[Bir]pentsatzen 2015 - IparHegoa\nIparHegoa > [Bir]pentsatzen 2015\n“Kapitalismoaren krisia: ekonomia eta garapean beste modura ulertzea”\nLan merkatuaren azterketa genero ikuspegitik\nKapitalismoa eta krisi ekologikoa\nKlase identitateen bilakaera eta egungo ezaugarritzeak.\nLangile klasearen egituraren bilakaera.\nSindikalgintzaren bilakaera Europan. Afiliazioaren eboluzioa eta sindikatuen instituzionalizazioa.\nIsabel Rauber (bideoz / Video)\nSindikalgintza tradizionaletik sindikalgintza ulertzeko modu berrira. Argentinako kasua.\nEuskal Herriko sindikalgintza azken 25 urtetan.\nGlobalizazioa eta kapitalismoaren nazioarteratzearen eraginak langileen errealitateetan.\nKapitalaren erasoaldiaren zergatiak, joerak eta ondorioak.\nAuzo erresistentziak eta elkartasun sareak.\nPrekarietatean dauden pertsonen antolaketa eta borroken ezaugarritzeak.\nAgenda sindikalaren bilakaera eta proposamenak.\nProzesu demokratikoak eta ikuspegi soziala. Erabakitzeko eskubidearen aldarria eta garapena.\nSozialismoaren eraikuntzarako gakoak.\nEuskal sindikalgintza eta prozesu politikoa.\nLangile subjektibitate berriak eta sindikalgintza. Lan saioak.\nGazteria eta sindikalgintza\nIon Bernat Zubiri, Iñigo Erkiaga eta Arlette Apraiz, Maddalen Dorador.\nSektore ekonomiko feminizatuak eta sindikalgintza\nIsabel Otxoa (EHU), Saioa Iraola (Bilgune Feminista), Izaskun Garcia (LAB), Yolanda Jubeto.\nLangabeak eta sindikalgintza\nImanol Esnaola (Gaindegia), Bea Martxueta ( LAB), Eneko Yoldi (Colectivo de personas en paro en Iruñerria).\nAutonomoak, kooperatibistak, langile-ekintzaile sozialak, produkzio bitartekoak beretu dituztenak eta sindikalgintza\nIgor Ortega (Lanki), Liher Gonzalez (Coop57 – Olatukoop), Zaloa Perez (REAS), Aritz Otxandiano (MCC) eta Txomin Lorca (LAB).\nErretiroan dauden langileak eta sindikalgintza\nMiren Etxezarreta, Mikel Saralegi (LAB)\nKomunikazioa, ideologia eta hegemoniaren eraikuntza\nLangile klase tradizionalaren ikuspegia ahultzen duen diskurtsoaren diagnosia\nKomunikazioa, ideologia eta boterea hegemonia independentistaren eraikuntzan.\nKomunikazioa, boterea eta genero sistemaren eraikuntza.\nEkintza eta eredu sindikala [bir]pentsatzen\n[A] MAHAI INGURUA: SINDIKALGINTZA eta KLASE GATAZKAK\nSindikalgintzaren funtzio historikoak eta hauen bilakaera.\nJoseba Permach eta Igor Arroyo\nSindikatuak, alderdiak, mugimendu sozialak, alternatibak.\n[B] MAHAI INGURUA: NEGOZIAZIO KOLEKTIBOA GAUR EGUN\nNegoziazio kolektiboaren historia mendebaldeko jendarte kapitalistetan: aurrekariak eta sorrera.\nNegoziazio kolektiboaren egitura, edukiak eta eragina Euskal Herrian.\nNegoziazio kolektiboaren desagerpenak sortzen duen testuinguru berria. Norantza? Lan harremanen indibidualizaziorantz?\n[D] MAHAI INGURUA: KOMUNIKAZIO MODU BERRIAK. Dinamika soziala eraginkortzeko tresna berrien erabilpena.\nKasu praktikoen inguruko tailerra.\n[E] MAHAI INGURUA: ORDEZKARITZA SINDIKALA. Ereduak eta erronka berriak.\nDelegatuak, afiliatuak eta sindikatuarekiko harremana.\nOrdezkari sindikalak / Representantes sindicales\nBorroka sindikala lantoki eta herrietan.\nTafallan jaioa, Ezker independentistako kidea urte luzez. Idazlea da eta une honetan Iratzar Fundazioko zuzendari lanetan dabil. Nacido en Tafalla, participa en la izquierda independentista desde […]\nBartzelonako Unibertsitate Autonomoko irakaslea eta Taifa Ekonomia Kritikoko Mintegiko kidea.\n1979an Iruñean jaioa. Historian lizentziatua da eta Zinema Dokumentalean diplomatua. Une honetan Ipar Hegoa Fundazioan komunikazio lanetan dabil. Nacida en Iruñea en 1979. Licenciada en Historia […]\nDoctor en Historia Contemporánea por la Universidad de Zaragoza. Se incorporó a la Universidad Pública de Navarra donde ejerce la docencia desde 1995 como Profesor Titular […]\nEkonomian aditua da eta une honetan Gipuzkoako Ogasun eta Finantza Departamenduko diputatuaren aholkularitza lanetan dihardu. Economista y activista en diferentes movimientos sociales. En la actualidad es […]\nNazioarteko enpresa zuzenbidearen irakasle EHUn. HEGOA eta OMAL (Observatorio de multinacionales en America Latina) elkarteko kidea eta TTPren (Tribunal Permanente de los Pueblos) laguntzaile lanetan aritzen […]\nEkonomilaria eta sindikalista da. Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko ¨Trabajo, Ambiente y Salud¨ Katedrako zuzendaria da une honetan. Besteak beste, Viento Sur publikazioan parte hartzen du. Es economista […]\nSophie Béroud, 1973an jaio zen idazle eta akademiakide frantziarra da. ATTACeko kidea, une honetan Lumière Lyon II Unibertsitatean zientzia politikoetako irakasle lanetan aritzen da. Bere ikerketa […]


Buruntzaldeako gazte sortzaileak ere Euskaraldiarekin bat - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nBuruntzaldeako gazte sortzaileak ere Euskaraldiarekin bat\nTxintxarri Aldizkaria 2020-11-20 08:00\nBelaunaldi berriak euskaraz sortzera motibatzeko arrazoiak eta artista bakoitzak hizkuntza horretan sortzearen zergatiak bildu dituzte Buruntzaldeako Gazte Sortzaileek ikus-entzunezko pieza honetan. Gaur hasi den Euskaraldiarekin bat egin dute haiek ere.\nEskualde mailako artista ugarik parte hartzen dute bideoan, Lierni Rekondo eta Oihan Agirretxe lasarteoriatarrek tartean.\nNola motiba daitezke belaunaldi berriak euskaraz sortzera?\nHori da sortzaile gazteek planteatzen duten aurreneko galdera. Gako ugari eman dituzte: euskaraz sortutako gauza bakoitza altxor bikoitza dela; funtsezkoa dela euskarazko erreferenteak sortzea belaunaldi berrientzat interesekoak diren esparruetan; instituzioek babesa eta baliabideak eman behar dizkietela sortzaileei; oso aberasgarria dela euskal sortzaile komunitatearen parte izatea, eta beste hainbat.\nZergatik sortu euskaraz?\nBideoaren bigarren zatian, ikus-entzunezkoan parte hartzen duten artistek euskaraz sortzeko dituzten arrazoien berri ematen dute. Ia guztiek aipatu dute naturalki egiten duten gauza bat dela, euskaraz bizi, pentsatu eta hitz egiten dutelako egunero.


Asteroko kronikie: Illuntzar, Tartaka eta Armintxe\nIlluntzar, Tartaka eta Armintxe\n180324: Josu, Idoia, Gotzon, Antua, Xabi, Oier.\nTalde bat Iñeritzera juan da, helburua: sarrerako eskaladia amaitzia, eta (azken biharrak amaitzeke badagoz be) desekipatze progresibuan zeozer aurreratzia.\nBestiok, G-127 leza txiki historikua dokumentatzera –bertako terrenuan jabiari oin dala urte batzuk agindutako legez-: Gizaburun, Okamika gaiñian, Tartaka mendiko tontorretik hurre dagona. Hau da: oin dala 20 urte baiño gehixago, basomutil bat (Loibe) bertara jauzi zanekua, eta orduko ADES-eko sekziño lekittarrak (Panpes, Kazalis...) esplorau zebana, motozerria errekuperatzeko atxekixan. Bueno: Xabin aurretiko lanari esker, errez topau dogu; 40 bat metroko sakoneraiño errez allegau gara, pare bat frakzionamendukin; Gotzon eta Antua terminusa aztertzen zeguazela, neu kokotan ibilli naiz, eta asko jaso dot: Meta menardi, Elona quimperiana, Oxychillus, Ischyropsalis, 4-5 masma txiki desberdin... azkenian kontua galdu dot, Carlosek kontau biharko dittu laborategixan. Topo eginda, eta barruko argazkixak bebai.\nArratsaldian, juan dan 15 urtian egitten gabizen legez, Armintxe mendiko hidrogeologia aztertzera juan gara. Gaur IS-20 kueban egon gara, hainbeste datu interesgarri jasota (gustora konpartiduko doguzenak, iñoiz Armintxeko uholdien arazua konpontzeko elkarlanen bat abiatzen bada). Nere aldetik, kokuak hartziaz gain, estuterapia pixkat egin dot, entrenamenduakin hobetzen dan gauzia. Bio aldetik, hamen be uztia ugarixa izan da: masmak tortillia egitteko beste, Lithobius, Scutigera coleoptrata, opilioi zurixka bat... saguzar bat be ikusi dot (zelan arraixo sartu da horra??) itxuraz Rhinolophus hipposideros; eta Xabierrek, azkonarra.\negilea: ADES / ordua 23:07:00\nEtiketak: armintxe, bioespeleologia, gizaburuaga, iñeritze, lekeitio, nabarniz, tartaka\nHormazabal eta o-27\nArmiña eta Ezuneta\nLarrun Galeria eta Ez Dau Ezer Gela inguruak


Azkue Fundazioa 2014-02-24 16:06\nBlogetan! Euskal blogarien topaketa jardunaldiko atal ezberdinak nola egituratuko ditugun azaltzen gabiltza egunotan. Euskal blog ezberdinen egitasmoei buruz gehiago jakiteko... Continue reading »\nEguneroko indarkeriei buruzko berbaldiak\n2014/02/24 - 2014/02/26\nBarria eraikina (Plaza Barria 4) Alde Zaharra |Hitzaldia\n"Eguneroko indarkeriak" lelopean ospatuko dira berbaldi batzuk otsailaren 24,25,26, Eleizbarrutiko Teologia eta Pastoraltza Institutoaren eskutik, urtero garatzen dauan astean. Aitatutako berbaldi guztiak Barria eraikineko lokaletan (Plaza Barria, 4.Bilbao) izango dira, 19:30etatik aurrera.\nAzkue Fundazioa 2014-02-24 12:18\nMartxoaren 6an Blogetan! Euskal blogarien topaketa jardunaldia ospatuko dugu Euskararen Etxean. Atal ezberdinez osatuko da ekitaldia eta hitzaldiak, mahai-ingurua eta euskal blog egitasmo... Continue reading »\nPublierreportaia Deia egunkarian\nBilboko Euskal Herrian Euskaraz 2014-02-24 11:26\nOtsailak 13 irakurri ahal izan genuen “albistea” Noticias taldeko Deiaegunkarian: “Bilbotarren erdiak euskaraz hitz egiten du”.Administrazio desberdinen, Bilboko udala bereziki, papera goraipatzenduen gaztelania hutsezko artikulua da hau, Bilboren balizkoberreuskalduntzean aktore nagusiaren papera esleituz udalari. Errealitatea, ordea, arras desberdina da; ezin da ukatu Bilbok azkenhamarkadetan izan duen gorakada euskaldun kopuruan, baina aldebatetik, gorakada ez da izan […]\nAISZIRIMOLA: Umeen plazera eta kili-kiliak\nUrtxintxa Eskola 2014-02-24 10:57\nGaurko gure irratsaioan gurasoei zuzendutako gutun bat ekarri dugu zuen belarrietara, edoskitze eta amatasunaren 25 argazki historiko gomendatu dizkizuegu orrialde honetan bisitatzeko aukera emanez, Bizkaiko Urtxintxa Eskolako ikastaro baten berri ere eman dugu: Garapenerako Hezkuntza eta Kontsumo arduratsua. Topatu.info atarian formazeutika atalean eskegitako “La luna en ti” hilerokoaren inguruko dokumentala gomendatzen dizuegu, besteak beste.\nEguenean hasiko dira Bilboko Aratusteak\nBizkaia Irratia 2014-02-24 00:00 Jaiak\nHamar urteren ondoren barriro be Konpartsak Kale Nagusian izango dira eta desfilea eurek antolatuko dabe.Eguenean Farolin eta Zarambolasen epaiketea egingo da.\nItzulpenak eta dokumentazino eleanitza kudeatzeko Itzulges aplikazinoa aurkeztu dabe\nBizkaie! 2014-02-24 00:00\nIberba Aholkularitzeak Itzulges izeneko aplikazinoa sortu dau, enpresetan euskerearen eta beste hizkuntzen itzulpenak, horreen kudeaketea, testuen idazketea eta abar errazteko eta laguntzeko. Aplikazinoaren helburua dokumentazino eleanitza sortu eta erabilten daben enpreseei tresna praktiko bat eskaintzea da. Holan, enpresako langileek edo euren kanpo itzultzaileek, itzulpenak egitean edo euskeraz zein beste hizkuntzetan testuak idaztean, memoria elikatzen da.\nItzulgesen helburua langileak euskerearen normalizazinorako eragile aktibo bihurtzea da, oinarrizko tresnak eskainita: memoria eta hiztegiak konsultau ahal izatea, bialdu aurretik eginda egon daitekeen ehunekoa ...\n'Badu, Bada. Euskara mundu eleanitzean' erakusketea Bilboko Alondigara ailegau da\nMaiatzaren 4ra arte egongo da ikusgai Alondigan Badu, Bada. Euskara mundu eleanitzean erakusketea. Donostiako San Telmo museoan abiatu zan proiektua, Etxepare Euskal Institutuaren babesagaz. Apurka-apurka egitasmoa sendotzen joan da, Baionan izan zan lehenengo eta Gasteizen ostean.\nBilboko Alondigan aurkeztu dabe erakusketea, Aizpea Goenaga Etxepareko zuzendaria bertan izan da. Gure hizkuntzeari buruzko azalpenak mundu osoan barrena zabaltzeko aparteko tresnea da, bai nazinoarteko unibersidadeetan, bai bestelako egitasmoetan burutzen doguzan zabalkunde lanetan bere, adierazo dau.\nEuskerearen benetako misterioa ez da bere ...\nAna Malagonek 'Lasai, ez da ezer gertatzen' bere lehenengo liburua kaleratu dau\nOrain dala urte bi hasi zan Ana Magalon donostiarra ipuinak idazten, Interneteko atari baten, www.samuraitasuna.org gunean, hain zuzen be. Mikroipuinetako asko Lasai, ez da ezer gertatzen (Elkar) liburuan topauko doguz. Iban Zalduak berbaurrean dinoenez, frustrazinoaren koordenadak erakusten ditue testuek, insatisfazinoaren eta inkomunikazinoaren kartografia.\nDanetara, 162 ipuinek osotzen dabe Malagonen lehenengo liburua. Bakardadea eta frustrazinoari aurre egiteko ironia darabile kontakizunetako protagonistek, egoera erlatibizetako aukerea emoten deutsie. Ironia presente dago mina presente dagoan neurrian -dino egileak- Ironia distantzia hartzeko modu ...\nBertsolariak Libre aldarrikapena gasteizen\nGasteizko Aihotz plazan, Euskal Herriko bertso munduko 120 lagunek garbi adierazo dabe pentsamenduek, plazek, kaleek, bertsolariek, sortzaileek adierazpen askatasuna behar dabela.\nSalatu nahi dogu Jagoba Apaolaza (Gasteiz) eta Iker Pastor (Zalduondo) bertsolariak astelehen honetan, zezeilaren 24an epaituko dituela presoen senideen omenezko kalejiran bertsoak kanteteagaitik. Ekitaldian kantautako bertso-sorta idatziagaz bat egin dogu bi inputatuakaz adieraztean 'nik be kantau dot eta kantauko'.\nJon Maiak eta Beñat Gaztelumendik egindako adierazpena Iratxe Ibarrak eta Beñat Gaztelumendik irakurri dabe han batutakoen izenean:\nKantetea delitu bada ...\nAukeratu ondo mozorroa eta maskarea, ahaztu eguneroko gorabeherak eta sartu jai giroan!!!\nBizkaian momentu honetan zabalen dabilena Karnabal berbea ...\nUrko Aristi kazetariak hartu dau Mikel Irizarren lekukoa Tokikom-en presidente karguan\nTokikom, toki komunikabideen bateraguneak Batzar Nagusia egin eban zapatuan MUren Aretxabaletako komunikazino kanpusean. Toki komunikabideek orain urte bi alkartea sortu ebenetik egindako bidea errepasau ondoren, egitasmoa sendotzea erabagi eben batzarrean.\nMikel Irizarrek gogorarazo dauenez, Tokikom eratu genduanean, bi urteko epea emon geuntsan egitasmoak etorkizunik ba ete eban jakiteko. Egindako bideari erreparauta, argi daukagu Tokikomek hartu dituala lekua eta funtzinoa. Sorrerako hiru helburu nagusiak, eta egindako lanak ekarri ditu gogora gaur arte presidentea izan danak:\n• Esparru komunen kudeaketea: Tokikomek pausu ...\nXabier Goikuria Kongon 50 urtez misiolari\nBizkaia Irratia 2014-02-24 00:00\nIa 50 urte egin dauz misiolari Kongon Xabier Goikuriak.Euskal Herrian dago egunokaz, baina Kongora itzultzeko gogoagaz. Likasin Panda auzoan lanean jarraitzeko. Orain 47 urte, Francoren sasoian, erabagi eban misinoetara joatea Goikuriak.Hainbat proiektu burutu dabez urte guzti honeetan. Eskolea be egin dabe. Kongoko bizilagunen eskubideen alde lanean jarraitu beharra dagoala onartu deusku Goikuriak. Momentu honetan arduratzekoa da misiolariaren arabera ingurune haretako bizilagunen segurtasuna. Shinkolobwe-ko uranio mehategian inolako babes barik behar egiten dabelako.\n‹‹ Aurrekoak 1 2 3 4 ... 1708 1709 1710 1711 1712 1713 1714 1715 ... 1764 1765 1766 1767 Hurrengoak ››


Bereizkeria berdintasunaren izenean | Soziolinguistika Klusterra\nPrincipal » Bereizkeria berdintasunaren izenean\nBereizkeria berdintasunaren izenean\nGauzak horrela, UNESCOk Atlas of the World’s Languages in Danger of Disappearing liburuan iparraldeko euskara arrisku bizian dauden hizkuntzen atalean sartu zuen, bai eta Frantziako Estatuan bertan kokatzen diren okzitaniera, bretoiera eta korsikera ere. Aniztasunaren etsaia dugu, askatasunaren eta berdintasunaren sinbolo bihurtu zuten Estatua.\nHizkuntza-eskubideen berme eraginkorrak ordenamendu juridiko egokia behar du benetakoa izan dadin. Edozein hizkuntza gutxituren garapenean oso argi geratu da ezinbestekoa dela corpus juridiko egokia. Ez da, noski, hizkuntza baten normalizazioan aldagai bakarra, baina ezinbestekoa da, are gehiago mendetako asimilazio-prozesuak izan badira.\nHori dela eta, Toubon Legearen bidez une berean bi arazo garbitu nahi izan zituen Estatuak. Batetik, lehen aipatutako beste hizkuntza nagusi bat(zu)en balizko kolonizazioari muga jartzea, eta bestetik, Estatuan bizi ziren beste hizkuntza komunitateak desagerraraztea. Aukera izan zuen Estatuak une hartan lurraldeko berezko hizkuntzak ere arautzeko, ez zuen egin, ordea.\nEuropar Batasuneko mugak zabaltzen ari diren honetan, instituzio horretako kide izan nahi dutenei baldintzak jarri izan zaizkie. Ez dute neurri bera hartzen, hala ere, Estatu kideei dagokienez. Greziak adibidez Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Ituna sinatu ere ez du egin, Frantziak, aldiz, sinatu duen arren, ez du konpromisorik hartu berretsi ez duelako.\naipatzekoa da Europako Kontseiluak Robert Schuman unibertsitatearekin batera antolatutako mintegian agertutako ondorioak. Izan ere, mintegi horretan Frantziak Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Ituna berresteko Konstituzioan aldaketak egin behar direla onartu bazuten ere, berezko hizkuntzen garapenari begira hainbat neurri har litezkeela ondorioztatu zuten, besteak beste, hizkuntza gutxituen errekonozimendua, presentzia publikoa, legitimazioa, prestigioa lantzea, hizkuntza gutxituen eskaintza publikoa ugaltzea.\nLarria da oso Frantziako Estatuak horrelako oharrak edo baldintzak jarri izana, baina are larriagoa Nazio Batuen Erakundeak Estatu bati horrelakoak onartzea. Nazio Batuen Erakundeak badaki Frantziako Estatuan frantsesa ez beste hainbat berezko hizkuntza dagoela, eta beraz, onartezina da horri guztiari entzungor egitea.\n2001ean Hizkuntza Eskubideen Behatokia abian jarri zenetik, iparraldeko eragileekin harreman iraunkorra izan du Euskal Herriko egoeraren diagnosian bertako egoeraren isla ere izateko. Horretarako, urterik urte izan diren urraketa larrien berri jaso du Behatokiak eta horiek azterturik, egoeraren larritasuna islatu nahi izan du. Hona hemen euskararen normalizazioan diharduten erakundeek agertutako kasu larrienak\nHala ere, Frantziako Estatuaren politikak ez dio bakarrik eragin hezkuntza publikoari. 2004 eta 2005 urteetan zuzenean jo du, gaur egun Iparraldean euskararen ezagutza bermatzen duen irakaskuntza mota bakarrarekin.\nDatuen arabera, beraz, ikasleen % 5,50 besterik ez dago matrikulatuta euskararen ezagutza bermatzen duen ereduan, eta ikasleen ia bi herenek ez du inolako harremanik euskararekin.\nAipagarria da Iparraldeko biztanleei euskaraz deklaratzeko eskubidea ukatzen zaien bitartean, Hegoaldeko biztanleei, zenbait prozeduratan, hizkuntza hori erabiltzea ahalbideratzen zaiela eta Frantziako Administrazioa bera dela interpretea eramaten duena. Oraingoan, berriz ere, Frantziako Estatuak bere lur eremuan dituen gutxiengoekiko jarrera agerian geratu da.\nEuskalgintzako hainbat eragilek SNCF erakundeko arduradunekin bilerak eta eskabideak egin bazituzten ere, aipaturiko erakundeak ez zion erreparatu horietako bati ere. 2003ko ekainaren 5ean, Eskualdeko Kontseiluko lehendakariorde eta eskualdeko garraioen arduradunak iragarri zuen irailerako zer egiteko prest egongo liratekeen esango zutela. Horretaz gain, SNCF erakundearen arduradunei jarrera berrazterrarazteko konpromisoa agertu zuen.\nArestian azaldutako egoerak eta gertaerek ondorio batera garamatzate: Iparraldeko herritarrek eskubidez gabeturik ikusten dute beren burua. Norberaren hizkuntza-komunitatearen existentzia bera ukatzen duen Estatuaren mende bizitzeak ondorio hori eragiten du zalantzarik gabe.\nDatu demolinguistikoek ez diote etorkizun ona opa hizkuntzaren normalizazioari, ez eta Estatuaren jarrerak eskubideen bermeari ere, baina badira elementu positiboak.\nHizkuntza-eskubideen kontzientzia arian-arian gora doa Iparraldean. Horren adibide dugu azken urteotan abiarazitako hainbat dinamika, hain zuzen ere, eskubide kolektiboen aldarrikapenean oinarritutakoak.\n“Depuis plus de deux siècles, les pouvoirs politiques ont combattu les langues régionales. Certes, la république a accompli une oeuvre consideráble: la maîtrise de la langue française par le peuple, le recul des obscurantismes et de l’ignorance. Fallait-il pour cela nier les réalités culturelles et linguistiques de nos régions, au prix de la disparition de certaines d’entre elles .” (*1)\nJack Lang jaunak esandakoa nahikoa litzateke Iparraldeko euskaldunon hizkuntza-eskubideen egoera islatzeko; izan ere, ideia horretan oinarritu izan da Frantziako Estatuak erabilitako politika lurralde horretako berezko beste hizkuntza-komunitateen eskubideen bermeari dagokionez.\nIzan ere Frantziako Estatuak, Greziak edo neurri handia batean Italiak edo Alemaniak bezalaxe, elebakartasuna helburu duen hizkuntza-politika du indarrean. Akaso, Frantziako Estatuko jarrera are bortitzagoa da, politika elebakar horrek gaur egun lurraldean dauden hizkuntzen desagerpena duelako helburu nagusi. Frantziako Estatuak ez du onartu nahi lurraldean bertan duen hizkuntza-aniztasuna eta talde horien existentzia bera ere ukatu egiten du neurri handi batean.\nHorrek guztiak eragin zuzena dauka bai herritarren pertzepzioan, bai eta hizkuntzaren beraren biziraupenean ere, hein handi batean eskubideen bermea zein hizkuntzaren normalizazioa herritarren eta herri-eragileen esku uzten duelako.\n1. HIZKUNTZA BAT ETA BAKARRA\nLiberté, Égalité, Fraternité. Hamazortzigarren mendean hiru hitz horiek iraultza eragin zuten mendebaldean eta hiru hitz horiek erabili izan dira herritarren arteko berdintasuna adierazteko. Hizkuntzei dagokienez, aldiz, hitz horiek izan dira Estatuak lurraldean dituen berezko hizkuntza-komunitate gutxiagotuak ukatzeko eta, beraz, herritarren eskubideak urratzeko erabilitako oinarrizko argudioa.\nIzan ere Frantziako Estatuak aldarrikatzen duen berdintasunaren arabera, Frantziako Estatuan ez dago frantsesa ez den hizkuntza-komunitate bakar bat ere. Herritar guztiak berdinak badira, ez dago talde bereizgarririk eratzerik. Talde edo kolektibo bati eskubideak aitortzea ezinezkoa ei dute, horrela hautsi egingo bailitzateke berdintasun printzipioa.\nFrantsesak berdinak dira hizkuntzari dagokionez, frantsesa da Estatuak onartzen duen hizkuntza bakarra, beraz, beste hizkuntza baten aldeko edozein politikak ere hautsi egingo luke herritarren arteko berdintasuna. Horrela, lurralde horretan aldarrikatzen den demokrazia bermatzeko biderik zilegiena elebakartasuneranzko politika da, hain zuzen ere, Estatuak daramana. Hizkuntza ezin izan daiteke berdintasunezko herrialde batean herritarrak banatzeko elementua.\nBerdintasun edo Égalité horren ondoriozkoak dira Estatuak hartu dituen erabaki guztiak; herritarren arteko bereizkeriarik sortu nahi ez izatea ei da hainbat herritarren existentzia bera ere ukatzeko zioa.\nFrantsesa Estatu hizkuntza da, menperatzailea. Ez du beste hizkuntzekiko funtziorik konpartitzen, bera baita botere publikoaren, administrazioaren, hedabideen, eremu sozioekonomikoaren... hizkuntza. Errepublikak hizkuntza bakarra dauka eta botere publikoen hizkuntza bat da, ondorioz, horiekiko harremana frantsesez besterik ez da izango.\n2. LEGEA HIZKUNTZA-ESKUBIDEEN URRATZAILE\nJoan Mari Torrealdairen El libro negro del euskara argitarapenari begirada egin, eta adibide anitz ikusiko ditugu Frantziako Estatuak euskaldunekiko izandako jarreraz. Horri erreparaturik, bai eta azken hamarkadetan garatzen ari den politikari ere, Estatuaren jarrera beste hizkuntzekiko ez dela tolerantea ondoriozta dezakegu. Aitzitik, Estatuak urtetan aurrera eramandako politika elebakartasunari begira egon da, horrek herritarren oinarrizko eskubideen urraketak eragin baditu ere. Jack Lang jaunak esan bezala, frantsesaren normalizazioak bidean aurki ditzakeen hizkuntzen desagerpena justifikatzen du.\nIzan ere, historikoki behin baino gehiagotan agertu izan dira frantsesa ez beste hizkuntzak desagerrarazteko neurriak, besteak beste, 1539ko Villers-Cotterêts Ordenantza, 1794an Barrere-k Osasun Publikoaren komitearen izenean esandakoa, Osasun Publikoaren Batzordeak hizkuntzari buruz egindako txostenean paratutakoak, Gregoire abadeak 1794an adierazitakoa, edota Thermidorren (*2) dekretuak jasotakoa.\nHala ere, arestian aipatutako elebakartasuneranzko politikak isla izan du Estatuko ordenamendu juridikoan. Hori egiaztatzeko honako hauek ditugu adibide:\n2.1. Bas-Lauriol legea\n1975eko abenduaren 31n onartu zen Bas-Lauriol Legea, eta lehen aldiz, frantsesaren babeserako arautegia jarri zuten indarrean. Are gehiago, Bas-Lauriol Legearekin batera atera zuten agiriak propio agertu zuen frantsesak behar zuen babesa, beste hizkuntza batean edota atzerriko hitzak zituzten testuei aurre egiteko.\nArtikulu honetan legea bera aztertuko ez badugu ere, interesgarria da, adibide moduan, lehen artikuluak jasotzen duena erakustea:\n1. Dans la désignation, l’offre, la preséntation, la publicité écrite ou parlée, le mode d’emploi ou d’ utilisation, l’étendue et les conditions de garantie d’un bien ou d’un service, ainsi que dans les factures et quittances, l’emploi de la langue française est obligatoire.\nLe recours à tout terme ètranger ou à toute expression étrangère est prohibé lorsqu’il existe une expresssion ou un terme approuvés dans le...\nBas-Lauriol Legeak hiru eremu arautu zituen bereziki, eta helburu nagusia kontsumitzaile eta langile frantsesak babestea izan zen.\n2.2. Konstituzioaren aldaketa\nMaastrichteko Itunaren ostean eta globalizazio-prozesuak hartzen zuen garrantziari erreparaturik, kezkak sortu ziren Frantziako Estatuan. Horri aurre egiteko eta frantsesak omen zituen arerioei aurre egiteko mekanismoei eutsi zion, beraz, Estatuak. Zer esanik ez dago, mekanismo horiek guztiek lurralde horretako berezko hizkuntzetan ere eragin handia izango zutela, ordura arte eramandako politikari indar handiagoa besterik ez baitzion ematen.\nHorrela, 1992ko ekainaren 25eko legearen bidez, Estatuko Konstituzioaren bigarren artikuluan aldaketa egin zuen Errepublikak. Ordura arte idatzita ez zegoena jaso zuten: “La langue de la République este le français”.\nOrdura arte Frantziako Estatuak izandako jarrera kontuan hartuta, Konstituzioan egindako aldaketak itxuraz ezer berririk ez zekarrela ondoriozta genezake. Hala ere, Itunari egindako aldaketa hori oso baliagarria izan zaio Estatuari urte horretatik aurrera hartutako hainbat erabakitan, besteak beste, Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Ituna ez berresteko edota Toubon Legea bera onartzeko. Ondorioz, Konstituzioaren bigarren artikuluaren aldaketa Estatuko berezko hizkuntza gutxiagotuen aurkako neurri berria besterik ez zen izan.\nBehin eta berriro agertu behar izan dute frantsesaren nagusitasuna. Gogora ekar genezake 1999an Frantziako hizkuntzen erabileraren inguruan prestatutako txostena aurkeztutakoan orduko hezkuntza ministroak adierazitakoa:\nLe français est par excellence la langue de la liberté, de la culture et de la création- Parce qu’elle exprime le rayonnement de la France et de tous les pays qu l’ont en partage, elle est le vecteur de la diversité culturelle dans un monde d’ou la pluralité des langues répond aux polyphonies de l’esprit. (*3)\n2.3. Toubon legea\nHorren ostean etorri zen abuztuaren 4ko 94-665 Legea, frantsesaren erabilera arautzeko Toubon lege ezaguna. Toubon Legeak Bas-Lauriol Legea ordezkatu zuen eta 1992an Konstituzioan egindako aldaketa hartu zuen oinarri. Halaber, aurrekoak baino askoz ere eremu gehiago arautu zituen.\nAzken hamarkadetako bilakaera historikoak hainbat urtetan frantsesak izandako inperio hizkuntzaren izaerari tokia kendu izan zion. Ikuspegi ekonomikotik dagokionez, beste zenbait hizkuntzek frantsesak kudeatutako esparruetan gero eta toki gehiago hartu zuten. Horrekin batera, herrialdeen arteko mugen desagertzeak edota herritarren lekualdatzeak ez zion ondorio onik ekarri frantsesari, ez gutxienez, inperio bateko hizkuntza izateko grina izan zuenari. Globalizazioa bera beste hizkuntza batean mintzo zen, ingelesez, eta arrisku horiei guztiei aurre egiteko jarri omen zuten indarrean Toubon Legea. Bitxia da oso arrazonamendu hori erabiltzea, izan ere, Estatuak aski garbi zuen frantsesaren galbidea ez zela berezko hizkuntza gutxiagotuen nagusitasunarengatik.\nLegearen edukiari dagokionez, Frantziako hizkuntza-askatasunak mugatzen dituen araudia dela esan genezake, eta biziki aipagarria da eremu pribatuan jartzen duen indarra. Horrela, frantsesaren derrigorrezko erabilera ezarri zuen eremu pribatuko hainbat jardueratan, beti ere, zerbitzu publikorako direla justifikatuz.\nAnekdota gisa bada ere, aipagarria da Behatokiak orain dela hilabete bat Sud Oest egunkarian iragarkia jarri nahi izan zuela, eta euskara hutsean jartzea legez debekatuta zegoela jakinarazi ziotela arduradunek. Arduradunei iragarkiaren hartzaileak euskaldunak zirela adierazi eta frantses elebakarrentzako informaziorik ez zuela jakinarazi arren, izan ere, Behatokian lan egiteko deialdia zen, euskara hutsean jartzerik ez zegoela berretsi zuten.\n3. JARRERA ITXIA NAZIOARTEAREN AURREAN\nEuropar Batasuneko mugak zabaltzen ari diren honetan, instituzio horretako kide izan nahi dutenei baldintzak jarri izan zaizkie. Ez dute neurri bera hartzen, hala ere, Estatu kideei dagokienez. Greziak adibidez Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Ituna sinatu ere ez du egin, Frantziak, aldiz, sinatu duen arren, ez du konpromisorik hartu berretsi ez duelako. Hala eta guztiz ere, inork ez du zalantzan jartzen Estatu horien demokrazia eta gutxi batzuek adieraziko lukete Estatu horiek herritarren oinarrizko eskubideen urraketak legearen bidez ahalbideratzen dituztela.\n3.1. Europako kontseiluan\nErregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Itunari dagokionez, 1992an onartu zuen Europako Kontseiluko Ministroen Batzordeak dokumentua, eta orduan ere Frantziako Estatuak ez zuen Itunaren alde egin eta abstenitu egin zen.\nOndoren, Estatuak 1999ko maiatzaren 7an sinatu zuen Ituna. Hain zuzen ere, Europako Kontseiluaren berrogeita hamargarren urteurrena probesteko. Horrela, Itunak proposatzen dituen 98 konpromisoetatik Frantziako Estatuak 39 berretsiko zituela adierazi zuen. Horrekin batera, Itunaren berrespena 2000 urtean egingo zela adierazi zuen Gobernuak.\n1999ko apirilean Bernard Cerquiglini jaunak, Institut National de la Langue Française erakundeko zuzendariak, Frantziako hizkuntzei buruzko txostena aurkeztu zuen. Aipaturiko txostenean Frantziako Estatuko lurraldeetan 75 hizkuntza identifikatu zituen. Horien artean, batzuetan ehundaka mila baina bestetan ehundaka hiztun zirela adierazi zuen. Batzuek literatura zutela esan zuen, beste batzuk, aldiz, idatzi ere ez zirela egiten. Interesgarria da jakitea, txosten horren arabera, Estatuko hizkuntzen bi herenak kontinentetik kanpoko kolonietakoak zirela: Kaledonia Berria, Frantziako Polinesia etab. Halaber, ez zituen bereizi Frantzia kontinentaleko berezko hizkuntzak (euskara, bretoiera...) eta beste hizkuntzak (juduera, bereberea, arabiera dialektala...). Hizkuntzak identifikatzeaz gain Bernard Cerquiglinik Euroitunean hartu beharreko konpromisoak zein hizkuntzari aplikatu beharko litzaizkiokeen agertu zuen\nHala eta guztiz ere Frantziako Estatuak ez zuen hitza bete, ez zuen Ituna berretsi, eta, ondorioz, ez zuen konpromisorik hartu.\n1999ko ekainaren 15eko 99-412 erabakian ezarri zituen Itun hori ez berresteko arrazoiak.\n• Konstituzioaren lehen artikulua: Frantzia banaezina, demokratikoa eta Errepublika soziala da. Herritarren legezko berdintasuna bermatu behar du. Frantziako herria bakarra da eta ez dago subirautza nazionala eskatzerik.\n• Printzipio horien arabera, ez dago hizkuntzan, kulturan edo sinesmenean eratutako ezelango talderi eskubideak aitortzerik.\n• 1789ko Eskubideen Itunaren 11. artikulua, adierazpen askatasunari buruzkoa, egungo Konstituzioko 2. artikuluarekin ahokatu beharra dago. Adierazpen askatasuna bermatzea omen da, herritarra hizkuntza batean komunikaraztea.\n• Administrazio publikoek eta zerbitzu publikoa ematen duten pribatuek frantsesa erabili behar dute.\nKonstituzioaren aurka datozen hainbat artikulu agertzen dira Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Itunean, eta beraz, ez zuela sinatzerik ondorioztatu zuen.\nBestalde, badira Frantziako Estatuaren jarrera diskriminatzailea egiaztatzen duten beste hainbat elementu. Horien artean, aipatzekoa da Europako Kontseiluak Robert Schuman unibertsitatearekin batera antolatutako mintegian agertutako ondorioak. Izan ere, mintegi horretan Frantziak Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Ituna berresteko Konstituzioan aldaketak egin behar direla onartu bazuten ere, berezko hizkuntzen garapenari begira hainbat neurri har litezkeela ondorioztatu zuten, besteak beste, hizkuntza gutxituen errekonozimendua, presentzia publikoa, legitimazioa, prestigioa lantzea, hizkuntza gutxituen eskaintza publikoa ugaltzea.\nDena den, aipatu behar dugu bertan proposatzen ziren neurriak, positiboak izan arren, ez direla nahikoak euskaldunon hizkuntza-eskubideak bermatzeko eta egiturazko aldaketak direla beharrezkoak benetako bereizkeriarik egon ez dadin.\n3.2. Nazio Batuen erakundean\nAski ezaguna da Frantziako Estatuak Nazio Batuen Erakundeak indarrean jarritako nazioarteko itunetan izandako jarrera. Larria da oso Estatu batek 457.030 Km2-ko bere lurraldean beste hizkuntza komunitaterik ez dagoela esatea, baina are larriagoa da Nazio Batuen Erakundeak onartzea.\nIkus dezagun, bada, Frantziak gizakion oinarrizko eskubideen zaintzarako abian jarritako itunetan gutxiengoei aitortu eta bermatu beharreko eskubideekin lotutako artikuluei jarritako oharrak:\nEskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunaren 27. artikuluari dagokionez: In the light of article 2 of the Constitution of the French Republic, the French Government declares that article 27 is not applicable so far as the Republic is concerned . (*4)\nHaurren Eskubideen Deklarazio Unibertsalaren 30. artikuluari dagokionez: The Government of the Republic declares that, in the light of article 2 of the Constitution of the French Republic, article 30 is not applicable so far as the Republic is concerned. (*5)\n4. JARRERA ALDAKETEN ESKAERA NAZIOARTEKO ERAKUNDEETATIK\nHorren harira aipatzekoa da, 2001eko azaroaren 12tik 30era Nazio Batuen Erakundeko Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Batzordeak izen bereko hitzarmenaren betetzeari buruzko gomendioak helarazi zizkiola Frantziako Estatuari. Gomendio horietarik bik jarrera jakobinistari uzteko eskatu zioten Estatuari:\n• Batzordeak iradoki egin zuen Estatuak gutxiengoen taldeekiko jarrera berrikusi beharko lukeela, hain zuzen ere, gutxiengoen taldeek izateko eta babestuak izateko duten eskubidea bermatuz. Horrela, Komiteak Estatuari eskatu zion Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunean jarritako oharra ken zezala. Halaber, Europako Kontseiluko Gutxiengo Nazionalen Babeserako Hitzarmen-markoa eta Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Ituna berresteko eskaera egin zion. (*6)\n• 26. batzordeak gomendioa egin zion Estatuari erregio edota gutxiengoen kulturak eta hizkuntzak babesteko ahaleginak handitzeko, bai eta hezkuntza hizkuntza horietan edo hizkuntza horien irakaskuntza sustatzeko neurriak hartzeko ere. (*7)\nHala ere, bost urte igaro dira eskabide horiek egin zitzaizkionetik eta aldaketarik ez da izan Gobernuaren politikan.\n5. DISKRIMINATZAILE PETOA\nFrantziako Estatuak elebakartasuneranzko politika eta ordenamendu juridikoa indarrean jarri arren, horrek ez du esan nahi bereizkeriarik eragiten ez duenik. Eskubide zibil eta politikoen eremuan zoritxarrez ohikoa izaten da zenbait estatuk eskubide horien urraketa legearen bidez eragitea.\nHala ere, eskubideak aitortzen dituzten beste neurgailu batzuk erabiliz Frantziako Estatuak duen jarrera diskriminatzailea egiazta daiteke. Jarraian, Behatokian kudeatutako espedienteen ondorioz Estatuak urratzen dituen nazioarteko standardak jaso nahi izan ditugu:\n• Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsala: 7. artikulua\n• Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna: 2., 14., 26. eta 27. artikuluak\n• Haurren Eskubideen Deklarazio Unibertsala: 29. eta 30. artikuluak\n• Gutxiengo Nazional, Etniko Erlijioso edo Linguistikoetako partaide diren Pertsonen Eskubideei buruzko Deklarazioa: 1. artikulua\n• UNESCO erakundearen Kultur Aniztasunari buruzko Deklarazioa\n• Hagako Gomendioak, Gutxiengoek hezkuntzaren eremuan dituzten eskubideei buruzkoak: 4. gomendioa\n• Gutxiengo Nazionalen Babeserako Hitzarmen-markoa: 4, 10. eta 26 artikuluak\n• Giza Eskubideen Oinarrizko Askatasunen Babeserako Hitzarmena: 5, 6 14. artikulua\n• Erregio edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako ituna: 8, 9, 10. artikuluak\n• Arraza-diskriminazio Oro Ezabatzeko 1965ko abenduaren 21eko nazioarteko Konbentzioa (*8): 2, 4 eta 5. artikuluak.\nHorietaz guztiaz gain, gaur egun indar juridikorik izan ez arren, Bartzelonan 1996an onartutako Hizkuntz Eskubideen Deklarazio Unibertsala osoki urratzen duela gogoratu behar dugu\n6. BOST URTEKO ZENBAIT ADIBIDE\n2001ean Hizkuntza Eskubideen Behatokia abian jarri zenetik, iparraldeko eragileekin harreman iraunkorra izan du Euskal Herriko egoeraren diagnosian bertako egoeraren isla ere izateko. Horretarako, urterik urte izan diren urraketa larrien berri jaso du Behatokiak eta horiek azterturik, egoeraren larritasuna islatu nahi izan du. Hona hemen euskararen normalizazioan diharduten erakundeek agertutako kasu larrienak:\nHezkuntzaren eremua zutabea da hizkuntzaren berreskurapenean, eta, noski, normalizazioan. Horren jabe ere bada Frantziako Estatua, eta horren ondoriozkoa da indarrean abian jarri duen politika bortitza.\nGaur egun, Frantziako legeriak hala ezarri zuelako, legez kanpokoa da eremu publikoan murgiltze sistema bidezko irakaskuntza. 2002ko abenduan Frantziako Estatuko Kontseiluak bi erabaki hartu zituen. Horien arabera, eremu publikoko eskoletan murgiltze bidezko irakaskuntza elebiduna eskaintzea atzera bota zuten. Hain zuzen ere, 2001eko irailaren 5eko 2001168 zirkularra baliogabetu egin zuten. Aipaturiko zirkularrak erregioetako hizkuntzak dauden tokietako eskola publikoetan murgiltze bidezko irakaskuntza martxan jartzea ahalbideratzen zuen. Halaber, uztailaren 31ko erabakia ere bertan behera utzi zuen. Aipaturiko erabakiak irakaskuntza elebiduna martxan jartzeari bide ematen zion.\nHorretarako, Estatuko Kontseiluak Hezkuntza Kodearen, Code de l’Education, irakurketa zurrunari eutsi zion eta murgiltze bidezko irakaskuntza aipatutako kodeari kontrajarri eta legez kanpokoa dela justifikatu zuen. Horrela, frantsesa ez beste hizkuntzen irakaskuntza baimentzen zuen arren, irakasteko hizkuntza frantsesak izan behar duela azpimarratu zuen. Frantsesa ez den beste hizkuntza bat erabil litekeela agertu zuen, baldin eta horren bidez frantsesa ikastea ahalbideratzen bazen: “Les mâitres sont autorisés à recourrir aux langues régionales dans les écoles primaires et maternelles chaque fois qu’ils peuvent en tirer profit pour leur enseignement, notamment pour l’étude de la langue française (*9)”\nHorrela, Estatuko Kontseiluak indarrean dagoen legean oinarrituz, euskara hezkuntza publikoan transmisio bidez irakasteko eskaintzen zituen zirrikituak itxi zituen. Horretan ere, hartutako erabakiak Errepublikan indarrean zegoen legeari eusteagatik hartu zituela erakutsi arren, garbi dago nazioartean indarrean dauden gomendioen eta arauen kontra jo zuela bete-betean.\nHizkuntzaren berreskurapenari begira datu beltzak izan arren, Frantziako Estatuak hainbat oztopo jarri izan dizkie. 2004an esaterako, Baionako Etxepare lizeoak ez zuen bere zegokion postu kopurua lortu eta horren ondorioz. bi irakasle postu eman zizkion Seaskari 76 gazte eskolaratzeko; lehen mailako hezkuntzan lanpostu erdia eman zaio Seaskari 47 ikaslerentzat. 2005ean ere antzeko neurriak hartu zituen Administrazioak, Gobernuaren erabakiek Seaskaren garapena ekiditeaz gain, gelak ixteko arriskua eragin zuten. Euskaraz eskolatzen diren ikasleen kopurua nabarmen emendatu den arren, Frantziako Gobernuko Hezkuntza agintariek ez zuten Seaskako lehen mailako irakasle kopurua emendatu, eta bigarren mailari 20 ordu kendu zizkion. (*10)\n6.2. La Poste\nLa Poste erakundeak euskaldunei eragiten dien bereizkeria Nazio Batuen Erakundera eraman zuen Behatokiak 2002 urtean, eta oraindik tramitatzen ari dira orduan agertutakoa. Hala ere, ondorengo urteetan ere La Poste erakundeak euskaldunon hizkuntza-eskubideen aurkako jarrera irmoari eutsi dio.\nIpar Euskal Herriko enpresa batek bidalketa bat egin behar zuela eta, euskarazko toponimoak erabili zituen. La Poste erakundetik deia jaso zuten toponimoek frantsesez egon behar dutela esateko. Are gehiago, euskara hutsean idatziz gero, eskutitzak ez zituztela igorriko mehatxu egin zuten erakunde publiko horretatik.\nHorretarako bi argudio nagusi erabili zituen:\n• Arrazoi teknikoak: makinak frantsesez idatzitako toponimoak besterik ez dituzte identifikatzen.\n• Arrazoi politikoak: Frantziako 1958ko konstituzioaren arabera frantsesa da zerbitzu publikorako hizkuntza.\nLehena La Poste enpresako sindikatu nagusiek ezetsi zuten 1999ko otsailaren 8an, izan ere, arazo tekniko hori gainditzea aski erraza da, baina inolako ahaleginik ez da egin diskriminazio hori gainditzeko. Bigarren arrazoiaren inguruko epairik ez da egon orain arte.\nGauzak horrela, aferak Nazio Batuen Erakundeetako Arraza-Diskriminazioaren Aurkako Taldean jarraitzen du, Convention internationale du 21 décembre 1965 sur l'élimination de toutes les formes de discrimination raciale delakoaren lehen artikulua zuzenean urratzen zuelako La Poste erakundearen jarrerak.\nHorren aurrean, Frantziako Errepublikako Gobernuak emandako erantzunak ez dio erantzun sakoneko arazoari, une oro prozeduran forma-akatsak daudela agertu izan du, eta, beraz, Nazio Batuen Erakundeko batzorde horri ezer jakinaraztea legezkoa ez dela agertu du.\nHala eta guztiz ere, La Poste erakundeak euskarazko toponimoak erabili nahi dituzten enpresak mehatxatzen jarraitzen du eta 2004 zein 2005 urteetan hainbat erakunderekin harremanetan jarri da euskarazko toponimoak erabiliz gero eskutitzak ez dituztela igorriko jakinarazteko.\n6.3. Ministère de la Justice\nFrantziako Justizia Administrazioan Iparraldeko euskaldunek ez dute euskara erabiltzerik prozedura juridiko zein penaletan. Halaber, euskaraz deklaratu nahi dutenei ez die ez eta interpreterik ere onartzen.\nEuskara erabiltzeak eragindako ondorioei dagokienez hainbat adibide ditugu aztertzeko. Batetik, 2002ko azaroaren 7an Baionako auzitegi batean euskaraz deklaratzeko eskubidea aldarrikatzeagatik ondorio latzak pairatu zituzten bertaratu ziren herritarrak: poliziaren tratu txarrak, kolpeak edota gas negarreragileak. Gertaera hori ez zen isolatua izan, bi urte beranduago, 2004ko urtarrilean irudi lazgarri horiek errepikatu zirelako Baionako epaitegian, eta beste behin hizkuntza-eskubideak aldarrikatzen zituzten herritarrak aretotik bota zituzten negar-gasak eta bortizkeria baliaturik.\nAlboko kalte ondorio horiek akusatuek ere pairatu izan dituzte, horren adibidea da epaile batek hamasei aldiz biderkatu izana auzi bateko parte zibilak eskatutako kalte ordainaren diru kopurua, akusatuek euskaraz deklaratzeko eskubidea aldarrikatzeagatik.\nFrantziako jurisprudentzian euskararen (hizkuntza gutxiagotua) aipamenik ez dagoenez, herritarrei zuzenean urratzen zaie hizkuntza hori erabiltzeko eskubidea. Are gehiago, hizkuntza-eskubidea eskubide subjektibo publikoa den heinean, Justizia Administrazioak eskubide horien bi formak urratzen ditu, alegia, forma aktiboa (herritarrak berezko hizkuntza erabiltzeko eskubidea), bai eta forma pasiboa ere (herritarrak jakinarazpenak hautatutako hizkuntzan jasotzeko eskubidea).\nGauzak horrela, esan behar dugu erabat larria dela Frantziako Justizia Ministerioak euskal hiztunekiko duen jarrera arras baztertzailea, oinarrizko eskubide guztiak urratzen dituelako eta auzi batean nork bere burua defendatzeko duen eskubidea ere ukatu egiten duelako.\nEremu honetara ekarri nahiko genituzke hainbat adibide. Esaterako, 2004ko apirilaren 15eko epaiketan prokuradoreak kapritxotzat jo izana euskaraz mintzatzeko eskubidea baliatzea eta bestetik, prokuradore berak frantsesaren erabilera justifikatzeko François Lehena erregeak 1539an frantsesaren erabilera agindu zuela adierazi izana (*11). Edota, Parisen auziperatuek euskaraz deklaratzeko nahia agertu arren, administrazioak aukerarik eman ez izana, are gehiago, ingelesez egiteko aukera eskaini zitzaien.\nAzkenik, biziki kezkagarria da 2005 urtean jasotako gertakaria, izan ere, Parisko Court D’Appel-eko epailearen galderei euskaraz erantzun izana terrorismo helburuekin bat etortzearekin lotu zuen epaileak eta preso baten espetxealdia luzatzeko baliatu zuen.\nHorrelako beste hainbat gertaera izan dira berriki. Esaterako, 2005eko maiatzean Parisen eginiko epaiketa batean. 14 euskal preso zeuden deklaratzera deituak. Euskaraz mintzatzea ETAren aldarrikapena zela argudiatu zuen prokuradoreak eta euskaraz hitz egin nahi izatea ETAren helburuekin bat etortzea zela ondorioztatu zuen. Urte bereko azaroaren 16an ere argudio horiek errepikatu zituzten Pariseko epaitegi batean hiru euskal presoren aurkako epaiketan.\n6.4. SCNF: Société Nationale des Chemins de Fer\n2000. urtetik aurrera Ipar Euskal Herriko zenbait erakundek SNCFen ere Hizkuntza Antolaketa Eskema bere osotasunean gauza dadin hasi ziren aldarrikatzen. Sindikatuekin bilerak eginda, jakin zuten, estatu mailako bidaientzako oharrak ele bietan egotea zaila izanen zela, baina eskualde mailako trenen inguruko informazioa ele bietan egotea, berriz, lorgarria. Gainera, 2002 urtetik aurrera eskualdeko trenen kudeaketa Eskualde Kontseiluaren esku, hots, Akitaniako Kontseiluaren esku, izanen zela jakin zuten.\n2003ko martxoaren 16an 630 herritarrek, 20 bat elkarte, sindikatu, eta erakunde politikorekin batera, gutun bat igorri zuten Baionako suprefektura euskararen erabilera bermatzeko gutxieneko neurriak har zitzatela eskatzeko.\nBeste hainbat ekimen aurrera eraman zituzten, baina SNCFeko zerbitzuetan zein geltokietan ez zen inolako aldaketarik gertatu.\nGauzak horrela, aipatzekoa da P.B. Tritschler jaunak, SNCFeko Baionako zuzendariak, eskaera horien inguruan prentsari egindako zenbait baieztapen:\n• Linea handietan elebitasuna ezinezkoa da, nazioarteko akordioek hizkuntza nagusiak erabiltzera behartzen dutelako.\n• Ahozko mezuak informazioa emateko dira, euskara sartzea gauzak nahastea litzateke.\n• Eskualdeko informazioetan aitzinamenduak egin daitezke, baina zaila da toki faltagatik.\nEuskalgintzako hainbat eragilek SNCF erakundeko arduradunekin bilerak eta eskabideak egin bazituzten ere, aipaturiko erakundeak ez zion erreparatu horietako bati ere. 2003ko ekainaren 5ean, Eskualdeko Kontseiluko lehendakariorde eta eskualdeko garraioen arduradunak iragarri zuen irailerako zer egiteko prest egongo liratekeen esango zutela. Horretaz gain, SNCF erakundearen arduradunei jarrera berrazterrarazteko konpromisoa agertu zuen. Halaber, Donibane Garazi eta Baiona arteko geltokietan toponimoak euskaratuko zituztela ziurtatu zuen.\n2003ko irailaren 30ean Louis Gallois jaunak, SNCF erakundeko lehendakariak, Ipar Euskal Herriko geltoki handietan euskara erabiltzeko asmorik ez zuela jakinarazi zuen. Aipaturiko geltokiak nazioarteko bezero askok erabiltzen dituzte; hortaz, seinaleetan beste hizkuntzaren bat jartzekotan espainola edo gaztelania izan beharko litzatekeela adierazi zuen.\nAzkenik, aipatzekoa ere bada, euskal hiztun komunitateak dagozkion hizkuntza-eskubideak aldarrikatzeagatik kalte ekonomikoak izan dituela. SNCF kasuari dagokionez, 2003ko maiatzaren 15eko epaiaren arabera herritarrek 200 euro eta 400 euro arteko isunak ordaindu behar izan zituzten, edota urriaren 2ko epaian jarritako 848 euroko isuna.\nBerriki SNCF erakundeko lehendakariak, Euskal Herriko geltoki handietan euskara erabiltzeko asmorik ez duela jakinarazi du, atzerriko erabiltzaile asko daudela eta beste hizkuntza bat erabiltzekotan ingelesa edo gaztelania izango zela adierazi zuen.\n7. ORDUAN, ZER?\nAutopertzepzio hori ez da arraroa, izan ere, munduko beste hainbat herrialdetan Estatuek beren lurraldeetako kolektiboei existentzia bera ukatzen dienean, eta Estatu horietako ordenamendu juridikoak eskubideak legez urratzen dituenean, herritarrek eskubideekiko duten pertzepzioa erabat aldatzen da.\nXXI. mendean mendebaldeko Estatu bateko herritarrek pertzepzio hori izateak, luzez bizitutako gutxiagotasun eta mendekotasunak, egoera naturalizatzea ekarri du eta, beraz, askotan oinarrizko eskubideen urraketaren afera ez da eztabaidagai bihurtzen. Aitzitik, herritar edo kolektibo horiei leporatzen zaie beste herritarrekiko diskriminatzaileak izatea eta tratu pribilegiatua eskatzea. Horrek ere, zalantzarik gabe, eragina du kolektibo horietako norbanakoen autopertzepzioan.\nBestalde, badira euskaldunon hizkuntza-eskubideak herri mailan bermatzeko ekimenak eta bereziki aipagarria da hainbat Herriko Etxek, Euskal Konfederazioarekin batera, eskubideok bermatzeko engaiamenduen bidez abian jarri dituzten dinamikak. Horrekin batera, ezin ahantz dezakegu Bai Euskarari Akordioa Herrietan eta Bai Euskarari Ziurtagiriaren hedapenak bai eskubideen bermeari bai eta normalizazioari berari ere egiten dion laguntza.\nAurki Behatokiak ere Iparraldean bertan lan egiteko erronkari eutsiko dio. Gaur egun abian jarrita dauden dinamika horien osagarri. Artikuluan zehar agertutako egoera kontuan harturik hainbat lan-ildo zabaltzeko asmoa du Behatokiak:\n• Hizkuntza-eskubideak kontzeptuaren gizarteratzea.\n• Egoerari buruzko diagnosi berezituak prestatzea eta horien berri erakundeei helaraztea.\n• Euskararen Telefonoa zerbitzua abian jartzea\n• Frantziako Estatuaren jarrera nazioartean salatzea\n• Beste hizkuntza-komunitate gutxiagotuetako erakundeekin harremanak lantzea.\nHorietarik garrantzitsuena hizkuntza-eskubidea kontzeptuaren gizarteratzea dela uste du Behatokiak, izan ere, hegoaldean euskalgintzaren lanari esker lortu da hizkuntzaren auzia parametro horietara ekartzea, hain zuzen ere, eskubideen eremuan kokatzea. Iparraldean ere ezinbestekoa da herritarrak, gizartea, erakundeak, instituzioak... parametro horren inguruan solastea.\n2005 urteko txostenaren ondorioetan Hizkuntza-eskubideak urratzea merkea dela adierazi zuen Behatokiak 800 espedientetik gora bideratu ostean. Iparraldean ezinbestekoa da mezu hori ere hedatzea eta Estatuak orain arte abian jarritako hizkuntza-politika elebakarrak ondorio horrekin bat egiten duela zabaltzea. Hizkuntza-eskubideak geure egin behar ditugu Euskal Herri osoan eta horrela horien bermea exijitu behar dugu.\n(*1)Frantziako Hezkuntza ministro ohi Jack Langek esana 2001eko apirilaren 25ean. “Duela bi mende baino gehiagotik, botere publikoek erregioetako hizkuntzei egin diote aurre. Errepublikak lan aipagarria egin zuen: herriak frantsesaren kontrola izatea, obskurantismo eta ezjakintasunean atzera egitea. Horretarako nahitaezkoa izan zen geure eskualdeetako hizkuntza- eta kultur errealitateak ukatzea, horietako zenbait desagerrarazi izan behar baziren ere.”\n(*2) “Nul acte public ne pourra, dans quelque partie que ce soit du territoire de la République, être écrit qu'en langue française”. Errepublikako lurraldeko edozein argibide publiko frantsesez besterik idatzita egon ahal izango da.\n(*3) Frantsesa askatasun-, kultura- eta sorkuntza-hizkuntzetan nagusiena da, Frantziaren eta hizkuntza hori bere duten herrialde guztien dizdira adierazten duelako. Espirituaren polifoniei erantzuten dien munduko kultur aniztasunaren zutoina da.\n(*4) Frantziako Konstituzioaren 2. artikuluaren harira, Frantziako Gobernuak dio 27. artikulua ezin aplika daitekeela Errepublikari dagokionez.\n(*5) Ídem iv.\n(*6) The Committee suggests that the State Party review its position with regard to minorities by ensuring that minority groups have the right to exist and to be protected as such in the State party. The Committee recommends that the State party withdraw its reservation with regard to Article 27 of the International Covenant on Civil and Political Rights, and that it ratify the Council of Europe’s Framework, as well as the European Charter for Regional or Minority Languages.\n(*7) The Committee also recommends that the State part increase its efforts to preserve regional or minority languages, and that it undertake measures to improve education on, and education in, these languages.\n(*8) Oso interesgarria da Frantziako Estatuko EBLUL erakundeak Itun horren inguruan prestatutako eta 2005eko martxoaren 11n Nazio Batuen Erakundean aurkeztutako txostena: Rapport sur la discrimination linguistique et culturelle à l’égard des personnes appartenant à des groupes ou minorités en France.\n(*9) Irakasleei baimena ematen zaie lehen mailako eta haur hezkuntzan erregio hizkuntza erabiltzeko, baldin eta frantsesaren ikaskuntzarako baliatzen badute.\n(*10) Oso interesgarria da Iparraldeko hezkuntzaren inguruan Iñigo Urrutia Libaronak Derechos lingüísticos y euskera en el sistema educativo liburuan egiten duen azterketa.\n(*11) Gogora dezagun François Lehenak 1539an justiziako testuetan frantsesa latinaren ordez erabiltzeko agindu zuela.


Papera eta kartoia - Garbitania\nPaperezko nahiz kartoizko materialak jasotzen dira:\nEgunkariak, aldizkariak, publizitateko eskuorriak; zuri-beltzean zein koloretan inprimatuak.\nGutun-azalak, orriak, paper jarraitua eta bulegoko paperezko gainerako materialak.\nErabili eta botatzeko ostalaritzako paperezko erretiluak, platerak eta edalontziak.\nZapiak eta mahai-zapi garbiak.\nKartoizko arrautza-ontziak, jogurt-ontzien paperezko bilgarriak eta komuneko paperaren kartoizko zilindroak.\nKartoizko bilgarriak eta babesgarriak.\nEz dira paper eta kartoi gisa biltzen ondorengo materialak:\nTetrabrick-ak, ontzi arinak dira.\nEgurra, garbigunera eraman behar da.\nOpariak biltzeko plastikozko papera, errefusa da.


Berandu bada ere... - - Aiaraldea.eus\nBerandu bada ere...\nOskar Benito 2021-08-24 13:30\nLatiorroko Ikastetxetik uralita kentzen ari dira egun hauetan. / Juanjo Basterra\nHogei urteko atzerapenarekin, Eusko Jaurlaritzak eta Laudioko Udalak euren erantzukizunari aurre egitea erabaki dute, eta Latiorro Ikastetxeko amiantoa erabat kentzeari ekin diote. Egoera txarrean dagoen uralitaren 4.000 m2 inguru kentzen ari dira egun hauetan 1972. urtean eraikitako udal-instalazioko teilatuetatik. 2001. urtean, Estatuko legedian amiantoa, mineral kantzerigenoa (hiltzaile isila) erabiltzea debekatzearekin batera, Laudioko Udaleko talde teknikoaren txosten batek aitortu zuen garai hartan Latiorro Ikastetxeko teilatuetan eta pasabideetan zeuden uralitak “nahiko hondatuak" zeudela. Eusko Jaurlaritzak eta Laudioko Udalak, EAJk eta Batasunak, bakoitzak bere buruzagi eta talde teknikoekin (hau da, politikariak, arkitektoak eta abar), arazoa ezkutatzea erabaki zuten, obretarako aurrekontu handia izan arren, eta egoera txarrean zeuden uralitazko teilatu eta pasabide guztiak estali zituzten, kolore berdeko xaflekin.\n2016an, nire alaba zentro horretako lehen hezkuntzako lehen mailako ikaslea izanik, aire librean zeuden gimnasioetarako pasabideetako uralita hondatuak ikusi ahal izan nituen. Amiantoa ikastetxe osoan kantitate handian topatu zitekeela egiaztatu nuen. Ikasleen eta langileen osasunarentzat suposatzen zuen arazoaz eta mehatxuaz jabetu nintzen. Gogoan dut egun haietan izututa ikusten nuela haurrek, kasu batzuetan, baloiarekin euren gainean zeuden uralita zaharrak kolpatzera iristen zirela. Zerbait egin beharra zegoen.\n“2016an, nire alaba zentro horretako lehen hezkuntzako lehen mailako ikaslea izanik, aire librean zeuden gimnasioetarako pasabideetako uralita hondatuak ikusi ahal izan nituen”\nGaia ikastetxeko zuzendaritzari jakinarazi nion. Ordura arte bezala, bazuten gertatzen zenaren berri, eta ez zuten ezer egiteko asmorik erakutsi. Beraz, Jesuri guraso-elkarteko kide gisa, elkarteko zuzendaritza-batzordearekin adostu nuen idazki bat egitea, material kantzerigenoa kentzea eskatzeko arazoaren arduradun diren aipatutako erakundeei.\n2016ko irailean hasi zen borroka. Behin salaketa-idazkiari udalean sarbidea emanda, Laudioko Udaleko gobernu-taldeko (EH Bildu) buruekin biltzea eskatu nuen, arazoaren larritasuna azaltzeko. Eta orduan hasi ziren gezur ofizialak, zentsura, kalumniak, irainak, mehatxuak eta errepresioa. Elkarlanean, Laudioko Udalak eta Arabako Hezkuntzako Lurralde Ordezkaritzak, EAJk eta EH Bilduk, ilegalki debekatu zidaten nire alabaren ikastetxean sartzea. Eta gezurretan hasi ziren, ikastetxeko zuzendaritzaren, irakasleen eta Jesuri guraso-elkartearen zuzendaritza-batzordearen konplizitatearekin. Uneoro ukatu zuten amiantoaren arriskua, txostenak ordaindu zizkioten Novotec enpresari, 2001an “hondatze nabarmena” zena 2016an “egoera onargarri” bihurtzeko. Ni isiltzen saiatu ziren, horretarako bide guztiak baliatuta. Ez zuten lortu.\nBorroka guztietan bezala, etsaiak egiten dira, etsai asko, baina baita lagun handiak ere. Juanjo Basterra ezagutu nuen, benetako kazetaria, urte asko daramatzana amiantoaren biktimei ahotsa ematen eta arazoa salatzen. Milaka heriotza, milaka gaixo. Roberto Eizmendi ere ezagutu nuen. Udaleko langile duina da, eta urte asko daramatza benetako borroka sindikalean. Lehen eskutik ezagutzen du amiantoaren arriskua, eta Kepa Galdosen lankidea izan zen. 2012an hil zen Galdos, Laudioko Udaleko langile moduan igaro zituen urteetan arnastutako amiantozko zuntzek eragindako birikietako minbizi baten ondorioz.\nHaiekin batera, eta haiei esker, borroka hazi egin zen, pasabideak eta loreontziak kendu behar izan zituzten, eta salaketa fiskaltzarengana iritsi zen. Fiskaltzak ofizioz jardun zuen, eta eginbideak ireki ziren, Osasun Publikoaren aurkako ustezko delitu bat egotzita. Amianto-zuntzen neurketak egin ziren ikastetxeko giroan, eta salatzaileei ez ziguten zentroan sartzen utzi. Zuntzak zeuden airean, onartutako mugen barruan, esan zutenaren arabera. Zenbaki hamartar berdina neurtu zuten ikastetxeko bi toki ezberdinetan, gauza nahiko sinesgaitza dena. Espero zen bezala, justiziak ez zuen erantzuleen aurkako ekintzarik egin.\n“Haur laudiarren belaunaldi asko minbizia eragiten duen mineral horrekin bizi izan dira. Askoz lehenago egin behar zen, baina hobe berandu inoiz baino”\nGarai hartan Laudioko alkate zen Natxo Urkixok honakoa esan zuen: "Justiziak arrazoia eman digu". Unea aprobetxatzen dut gogorarazteko arrazoia ez dela ez ematen ez kentzen, edo duzu edo ez duzu, eta zuek ez zenuten inoiz izan, ez arrazoirik ez zentzurik. Laudioarren 917 sinadura lortu ziren amiantoa Latiorro Ikastetxetik kentzeko eskatuz. Azkenean, amore eman behar izan zuten borrokaren presioaren eta bistakoa zenaren aurrean, eta esan zuten amiantoa 2019an edo 2020an erretiratuko zutela. Baina ez dute orain arte egin, 2021eko abuztuan, hogei urteko atzerapenarekin. Haur laudiarren belaunaldi asko minbizia eragiten duen mineral horrekin bizi izan dira. Askoz lehenago egin behar zen, baina hobe berandu inoiz baino. Espero dut ez dela beste kasuetan bezala gertatuko, eta amiantoaren erretiratzea langileen osasuna zaintzeko beharrezkoak diren segurtasun-neurri guztiekin egiten ari dela. Eusko Jaurlaritzari eta udalari gogorarazi nahi diet Gregorio Marañon ikastetxean ere badagoela amiantoa, eta egoera txarrean dagoela. Ziur nago ikastetxe eta instalazio publiko gehiagotan egongo dela EAE osoan. Bataila bat irabazi da, baina borrokak aurrera jarraitu behar du.


Estibaus » Zabarkeria Ermita bidean\n« Duela 80 urte: ¿Hasta cuando, señores concejales…\nToschi-Ibérica: amiantoa Altzan »\nBide bat mozten denean bide horren beharra duten erabiltzaileak kaltetzen dira bete-betean. Eta hori gertatzea beti larria izanik, are larriagoa da erantzulea udala bezalako erakunde publiko bat denean. Ermita bideaz ari gara. Antzina Donostia eta Errenteria lotzeko ibilbidean sortua, gaur egun ezinbesteko bidea Altzagaina eta Herreraren artean joan etorrian oinez ibiltzen diren bizilagunentzat. Harrobiaren eremuan eraikitako dorretzar berri baten obrak bidea moztu egin du eta agerian utzi du hirigintza planak egiten dituztenen arduradunen erabateko axolagabekeria auzokideekiko, inprobisazioa izanik sortzen diren arazoei aurre egiteko jokabide nagusia.\nOso aldapatsua da Ermita bidea, eraikuntza materiala eskasez egina eta oso gutxi zaindua, baina hala ere oinezkoentzako bide bakarra izan da orain arte, zuzenena, eskailerarik gabekoa, mota guztietako jendea erabiltzen zuena -bai, honezkero lehenaldian hitz behar dugu-, umeekin, aulkiekin, erosketako karroekin, bizikletarekin… Etorkizunean, gure beharrak balioarazteko gauza ez bagara, bide bat baino oztopo pista bat izango da Ermita bidea, sorpresaz betea, denbora pasa ahala gure gainera etorri eta sufrituko ditugunak. Gezurra dirudi, 2016. urtean gaude eta orain dela 40 urte bezala planifikatzen dute. Ondo agirian dago Donostiako udalak hiri honetan errotuak dauden tradizioen zaindari sutsua dela, danborradarena, gastronomiarena… eta, gure zoritxarrerako, Altzarekiko zabarkeriarena.


Ésaïe 41 - La Sainte Bible [Biblia Basque (EAB) 2008] - (Ésa 41)\n«Entzun niri isilik, urrutiko herriok; jantzi adorez, naziook. Etorri hitz egitera, bil gaitezen elkarrekin auzitara.\nNork sorrarazi du ekialdean edonon garaile ateratzen den hori? Nork eskuratzen dizkio nazioak eta menpean jartzen erregeak? Hauts egiten ditu bere ezpataz, haizeak daraman lasto bihurtzen bere uztaiaz.\nPertsegitu egiten ditu eta aurrera doa seguru, bere oinez lurrik ia ukitu gabe.\nNork egin eta burutu du hori guztia? Ni, Jauna, neu naiz lehena, hasieratik gizaldiak mundura ekartzen dituena, eta azkenekoak iristean ere ni betiko berbera.\nIkusi eta beldur dira urrutiko herriak, ikaraz lurraren azken bazterrak; hurbiltzen ari dira, hor datoz».\nElkarri laguntzen diote idologileek eta adore-hitzak esaten elkarri.\nArtisauak zilarginari ematen dio adore, mailukari leuntzaileak ingude-jotzaileari, esanez: «Ederra soldaketa!» Eta gero iltzez gogortzen dute irudia, ez dadin zarta.\n«Zu, Israel, nire zerbitzaria; zu, Jakob, nik aukeraturiko herria, nire adiskide Abrahamen ondorengoa.\nLurraren azken bazterretatik hartu zintudan, urrutieneko zokoetatik deitu eta esan: “Zu nire zerbitzaria”. Baztertu ez, baino aukeratu egin zaitut.\nLotsaz eta laidoz geldituko dira zure aurka lehiatzen direnak; ezerezean galduko dira zure kontra liskarrean ari direnak.\nBilatu eta inon ez dituzu aurkituko borroka egiten zizutenak; ezerez eta huts bihurtuko dira gerra egiten zizutenak.\nNik, Jaunak, zeure Jainkoak, eskutik heltzen baitizut eta esaten: “Ez beldurtu, neuk laguntzen dizut!”»\nHau dio Jaunak: «Ez izan beldur, Israel, Jakoben herri, hartxo bat bezain ezerez eta ahul zaren hori! Neuk laguntzen dizut; ni, Israelen Jainko santua, nauzu askatzaile.\nEultziaren antzeko bihurtzen zaitut, hortz zorrotzeko eultzi berriaren antzeko; mendiak xehatu eta hauts egingo dituzu, muinoak lasto bihurtuko.\nZuk astindu eta haizeak eramango ditu, haize-erauntsiak barreiatuko. Zu, berriz, pozik izango zara Jaunaz, harro Israelen Jainko santuaz.\n«Dohakabe eta behartsuak ur bila dabiltza, baina alferrik; lehor dute mihia egarriz. Nik, Jaunak, erantzungo diot haien premiari, nik, Israelen Jainkoak, ez ditut bazterrera utziko.\nMendi-kasko soiletan errekak sortuko ditut, ibarretan iturriak; basamortua aintzira bihurtuko dut, lur lehorrean iturburuak sorraraziko.\nZedro, arkazi, mirto eta olibondoak landatuko ditut basamortuan; zipres, zumar eta izeiak eremuan.\nHorrela ikusiko dute denek eta jakingo, ohartuko dira eta behingoz ulertuko nik, Jaunak, egin dudala hori guztia, nik, Israelen Jainko santuak, dudala sortu».\nHau dio Jaunak, Jakoben herriaren erregeak: «Aurkeztu zeuen auzia, idolook, ekarri frogak.\nZatozte eta iragarri gero gertatzekoa. Esan guri zeuen lehengo iragarpenak eta arretaz entzungo dugu; adierazi etortzekoak, betetzen diren ikus dezagun.\nIragarri geroko gertakizunak eta aitortuko dugu jainko zaretela. Eman zoriona edo zoritxarra, ohar gaitezen eta zuen beldur izan.\nBaina hara: zuek ez zarete ezer, zuen egintzak hutsaren hurrengo. Mespretxagarria, zuek jainkotzat aukeratzen zaituztena.\n«Gizon bat sorrarazi dut ekialdean, bere izenez egin diot dei; iparraldetik etorri da. Lokatza bezala zapalduko ditu gobernariak, eltzegileak buztina zapaltzen duen bezala.\nNork iragarri zuen hau hasieratik, nork aurrez adierazi, jakin genezan eta egia zela aitortu? Ez, ez zuen inork iragarri, ez zuen inork adierazi, ez zizuen inork ezer entzun.\nNik jakinarazi diot lehendabizi Sioni, nik bidali albistari pozgarria Jerusalemi.\nIdoloei begiratu diet: ez zen inor, inortxo ere ez kontseilu emateko, nire galderei erantzuteko.\nIdolo guztiak ez dira ezer, horien egintzak hutsaren hurrengo, irudiak haizea bezain hutsal».


Eurokoparen ikuskizuna bueltatu da - Busturialdeko Hitza : Busturialdeko Hitza\nEurokoparen ikuskizuna bueltatu da\nEurokoparen 1. jardunaldian, Lointek Gernika Bizkaiak 60-65 irabazi dio Virtus Segafredo Bolognari. Urriaren 20an Roche Vendee talde frantziarra hartuko du Malosten.\nGaraipen garrantzisua, kantxa oso zailean. Horrela deskribatu du atzoko jardunaldia Mario Lopez Lointek Gernika Bizkaiaren entrenatzaileak. Europako abentura hasi dute, eta bi hilabete hauetan jokatuko dituzte lehenengo fase honetako partiduak.\nGernika-Lumoko taldeak 60-65 irabazi zion Virtus Segafredo Bolognari bart gauean, Italian. Lehenengo zatian partidua erabat kontrolpean eduki zuten Lointekekoek, eta erasoan bikain moldatu ziren. 11 puntuko errentagaz (30-41) heldu ziren atsedenadira. Bigarren zatian, ostera, nekea igarri zuten, eta italiarrek euren kalitatea erakutsi zuten.\nPalaDozzan taldeak egindako lanagaz oso pozik dago entrenatzaile gernikarra, eta batez ere, lehenengo zatiko jokoa goraipatu du. Jokoan asmatu egin zuten: “Partidua oso ondo hasi genuen, baloia ondo mugitzen, pase onenak aurkitzen… Atzean ere ondo defenditu genuen, euren erasoko jokoa oztopatuz. Lehenengo bi laurdenetan oso ondo eutsi genuen”.\nAldaketak egiteko aukera gutxi edukita, partidua “apur bat luzea” egin zitzaien Lointekekoei. Bigarren zatian Italiako taldeko jokalariek defentsan aurrerapauso bat eman zuten, eta horiek egindako lanaren ondorioz, “baloia mugitzeko arazo asko” eduki zituzten talde gernikarrekoek: “Taldeak ahal izan duen moduan eutsi zien azken minutuei, garaipena lortzeko azken esfortzua egin zuten. Momentu batzuetan garaipena arriskuan ikusi genuen. Azken laurdenera errenta politagaz sartu ginen, eta errenta hori eduki izana erabakigarria izan zen”, azaldu du Lopezek.\nDefentsa lan sendoa azpimarratu du Marta Alberdi jokalari gernikarrak: “Eurokopan intentsitate gehigogaz eta gogorrago jokatzen da, eta hasieran oso ondo irten ginen; saskiratze asko, puntu asko sartu genituen, eta defentsan lan oso ona egin genuen. Zandalasini gelditu genuen, egia da Dojkicek saskiratze gehiago sartu zituela, baina defentsan oso sendo egon ginen. Bigarren zatian eurak intentsitate gehiagogaz irten ziren defentsan, eta gu apur bat blokeatu ginen, eta kostatu egin zitzaigun, baina azkenean aurrera egiten jakin genuen”.\nZale batzuk ere hurbildu ziren Italiara, eta horien babesa partidu osoan igarri zutela eta esker oneko agertu da Lopez. Datorren astean, urriaren 20an [eguaztena], marea granateak bere indarra erakusteko aukera edukiko du Malosten. 2. jardunaldian, Lointek Gernika Bizkaiak Roche Vendee talde frantziarraren kontra jokatuko du.


“Euskararen lurgunea euskararen arnasa da. Udalerri euskaldunak euskararen biziraupenean ezinbestekoak dira” | UEMA - Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea\nHasiera » Zehaztu gabe » “Euskararen lurgunea euskararen arnasa da. Udalerri euskaldunak euskararen biziraupenean ezinbestekoak dira”\n2013(e)ko uztailak 15 Zehaztu gabe Erantzunak desaktibatuta daude “Euskararen lurgunea euskararen arnasa da. Udalerri euskaldunak euskararen biziraupenean ezinbestekoak dira” sarreran\nIratxe Ibarrari Otxandioko Udal Euskara Batzordearen Barripaperean egindako elkarrizketa osorik:\nZer da UEMA? Noiz sortu zan? Ze behar soziali erantzuteko asmoz?\nUdalerri Euskaldunen Mugimendua 1988. urte amaieran hasi zan, Euskal Herrian Euskaraz-en ekimenez, 30 udalerri euskaldunek “Euskararen Erabilpena Normalizatzeko Udal Arautegia” onartu ebenean.\nEsan beharrekoa da udalerri euskaldunek erabagi hori hartu baino lehen, 1982an hain zuzen be, Eusko Jaurlaritzak emandako 10/1982 Euskararen Legeko 8.3 artikuluaren arabera, udalerri euskaldunetan euskera hutsez funtzionetako aukera jasoten zala, baina Auzitegi Konstituzionalak artikulu hori indargabetu egin ebala.\nEta Euskararen Legearen 8.3 artikuluaren asmoa bereganatu zuten udalerri horiek. Horri guztiari erantzuteko asmoz, 1991. urtean, hainbat udalek Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea sortu eben Aizarnazabalen. Ordutik, egindako beharra eta lortutako emaitzak handiak izan dira.\nZenbat herri dagoz UEMAn gaur egun?\nGaur egun, 69 herri dagoz UEMAn: 13 Nafarroan, 1 Araban, 18 Bizkaian eta 37 Gipuzkoan. Guztira, 216.000 biztanlez osotutako lurraldea da. Baina, aitatzekoa da, ate joka be herri bat baino gehiago daukagula, eta legealdi honen amaierarako kopuru horrek goraka egiteko konbentzimentua dogula.\nZe baldintza bete behar dauz herri batek UEMAn sartzeko?\nBete behar dan baldintza nagusia herritarren %70a euskalduna izatea da. Eta jakina, garrantzitsua da Udalak euskeraz funtzionetako eta UEMAko ganerako udalekin batera hizkuntza politika aurrerakoiak egiteko borondatea izatea.\nZe balorazino orain arteko ibilbideaz?\nMaite dodanaren alde lan egiteak asko beteten nau. Baina, balorazino pertsonaletik haratago, UEMAren ibilbideari begiratzen badeutsagu, emaitza errealak ikusi geinkez. UEMAko udalak erreferentziazkoak bilakatu dira euskeraren erabilerari jagokonez. Eta horren ondorioz, UEMAk gero eta errekonozimentu handiagoa jasoten dau beste eragile eta instituzinoen aldetik be, eta hori guretzat pertsonalki be pozgarria da.\nZailtasunak izan dira, bai, UEMAren ibilbidean. Hasiera batean, UEMAren izaera zala-eta arazo juridikoak gainditu behar izan genduzan, baina gainditu ziren hareek. Horrezaz ganera, zailtasuna bihurtzen da askotan euskeraz bizi gura daben udaletan euskeraz egiteko euskeren legeek (bai EAEkoa bai Nafarroakoa) eurek jartea aurrera egin ahal izateko oztoporik nagusienak.\nEta euskeraz bizi ahal izateko zeure erabagiez ganera, beste eragile pribauen zein administrazinoen jardunak baldintza garrantzitsuak izateak be oztopoak jarten dauz bidean. Baina, egia esan, astiro-astiro zailtasun askori bidea zabaltzea lortu dau UEMAk, eta oraindino daukaguzanei zabaltzeko indarra badaukagunez, aurrera egiteko ilusinoz gagoz.\nEpe laburreko erronka nagusiak? Aurtengoak? Zertan zabize batez be? Eta epe luzerako?\nHausnarketa prozesu batean sartuta egon gara azken urte bietan. Hogeigarren urteurrena zala-eta hasi genduan aitatutako prozesua. Eta bertan, urteotako ibilbidearen emaitza positiboak eta ahulguneak aztertu doguz, UEMAko teknikari, udaletako behargin eta ordezkari politikoekin batera. Hausnarketa prozesu horrek UEMA indarbarritzeko eta ildo estrategikoa berregokitzeko balio izan dau.\nUEMAk euskeraren normalizazinoan motore papera hartzea dau helburu, eta euskeraren aldeko hizkuntza politika ausart eta aurrerakoiak egin eta eragitea. Horretarako, lan ildoak definidu eta berrantolatu dira: UEMAko udalen euskera hutsezko funtzionamentua bultzatzea, UEMAren lurgunea zabaldu eta UEMAko herrien garapen jasangarria bermatzea. Beti be, ganerako instituzino eta eragileekin hartu-emonak sendotu eta alkarlana sustatuz, bereziki euskalgintzagaz.\nAzpimarratzeko beste mezurik?\nBai, inoiz baino ageriago gelditzen dabil UEMAk ordezkatzen dabezan udalerri euskaldunak euskeraren biziraupenean ezinbestekoak direla. Euskeraren lurgunea euskeraren arnasa da. Eta, gure hizkuntzaren etorkizuna bermatu nahi badogu, beharbeharrezkoa da arnasguneak babestea eta zabaltzea. Eta horretan, bertako herritarrok be badogu zereginik. Euskeraren aldeko jarrerak indartzeko eta gune honeen babes juridiko eta politikoa lortzeko indarrak batu behar doguz. Babes hori lortzea ezinbesteko faktorea izango da datozen urteetan.\nAurreko albistea Udalerri euskaldunetan osasun zerbitzua euskaraz bermatzeko eskatu du UEMAk\nHurrengo albisteaUEMAk bilera erronda hasi du Mankomunitatean ez dauden udalerri euskaldunekin\nRT @TurismoZarautz: @TurismoZarautz gu ere hantxe izan gara! 🙋🏻♀🙋🏻♂ https://t.co/T4a53cYm6ztwitter-for-wordpress\nRT @UrolaKostakoUE: Aurkeztu berri dugu Fiturren “Ongi Etorri Euskararen Herrira” proiektua: turismoan euskarari dagokion balioa emateko, @…twitter-for-wordpress


Euskerabili: ZINEMARI BEREA\nEzin da ukatu zinema, arte guztiak bezala, babestu beharreko artea dela. Zortzigarren artea den hau oso une latzean dago. Pirateriak, gobernu batzuen politikek eta, batez ere, talentu berririk ezak jarri dute kolokan zinemaren etorkizuna eta ez dira gutxi zer edo zer egiten ez bada laster desagertuko dela pentsatzen dutenak.\nZer egin? hortxe dago koska, formula berriak topatu eta abian jarri, baina ez da batera erraza. Badirudi ez dagoela formula magikorik eta, momentuz, diru-laguntzak banatzearekin konformatu behar dutela. Herri kaxkar honetan diru-laguntzak banatzearekin konpontzen bide dugu dena.\nNola konponduko zenukete zinemaren gainbera? Zer iruditzen zaizue diru-laguntzak ematea?\nArgi dago , azkenean zinea gero eta txarragoa dago arrazoi asko daude azaltzeko: zinemaren sarrerak oso garestiak dira ,pirateria asko dago zinemaren kalitatea ez da oso ona , batez ere espainar zinea ,orduan jendeak ez da zinemara joaten , eta joaten bada ikusiko duen filmea oso ona izango da .\nNire ustez diru laguntza ematea ez da ideia ona , gauza garrantzitsuenak daude diru laguntza emateko .\nZinema krisian dago? Ba, beti bezala, film on gutxi eta zabor asko, eta geuk daukagu errua: Saw 7 edo Torrente 4 ikustea nahiago badugu Origen baino,... jai dugu. Ikusten diren filmak egiten dituzte, enpresariek ez baitira inozoak, dirua irabazi behar dute, noski. Hala ere, ez nago ados talenturik ez dagoen ideiarekin, eta adibide asko eman ahalko genituzke: Clint Eastwood, Coen anaiak, Javier Bardem, Colin Firth, Luis Tosar, Susan Sarandon, Julia Roberts eta abar.\nGainera, diru laguntza eman behar zaio bai zinemari bai beste arte mota desberdinei eta ez gastatu armetan edo gerretan.\nPS. Sekulakoa gaineko estekako film indiarra, uste dut ikusiko dudala. Eta akats gramatikala ere badago "and the Oscar doesn`t go to..." izango litzateke, "isn`t go" ordez. :-P\nZinemaren munduan diru asko mugitzen da, eta era berean lanpostu asko sortzen dira.Orduan zergatik iruditzen zaigu txarto diru-laguntza ematea? Beste arlo batzuetan hauxe egiten da, hala museotan, nola dantzan. Azkenean denok erakutsi nahi dugu artea.\nNire ustez, txarto dago aktoreak hainbeste diru irabaztea beren irudia filmetan agertzeko. Modan dagoen aktore bat film batean agertzen den bakoitzean, ia-ia jende guztiak film hura ikusi nahi du. Eta kasu gehienetan filmak txarrak dira. Ohituta gaude filmak amerikatarrak ikustera, zeren eta pentsatzen baitugu oso onak direla, baina gustiz oker gaude.\nHamaika aukera daukagu zinema gozatzeko eta gure esku dago aprobetzatzea.\nEz dut uste formula miresgarririk dagoenik. Oraingo krisiari aurre egiteko behar bada zinmetako sarreren prezioa jeitzi egin beharko lukete eta horrek jendea berriro zinemara joateko balioko luke.Pelikula doanik ikuzi desakezu ordenagailuan, orduan zertarako ordainduko dituzu zazpi euro pelikula berbera ikuzteagatik?\nDiru laguntzak putsutik irteteko irtenbidea direnik ez dut uste. Badaude gizartean lehentasuna daukaten beste egoera importanteagorik ,adibidez langabezia. Diru laguntzak behar bada Bardenek eta bestelako aktore dirudunek eman beharko lituzkete, zinema, egoera horretatik atera nahi badute.\nLaguntza ematea, zergatik? Niri iritzian ez. Aktore batzuek asko irabazten dute. Besteok egunero lan egitera joaten gara eta ez daukagu hainbeste diru, etxe eta abar. Munduan aktore asko dago, eta segur aski bere soldata merkeagoa izango da. Pelikula ona bada , horrela izango da nahiz eta aktore ez den hain famatua izango. Beste irtenbide bat aktore famatuek bere soldata jaiztea da, funtzionarioek bezala.\nZineman krisia badago kontuan hartu behar izango lukete zenbat irabazten duten aktore batzuek. Gauza bera gertatzen da politikariekin eta zenbait kirolarirekin eta konponbiderik dago? Ezetz!\nFilm baten inguruan dauden gauzek ezinezkoa egiten dute, esaterako film bat ikustea, diruagatik.\nBestalde eta aipagarriena zenbat film agertzen diren film on bat aurkitzeko, penagarria da.\nHau guztia aztertuta, normala da pirateria bultzatzea gure dirua aurrezteko behintzat.\nNire ustez, zinema bera ez dago hil zorian, txarto dagoena zinemaren inguruko industria eta batezere zinema aretoak dira. Zinemak bizirik jarraituko du, beti ere grabatzeko tresnak badaude, arte bat delako. Izan ere, sortzaileek behar dute euren ideiak eta sentimenduak adierazteko. Badakigu pelikula ona izateko ez dela ezinbestekoa aurrekontu handia izatea. Horrexeagatik ez naiz zinemari bereziki diru-laguntzak ematearen aldekoa. Emanez gero, zinemako ez ezik, beste arlo askotako langileek ere merezi lituzkete.\nEgia da batzuetan filme bat egiteko diru asko behar dela. Kasu honetan eta filmea oso ona badirudi, dirulaguntza oso garrantzitua da. Hala ere, momentu honetan, krisiarengatik edozein gauza egitea oso zaila da, zinea egitea ere bai. Gainera zuzendari eta aktore asko daude, baina guztietarako ez dago dirurik.\nNire ustez, ez dago formula majikorik arazo hau konpontzeko. Hain azkar bizi gara non gauzak etengabeko aldatzen ari diren. Zinemaren kasuan pirateriak eta zinemarako sarreren garestidurak zinemara ez joatera bultzatzen gaitu. Horren ondorioz, zinemak ez ditu berriro edukiko lehenago eduki zituen irabaziak, filmak ikustearen modua guztiz aldatu baita.\nDiru-languntzak banatzeari ondo deritzot, egoera honi aurre egin ahal izateko, baina, lehen aipatu dudana kontuan hartzen badugu, ez dut uste konponduko dutenik.


Mario Puzo - Wikipedia, entziklopedia askea.\nNew York, 1920ko urriaren 15a\nLong Island, 1999ko uztailaren 2a (78 urte)\neleberrigilea, gidoilaria, idazlea, zientzia-fikzio idazlea eta diplomazialaria\nEgokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (1971) : The Godfather\nMario Gianluigi Puzo (New York, 1920ko urriaren 15a - New York, 1999ko uztailaren 2a) Estatu Batuetako idazlea izan zen. Artikuluak, antzerki-kritikak eta eleberriak idatzi zituen. Arrakasta handia izan zuen 1969. urtean The Godfather (Aitabitxia) eleberriari esker, urte batzuk geroago Francis Ford Coppolak zinemara eraman zuena. Harenak dira, halaber, The Godfather Papers and Other Confessions (1972, Aitabitxiaren paperak eta beste aitorpen batzuk) eta Inside Las Vegas (1977, Las Vegas barnean) eleberriak.\nTabakalera ID: 91879


Bi salaketa aurkeztu dituzte adingabeen ustezko bortxatzaile baten kontra | Euskal Herria | KAZETA\n2021 API. 07 - 11:05h\nBi salaketa aurkeztu dituzte adingabeen ustezko bortxatzaile baten kontra\nBaionako prokuradoreak apirilaren 6an baieztatu duenez, Arrueta-Sarrikotako laborari baten kontra bi salaketa aurkeztu dituzte, adin txikikoei egindako bortxaketa eta sexu erasoen ustezko egilea izateagatik. Beste bost ustezko biktima identifikatu dituzte.\nIragan den martxoaren 31n, asteazkenean, 70 urteko gizon bat atxilotu zuten jendarmeek Arrueta-Sarrikotan, Amikuzen. © Guillaume FAUVEAU\n«Ikerketa judiziala irekita da eta jadanik aurkeztuak izan diren bi salaketetan oinarritua dago», zehaztu du Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak apirilaren 6an. Gehitu duenez, «beste bost biktima» identifikatu dituzte. Hain zuzen, iragan martxoaren 31n Arrueta-Sarrikotako 70 urteko laborari bat atxilotu dute bere etxean aterpetzen zituen hainbat gazteri egindako bortxaketa eta sexu erasoen ustezko egilea izateagatik.\nAmikuzeko laborariak hainbat haur eta gazte bortxatu eta haien kontrako sexu erasoak egin dituela uste da, informazio judizialaren arabera. Gertakariak 2015. urtean iragan ziren. Laborariak eta bere emazteak zailtasunak zituzten gazteak aterpetzen zituzten etxean. Mementoz, akusatuak gertaerak ukatu ditu, baina atxiloaldian jarri dute.\nLaborantza biologikoa egiten zuen gizonak zailtasunak zituzten haur eta gazteak etxean hartzeko baimena zuen. Hiru haur dituenak urte luzaz haur eta nerabeak errezibitu ditu bere etxean, horietaz arduratzen zen bere emaztearekin. Azken hau Herriko Etxeko langilea zen, gaur egun erretretaduna.\nIkerketaren lehen elementuen arabera, akusatuak dozena bat gazte eta haurri egin zizkiokeen erasoak. Ikerketaren gertuko batek aitzinatu duenez, 80 biktima lirateke, France Bleu irratiaren arabera. Ikertzaileek 15 eta 16 urteko nerabeak agertzen diren argazkiak atzeman dituzte. Prokuradoreak instrukzioko epaile bat izendatu du.


Udako Argazki Lehiaketa martxan da\n06 iraila, 2019 Internet 769\nGoierriko Hitza-k eta Fotoetxe argazki dendak 14. urtez antolatu dute Udako Argazki Lehiaketa. Hilaren 22ra arte parte har daiteke, Hitza-ren webgunean sartu, argazkia igo eta datuak beteta. Sari ugari emango dituzte aurten ere; Fotoetxek eskainitako 60×100 eta 50×80 neurriko argazki handitzeak, Mutrikuko Arbe hotelean egonaldia, eta bi lagunentzako menu berezia Ezkioko Argindegi ostatuan. Irakurleen sariak ere banatuko dira, boto gehien jasotako irudien artean.\n« Egur eta harri doinuak\nGaria eta euskara, eskutik »