lurrazalean eta lur azpian, hala nola sakonuneak, ur-zuloak, potoak eta leizeak… eta guzti horrengatik ingurune natural oso hauskorra da. Horren ondorioz, asko igartzen du edozein aldaketa, txikia izanik ere (CALÒ eta PARISE, 2006:48). Leku askotan gizakiak mendeetan zehar neurriz kanpo baliatu ditu inguru karstikoak, batzuetan arreta ezarengatik eta besteetan ezjakintasunarengatik (VAN BEYNEN, 2011:351).\nHorrela, gizakien ekintzek eraldaketa eta degradazio handiak sortzen dituzte eremu karstikoetan, arroka eta mineral ustiaketaz, deforestazioaz, laborantza praktikez, eraikuntzez, haitzuloak hondakinen isurketarako erabilita, eta abar. Karstean ondorio negatiboak izan ditzakete aktibitate horiek guztiek: kutsadura, errekurtso hidrikoak agortzea, hidrologia eta haitzuloaren berezko morfologia aldatzea, animalia espezieen desagertzea, eta abar (CALÒ eta PARISE, 2006:48).\nLekeitioko Armintxeko kobaren kasua aurretiaz esandako guztiaren adibide bikaina da. Izan ere, haitzuloa kokatzen den karstaren ezaugarri nabarmenena “karst urbanoa” izatea baita. Izaera horrek bere estruktura, morfologia eta funtzionamendua baldintzatu du eta giza ekintzek are inpaktu handiagoa eragin dute. Bere gainean nukleo urbano bat duen inguru karstikoa izanik, eraikuntza eta urbanizazio jardunek lurrean eta lur-azpian alterazio handiak eragin dituzte. Karstak transformazio sakona jasan du: topografian segidakoak izan ez diren arloak (potoak, haitz erreak edo lapiazak) bete egin dira lurzorua lautzeko eta urbanizatzeko; ur-korronteak birbideratu dira, konduktu naturalak ur sanitarioak eramateko aprobetxatu, ur arroaren goiko aldea urte askotan herriko zaborren biltegitzat erabili, kobazuloak erabilera ekonomiko ugaritarako erabili, eta abar (ADES, 2016).\nJardun hauen artean badira pare bat nabarmendu beharrekoak. Alde batetik, koba barruan, sarreratik hurbil, eta auzokideen beharrizanak asetzeko asmoz, urak biltzeko presa bat egin zen iraganean urak pilatu eta ponpatuz. Horrek kobako galerian lur sedimentuen pilaketa ikaragarria sortu du, ubideak kolapsatuz. Bestetik, ondorio bera izan dute kanpoaldean XX. mendeko erdialdetik aurrera etxeak eraikitzeko eta haien inguruak urbanizatzeko egindako lanek. Kobaren sarrera bera ere obra hondakinez bete zen garai honetan, ia desagertzeraino. Guzti horrek erabat aldatu du kobako errekaren ibilbidea, noizbehinka galeria gehienak urez ia goraino beteaz eta, besteak beste, haitzuloak gorde duen ondare artistikoaren zati bat hondatuz.\nGaldutako kobaren bila\nEsandako moduan, koba hau 2001 urtetik desagertua zegoen, obra urbanistikoen ondorioz. Haren berri bagenuen; hain zuzen ere, auzoko jendearen esanetan Armintxeko muinoko kobazulo guztien artean nabarmenena zen, barruan leize bat zuelako (ausartenek sokaz jaisten omen zutena), eta Larrotegi auzotik Letraukuara igotzeko oinezko bidea egitearekin batera desagertu omen zen. Deskribapen hori aurretik genuen erreferentzia batekin bat zetorren: GEV taldekoek bere katalogoan argitaratutako 796. zenbakidunarekin, hain zuzen ere.\nHurrengo hari muturra 2008 urtean aurkitu genuen. Urteak dira Lekeitioko estolderiari eta uraren sareari buruzko informazioa biltzen ari garela; herriak urarekin arazo historikoa izan du, karst batean egotearen ondorioz, eta XIX mendetik hona obra hidrauliko garrantzitsuak egin dira lurpeko galeria naturalak ere erabiliz. Horretan ari ginela, Udal Artxiboko dokumentu multzo batean, peritu batek 1796an herriko hainbat kobazulori buruz egindako azterketa aurkitu genuen, haietatik ura ateratzeko aukerak aztertuz. Besteak beste, aipu hau aurkitu genuen:\n“He estado en la cueba o gruta de Arbiach, por la que al parecer corre bastante cantidad de agua, pero a una profundidad tan grande, como que desde el parage donde corre la agua, asta la entrada de la gruta, ai sobre ochenta pies de altura: ai tambien recelos de que en tiempo de grandes maretas llegan estas al mismo parage; pero aunque no lo hubiere, y aunque la agua no estubiere a una profundidad tan grande, seria preciso para sacarla della, al punto desde el qual se pudiese conducir a la Villa, hazer una Galeria, como las que se acostumbran en la Minas asta encontrar con la agua: obra a mi ber de inmenso coste, por ser aquel parage todo peñascoso, o por mejor decir una piedra caliza.”\nOhar toponimiko txiki bat eginaz, esan dezagun Lekeitio ekialdeko karehaitz muino honen izenaren aldaera desberdinak daudela. Gaur egunean inguru horri Armitxe, Armintxe edo Arbintze esaten bazaio ere, dokumentu zaharretan inguru hori Arbeatx edo Arbiatx bezela aipatua agertzen da. Mendi toponimo hauek, halere, ez dira oso ezagunak gaur egunean; are gutxiago, behinolako mendixka, artadia eta ortu txikiak etxez eta asfaltoz estali direnetik gero, gaur egungo Letraukua eta Aldamiz-Etxebarria auzuneak osatuz.\nDatuak pilatzen zihoazen, beraz. 2013 urtean, informatzaileetako batek oso modu konkretuan azaldu zigun koba galdu honen kokapena, erreferentzia geografiko zehatzekin; berak seinalatutako lekuan kareharrizko multzoa aurkitu genuen, buxatutako galeria baten aztarnekin. Halere, arazo potoloa zegoen: ikastetxeetarako oinezko bide baten ondoan egonik, egunero ehunka ume pasatzen dira bertatik; segurtasun arazoarengatik, esplorazioa egun bakarrean egin beharra zegoen: ireki, esploratu, topografiatu, argazkitan jaso, laginak hartu, atzera itxi... Lan handia egun bakarrerako, kontuan hartuta artean kobari ez geniola aparteko garrantzirik eman: inguru honetan esploratzeko txandaren zain dauden dozenaka zuloen artean bat gehiago zen, besterik gabe.\nBaina ordutik hona gauzak nabarmen aldatu dira: azken urteetako aurkikuntzen ostean (Garratxa I, Lumentxa mendian; Askondo; Morgota; Atxurra...), eta bereziki Bizkaiko Foru Aldundiak bultzatuta arkeologoek eta espeleologook elkarlana estutu dugunetik, Lea Ibarreko kobazuloek garrantzi handia hartu dute. Testuinguru honetan, obrek estalitako zulo galdu hark interesa hartu zuen; hain da ezen, desobstrukzioa egiteko geratu ginenean, AGIRI-ko lagun arkeologoak gonbidatu genituen zerbait azalduz gero bertan egon zitezen.\nLan gogorra aurreikusten zen, eta beraz 2016ko maiatzaren 1ean jende asko bildu ginen laguntzeko. Egun horretakoa espeleologoen lan egiteko moduaren adibide polita da: batzuk lurra, harriak, hormigoi zatiak ateratzen hasi ziren, hondakin multzoaren goiko aldetik pausua ireki arte; handik pasatuta, galeria handi baten sabaian agertu ziren, obra-hondakinez osatutako piramide erraldoiaren erpinean; eskuin aldera joanda, leize “beldurgarri” hura ere aurkitu genuen, gazteek jaisteko erabiltzen zuten soka lodi eta guzti; ezker aldera joanda, berriz, hondakin-piramidean behera 15 bat metro jaitsiz, galeria nagusiaren hondora ailegatu ginen; handik aurrerako galeria garbi aurkitu genuen. Ordurako, taldeko kide guztien artean banatutako lanetan ari ginen: batzuk bide posibleak aztertzen, besteak hormak miatzen, besteak topografia egiten, besteak laginak hartzen, besteak argazkiak ateratzen... Beste behin ere, Felix Ruiz de Arkaute handiaren esaera frogatuz: “kate-maila ez da deus: kate osoa da beharrezkoa”.\nAurkikuntzaren unea oso bitxia izan zen, emozio nahastuekin: poza, eta ardura. Lehen unetik konturatu baikinen grabatuetako batzuk ezohikoak zirela, baita irudi multzoaren zenbait ezaugarri ere. Gutako batzuk, oso modu grafikoan, une hartan “handik korrika ateratzeko gogoa” sentitu zutela azaldu dute, lekua nolabait profanatzen ari ginela alegia. AGIRI-ko arkeologoaren bila atera ginen, eta hara eraman genuenean gure usteak berretsi zituen. Esplorazioa bertan behera uztea erabaki genuen; argazkiak atera genituen, ezer ez ukitzeko kontu bereziz, eta kanpora itzuli ginen, kobazuloaren sarrera ahal zenik eta disimulatuen lagata. Egun hartan ginen zazpi lagunetatik, gehienak ez gara gela hartara berriro itzuli.\nShockaren ostean, espeleologoen sena nagusitu zen: lanarekin kontu handiz jarraitu beharra zegoen. Aurkikuntzaren egunean bertan hainbat datu jaso genituen, momentu horretan interpretatu ezinezkoak, baina esploratu ahala esanguratsuak suertatu direnak; esate baterako, Erreka Buxatuaren Galerian (-1. maila, kobaren atea 0. maila izanik) uholde zeinuak antzeman genituen; gauza arraroa, kontuan hartuta maila horretan ez genuela errekarik aurkitu.\nMaiatza osoan ez ginen Armintxera bueltatu: gogoratu dezagun koba babesik gabe zegoela, eta beraz guk egindako lanek esploratzaile furtiboak erakar zitzaketen. Ekainaren hasierarako Lekeitioko Udalak atea jarri zuen, eta momentu horretatik aurrera lehenengo eginkizunak arkeologoei lanak erraztera zuzendu ziren, Panelaren Gelarainoko pasabideak sokaz eta zurubiz instalatuz, eta espezialistak bertara lagunduz.\nLehentasunezko lan hauek bideratuta, gainontzeko sektoreak esploratu behar ziren; artean ez baikenekien kobari buruz ezer, lehenengo egunean eginiko ikustaldi txikia kenduta. Protokolo zorrotza ezarri genuen: Armintxe pertsona talde txiki batek esploratuko zuen (bihotzeko minez, ADES-eko hainbat kide kanpoan utzi behar izan genituen); esplorazio saio bakoitzaren denbora kontrolatuko zen, kobaren sektore bakoitzean pasatutako minutuak zehaztuz; Panelaren Gelara ez zen berriro inor sartuko, espezialistak laguntzera ez bazen (Armintxe esploratzen ari diren espeleologoetako batzuk oraindik ez dituzte grabatuak ikusi).\nEkainaren 25ean berrekin genion esploratzeari. Egun horretan, putzuz putzu, -2. mailaraino jaitsi ginen: zorua sedimentuz betea zegoela ikusteaz gain (lokatzetan belaunetaraino sartzen ginen), errekarik ez genuen aurkitu, bai ostera ustekabe bat: presa artifiziala. Ahozabalik geratu ginen, begi bistakoa zelako euri denboretan solairu hura, goikoa bezala, urpean gelditzen zela. Beraz, zertarako presa bat? Hari muturrak lotzen hasi ginen: gaur egunean, presa honek 1796ko txostenarekin zerikusia izan dezakeela uste dugu; eta agian baita Arabako espeleologiarekin lotura xelebrea ere.\nIzan ere, Armintxe inguruan zabalik ditugun ikerketa ildoetatik bat Gasteizetik pasatzen da. 1906 eta 1924 artean, Anai Maristek Lekeition eskola bat izan zuten. Eskola hori Armintxeko muinoaren bestaldean zegoen, eta jasotako informazioaren arabera, ura ateratzeko haize-errota bat eraiki zuten leize honetan. Hori jakitea, eta Luis Heintz gogora etortzea, dena bat izan zen. Alemaniar hau, euskal espeleologiaren aitzindaria (Mairuelegorretako lehen plano-krokis famatuaren egilea izan zen), Gasteizko Maristen ikastetxeko zuzendaria izan zen urte horietan; ez da erokeria pentsatzea injeinu hidrauliko harrigarri honen diseinuan nolabaiteko esku hartzea izan zuela. Horra, Armintxen zabalik dugun beste ikerketa-lerro interesgarri bat.\nEkainaren 25era itzuliz, esplorazio lanetan ari ginela, Hondo Bako Galerian (-1. mailan hau ere, baina eskonbro piramidearen bestaldean) lehen grabatua aurkitu genuen. Zaldi bat zen, urak horman markatutako arrastoaren ertz-ertzean, eta galeria txiki baten sarrerara begira zegoen; galeria horretatik gela bat ikusten zen, topografiaren arabera Panelaren Gelaren jarraipena zirudiena. Xelebrea zen, zaldiaren posizioak gelara sartzeko gonbidapena egiten zigula baitzirudien. Baina... ez ginen sartu, eta oraindik “Gela Debekatu” hori esploratu gabe dago. Arrazoia? Bertan grabatu gehiago egon daitezkeela uste dugula, eta pasabidea oso estua ez bada ere, hormak eta zorua erraz ukitu eta desitxuratu daitezkeela. Detaile hau esanguratsua dela uste dugu, ADES Elkartearen esplorazio prozedurari buruz asko esaten baitu.\nAurkikuntza maiatzaren 1ean egin genuen bezala, hurrengo esplorazio saioak ere asteburutan eta oporretan egin genituen; honek ongi adierazten du espeleologoak ez garela honetatik bizi. Zentzu berean, gure izaera afizionatua azpimarratze aldera, Armintxen gabiltzan espeleologoen ogibide anitzak azaltzea gustatzen zaigu: adreilugilea, iturgina, sukaldaria, kazetaria, delineantea, abokatua, bi geografo, hiru suhiltzaile, hiru irakasle... besteak beste.\n2016ko udan, beraz, astean behin edo birritan (gure lanek uzten ziguten neurrian), Armintxeko esplorazio lanekin jarraitu genuen: ur korronteak identifikatzen hasi ginen; uraren norabidean anomaliak detektatu genituen; aztarnategi paleontologikoak lokalizatu genituen; Maristen haize-errotaren arrastoak aurkitu genituen... baina garrantzitsuena, grabatuak arriskuan jartzen ari den arazo hidrologikoaren dimentsioaz jabetzea izan zen. Gainera, Armintxeko geomorfologia ulertzeko lehen saiakerak egiten ari ginela (Zarama Espeleo taldeko kideen laguntzaz), abuztuaren 2an grabatu berriak aurkitzen hasi ginen.\nEtsipenez, Hondo Bako Galeria ere grabatuz beteta zegoela konturatu ginen. Irudi batzuk bereizteko gai izan baginen ere (gehienak zaldiak), beste irudi asko ezin izan genituen identifikatu: animali zatiak, lerro solteak... behinola erraz ikusteko moduko grabatuak izango baziren ere, ur zikinaren eraginez desitxuratuak zeuden.\nHandik egun gutxira lanak geldiarazi izan behar genituen. Aurkikuntzatik 4 hilabetera , 6 aste jardun eta gero, bat batean, hainbat lan amaitu gabe utzita. Arrazoiak ez dute lurpeko mundu baketsuarekin zerikusirik, baizik eta auzi burokratikoekin. Gai honek espeleologoen artean interes handia piztu duenez, aparteko atalean aztertuko dugu.\nItxuraz, arazoaren funtsean afizionatu eta profesional kontzeptuen gaizkiulertua dago. Gainera, profesionalen kasuan, haien interesek espeleologo amateurrokin izango duten harremana baldintza dezakete (merituak, curriculuma, argitalpenak, promozio aukerak...). Ez dugu esaten hau txarra denik, noski: bai ordea espeleologoak kontuan hartu beharko dugula, haien portaera hobeto ulertzeko.\n2016ko uda osoan esplorazio lanak arazo barik burutu genituen, prozedura eredugarrian gure ustez (goian azaldu duguna). Baina irailean, ustekabean, Bizkaiko Foru Aldunditik giltza eskatu ziguten. Arrazoia: esplorazioa deskontrolatzen ari omen zela, eta aurrerantzean sarrera guztiak arkeologoaren presentzian egin beharko genituela.\nGure ustez, hau ez zen onargarria. Hasteko, espezialistek ez dituzte esplorazio espeleologiko arrunt batean behar diren ezagupenak. Beste modu batera esanda: arkeologoa gurekin eramateak, gure lana kontrolatzeko balio ez izateaz gain (hura ezin baita ailegatu gu ailegatzen garen lekuetara), esplorazio lana bera eragotziko zukeelako (koordinazio arazoak, espeleologoa ez den pertsona bat kobatik zehar mugitzeko arriskua eta zama...). Gure ohiko sistema beste bat izan da: esplorazioa gure kontura antolatzea; interes arkeologikoa izan dezakeen guneak detektatzean, arkeologoak hara apropos eramatea, eta –orduan bai- haren begiradapean lan egitea. Sistema honen emaitzak onak izan dira ADES-en 30 urteko historian. Adibide onak dira Santimamiñe, Morgota... baina baita Armintxe bera ere; gogoratu aurkikuntzaren egunean geuk gonbidatu genuela arkeologoa, eta geuk hartu genituela Panelaren Gela babesteko lehen neurriak. Laburbilduz: euskal espeleologook ondarea jagoteko kezka aspalditik erakutsi dugu (ARRIZABALAGA, 1994) eta behin eta berriro frogatu dugu aztarnategi batean berme guztiekin lan egiteko gaitasuna dugula (batzuetan profesionalena baino handiagoa). Horregatik, ADESeko kideek uko egin genion baldintza horietan Armintxeko lanetan parte hartzeari.\nHarrezkero, egoera kafkiarrak bata bestearen atzetik etorri dira. Ez dugu detaile handirik emango inor ez lotsarazteko, baina aipatu gabe ezin da utzi, adibidez, Administrazioaren jarrera kontraesankorra izan dela (buruzagiek behin eta berriz guri arrazoia emanez, eta subordinatuek gure lana oztopatzen jarraituz). Edo ADES-ek bere lanen plangintza idatziz aurkeztu zuela; plan hori onartu zigutela; baina, ustekabean, lan horiek enpresa pribatu bati esleitu zitzaizkiela. Edo guri sarrera debekatu ostean (aztarnak hondatu genitzakeen aitzakian), gero sartu diren kazetariek eta zenbait espezialistek ez zituztela aztarnategia zaintzeko protokoloak errespetatu...\nLarriena, halere, urrian gertatu zen, Foru Aldunditik aurkikuntzaren aurkezpen publikoa egitea erabaki zenean. Gure harridurarako, prentsa oharrean ez ziren espeleologoak behin ere aipatzen; eta hitzaldian ere, aurkikuntza Bizkaiko Foru Aldundiak egina bezala aurkeztu zen. Espeleologoen aipamen bakarra Cesar Gonzalez arkeologoak egin zuen, aurkezpenaren azken zatian.\nHau gehiegi izan zen, noski; eta imajina dezakezue lehendik pozik bageunden, portaera honek ez zituela gauzak konpondu. Kazetariak, halere, segituan konturatu ziren gertatzen ari zenaz: hitzaldi amaierako aipu horren ondorioz, hainbat komunikabide guregana etorri ziren, eta hurrengo egunetan gure ondoezaren berri eman zuten.\nPuntu honetan, distantzia pixka bat hartzea komeni da. Izan ere, Armintxen ADES Elkartearekin egin nahi dutena, espeleologo guztiok Administrazioarekin izan dugun arazo historiko baten azken erakusgarria baino ez da. Espeleologoak zerbait aurkitu dugunean, ia beti profesionalen eta instituzioen itzalpean geratu gara; gehienetan ez zaigu asko inporta izan, ez garelako loriaren bila ibiltzen; karstaren ezagutza eta babesa da gure lehentasuna. Baina guk ere gure mugak ditugu, eta Armintxeko aurkezpenean egin zigutenak muga guztiak gainditu zituen. Ez gara hori uste dugun bakarrak; beste espeleologia taldeengandik jaso genuen elkartasun handiak adierazten du hori. Beste elementu berri bat ere badago: orain arte, espeleologoen itzaltze honen ondorioak eremu pribatuan geratu izan dira (Administrazioaren eta espeleologoen artean, alegia). Armintxeren kasuan, berriz, injustizia argitara atera da; eta publikoari oso deigarria egiten ari zaio.\nPrentsaurrekoaren unera itzuliz, segituan helarazi genien gure protesta Foru Aldundiko arduradunei. Egiari zor, inolako asmo txarrik ez genien ikusi. Egindakoa inertzia hutsa zirudien, “beti horrela egin delako”: buruzagiak argazkiaren erdian, eta langileak zokora. Hanka-sartzea onartu zuten.\nHarrezkero, gauzak ez dira mugitu. Espezialistek bisita solte batzuk egin dituzte (zundaketa arkeologikoak, fotogrametria...), grabatuen Panel Nagusian; kobaren beste sektoreetan ez da ezer egin. Azken 6 hileetan Administrazioak eta arkeologoek ez dute ADES-ekoekin ezertarako kontatu.\nBehin eta berriro esan dugunez, ADES Elkartearen aldetik Armintxeko esplorazioa amaitzeko gogoa eta ahalmena dugu. Badakigu gure ekarpena baliotsua izango dela kobaren arazo nagusiei soluzioa bilatzeko orduan. Urteak daramatzagu Lekeitioko karstean lanean, eta poliki-poliki Armintxeren egitura korapilatsua ezagutuz goaz (izan ere, grabatuen kobazulo hau gure katalogoan “IS-100 Armintxe II” baino ez da; beste asko daude); hainbat ikerketa ildo abiatuak ditugu, eta artxiboan informazio baliotsua dugu.\nEgoera konpontzeko borondate sendoa dugu; segur aski geu gara Armintxeko lanei ekiteko gogo gehien dugunak, espeleologia talde bakoitza bere ikerketa eremura atxikita baitago gauza guztien gainetik. Foru Aldundiko arduraduna ere (Kultura Ondare Zerbitzu Burua) ados agertu da gure lan egiteko modua mantentzeko eskariarekin. Halere, esplorazioak paralisi egoeran jarraitzen du, baita uholdeen arazoaren azterketa ere.\nEgoera deserosoa da, baina gu optimismo kronikoz kutsatuak gaude. Arazo honetatik denok (Administrazioa, arkeologoak zein espeleologoak) lezio garrantzitsuak aterako ditugula uste dugu. Orain pultsu-jokoan elkarren kontra ari garen lehiakideok norabide berean tiratzen ikasi behar dugu.\nEz diegu guk esango Administrazioari eta arkeologoei nola jokatu, jakina; espeleologoen jarduna hobetzeko, berriz, baditugu zenbait aholku. Profesionalek gurekiko mesfidantza dute, espeleologia taldeen izaera informalak “edozein eta edonola” sartzeko aukera ematen omen duelako. Ulergarria da mesfidantza. Honen aurrean, esan dezakegu espeleologia taldeek badituztela nolabaiteko autoerregulazio sistemak. Espeleologia zientifikoa egiten dugun taldeetan (Euskal Espeleologoen Elkargoan biltzen garenak, behintzat), izpiritu eta norabide jakin bat izaten dugu; eta esperientziak erakusten digunez, izpiritu horrekin bat ez datozen pertsonak (abenturazaleak, espoliadoreak, ganberroak...) kate motzean lotzen dira, eta ez dute taldean denbora asko irauten. Gurekiko dauden mesfidantzen aurkako txertorik onena, beraz, autoerregulazio sistema hauek ongi zaintzea izan daiteke. Espeleologoon portaeran bikaintasuna lortu behar dugu: profesionalak baino profesionalagoak izan behar gara, nolabait esateko. Espeleologian biltzen diren diziplina guztietan gainera (ez bakarrik arkeologian).\nIzan ere, kontuan hartu behar dugu karstaren arlo guztiak menperatzen dituen profesionalik ez dagoela. Espezialistek diziplina bakarra menperatu ohi dute, eta batzuetan honek ondorio tamalgarriak ekarri dizkigu: kobazulo batean lan arkeologikoak hastea, bertako faunari kalte izugarria eginaz; edo labar-arte panel bat azken belaunaldiko eskanerrarekin jasotzea, lurzoruko aztarnategia zapalduz eta desitxuratuz... Espeleologo afizionatuen artean, berriz, karstaren arlo guztietako espezialistak biltzen dira; batzuk ogibidez (lehen zehaztu ditugu Armintxeko lan-taldekideen aniztasuna), eta gehienak autodidaktak. Eta norbere taldean arlo konkretu bateko espezialista falta denean, beste talde batetik etorri ohi dira laguntzera. Horrela, profesionalek ez bezala, espeleologo amateurrok karstaren ikerketa ildo guztiak batera eramateko gaitasuna izaten dugu.\nHonenbestean, laster konpontzeko esperantzaz, amai dezagun Armintxeko arazo diplomatikoari buruzko atala, eta itzul gaitezen lurpeko mundu baketsura.\nAtal geologiko eta geografikoetan aurreratu bezala, Armintxen gizakiaren interbentzioak lurpeko sistemaren portaera hidrikoa sakonki aldatu du; arazo hau, larria izanda, are larriagoa bihurtzen da labar-arte multzoa arriskuan jartzen duen neurrian.\nGure ustez, arazoa sortu duten faktoreen sekuentzia hau izan daiteke (altuerak metrotan emanak daude, 0 itsasoaren maila teorikoa delarik):\nLehenengoa, presa izan zen; oraindik ez dugu aurkitu eraikuntzari buruzko datu zehatzik, baina XIX gizaldikoa den susmoa dugu. Presa honek uraren ibilbidea geldotu zuen; inertzia-indarra galduta, suspentsioan etorritako sedimentuak errazago pausatzen hasi ziren, ubidearen zorua 12 m-taraino betez. Presa honek galeria nagusia ixten du, baina tamalez ezin izan dugu bere atzeko aldea aztertu: 2001eko obren ondorioz, hormaren atzeko aska eta galeria osoa eskonbroz beteak baitaude.\nPresaren eraginez, Garavilla Galeria (14 m) sarriago aktibatzen hasi zen; ondorioz, sedimentuek hura ere progresiboki buxatzen hasi ziren (2008ko garajeen eraikuntzarekin zeharo blokeatu arte).\n1950 hamarkadan, alde batetik, HM aldeko lautadan hezkuntza eta kirol instalazioak eraiki ziren; bestetik, IM aldean Aldamiz-Etxebarria auzunea egin zen. Lan hauekin, Audijotik Armintxera sartzen zen errekastoaren ubidea eraldatu zela uste dugu; eta ondorioz Audijo galeria ur-zirkulaziorik gabe gelditu zen.\n1980 hamarkadan, Armintxeko E aldea urbanizatu zen. Letraukua auzoko etxe berrietako batek estolderia leize batera bideratu zuen, Garavilla Galeriaren gainean. Auzotarren arabera, leizeak ezin zuen xurgatu hamabost pisotako etxeak sortutako guztia, eta beheko solairuak ur zikinez betetzen hasi ziren, eraikinaren zutabeei kalte egiteko punturaino. Honek Garavilla Galeriaren buxadura areagotu zuen. Zorionez, azkenean ur zikinak estolderia sare komunera bideratu ziren. Leize hau lokalizatua dugu, eta une honetan esploratzen ari gara.\n2000 urte inguruan, Atea kaleko 22 zenbakiko garajean lurra hondoratu zen, azpiko galeria artifizial baten gangak ukat egitean. Lokaleko jabeek zuloa estali zuten, ubidea errespetatu gabe. Lekukoek esan digutenez, ordutik aurrera, euri askoko egunetan, muinoaren beste aldean uholdeak gertatzen hasi ziren (ura Audijo Galeriatik ateratzen hasi zen).\n2001ean, babes ofizialeko etxe multzoa eraikitzearekin batera, oinezkoentzako bidea egin zen Larrotegitik Letraukua auzora igotzeko. Obra hau izan zen Armintxeko kobazuloaren sarrera estali zuena. Gainera, bide ertzean euria biltzeko erretena egin zenean, uraren isurbidea kobara egin zen; honek sarrerako lurzorutik pasatzen den ur korronte berria ezarri zuen, potentzial arkeologikoa duen sedimentu geruza hori suntsitzen ari dena.\n2008 urtean, Garavilla lantegiaren orube izandakoan garajeak eraiki ziren. GEV-ek bere garaian Garavilla II kobazuloa katalogatu zuen (ref. 1031) orube horretan, noizean behin ura botatzen zuela adieraziz; Armintxeko galerietako batek puntu horretara eraman gaituenez (Garavilla izendatu dugun galeria), kobazulo bera dela uste dugu. Badirudi galeria honek SSE-ko ubide naturalaren trop plein funtzioa betetzen zuela, garajeak eraikitzearekin batera, guztiz buxatu zen arte.\nGaur egun, galeria nagusiaren ur-zirkulazioa erabat oztopatuta dago eta urtero, euri denboretan, bere 8 m-tako altuera normaletik 20 bat m-tara igotzen da. Une horietan, urak Audijo Galeriaren maila 5 metrotan gainditzen du eta, ubidearen berezko norabidea inbertituz, galeria hau trop plein bezala erabiltzen du, ura muinoaren bestaldera bideratuz; honen ondorioz hezkuntza eta kirol instalazioetan uholdeak gertatzen dira.\nEsan beharrik ez dago, hau gertatzen denean, Hondo Bako Galeria ur zikinez beteta egoten dela, bertako irudiak (ezagutzen ditugunak, eta oraindik identifikatu gabe daudenak) lokazpean geratuz.\nGurpil zoro honen amaiera, ageri denez, kolapsoa izaten da. Beste sektoreetan jada gertatu den bezala, pasabideak buxatu ahala, urak bide berriak irekiko ditu, ustekabeko ondorioekin (uholdeak, luiziak, lekuz kanpoko isurketak...). Ondareari buruz, berriz, uraren arazoari aterabidea aurkitu ezean hondatze prozesua etengabea izango da: uholde maila azpitik dauden artelanak ur zikinetan murgilduko dira urtero; eta sedimentuen pilaketa progresiboak uraren maila jasoko du. Agian aurtengo euriteetan Zaldi Bakartia (iaz uholde mailaren ertzean aurkitu genuena) ur zikinak hondatuko zuen, eta ura Gela Debekatuan eta Panel Nagusian sartzen hasiko zen. Ez dakigu. Oraindik ez baitugu Armintxera sartzeko baimenik, euri egunetan urak duen portaera aztertzeko.\nLan ildo nagusiak\nZalantzarik gabe, Armintxen garrantzi gehien duen ikerketa eremua arkeologikoa da. Gauza gutxi aurreratu dezakegu, prozedura ezohikoa izaten ari delako; normalean aztarnategietan aurkikuntza > ikerketa > aurkezpena orden honetan egiten badira ere, hemen aurkikuntza > aurkezpena > ikerketa sekuentzia jarraitzen ari da. Beraz, emaitza fidagarriak izan arte denbora asko pasa daiteke, eta bitartean esan dezakegun guztia espekulazio hutsean geratuko da.\nEsan beharra dago, grabatuen ezohiko irudiez gain (klabiformeak, lehoiak...) aurkikuntza hau bereziki ikusgarria dela bere kalitatearengatik. Izan ere, azken urteetan aurkitzen ari diren grabatu gehienak begi hutsez ikusteko gaitzak izaten dira: zeharkako argia behar da, batzuetan programa informatiko berezien laguntza... haiek ikusteko trebetasun berezia behar izaten da. Armintxekoek, berriz, ez: irudi asko erraz ikusten dira. Esangura arkeologikoari garrantzia kendu gabe, zalantza barik faktore honek eragina izan du aurkikuntzaren zabalkunde handian.\nLabar artearen arloan, kontuan hartu dezagun orain arte foku nagusia Panel Nagusia deritzogun horretan jarri dela; baina Hondo Bako Galerian katalogatu gabeko arte gehiago dago. Hori aztertzeko momentua etortzen den arte egin daiteken gauzarik onena indarrak uholdeen prebentziora zuzentzea da; zentzu horretan, besteak beste, Armintxeko karstaren hidrografia lantzen ari gara. Bistan denez, koba barruko zoruaren indusketak ere garrantzia hartuko du, grabatuen egileek utzitako aztarnen bila; badakigu jada arkeologoek zundaketa batzuk egin dituztela, besteak beste GAES-ekoen laguntzaz; geologiaren esleipena hartu duen enpresakoek ere zenbait interbentzio egin dituzte. Halere, azken lan hauei buruz ez dugu detaile handirik, irailetik hona ADES-ekoek ez baitugu parte hartu Armintxe barruko zereginetan (ez gara gauzak txarto egitearen zale).\nArkeologia eta hidrologia arloez gain, Armintxe barruan aritu ginen 6 asteetan ohiko eremuak jorratu genituen: argazkiak, geomorfologia (Zarama Espeleo taldeko kideen laguntzaz), historia (hau ohikoa ez bada ere, Lekeitioko karsta ikertzean ezinbestekoa da), eta bioespeleologia. Azken honi buruz, esan dezagun Armintxen jasotako lagin biologikoak GAES-eko Carlos Prietoren esku jarri zirela. Determinazio guztiak oraindik egin gabe badaude ere, aurreratu dezakegu ohiko espezie troglofiloez gain (Meta bourneti, Oniscus asellus), zenbait espezie troglobio ere identifikatu ditugula: Quaestus (Quaesticulus) noltei, Neobisium (Blothrus) sp., dipluroak (Campodeidae) eta kilopodoak (Lithobiidae).\nUrari aterabidea lehenbailehen emateko, eta beraz labar-arte multzoa jagoteko, ezinbestekoa da Armintxeko muino osoaren portaera hidrologikoa ulertzea. Horretarako, ADES Espeleologia Elkarteak bere lana antolatzeko autonomia behar du; horrela adierazi zitzaion Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura Ondare Zerbitzu Buruari eta honek, gure eskaerari zentzuzkoa iritzita, baiezkoa eman zigun. Urtaroak aurrera doaz, ordea; eurite bakoitzean hormetako zaldiak urpean gelditzen dira; eta artikulu hau idazten dugun unean (2017ko martxoaren 19a) agindu hori ez da oraindik gauzatu.\nEspeleologoak, Profesionalak eta Administrazioa elkar ulertzera “kondenatuak gaude”; ez dago beste aukerarik. Baina lehenbailehen konpontzea, edo arazoa luzatzea... hori bai da gure aukera. Eta kontuan har dezagun gure erabakiek labar-artearen kontserbazioan eragin zuzena izango dutela.\n• ADES ESPELEOLOGIA ELKARTEA. 1982-2017. Esplorazio egutegiak. Argitaratu gabeak.\n• ADES ESPELEOLOGIA ELKARTEA. 2016. Informe sobre las aguas de Larrotegi. Argitaratu gabea.\n• ÁLVAREZ, Ángel. 1986. Informe hidrológico de las dolinas de Larrotegi. GEV. Bilbo. Argitaratu gabea.\n• ARRIZABALAGA, Alvaro. 1994. Algunos apuntes sobre la toma de datos de interés arqueológico en la actividad del espeleólogo. Karaitza (Euskal Espeleologoen Elkargoaren aldizkaria)3:15-22. Oñati.\n• CALÒ, F. eta PARISE, M. 2006. Evaluating the human disturbance to karst environments in southern Italy. Acta Carsologica 35/2. Ljubljana.\n• GEV. 1985. Catálogo de cuevas de Vizcaya. Bizkaiko Foru Aldundia, Bilbo.\n• GIGSA. 1986. Informe geológico sobre el municipio de Lekeitio. Argitaratu gabea\n• LEKEITIOKO UDALA. 1786-1894. Informes sobre Aguas de Lekeitio. Argitaratu gabea.\n• OCAMICA Y GOITISOLO, Francisco. 1965. La villa de Lequeitio. Ensayo histórico. 2º edizioa. Bizkaiko Foru Aldundia. Bilbo, 1966.\n• VAN BEYNEN, P. 2011. Karst management. Springer.\negilea: ADES / ordua 23:49:00 0 iruzkin\nEtiketak: argitarapenak, arkeologia, armintxe, karaitza, lekeitio\negilea: ADES / ordua 16:32:00 0 iruzkin\nAntua, Gotzon, Martin, Xabi (eta Oier Juniran)\nDespués de enterarnos de la muerte de nuestro compañero, no teníamos el cuerpo para grandes exploraciones. El PC del EEL comunicó que en Galdames sobraba la ayuda, por lo que decidimos invertir el sábado en la revisión de incógnitas de una de las cuevas más insignes de la zona ADES: la caverna de Abita.\nTambién hablamos de José Gambino. Yo no tuve ocasión de conocerlo personalmente, pero conseguí dibujar un retrato suyo a través de los recuerdos del resto: un hombre de temperamento incendiario, siempre dispuesto a decir lo que pensaba, apasionado de la técnica y puntillista en el espeleosocorro, amigo, leal, honesto, discreto, estricto… y con un hambre voraz de mundo y de libertad. Un espeleólogo, en definitiva.\nEl olor a tierra húmeda de Abita actúo como un bálsamo contra nuestros pensamientos sombríos y los cuatro cueveros nos adentramos animados en busca de incógnitas. La primera se escondía en una grieta lateral a media altura de la rampa inicial. Después de un buen trabajo de maza y cincel, ensanchamos las paredes lo justo para que los pulmones pudieran expandirse un par de centímetros. Pasamos y… la galería se colmató al de diez metros. Gruñidos. La segunda incógnita era un meandro colgado sobre las cornisas más elevadas de la galería principal. Igual que la anterior, tras diez metros de curvas sinuosas, la grieta se volvía intransitable. Insultos. La tercera incógnita, otro meandro ubicado en el piso inferior, cerca del goteo. Una agonía con lajas como cuchillos. Recorrimos, ¿cuánto?, unos diez metros, supongo. La cuarta incógnita consistía en un laminador taponado que descubrimos al explorar el piso superior de los grafitis carlistas. Comenzamos a cavar y… dimos con una burbuja más o menos cómoda, ¡ah, emoción!, seguimos cavando y superamos otra estrechez, ¡redoble de tambores!, nos arrastramos por una gatera y… una diaclasa donde podíamos incorporarnos, ¡nerviosismo general! Al de diez metros… fin. ¡Mierda! «Bueno –relativizamos– cuatro nuevas galerías de 10 metros cada una».\nCuando José Gambino sufrió el accidente trataba de encontrar una conexión con el sistema Atxuriaga, un laberinto de más de 50 kilómetros de desarrollo. Perseguía ese aire que solo perciben los espeleólogos y que algunos confunden con el suspiro de las sirenas. José nunca llegó a saber si se encontraba a unos pasos de la conexión o si la gatera terminaba diez metros más adelante. Tampoco creo que le hubiese importado. Por lo que cuentan sus amigos, exploraba con la misma meticulosidad a mil metros de profundidad en Picos de Europa, en lo recóndito de la selva en Papúa Nueva Guinea o en la punta de cualquier cueva de las Encartaciones.\nDurante el rescate participaron amigos del EEL, de Asturias, de Portugal e incluso un mejicano. Sus compañeros del Burnia han llevado esta tarde un ramo de flores a la boca de entrada. Era un símbolo. La MT-45 ha dejado de ser una cavidad de catálogo para convertirse en un panteón subterráneo.\nQuizá sea la mejor tumba para un espeleólogo.\negilea: ADES / ordua 23:38:00 4 iruzkin\nEtiketak: abita, cueva, José Gambino, rescate


100 musikarik aldi berean joko dute Niko Etxarten ‘Euskal Rock n´Roll’ kanta | 100 musikarik aldi berean joko dute Niko Etxarten ‘Euskal Rock n´Roll’ kanta – iparraldekohitza\nEsker 1000 egitasmoak 1.000 musikari profesional nahiz amateur bildu nahi ditu datorren urterako, Euskal Herriko rock kantu ezagunak elkarrekin jotzeko. Dagoeneko, 300 musikarik izena eman dute. Azaroaren 24an egingo dute proiektuaren aurkezpen ekitaldia.\n“Euskarazko lehen rock kanta” hautatu du Esker 1000 egitasmoak, euskal rock mugimenduari omenaldi berezia egiteko. Datorren larunbatean, 100 musikarik joko dute elkarrekin, aldi berean, Niko Etxarten Euskal Rock n´Roll abesti ezaguna, Baionako Lauga aretoan eskainiko duten musika emanaldian. Egun horretan, egitasmoa aurkeztuko dute Euskal Irratiek eta Musika Bulegoa elkarteak, eta kontzertuak ere izango dira. Niko Etxartek, Xabi Solanok, Alex Sarduik, Watson & Lopetegik, Xabi Camarerok, Iker Laurobak eta Iholdi Beristainek joko dute.\nAurkezpen ekitaldia deigarria izango da, baina are harrigarriagoa da Esker 1000k datorren urterako bere buruari jarri dion erronka: 1000 musikari batu nahi ditu, datorren urtearen amaieran euskal rockaren 11 kanta ezagun jotzeko. Dagoeneko, 300 batzea lortu dute.\nEsker 1000ren ideiak Rocking’1000 egitasmoa izan du inspirazio iturri. Elkarte horrek 1.000 musikari elkartu zituen Italiako Cesena hirian, Foo Fighters taldearen kanta bat jotzeko. Ekintza horrekin taldearen arreta bereganatu nahi izan zuten, hiri horretara kontzertu bat jotzera joan zitezen. Eta lortu zuten helburu zuten oihartzuna; baita kontzertua ere.\nAntzeko performance batekin, bestelako helburu batzuk lortu nahi dituzte Esker 1000 egitasmoaren bultzatzaileek. Besteak beste, hedadura handiko ekitaldi baten bitartez, euskal rocka eta euskal kultura ezagutaraztea eta zabaltzea munduan, “berpizte kulturalaren oinarria izan diren euskal rockari eta musikariei” omenaldia egitea, euskararen inguruan eta euskaraz eramaten den proiektua garatzea, Euskal Herri osoko musikariak biltzea eta lurralde euskaldun guziak harremanetan jartzea.\nProiektuak hiru urterako erronkak finkatuak ditu dagoeneko. Aurten, Niko Etxarten Euskal Rock n’ Roll abestiaren bertsioa grabatuko dute 100 musikarirekin. Datorren urterako, 1000 musikari euskal rockaren 11 kantu jotzen grabatzea da helburua. 2020an, berriz, dokumental bat aurkeztuko dute, eta euskal diasporara zabalduko dute egitasmoa.


Euskara ikastea doakoa da jadanik B2 mailara arte - Noticias de Gipuzkoa\nEuskara ikastea doakoa da jadanik B2 mailara arte\nGutxi gorabehera EAEko 24.500 ikaslek jaso ahalko dute erakundeen dirulaguntza\nBi baldintza bete beharko dituzte: %75eko asistentzia bermatu eta dagokien maila gainditu\nane araluzea 13.02.2020 | 06:22\ndonostia - Aitzakiak agortzen ari dira euskara ikastea denboran zehar atzeratu daitekeen asmoa dela uste dutenentzat. Izan ere, dagoeneko doakoa da B2 mailara arteko ikaskuntza Euskal Autonomia Erkidegoko 103 euskaltegietan. Elkarlanaren emaitza izan den lorpen bezala iragarri zuten atzo 3.928.000 euro jarriko dituzten erakunde ezberdinek, besteak beste Eusko Jaurlaritzak. Honen bidez, ikasleen %70ak B2 mailan edo beherakoetan izena ematen dutela kontuan izanik, gaur egun EAEn euskara ikasten ari diren 35.000 ikasleetatik, gutxi gorabehera, 24.500 ikaslek jaso ahalko dute dirulaguntza. Horretarako, bi baldintza baino ez dituzte bete beharko: eskoletara %75eko asisten-tzia bermatu eta dagokien maila gainditu ikasprozesuan aurrera eginez.\nModu honetan, eskakizun historiko bati erantzuteaz gain, legegintzaldian zehar hartutako konpromiso bat betetzen du Eusko Jaurlaritzak, diru kopuru handiena jarri duen erakundeak. Bingen Zupiriak Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak gogoratu zuenez, "urteak dira erakundeetatik dirulaguntza ezberdinak bideratzen direla euskara ikasteko, euskaltegietako ikasleek egin behar duten ahalegin ekonomikoa txikiagoa izan dadin". Bere esanetan, horrela egin da "euskararen ikasprozesua lagundu behar den zerbait dela" uste delako. Izan ere, "edozein hizkuntza berri ikasteko eta menperatzeko bidea ez da erraza, baina erraztasunak emanda bide hori egingarriago eta bermegarriagoa egin daiteke". Ildo beretik doaz, era berean, euskaltegiek duten malgutasuna ordutegi ezberdinak eskaintzeko orduan edota ikasteko metodo alternatiboak eskura jartzeko.\nZupiriaren esanetan, "Euskadiko hainbat tokitan euskaraz hitz egiteko gai direnen kopurua txikia da oraindik eta euskararen ezagutza susta-tzen eta indartzen jarraitu behar da hurrengo pausoa emateko: ikaskun-tzatik erabilerarako pausoa". Horrela, azken urteetan adostasunak bilatu dituzte elkarlanean dauden erakunde ezberdinek "dirulaguntza lerro ezberdinak osagarriak izan daitezen". Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak argitu zuenez, B2 mailara arteko doakotasuna hitzartu da "eraginkortasunez komunikatzeko gaitasuna" bermatzen duelako. Gainera, Derrigorrezko Hezkuntza bukatzerakoan eskatzen den maila bera dela azaldu zuen, eta, horrekin, "sistemaren koherentzia" bilatzen dutela. Era berean, Zupiriak adierazi zuen garrantzitsua dela dirulaguntzak ikasleen ardura eta konpromisoarekin lotzea.\nErakunde bakoitzak ekarpen ezberdinak egingo ditu B2 mailara arteko doakotasuna lortu ahal izateko. Guztira ia lau milioi euro jarriko dira, 3.928.000 euro zehatz-mehatz. Horietatik, Eusko Jaurlaritzak hiru milioi euro bideratuko ditu aurten (iaz baino 525.000 euro gehiago; 2018an baino 1,2 milioi euro gehiago); Bizkaiko Foru Aldundiak, 480.000 euro; Arabako Foru Aldundiak, 185.000 euro; Gipuzkoako Foru Aldundiak. 42.000 euro, eta, azkenik, EAEko udal ezberdinek 221.000 euro. Ekarpen horiez gain, erakundeek bestelako dirulaguntzak eskainiko dituzte C1 eta C2 mailetako ikasleentzat (Eusko Jaurlaritzak, esate baterako, 150.000 euro), baina kasu horietan ez da erabateko doakotasuna bermatuko.\ndirulaguntzak dirulaguntzak emateko prozedurari dagokionez, 2020ko irailera arte bi bide egongo dira. Alde batetik, A1, A2 eta B1 mailen kasuan, euskaltegien bidez maila egiaztatzen duten guztiek diru-lagun-tzak jaso ahal izango dituzte, beti ere asistentzia baldintzak betetzen badituzte. Bestetik, B2 mailako ikasleen kasuan, HABEk kudeatutako B2 azterketa gainditu beharko dute dirulaguntza jaso ahal izateko. Hala ere, irailetik aurrera, maila guztietako ikasleentzat, B2koentzat barne, nahikoa izango da euskaltegiko maila gainditzea. Halaber, epeari dagokionez, 2020ko urtarriletik irailera arte A1, A2, B1 eta B2 maila gainditzen dutenek, abenduan jasoko dute laguntza. Zenbatekoari erreparatuz gero, ikasleak maila hori gainditzeko jarritako diru kopurua itzultzera joko da, beti ere ikasprozesuaren kostuen baitan.\nElkarlana Sailburuarekin batera, elkarlanean aritu diren beste erakundeen ordezkariek ere parte hartu zuten egitasmoaren aurkezpenean. Gorka Urtaran Gasteizko alkate eta Eudeleko presidenteak adierazi zuen 39 udal euskaltegi dituztela. "Udal gehienek ekarpen ekonomikoak egin dituzte eta saiatu gara B2 mailara arteko doakotasuna eskaintzen", azaldu zuen. "Euskara ikasteko bidea erraztu behar dugu, bazter guztietara eramaten saiatu behar gara", gaineratu zuen.\nLorea Bilbao Bizkaiko Euskara eta Kultura diputatuaren esanetan, "Bizkaiko herritarrentzat karga ekonomikoa ezin da oztopo izan euskara ikasteko orduan". Gainera, bere ustez, "ezagutzan aurrera egin behar dugu nahiz eta erabileran dagoen erronka". Bestalde, Garbiñe Mendizabalek, Gipuzkoako Hizkuntza Berdintasunaren zuzendariak, adierazi zuenez, "euskara ikasteko ahalegina eta pausoa ematen duten horiek guztiek merezi dute gizartearen esker ona eta Administrazioaren babes osoa, hizkuntza berdintasuna lortzeko bidean egiten duten ekarpenagatik". Azkenik, Lexuri Ugarte Arabako Euskara zuzendariak ordezkatzen duen lurraldeak 15 euskaltegi dituela adierazi zuen, non 5.000 ikasle dauden. Bere esanetan, doakotasuna bultzatzeko erakundeen "elkarlana eta lankidetza" azpimarragarriak izan dira.\nEuskaltegi. Euskal Autonomia Erkidegoan 103 euskaltegi daude. Gehienak Bizkaian eta Gipuzkoan; eta 15 soilik Araban. 39 udal euskaltegiak dira.\nIkasle. EAEko euskaltegietan 35.000 ikasle daude: horietako 20.000, Bizkaian; 10.000, Gipuzkoan, eta 5.000, Araban. Ikasleen %70 inguruk B2 mailan edo beherakoetan ematen dute izena. Beraz, gutxi gorabehera 24.500 ikaslek jaso ahalko dute dirulaguntza.\neuro. Guztira, 3.928.000 euro jarriko dituzte erakundeek: Eusko Jaurlari-tzak, 3 milioi euro; Bizkaiko Aldundiak, 480.000 euro; Arabako Aldundiak, 185.000 euro; Gipuzkoako Aldundiak, 42.000 euro, eta, azkenik, udalek 221.000 euro.\nAsistentzia. Dirulaguntzak jaso-tzeko ezinbestekoa izango da ikasleentzat bi baldintza betetzea: eskoletara %75eko asistentzia bermatzea eta, B2 mailara arte dagokien maila gainditzea ikasprozesuan aurrera eginez.


Wine Basics | jan eta edan\nNoiz izan daiteke osasuntsu ardoaren kontsumoa?\nZein ardo doa zein janarirekin?\nNola probatzen duzu ardoa behar bezala?\nArdogintzan urrats asko daude, uzta hasi eta heltzeraino. Hainbat faktorek, hala nola laborantzak, mahats barietateak, artisautzak eta klimak, funtsezko papera betetzen dute ardoan.\nUzta egiteko makina modernoekin, mahatsa uzta garaian kentzen da zurtoinetik. Hala ez bada, baia zurtoinetik ateratzen da desratagailua erabiliz.\nArdoa edateak gozatzea esan nahi du © Rawpixel.com\nOndoren, birrindu egiten dira, purea izenez ezagutzen dena sortuz. Mahats zuriak berehala prentsa daitezke zurtoinarekin. Badira barietate gorri batzuk, zurtoinak purea geroago bakarrik kentzen direnak.\nPurea zutik utzi behar da, masa hartzitu ahal izateko. Horrek ardoaren zaporean eta kolorean eragina duten substantziak askatzen ditu. Beratze denbora oso desberdina izan daiteke, barietatearen eta nahi den emaitzaren araberakoa da. Purea gorria berehala sakatzen bada, lasai iraun eta hartzitzeko gai izan gabe, ardo arrosa edo udazken zuria sortzen da. Oro har, purea gorria hainbat egunetan uzten da. Purea berotzea beste hartzidura mota bat da. Prozesu horretan, batez ere, kolore-eragileak baia larruazaletik askatzen dira.\nHartziduraren ondoren, birrindua ardo prentsan (ardo prentsan) prentsatzen da. Mahatsaren hondakin solidoak mahats zuku goxotik bereizten dira. Garrantzitsua da sakatzean kontu handiz ibiltzea pipiak birrintzea ekiditeko. Haziak xehatuek substantzia mingotsak ardoan askatzen dituzte eta dena hondatu dezakete.\nArdo zuriari dagokionez, hartzidura baino lehen muztioa uhertasunetik askatzen da. Horretarako hiru modu desberdin daude. Sedimentuen iragazkia, zentrifugazioa edo sedimentazioa erabiltzea. Hala ere, ardoa edertzeko beste metodo batzuk ere erabil daitezke. Adibidez, bentonita erabil dezakezu lainoak argitzeko.\nIragazkiaren ondoren, hartzidura nagusia has daiteke. Ardoak deposituetan edo upeletan gordetzen dira. Muztioan dauden legamiak normalean ez dira nahikoa hartzidura osorako, beraz legami puruak gehitzen dira. Lehen hartzidura alkoholikoaren ondoren hartzidura malolaktikoa egiten da (hartzidura malolaktikoa). Azido laktikoaren bakterioek azido malikoa azido laktiko bihurtzen dute eta horrela ardoaren egitura azidoa aldatzen dute. Ondoren, ukitu egiten da. Hartziduran sortutako lizak ardoaz bereizten dira. Ondoren, ardoa sulfuratu eta isuna jartzen da.\nArdoaren ekoizpenak oso denbora luzea behar du. Baina ardo maitale orok baieztatuko du, esfortzuak merezi du.\nAskotariko ardoak daude aukeran. Mahats barietatea, eskualdea, lurzorua, prozesatze mota eta biltegiratze faktore garrantzitsuak ekarpen erabakigarria egiten dute horretarako.\nArdo zuria mahats arinez egina dago. Oro har, ardo zuriak gazteak edaten dira. Usain freskoa eta freskoa dute eta nahiko azidoak dira. Barietate ezagunenen artean Sauvignon Blanc, Riesling, Pinot Blanc eta Chardonnay daude. Badira ardo gutxiago azidoak eta atseginak, baina fresko gutxiago ere badituzte. Baina alkohol kopuru handiagoa dute. Ardo zuriekin lehorrak, erdi lehorrak eta gozoak daude.\nMahats gorriak soilik erabiltzen dira ardo beltzerako. Ardoaren kolorea ez dator mahatsaren mamitik, larruazaletik baizik. Hori dela eta, zuritu eta elkarrekin hartzitu behar da taninoak eta kolorea erauzi ahal izateko. Kolorearen intentsitatea larruazalen eta muztioaren arteko ukipen-denboraren araberakoa da. Bordele bezalako ardo beltz biziarekin. denbora bi astekoa izan daiteke. Dornfelder edo Beaujolais bezalako ardo beltz arinak, aldiz, egun batzuetako iraupena du. Ardo beltzak askotan nota baltsamikoa eta minak izaten ditu. Ardo beltzarekin lehorra, erdi lehorra eta gozoa ere badaude.\nArdo beltza bezala, arrosa mahatsa ilunekin egina dago. Ardo beltzarekin alderatuta, ordea, muztioa eta azalak bereizten dira ordu batzuk igaro ondoren arrosa ardoarekin. Kolorearen zati txiki bat soilik hartzen du muztioak eta ardoak kolore argia hartzen du. Arrosa koloreko xanpaina espezialitatea da. Ardo arrosaren kasuan, lehorra eta erdi lehorra daude.\nAzido karboniko gutxi duten ardoak dira, artifizialki gehitzen dira kasu gehienetan. Alemanian batzuetan "erdi aparra" esaten zaie.\nArdo apardunak egon dira karbono dioxidoaren presioa jasan dezaketen beirazko botila bereziak zeudenetik. Ardo trinkoa beti erabiltzen da apardunaren oinarritzat, ardo aparduna, cava edo xanpaina den kontuan hartu gabe. Ardo apardunarekin lehor eta erdi lehorreko aldaerak daude.\nArdo gozo noble\nArdo gozo noble bat ustel noble batek eragindako mahatsekin osorik edo partzialki egina dago. Mahatsa oso gaizki uzkurtzen da eta zuku gutxi geratzen zaio.\nLikorezko ardoak bolumenean gutxienez% 15eko alkohol gradua duten ardoak dira. Oinarrizko ardoa erabiltzen da, eta horren gainean botatzen da alkohol kopuru handiagoa lortzeko. Badira mahats helduekin egindako ardo gotortuak ere.\nZuretzako zein ardo mota egokia den zure gustuaren arabera erabakitzen da.\nAspalditik mitoa dago arratsaldean edalontzi bat ardo beltz osasuntsu dagoela. Baina hain da osasuntsua ardoa?\nBihotzerako eta zirkulaziorako ona?\nArdoaren kontsumo erregular eta moderatuak odol jarioa estimulatzen du eta, beraz, gaixotasun kardiobaskularrak izateko arriskua eta bihotzekoak izateko arriskua murrizten dira. Eguneroko ardo kopak odoleko lipidoen konposizioan ere eragin positiboa du eta LDL kolesterol kaltegarria apurtzen laguntzen du. Gainera, odol-fluxua eta odolaren koagulazio-propietateak hobetzen dira. Tronbosi arriskua murriztu egiten da. Ardoaren alkoholak sistema kardiobaskularrean dituen eragin positiboen erantzule da. Hori dela eta, ardo zuriak ardo beltzak bezain ondo funtzionatzen du zirkulazioari dagokionez. Adin ertaineko gizon batek ez ditu 30 g alkohol baino gehiago kontsumitu behar eta emakumeak 20 g baino gehiago. Egunean ardo kopa txiki bat nahikoa da eragin positiboa izateko. Emakumeentzat gomendatutako kopurua 0,15 l da eta gizonezkoentzat 0,25 l.\nMahatsarekin egindako janari osasuntsua\nArdoa oso osasuntsua da mahatsaren osagai naturalengatik. Ondoren, bigarren mailako landare substantziak daude. Bi garrantzitsuenak resveratol eta antozianina dira. Hauek mirariak egiten omen dituzte. Antozianinek minbiziaren, zahartze goiztiarraren eta Alzheimerraren aurka babestu dezakete. Resveratol erradikalen garbigailurik eraginkorrenetako bat dela uste da. Substantziak mahatsaren muinean, larruazalean eta zurtoinean aurkitzen dira eta hartziduran zehar migratzen dute ardoa, batez ere ardo beltzean. Ardoan osasunean eragin positiboa duten beste substantzia asko daude seguruenik.\nArdoa ondo sentitzeko\nArdo gehiegi kaltegarria da noski\nAlkoholarekin, erabilgarria eta kaltegarriaren arteko muga oso estua da. Ardoak osasunean eragin positiboa izango badu, zenbatekoak balio du. Gomendatutakoa baino gehiago edaten baduzu, alkohol gehiegi edateak abantailak baino desabantaila gehiago ditu. Gainera, aldizka gomendatzen dena baino gehiago edaten baduzu, alkoholaren menpe geratzeko arriskua duzu. Beraz, astean bizpahiru egunetan alkohola ekiditea komeni da.\nEguneroko ardo kopa batek ezin du kaltegarria izan zure osasunerako. Bereziki ardo beltzak osasunean eragin positiboa izan dezake. Baina erabat erreparatu beharko zenioke kontsumitzen duzun kopuruari, osasuntsu egon dadin.\nGauza batzuk gogoan badituzu, ezin duzu gaizki atera. Sortu janari eta ardoaren arteko harmonia, gozamena azaleratzeko.\nArdoa eta arraina\nZitriko usaina duen Riesling arina edo Pinot Blanc bat ondo dator arrainarekin.\nArdoa eta haragia\nHaragiarekin ia edozer onartzen da. Ardo beltza errearekin edo haragi gorriekin hobeto doa, ardo zuria hobea haragi zuriekin, hala nola hegaztiekin. Haragia zenbat eta pikanteagoa izan, orduan eta ardoak orduan eta gehiago izan beharko du.\nArdoa eta ahatea, antzara eta ehiza\nKaliforniako Zinfandel, Frantziako Cotes du Rhone Villages edo Australiako Shiraz bezalako ardo beltz minak antzara, ahate eta ehiza zapore sendoa osatzen dute.\nArdoa eta gazta\nGazta leuna ondo dator ardo arinarekin. Gazta sendoa, berriz, ardo sendoarekin hobe doa. Ardo arinak, adibidez, uzta berantiar lehorra edo lehorra edo Kabinett frutatsua dira. Ardo sendoak adibidez Eisweine eta Beerenauslese dira. Gauza bera gertatzen da ardo beltzarekin. Adibidez, gorputz osoko shiraz sendoa gazta oparoarekin gomendatzen da. Garrantzitsua da kontutan izatea ardo beltzak azido gutxi duela. Ardo zuri lehorrek gazta zaporea iluntzen dute. Ardo gozoek nota gazia eta gazia hobetzen dute.\nArdoa eta barbakoa\nErretzeko, ardoak egitura behar du, usain erreari eutsi ahal izateko. Barrikako Chardonnay indartsu eta lehorra edo apur bat hoztutako Shiraz egokia da. Plantxan egindako barazkiekin gomendatzen da udako ardo frutatua, esate baterako, gorria.\nArdoaren eta Italiako klasikoak\nBarbera, Sangiovese, Barolo edo Chianti bezalako Italiako ardo beltz tipikoak egokienak dira Italiako klasikoekin, hala nola pizza, lasagna eta espagetiak. Baina, gainera, ardo beltz beldurgarriak, tanino gutxiko fruituak eta apur garratzak ondo datoz Italiako platerekin.\nArdoa eta wok\nRiesling frutats batek jengibre eta piperminaren pikantea leundu dezake. Ardo zuri arina ñabardura exotikoak ditu, esate baterako, pasio fruta, meloia edo mangoa, adibidez Sauvignon Blanc lehorra, ondo uztartzen da hain pikantea ez den Asiako platerekin.\nArdoa eta txokolatea\nEz zenuke txokolate beltza ardo gozoarekin konbinatu behar. Portua hobea da. Honek alkohol gehiago du eta hobeto moldatzen da txokolate sendoarekin. Ezin zara okertu txokolatearekin portuarekin. Txokolate ilunarentzako azido gutxiko ardo beltz indartsua ere erabil dezakezu. Kakao-edukia handia bada, ardoa ez da oso lehorra eta zakarra izan behar, bestela mingostasuna areagotuko da. Esne txokolate gozoa urtzea ondo dator hondarreko ardo zuri gozoekin.\nArdo kopa beti ondo ateratzen da eta ez da faltako otordu onean edo menu onean.\nArdoa dastatzeko behar duzun guztia ardo edalontzia, kortxo tapoia eta kontzentrazioa da.\nArdo dastaketa baino lehen\nArdo dastaketan ezin dituzu hortz garbitu berriak erabili, hortzetako pastak ardoaren zapore fina itotzen baitu. Ez zenuke zigarroa edo zigarroa erretzerik izan beharrik, hornitu berri den nikotinak aldi baterako dastamen papiletan eragina izan dezakeelako. Ahoan ere ez zenuke kafearen edo txokolatearen zaporea izan behar, ardo gehienak itoko baititu. Hobe da trago bat ur edo zaporerik gabeko ogi zati bat hartzea laginaren aurretik.\nArdoa edalontzira bota eta biratu. Ardoa edalontziaren ertzetik tantatxo lodietan jaisten bada, oso aberatsa da. Zenbat eta likido gehiago isurtzen den kristalezko horman, orduan eta aberatsagoa da edaria. Edalontzia zurtoinetik edo oinetik helduz gero, ardoa gorputzeko beroetatik babestuta egongo da. Eutsi betetako ardo edalontzia atzeko plano zuriaren aurrean eta behatu kolorea. Ardo zuriak horixka berdexkak eta urre sakonak dira. Ardo beltzak ertzean argi argiak eta moreak dira. Ertzean tonu marroi-gorriek tanta gorri heldu bat adierazten dute. Zenbat eta arin arinagoa, orduan eta zaharragoa da. Kolore pigmentuak lurrean finkatu ziren biltegiratze jarraituarekin. Oso ilunak diren ardoak batez ere hazteko oso beroa den eremutik datoz. Zenbat eta ardo zuriak ilunagoak izan, orduan eta zaharragoak dira.\nUsaina kolorea baino are garrantzitsuagoa da. Usaintzeko, kiribildu edalontzia indarrez eta laburki baina biziki usaindu. Idatzi hautematen dituzun usainak. Usaina maizago eta luzeago, ezer galdu ez dezazun. Usaina ebaluatzeko denbora asko eman. Ardo batzuekin aromak pixkanaka garatzen dira. Zazpi zapore-familia bereizten dira (begetalak, loredunak, minak, fruitu lehorrak, ketuak, mikrobiologikoak eta karamelatuak).\nArdoa lehenbailehen hartu eta ahoan gordetzen duzu. Utzi ardoa ahoaren inguru osoan garbitzen eta "murtxikatzen" ardoa behin eta berriro mingainarekin. Marraztu aire pixka bat zure ardoz betetako ahoan, lurrunak nasofaringera igotzea erraztuko du. Horrela zaporea azkarrago dasta dezakezu. Idatzi zure sentimendua. Inpresio gazi-gozoa da lehen baloratua. Denboraren poderioz, zapore usainak zabaltzen dira; usaineko familia berberak dira. Era berean, ardoa ahoan nola sentitzen den baloratzen da, hala nola koipetsua, belusatua edo krematsua.\nArdo dastaketa egin ondoren, oharrak erabil ditzakezu inpresio orokorra lortzeko.\nOrrialde ardoaren kolorazioa | jan\nKoktelak | jan eta edan\nEgin zulatu zeure burua | jan eta edan\nKoloreztatzen esnea produktuak janaria eta edaria


Vladimir Putin eta Angela Merkel, ostiral honetan egin duten bileran. Argazkia: EFE\nDatozen egun edo asteetan talibanekin elkarrizketa abiatu beharko dutela onartu dute Vladimir Putin Errusiako presidenteak eta Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak ostiral honetan, Kabul hiriburuaren konkistaren ondoren, Afganistango herritarren segurtasuna bermatzeko asmoz.\n"Haiekin hitz egin beharko dugu", adierazi du Merkelek, bi agintariek Moscun egin duten bileraren ostean kazetarien aurrean egindako agerraldian. Ildo horretatik, NATOk Afganistanen 20 urtez egindako "operazioan" Alemaniarekin elkarlanean aritu zirenei laguntzea da orain Berlinen lehentasuna.\nHorrez gain, Putinek talibanen eta Sobietar Batasunaren arteko gatazka ekarri du gogora. Bere iritziz, 2001ean hasi zen Ameriketako Estatu Batuen (AEB) inbasiotik sortu zen sistema politikoa ez dela herrialdearen errealitatera egokitzea lortu nabarmendu du.\n"Afganistan ezagutzen dugu, ondo baino hobeto. Herrialdea nola antolatuta dagoen ohartu gara, eta gobernu zein bizitza publikorako ezohiko moduak inposatzen saiatzea kaltegarria da", gaineratu du Putinek. Dena dela, talibanei gogora ekarri die herritarren eta atzerriko misio diplomatikoen segurtasuna bermatzeko konpromisoa hartu dutela. "Hala izatea espero dut", gaineratu du.\n"Beste kide batzuekin batera, hala nola, AEBrekin eta Europako herrialdeekin batera, errusiarrok gure esku dugun guztia egin behar dugu Afganistani babesa helarazteko, herrialde horretako egoera normalizatzeko eta harreman onak izateko", gaineratu du Putinek.\nUrtebete Navalni pozoitu zutenetik\nBestalde, Merkelek Navalniri buruz hitz egin du, duela urtebete pozoitu baitzuten, Siberian. "Navalni askatzeko eskatu dut", esan du Alemaniako kazetari bati erantzunez. Otsailean espetxeratu zuten.\nPutinek, bestalde, orain arte esandakoa berretsi du: "Ez dago bere zeregin politikoengatik zigortuta".


"Gaur egun, Derio bizitzeko moduko herria da" - aikor.eus\n"Gaur egun, Derio bizitzeko moduko herria da"\nAikor aldizkaria 2018-07-06 09:30 Gai nagusia Derio\nRafael Mendia, irakasle erretiratua\nDuela 40 urte, Rafaelek maisua izateko oposizioak atera zituen eta Deriora etorri zen lan egin eta bizitzera. Ordutik aurrera, eskolako zuzendaria izan zen, zinegotzia eta, besteak beste, Nahaste-borraste aisialdi taldearen sortzaileetako bat. Rafael aditua da pedagogian baina, batez ere, herriak bizi izan duen bilakaeraren lekuko aparta.\nZer dela-eta heldu zinen Deriora?\n1978an, oposizioak gainditu nituen eta Deriora etorri nintzen. Txikitan ezagutu nuen, aitarekin Bizkaian zehar txangoak egiten nituelako. Uste nuen herri bukolikoa zela, baina ustea erabat okerra zen (kar, kar).\nNolako Derio topatu zenuen 1978an?\nDesastre hutsa zen. Heldu nintzenean, Derio Bilbo barruan zegoen, eta horregatik erabat abandonatuta zegoen, zerbitzurik gabe. Hainbat aldarrikapen egin beharra zegoen eta, horretarako, Mungialde kalean, gaur egun trenbide-pasagunerik ez dagoen bidegurutzean, han batzen ginen. Omenaldia egin beharko genioke bidegurutze horri (kar, kar). Herrian ez zegoen kalerik; ur-hornikuntza ez zebilen behar bezala… Eta eskola, berdin: barrakoi batzuek osatzen zuten eskola; ateak, apurtuta… Negargarria. Hala ere, pertsona ederrak topatu nituen Derion.\nPertsonak aipatu dituzu. Horiei esker hasi zineten herria aldatzen, ezta?\nBai. Harremanetan egon ginen auzokideen elkartearekin, guraso elkarteekin, gurasoen eskola antolatu genuen… Eta guztien artean, hainbat gabezia salatu genituen: mediku-kontsultategia, liburutegi publikoa… Horren haritik, elizako eskaut taldearekin batera, Nahaste-borraste aisialdi taldea sortu genuen. Eskolan lan itzela egin genuen herriaren alde. Esate baterako, inauteriak antolatu genituen.\nIaz, Derioko jaietan, omenaldia jaso zuen Nahaste-borraste taldeak. Hain garrantzitsua izan zen?\nGarai hartan, bai. Eskolako jantokia erabiltzen genuen eta Gurasoen elkarteak laguntza eskaintzen zuen: jokoak, zinema, tailerrak… Baina garrantzitsuena monitoreak heztea izan zen, horrek taldeari jarraitasuna eman ziolako eta, horri esker, belaunaldi berriek taldean sartzeko aukera izan zutelako. Taldea ludoteka bihurtu zen eta azkenean, Udalak bere gain hartu zuen.\nEskola oso garrantzitsua izan zen herrian, ezta? Agian orain baino garrantzitsuagoa?\nEskola komunitatearen ekipamendua da eta horregatik oso harreman estua izan beharko luke inguruan duen errealitatearekin. Gurasoek zeresan handia dute eskolan eta eskolak euren ekarpenak hartu behar ditu kontuan. Eskola komunitatearen tresna bat da eta gizarte horren beharrizanei erantzuna eman behar die. Eta, horretarako, eskola egokitu behar bada, egoki dadila. Curriculuma ez dago hain itxita eta ikasleen eta testuinguruaren arabera diseinatu behar da: horrela, inklusiboagoa izango da. Derion ildo honi jarraituz egin genuen lan.\nPolitikan ere ibilia zara, 1983tik 1987ra bitartean zinegotzia izan zinelako Udalean.\n1983an, Derio desanexionatu zen Bilbotik eta, orduan, gure herria kudeatzen hasi ginen. Alderdi guztiek eskaini zidaten euren zerrendan sartzea, baina nik Euskadiko Ezkerra aukeratu nuen. Zergatik politika? Politikak mundua aldatzeko balio du eta, nire ustez, eskola ere bada politika, gizartea aldatzen duelako. Alderdien politika ez da hain garrantzitsua. Argi nuen politika ez zela inondik inora nire lanbidea izango, alderdian-eta batere eroso sentitzen ez naizelako.\nPedagogia ere ikasi zenuen?\nBai, heziketa teorikoa osatu nahi nuelako. Gogorra izan zen, garai hartan lanean ere banenbilelako. Horrek beste lanbide batera bideratu ninduen. Derioko eskola utzi eta Eusko Jaurlaritzan hasi nintzen lanean: hasieran, irakasleak hezkuntza berezian hezten ibili nintzen; geroago, Eusko Jaurlaritzak egindako hezkuntza bereziaren inguruko batzordearen kidea izan nintzen 1987an; eta jarraian, Irakas Baliabideetarako Etxea (IBE) sortu zen, desgaitasuna duten pertsonak gizarteratzeko, eta hango zuzendaria izan nintzen. Harrezkero, beste lanpostu batzuetan ere ibili nintzen: Curriculuma Eratzeko Institutuan, Irakaskuntza Sistema Ebaluatu eta Ikertzeko Erakundean eta, azkenik, Hezkuntza saileko aholkulari ibili nintzen, batez ere hezkuntza-inklusio arloan. Eta han hartu nuen erretiroa.\nHezkuntza-inklusioa izan da zure kezka nagusietako bat...\nBai, erakunde publikoek hainbat diru gastatzen dute horretan, baina askotan ez dakite zer egin. Eta horixe izan zen, hain zuzen ere, nire lana: politikariekin hitz egin, inklusioaren aldeko erabakiak hartzeko.\nBerrogei urte daramatzazu Derion. Herria hobea da gaur egun?\nBai, askoz hobea. Gaur egun, Derio bizitzeko moduko herri bat da: hornikuntzak, dendak, kiroldegia, Kultur Birika, medikua… Denerik dago. Gainera, hainbat elkarte daude herrian. Hala ere, arazo bi ikusten ditut: batetik, hegazkinek baxu-baxu igarotzen dira herritik, baina etxeak intsonorizatu ditugunez, moldatu egin gara; bestetik, nahiz eta elkarte asko egon, pertsona gutxik hartzen dute parte herriko bizitzan. Eta parte hartzen dutenean, politikariek ez diete jaramon handirik egiten. Eta hori Derion legez hainbat erakunde publikotan gertatzen da. Agenda21 noizbait antolatzen da, baina Udalak horren berririk ez du ematen eta horrek etsipena sortzen die herritarrei, eta parte hartzeko gogoa galdu egiten da.\nDerio ikaragarri hazi da azken urteotan. Faltan botatzen duzu lehen zegoen nortasuna eta gauzak aldarrikatzeko gogoa?\nBai. Guztion artean, derioztar berriak herriko bizitzan inplikatzeko erak bilatu beharko genituzke. Elkarteen eredua ere aldatu da izugarri, bakoitza bere kontuetara doalako. Nor bere zaletasuna lantzeko esparruak baino ez dira. Elkarteek ez dute lehen zuten ikuspuntu orokorrik. Salbuespenak badaude, Sutondoan elkartea, esate baterako, baina kasu honetan, kideak gero eta nagusiagoak dira.\n2006an hartu zenuen erretiroa. Zer egin duzu ordutik hona?\nZerbitzu-ikaskuntza inguruko proiektu batean hasi nintzen lanean, Zerbikas elkartearekin. Zerbitzu-ikaskuntzaren bi-  dez, gazteek curriculumeko ikasgaiak ikasten dituzte, lan komunitarioa egiten duten bitartean. Adibidez, parke zati bat babesteko hartzen duten umeak, ibai bat garbitzen duten ikasleak… Ameriketan askotan egiten dute. Horren haritik, nazioarteko mintegi batean parte hartu nuen parte Buenos Airesen. Gainera, eurek garatutako Fundazioaren presidente izendatu ninduten, eta 10 urte daramatzagu hori Euskal Herrian bultzatzen.\nIrakasleak hezten ere jarraitu duzu?\nBai, gizarte-bazterketa arriskuan dauden gazteekin lan egiten duten irakasleekin ibili naiz lanean, Uruguain, El Abrojo elkartearekin batera. Ez nuen Pepe Mujica Uruguaiko presidente ohia ezagutzeko aukerarik izan , baina bai, gaur egunekoa, Tabaré Vázquez. Uruguain hezitzaile guztiek kontzientzia politiko handia dute eta hori izugarri gustatu zitzaidan eta aurrera egiteko gogoa eman zidan.\nEta noiz arte?\nGero eta gauza gutxiago egiten saiatzen naiz, baina ezin dut. Osasun aldetik ondo nabilen bitartean, ekarpenak egiten jarraituko dut. Gazteek adintsuok ordezkatu behar gaituzte. Eta horretan nabil, ea gazteak arlo horretara erakartzen ditudan. Argi dut iraungipen-data badudala.\nHausnarketak, hekuntzari buruz\nRafael (Irun, 1945) bost urte zituela Bilbora heldu zen. Gaztetan, Magisteritza ikasi zuen eta Bilboko auzo apaletan –Peñaskal, Uretamendi eta Zabala– hasi zen lanean. Irundarrak elkartasunari eta boluntariotzari lotutako hainbat proiektu garatu zituen. "Caritas elkartearekin egon nintzen harremanetan eta, horrekin batera, udalekuen eta aisialdi-zerbitzua sortu genuen, baita gazte zerbitzua ere. Horren bidez, monitoreak hezteko eskola garatu genuen. Gainera, gizarte-bazterketa pairatzen zuten gazteekin bizi izan nintzen".\nGazteak, aisia, hezkuntza, aniztasuna, integrazioa... Rafaelek hainbat ardatzen gainean eraiki du bere karrera. Horien haritik, zenbait liburu eta gida argitaratu ditu, bai bakarrik, bai beste idazle batzuekin. Lehenengoa, 20 Fichas Técnicas para Clubs Juveniles en Acción, 1973an idatzi zuen; eta azkena, Aproximacion al Enfoque Educativo del Tiempo Libre en el Siglo XXI, 2008an. Liburuak, hitzaldiak, ikerketak eta bere ibilbidean zehar egin dituen hainbat lan ikusgai daude bere webgunean, www.rafaelmendia.com.\nDerioztarra aditua da hezkuntzan eta horren inguruko hausnarketa eskaini digu. "Derrigorrezko hezkuntza he-rritar guztiek gainditzeko modukoa izan beharko zen. Curriculuma aztertu behar da, erabilgarria ez dena –ez bizitzarako, ez goi-mailako ikasketetarako–, handik kentzeko. Hezkuntza guztiontzat ala elitearentzat izan daiteke. Geure sistema, tamalez, bigarrena da, hau da, curriculuma ez da adosten. Eta gauza asko aldatu beharko lirateke: metodoak, edukiak, ikasle eta irakasleen paperak, eskolako egitura bera…".\nEskola publikoaren eta itunpekoaren arteko eztabaidari buruz ere galdetu diogu. "Itunpeko eskola gurean egon da betidanik. Ikastola gehienak, esate baterako. Horiei laguntza eman behar diegu? Gai korapilatsua da, baina argi dago baliabideak eman behar dizkiogula publikoari; ez dakit diru gutxiago eman beharko genieken itunpekoei, baina baldintzak zorroztu behar dira, bien arteko orekari eusteko. Adibidez, gizarte-bazterketa arriskua duten umeak, etorkinak eta desgaituak ere eskola horietan sartzeko. Bestetik, itunpeko eskoletan ikasleek ez lukete kuotarik ordaindu beharko".\nDerio / Gai nagusia\nHiru kilometroko memoria bizia


Pausuko Xaia ostatuak laster 100 urte – Irunero\nIbaiaren ertzetan, Lapurdi eta Gipuzkoa bereizten diren bazterretan eta Nafarroa Garaitik ez sobera urrun den bailaran, denetariko gertakizunak, denetariko istorio eta pasadizoak izan dira, ibaiaren alde batean zein bestean. Pausu lekua izan da beti, onerako eta txarrerako, merkataritzarako eta gerlarako. Euskal Herrian muga gaizto hori ezarri ziguten frantses eta espainiarrek ere, ainitzetan baliatu zuten alde batetik bestera indarrez igarotzeko eta sekulako triskantzak eta erailketak egiteko.\nBehobia Bidasoa ibaiaren bi aldetan zabaltzen zen, eta bi ertzetan edota inguruetan eraiki zituzten lehen etxe, txabola eta baserriak. Zurezko zubi zaharra egin zutelarik, hainbat etxe pilatu ziren bi aldeetako zubi buruetan edo bazterretan. Denbora iragan ahala, ibi hitzaren erranahia eguneroko euskaratik desagertu zelarik, heBidasoarritarrek Pausu toponimo berriagoaz ordezkatu zuten. Gaur egun bi-biak erabiltzen badira ere, Lapurdin Pausu da euskaraz erabiltzen dena eta Behobia Gipuzkoan.\nEta zu, irakurle hori, ez bazira nehoiz Xaian izan eta bere giroaz gozatu, orain ukanen duzu parada bertara sartzeko, txopera bat edateko eta, Beñat Elizondoren esku-soinuak animaturik, euskal abesti eder bat kantatzeko. Zatoz! Ez zara damutuko!\nPosted in KolaborazioaTagged irun, irunero, kolaborazioa, Pausu, Xaia ostatua


...guerdiko ordu bietan egin zen ekitaldia, Aihotz plaza jendez lepo zegoela. Argi geratu zen jendea ez zela f...\n'Avanti Jazz' jaia egingo da zapatuan Gasteizen. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...rako gisa prestatu dute festa. Jaialdia, kalean, Aihotz plazan izango da, eta jazza zein musika elektronikoa entzun...\n150-200 hildako inguru etnien arteko liskarretan Nigerian. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (2)\n...zari kristauen zenbait herri eraso dituzte fusil eta aihotzekin armaturik. 75 etxebizitza eta zenbait auto erre dituzte.\n... gauean. Fusilekin, metrailetekin, errebolberrekin eta aihotzekin armaturik, Dogo Na Hauwako, Ratsateko eta Jejiko etxebizitz...\n500 dira dagoeneko Nigerian, etnien arteko liskarretan, hildakoak. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (1)\n...ietan agertu dira fusil, metraileta, errebolber eta aihotzekin armaturik eta 75 etxebizitza eta hainbat ibilgailu erre egi...\nASTEBURUKO PROPOSAMENAK. Artzainek egindako lanaren emaitza. Egilea(k) MARURI, Ibai. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (2)\n...e, aldi berean. Plaza Barria, Sagues eta Aihotz plaza aukeratu dituzte, hurrenez hurren. 09:30ean Carlos Ib...\n...oko Plaza Barrian, Donostiako Saguesen eta Gasteizko Aihotz plazan.\nASTEBURUKO PROPOSAMENAK. Juglare, su-irensle eta zaldun festa Gasteizen. Egilea(k) AMENABAR, Anakoz; MARURI, Ibai. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...ulangile eta ogibideen erakustaldiek beteko dituzte Aihotz plaza eta inguruak.\nASTEBURUKO PROPOSAMENAK. Kaldearte, kaleko arteen erakustaldia Gasteizen. Egilea(k) AMENABAR, Anakoz. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...lde, hiru dantza ikuskizun emango dituzte, eta, Aihotz plazan, zirkua izango da, besteak beste. Ikuskizunen berri ...\nAdingabe bat hil da Madrilen suzko arma batek eragindako zauriengatik. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2012 (3)\n... atxilotu dituzte tiroketa eta gero, eta lau aihotz eta pistola bat atzeman dizkiete.\nPoliziak hamar lagun atxilotu ditu eta lau aihotz eta pistola bat atzeman dizkie. Atxilotuetako bat, 12 urtek...\n...en artean, ustezko hiltzailea dago eta atxilotuei aihotzak atzeman dizkiete, baita pistola bat ere. Poliziak Adingabee...\nAfrika Erdian musulmanen aurkako «garbiketa etnikoa» salatu du NBEk. Egilea(k) RODRIGUEZ, Mikel. Berria, Euskal Editorea SM 2014 (1)\n...ina orain, jendea hil nahi duten anti-balakak [ aihotzen aurkakoak sango hizkuntzan, milizia kristauen izena] ehizat...\nAltxor uhartea. Egilea(k) STEVENSON, Robert Louis. , ELKAR 2008 (18)\n...ela ikusteak areagotu egin zuen nire beldurra. Aihotzaren kirtena libratu eta lasaitu egin zuen haren xafla zorro bar...\n...baino zakarragoa. Orain, mozkortzen zenean, aihotza zorrotik atera eta mahai gainean uzteko ohitura beldurgarri...\n...rako ari naiz. Kapitaina ez da lehengoa. Aihotza biluzik edukitzen du mahai gainean. Beste gizaseme bat ere....\n...asmoz. Gizon batek, lotarako txano gorria buruan, aihotza ahoan, lortua zuen goraino igo eta hanka beste aldera pasat...\n...ko eskuan bi hatz falta zituena; eta, aihotza zeraman arren, ez zirudien liskarzalea. Ni beti erne jartze...\n...ean, Gray armarik gabe ikusi nuelarik, nire aihotza eman nion. Suspertu egin zitzaigun denoi bihotza eskura txu...\n...>, ni prest nagok. Nor denak har dezala aihotza, eta nik, makulu eta guzti, barru parte horretan zer kolore...\n...xe guztia korrika inguratu, batbatean atean azaldu eta aihotzari airean eraginez ekin zion sendagileari.\n...u haietatik bakarra geratzen zen bizirik: aihotza zelaian abandonatu eta beldurrak akabatu beharrean hesia ig...\n...kete zeuden defendatzaileen eskura jarrita. Erdian aihotzak, denak erreskadan.\n...giten ikusi nuen, kapitaina atzetik zuela, biak aihotzak zorrotik aterata, eta aurrenekoa ezkerreko sorbaldatik odol...\n... mutilak, kanpora, eta ekin aire zabalean! Aihotzak! -egin zuen oihu kapitainak.\n...ik ordurako, sendagileak kapela eta pistolak hartu, aihotza gerrian jarri, mapa poltsikoan sartu eta mosketea sorbaldan...\n...> goizago jaikita, hondartzara jaitsia zen, aihotza dilindan zuela bere kasaka zahar urdinaren hegal zabalen az...\n...leta gaziak osatzen zuten karga, eta moskete eta aihotz bana besterik ez Squirearentzat, neuretzat, Redruthentzat e...\nMekanikoki obedituz, ekialderantz jo eta, aihotzari airean eragiten niola, etxearen izkina inguratu nuen korrik...\nHartu nuen pilatik aihotza, eta norbaitek aldi berean beste bat hartu eta ia sentitu e...\n...bata aurrean eta bestea atzean, eta horretaz gain aihotz handi hura gerrian eta pistola bana bere hegal koadratuko k...\nAndre Mari Zuriaren jaietako egun handia ospatu dute Gasteizen. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (1)\n...Macaco Foru Plazan egon da, Anje Duhalde abeslaria Aihotz plazan, Skasti, Ze Esatek eta The Sparteens unibertsitatear...\nArtículo (2018544). Egilea(k) EZEZAGUNA. Ortzadar, Editorial Iparraguirre, S.A. 2010 (1)\n...> gure kontra. Gure herrietako sarrera guztietatik, aihotza eskuan, gizon gihartsu eta indarkeriaz gainezkakoak sartuko...\nArtículo (2018595). Egilea(k) EZEZAGUNA. Ortzadar, Editorial Iparraguirre, S.A. 2010 (1)\n...initate plazan, Bilboko Areatzako kaian eta Gasteizko Aihotz plazan burruntzien sugarra indartuko da larunbatean, Kalita...\n...ar; bakoitzak nahi duen bezala aritu behar du. Aihotz plazaren babespean, gehiago ausartzen gara, nonbait. Handik...\nAurrekontuak «betiko eskuinaren» isla direla salatu dute sindikatuek. Manifestazioa egingo dute etzi ELA, LAB, EILAS, ESK, EHNE eta Hiru sindikatuek Gasteizen, «aurrekontu sozialak» eskatzeko. Egilea(k) CARRAMIÑANA, Mikel. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\nGasteizko Aihotz plazan antolatu dute ekitaldia, goizeko hamaiketatik aurrer...\n...>, berriz, kablearekin zuzenean konektatzen da aihotz motako borne zulatzaileak erabiliz.\nAzken modeloak aurkeztu ditu SEATek Gasteizen. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (2)\nAihotz plazan aurkeztu ditu bere 18 nobedadeak, tartean, 6 modelo ...\nAzken orduko lanen jai usaina. Egilea(k) REJADO, Jon. Berria, Euskal Editorea SM 2014 (2)\n...>, garagardo upelak eta freskagarri kutxak gorde... Aihotz plazako eremuan, erritmoa bizitu dute. Han, Geu elkarteko t...\n...o bereziak, haurrentzako jarduerak... Gaur, adibidez, Aihotz plazako txosnetan, haurrentzako eta familientzako egitaraua...\nBERTSOLARITZA. Bertsotan, aihotz plazan. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2008 (2)\nBertsotan, aihotz plazan\n...> Peñagarikano eta Asier Otamendi bertsolari ezagunak Aihotz plazan izango dira hitzak neurtzen. Datozen egunetan ere or...\nBadatoz Errege Magoak!. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2009 (1)\n... etorrera TREN geltokian11:30. Errege Magoen agurra Aihotz plazan12:00 - 18:00. Errege Magoek hiriko haurrak hartuko d...\n...adarra franko izango zuen baratzezainak, eskuera. Aihotza eta aizkora ttikia dantzatzen iaioa izango zen, zuhaitzari ...\nBi lagun inputatu dituzte presoen alde bertsotan aritzeagatik. Egilea(k) BEGIRISTAIN, Edurne. Berria, Euskal Editorea SM 2014 (1)\n... datorren larunbatean agerraldi jendetsua iragarri dute Aihotz plazan, 12:00etan, Bertsolariak libre lelopean.\nOdol giroa nagusi izaten da neguero. Guraize, aihotz, zerrote, motozerra... inauskaiak zorrotz! Epaia emateko pr...\nBill Wyman, Rolling Stones ohia, Gasteizen. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (2)\n...ythm Kings egungo bandarekin zuzenekoa eskaini du Aihotz plazan.\nOstiralean Bill Wymanen doinuak izan dira nagusi Aihotz plazan, eta hurrengo egunean John Mayall blues musikaria ig...\nilargi zurbila, igitai eta aihotz:\n...bidjanen, eta soldadu bat besoan zauritu zuten aihotz batekin. Gaur ere, Abidjanen tentsio handia izanen da. Gbag...\nCorellarra. Egilea(k) ERREKONDO SALSAMENDI, Jakoba. Argia, Komunikazio Biziagoa, S.A.L 2014 (1)\n...ko pagotxa zuten Madrilen. Tafalla jauna oihanean, aihotza astintzen, eta beraiek, belusezko besaulki erosoetan ospea ...\nDARWIN ETA GU. Jose Mari Pastor. Elpidio eta Resoplez. Egilea(k) PASTOR, Jose Mari. Berria, Euskal Editorea SM 2014 (2)\nSuzko armarik ez zutenean, aihotza; aihotzik ez zutenean, zaldiak. Gerrillari mambiek edozer b...\nSuzko armarik ez zutenean, aihotza; aihotzik ez zutenean, zaldiak. Gerrillari mambiek edozer baliatzen z...\nJ aiotzerakoan ez irten nahi\nEAEko aurrekontuen izaera salatuko dute sindikatuek. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...o ekitaldia egingo dute gaur 11:00etan Gasteizko Aihotz plazan. Gero, manifestazioa egingo dute Legebiltzarreraino....\nEgitarau zabala dakar aurten Zeledonek. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2009 (5)\n...ko eta Niko Etxart abeslariek hartzen dute parte. Aiotz plazan, bestalde, Kerobia izango da; eta The Kluba, txosnet...\n... Lehenengo egun honetan baita ere, baina Aiotz plazan, Deabruak Teilatuetan taldea izan ziren. Doinu gogor...\n...rean, Gatiburen eskutik euskal doinuak izango dira Aiotz plazan: Alex Sardui eta bere taldea Gasteizera helduko dira...\n...op taldea izango da Foru Plazan. Horrez gain, Aiotz plazan, Zura taldea arituko da; eta Sexty Sexers, txosnagun...\n... dantza egiteko aukera paregabea eskainiko du. Aiotz plazan, bestalde, Rafa Rueda arituko da eta Zuhaitz okerret...\nEmanaldia. Txotxongiloen euskal ohiturak. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2015 (2)\n... txotxongilo ikuskizuna eskainiko dute gaur Gasteizko Aihotz plazan, 19:00etan. Yarleku antzerki taldea izango da protag...\n...izango da.'Numenak' ikuskizunaGaur, Gasteizko Aihotz plazan, 19:00etatik aurrera.\n...siko baitira, eta gero harrera egingo baitzaie Aihotz plazan. Are gehiago, haurrak agurtzeko 18:00 arteko tartea ...\nEstropezuka. Egilea(k) ERREKONDO SALSAMENDI, Jakoba. Argia, Komunikazio Biziagoa, S.A.L 2016 (2)\n...rien zura gogor eta basatia leundu dezake. Ondu. Aihotzak bere adarje sastrakatsua soildu eta menderatu dezake. Ondu....\n...Nik hiru agotz ikusten ditut esaera horretan: arotza, aihotza eta ahotza. Arotzak bi arbola horien zura gogor eta basatia...\n...ku hartu nahi du. Horretarako, jaka azpian dituen aihotz eta labana ugari erabiliko ditu. Indarkeriaz betetako thril...\n..., Gasteizen Andra Mari ustez Zuriaren jaietan Aihotz plazan egiten den feria. Hango eguzki galdatan kokotean beh...\nGASTEIZKO ANDRE MARI ZURIAREN JAIAK. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (4)\n13:30. Bertso saioa Aihotz plazan, Igor Elortza, Jon Maia, Manex Agirre eta Andere Arr...\n19:30. Aihotz plazan, Aiko Taldea.\n...uis Aranburu udal musika eskolako auditorioan. Trikitia Aihotz plazan.\n00:00. Aihotz plazan, Zuraren kontzertua. Txosnetan, Willis Drumond talde...\nGASTEIZKO ANDRE MARI ZURIAREN JAIAK. Gasteizko Andre Mari Zuriaren jaiak. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (3)\n13:30. Aihotz plazan bertso saioa Andoni Ega�a, Unai Iturriaga, Oihana Pe...\n19:30. Aihotz plazan, Euskal Herriko Txistularien kontzertua.\n24:00. Aihotz plazan, Kerobia taldearen kontzertua.\nGASTEIZKO ANDRE MARI ZURIAREN JAIAK. Inork ez du hutsik egin. Egilea(k) LARRAÑAGA, Iñaki. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (7)\nKontuak kontu, aitortu behar da Aihotz plazako giroak euskaltzaleentzat xarma handia duela. Izan e...\nDena den, Aihotz plaza oso bilgune maitatua da, eta hango giroaz gozatzera j...\nAihotz plazan jaietan antolatzen diren ekialdiak azkenaldian zeres...\n...>ilunak eta euria. Baina, eguraldia gorabehera, Aihotz plazan eguerdiro ehunka lagun biltzen dira bertsoak entzute...\n...>edan gabe� joango zela zin egin zuen Aihotz plazako oholtza gainean.\n...uen algara handienak. Gauean Lujanbio eta Juaristi Aihotz plazako izkina batean lardazkan ibili zirela eta, nahiko tx...\nGasteizko Aihotz plazan izaten da eskaintza nahikoa euskaltzaleentzat. Eguer...\nGASTEIZKO ANDRE MARI ZURIAREN JAIAK. Irudia. Aihotz plaza. URTEEN JOAN-ETORRIA PANKARTETAN. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (2)\nTxirrita blusa eta nesken taldeak Aihotz plazaren ondoko paretak pankarta koloretsuz bete ditu, eta ...\nIrudia. Aihotz plaza\nGASTEIZKO ANDRE MARI ZURIAREN JAIAK. Jaietako parte-hartzeak gora . Egilea(k) AMENABAR, Anakoz. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...lagun inguru Mendizabalako su festa emanaldietara. Aihotz plazako ekitaldietan, bestetik, 42.000 lagun izan dira egun...\nGASTEIZKO ANDRE MARI ZURIAREN JAIAK. Lorena Lopez de Lacalle. Arabako Kultura ahalduna. «Ondo legoke politikariak ere jende tropelean egotea, bustita». Egilea(k) SANTAMARIA, Iban. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\nAihotz plaza euskararekin eta euskal kulturarekin identifikatzea o...\nGASTEIZKO ANDRE MARI ZURIAREN JAIAK. «Jaietan oso gutxitan ibili naiz blusaz jantzita». Egilea(k) BEGIRISTAIN, Edurne. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...roztik izan naiz beste hainbatetan; esaterako, Aihotz plazan dantza egiten... baina gaurkoa bigarren aldia izango...\nGERIZPEAN. ANDRA MARI ZURIAREN JAIAK. Badaezpada ere, gurutze gorria. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2008 (2)\n13:30. Aihotz plazan, bertsolariak.\n20:30. Aihotz plazan, larrain-dantza eta Txulalai.\nGERIZPEAN. ANDRA MARI ZURIAREN JAIAK. GASTEIZ. Gargantuaren sabel aseezina. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2008 (3)\n19:30. Joseba Tapia, Aihotz plazan.\n20:30. Larrain-dantza eta Txulalai, Aihotz plazan.\n00:00. Txuma Murugarren, Aihotz plazan.\n...jaietan. San Migel eta San Bizente elizen artean, Aihotz plaza, bertsozaleen jomuga izan zen atzo eguerdian. Bertara...\n...so eta Asier Otamendi aritu dira bertsotan Gasteizko Aihotz plazan


Mendiak babesteko Espainiako Gutuna eztabaidatu dute Segovian | Consumer\nMendiak babesteko Espainiako Gutuna eztabaidatu dute Segovian\nHelburua gailur iberikoen kontserbazioa hobetzeko abiapuntua izatea da.\nMendien Nazioarteko Urtea 2002an amaitu zen, baina Espainiako Batzordearen lanek oraindik ere jarraitzen dute. Hala, asteartetik aurrera, Valsainen (Segovia) bildurik daude inplikatutako sektore eta administrazio guztiak, Mendiak Babesteko Espainiako Gutuna egiteko. Helburua, gailur iberikoen kontserbazioa hobetzeko abiapuntua izatea.\nNazioarteko ekitaldi honen koordinatzaile Eduardo Viñualesen arabera, “konpromiso formala lortu nahi dugu, ospakizunen urte hau ezerezean gera ez dadin”. Asmoa da mintegi horretatik gomendio batzuk ateratzea, gero Natura Babesteko Zuzendaritza Nagusiak itxi dezan behin betiko testu bat, eta handik arau berriak atera daitezen, azaldu zuen Viñualesek.\nGomendio horien artean, badirudi Segovian bildutako sektoreek (ekologistek, politikariek, enpresaburuek, naturalistek, mendizaleek…) argi dutela Espainiako mendien inguruko herrien garapenarekin lotuta egon behar duela.\nViñualesen iritziz, basamortuko paisaia naturalaren kontzeptua “zaharkituta” geratu da. Orain, garrantzitsuena da “bertako populazioa hura zaintzen inplikatzea, hala nola turismo iraunkorraren edo abeltzaintzaren bidez”.\nCarmen Martorell Ingurumeneko idazkari nagusiak helburu hori azpimarratu zuen joan den asteartean mintegiaren inaugurazioan. Martorell bere hitzaldian mendi eremuetako biztanleen garapen sozioekonomikoa eta bizi-kalitatea hobetzeko neurriak ezartzearen alde agertu zen.\nMendien Nazioarteko Urtea Espainian egin zen, herrialdeko gailur nagusietara igota: Teide (Kanariak), Mulhacén (Andaluzia), Monte Perdido (Aragoi), Naranjo de Bulnes-en basea (Asturias) eta Portarróko lepoa Aigüestortes parkean (Katalunia), Espainiako mendizale-elkarteen aldetik.\nbabes gutun montañas-eu


✔ Hernaniko ondarea ezagutzeko zita - Crónica de Gipuzkoa » Crónica de Gipuzkoa\nInicio Gipuzkoa Hernaniko ondarea ezagutzeko zita - Crónica de Gipuzkoa\nHernaniko ondarea ezagutzeko zita – Crónica de Gipuzkoa\nHernani – 2020ko Ondarearen Europako Jardunaldien baitan, Hernaniko hurrengo zitak urriaren 17an izango dira. Alde zaharrean bisita komentatuak burutuko dira. Lehenengoa 10.00 etan izango da, euskaraz; bigarrena, gaztelaniaz, 12.00etan. Abiapuntua Biteri kultur etxea izango da.\nCOVID-19ak sortutako ezohiko egoera dela eta, hamar lagun baino gehiagoko taldeak ezin dira osatu, beraz, antolatutako bisitetarako izena eman behar da aurretik Udal Artxibo Zerbitzuan ([email protected] / 943 Saileani @ turismo Saileani @ 943 Saileani turismo) edo ) / 943 337 028). Oraindik plaza batzuk libre badaude.\nUdaletik gogorazi dutenez, hainbat urte dira Hernaniko Udala herriko ondarea balorean jartzen hasi zela. Horretarako egitasmo ezberdinak burutzen ari da, horien artean Ondarearen Europako Jardunaldiekin bat egitea.\nPrograma aurtengo en izenburua Kontaiguzu Ondarea! Ondarea eta Hezkuntza da. Europako Kontseiluak bultzatutako ekimen honen helburua ondarea herritarrengana hurbiltzea da, eta ondarea osatzen duten elementuen gaineko sentsibilizazioa eta kontserbazioa sustatzea. Edizio honetan, Hernaniko Udalak part hartzen du, eta dagoeneko bi ekitaldi burutu dira.\nIrailaren 24ean Txuso Gomezek eta Haritz Muñoak ondarea.hernani.eus webgunea aurkeztu zuten Biteri kultur etxean. Eta aurreko larunbatean, urriak 3, Joxe Ramon Berrondok San Joan Bataiatzailea parroki elizan bisita gidatu eta historia, ezaugarriak, elementuak ea komentatu zituen.\nUrnieta Bestalde, Behemendi elkarteak, Buruntzaldeko turismoa suspertzeaz arduratzen den entitatea, eta eskualdeko sei Udalek sei bisita gidatu eskainiko dituzte iraila eta urrian zehar, bana udalerri bakoi-tzean.\nHurrengo ibilaldia urriaren 10ean Urnietan izango da. Adarramendi inguru paregabeaz gozatu eta bertan dauden aztarna megalitikoak, errekasto, larre, zuhaitz lepatu eta bista ederrak ezagutzeko proposamena luzatu dute.\nIrteera honek lau ordu inguruko iraupena izango du eta abiapuntua 9.30ean Besadegi, Besabi jatetxeko aparkalekua, izango da.\nJakina denez, seguida de neurri batzuk bete beharko, dijo COVID-19aren hedatze arriskuak saihesteko: musukoa eramatea beharrezkoa da, seguida de distanteziak mantenduko dira eta aforoa mugatua izango da, bederatzi pertsonak gehienez part hartuko du. Beraz, aldez aurretik erreserbatu beharko da plaza [email protected] helbide elektronikora idatziz edo 656 705 243 telefonora deituz.\nArtículo anteriorAmazon presenta la camioneta «bondadosa» que inundará el mundo\nArtículo siguienteUnicaja Banco y Funcas renuevan su colaboración para promover la cultura financiera entre la ciudadanía


Andoni Goitiak txapela defendituko du Txinparta bertsolari txapelketako finalean — Oñatiko udala\nAndoni Goitiak txapela defendituko du Txinparta bertsolari txapelketako finalean\nPuntuaziorik altuena eskuratuta, apirilaren 13ko finalerako txartela jaso zuen larunbatean\n2014an jokatu zen VII. txapelketako txapeldunak beraz, finalean kantatuko du, horretarako aukera irabazi baitzuen larunbatean Eltzian jokatu zen bigarren finalaurrekoan. Aurrez, Joseba Lasagabasterrek eskuratu zuen finalerako txartela. Baina sei bertsolari arituko dira apirilaren 13ko azken saioan, aipatutako Goitia eta Lasagabasterrekin batera, Urko Egaña, Urko Arregi, Egoitz Aizpuru eta Beñat Alberdi.\nEltziako topagunea jendez lepo zegoela jokatu zen larunbat arratsaldean Txinparta txapelketako bigarren finalaurrekoa. Andoni Goitiarekin batera, Gontzal Belategi, Joseba Igartua Urze, Urko Arregi, Egoitz Aizpuru, Odei Irigoien, Aritz Irigoien eta Aitor Tatiegi aritu ziren bertsotan. Guztira 16 lagun aritu dira VIII. Txinparta bertsolari txapelketan eta horietatik 6k finalean kantatuko dute, esan bezala. Bi finalaurrekoak nahikoa parekatuta egon dira, saio bakoitzetik hiruna lagun sailkatu baitira finalerako. Azken saioa apirilaren 13an Gaztelekuan jokatuko da, 18:00tan hasita.\nBitartean, aste honetan zehar oraindik, herriko tabernetan jarri diren kutxak mantenduko ditu antolakuntzak. Kutxen helburua herritarren gai proposamenak batzea da, finalean emango diren gaiak. Aurreko txapelketan ere hartarako aukera eman zitzaien herritarrei eta errepikatzea erabaki da, ekimenak izan zuen harrera ona ikusita. Gaia proposatzen dutenen artean oparia zozkatuko da finaleko saioan.\nAndoni Goitia larunbatean


heteroziklo - Elhuyar dictionaries\niz. (Kim.) heterociclo\nheteroziklo *Examples are automatically obtained from dabilena\n...heteroziklo\t... klorofilen talde bereko tetrapirrol ziklikoa da. Hemoak heterozikloaren erdialdean Fe 2+ atomo bat darama; klorofilek, berriz, Mg 2...\nKlorofilak porfirina deituriko tetrapirrol heteroziklotik eratortzen diren pigmentu berdeak dira. Goi-mailako landare...\n...rragoa da 1,3,5-ziklohexatrieno hipotetikoa baino. Heteroziklo aromatikoak edota bentzeko ordezkatuen kasuan, eraztuneko e...


ITVs Gipuzkoanas En Lucha - Gipuzkoako IATak Borrokan: "Gutxienez" urriaren 15 arte jarraituko dute greban Irun eta Urnietako IAT zentroetan\n"Gutxienez" urriaren 15 arte jarraituko dute greban Irun eta Urnietako IAT zentroetan\nIrun eta Urnietako Ibilgailuen Azterketa Teknikoa egiteko zentroetako langileak greba mugagabean dira aspaldian. Ituna berritzeko eskaeran ez dute atzera egin, eta urriaren 15a arte behintzat lanuztean jarraituko dutela iragarri dute.\nXabier Martin 2013-09-28 - 18:41:08\nEkainaren 22an hasi zuten greba mugagabea Urnietako langile guztiek eta Irungo gehienek. Ordutik Urnietako zentroa itxita dago eta Irungoa zerbitzu murritz batekin zabalik. Langileak lan erreformaren "ondorio kaltegarrienak" kanpoak utziko lituzkeen lan hitzarmena eskatzen ari dira, baina oraigoz ez dago inolako erantzunik Tüv Rheilande Jaurlaritzaren kontsezioa duen enpresako zuzendaritzaren aldetik.\n"Enpresako ordezkariak ez dira negoziazio mahaira eseri ere", salatu du langile batzordeak, eta iragarri lanuztearekin segituko dute datorren hileko 15 arte, "gutxienez". "AT zentroen "zerbitzua normaltzeko borondatea" erakusteko eskatu diote enpresari, "negoziazio mahaietara joanda lehen lehenik".\nPublicado por Trabajadores de las itv´s de Urnieta e Irún en 12:38


2005 eta 2006 urteetan jaiotako gazte euskaldunek jada hautagaitza bidaltzeko aukera dute. Aurkezpen bideo bat eta banakako proiektu bat egin beharko dute. Datorren espedizioan euskaldunek itsasoarekin duten harremana landuko dute.\n2021eko abenduaren 22a\n2018. urtean hasi zen Euskarabentura, gazteen aktibazioa bultzatzeko. / Argazkia: Euskarabentura.\nAsteartean aurkeztu dute Euskarabenturako edizio berria Pasaiako Albaola Itsas Kultur Faktorian. 2022ko uztailean oinez eta euskara hutsean egingo dute Mauletik Getxorako bidea 130 gaztek. Zabalik dago parte-hartzeko hautagaitza aurkezteko epea, martxoaren 4ra arte. 2005ean eta 2006an sortutako diasporako nahiz bertako gazte euskaldunek izango dute aukera.\n16-17 urteko gazteek minutu bateko aurkezpen bideo bat eta antolatzaileek proposatutako gai bati buruzko hausnarketa proiektu bat bidali beharko dute. Eusko Ikaskuntza eta PuntuEus Fundazioak ebaluatuko ditu lanak, eta hautaketa egiterako orduan kontuan izango dituzte gazteen jatorria, generoa eta motibazioa.\nItsasoa izango da gai nagusia\nEuskarabenturaren lehen espedizioa 2018an abiatu zuten, gazteen artean euskararen erabilera sustatzea oinarri hartuta. Datorren edizioak helburu bera izango du, baina, aurrekoetan ez bezala, euskaldunek itsasoarekin duten harremana landuko dute. Honela azaldu dute antolatzaileek: “Euskal Herria oinez zeharkatzeaz gain euskal kultura, geografia, hizkuntza eta gizartea ondo ezagutzeko aukera izango dute gazteek, askotariko bisita, tailer, hitzaldi edota espedizioa bisitatuko duten gonbidatuen eskutik”. Elkano Fundazioarekin elkarlanean arituko dira.\nBideo honen bidez animatu dituzte gazteak 2022ko espedizioan izen-ematera:


EAJ: "Akordioak behar dira zulo honetatik gorantza ateratzeko, aro berri bat" - - Aiaraldea.eus\nEAJ: "Akordioak behar dira zulo honetatik gorantza ateratzeko, aro berri bat"\nIzar Mendiguren Cosgaya 2012-10-17 09:46\nEusko Alderdi Jeltzaleak ekitaldi politikoa egin zuen atzo Laudioko Aldai plazan. Jende andana hurbildu zen Xabier Agirre Arabako zerrendaburua eta Iñigo Urkullu lehendakarigai jeltzalea entzutera. Besteak beste, Juan Jose Ibarretxe lehendakari oiha eta Josune Irabien Amurrioko alkatea.\nIñigo Urkulluren esanetan enpresen itxiera, langabezia, etxegabetzea... dira egungo kezkarik nagusienak. Urriaren 21eko hauteskundeak eta gero ere lanean jarraituko dutela nabarmendu zuen: "Urriaren 22an alderdi politiko guztiak elkartuko ditu EAJk, akordioak egiteko. Astelehenen goizean zuen zain egongo naiz, lanerako prest". Krisi ekonomikoari dagokionez EAJk konpromiso tinkoa duela adierazi zuen, "hitzetatik ekintzetara pasatzea".\nAkordio eta aro berri baten beharra\nEAJren politika ereduari buruz akordio zabala behar dela zulotik gorantza ateratzeko esan zuen. Kanpainan zehar gazte jeltzaleek egindako lana nabarmendu zuen: "Ondo prestatuta daude, lanerako prest. Guri dagokigu laguntza eskaintzea, lan aukerak sortzea eta hori ere lortuko dugu". Oraineaneta etorkizunean norabide berean arraun egiteko proposamena luzatu zuen Urkulluk: "Liskarrak albo batera utzi behar dira, krisitik denok batera ahal izateko".\nLaura Mintegi EHBilduko lehendakarigaiak erabakitzeko eskubidea alderdi politiko guztien artean adostu eta bultzatu behar zela adierazi zuen. "Badirudi EAJk urteetan proposatutako formula bere egin nahi duela ezker abertzaleak orain. Pentsioen mehatxutik tira egiten duenak bere gabeziak ezkutatzea du helburu".\n"Jendarteak beldurrak usatzea eta konfiantza behar du, aro berri bat eraikitzeko egiak", zehaztu zuen. Horri erantzuteko jeltzaleen proiektua defendatu zuen hautagaiak: "Alderdien banaketaren ordez akordioa bultzatu behar da, jendeak esperimentuen aurrean esperientzia baloratu behar du... Horregatik eskatzen dugu igande honetan bozka".\nHala, krisialditik ateratzeko akordio eta elkarlanaren garrantzia aipatu zuen: "Egoera oso zaila da, krisialdia latza da. Egoera honen aurrean elkartu eta elkarlana egin, ez dago beste aukerarik. Krisialdia baino indartsuagoa izan behar gara. Norbera bakarrik oso txikia da, baina denak batera aurrera aterako gara. Duela 30 urte lortu genuen, eta lortuko dugu".\nEgoerari buelta emateko industria sustatzeko apustua azaldu zuen: "Industria da Euskadiko ekonomiaren sekretua. Bidea ezaguna dugu baina berrikuntzaren aldeko apustua indartu, finantza eta ikerkuntza bultzatu, nazioartean merkatu berriak bilatu, enpresa berriak sortu...ekonomia bultzatzea enplegu berriak sortzeko. Hori da gure apustua eta bete egingo dugu, hitza ematen dut".\nGobernua kudeatuz gero, administrazioan gerrikoak estutzeko aukeraz mintzatu zen, eta beharrezko inbertsioak ez direnak atzeratzeaz. "Jendeari jarriko diogu arreta, inor ez dadin atzean geratu. Ekonomia bultzatuz nazioartean gure marka propioa zabalduko dugu, Basque Country".