8/2017 Errege Lege Dekretua, maiatzaren 12koa, Salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua ematen duten langileen araubidea aldatzen duena, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2014ko abenduaren 11ko epaia betetzeko —C-576/13 auzigaia (2009/4052 arau-hauste prozedura)—\nArgitalpena: EAO, 2017/05/13, 114. zk.\n8/2017 Errege Lege Dekretua, maiatzaren 12koa, Salgaiak manipulatzeko\nportu-zerbitzua ematen duten langileen araubidea aldatzen duena, Europar\nBatasuneko Justizia Auzitegiaren 2014ko abenduaren 11ko epaia betetzeko\n—C-576/13 auzigaia (2009/4052 arau-hauste prozedura)—.\nEuropar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2014ko abenduaren 11ko epaiak (C-576/13 auzigaia, 2009/4052 arau-hauste prozedura) Espainiako Erresuma kondenatu du, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuaren lege-araubideak Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 49. artikulua urratzen duela iritzita, honako baldintza hauek ezartzen baitizkie jarduera hori egin nahi duten enpresei:\n–portuko estibatzaileen kudeaketarako sozietate anonimo (SAGEP) baten kapitalean partaidetza izatea, eta\n–sozietate anonimo horrek haien esku jartzen dituen langileak lehentasunez kontratatzea, eta halako langileen gutxieneko kopuru bat kontratatzea oinarri iraunkorrean.\nEpai horrek ez du aurrez zehazten legez aplikatu beharreko formularik, baina onargarritzat jotzen ditu aukera hauek:\n–estibatze-enpresek berek, langile iraunkorrak edo aldi baterakoak askatasunez kontrata ditzaketelarik, beren burua lan-indarrez hornitzeko erabiliko dituzten enplegu- bulegoak kudeatzea eta langileen prestakuntza antolatzea, edo\n–enpresa pribatuek kudeatutako langile-erreserba bat sortzea; enpresa horiek aldi baterako laneko agentzia gisara jardungo lukete eta estibatze-enpresen esku jarriko lituzkete langileak.\nErrege lege-dekretu honen xedea da Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren ebazpena betetzea, barne-zuzenbidea aldatuz, bateragarria izan dadin Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 49. artikuluak aldarrikatzen duen kokatzeko askatasunarekin. Hala ere, Auzitegiak berak aitortu du langileen babesa eta portu-uretako segurtasunaren bermea bidezko helburuak direla eta arloko araudia inspiratu dezaketela. Horregatik, mantendu egiten da estibatzaileek beren lanetan aritzeko lanbide- gaikuntza egokia eduki beharra.\nLege-aldaketaren bidez, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuko langileen kudeaketari buruzko egungo araubideko arau gehienak kentzen dira. Araubide hori Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bateginean jasorik dago. Hala, berariaz indargabetzen dira testu bategin horretako hainbat artikulu, eta aldatu egiten dira beste batzuk, zeinen arau-proiekzioak iraun behar baitu, baina egoera berriari egokituta.\nBaina, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuaren eremuan kontratatzeko askatasunaren printzipioa aldarrikatzen bada ere, hiru urteko trantsizio-prozesu bat ezarri beharra dago, igarotze ordenatua ahalbidetzeko, horrela eginez, aukera ematen baitzaie SAGEPetako langileei lehendik dituzten lan-eskubideei euts diezaieten lehiatzeko askatasunaren jokaleku berrian. Horretarako, bermatu egiten da Portu Administrazioak finantza-babesa emango diela sektorearen konfigurazio berrirako beharrezkoak diren eragiketei.\nTrantsizio-aldian SAGEPek iraun ahal izango dute, eta, kasu eta une bakoitzean behar den neurrian finantzatu ahal izan daitezen, honako betebehar hau ezartzen zaie, halaber, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuan aritzeko lizentziaren titular diren enpresei: SAGEPetatik datozen langileak eskatzea —hasiera batean ehuneko hirurogeita hamabosteko portzentajean, eta geroago eta portzentaje txikiagoan— orain arte langile horiexek egin dituzten jardueretarako.\nTrantsizio-aldia amaitutakoan, SAGEPek beren jarduera garatzen jarraitu ahal izango dute lehiatzeko askatasunaren araubidearekin bat, baldin eta aldi baterako laneko enpresentzat ezarritako betekizun orokorrak betetzen badituzte.\nErrege lege-dekretu honek lau artikulu, bi xedapen gehigarri, hiru xedapen iragankor, xedapen indargabetzaile bat eta bost azken xedapen ditu.\nArtikuluetan, arau-aldaketari bide eman dion ratio legisa azaltzen da, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak, C-576/13 auzigaiaz, 2014ko abenduaren 11n emandako epaia betetzera bideratua; eta salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuaren eremuan kontratatzeko-askatasunaren printzipioa ezartzen da, halako moduan non operadoreek ez baitute parte hartu beharrik izango portuko langileak haien esku jarriko dituen inongo enpresatan, eta askatasun osoz kontratatu ahal izango dituzte langileok, baldin eta horien lanbide-gaikuntza bermatzera bideratutako betekizunak betetzen badira.\nEuropar Batasuneko Justizia Auzitegiak espresuki iradoki duen ildoari jarraituz, portuetako enplegu-zentroak sortzea aurreikusten da. Horien helburua izango da, hain zuzen ere, portuko langileek enplegu erregularra izatea salgaiak manipulatzeko portu- zerbitzuan, bai eta langileoi prestakuntza eman eta salgaiak manipulatzeko portu- zerbitzurako lizentzia edo merkataritzako portu-zerbitzuetarako baimena duten enpresei haiek aldi baterako lagatzea ere; beraz, zentro horiek aldi baterako laneko enpresa gisa jardungo dute sektorearentzat berariaz, eta indarreko legeriaren arabera aldi baterako laneko enpresei eskatzen zaien Lan Administrazioaren baimena beharko dute. Estibatze- enpresek ez dute parte hartu beharrik izango sortzen diren zentroetan, ez eta zentro horiek eskaintzen dizkieten langileak lehentasunez kontratatu beharrik ere.\nLehenengo xedapen gehigarriak Lan Zuzenbidearen iturrien sistemako printzipio klasiko bat du abiapuntu: Legea hitzarmen kolektiboaren gainetik dago. Hala ere, bi ordenen arteko araugintza-gatazkak luza ez daitezen —halakoek beti sortzen baitituzte segurtasun juridikorik eza eta interpretatzeko zailtasunak—, urtebeteko gehieneko epea ezartzen du hitzarmen kolektiboak behar den neurrian egokitu daitezen lege-aurreikuspen berrietara. Adierazitako epean egokitzapen hori egiten ez bada, deuseztatu egingo dira, ope legis, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuaren edo merkataritzako portu-zerbitzuen eremuan kontratatzeko askatasuna murrizten duten xedapenak edo lehia mugatzen dutenak.\nHitzarmenezko araudi aplikagarriaren aldaketak banakako lan-baldintzen funtsezko aldaketa ekar lezakeela kontuan izanik, langileei eskubidea aitortzen zaie beren kontratua hutsaltzeko, baldin eta funtsezko kaltea eragiten bazaie, eta kalte-ordaina jasotzeko; kalte- ordain horren zenbatekoa, berriz, lan-baldintzen funtsezko aldaketarengatik kontratua amaitzen den kasuetarako ezarritakoa izango da.\nZuzenbide iragankorreko aurreikuspenek garrantzi berezia hartzen dute errege lege- dekretu honetan, giltzarri baitira arau-esparru berrirako trantsizio ordenatua egiteko. Ekonomia nazionalerako zein kanpo-merkataritzarako estrategikoa den eta milaka langile enplegatzen dituen sektore batentzat proiektatu da arau-esparru hori, eta behar bezala baloratu behar dira sektore horretako langileen interesak.\nLehenengo xedapen iragankorrak trantsizio-aldiaren iraupena zehazten du: hiru urte, errege lege-dekretu hau indarrean jartzen denetik aurrera. Bitarte horretan, gaur egun dauden SAGEPak mantendu ahal izango dira, eta horiekin lan-kontratu indarduna duten langileek beren araubide juridikoari eutsiko diote. Aldi horretako lehenengo seihilekoa amaitu baino lehen, SAGEPetako akziodunek banaka erabaki beharko dute aurrera jarraitu ala sozietatetik banandu nahi duten. Banantzea erabakitzen dutenen akzioak sozietatean irauten duten akziodunek erosiko dituzte, edo, halakorik egon ezean, amortizatu egingo dira eta, ondorioz, kapitala murriztu egingo da.\nAkziodun batek ere ez badu SAGEPean iraun nahi, sozietatea desegin egingo da Kapital Sozietateen Legean ezarritako arau orokorrei jarraituz.\nPortu Administrazioak nahitaez bereganatu beharko ditu 2014ko abenduaren 11 (Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren epaiaren eguna) baino lehen sortutako lan- pasiboak, nahitaezko lege-sistema baten ondorioz sortuak direlako, eta, bestalde, lehendik kokatuta dauden operadore pribatuen lehia-egoera eta zerbitzu horretan ex novo hasten diren operadoreena parekatu nahi direlako. Hori dela-eta, errege lege-dekretu hau indarrean jartzen den egunetik aurrera portuko langileen eta SAGEPen artean indarrean dauden lan- kontratuak amaitzen badira —kontratua amaitu osteko hiru urteetan erretiro-adinera helduko diren langileen kontratuak izan ezik—, edo salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuan aritzeko lizentzien titular diren enpresek, egun hori baino lehenagotik, SAGEPetatik etorritako langileekin legearen aginduz lan-araubide arruntean sinatuta dauzkaten kontratuak amaitzen badira, Langileen Estatutuaren Legearen testu bateginak —urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartua— 51. eta 52. artikuluetan aurreikusitako arrazoietako edozeinengatik amaitu ere, langileek kalte-ordaina jasotzeko eskubidea izango dute; kalte-ordainaren zenbatekoa kontratua arrazoi objektiboengatik amaitzen denerako ezarritakoa izango da, eta kasuan kasuko SAGEParen eremu geografikoan eskumena duen portu-agintaritzak egin beharko dio aurre, ex lege betebehar gisa.\nBistan denez, iraungo duten SAGEPek halako jarduera maila bat mantendu beharko dute trantsizio-aldian beren burua finantzatzeko, eta horixe hartzen du kontuan bigarren xedapen iragankorrak. Hori dela-eta, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko lizentzien titular diren enpresek, autoprestazio-araubidea dutenek izan ezik, SAGEPetatik datozen portuko langileen bidez egin beharko dute beren jardueraren zati bat, trantsizio- aldian. Dena dela, aukera hauek izango dituzte portzentaje horiek betetzeko: SAGEPei zuzenean langileak eskatzea; SAGEPetatik datozen langileak eskatzea portuetako enplegu-zentroei edo aldi baterako laneko beste enpresa batzuei, zeinetan ez baitute parte hartzen; SAGEPetatik datozen langileak beren plantilletan sartzea, edo portuetako enplegu-zentroetan edo aldi baterako laneko beste enpresa batzuetan sartzea, zeinetan parte hartzen baitute. Jardueraren portzentaje hauek bete beharko dira: lehenengo urtean ehuneko 75, bigarren urtean ehuneko 50 eta hirugarren urtean ehuneko 25.\nHirugarren xedapen iragankorrak kontuan hartzen du Cartagenako Portuko Estibatze eta Desestibatze Lanen Estatu Sozietatearen egoera ezohikoa.\nXedapen indargabetzaileak garrantzi berezia du errege lege-dekretu honetan. Berariaz amaiera ematen dio Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bategineko artikulu askoren indarraldiari, artikulu horiek Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2014ko abenduaren 11ko epaian jasotako adierazpenekin bat ez datozelakoan. Epai horrek agintzen du Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 49. artikuluak aldarrikatzen duen kokatzeko askatasunaren printzipioa aplika dadila salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuari dagokionez. Eta indarrik gabe uzten du Langileen Estatutuaren 2.1.h) artikulua ere, lan-harreman berezitzat jotzen duena portuko estibatzaileen eta SAGEPen artekoa. Izan ere, aurreikuspen horrek zentzua galdu du lege- esparruaren aldaketaren ondorioz.\nAmaitzeko, azken xedapenetatik lehenak Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bategineko manu batzuk aldatzen ditu, horien aurreikuspenak, irismen txikiagokoak, lege-esparru berriarekin bateragarri egiteko; eta hurrengoek, berriz,\nlurralde nazional osoan bete-betean aplikagarria den errege lege-dekretu hau emateko eskumen esklusiboa Estatuak izatearen konstituzio-oinarria azaltzen dute, erregelamenduzko garapenerako eskumena Ministro Kontseiluari eta Sustapeneko eta Enpleguko ministroei esleitzen diete, bakoitzari bere arloan, ondorengo erregelamendu bidezko garapena zehazten dute, Europako Erkidegoko zuzenbidea Estatuko zuzenbidean txertatu izana jasotzen dute, eta errege lege-dekretu hau Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu eta hurrengo egunean jarriko dela indarrean xedatzen dute.\nEuropar Batasuneko Justizia Auzitegiak epaia eman zuenetik denbora igaro da, eta Europako Batzordeak Espainiako Erresumaren aurkako demanda jarri du, ez direlako hartu epaia betetzeko hartu beharreko neurriak. Horrexek justifikatzen du errege lege- dekretu honetan bildutako neurriak hartzea, eta, era berean, Espainiako Konstituzioaren\n86.artikuluak honelako arau-figura erabili ahal izateko eskatzen duen inguruabarra gertatu da, aparteko eta presako beharrizana baitago.\nHorrenbestez, Espainiako Konstituzioaren 86. artikuluak jasotzen duen baimena baliatuta, Sustapeneko ministroaren proposamenez, eta Ministro Kontseiluak 2017ko maiatzaren 12ko bileran eztabaidatu ondoren,\nErrege lege-dekretu honen xedea da salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko langileen araubidea ezartzea, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak C-576/13 auzigaiari buruz 2014ko abenduaren 11n eman zuen epaian xedatutakoa betetzeko.\n2.artikulua. Salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko portuko langileak kontratatzeko askatasuna.\n1.Salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko langileen kontratazioa librea da, baina portuko langileen profesionaltasuna bermatzeko ezarritako betekizunak bete behar dira aldez aurretik.\n2.Salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko, ez da beharrezkoa lizentziaren titularrek parte hartzea portuko langileak haien esku jartzea xede soziala duen inongo enpresatan.\n3.artikulua. Salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko langileen gaikuntzari buruzko betekizunak.\n1.Abenduaren 13ko 988/2013 Errege Dekretuaren VIII. eranskinean («Portuetako karga-, estibatze-, deskarga-, desestibatze- eta ontzi-aldaketa lanak») ezarritako profesionaltasun-ziurtagiria duten langileek burutu beharko dituzte salgaiak manipulatzeko zerbitzuaren barruko jarduerak. Errege-dekretu horrek Itsasoa eta Arrantza lanbide-arloari dagozkion bederatzi profesionaltasun-ziurtagiri sortu zituen.\nAurretik adierazitako ziurtagiri hori lortzeko, lanekoak ez diren praktika profesionalak egin beharko dira portu-instalazioetan, erregelamenduek xedatutakoarekin bat.\n2.Errege lege-dekretu hau indarrean jartzen denean honako kasu hauetan dauden langileek ez dute aurreko zenbakian azaldutako profesionaltasun-ziurtagiria eduki beharrik izango:\na)Frogatzen dutenek errege lege-dekretu hau indarrean jarri aurretik 100 lanaldi baino gehiago egin dituztela salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuan, Europar Batasuneko edozein herrialdetan, edota maiatzaren 23ko 2/1986 Errege Lege Dekretuaren 2.g) artikuluaren babesean zerbitzu horretatik kanpo sailkatuta dauden karga-, estibatze-,\ndesestibatze-, deskarga- eta ontzi-aldaketa lanetan. Estatuko Portuek homologatutako frogagiria aurkeztu beharko dute.\nb)Ontziko langileak, ontzi barruan horrelako jarduerak egiten badituzte Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bateginean onartutako egoeretan eta baldintzetan.\n4.artikulua. Portuetako enplegu-zentroak.\n1.Portu-lanen prestazioaren izaera irregularrerako egokitzapena ahalik eta azkarren egin dadin, pertsona natural edo juridikoek eta nortasun juridikorik gabeko elkarte eta entitateek portuetako enplegu-zentroak sortu ahal izango dituzte, ezertan kaltetu gabe legeria indardunari jarraituz horretarako eratuta dauden edo era litezkeen aldi baterako laneko enpresak eta beste enpresa batzuk. Enplegu-zentro horien xedea izango da portuko langileak salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuan enplegatzea, eta, halaber, langileok aldi baterako lagatzea salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko lizentzia edo merkataritzako portu-zerbitzuetarako baimena duten enpresei. Zentroen jarduketa-eremu geografikoa lurralde nazional osora hedatu ahal izango da, eta portu berean zentro bat baino gehiago sortu ahal izango dira.\n2.Portuetako enplegu-zentroak sortzeko, ekainaren 1eko 14/1994 Legeak (Aldi Baterako Laneko Enpresak Arautzen dituena) 2. artikuluan eskatzen duen baimena lortu beharko da. Zentro horiei bete-betean aplikatuko zaizkie bai lege hori, bai horrelako enpresei aplikatu beharreko gainerako araudia.\nLehen xedapen gehigarria. Hitzarmenezko araudia.\n1.Errege lege-dekretu hau indarrean jartzen denetik urtebete igaro baino lehen, indarra duten hitzarmenezko arauak dekretu honetan eta Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 49. artikuluan xedatutakoari egokitu beharko zaizkio.\nEpe hori amaitu eta gero, hitzarmen kolektiboetako xedapenak erabat deusezak izango dira ez badute betetzen aurreko paragrafoan ezarritakoa, edo kontratatzeko askatasuna murrizten badute salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuaren eta merkataritzako portu- zerbitzuen eremuan, edota lehia mugatzen badute.\n2.Errege lege-dekretu honetara egokitzeko hitzarmenezko arauak indarrean jartzen direnetik zenbatuta —egokitzapena aurreko zenbakian xedatutako epean eginez gero— hiru hilabeteko epean, lan-kontratua hutsaltzeko eskubidea izango dute langileek, baldin eta hitzarmen kolektiboaren aldaketak funtsezko kaltea eragiten badie; kalte-ordaina jasotzeko eskubidea ere izango dute, hain zuzen, urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuak onartzen duen Langileen Estatutuari buruzko Legearen testu bategineko 41. artikuluan aurreikusitako zenbatekoarena. Errege lege-dekretu horretako lehen xedapen iragankorreko\n4.zenbakiak ezarritako ordainketa-araubidea aplikatuko zaie ordainketa horiei.\nBigarren xedapen gehigarria. Portu bati atxikita egoteagatik lotuta dauden enpresen hitzarmen kolektiboa.\nPortu berari atxikita egoteagatik lotutako enpresek —bakoitza beraren izenaz identifikatuta— Langileen Estatutuaren 87.1 artikuluan ezarritakoa betez negoziatzen dituzten hitzarmen kolektiboek Langileen Estatutuaren 84.2 artikuluan aipatzen diren hitzarmenen aplikazio-lehentasun bera izango dute.\nLangileak ordezkatuz negoziatzeko legitimazioa Langileen Estatutuaren 87.2 artikuluan ezarritakoa izango da. Portu bati atxikita egoteagatik lotutako enpresak ordezkatuz negoziatzeko legitimazioa beroriei dagokie, bai eta enpresak ordezkatzen dituzten enpresaburuen elkarteei ere.\nLehen xedapen iragankorra. Portuko estibatzaileen kudeaketarako sozietate anonimoak.\n1.Errege lege-dekretu hau indarrean jartzean, egokitzapenerako hiru urteko trantsizio-aldia hasiko da. Egungo SAGEPek aldi horren amaierara arte iraungo dute,\nlehenago azkentzen ez badira, eta mantendu egingo dute beren xedea, hau da, portuko langileak eskura jartzea salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzurako lizentzien edo merkataritzako zerbitzuak emateko baimenen titularrei, titular horiek sozietateko akziodunak izan edo ez izan.\nAmaierara arte, errege lege-dekretu honetan ezarritakoaren bidez arautuko dira, eta, ordezko gisa, Kapital Sozietateen Legearen testu bateginak, uztailaren 2ko 1/2010 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartuak, ezarritakoa bete beharko dute.\nTrantsizio-aldia amaitutakoan, irauten duten SAGEPak azkendu ahal izango dira, edo beren jardueran jarraitu ahal izango dute, horretarako ekainaren 1eko 14/1994 Legeak (Aldi Baterako Laneko Enpresak Arautzen dituena) 2. artikuluan eskatzen duen baimena lortuta. Bete-betean aplikatuko zaie lege hori, bai eta horrelako enpresei buruzko gainerako araudia ere.\nSAGEPak aldi baterako laneko enpresa gisa araututa egon arte edo azkendu arte, haien akziodunek sozietatearen pasibo eta obligazio guztien erantzukizun pertsonala eta mankomunatua izango dute, sozietatearen kapitalean duten partaidetzaren neurrian.\nTrantsizio-aldia amaitutakoan irauten duten SAGEPek lehia librean jardungo dute portuetako enplegu-zentroekin eta aldi baterako laneko gainerako enpresekin, kasua bada.\n2.Errege lege-dekretu hau indarrean jartzean SAGEPekin kontratu indarduna duten langileei trantsizio-aldian edozein arrazoirengatik kontratua azkentzen bazaie, SAGEPek ezingo dituzte berriro kontratatu harik eta aldi baterako laneko enpresa gisa erregulatuta egon arte.\n3.Trantsizio-aldiko lehen sei hilabeteak igaro baino lehen, SAGEPetako akziodunek SAGEPean jarraitu nahi duten edo harengandik bereizi nahi duten erabaki beharko dute, banaka. Bereizi nahi duten akziodunek hala egin ahal izango dute, trantsizio-aldia amaitu aurretik, beren akzioak salduz SAGEPean jarraitu nahi dutenei, horietako bakoitzaren partaidetzaren arabera hainbanatuta; eta barruan jarraitu nahi duten akziodunek kontabilitate-balio garbiaren arabera erosi beharko dituzte akzioak. Bereizteko erabakia jakinarazten denetik hasita sei hilabeteko epea egongo da salmenta hori egiteko. Salmenta, osorik edo zati batean, ezin bada epe horretan egin, akzioak SAGEParen kargura amortizatuko dira, eta ondorioz kapitala murriztu egingo da.\nProzesu hori amaitu eta gero, SAGEPean geratzen diren akziodunek sozietatearen kapitalaren banaketa berri bat adostu ahal izango dute, eta akziodun berriak onartu, baten batek bere borondatez atxikitzea erabakitzen badu, libreki adostutako partaidetzarekin.\n4.Salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko lizentzien egungo titularren lehia- egoera eta zerbitzu hori ematen hasiko diren titular berriena berdintze aldera, errege lege- dekretu hau indarrean jarri ondoren, edozein unetan, 2014ko abenduaren 11 baino lehenagotik indarrean dauden SAGEPetako langileen lan-kontratuak azkentzen badira, edo salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko lizentziaren titular diren enpresek, legearen aginduz, SAGEPetatik etorritako langileekin egun hori baino lehen lan-araubide arruntean sinatutako lan-kontratuak azkentzen badira, Langileen Estatutuaren Legearen testu bateginaren 51. eta 52. artikuluetan aurreikusitako edozein arrazoirengatik eta haietan aurreikusitako baldintzekin bat, langile horiek kontratatuta eduki dituen SAGEParen eremu geografikoko portu-agintaritzak nahitaez bere gain hartu beharko ditu, oso-osorik, arrazoi horrengatik bidezkoak diren kalte-ordainak (alegia, Langileen Estatutuaren Legearen testu bateginaren 53. artikuluan ezarritako zenbatekoa), kontratuak egin zirenetik azkendu arte sortutakoak, edo, trantsizio-aldia lehenago amaitzen bada, trantsizio-aldia amaitu arte sortutakoak.\nEz da neurri hori aplikatuko langileak ez badu portuko estibatzaile gisa etenik gabe jardun, edo langilea erretiro-adinera heltzekoa bada, itsasoko langileen araubide bereziaren arabera, kontratua azkendu ondoko hiru urteetan.\nKasuan kasuko portu-agintaritzak ordaindu beharko ditu zenbateko horiek. Aldez aurretik eskabidea aurkeztu beharko da, frogagiriak eta egiaztagiriak erantsita. Portu- agintaritzak, langile horietako bakoitzagatik, zenbateko horiek ordainduko dizkio langileen\nenplegatzaileari kontratua azkentzen den unean, eskabidea aurkezten denetik aurrera hiru urteko epean banatuta. Aldez aurretik aztertu egingo ditu aurkeztutako agiriak, ea errege lege-dekretu honetan ezarritakoarekin bat datozen. Enplegatzaileak portu-tasen subjektu pasiboak direnean, portu-agintaritzak erabakiko du berak bere gain hartutako kalte- ordainek tributu horien kuoten zenbatekoa txikituko dutela.\nPortu-agintaritzak bere gain hartutako kostu horrek ez du ondoriorik izango portu-tasen koefiziente zuzentzaileak ezartzeko errentagarritasunen kalkuluan, Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bateginaren 166. artikuluan xedatutakoaren arabera.\nBigarren xedapen iragankorra. Egokitzapenerako trantsizio-aldian SAGEPetako langileak erabiltzea.\n1.Lehen xedapen iragankorrean egokitzapenerako ezarritako trantsizio-aldian, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzurako lizentzien titular diren enpresa guztiek —autoprestazio- araubidea baimenduta daukatenek izan ezik— errege lege-dekretu hau indarrean jartzean kasuan kasuko portuan dagoen SAGEPeko langileekin burutu beharko dituzte salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuan enpresak egiten dituen jarduerak eta Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bateginaren 130.3.c) artikuluaren amaierako tartekian ezarritakoaren arabera salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzutzat jotzen ez diren merkataritza-jarduerak —urte arteko zenbatekoan, lehen urtean, gutxienez, jardueren ehuneko 75eraino—; azken kasu horretan, baldin eta estibatze-sektorean haien eskaintza berdintsua edo onuragarriagoa bada kalitatearen eta kostuaren aldetik.\nPortzentaje hori ehuneko 50 izango da trantsizio-aldiko bigarren urtean eta ehuneko 25 hirugarren urtean. Langileak eta horien kostua esleitzerakoan baldintza berak aplikatuko zaizkie enpresa guztiei, SAGEPeko akziodunak izan edo ez izan.\n2.Portzentaje horiek lortzeko, honako modalitate hauetako bat baliatu ahal izango da, edo bien batura:\na)SAGEPak eskura jarritako langileak erabiltzea, edo SAGEPetik etorri eta portuetako enplegu-zentro batek edo aldi baterako laneko enpresa batek eskura jarritako langileak erabiltzea (zentro horretako edo aldi baterako laneko enpresa horretako partaide izan gabe).\nb)SAGEPetatik datozen langileak kontratatzea.\nAzken kasu horretan, konputatu egingo dira salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko lizentzien titular diren enpresek edo halakoak partaide dituzten portuetako enplegu- zentroek eta aldi baterako laneko enpresek SAGEPetako langileekin sinatutako kontratuak; azken bi kasu horietan, partaidetzaren araberako proportzioan konputatuko dira.\nBaliozkotzat konputatuko dira, b) letraren ondorioetarako, SAGEPean dirauten langileek onartzen ez dituzten eskaintza izendun edo izengabeak, eskaintza egokiak baldin badira; eta, a) letraren ondorioetarako, SAGEPak eskura jarritako langileak nahiko ez izateagatik estaltzen ez diren eskaintzak.\n3.Egokitzapenerako trantsizio-aldian arau-hauste astuntzat joko da xedapen iragankor honetan ezarritakoa ez betetzea, Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bateginaren ondorio zehatzaileetarako.\nHirugarren xedapen iragankorra. Cartagenako Portuko Estibatze eta Desestibatze Lanen Estatu Sozietatea.\nTrantsizio-aldia amaitzen denetik sei hilabete igaro baino lehen, Cartagenako Portuko Estibatze eta Desestibatze Lanen Estatu Sozietatea azkendu ahal izango da, edo bere jardueran jarraitu ahal izango du, horretarako ekainaren 1eko 14/1994 Legeak (Aldi Baterako Laneko Enpresak Arautzen dituena) 2. artikuluan eskatzen duen baimena lortuta. Bete- betean aplikatuko zaio lege hori, bai eta horrelako enpresei buruzko gainerako araudia ere.\nLehen xedapen iragankorrean SAGEPei buruz ezarritakoa eta bigarren xedapen iragankorrean SAGEPetatik datozen langileak trantsizio-aldian kontratatzen jarraitu\nbeharrari buruz ezarritakoa Cartagenako Portuko Estibatze eta Desestibatze lanen Estatu Sozietateari ere aplikatuko zaio, hurrengo paragrafoan xedatutakoa izan ezik.\nPortu Agintaritzak sozietatearen kapitalean parte hartzeari utziko dio sei hilabeteko epean, gehienez, errege lege-dekretu hau indarrean jartzen denetik hasita. Horretarako, haren akzioak besterendu egingo dira, edo, horrelakorik ezean, kapital soziala murriztu egingo da, eta hark kontabilitateko balio garbiaren itzulketarako eskubidea izango du.\nXedapen indargabetzaile bakarra. Arauen indargabetzearen norainokoa.\nBerariaz indargabeturik geratzen dira xedapen hauek:\na)Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bateginaren 82.2.d), 98.1.l), 117.1.n), 130.3.c (azken tartekia) 130.5, 142., 143., 144., 145., 146., 147., 148., 149., 150., 151., 152., 153., 154., 155. eta 245.6 artikuluak, zortzigarren xedapen gehigarria, bederatzigarren xedapen gehigarria, hemeretzigarren xedapen gehigarria, hogeita hamaikagarren xedapen gehigarria, bigarren xedapen iragankorreko 2.b) zenbakia eta bosgarren xedapen iragankorra (irailaren 5eko 2/2011 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onetsi zen testu bategin hori).\nb)Langileen Estatutuaren Legearen testu bateginaren 2.1.h) artikulua (urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onetsi zen testu bategin hori).\nc)Era berean, indargabeturik geratzen dira errege lege-dekretu honetan ezarritakoaren aurkakoak diren maila bereko edo beheragoko xedapen guztiak.\nAzken xedapenetatik lehena. Estatuko Portuei eta Nabigazio Zibilari buruzko Legearen testu bategina, irailaren 5eko 2/2011 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onetsia, aldatzea.\nBat. Aldatu egiten da 113. artikuluaren 4. zenbakiko n) letra, eta honela geratzen da idatzita:\n«Lizentzia azkentzeko arrazoiak; halakoen artean izan beharko dira, lege honen\n119.artikuluan ezarritako arrazoiez gainera, zerbitzu publikoko betebeharrak, zerbitzua ematearen inguruko segurtasun-eskakizunak eta ingurumena babesteko bidezkoak diren betebeharrak ez betetzeari dagozkionak.»\nBi. 130. artikuluaren 3. zenbakiko i) letra honela geratzen da idatzita:\n«Portuetako instalazioetan emakida- edo baimen-araubidean egiten diren eragiketak, instalazio horiek zuzeneko lotura badute itsas terminal horietan, emakidaren xedearen arabera, mugitzen diren salgai propioen transformaziorako plantekin, prozesamendu industrialerako instalazioekin edo ontziratze-instalazioekin; salbu eta salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko lizentziaren titular den enpresa batek egiten dituenean eragiketa horiek.\nAurreko paragrafoan aipatutako instalazioetan —emakida edo baimen bidez esleitutakoak— salgaiak manipulatzeko zerbitzuko jarduerak egiten dituzten langileek maiatzaren 12ko 8/2017 Errege Lege Dekretuaren 3. artikuluan ezarritako baldintzak bete behar dituzte. Dekretu horrek salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko langileen araubidea aldatzen du, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak C-576/13 auzigaiari buruz 2014ko abenduaren 11n emandako epaia betetzeko (2009/4052 arau-hauste prozedura).»\nHiru. 133. artikuluaren 1. zenbakia honela geratzen da idatzita:\n«Lege honen ondorioetarako, autoprestaziotzat honako hau joko da: erabilera partikularreko bidaiari- edo salgai-terminal bateko emakidadunak edo titularrak bere kabuz egitea, hurrenez hurren, bidaiarientzako zerbitzuak edo salgaiak manipulatzeko zerbitzuak.\nAutoprestaziotzat joko da, halaber, ontzi-konpainia batek bere kabuz egitea portu- zerbitzu bat edo gehiago, ontzi barruko zerbitzuetarako ontziratu dituen bere langileak\neta bere materiala erabiliz, hirugarrenekin prestazio horretarako inolako kontraturik egin gabe. Distantzia laburreko itsas garraioko zerbitzu erregularren eta itsasoko autobideen kasuan, benetako ro-ro ontziak, ro-pax ontziak, con-ro ontziak eta ferryak erabiltzen direnean, konpainiek lehorreko beren langileak ere baliatu ahal izango dituzte bidaiarientzako zerbitzuak eta salgaiak manipulatzeko zerbitzuak beren kabuz egiteko. Inola ere ezin izango zaie horrelakorik baimendu Pariseko Memorandumaren txostenean urtero argitaratzen den zerrenda beltzeko estatu bateko bandera duten ontziei, ez eta, bandera edozein dutela ere, ikuskapen-araubide berrian arrisku handikotzat edo arrisku oso handikotzat jotzen diren ontziei ere.»\nLau. 307. artikuluaren 1. zenbakiko c) letra honela geratzen da idatzita:\n«Estibatze- edo desestibatze-eragiketetarako ezarritako araudia ez betetzea.»\nAzken xedapenetatik bigarrena. Konstituzio-oinarria.\nErrege lege-dekretu hau laneko legeriaren, Estatuko Ogasunaren, interes orokorreko portuen eta nabigazio zibilaren arloetan Estatuari dagozkion eskumen esklusiboen babesean ematen da, Konstituzioaren 149.1.7, 149.1.14 eta 149.1.20 artikuluetan xedatutakoari jarraituz.\nAzken xedapenetatik hirugarrena. Erregelamendu bidezko garapena.\n1.Gobernuak errege lege-dekretu hau garatzeko eta aplikatzeko behar diren erregelamenduzko arauak eman ahal izango ditu, ezertan eragotzi gabe Sustapeneko ministroak eta Enpleguko eta Gizarte Segurantzako ministroak beren erregelamendu-ahala baliatzea legez ezarritako eran.\n2.Gobernuak 2017ko martxoaren 30eko bitartekaritza-proposamena biltzeko errege lege-dekretua onartuko du. Proposamenaren bidez, amaiera ematen zaio erakunde sindikalen, enpresaburuen elkarteen eta Gobernuaren arteko hiru aldeko bitartekaritza- lanari.\nProposamen horren xedea da SAGEPetako egungo langileen enpleguari eustea, bai eta estibatze-sektorearen antolaketa eta produktibitatea hobetzea ere. Horretarako, erakunde sindikalen eta enpresaburuen elkarteen arteko erabakia hartu beharko da, eta laguntza-sistema ezarriko zaie langile zaharrenei. Sistema hori erregelamendu bidez garatuko da, eta I. eranskinean jaso da.\nAzken xedapenetatik laugarrena. Europako zuzenbidea txertatzea.\nErrege lege-dekretu honen bidez betetzen da Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak C-576/13 auzigaiari buruz 2014ko abenduaren 11n emandako epaia.\n1.Errege lege-dekretu hau Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu eta hurrengo egunean jarriko da indarrean.\n2.Hala ere, lehen xedapen iragankorreko 4. zenbakia ez da indarrean jarriko harik eta Europako Batzordeak berariaz adierazi arte hura estatu-laguntzen araubidearekin bateragarria dela.\nMadrilen, 2017ko maiatzaren 12an.\nBitartekaritza-proposamena, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuaren lan-\nantolamendu berriaren lan-ondoreei buruzkoa\nNik, Marcos Peña jaunak, bitartekaria naizen aldetik, hauxe\n− 2017ko otsailaren 21etik, bitartekari aritzea proposatu zidatenetik, honako bilera hauek egin ditut bitartekari gisa:\n1.2017ko otsailaren 21a. Bitartekaritza-lanari ekin zaio.\n2.2017ko otsailaren 22a. Hiru bilera egin dira, bat langileen ordezkariekin, beste bat enpresaburuen ordezkariekin eta hirugarren bat aurreko talde biekin batera. Gaiak zehaztu dira.\n3.2017ko otsailaren 28a. Negoziazioaren inguruko orientazioa eman da honako hau lortzeko:\n4.2017ko martxoaren 8a. ANESCOren eta sindikatu-ordezkaritzaren proposamenen berri eman da.\n5.2017ko martxoaren 15a. Gobernua mahaira bildu da, eta Sustapeneko ministroak honako dokumentu hau aurkeztu du: «Hirutariko akordioa, estibatze-sektorean enpleguari eusteko eta produktibitatea hobetzeko».\n6.2017ko martxoaren 21a. Sindikatu-ordezkaritzaren proposamenak zehaztu dira.\n7.2017ko martxoaren 23a. ANESCOren proposamenak zehaztu dira.\n8.2017ko martxoaren 29a. ANESCO elkarteko kideek eta UGT eta CCOO koordinakundeak «Estibatzaile Sektoreko hasierako akordioa» aurkeztu dute. Gobernuaren ordezkariek baztertu dute sektorearentzako diru-laguntzen goranzko aldaketa eta subrogazioa.\nBitartekariak alderdiei iragarri die bere bitartekaritza-proposamena aurkezteko prest dagoela.\n− Negoziatzen 40 egun eman ondoren, alderdien elkar ulertzeko jarrera ona eta akordioa lortzeko denek egindako ahalegina ikusten bada ere, bitartekari gisa, akordio «globala» lortzea ezinezkoa dela uste dut. Hartara, nire eginkizunari amaiera emateko, alderdiei bitartekaritza-proposamen formala egin behar diedala uste dut. Proposamena\nonartzea haien borondatearen eta ez besteren mende egongo da, bidezkoa denez.\n− Komeni da azpimarratzea «bitartekaritza» eta «negoziazioa» kontzeptu ezberdinak direla. Kasu honetan «negoziazioa» irekiko duen «bitartekaritza»z ari gara, hau da, sektorea egoera juridiko berrira egokitzea ahalbidetuko duen negoziazioa.\nGure ustez, zehaztapen juridiko hori ematen denean, elkar ulertzea ahalbidetu da. Duda barik, aurrerapenak egin dira. Aurrerapen esanguratsuak izan dira, bai Gobernuaren, bai langileen eta enpresen ordezkaritzen aldetik; baina, bada garaia, gutxieneko eta ezinbesteko erabaki batzuk —negoziazioarekin aurrera jarraitzeko oinarri izango direnak— hartzeko, bestela, beharrik gabe negoziazioa trabatua geratzeko arriskua dago eta.\nHori dela eta, proposamen honetan ezinbestean sartu behar dira prozesuan funtsezkotzat hartu diren gaiak, eta horiei erantzuna eman behar zaie. Gai horiek dira enpleguari eustea, produktibitatea hobetzea eta balizko moldaketak egiteko laguntzak ematea. Alderdi guztiek behin eta berriro onartu dituzte konpromiso horiek, eta haien\ninguruan gutxieneko oinarri partekatua eraiki daiteke.\n− Proposatzen diren neurriak zehaztu aurretik, ezinbestekoa da horiek ulertzeko funtsezko zenbait gogoeta azaltzea, ahal denetan, eztabaidagaiei buruzko zailtasunak argitzen lagunduko baitute. Hori lortzea ez zen posible izango bitartekaritzan honako hauen laguntzarik izan ez balitz: Nuria García Piñeiro, Javier Gómez Hortigüela eta Francisco González de Lena.\n–Bitartekaritza salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko lan-araubidearen arauketa berriaren ondoriozko negoziazioen eremuan izan da; berrikuntza hori Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2014ko abenduaren 11ko epaia betetzeko egin da. Deskribapen horrek agerian jartzen ditu negoziazio-prozesuaren berezitasunak, izan ere, lan-harremanetan eta negoziazio kolektiboetan ohiko protagonista diren sindikatu- eta enpresa-ordezkariekin batera Gobernua aritu da; Gobernuari dagokio enpresa-jardueraren arau-antolamendua eta lan- harremanen sistemaren arauketa burutzea, bai eta europar eremuan lotesle gisa definitu diren irizpideak praktikan jartzeko agente gisa jardutea ere. Orientazio hori geroago ikusiko dugu estatu-arauen eta hitzarmenezko arauen arteko egituraketa aipatzen denean.\n–Bitartekaritza-lanaren gai nagusia enpresa-jarduera antolatzeko araubide berriaren lan-ondoreak direnez, bitartekaritzak esparru arautzaile orokorraren erreferentziatzat hartu ditu, besteak beste, 4/2017 Errege Lege Dekretuan jasotako irizpide eta formulak, bereziki, gaur egungo portuko estibatzaileen kudeaketarako sozietate anonimoekin eta etorkizuneko portuetako enplegu-zentroekin zerikusia dutenak, epaiak berak enpresa-taldeak eratzeko formula onartzen baitu.\n–Bitartekariaren ustez, enpresa-jarduera baten antolamendu berriaren lan-ondoreen arauketa zuzenbide iragankorraren arauketa tipikoa da; izan ere, arauketa berria indarrean jartzen denean, aurreko arauketaren arabera sortutako egoera juridikoak emango dira, eta egoera horietan segurtasun juridikoa babesteko, arau iragankor espezifikoak ezartzea komeni da. Horrekin lotuta, aurreko arauketaren babespean sortu eta garatu diren lan- harremanak —banakakoak eta kolektiboak— daudela bereziki kontuan hartzen da, eta harreman horiei dagokienez, arauketa berriaren eragina zenbait printzipiorekin bateragarri izan beharko litzateke, besteak, beste, enplegua zaintzearen edo autonomia kolektiboaren garapenaren printzipioekin, horiek ere, Erkidegoaren altxorraren zati baitira.\nArauketa iragankorra izanik, araudi berria ezarri ondoren aplikagarria izango den araubide juridiko erkidearen aldean berezitasun-elementu batzuk eduki ahalko ditu; elementu horiek arauketa orokorrarekiko neurritsuak izan beharko dira, haien espezifikotasunari dagokionez, eta arauketa honen berezko helburuak aintzat hartu beharko dituzte.\n–Europar Batasuneko ordenamenduan jasota dauden enpresa-jarduera antolatzeko printzipioen araberakoa izango da epaiaren ondoriozko esparru arautzaile berria. Ordenamendu horretan lan-arloko gaiak ere araututa daude, besteak beste, langileen eskubideei eustea —enpresak eskualdatzen direnean edo kaleratze kolektiboak egiten direnean—; edo beste gai batzuk, adibidez, kontratu-publikoei buruzkoak, horietan ere lan- arloko xedapenak biltzen baitira.\nEz da bitartekari honen lana Erkidegoaren altxor horren eta arau nazionaletara ekartzeko arauen interpretazioa egitea, baina, duda barik, lan-arloko europar esparru arautzaile horrek eragina izango du EBko arauen ondorioz egin behar den enpresa- jardueraren arauketa berriaren lan-ondoreen arauketan.\nHorren harira, bitartekaritza-lanean bereziki kontuan hartzen dira EBko araudiaren honako hauek: erakunde ekonomikoa, jarduera ekonomiko bat egiteko baliabide antolatuen multzotzat hartuta; langileen eskubideei eustea posiblea den, enpresak arrazoi teknikoengatik, ekonomikoengatik edo antolaketari lotutako arrazoiengatik eskualdatzen direnean eta horrek lanpostua edo lan-baldintzak aldatzea eragiten duenean; kontsulten xedea kaleratze kolektiboen kasuan, kaleratzeak ekiditeko edo murrizteko edo horien ondorioak arintzeko, besteak beste, laguntzeko neurri sozialak baliatuta, bereziki, kaleratutako langileei berregokitzen edo birmoldatzen laguntzeko. Eta, era orokorragoan, kontuan hartzen dira, honako bi hauen arteko orekarekin loturiko Europako irizpide arautzaileak eta jurisprudentziakoak: enpresaren askatasuna, alde batetik, eta eskubide sozialak eta enpleguaren helburuak, bestetik. Irizpide horien isla espezifikoa ikusten da kontratazio publikoaren arloan, enpresen ondorengotza kasuetan, izan ere, horien hitzarmenezko tratamendua eta kontratazio horretan enplegua babesteko legezko klausulak sartzea onartzen da.\n–Aurreko irizpideak honako hauek biltzen dituen egoerari aplikatu behar zaizkio: batetik, arauketa juridiko batetik beste batera aldatzeko iragate-faseen berezitasuna, eta, bestetik, portuetako lanen jarduerak berez dituen ezaugarri bereziak (jardueraren etenak\neta horrek lan-zerbitzua emateko premietan izaten dituen ondorioak). Bitartekariaren ustez, abiapuntua izan daiteke pentsatzea indargabetutako errege lege-dekretuan diseinatutakoaren pareko enpresa-esparruan langile-lagapenaren jarduera sortuko dela, hain zuzen, jarduera ekonomikoa burutzeko baliabide antolatuen multzoaz osaturiko jarduera, eta aurreko araubidearekin bat jarduera hori burutzen zen bezala beteko dela. Hala eta guztiz ere, lagapen-jarduera horretan enpresa askok —bereizi gabe— parte hartuko lukete, eta horrek, arauen bidez, enpresa bakoitzarekiko zuzeneko subrogazioa suposatuko duen enplegu-jarraitutasunerako formularik ezartzea eragozten du. Eta, edonola ere, esparru arautzailearen aldaketak berekin dakar antolaketa aldaketa, nahiko garrantzia izango duena lan-arloko neurriak har daitezen justifikatzeko.\nKonplexutasun hori dela-eta, komeni da estatuko araudia eta hitzarmenezko araudia —hots, negoziazio kolektiboa, hori baita lan-adierazpen espezifikoena— konbinatuko dituen arauketa-teknika erabiltzea, horien guztien bidez, egungo estibatzaileek duten enpleguan jarrai dezaten ahalbidetzeko. Aldi berean, estatuko arauak, alde batetik, lan-arauketa erkidea egoera iragankor horietara egokitzeko izan daitezke eta, bestetik, laguntza publikoko neurriak —lan egoeratan trantsizioa erraztu eta negoziazio kolektiboa lagunduko dutenak— diseinatzeko; eta negoziazio kolektiboak neurrien aplikazioa sustatuko luke.\n–Negoziazioan zehar, Gobernuak formula zabala aurkeztu du portuko langileei laguntza emateko kontratua hutsaltzen denean. Eta portuko langileen enplegu- jarraitutasunerako formulak ere aurkeztu zituen; arazo hori sindikatu- eta enpresa- ordezkaritzen proposamenetan ere jasota dago. Halaber, askotariko formulazioen bidez, Gobernuak, sindikatuek eta enpresaburuen elkarteek portuen produktibitatea hobetzeko bideak proposatzen dituzte. Eta horrela egiten jarraitu behar dute.\nGai-multzo horren barruan zenbait arazo agertzen da: gai juridikoak eta lan-arlokoak (esaterako, subrogazioa eta haren berme-formulak, legezkoak ala hitzarmenezkoak); lan- harremanen arlokoak (esaterako, lanaren antolaketari buruzkoak); enpleguaren eta lan- baldintzen moldaketak; eta administrazioaren ekintzen arlokoak (esaterako, portuen sektorea berregituratzeko laguntza publikoei buruzkoak).\nHiru arlo horietako ekintzak koordinatzea eta egituratzea formula egokia izan liteke gai horiei buruz dauden jarrera desberdinak puntu erkide batera eraman ahal izateko. Bitartekaritza-eskaintza orientatzen duen ideia nagusia hori litzateke, eta negoziazioan adierazitako jarrera desberdinen azterketan du abiapuntu, jarrera horien artean bateragarri diren ahalik eta elementu gehien hartu nahi ditu.\nIldo horretatik, portuko langileentzako laguntzak portuen produktibitatea hobetzeko neurriek gizartean izango duten eragina murrizteko baliagarri izango lirateke, eta mota horretako lan-neurriak —horietan enplegu-jarraitutasunerako bermea zeregin nagusia izango du— antolatuko dituen negoziazio kolektiboa errazten da.\n–Europar askatasun ekonomikoekin bateragarria den enpresa-jardueraren arauketa- esparruarekiko koherente izateko, berezitasun-elementuak dituen lan-arauketa hori honela aplikatuko da: enpresek araubide juridiko erkidearen arabera, laguntza-sistemak alde batera utzita, jardun nahi badute, hori egiteko aukera edukiko dute; enpresa horiek lan-araudi erkideari eta negoziazio kolektiboari soilik men egingo diote. Horrela eginez, eta negoziazioaren gai nagusietako bat aipatzearren, hitzarmenezko subrogaziorako alternatiba zabalduko litzateke; sektoreko negoziazio kolektiboaren ondoriozko araubide juridiko espezifikoa aplikatuko litzaioke, eta negoziazio hori laguntzen eremura hedatuko litzateke.\nHori guztia kontuan hartuta, alderdiei bitartekaritza-proposamen hau egin zaie.\nArdatz nagusiak funtsezko hiru gogoeta dira:\na)Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren epaia betetzeko, araudi iragankorra ezarri behar da.\nb)Araudi horretan, kontuan hartuta jarduerak martxan jarraitzen duela, enplegu- jarraitutasuna bermatu behar da.\nc)Araudiaren izaeran, bitartekaritzarena berarena baita, bi baldintza daude: legea eta hitzarmena.\n1.Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren epaia betetzeko arauketan araudi iragankorra ezarriko da, epaiaren ondoriozko enpresa-jardueraren antolamendu berriaren lan-ondoreei aplikatzeko.\nAraudi iragankor horren abiapuntu gisa kontuan hartu behar da portuetako enpresen aldi baterako beharrei erantzuteko portuko langileak haien eskura jartzen dituen enpresa- jardueraren sektorea lan-indarra funtsezko jarduera duen sektorea dela, eta jarduera ekonomikoa burutzeko baliabide antolatuen multzoa osatzen duela.\n2.Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren epaiaren irismen mugatua —enpresak ez daude behartuta SAGEPetan inskribaturik egotera, ezta sozietate anonimo horiek proposatzen dituzten langileen kontratazioari lehentasuna ematera ere— eta indargabetutako errege lege-dekretuan jasotako enpresa-jarduera antolatzeko eskema kontuan hartuta, araudi berriak –Gobernuak egoki irizten dion forma juridikoa izango baitu– portuko langileak eskura jartzeko enpresa-jarduerak martxan jarraitzeko egoera eratuko du. Enpresen eskualdaketetan aplikatzen den langileen eskubideei eusteko araudia aplikatuko da egoera horretan ere, jarraian zehazten den bezala.\n3.Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren epaiaren ondoriozko enpresa- jardueraren berrantolaketaren garrantzia hain da handia, ezen antolaketa-kausa osatzen baitu, Langileen Estatutuan ezarritako ondoreetarako. Hori dela-eta enpresak eskualdatzearen arloan Langileen Estatutuaren 44. artikuluak xedatutako arauen aplikazioa egokitu ahalko da langileekin lotutako lan-neurriak hartu beharraren arabera. Neurri horien antolamendua negoziazio kolektiboari dagokio. Hori horrela, enpresaburuaren subrogazioaren printzipioaren formulazio legalaren osagarri izango dira hitzarmenezko subrogazioaren formulazioak, eta horiekin batera egituratuko da.\nB) Antolaketaren eta produktibitatearen hobekuntzak.\n− Azken bileran, enpresen eta langileen ordezkariek «hasierako akordioa» aurkeztu zuten, eta honako hau da haren lehen atalaren izena: «Antolaketaren eta produktibitatearen hobekuntzak sektorean». Aurreakordio hori, osorik, jaso da bitartekaritza-lanean, izan ere, a) 3. zenbakian jasotako xedeei zentzuz erantzuten diela ulertzen baita. Gainera, hobekuntza horiek aurkeztu zirenean ez zen piztu eztabaida esanguratsurik.\n− Hori horrela, dokumentu hori Bitartekaritza Proposamenean jasoko da, jarraian zehazten den bezala:\n«Antolaketaren eta produktibitatearen hobekuntzak sektorean.\n•Langileen Estatutuaren Legearen 20. artikuluan jasotakoa aplikatze aldera, salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzuaren lizentziaren enpresa titularrak, enplegu-emailea den aldetik, portuko langileen lan-jarduera zuzendu, antolatu eta kontrolatu behar du. Jarduera portuetako enplegu-zentroen bidez, portuko estibatzaileen kudeaketarako sozietate anonimo eraldatuen bidez, edo aldi baterako laneko enpresen bidez egiten baldin bada, ahalmen hori bera izango dute enpresa horiek.\n•Eskuak eta helmuga zehazteko ituna (itsasontzietan) hainbat hamarkadatan zehar sendotu den praktika da, hortaz, praktika hori aldatzeak, zuzentze- eta antolatze- ahalmenetan sakontzeko, berekin ekarriko du alderdi bien kultura aldatzea.\n•Laburbilduz, enpresei dagokie portuko jarduerak egiteko behar diren langileak esleitzea. Ahalmen hori egikarituko bada, portu bakoitzak produktibitatea hobetzeko malgutasun-baldintzak negoziatu behar ditu, eta horretarako, hamabost eguneko epean, portu bakoitzean negoziazio kolektiborako legitimazioa duten subjektuek konpromisoa hartzen dute arestian aipatutako helburuak lortzeko akordioak negoziatu eta lortzeko.\n•Aldez aurretik, tokiko erabilera eta usadioarekin bat egindako izendapen eta destinoak aldatzen dituzten agindu eta jarraibideen berri eman beharko diote enpresek\nportu bakoitzaren tokiko hitzarmen kolektiboaren sektore batzorde paritarioari (alderdi soziala); halaber, konpromisoa hartzen dute ezarritako lan-baldintzak berrikusteko eta, kasuan denean, behar diren akordioak hartzeko. Berrikuspen horren esparruan eta arestian aipatutako zuzendaritza- eta antolaketa-ahalmenak urratu gabe, sindikatuek konpromisoa hartzen dute, portu bakoitzeko enpresek hartutako neurriekin desadostasunik egonez gero, ez dela hartuko sindikatuen ekintza-neurririk, harik eta Estatuko Negoziazio Batzordeak gaiari buruzko ebazpena eman arte.\n•Adierazitako epean akordioa lortzen ez baldin bada, Estatuko Negoziazio Batzordearen aurrean aurkeztuko dira desadostasunak, ebazpena eman dezan. Desadostasunik egonez gero, IV. Esparru Akordioan ezarritako gatazkak konpontzeko prozedurak baliatuko dira (bitartekaritza eta arbitrajea). Edonola ere, behin betiko ebazpena, gehienez ere, bi hilabeteko epean eman beharko da, Estatuko Negoziazio Batzordeari gatazka aurkezten zaionetik zenbatuta.\n•Era berean, sektoreko estatu-akordioan jasoko dira itundutako malgutasun-neurriak, eta negoziatzeko prozesuan zehar alderdi biek aurkeztutako proposamenak hartuko dira erreferentziatzat.\n•Sektoreko estatu-hitzarmen kolektiboak eragiten dien portuen lehiakortasuna hobetzeko tresna gisa, aurreko neurriez gain, sektoreko estatu-hitzarmen kolektiboak eragiten dien portuko langileen soldatak % 10 murriztea erabaki da. Kasua denean, soldaten murrizketa aplikatuko zaie salgaiak manipulatzeko zerbitzuko langileei, baldin eta hileko diru-sarrera gordinak (bider hamabi hilabete) lanbide arteko gutxieneko soldata bider hiru eginda lortzen den zenbatekoaren % 5 baino handiagoak badira. Portu bakoitzean legitimaturik dauden alderdiak ados jarrita, beste aukera bat da, arestian aipatu den\n%10eko murrizketa osoaren edo murrizketaren zati baten ordez, barne-malgutasuneko beste neurri batzuk aplikatzea.\n•Alderdiek erabaki dute egungo kapitulu hauetan jasota dauden gaiek sektoreko estatu-esparruko ahalmen esklusiboak izaten jarraituko dutela: III. kapituluan (Portu- zereginei atxikitzeko moduak); IV.ean (Lan-baldintzak; deialdiak; lanaldia; atsedenaldiak; lanaldi motak; lanaren antolaketa; urteko oporraldiak; soldataren egitura, mugikortasun funtzionala eta polibalentzia) eta V.ean (Lanbide-sailkapena; lanbide-prestakuntza; lan- arriskuen prebentzioa eta berdintasunaren sustapena). Aurrekoa horrela izango da, baina hargatik eragotzi gabe etorkizuneko negoziazio-prozesuetan eta modernitatearen printzipioaren babesean, alderdiek era autonomoan erabaki dezaten garapena beheragoko eremuetara berbidaltzea edo horiek eskuordetzea garapenerako».\n− Dokumentu honetan sektoreko estatu-negoziazio kolektiboaren esparrua aipatzen da, eta negoziazio kolektiboari zor zaion beharrezko errespetuaren ondoreetarako, bitartekariak «Laguntza-sistema aplikatzeko sektoreko akordioa» azpimarratu nahi du, C letran jasota baitago (Portuko langileentzako laguntzak). Lehen zerrendatu diren neurrietako asko jaso behar dira akordioan, horrela eginez, laguntza-sistemak ahalbidetutako enplegu-jarraitutasunaren helburua laguntzen baita, bai eta bitartekaritza honetan aipatu dugun araudi iragankorrean horiek integratzea ere.\nC)Portuko langileentzako laguntzak.\n− Gobernuak portuko langileentzako laguntza-sistema osatu nahi du, eta horrek berekin dakar sistema hori araudi berrian txertatzea, enpresen eskualdaketari buruzko legezko eta hitzarmenezko arauketekin bat antolatuta, laguntzeko neurriak errazago har\ndaitezen eta behar besteko babes juridikoa izan dezaten.\n− Beraz, dokumentu horren edukia bitartekaritza-proposamenean jasoko da, jarraian zehazten den bezala, eta geroago edukiaren hiru alderdiko aplikazioa egin dadin bultzatzen du:\n«Portuko langileei laguntza ematea.\nSalgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua emateko langileen kudeaketaren aurreko araubidea ezabatzeak harekin dakar, iragate-prozesu ordenatua sustatze aldera, laguntza publikoak ematea kontratua beren borondatez hutsaltzea —adina dela-eta edo barne-\nzuzenbidea Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren ebazpenera egokitzeak eragingo dien kaltea dela-eta— erabakitzen duten langileei. Hona, zehazki:\na)Portuko estibatzaileek laguntza jaso ahalko dute, baldin eta otsailaren 24ko 4/2017 Errege Lege Dekretua baliozkotzen den egunean 60 hilabete edo gutxiago falta bazaizkie erretiro arrunta hartzeko. Errege dekretu horren bidez aldatzen da salgaiak manipulatzeko portu-zerbitzua ematen duten langileen araubidea, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren 2014ko abenduaren 11ko epaia betetzeko —C-576/13 auzigaia (2009/4052 arau-hauste prozedura)—.\nb)Era berean, diru-laguntza horiek jasotzen dituzten langileei Gizarte Segurantzan egin behar diren kotizazioak, hitzarmen bereziak eginez gauzatuko baitira, bermatzen zaizkie erretiroa hartzeko legezko adina bete arte.\nc)Laguntza horiek jaso nahi dituzten langileek banaka jakinarazi beharko dute.\nd)Baja eman aurreko sei hilabeteetan kontzeptu guztiak aintzat hartuta jaso dituzten ordainsarien batez bestekoaren % 70ari dagokion zenbatekoa izango da laguntza».\n− Laguntza-sistema aplikatzeko, egokitzapen-neurrien antolamendu orokorra sektoreko negoziazio kolektiboan landuko da, sistemaren eremu berekoa izango baita. Laguntza-sistema aplikatzeko sektoreko akordioaren eremuan sartzea ezinbesteko baldintza izango da sistema erabili ahal izateko.\n–Bitartekaritza honen oinarri juridikoek haren funtsezko alderdiak egituratzeko balio dute. Hona hemen funtsezko alderdi horiek zeintzuk diren: enpleguari eustea, nahikotzat jotzen den lege-tresnaren bidez; sektorearen antolaketa hobean laguntzea, indarreko legeria gordez; eta Gobernuaren laguntza hitzartzea, kalterik txikiena eragite aldera.\n–Negoziazioan zehar gai batzuk agertu dira, eta bitartekariak, bere ustez, esanguratsuenak zirenak hartu ditu bere proposamena egiteko. Bitartekaritzari dagokionez, alderdiek, alderdi guztiek akordioa onartzen badute, bitartekaritza-proposamenean jasotzen diren ekintzak garatzeko konpromisoak ere bereganatzen dituzte. Ekintza horietarako ere prozedura espezifikoak ezartzen dira; besteak beste, arauketa arauemailea eta negoziazio kolektiboa. Bitartekaritzaren hartzaileek erabaki beharko dute hura praktikan jartzeko konpromisoak gauzatzeko formulak, formula horiei jarraipena egiteko teknikak eta aplikatzean sor daitezkeen desadostasunak ebazteko bitartekaritza- eta arbitraje- prozedurak.\n–Apirilaren 4a, asteartea, 13:00ak baino lehen, alderdiek bitartekariari jakinaraziko diote zer erabaki duten, eta kontuan hartu behar dute bitartekaritza ezin dela zatitu, eta onartu zein baztertu, bitartekaritza osoa baztertu ala onartuko dutela.\nMadrilen, 2017ko martxoaren 30ean.–Marcos Peña, bitartekaritzako burua.


Heriotzagatiko doluak bihotzari eragiten dio | Consumer\nHeriotzagatiko doluak bihotzari eragiten dio\nMaite dugun pertsona baten heriotzak miokardioko infartua izateko arriskua areagotzen du\n“Tamalez hil” daiteke. Gehiegizkoa dirudien arren, egia esan, allegatu baten heriotzagatiko dolu-prozesuan, organismoa ahuldu egiten da, neurri handi batean, jasaten duen estres-egoeragatik. Bihotzaren erritmoa handitzeak, arteria-presioa handitzeak eta estresak eragiten duen odol-koagulazioak bihotzekoa izateko probabilitatea handitu dezakete, maite duten pertsona bat hil eta berehala. Familiaren eta lagunen laguntza eta laguntza medikoa funtsezkoak dira egoerari aurre egiteko eta arriskuak gutxitzeko.\nMaite dugun pertsona bat hil ondoren, bihotzekoa izateko probabilitatea ohikoa baino %20 handiagoa da. Egunak igaro ahala arriskua murrizten den arren, astebetez egoten da arrisku hori. Sufrimendu biziak, larritasunak eta nahigabeak eragindako estres psikologikoari egozten zaizkio arrazoiak. Horiek dira American Heart Associationen “Circulation” aldizkarian argitaratu berri den lan baten ondorioak. 1989 eta 1994 bitartean bihotzekoa izan zuten ia 2.000 pazientek egin zuten lan hori. Guztira 270 lagunek esan zuten gutxienez pertsona maite bat galdu zutela denboraldi horretan, eta 19 eraso hil eta 24 ordura erregistratu ziren.\nLan horrek erakusten du, halaber, bikotekidea galtzeagatik kaltetutakoek arrisku handiagoa dutela etorkizunean bihotzeko eritasunetatik edo garuneko hodietako istripuetatik hiltzeko. AEBetako Harvardeko Unibertsitateko zientzialariek egiaztatu dutenez, arrazoi horregatik miokardio-infartua izateko arriskua oso txikia da, baina, hala ere, komeni da gaixoa galtzean hura zaintzea eta hari lotutako sintomak (bularreko mina eta arnasa hartzeko zailtasuna) zaintzeko laguntza medikoa bilatzea. Kaltetuen senideek ere berehalako laguntza eman behar dute horrelako gorabeherei aurrea hartzen laguntzeko, doluaren prozesuaren hasieran batez ere.\nOro har, estresak eragindako infartuak bihotzaren azpiko gaixotasuna duten pertsonengan baino ez dira gertatzen, eta, beraz, pertsona maite baten heriotzari aurre egin behar diotenean, bereziki bihotzekoak eman behar zaizkie.\nDolua: mina, larritasuna eta lo falta\nGaixotasun kardiobaskularra duten pertsonak zaindu behar dira, maite duten pertsona baten heriotzari aurre egin behar diotenean.\nDolu-prozesuan gertatzen den prozesu fisiologikoak azaltzen ditu, hein batean, ikerketaren ondorioak. Denbora horretan, pertsonek lo gutxi egiten dute, gosea galdu eta kortisol maila handitzen dute, estresa jasaten dutenean askatzen den hormona. Horren ondorioz, bihotz-erritmoa, arteria-presioa eta odolaren koagulazioa handitzen dira.\nGainera, lo egiteko eta jateko gogoa galtzeko arazoek organismoaren barne-ingurunea aldatzen dute eta bihotza kaltetzen dute. Azkenik, zientzialariek diotenez, doluak pertsona askori uzten die botikak, eta funtsezkoa da gaixotasun kardiobaskularrak kontrolatzeko botikak badira.\nDolua eta bihotza\nDolua erantzun normala da, eta, batez ere, osasuntsua maite dugun pertsona baten heriotzaren aurrean; are gehiago, beharrezkoa da harengandik pasatzea, etorkizunean arazo psikologikoak sor ez daitezen. Galera onartu ondoren, sei eta hamabi hilabete bitartean iraun dezake. Aurrekoekin batera, maiz izaten dira beste sintoma hauek ere: negarra, zorabioa, eztarriko korapiloa, gertatzen dena benetakoa ez den sentsazioa, buruko mina, hiperaireztapena, goragalea, asaldura eta suminkortasuna, tristura, depresioa, nekea, kontzentratzeko zailtasuna eta lo egiteko arazoak.\nHasierako mina handia izan arren, murriztu egiten da denborak aurrera egin ahala. Hala ere, baliteke dolua guztiz ez desagertzea. Lehenengo sentsazioak gertatzen dena ukatzea eta ez onartzea dira. Shock emozionala ere gerta daiteke, une jakin batzuetan bizi izandakoa ahazteko. Ohiko bidea galera pixkanaka onartzea da. Prozesua luza badaiteke ere, eguneroko gauzek eragiten dute kaltetua gero eta hobeto sentitzea, eta horrek bizitza berrantolatzeko aukera emango dio.\nAzken etapa iristen da denbora, agian bertan behera utzi eta harreman pertsonal berriak hasten diren jardueretan berriz inbertitzen denean, nahiz eta erruduntasun-sentimendua une honetan maiz agertzen den. Beste pertsona batzuekin hitz egiteak, lo egiteak eta ondo jateak, eta ariketa erregulartasunez egiteak hobetu egiten du organismoaren ongizate globalaren sentsazioa, baita alderdi psikologikoan ere. Alkohola saihestea komeni da, deprimituta egotearen sentsazioa areagotu baitezake. Garrantzitsua da, halaber, erabaki garrantzitsuak luzatzea norbera hobeto sentitu arte, eta denbora pertsonala hartzea negar egiteko, amorrua sentitzeko edo, besterik gabe, ezer ez sentitzeko.\nSUFRIMENDUAK GAIXOTU EGITEN DU\nEstresak urteak kentzen ditu? Sufrimenduak gaixotu egiten du? Kataluniako Familia eta Komunitate Medikuntzako Elkarteak (CAMFiC) abian jarri berri duen azterlan berrian planteatutako galderak dira, estresak eta depresioak sindrome metabolikoa izateko joera duten egiaztatzeko. Gaur egun, Espainiako biztanleen %15ek pairatzen dute sindrome hori. Aurreko ikerketen arabera, estresak sistema immunologikoa aldatzen du eta infekzioak edo gaixotasunak sortzen ditu.\nSindrome metabolikoa izateko arrisku-faktorerik ez duen pertsona batek, estresa, antsietatea, depresioa, bizi-gertaera estresagarriak (adibidez, maite duen pertsona bat galtzea) edo bizi-kalitatea eskasa dela eta, gaixotzeko probabilitateak areagotzen baditu, alderdi psikologikoa hartu beharko litzateke kontuan.\nbihotz dolu estres


Zarautzek atzerritarrentzako harrera gida egin du - Diario de Noticias de Navarra\nZarautzek atzerritarrentzako harrera gida egin du\nUdalak martxan dituen baliabideak eta beste hainbat informazio biltzen ditu liburuxkak\nIratxe Zorrozua eta Julen Aranguren, harrera gidako aurkezpenean.\nzarautz - Zarauzko Udalak beste herrialdeetatik datozenei etorrera "xamurtzeko", ongi etorri gida aurkeztu du. Bertan, bizilagun berrientzat martxan jarritako programak eta egitasmoak bildu dituzte. Horrez gain, baliagarriak diren hainbat informazio jaso dituzte (osasun laguntza, errolda, enplegua, gizarte baliabideak, irakaskuntza...), eta eskura edukitzea komenigarri diren hainbat telefono zenbaki ere bai, gaztelaniaz eta euskaraz.\n2015. urtean ere plazaratu zuten gida, baina oraingo hau, "laburragoa eta zehatzagoa" egin nahi izan dutela adierazi zuen Julen Aranguren Gizarte Zerbitzuetako udal teknikariak, astelehenean egindako aurkezpenean.\nAtzerritarrek Zarautzen erroldatzen direnean eskuratuko dute harrera gida. Caritasen eta Udal Gizarte Zerbitzuetan ere eskuratu daiteke, eta dagoeneko Zarau-tzen erroldatuta dagoen norbaitek gida eskuratu nahi izanez gero, Herritarren Arreta Zerbi-tzuan eta Gizarte Zerbitzuan eska dezake.\nBizilagun berrien beharra Arangurenek adierazi zuen bizilagun berriak beharrezkoak direla: "Etortzen jarraitzen dute eta jarraituko dute, gizarte zaharra daukagulako eta beharra izango dugulako gure gizartea gazte-tzeko".\nZarautzera bizitzera datozen atzerritarren gehiengoa latinoamerikarrak dira, Nikaragua, Kolombia eta Brasiletik datoz, batik bat.\nInguruko herriekin alderatuta, Zarautzek inmigrazio-tasa baxua daukala azaldu zuten, biztanleriaren %7a baita atzerritarra. Donostian eta Hernanin, esaterako, biztanleriaren %10a da immigrantea eta, Ordiziak du inguruko herrien artean atzerritar zifrarik altuena (%17,5). - A.Z.


Herriaren iritzia kontuan hartzea eskatzeko, 543 sinadura aurkeztu dituzte udaletxean - Antzuola - Goiena.eus\nHerriaren iritzia kontuan hartzea eskatzeko, 543 sinadura aurkeztu dituzte udaletxean\nAintzane Irizar 2005-04-07 13:19\nBeheko Auzoko, Eguzki Auzoko eta Sagasti Auzoko bizilagunek 543 sinadura batu dituzte, Denon artean erabakitzeko lelopean. Martitzenean, hilak 5, aurkeztu zituzten sinadurok udaletxean eta Udalari eskatu diote batzar bat egitea arazoari irtenbidea emateko.\nUdalak hainbat proiektu ditu eskuartean: Sagastiko zelaian Gizarte Etxea eta Kultura Etxea egitea eta Beheko eta Eguzki Auzoen artean 50 etxebizitza eraikitzea.\nBeheko, Eguzki eta Sagasti auzoetako bizilagun ugari eta hainbat herritar ez daude ados proiektuokin; ezta proiektu horien gaineko erabakiak hartzeko eta arauak aldatzeko aurrera eraman den prozesuarekin ere.\nGauzak horrela, urtarrilean sinadurak batzeari ekin zioten; guztira, 543 sinadura batu dituzte. Oraingo astean, martitzenean, sinadura horiek guztiak udaletxean aurkeztu dituzte. Sinadura horiekin bizilagunek zera eskatzen dute: Udalak eskuartean dituen proiektuen eta arau aldaketen prozesua bertan behera lagatzea eta horren gaineko eztabaida herrira zabaltzea. Era berean, arazoari adostutako irtenbidea topatzeko, batzar bat egitea eskatu diote Udalari.\nEkimenaren antolatzaileen esanetan, horrelako proiektu garrantzitsuak aurrera eramateko herritarren iritziak kontuan hartu beharko lituzke Udalak.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Cristina Uriartek Euskadiko Irakurketa Plana aurkeztu du\nCristina Uriartek Euskadiko Irakurketa Plana…\n\nCristina Uriartek Euskadiko Irakurketa Plana aurkeztu du Iturria: Irekia\n\n\nCristina Uriartek eta Maite Alonsok aurkeztu dute plana Iturria: Irekia\n\nEuskadiko Irakurketa Plana webgune berri batekin batera dator; planaren eduki guztiak jasotzeaz gain, Irakurgunea weba erabilerak berak aberastuko du.\nHezkuntza Sailak gaur goizez aurkeztu du Euskadiko Irakurketa Plan berria. Cristina Uriartek ikasturte hasieran iragarri zuen moduan, ikasturtearen lehen hiruhilekoan zehar Hezkuntza Sailak Irakurketa Plan berria atondu du, ikasleen irakurmena hobetzeko asmoz.\nTestuak ondo eta zuzen ulertzeak eragin zuzena du ikasgai guztietan, irakurketarekin lotura zuzena duten ikasgaietatik harago –Literatura edo Euskara ikasgaiak, kasu-. Horregatik, Hezkuntza Sailak estrategiko deritzo irakurketa hobetzeko lanean azpimarra jartzeari, gainerako hezkuntza-edukietan ere hobetzeko funtsezko lanabesa baita hori. Testuak zuzen eta egoki ulertzearen eragina globala da.\nGaur aurkeztu den Irakurketa Plana atontzean, aintzat hartu dira hainbat ikastetxetan eta hezkuntza saretan dagoeneko abian diren esperientziak, Hezkuntza-Ikuskaritzaren zein Berritzeguneen esperientziekin batera. Lan honen emaitza Irakurketa Plan bizia da, ekimen gehiagorekin osatzen jarraitzeko bokazioz sortu dena, esperientzia-trukaketa sustatuko duena eta familiengandik hurbilekoa.\nIkaslearen ikasketa prozesuko gainerako eremuetan gertatzen den legez, irakaslea izango da lanabes berri honen erabileran erreferente nagusia. Horregatik, Irakurketa Planaren helburua da irakasleei ikastetxean irakurketa plana diseinatzen laguntzea, ikasleekiko jarduera hobetzeko. Hau da, ikasleen irakurmena optimizatzea. Ikaslea izan dadila…:\nAhozko zein idatzizko komunikazioa hobetzeko gai\nIrakurketa Planak, beraz, ikastetxe bakoitzeko irakurketa plana diseinatzeko gomendioak jasotzen ditu, betiere ikastetxe bakoitzeko Hizkuntza Proiektuarekin lotura estuan. Ikastetxeko errealitateak definituko ditu erritmoa eta helburuak, baina beti honako ezaugarri hauek aintzat harturik:\nMalgua eta moldakorra izatea\nAniztasunari arreta ematea\nIrakurketaren inguruko ikastetxeetako lana, honako hiru ardatz nagusi hauetan egituratu daiteke:\nIRAKURTZEN IKASI: Irakurtzeko gaitasuna lantzea da, irakurketaren trebezia funtzional oinarrizkoak eskuratzea. Alfabetizazioarekin eta irakurketa eraginkor errazarekin lotuta dago.\nIKASTEKO IRAKURRI: Irakurketa jakintza eta ikaskuntza lantzeko ezinbesteko jotzen du multzo horrek, nola eskolan hala eskolatik kanpo. Ikasleei irakurle on izaten lagundu nahi die batez ere, informazioa eta deskubrimendua eskurago izateko, eta jakinduria gehiago hartzeko.\nIRAKURZALETASUNA: Irakurtzeko ohitura hartzearen helburua zera da, ikasleei beren kasa edonolako testuak irakurtzeko ohitura hartzen laguntzea. Irakurtzeko ohitura kuriositatea pizteko bidea ere badenez, irakurtzeko zaletasuna hartzeko ez ezik, irakurketaren bidez jasotzen den jakintzaz gozatzeko ere balio du.\nElkarri josita daudenez hiru multzoak, bat hobetzen bada gainerakoak ere hobetu egiten dira: irakurtzeko ohitura hartuz gero, jakiteko, ikasteko eta ikasitakoa banatzeko irakurketa gehiago egiten da, eta aldi berean, erakusteko irakurketa zenbat eta gehiago eta hobeto erabili, gehiago eta hobeto garatuko da irakurtzeko ohitura. Hori dela-eta, irakurketaren inguruko erabakiak egituratzeko ere balio dute ardatz hauek.\nAipaturiko ardatz horiek ikastetxeak kudeatuko ditu zuzen-zuzenean, antzemandako premien arabera.\nIkastetxeko Irakurketa Plana diseinatzeko pausoak\nIrakurketa Planak ikastetxe bakoitzak bere plana diseinatzeko edo eguneratzeko bost pauso proposatzen ditu, bere ibilbidearen eta errealitatearen arabera: diagnostikoa egitea, helburuak definitzea, jarduerak proposatzea, hauek abian jartzea eta ebaluazioa.\nKontuan izan behar da irakurketak ez duela arreta hau jaso izan maiz. Hala ere, irakasle guztiak bost pauso hauetan inplikatu ahala gertatuko da irakurmena hobetzea.\nIrakurketa Planak bost pauso horietako bakoitzari loturiko estrategiak azaltzen ditu, irakasleek egin beharreko lana errazteko helburuz. Gainera, baliabide-banku interesgarri bat ere eskaintzen du, aurrerago aipaturiko ardatz bakoitzarentzat sailkatutako baliabideekin. Askotariko baliabideak, hala nola, artikulu eta bideoak, jarduerak, testuak, proposamen metodologikoak, unitate didaktikoen adibideak, txantiloiak, nahiz bestelako erremintak.\nIkastetxeen esku ipini den lanabes berria ahalik eta dinamikoena izan dadin, Irakurketa Planaren eduki guztiak webgune batean kokatu dira. Irakurgunea deituriko webgune hau –Irakurketa Planaren eduki guztiak jasotzeaz gain- ikastetxeek burutzen dituzten jardueren ekarpenekin osatu eta aberastu daiteke. Familiei zuzenduriko gune bat gehitzea ere aurreikusten da, irakurketarekin zerikusia duten gomendioak, ekimenak edo iradokizunak jasotzeko.\nIrakurgunea dimentsio digitalarekin lotura duen tresna da. Ezin zitekeenez bestela izan, baliabide eta material digitalek ekarpen esanguratsua egiten dute irakurmena garatzeko eta, zalantzarik gabe, baita Euskadiko ikastetxeetan burutzen diren jarduera egokiak gizarteratzeko ere.\nGainera, hezkuntza komunitate guztiari ikasleen irakurmena hobetzeko proiektu honetan parte har dezan gonbidapena egiten dion gune bat ere bada Irakurgunea, irakurle bikainak izan daitezen, eta gehiago eta hobeto irakurriz gozatzeaz gain, konpetentzia guztiak ere gara ditzaten.\nA ver. Educación. Cristina Uriarte presenta el Plan Lector de Euskadi https://t.co/PT8VGHxffi @Gob_eus\nintervencion_uriarte_plan_l... behera kargatu (8 MB)\nuriarte_ikastetxeen_beharre... behera kargatu (700 KB)\nuriarte_ulermena_hobetu_eu.mp3 behera kargatu (700 KB)\nuriarte_web_irakurgunea_eu.mp3 behera kargatu (500 KB)\nuriarte_ikastetxeen_beharre... 10 MB\nuriarte_ulermena_hobetu_eu.mp4 10 MB\nuriarte_web_irakurgunea_eu.mp4 8 MB\nrecursos_uriarte_plan_lecto... 30 MB\nIMG_9795.JPG 4 MB (JPG)\nplan_lector.jpg 4 MB (jpg)\nEuskadiko_Irakurketa_Plana.pdf 2 MB (application/pdf)\nIrakurketa sustatzeko Euskal Planak abian jarri ditu bederatzi proiektu, irakurleen praktiketan eta jokabideetan sakontzekoak\nCristina Uriarte Euskadiko ikastetxe publikoetako zuzendariekin elkartu da


Adinekoaren desnutrizioa | Consumer\nEtxean bizi diren Espainiako adineko pertsonen desnutrizioa %3tik %5era bitartekoa dela kalkulatzen da, eta instituzionalizatutako adineko pertsonena, berriz, %30etik gorakoa izan daiteke.\nIrudia: jonel hanopol\nGero eta azterketa gehiagok erakusten dute adineko pertsonen populazio-sektorean malnutrizio-desnutrizioaren prebalentzia handia dagoela. Zaharrak bakarrik bizi diren, instituzionalizatuta dauden —zaharren egoitzetan edo egonaldi luzeko zentroetan bizi diren— edo ospitaleratuta dauden kontuan hartu gabe, desnutrizioak bizi-kalitatea murrizten du, eta gaixotasun infekziosoak izateko eta, are gehiago, ospitalean gehiago egoteko joera handiagoa dute.\nAutore askok diote gaixotasunik ez duten eta bizitza aktiboa duten adinekoek —adinari lotutako aldaketa fisiologikoak gorabehera— nutrizio-egoera egokia dutela; gaixotasun kronikoak dituzten edo osasun-arazo larriak dituzten adinekoek, berriz, elikadura-egoera okerragoa dutela. Zenbait azterketa epidemiologikoren arabera, zahartzaroan asaldatuta egon ohi diren nutrizio-egoeraren markatzaile batzuk dira: burdina, proteinak (albumina), zinka, B12 bitamina, azido folikoa eta D bitamina.\nZehazki, nutrizio-egoerak islatzen du organismoaren beharrak eguneroko dieta bidez asetzen diren, osasuntsu egon dadin, jarduera fisiologiko normalak egin ditzan, lan, adimen eta jolas jarduerak garatu eta egin ditzan, besteak beste. Behar horiek aldaketa fisiologikoak izaten dituzte, hala nola urteen joanean gertatzen direnak.\nZahartzearen prozesu naturalari lotutako aldaketa fisiologikoek aldaketak eragiten dituzte, batetik, elikadura-ohituretan, bai elikagaien kontsumoan (kantitatean eta maiztasunean), bai janaria prestatzeko moduan, eta, bestetik, aldaketak eragiten dituzte elikagaien aprobetxamendu organikoan. Adinean aurrera egin ahala, organoak, digestio-organoak barne, ez dira hain funtzionalak, eta horrek azaltzen ditu pertsona zahar askok jatorduen ondoren izaten dituzten digestio-arazoak, idorreria-arazoak edo elikagaiak ondo murtxikatzeko ezintasuna, edo haien urdailak digeritzeko duen moteltasuna.\nBitamina-urritasunak, proteinak, burdina eta zinka gutxiago kontsumitzearekin batera, anemia, muskulu-ahultasuna eta immunitate-sistema izateko arriskua areagotzen du.Oro har, esan daiteke adinean aurrera egin ahala digestio-sistemak aldaketa morfologikoak (atrofia) eta funtzionalak izaten dituela (digestio-entzimen jariaketa eta mugikortasuna murrizten ditu), eta horrek aldaketak eragiten ditu digestioan eta mantenugaien xurgapenean, eta, beraz, gutxiago aprobetxatzen ditu irentsitako elikagaiak. Orduan, gurpil biziotsu bat hasten da, eta, garaiz ez bada, adinekoek maiz samar izaten dituzten malnutrizio-desnutrizio egoeretara eraman dezake. Adineko askok gogorik ez dute eta jateko gogorik ez dute, janaria murtxikatzeko edo irensteko zailtasunak dituztelako (disfagia), edo gutxiago jaten dute jan ondoren digestio-arazoak eta hantura saihesteko.\nElikagai gutxiegi kontsumitzearen ondorio nagusia da desnutrizioa sortzen hasten dela, bai orokorra, bai elikagai jakin batentzat berariazkoa, eta horrek azaltzen du, era berean, gogorik eza edo anorexia, jateko gogorik eza. Nahiko ohikoak dira bitamina batzuen urritasunak, hala nola B12 eta D bitaminaren urritasunak; izan ere, elikagai proteiko eta burdina eta zinka aberatsak gutxiago kontsumitzearekin batera, anemia, muskuluen ahultasuna eta immunitate-sistema areagotu egiten dira, eta, ondorioz, infekzioak izateko edo zenbait gaixotasun sendatzeko pronostiko okerragoa izateko arriskua dago.\nDesnutrizio-arriskua duten beste faktore batzuk ere badaude, hala nola, adinekoaren maila sozioekonomikoarekin zerikusia dutenak (bakardadea, alarguntasuna edo erosteko ahalmen urria, besteak beste) eta joan-etorria eragozten duen mugimendu-zailtasunarekin, erosketa egiteko aukerarekin eta baita janaria prestatzearekin ere zerikusia dutenak. Eta adineko pertsonak gaixotasun kroniko bat edo gehiago baditu diabetea, hipertentsio arteriala, hiperkolesterolemia…, kontuan izan behar du hartzen dituen sendagai batzuek albo-ondorioak eragin diezazkioketela eta elikagaiak berez jateari eragin diezaioketela (goragalea, anorexia, idorreria edo beherakoa).\nFaktore horiek guztiek, alde batetik, adineko pertsonen desnutrizioaren kausa anitzeko jatorria zehazten dute, eta, bestetik, pertsona horiek begiesteko eta dieta adinekoen behar berezietara egokitzeko beharra edo aparteko nutrizio-euskarriaren beharra baloratzea. CONSUMER EROSKI gidaliburuak ("Nola erantzun hobeto gure adinekoei") xehetasunez azaltzen ditu zahartzeari buruzko teoriak, adinarekin organismoan gertatzen diren aldaketa funtzional guztiek pertsonaren osasunari nola eragiten dioten ulertzen laguntzen baitute.\nJoan hurrengo orrira: Geriatriako egoitzak »\ndesnutrizio egoitzak nutrizio-egoera población anciana española-eu zaharrak


IRINMODO (1307-2018): HALLOWEEN ANTZUOLAN ERE BAI\nGerta dakiguke ez jakintasunagatik-edo pentsatzea kanpotik datorkiguna berria dela, eta sarritan norberaren kulturako erreferentzia ezean besteenak imitatzera joaten gara, gureak baztertu eta ezagutu gabe kanpokoak bereganatzeraino.\nAspalditik sumatzen dugu inorena denaren imitatzaile hutsak garela, sarri merkataritza eta kontsumo irizpideak lagunduta ere.\nGauza bera gertatzen da azkenengo urteetan gero eta entzunagoa den jaialdi honekin, izan ere gero eta ugariagoak dira han eta hemen ditxosozko "Halloween" honekin gure seme-alabak antolatzen ari diren jaiak.\nBada jakin dezagun herrian, Antzuolan, Euskal Herriko hainbatetan bezala, ospatzen zela "Arima eguna"; hildakoen arimari eskainitako ohitura bat non herriko gazteenak kalabazak husten zituzten barrutik, begiak eta ahoa adieraziz eta barruan kandela bat zuela herriko toki ilunenetan jarriz. Beraz, lehen gaur ez bezala bazekiten nola ospatu egun hau.\nPasatzen da egun gure izaeraz dugun ezjakintasun honetan errazegi imitatzen ditugula kanpokoak, bai forma eta baita fondo aldetik ere.


Aguraingo lehenengo Belarriprest eta Ahobiziak aurkeztu ditugu | Lautada\nAguraingo lehenengo Belarriprest eta Ahobiziak aurkeztu ditugu\nAgurainen Euskaraldia 11 egun euskaraz ekimenaren lehen hamaikakoa aurkeztu dugu. Ekimenaren enbaxadore izango den lehen hamaika lagunen taldea, Agurainen egindako aurkezpenean agertu da lehenengoz. Hamaikako hau eta agerraldia baliatu dugu azaroaren 23tik abenduaren 3ra egingo den ariketa sozialean parte hartzeko deia egiteko.\n11 egun horietan Ahobizi-Belarriprest metodologia praktikan ipiniko da. Ahobizi izango dira euskaraz ulertzen duten guztiei beti euskaraz egingo dietenak. Eta Belarriprest izango dira euskara ulertzen dutenak eta eskatzen dutenak haiei euskaraz hitz egiteko, nahiz eta erdaraz erantzun.\nEkitaldia Aguraingo Natalia Lafuentek eta Maiteder Sasietak bideratu dute. Biak 75 Ordu Euskaraz ekimenaren antolakuntza kide izan ziren 2016an. Izan ere, 2016tik Euskal Herriko hainbat herritan antolatutako aktibazio ekimen horietatik dator aurtengo Euskaraldia; ariketa herrikoiak izan ziren eta oso arrakastatsuak antolatu ziren herrietan.\nAurkeztutako Aguraingo 11 lagun hauek banan banan azaldu dute zergatik diren belarriprest edo ahobizi. Hona hemen nortzuk osatzen duten Aguraingo hamaikakoa eta bakoitzak emandako arrazoiak konpromiso berriak hartzeko:\n–Natalia Castro Asurmendi. “Belarriprest izango naiz. Gure hizkuntza zaindu, gozatu, mintzatu eta batez ere, maitatu behar dugulako“\n–Belen Beraza Gorospe. “Ahobizi izango naiz. “euskal-duna” naizelako eta Euskal Herri “euskara-duena” behar dudalako“\n–Pablo Hernani Gil. “Belarriprest izango naiz. Etxean euskaraz bizitzeko hartu genuen erabakia publikoa egin nahi dut, eta orain kalera eraman nahi dut.“\n–Ana Luzarraga Quintana. “Belarriprest izango naiz. Ahobizi izateko ikasten ari naiz, euskaraz bizi nahi dudalako. Ekimen honetan parte nahi dut euskara gehiago erabiltzeko.“\n–Eki Imaz Ruiz de Egino. “Ahobizi izango naiz. Euskara gehiago erabili nahi dut, gizarte euskaldun batean bizi nahi dudalako. Denok batera, lortu dezakegu.“\n–Jesus Angel Urrutia Martos. “Belarriprest izango naiz. Euskaraz hitz egiten duen jendeari aukera eman nahi diot euskaraz aritzeko“\n–Karlos Iturriaga Arrabal. “Ahobizi izango naiz. Euskaldunok egiten gaituena ez delako lurraldea, ezta banderak, ikurrak, edo abizen bat. Euskaldunok egiten gaituen altxorra euskararen erabilera da.“\n–Kawthar Belfdal Maamar. “Ahobizi izango naiz. Beti erdaraz hitz egiten dut, ikastetxean izan ezik. Herrikoekin hitz egin nahi dut, horrela, bestei euskaraz aukera emango diet eta nire euskara hobetuko dut“\n–Jone Otxoa Saenz de Valluerca. “Ahobizi izango naiz. Nire ingurua euska(ahal)dundu nahi dut, nigatik hasi eta mugarik gabeko mundura zabalduz, euskara baita gure territorio libre bakarra.“\n–Marta Madrazo Castro. “Belarriprest izango naiz, euskaldunen arteko komunikazioa errazteko.“\n–Beñat Oribe Garmendia. “Belarriprest izango naiz. Nire inguruan euskaraz aritzeko erraztasunak eman nahi ditut.”\nHamaika lagun hauek euskararen aktibazioa sustatzeko urratsa ematea erabaki dute. Ekimenaren enbaxadore izango dira, eta herritarren izen ematea aktibatzeko lehen deia egin dute. Ekimenaren berri emango diete ingurukoei gainera. Izan ere, ekimenean parte hartu nahi duten pertsonek ere ahobizi eta belarriprest rolen bitartez euren hamaikako propioak osatzea gomendatzen da. Hauxe da, euskarazko harremanak izateko eta inertziak astintzeko Euskaraldiak proposatzen duen formula.\nAurkezpenean azaldu dugu zer egin behar duten herritarrek ariketa sozial honetan parte hartzeko. Hauexek dira eman beharreko pausuak:\n-eman izena ahobizi edo belarriprest bezala\n-proposatu zure ingurukoei\n-prestatu zure hizkuntza portaerak aldatzeko: ikastaro edo tailer batera joan\n-11 egun horietan txapa erabiliz hizkuntz portaera berriak erabili\nAgurainen Euskaraldiaren talde eragilea lanean gaude, herritarrak eta udala elkarlanean. Gaurtik aurrera, Agurainen, 3 prozesu ipiniko dira martxan: izen-emate kanpaina, herritarrak prestatzekoa eta metodologiaren sustatzaileak lortzekoa. Begiratu agenda. Maiatza eta ekaina tailer, ikastaro eta ekitaldiz beteta dator.\nLautadako 16 entitatetan pilotajea egingo dugu


Idatzieistezu baladatxu bet || unai elorriaga > julen gabiria\nunai elorriaga > julen gabiria\nZoriaren ipuina dala esan geinke, edo Atzamarrak agindukoak, edo Hiztegiek ez dinoe dakiten guztia. Julen eta Unai ekarri genduzen halango baten Larrabetzure berbaldie emotekotan. Sasoi hartan idatziten egoazan nork bere bigarren eleberrien ganean eginoskuen berba, zer deritzozu espagetiek arkondaratan uzten deurien lohiari eta zer erantzungo zeunkio bizikletia hankarik ez eukiteko arrazoi nahikoa ez dala dinonari. Gero hiztegi bat hartu, edozein orrialde aukeratu, orrialde horretako berba bat hatzamar azpien hartu eta, erreleboka, ipuina osatu zeurien, bat-batean. Eta gusteu ein jakun. Eta hori berori ein deurie LINTERNA GORRIArako. Julen Gabiria eta Unai Elorriaga direz. Edo Julen Elorriaga eta Unai Gabiria. Batek daki. Okerrak eta olgetazaliak be badirenez, zeuk asmatu bikozu nok esan deuen zer.\nIdatzieistezu baladatxu bet\n-Bai ba. Eta? Norako asmoagaz ba?\n-Edo Pragara edo Ponte a Emara. Edo Dublinera.\n-Ez dau emoten oso pertsona koherentea zaranik. Dublinera joateko itsasoa pasau behar da, eta trenez…\n-Bardin da. Kontua da han goitik itsasoa ikusten dala. Koherentea? Koherentea izan zara inoiz ala?\n-Koherentea zertan? Trena hartzerakoan, liburuak idazterakoan ala bizitzeko momentuan?\n-Koherentea lagunakaz, familiagaz… izango zara zu bai, baina literaturan? Literaturan ez zara inoiz koherentea izan. Nork esan dau, ganera, literaturan koherentzia behar danik? Eta esan badau be, kasu egingo deutsagu ala?\n-Ezagutzen dot teoriko bat, baina izenik ez deutsut esango, kontau eustana idazle bat ez dala sekula idazle, ez badauka traiektoria bat. Hau da, liburu on bat egin badozu eta gero txar bi segiduan, orduan ez zara idazlea. Barruak eskatu deustana idatzi izan dot orain arte, eta barruari ezin jako eskatu traiektoria literariorik. Nire lehenengo liburua eta bigarrena sano diferenteak dira, baina traiektoria pertsonala egon da, eta igual literarioa be bai. Inkoherentea naz? Koherentea?\n-Koherentea zara zeure buruagaz. Kontua da liburuko pasarteetan inkoherentzia lantzea, onenak lez. Hau piropo moduan esaten deutsut.\n-Barkatu, despistauta egon naz lehiotik begira.\n-Bai, neuk be ikusi dot pasau dan karrerista. Italiarra zan, ezta?\n-Sudurra behintzat italiarrarena eukan. Beitu, konturatu naz biok emoten deutsagula inportantzia holako gauzei: sudurrei eta.\n-Eta uleari be bai. Zuri begitutea baino ez.\n-Zure liburuen izenburuak kuriosoak dira, ule kontuak eta. Niretzat izenburua sufrimentua da, eta zuretzat jolasa. Ahor diferentzia bat.\n-Olgetan be ikasi egiten da. Ganera, araueri kasurik egin barik ikastea da gauzarik politena. Edo arauak ikasita apurtzea. Edo tranpak egiteko azpibideak ikastea. Seguru dakit hurrengoan gozatuko dozula izena ipintean. Kontua da irakurleari burla egitea. Apur bat.\n-Ez, ez, badakit ez dodana gozauko. Sufridu egiten dot. Niretzat, izenburuak erlazinoa euki behar dau liburuko zeozegaz, zeozer inportanteagaz, ahal bada. Eta hori lortzea, eta gainera titulo erakargarria izatea, liburuaren filosofia biltzea eta doinua eukitea... hori lartxo da niretzat. Sufridu egiten dot, eta ezin deutsat burla egin irakurleari.\n-Gauza lar eskatzen deutsazuz izenburu bateri. Nork esan dau hori guztia behar dauela izenburu batek? Eta esan dauenak nogaz enpatau dau? Benetan sinesten dozu hori, Gino?\n-Ostantzean ez naz trankil geratzen. Ez irakurleagaitik, ze irakurlea ez dot ezagutzen, ezpada nigaitik. Gustauko jatan kapazidade hori eukitea: edozer ipini titulo lez eta inori esplikazinorik ez emotea zegaitik edo zegaitik ez. Baina, beste alde batetik, izenak eta edukinak erlazinoa eukitea beharrezkoa jata, nik neuk be jakiteko ze letxe nabilen idazten. Eta zuk oin arte probau ez dozun gauza bat probau dot nik: nobelan gauza historikoak sartzea, eta hor fikzinoa tartekatzea. Eta kontua da Historiak badaukazala kausak eta ondorioak, eta batzutan sentsazinoa eukiten dot, Historiaren ondorio bat sartzen badot liburuan, Historia horren kausa be azaldu behar dodala, eta arriskua dago azalpen absurdoetan galtzeko, istorioagaz erlazinorik ez daukienak. Hor zalantza agertzen da: Historiari fidel izan eta dana kontatu, ala Historiari fidel izan eta ezer ez kontatu?\n-Baina historia benetakoa da, ala?\n-Guzurretakoa behintzat ez da. Ondo dakizu existiduten dana. Nik oso hur ikusten dot nire burua Historiatik, aber hobeto azaltzen dodan: zeozer idatzi behar dodanean, zeozer luzea, nire istorioa eta nire pertsonaiak beti dagoz Historiagaz zelanbait lotuta; zu eta ni be, pertsona garan aldetik, Historiagaz lotuta gagozan moduan. Zuk kapazidadea daukazu (eta miretsi egiten dot kapazidade hori) istorio bat asmatzeko Historiarik ez daukan leku baten eta, ondorioz, zure pertsonaiek eta zure egoerek ez daukie Historiagaz lotzen dituen katerik. Eta Historiaren gainean nabilenean, bardin jat oin dala 70 urteko gerra zein gaurko egoera.\n-Gehiago esango neuke: kultura, bizileku eta izenik bako pertsonaiak idazten dodaz. Niri gustaten jatazan gauzak kontateko, historia, kultura-eta zamak baino ez dira. Ahalegina egingo dot azaltzeko: pertsonaia Algortan ipinten badozu, historia jakin bat emoten deutsazu, kultura jakin bat, bakar-bakarrik Algortan jaio eta bizi dala esanda. Eta, ondo dakizu Julen, ni ez nazela lotsatzen Algortakoa nazelako, ezpada guztiz kontrakoa. Baina horrek (historiak, kulturak...) pertsonaia baldintzatuko dau, onerako zein txarrerako. Eta ez pertsonaia bakarrik: irakurlea baldintzatuko dau, batez be. Portugaleteko batek irakurten badau, aurreiritzi batzuk eukiko dauz Algortako kontuen ganean. Bilboko batek irakurten badau, beste batzuk. Gizpuzkoar batek beste batzuk. Beste hizkuntza batzuetara itzultzen bada, zer esanik ez (Argentinan, Polonian, Suedian...). Kontaten dozuna, modu horretan, guztiz diluitu egiten da testuan, eta irakurlea gehiago dago beste kontu batzueri begira, benetan garrantzia daukanari baino (hain zuzen be, gizartean gertatzen dana beste gauza batzuekaz: hainbat informazino eta denbora faltagaz, oinarrizkoari kasu gitxi -baina beste eztabaida baterako kontua da hori-). Ostera, nik historia alde batera itxiten dodanean, horixe lortu gura dot: holango batean, italierazko itzulpena egiten dabilena deitu eta esan eustan SPrako tranbia bere herrian, Ancona partean, imajinetan dauela. Gero Argentinako irakurle batek posta elektronikoz esan eustan Banfielden imajinetan ebala SP. Eta jakingo dozu Julio Cortázarren herria zala Banfield. Horixe lortu gura dot nik: historiaren eta kulturaren zama kendu gura deutsiet pertsonaiei (izen biblikoen kontua be hortik dator, jakina).\n-Beste alde batetik, Historia bako lekuak asmatzen dituzunez, libreagoa zara, ze ez dozu inoiz topauko anakronismorik edo muga historikorik. Nire mundu literarioa denbora eta espazioaren koordenadetan kokatzen da, eta zureak ez dauka holakorik: denbora irakurleak gura dauena da, eta espazioa be bai. Hori gauza handia da. Ez dozu ezer azaldu behar, beharrik ez daukazulako. Aldiz, errealidadeagaz olgetan hasten bazara, zure pertsonaiak kokatzen badozuz Italian eta 1943an, muga handiak dagoz hor, eta fidela izan behar zara Historiagaz. Baina lehengo kontua: Historiagaz fidel jokatzeak ez dau esan gura ezin danik Historiagaz olgetan ibili. Historia, azken baten, hari narratibo bat da, hari sendo bat, mila adartxo dituana. Imajinau erreka handi bat, Amazonas, eta erreka horretatik urteten diran adartxoak. Eta danok dakigu zer pasau dan hari sendo horretan, hori dalako liburuetan agertzen dan Historia, baina beste adartxo horreek olgeta literariorako materiala dira, argi eta garbi. Orduan, Historia txiki hori, benetan pasau zan arren eta nonon jasota egongo dan arren, moldatu egin leiteke, eta plastilina lez egokitu zure istoriora. Mussoliniren ahotan ipini daikezu astokeria handi bat, eta hori zilegi da, ze horrek ez dau Historia aldatuko, baina igual bai izan leiteke inportantea zure istoriorako. Egunen baten probau beharko zendun. Ondo dagoz Idus-eta, baina mugatutako esparru baten aukera barriak agertzen jatzuz, esate baterako mugakaz olgetea.\n-Interesantea da esaten dozuna: pertsonaiak historiaren mugetan sartu eta mugakaz olgetan ibiltea. Hori irakurri eta bertsoa etorri jat gogora. Bertsoak dira gaur egungo literaturan elementurik mugadunenak. Eta badakizu olgetazalea nazela ni. Eta bertsozalea. Olgetan hasteko ez daukat problemarik. Oraindino, baina, ez dot beharrizanik sentidu nobela batean olgeta horregaz hasteko. Ez nobela oso batean behintzat. Izan be, nobela zati betzuetan egin dodaz holangoak. Eta hor dago niretzako gaurko literaturaren traba handi bat: emoten dau nobela batean ideia bategaz hasten zarenean, nobela osoan eutsi behar deutsazula ideia horreri. Eta beharbada ideiak 40 orri beteteko balio dau, baina ez gehiagorako. Eta, halan eta guzti be, idazleak eutsi behar deutso horreri eta, ganera, ezin dau 150 orriko nobela bat idatzi, 450ekoa idatzi behar dau, hori ei dalako idazle handi bihurtzeko Bide Bakarra (Juan Rulforen etxera joan beharko ginan astean behin beharbada). Esan gura dot konplejuak daukaguzala zortziehun.\n-Idazlearen buruan kezka bat agertzen danean eta, ondorioz, kezka horren gainean idatzi gura dauenean, egiten dauena da berez txikikeria bat izan daitekeen hori puztu. Orduan, zure kezka, momentu baten, izan bazan zaharren buruan sartzea, Lucasegaz egin zendun moduan, ba hori puztu egiten dozu, exajerau, ze hori egin ezean gaiak (horrek eta munduko beste gehienek) ez dau emoten askorako. Eta sartzen zara Lucasen buruan eta, derrigor, egin behar dozuna da egoera hori beste elementu batzukaz parekatu, kontrastea sortzeko, txispa sortzeko eta, modu horretan, istorioa sortzeko: Lucasen buruan sartzea alperrik izango zan, alboan ez bazendu Marcos sartu, gaztea. Txispa sortzeko, istorioak aurrera egiteko, kontau gura dozun egoerak beste egoera baten beharra dauka, alkarren artean tirabiratxoa sortu eta aurrera egin daian. Nobela bat idaztean, aukera bi dituzu, gitxienez: bat, ipuina lez idaztea nobelea, hau da, dianaren erdira doan gezia lez (Tabucchik holakoak egiten ditu, maisua da horretan); eta bi, hasierako ideiari beste ideiaren bat gehitzea, ideiak alkarren artean aberastuz.\n-Egia da ideiak gehitu egiten doguzela istorioak aurrera egin ahala. Inposiblea izango zan hasikeratik nobela osoa buruan eukitea. Ganera, aberastasuna dakar horrek. Esan gura dot pertsonak egoera diferenteak daukazala egunean zehar, astean zehar (bardina da domeka bat eta eguen bat?; bardinak dira eguen bi?), hilean zehar, urtean zehar, lustroan zehar. Eta jakina da liburu bat buruan daukazunean, ezin dozula inoiz kendu. Eta ondo dago egun batean euki zendun ideiak beste egoera batzuk ezagutzea, pelikula barriak ikustea (eta entzutea), liburu barriak irakurtea, albistegi barriak irunstea. Modu horretan jatorrizko ideian ez egozan elementuak batuko dira.\n-Historiaren kontuagaz hasi gara, eta Historiak baliabide literario ederra emoten deusku: elipsia. Kontau beharrekoa hortxe dago, baina geure esku dago zer kontau eta zer ez erabagitea. Gero eta maiteminduago nago elipsiagaz. Elipsia ez da testua borretea. Da narrazinoaren erdian zulo bat egitea, baina baldintza bategaz: informazinoz betetako zuloa izatea. Elipsiagaz lortu behar dozu:\na) Irakurleak ulertzea zer esan gura dozun, edo\nb) Irakurleak bere interpretazinoa egitea, zure interpretazinoagaz bat etorri ez arren.\nEdozelan be, eta bi horreetako zein lortu gura dozun alde batera itxita, idazleak irakurleagazko konplizidadea lortu gura dau beti elipsiagaz. Eta konplizidadea lortzeko ez da nahikoa zulo sinple bat egitea narrazinoan. Hori, elipsi bat baino, txapuza bat izango zan. Konplizidadea lortzeko informazinoa emon behar dozu zuloa agertu baino aurretik eta (edo) zuloaren ostean.\n-Elipsia sí señor: elipsia da aparatu bat itzela. Ahozko tradiziñoan ikusi behar da elipsia, gauza inportantea dala ikusteko. Hartu balada bat. Hartu Prantzie kortekoa balada. Kontaten ez dana, argi dago, kontaten dana baino inportanteagoa da. Kontaten dana, baina, ez da inportantzia gitxikoa. Batez be kontaten dan moduari begira: alde batetik, bazterreko kontuak kontaten dira, baina bestetik (eta meritu handia dauka horrek) elipsian doana ulertuteko pistak banatuten dira, hemen bat eta han bestea. Beti behar diranak, ez bat gehiago ez bat gitxiago, eta danak, ganera, abilidade handiagaz. Holan amaitzen da balada (buruz nabil, parkatu zeozer txarto badago): "Ai, nire amaginarreba / muskerrez betea / subeak egingo al deutsu / arratserako ohea". Gero beste kontu bat be badago elipsiagaz nahiko lotuta: gehiegi kontateko joera ez ete dagoan esaten deutsat askotan neure buruari. Hau da, aurretik esan dogunaren kontrako aldea. Asko kontaten da: lar. Esplikazinoak emoten dira lartxu. Liburu batean gauza guztiak ulertuten doguz; kausa bat badago, ondorioa agertuko da luze barik. Eta, por supuesto, ondorio arraro bat agertzen bada, hori nondik datorren, zergaitik, nork, zelan eta abar azalduko deusku offeko abots batek. Eta zenbat gauza ez ete dago munduan esplikazino barik. Lehengo egunean nik idatzitako zozokeriak irakurtzeko 14 euro ordaindu ebazan tipo bat ezagutu neban. Horrek esplikazinorik dauka? Langile normal batek ordu bi edo gehiago emon behar dauz 14 euro irabazteko. Zertarako eta lau gazbako kontu erosteko gero.\n-Elipsiagaz hasi eta puntu bat atera dozu, interesantea ez, fundamentala dana: ahozko tradizinoa. Hor badogu alkartzen gaituen puntu bat: ahozkotasunera jotea, arau batzuk apurtu arren. Izan be, arauak apurtzeko dagoz. Eta ohituegi egon gara, pertsonaiak berbetan ipinterakoan, arauen markoaren barruan ipinten, baina gero eta argiago ikusten dot pertsonaiek ezin dabela holan berba egin. Nik arauen barruko alkarrizketa bat irakurten badot, ez dot sinisten. Beti dago zeozer txirriau egiten dauena, gauza bat dalako narrazinoan idazten dozuna (eta hori bai, arauen barruan joan daiteke), eta beste bat pertsonaia biren arteko alkarrizketea, edo monologoa edo dana dalakoa. Eta idazkeran zeozerk txirriau egiten badau (hiztegian karrankatu ipinten dau, baina horrek be nahiko karrankatzen deust edo, hobeto esanda, ikaragarri txirrietan deust), alkarrizketeak esate baterako, ba orduan hori traba bat da irakurteko momentuan, eta sinesgaitza bihurtzen dana ez da bakarrik alkarrizketea, ezpada istorio osoa. Irakurlea buru-belarri sartu behar da liburuan, sinistu egin behar dau dana: istorioa bera, kokapenak, egoerak eta pertsonaiak. Azken baten, pertsonaiagaz identifikau behar da, edo gorrotoa hartu behar deutso pertsonaiari, edo dana dalakoa, baina pertsonaiagaz euki behar dau holako harreman bat, eta hizkera da horretarako lehenengo baldintza. Pertsonaiak hizkera artifiziala erabilten badau, irakurlea ez da sartuko liburuan, edo momenturen baten sartzen bada, laster urtengo da barriro, belarrira arraroa egiten jakon esaldi-egitura baten erruz. Zergaitik mantendu behar dira arau horreek literaturan eta, aldiz, zineman pertsonaiek kaleko eran egiten dabe berba? Azkenean gauza bera da: zinemak eta literaturak gauza bera egiten dabe, istorio bat kontau. Eta zergaitik idatzizko formatuan pertsonaiak izan behar dira gramatikalki zuzenak, izan beharrean naturalki zuzenak?\n-Alkarrizketen ganean dinozuna ez neuke hobeto esango. Hori da gaurko literaturan belarriari min gehien egiten deutsana. Gaurko literaturan dinot: abangoardismo guztiak eta esperimentalismo guztiak pasau ostean. Izan be, Arthur Conan Doyleren nobela bat hartzen badozu eta pertsonaiak tesi doktoralak egiten ibiliko balira lez egiten badabe berba, konforme gelditzen zara. Baina gaur? Eta holangoak egin gura dauenak be (alkarrizketak normaren barruan), itzelezko ahalegina egin behar dau irakurlea nobela barruan sartzeko eta monologo doktoral horreekaz gozatzeko. Hori ez dago danon esku. Hori hiruk egin leike munduan. Baina, graziosoa da: ahozkoari gehiago begiratzen deutsagunori esaten deuskue sinple idazten dogula (eta munduko sinpleena da normaren barruan idaztea), akats gramatikalak egiten doguzela, erderakadak erabilten doguzela... Ez daukazu zuk, Julen, zure euskara-garbizale-aingerua buru ganean? Ez deutsu inork esan euskara garbia erabili behar dala liburuetan? Emoten dau literatura eta euskalgintza gauza bera dirala. Eta badira. Neurri batean. Baina neurri batean bakarrik. Baten batek esango dau literatura euskalgintzaren barruan dagoala. Eta holan da. Baina nik esango neuke aldrebes be badala: euskalgintza literaturaren barruan dagoala, parte bat dala, baina beste parte asko daukazala literaturak. Horren ganean, beharbada, gehiago pentsau beharko geunke.\nBeste gauza asko esango neukez literaturan ganean. Esan neinke gure literatura J. Berger dala, eta A. Baricco, eta W. Gombrowicz, eta L. Perutz, eta P. Lizarralde, eta H. Cano, eta S. Beckett, eta Obabakoak, eta Orio, eta Aretxabaleta, eta A. Egaña, eta J. Rulfo, eta futbito zelai bat hormigoizko zoruaz. Hori da batez be gure literatura eta ez gara hortik despistatu behar, eta Kirmen Uribek dinoan lez, eutsi behar deutsagu "hego-haizea usaintzeko moduari". Eta pentsetan dot, Julen, nahikoa dala, lar egin dogula berba eta beste batzuek egin behar dabela berba, esate baterako, Igor Estankonak eta Ramon Saizarbitoriak, ala Anjel Lertxundik eta Joseba Sarrionandiak, ala beste guztiek.


deskribapena:Landare seeding erretilua,Landareen hazkuntza etxeko kitak haztea,Landareen laborantzarako berogailu elektrikoak\nHome > Produktuak > Seedling Heater System > Seedling Heat Mat > Landare laborantza berogailu elektrikoa berotzeko kit\nLortu goiz hasi zure larruazala eta moztu zure lorategian neguan neguan instalazio elektrikoen berokuntza kitekin . Barruko plantulak lantzeko bereziki diseinatuta dago. Plastikozko kupula garbia errazten da plantulen hazkundea behatzeko. Kupula argi 2 isuri zuloak seedling en arnas metabolismoa laguntzen. Edozein unetan, edozein lekutan eta edozein neguan lore, fruta eta barazkiak lantzeko egokia. Plastikozko etxebizitza (oinarria ABS da; kupula PET argi dago egina; txertatze erretilua PS da).\nSeedling Heat Mat Walmart Canada Harremanetarako orain\nHazien ernetzea bero-mat termostatoa Harremanetarako orain\nLandare seeding erretilua Landareen hazkuntza etxeko kitak haztea Landareen laborantzarako berogailu elektrikoak Landareen erretilua Landare Nusery hedapena erretilua Landare akriliko erretilua Landareen berokuntza erretilua Ceram Landare erretilua