Emakume maputxe batek gidatuko du Konstituzio berria idazteko batzordea\nElisa Lancon akademiko eta aktibista indigenak gehiengo osoa lortu du bozketan. Hala, munduan lehenengo aldiz, organo paritario batek bideratuko du lege berria.\nIndependenteek eta oposizioak gidatuko dute Txileko Konstituzio berria\nGehiengo oso zabal batek Konstituzio berri baten alde bozkatu du Txilen\nEmakume indigena bat izango da Txileko Konstituzio berriaren erredakzioaren buru\nTxileko Konstituzio berria osatzeko ardura duen batzordeko 155 kideek Elisa Loncon politikari maputxea aukeratu zuten atzo, igandean, prozesuaren buru izateko. Augusto Pinochet diktadorearen garaiko (1973-1990) Konstituzioa dago indarrean orain, eta helburua da hori ordezkatzea.\nLancon 58 urteko emakume akademikoa, linguista eta aktibista indigena maputxea da, eta gehiengo osoz aukeratu zuten bigarren itzulian, batzarraren inaugurazio-saioan. Ekitaldia ia ordubetez gelditu behar izan zen, saioaren hasieran eserlekua hartzeari uko egin zion talde batek egindako protestengatik.\nHaren aukeraketaren ondoren, politikari maputxeak bere izendapena ospatu eta ama-hizkuntzan egin zituen lehenengo adierazpenak: "Eskerrak eman nahi dizkiot Txileko herri osoari, herrialdearen historia eraldatzeko asmoz emakume maputxe baten alde bozkatzeagatik". Horren ondoren, adierazpen berberak egin zituen gaztelaniaz.\nKontuak horrela, Konstituzio berria idazteko prozesuari ekin dio Txilek; organo paritario batek zuzendutako lehenengoa izango da munduan, baita herri indigenak barne hartuko dituen lehenengoa ere estatuan. Talde horrek biztanleriaren % 12,8 osatzen du Txilen.\nProzesu eratzaile hori 2019an abiatu zuten, alderdi politikoek hala adostuta, azken hamarkadetako krisi sozial eta ekonomiko handienari aurre egiteko asmoz. Manifestazioak eta protestak etengabeak izan ziren urte horretako urritik 2020ko otsailera bitartean; tarte horretan, 30 pertsona hil eta milaka zauritu egon ziren.\nBatzordeak urtebeteko epea izango du Konstituzio berria osatzeko. Ondoren, hori bozkatu beharko dute plebiszitu berri batean, 2022an, oraingoa ordezkatu ahal izateko. Gaur egun indarrean dagoena 1980an onartu zen, Augusto Pinocheten diktaduran, eta herrialde justuago bat eraiki ahal izateko oztopo handia dela salatu dute herritarrek. Izan ere, deitoratu dutenez, kutsu neoliberala du horrek, eta oinarrizko zerbitzuak pribatizatu ditu, hala nola ura, hezkuntza eta pentsio-sistema.


Urratsez urrats, taldeko immunitatera | Gizartea | Berria\nUrratsez urrats, taldeko immunitatera\nTxertaketa prozesua aurrera doa Euskadin. Behin kolektibo zaurgarrienak immunizatuta, edo horretarako bidean jarrita, gure herrialdean zabalena den taldearen txanda heldu da: 40-49 urte artekoena. Horiei jartzeko hiru txerto klase daude, onetsi baita adin tarte horretan Janssenen txerto monodosia ere jartzea. Ez dut poza ezkutatuko, gero eta gertuago ikusten baitut neuk ere immunizatzeko aukera, neuretzat, eta nire adiskide gehienentzat.\nZailtasunak zailtasun, gero eta gertuago ikusten da taldeko immunitate desiratua, eta, ondorioz, urtebetean baino gehiagoan inguruan izan ditugun hainbat neurriren malgutze posiblea. Israelen gisako herrialdetan atzemandako datu epidemiologoek erakutsi dutenez, taldeko immunitatea lor liteke herritarren %70i txertoa jarri aurretik ere. Hain justu, %55-%60rekin ere jaitsiera agerikoak ikusi dira aldagai guztietan: kutsatutako pertsonetatik hasi, eta ospitaleratze eta heriotzetaraino. Gainera, ebidentziek erakusten dute txerto guztiak direla baliagarriak COVID-19aren aldaera ezberdinek eragindako kasuen aurrean; hasi alfatik eta deltaraino. Albiste bikaina eta itxaropentsua da hori.\nPandemia atzean uztea ez da izango 2020ko martxotik erasaten digun osasun, ekonomia eta gizarte arloko erronka itzela bakarrik; hotz-hotzean begiratu beharko zaie, baita ere, utzi dituen ondorio guztiei, tartean herritarren buruko osasunaren okertzeari. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan bakarrik, esate baterako, buruko osasuneko sareak 600.000 kontsulta izan ditu, eta suizidioak %27 ugaritu dira aldi honetan.


Euskadiko 138.000 boluntario baino gehiagoren lana aldarrikatzeko bideo berri bat egin dugu\nAbenduaren 5ean Boluntariotzaren Nazioarteko Eguna ospatzen da.\nBoluntarioek eta beren erakundeek egiten duten lana eskertzeko eguna da.\nBoluntariotza funtsezko eragilea da gizarte-eraldaketan eta elkartasun antolatuan.\nSareen Sareak bideo berri bat egin du Boluntariotzaren Nazioarteko Eguna ospatzeko. Esteka honetan klik eginez ikus dezakezu.\nSareen Sareak boluntarioek eraldaketa sozialerako aldaketa-eragile gisa duten funtsezko eginkizuna aldarrikatu du, eta Euskadiko Hirugarren Sektore Sozialeko boluntarioei eskainitako spot berri bat estreinatu du EITBn.\nAbenduaren 5ean Boluntariotzaren Nazioarteko Eguna ospatzen da, boluntarioek eta beren erakundeek egiten duten lan handia aitortzeko eta eskertzeko eguna. Boluntarioek ekintzan oinarritutako gizarte-eraldaketa sustatzen dute, mundu bidezkoagoa eta berdinzaleagoa eraikitzen lagunduz. Boluntariotza aldaketa-eragile garrantzitsua da elkartasun antolatuan, eta bere konpromisoak esanahi berezia izan du 2020 honetan, Covid-19ren krisiaren ondorioz. Pandemiak iraun duen bitartean, boluntarioak ere lehen lerroan egon dira, biztanleria ahulenaren behar sozial, sanitario eta komunitarioei erantzuteko.\nZentzu horretan, Sareen Sareak bideo berri bat egin du EITBrentzat, Euskadiko 138.000 boluntario baino gehiagoren lana aldarrikatzeko, gizartea eraldatzeko funtsezko eragile gisa. Hemen ikus dezakezu bideoa.


Nire Camper Trailer estali behar al dut karpa batekin?\nZergatik ez zenuke kamera-kamioia estali behar\nEz dute inor bere campers, atoiak edo motorhomes gorde klimatizatutako instalazio batean edo are gehiago, biltegiratze eremu barruan edo haien jabetza off. Ibilaldi batzuk kanpoan egon behar dira, kanpoko denboraldiko eguraldiarekin datozen muturrak jasan behar izaten dituztela. Elementuetatik babesten laguntzeko irtenbide bat behar duzu, eta RVERS askok pila bihurtzen dute.\nTarp bat erabiltzea komenigarria da edo, bestela, RV bat estaltzen baduzu gidatuko al duzu?\nAzter dezagun zergatik zure kamera edo trailerra estali beharko zenuke eta horretarako material eraginkorrenak estaltzeko.\nZure Camper Trailer estali beharko zenuke?\nZure Ibilbidea estali beharko zenuke baina ez pentsatzen ari zaren tarp motaarekin. Tarp urdin tradizionala RV parke eta kanpamentuaren inguruan ospetsua da, baina zure ibilgailua estaltzeko erabilitakoa baino kalte handiagoa da eta horregatik zergatik dago.\nTartak urdin tradizionalak ez dira transpiragarriak eta zure ibilgailua gordetzen den bitartean, hezetasuna mantentzen edo trakatzen da. Hezetasuna RV sartu daiteke edo izoztu eta handitu eta zure ibilgailua kaltetu dezake. Jende gehienak aulki edo sokak ere erabili behar ditu tarp-a ibilgailua ziurtatzeko. Sokak hauek haizean botatzen dituzte eta errautsak edo errautsak eragiten dituzte. Tarp-ek trumuak, trinkotzeak, kolpeak edo aldaketak sor ditzake, eta horrek sor ditzake arazoak.\nLokatza urdina bota zure RV gainean, agian ezin izango duzu elementuetatik babestuta.\nZure inbertsioa babesten duen RV estalkian inbertituz, zure jolas-ibilgailua lanean egoteko ahal duzun guztia egiten duzu.\nZure ibilgailu osoa biltzeko tarp urdina edo tarp bat burutzen saiatzea buruko mina izan daiteke. Kanpaina ohiz kanpokoa ez bada behintzat, larruzko bat edo tarp handi bat baino gehiago behar dituzu dena estaltzeko.\nHorrek patchwork esan nahi du, tarp putzuak putzuak eta zubi gehiago sartu baino lehen. Zure RV estalkia erabiltzea errazagoa da diapositiba eta zure ibilgailuaren alderdi eta ezaugarri guztiak estaltzen ditu.\nRV batean guztiak estaltzen al dituzu?\nBai, behar duzu! RV bat estaltzen baduzu, RV biltegiratze egokia ez baduzu, ezinbestekoa da elementuetatik babestea. RV estalkiak, RV gona eta bestelako metodoak erabil daitezke tarp bide tradizionalaz gain. Horregatik, zure RV babesik erabili behar ez duzunean.\nUV kalteen babesa\nZure RV estaltzea eguzki izpien zahartzetik babesten lagunduko du. Eguzkiaren UV erradiazioek zure ibilbidea kaltetu dezakete kolore desagertzen, pintura zuriz, osagaiak cracking eta gehiago. Ziurtatu zure aukeraren estalkiak UV erradiazioa blokeatu egingo duela, argi blokeak ez baitu esan nahi erradiazio ultramorearen blokeoa dela. Zure teilatua buckle edo crack hasten bada, hau ez da soilik itxura txarra, baina zure RV goialdean aireztapenak, AC unitateak eta beste hainbat gai sor ditzake.\nRV-eko tarps zehatzak iragazgaitzak dira baina oraindik transpiragarriak. Millions poro txikiak nahikoa dira uraren lurruna eta hezetasuna RV gorputzetik lurruntzea baimentzen baitute, baina txikiegia da ur tantak barneratzeko.\nHorrek esan nahi du kondentsazioari ez zaizkion estalduraren azpian biltzeko eta kalteak eragiten. Hezetasun hau teilatua deformatu daiteke. Era berean, lizuna eta moldea moztu eta moztu ere egin ditzakezu.\nInbertitu behar al duzu RV biltegian, baizik?\nAipatu beharra dago urte osoan RV biltegiratze egokia inbertitzea motorhome edo trailer edozein onuragarria dela. RV biltegiak zure patioa estaltzen ez duen segurtasun eta babesak eskaintzen ditu. Zure aisialdirako ibilgailua estaltzen duzun bitartean, zure inbertsioa zure gaitasunaren arabera babestu nahi baduzu, RV biltegian inbertitzea elementuetatik seguru mantentzeko.\nPro Aholkua: RV biltegia zenbait kasutan garestia izan daiteke baina zure trailerra edo kamera erosi epe luzerako inbertsio gisa. Demagun zenbat denbora gehiago iraungo duen eta konponketak saihestuko dituzula, eskuineko biltegiratze irtenbide egokia kanpoan utzita edo erabili ez denean .\nHauek dira arrazoi onak zure kamerari estalkia egoki bat aurkitu behar duzula eta ez esan big urdina laranjak. Behera joaten denean, RV batean inbertitzen duzun dirua babestu behar da eta ekaitzaren eguraldi egokiak aurkitzea dakar.\nCheck out the CR-1 - The First Carbon All Travel Trailer\nTxinatar Urte Berri ospatu RV Helmugako horietako bat\nNola RV edonon aire girotua gabe\nIbilgailu elektrikoa eta Tesla kargatzeko geltokiak aurkitzea Bidaiatzen duzunean\nLlamapolis: Millionaire Airstream Compound\nErdialdeko Amerikako Bus Bidaia\nPuerto Ricoko Elikagai Jangarria da\nThe 6 Best Fake Engagement Rings 2018an bidaiatzen duzunean jantzi\nEspainiako plater tradizional onena\nAlemaniako jaialdiak ekainean\nEspainiako ikastea Bilbon\nZein da Indian Head Shake esanahia?\nTop Verona Hotelak\nMilwaukee-ko Live-Music Aretoak\nHaurtzaindegian ikusi eta egin beharreko hamar gauza onenak\nBest Berkeley Bazkaria\nKaliforniako Auto Club Speedway-eko RV gidaliburua\nPuerto Rico jaiak eta janariak\nParty After Dark - Vancouverko Halloween Party beroena\nAbenduko jaiak Espainian


Enkartelada egingo da ostegunero Arabako Diputazioaren aurrean | Iruña-Veleia, egia ala gezurra?\n← Bittor Kapanagaren liburuaren aurkezpena Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxean, 21ean\nEguraldi txarra baina giro ona lehen bilkuran →\nEnkartelada egingo da ostegunero Arabako Diputazioaren aurrean\nAski da! Benetakoak diren aurkikuntza bikainak faltsutzat jota. Aurkitzaileak aztarnategitik jaurtita eta batzuk auzipetuta. Eliseo Gil difamatuta eta mediatikoki kondenatuta; sei urtez Damoklesen ezpata buru gainean duela, epaileak bere auziarekin zer egingo zain. Julio Nuñez jauna, oraingo zuzendaria, hondeamakinarekin sarraskia egin eta handik bost urtera ere jaun eta jabe; bost kanpaina, bi milioi euro gastatuta eta oraindik ezer publikatu gabe. Analitika iruzurtiak. Hedabideak isil-isilik… Hau guzti hau salatzeko, kalera irtetea erabaki dugu auzia argitzea eskatzen dugun taldeak eta gizabanakoak. Hemendik aurrera enkartelada egingo dugu ostegunero. Ahal duzunean, etorri! Lehen hitzordua:\nNoiz eta non: urtarrilak 22, osteguna, 20:00, Arabako Diputazioaren aurrean\nNoticias de Alava egunkariak honen berri eman du.\n5 Responses to Enkartelada egingo da ostegunero Arabako Diputazioaren aurrean\nPingback: Euskeraren jatorria » Blog Archive » Iruña-Veleia argitzeko, ostegunero enkartelada Aldundian\negilea: kandido azpiazu beristain\n2015(e)ko urtarrilaren 18a 20:40\nosteguneroko enkarteladan ezin dugunok egon… zer egin dezakegu ?\nnóla asaldu publikoki gure ezin egona eta Eliseoarekiko babesa?\nHerri zahar honen askatasun bidea… iruñabeleiatik pasatzen da!!!!!\n2015(e)ko urtarrilaren 19a 10:01\nKaixo Kandido: egunotan jakinaraziko dugu Eliseo Gili laguntzera bideratutako beste ekimen bat.\n2015(e)ko urtarrilaren 19a 12:47\nNeuk ere Kandidoren galdera berdina: egun eta ordu horretan Gasteizen egon ezin geranok, zer egin dezakegu? Baloratu duzue beste egun batetan egitea…adibidez, larunbata eguerditan?\nEta ez da soilik zer egin Eliseo Gili elkartasuna adieraztea; baita, baina ez bakarrik hori. Horretaz gain, arazoa hor jarraiela IKUSIAK IZATEA, arazoa bistaratzen jarraitzea (zeren, dena lurperatu eta isilaraztea baida batzuren taktika).\n2015(e)ko urtarrilaren 19a 13:57\nAntton: bai, baloratu dugu; ostegunero egiteak ez du esan nahi beste egun batzuetan ere konbokatuko ez denik, kanpokoak ere joan ahal daitezen, batez ere. Hori kontuan izango da. Eta azalpenetan ikusten denez, ez da Eliseorengatik bakarrik, ez horixe. Baina lema horrekin hastea pentsatu dugu. Bada beste hainbat errebindikazio, eta egingo dira pankarta berriak.


Albisteak Archives - Page 2 of 157 - Halabedi\nAzaroaren 28an manifestazio nazional batek zeharkatuko ditu Gasteizko kaleak. CAF enpresak eraiki behar duen tren proiektuak Israelek okupatutako Palestinan ezarritako legez kanpoko koloniak Jerusalemgo hirigunearekin lotuko ditu.\nTras el último accidente laboral, los sindicatos se movilizan ante una sangría que no cesa\nLa mayoría sindical vasca se moviliza frente a la Delegación de Trabajo para denunciar las dos últimas muertes laborales, ocurridas el pasado miércoles en Lapuebla de Labarca. Euskal Herria suma ya 52 trabajadoras fallecidas en sus puestos de trabajo en lo que va de año.\nKanpezuko Guardia Zibilaren kuarteleko espainiar bandera lapurtu du Ernaik\nHispanitatearen egunaren baitan, Kanpezuko kuartelaren aurkako ekimena burutu du gazte antolakundeak. Espainiar bandera lapurtu eta Guardia Zibilaren presentzia “onartzen ez dutela” adierazi dute.\nEtenik gabekoa da Zaballan heriotzen jarioa. Lau pertsona hil dira aurten Arabako presondegiko hormen artean, eta enegarrenez salatu du egoera Salhaketa elkarteak. Manzanosen arabera, heriotza horietako gehienak saihestu litezke, “indarrean dagoen legeria zorrotz aplikatuko balitz”.\nLerimonte enpresaren ardura salatu zuten “Desjabetuon Hotelaren” desalojo arriskuaren aurrean\n9 urria Erredakzioa KategoriaAlbisteak 0\nMobilizazioei ekin diete Legutioko “Desjabetuon Hotela” espazioko kideek. Atzo, elkarretaratze jendetsua egin zuten Lerimonte S.L enpresak desalojoaren aurrean duen ardura salatzeko. Hilabeteko epean proiektuaren aurkako sententzia exekutatzeko arriskuaz ohartarazi dute Legutioko gazteek.


Luisa Etxenike eta José Javier Fernández Altuna. Idazlea eta historialaria: Humanitateak hezkuntza sistematik kanpo uzten ari dira hain zuzen guztiz onuragarriak direlako - Euskonews\nXX. mendeko abangoardiek haustura eragin zuten diziplina artistiko guztietan. Nola gertatu zen iraultza hori eta zer garrantzia izan zuen ondoko bilakaeran?\nJose Javier Fernandez Altuna (J.J.F.A.): Abangoardia artikoek izan zuten bilakaera oso interesgarria da. Eta berez suposatzen da pintura eta eskultura izan zirela esan dezagun ohiko kodeak apurtu zituztenak, XX mendea baino lehen ohikotzat jotzen zen lengoaiatik aldendu egin ziren alegia. Diziplina horiek esperimentu berriak egiten hasi ziren, gauzak aldatzen eta bestelako diziplina artistikoak horien atzetik etorri ziren. Nik uste dut oso une garrantzitsua izan zela bi mundu gerrateen arteko garai hura, batez ere II. Mundu Gerraren ondokoa. Orduan ailegatu zen bestelako diziplinetara pinturaren eta eskulturaren ekimen hauslea. Beste diziplinak pixkanaka bat egin zuten izaera apurtzaile horrekin, jatorriz pinturak eta eskulturak zeukatena.\nLuisa Etxenike (L.E.): Literatura arloan benetan eragina izan duena hainbat arrazoitan oinarritzen da, XX. mendearen hasieran eta gerra arteko garaian gerora literatura modernista esango zaion horrek ere zenbait eragile izan ditu. Era berean, oso lotura berezia zuelako zientziarekin, filosofiarekin eta denboraren gaineko Bergson-en ideiarekin. Nire ustez, XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen hasieran jada hainbat teoria eta gizarte fenomeno eta zientzia aurrerapen garatu ziren eta horiek nolabait kontzientziaren munduari gero eta arreta handiagoa eskaintzen diote: hortxe dago Freud, literatura munduan kontzientzia bera aurkeztu eta ulertzeko moduan izugarrizko eragina izan zuena, aurretik ere sumatzen zen subkontzientearekiko kezka, Dostoievski barne, ... Nik uste dut baditugula hainbat fenomeno sozialak eta zientifikoak eta horrez gain hortxe dugu I. Mundu Gerrak suposatu zuen ikaragarrizko trauma, horrela azaldu daiteke eredu zaharrak apurtzeko behar hori berriak ezarriz. Eta gainera nik uste dut literatura bera metabolizatu egin dela, halako moduan txertatu da non hainbat lagunek barne bakarrizketa edota denbora subjektibozko aurkezpena erabiltzen dutela, ia konturatu gabe, horren erabilerak dakarren aparteko haustura sumatu gabe alegia.\nJ.J.F.A.: Eta gero diziplinen arteko eragina hortxe dago. XX. mendea baino lehen eskulturak bere esparru propioa zeukan, pinturak berea, eta bat batean nahastu egiten dira, zuk esan duzun guztia elkartu egiten da. Filosofian adibidez argi eta garbi ikusten da artean duen eragina.\nL.E.: Hala da bai. Gainera, formaren gaineko etengabeko hausnarketan murgilduta, diziplina artistikoek elkarren arteko gero eta behar handiagoa sumatzen dute. Eta are gehiago argazkigintza edota zinea sortu zirenean, irudiaren eta errepresentazioaren inguruko ideia erabat aldatzen baita. Nik uste dut XIX. mendearen bukaerako eta XX. mendearen hasierako garai horretan, gerra arteko garaiarekin batera, guztiz emankorra izan zen. Eta ez bakarrik hainbat artelan gauzatu zirelako, horrekin batera gureganaino ailegatu den hausnarketa gertatu zelako.\nJ.J.F.A.: Bai, nik uste dut ez dela hainbesteko aldaketarik gertatu. Aldaketa formalak gertatu dira, edo materialak, baina artistek finkatu duten edukiari, zentzuari edota xedeari so eginez gero, horiek neurri handi batez errepikatu egiten dira.\nL.E.: Nik esango nuke gainera une horretan gizarteak balio handia eskaintzen diola arteari berari. Eta zentzu horretan badago datu bitxi bat: gerora ezagutu izan ditugun hezkuntza sistemak orduantxe antolatzen dira. Arteak esfortzu handia egiten du jendearengana hurbiltzeko eta artea bera hezkuntza edukietan txertatzeko joera dago. Eta nik uste dut horrek ere ale batetik arriskua areagotzen da eta bestetik haustura gertatzen dela pertzepzioan bertan. Eta ikusi izan dugun bezalaxe halako interesa edo arreta zorrotza artisten eta jendearen artean poliki-poliki gutxitu egin da edo bestelako gauzekin nahasten.\nJ.J.F.A.: Nik uste dut noranzko bikoitza suertatu dela. Alde batetik, artearen demokratizazioa gertatu da -Arte Garaikidearen inguruan zenbat museo ireki diren ikustea besterik ez dago-, baina beste aldetik, eta horretan bat nator zurekin, aldentze prozesua ere gertatu da artistaren mezuaren eta begiraleak duen mezu horren harreraren artean. Badago nolabaiteko kontraesana.\nL.E.: Noski, esan dezagun demokratizazio hori garai batean era batera ulertzen zutela eta gerora beste era batera hartu dute. Nolabait esateko, hasiera batean artea jendearekin lotuta egon behar zen eta jendeari berau interpretatzeko tresnak eskaini behar zitzaizkion. Eta orain, hainbat unetan, badira entretenimenduaren inguruan edo esparruan -niretzat hori penagarria da- dauden kultura nozioak. Oraindik artea esaten diogun hori bere gutxieneko eskakizunak murriztu egin ditu beste era bateko ereduarekin bat egitearren. Nik uste dut horrek ere jatorrizko distira hura, hasierako lehen zati hartan, edota heren hartan, XX. mendearen lehen zatian ere gertatu zena, distira asko moteldu da. “II. Mundu Gerraren ondoren ailegatu zen bestelako diziplinetara pinturaren eta eskulturaren ekimen apurtzailea”.\nEdertasuna historian zehar eremu estetiko nagusia izan da. Zuen ustez, edertasunaren garaia jada atzean geratu da?\nL.E.: Nik uste dut ezetz, kontua da hitzen kasuan ere denborak eragina duela eta orduan edertasuna bestelako gauzetan topatzen genuen. Nik esango nuke —modu sinplean eta soilean— lehen edertasuna kanpoko zerbait zela eta une honetan aldiz edertasuna kontzientziaren eta barne-munduaren esparrutzat hartzen da, subjektibotasunaren eremuan txertatu da. Eta zentzu horretan, berez edertasunaren inguruko kontzeptuak ez du behera egin. Kontua da, beste hainbat gauzetan gertatzen den bezala, horren gaineko ideiak eta eskakizunak ugaldu egin dira. Gaur egun, etikaren ikuspuntutik ere zer den ederra eta zer ez eztabaida dezakegu, edota artelanak berak artistarekiko duen koherentziaz, haren bizitzarekiko. Badago niri asko gustatzen zaidan Yeats-en esaldi bat: “Neure burua bera zuzentzen dut nire lanak zuzentzen ditudanean”. Hor badago nolabaiteko koherentzia, proiektu formalaren adierazpen argia eta horri oraindik edertasuna esan diezaiokegu.\nJ.J.F.A.: XVIII. mendearen bukaeran desagertu zena zera zen: garaiko botere esparruetan finkatutako edertasunaren gaineko kontzeptua. Edertasunarekin lotutako kontzeptu bakarra zegoen eta berau ez zen zalantzan jartzen edota ez zuten pentsatzen bestelako edertasun mota egon zitekeenik. XVIII. mendearen bukaera aldera —nire ustez Erromantizismoa funtsezkoa izan zen, izpiritu erromantikoa—, bat batean bestelako edertasun ereduak zeudela ikusi zuten, itsusia izanik ere nolabaiteko edertasuna izan zezakeen. Baina hala ere uste dut edertasunaren inguruko kontzeptua bere horretan mantendu dela. Nire ustez edozein artelanak, baita zabor pusketaz edo hondakinez eginiko Arte Povera delakoa ere, ederra izaten saiatzen da bere erara, bere lengoaia propioarekin, bere helburuekin, baina azken finean ederra izaten saiatzen da. Nik uste dut bizitzan zehar zerbait ederra topatzeko behar hori gizakiok berezkoa dugun zerbait dela. Aldatu egin dena edertasunaren inguruko kontzeptua da. Lehen edertzat jotzen zena, eta edertasuna ulertzeko modu bakarra zegoen, orain aldatu egin da eta esanahi ugari ezberdin daude eta kontzeptu ezberdinak. Baina nik uste dut edertasuna topatzearen edota berau zabaltzearen gaineko kontzeptua artelana oinarritzat hartuz bere horretan mantentzen dela.\nL.E.: Nire ustez bai, edertasuna erdiesteko nahia beti hor dago, edertasuna eskuratzeko joera; eta nik beste esparru batera eramango nuke —eta hori funtsezkoa iruditzen zait artearen munduan—, esan genezake bestearekiko erantzuna dela, ezta? Agian gauzak ez direla diruditen bezalakoak dioen ideia, ez dagoela zerbait erakusteko edota irudikatzeko modu bakarra, aitzitik ordezko aukerak badaudela, edota bestelako erantzunak. Eta askotan edertasuna sumatzen dugu zerbait kaltegarria, oldarkorra, itsusia iruditzen zaigun beste zer edo zer zuzentzen duenean. Era berean, moralaren edota antolakuntzaren ikuspuntutik gauza bera litzateke. Beraz, edertasunaren gaineko ideia hori —eta horretan aurreko kontzeptuekin bat dator—, edertasuna hobetzen gaituen zerbait dela dioen ideia...\nJ.J.F.A.: Bai, nolabait hobetu egiten gaitu ...\nL.E.: Noski, agian hobetzen gaituen kontu hori, edo erantzun moduko zerbait dela, jende guztiak ez du era berean ikusten.\nNik uste dut gaur egun diktadura antzeko batean bizi garela, gorputza dela eta, moda dela eta, hainbat gauza direla medio, edertasuna berriro ere sail batean mugatu nahian alegia.\nJ.J.F.A.: Berriro ere, nolabait seinaleak jarri nahi ditugu zera esanez: “hau ederra da, beste hori ez”. Ez dut uste atzera egin dugunik, baina joera berri batetan murgildu gara non edertasun mota bat kanonizatu den. “Lehen edertasuna kanpoko zerbait zela eta une honetan aldiz edertasuna kontzientziaren eta barne-munduaren esparrutzat hartzen da, subjektibotasunaren eremuan txertatu da”.\nArte Garaikideak dimentsio erretorikoa hartu du, eta horren poderioz neurri handi batez diskurtsoak zehazten du edozeren izaera artistikoa. Bakoitzak bere diziplinatik, nola ikusten duzue hitzaren eta irudiaren arteko bateratze hori?\nJ.J.F.A.: Nire ustez, Arte Garaikidearen barnean oso arazo larria bizi dugu. Nik uste dut diskurtsoak, bidezkoa izanik ere, halako indarra hartu du ... mezuka, edukiak, kontatu nahi denak halako indarra eta garrantzia hartu duenez, ez dut esango forma bera baztertuta geratu denik edo bigarren lekuan utzi dutenik, baina uste dut ez zaiola behar moduzko arreta eskaintzen, ez artistak berak, ezta sistemak, kritikariek, erakusketetako komisarioek edota ikusleek ere. Edozein gauza onargarritzat jotzen da, edozein objektu, edozein adierazpen artea balitz bezala hartzen da, eta ez luke horrela izan behar. Eta nik uste dut diskurtsoa ona izatekotan ez lukeela inoiz artelan bat bidezkotzat jo beharko.\nL.E.: Ni zurekin erabat ados nago. Gainera, nik uste dut horixe dela fenomeno kezkagarrienetako bat. Berez, diskurtsoaren bitartekaritza lana izatea espero zena ordezkapena bilakatu da. Are larriagoa da ... hitz potoloa erabiliko dut .... Diskurtsoa behin eta berriro errepikatzen da berau berritu egin gabe, nolabait esateko txatarra balitz bezala ikusten da. Askotan inpresioa daukat, kritikarien hainbat aipamen, hainbat artelanen azalpenak eta erakusketatako katalogoak irakurtzen ditudanean etengabeko déjàvu delakoa bizi dudala. Hitzez osatutako zirkuitu itxia balitz bezala, hitzak errepikatu egiten dira ulertzen ez dudan edo sumatzen ez dudan egokitasunaren arabera. Esan dezagun nolabait artelanetik aldendu egiten gaituela eta bestalde asaldatu egiten gaituela, barnean hazi lehorrak dauzkaten txintxirrinak baitirudite.\nEta hala ere, uste dut oso aukera aparta legokeela. Funtzionatzen duenean, artelan esanguratsuak topatzen dituzunean testu interesgarriekin batera ... Eta horregatik literatura da, arte diziplina guztien artean, figurazio handiena behar duen diziplina, bestela ezin izango baikenuke komunikazioa burutu. Hizkuntzan figurazioa garatzeko behar hori askotan aparteko elkarketak ahalbidetzen ditu, bi aldeetan begirada arretatsua gertatzen denean alegia, ordezkapenik gabe.\nJ.J.F.A.: Nik esango nuke materiatik aldentze prozesua gertatu dela. Gauza bat da, bere garaian Duchamp-ek zera esatea: “Edozein obra, edozein irudikapen fisikoa artelana izatera ailega daiteke”. Eta beste gauza bat da artistak ideia hori hartzea eta edozein gauza artea balitz bezala aurkeztea. Nik uste dut prozesua diskurtsoan zein materian bertan gertatu dela. Eta artisten kasuan, edozein dela ere horien diziplina artistikoa, alderdi materiala landu egin behar dute. Eta alderdi materialak diskurtsoa bezain eraginkorra eta erakargarria izan behar du, artelanaren mezuaren propioaren parekoa alegia. Askotan hainbat artelanetan eta erakusketetan ados egon naiteke diskurtsoarekin, batzuetan testuak oso onak dira. Baina beste batzuetan ez da horrela gertatzen eta batzuetan zailtasunak jartzen dizkizute artelan horretan murgildu ahal izateko. Beste kasutan artelanak berak eskuetatik ihes egiten dit: “Ene Jaungoikoa, materialari dagokionez, inolako ikuspegitik hau ezin da mantendu”.\nL.E.: Nik uste dut hori gertatzen dela artearen munduan bitartekaritza lanak hartu duen garrantzia dela medio eta bitartekariak gaur egun artearen munduan benetako protagonistak bilakatu dira. Nik uste dut hor benetan burutu beharreko lana badagoela. Oraindik garaiz gabiltza, Internet sareak ahalbidetzen duen biderkapenaren bitartez, gauzak jasotzeko ditugun hainbat iturrien bidez. Garai hauetan hautaketa lana, bereizketa egitea guztiz garrantzizkoa da. Artearen munduan gero eta gehiago bereizketa egiteko beharrari aurre egin behar diogu.\nJ.J.F.A.: Kritika munduan nolabaiteko krisia gertatu da, ezta? Kritika berez desagertu egin da eta kritikarien lana orain komisarioak burutzen dute. Baina kontua da azken horiek ez direla kritika burutzen ari, aitzitik zenbait artista sustatzen ari baitira eta diskurtso propioa eratzen ari dira. Komisarioa bera artista bilakatu da eta taldeak sortzen ditu, hainbat artisten diskurtso ezberdinak bateratzen ditu, bereganatu egiten ditu eta esan genezake horixe dela orain artetzat jotzen dena, ezta? Eta hor kritikaria erabat kanpo geratu da: hedabideetan kritika ia desagertu egin da.\nL.E.: Bai, desagertu egin da. Eta gainera, berriro aipatu nahiko nuke, une honetan bereziki guztiz beharrezkoa da irizpide bat izateko eta pertsonengan irizpidea eratzeko. Heziketa bideratzeko aukerak desagertzen ari dira. Horregatik, hain erraza bilakatu da, hartzaileek, ikusleek, jendeak oro har galdu egin ditu kritika burutzeko tresnak, eta aldi berean hezkuntza sistematan heziketa humanistikoa galdu egin da ... horrela arrazoiek, legeek edota merkatuetako interesek kritika bera ordezkatu dute oso modu errazean ... “Artisten kasuan, edozein dela ere horien diziplina artistikoa, alderdi materiala landu egin behar dute. Eta alderdi materialak diskurtsoa bezain eraginkorra eta erakargarria izan behar du, artelanaren mezuaren propioaren parekoa alegia.”.\nAskotan esaten da artea merkatuen munduan murgildu egin dela, baina ezin al dezakegu gauza bera esan argitaletxeen inguruan? Zer parekotasun eta ezberdintasun daude?\nL.E.: Bueno, nik uste dut gauza askotan antzekoak direla. Agian literaturaren munduan arazoa askoz larriagoa da, oso arrazoi sinpleagatik: irudikapen artistikoen artean, irakurpena da hartzaileari gehien eskatzen diona. Erakusketa batera joan gaitezke eta ia esfortzurik gabe artelanaren aurrean kokatzen gara eta halako ahalegin txiki bat eginik begi bistan jartzen dugu. Baina testu idatziarekin hori ezin daiteke egin. Irakurmena oso lan zorrotza da. Eta are gehiago literatura proposamenaren zailtasuna handia denean.\nLiteratura aipatzen dugunean, oro har ez dugu literaturaz hitz egiten, argitaletxeen munduaz hitz egiten da, edota argitaratutako liburuez edota liburu antzeko argitaratzeaz. Niretzat arazo horixe da: arazoa da bere garaian diziplina artistikotzat hartzen genuen literatura hori idatzizko hitzen bestelako bertsioetan murgilduta dagoela. Eta horrek zerikusia du beste datu batekin. Bestelako arte-diziplinatan gertatzen ez den bezala, sormenezkoak diren horietan aurretik nolabaiteko heziketa eskatzen dutenak alegia, adibidez musika, lengoaia guztiona da eta orduan salto hori ematea badirudi ez dela beharrezkoa ematea, hau da, lengoaiari heltzeko ohiko eratik aparteko hurbilketara alegia, eta kontua da benetan beharrezkoa dela.\nJ.J.F.A.: Eta halako kasutan errua norena da, irakurleena edota argitaletxeena literatura mota horren alde egiten ez dutelako?\nL.E.: Nik uste dut, eta berriro ere esan behar dut, irakurtzea oso konplikatua dela eta literatura irakurtzea adibidez ... lehen literatura modernista aipatu izan dugu, Joyce-n eleberria irakurtzeko edota Joyce beraren hasierako ipuinak, edo Virginia Wolf-en lanak irakurtzeko, edo Martin Santos eta Vargas Llosa irakurtzeko (errazagoa izaten da aldizkari arrosetan Vargas Llosaren gaineko kontuak irakurtzea bere lanak baino, azken hori guztiz garrantzitsua bada ere), aurretik nolabaiteko heziketa eskatzen du. Eta hori hezkuntza sistematan alde batera uzten bada, lehenbailehen lotura eratzen ez bada, hitzak ez dira erabiliko eta ezin izango dira hurrengo urratsak eman. Hizkuntza erabiltzeko trebetasuna galtzen ari da, eta horrekin batera eskakizunak gero eta sinpleagoak dira. Horrela, gaur egun liburu horietako asko ez lirateke argitaratuko ez bailukete argitaletxerik topatuko. Gure herrialdean behintzat ezin dira horrelakoak publiko zabalari zuzendu. Eta hala eta guztiz ere, zergatik kaleratzen dira irakurtzeko errazagoak gertatzen diren liburuak, horietako asko literaturatzat hartuko ez nituzkeenak? Seguru asko istorioak kontatzea eta jasotzea da gizakion lehendabiziko kultura ekimena eta oraindik ere halako jarduera pozgarria iruditzen zaigu. Gure adimenak antolakuntza narratiboa behar du, kausazko loturak osatzea. Narratibozko materia gara, gure pentsamoldea narratiboaren bidetik doa. Orduan, istorio errazak guri kontatzea edota horiek irakurtzea beti ere gurekin egongo diren jarduerak dira. Zer gertatzen da? Hori ez dela literatura. “Seguru asko istorioak kontatzea eta jasotzea da gizakion lehendabiziko kultura ekimena eta oraindik ere halako jarduera pozgarria iruditzen zaigu. Gure adimenak antolakuntza narratiboa behar du, kausazko loturak osatzea”.\nEleberria “egia osatzen duen hainbat gezurren pilaketa” dela esan ohi da. Fikziozko lan bat (oro har, artelan bat) arrazionaltasuna ailegatzen ez den lekura hel daiteke?\nJ.J.F.A.: Nik uste dut baietz. Tira, esango nuke ailegatu daitekeela. Berez, ez du horrelakorik derrigorrez egin behar, baina horixe izan beharko luke bere helburuetako bat, haraino heltzea. Nik uste dut fikziozko edozein lanak, edozein artelanak nahi duena zera dela, errealitatearen gainetik salto bat eman, berez existitzen den bestelako errealitatea irudikatzea alegia. Existitzen den errealitatea egunero begi bistan dugu. Artistek eta idazleek euren errealitate propioa eskaini behar dute, beraiek beste errealitate hori izan daitekeena alegia. Hainbat kasutan ametsezko errealitatea da, beste batzuetan ez, baina nik esango nuke helburua horixe izan behar duela.\nL.E.: Bueno, orain Cervantes-en heriotzaren 400. urteurrena ospatzen ari gara. Quijotea burura etortzen zaizunean, bertan elkar topatzen diren bi errealitateak ikusita, konturatzen zara fikzioak azken finean horixe nahi duela, errealitatearen inguruko aukera ezberdinak proposatu nahi dituela eta nik esango nuke oso modu eraginkorrean burutzen duela. Galdetzen badigute gutako edonori ea zer dakigun Shoah delakoaren inguruan, seguru asko irakurri edota ikusi ditugun filmak eta eleberriak aipatuko ditugu, historiazko saiakerak baino alegia. Fikzioak lortzen duena, eleberriek edota zineak dutena zera da, gauzen inguruko pentsamenduez gain, emozioak eta sentimenduak ere aurkezten dizkizute, hau da, bizi esperientzia osoa. Horregatik dira hain eraginkorrak. Nik uste dut eraginkorrak direla “egia” edota “egia handiagoa” irudikatzeko hainbat fenomeno historikoen gainean esperientzia eta bizitza-egoeratan oinarrituz. Aldi berean, gauzak bereizten dituen ikuspegi kritikoa eskaintzen dizu, atzealdea erakusten dizun begirada ... haize-erroten atzean dauden erraldoiak edota erraldoien atzean dauden haize-errotak ... Edozein kasutan aukera hori beti hor dago eta nik uste dut horregatik ez dugula alde batera uzten eta beti izango du ... Kontatzea esango diogu: irudien bitartez, filmen bidez, ipuinen eskutik, baita keinak erabiliz ere, hortxe baititugu koreografiak eta arte eszenikoak. Kontatzeak urrutirago heltzeko aukera eskaintzen digu alde batetik eta horrez gain bestelakoan ilunpetan geratuko liratekeen txokoak argitzeko aukera ematen digu.\nJ.J.F.A.: Azken finean, nik uste dut sormen artistikoa ... beti esan ohi da horixe dela gizakion ezaugarrietako bat. Gizakia arrazoizkoa izan daiteke, pentsatu egin dezake, gauzak laburtu, historia egin baina gero horri guztiari buelta eman behar dio eta beste era batera ulertu eta azaldu. Eta hortxe sartzen da artea. “Kontua ez da humanitateak ezertarako balio ez dutela, aitzitik desagertzen ari dira benetan baliagarriak direlako”.\nHumanitateen kasuan bizi dugu krisia dela eta, letrak eta artea ezertarako balio ez duten kapritxo hutsak al dira ekonomian murgilduta dagoen mundu honetan?\nL.E.: Orain ez daukat buruan nork esaten zuen “kultura garestia iruditzen bazaizue, proba ezazue ezjakintasuna”. Nik uste dut horixe dela gakoa. Humanitateak anbizio estetikoa besterik ez dira, gogo etikoa, argitasun nahia. Berau gizartearekin batera gertatzen da edo gizarteak berak defendatzen du; bestelakoan gizarte hori txirotu eta denboraren poderioz desagertu egingo da. Agian, izarren denbora aintzat hartuz oso epe luzean gertatuko da eta ez dugu ikusiko, baina edozein kasutan horren eragina berehala sumatzen da.\nLengoaiaren txirotzeak komunikazioaren pobrezia ere badakar, eztabaida publikoaren txirotasuna, eta horrekin batera demokraziaren kalitatea, eta are gehiago gure harreman pertsonalen kalitatea ere pobreagoak izango dira, gero eta hitz gutxiago izango baititugu ze gertatzen zaigun aditzera emateko, baita lagunarteko esparruetan ere. Beraz, nik uste dut ez genukeela ezta horrelako kontuen gainean eztabaidatu behar ere. Artea eta kultura defendatzen ez dituen gizartea, humanismoaren terminoak onartzen ez dituen gizartea, lehenik eta behin ez da zoriontsua izango, eta pixkanaka, hiltzen joango da.\nJ.J.F.A.: Erabat ados zurekin. Humanismoa ezinbestekoa da, gizakion zati bat da. Niri ere gauza bera gertatzen zait, halako eztabaidak sortzen direnean eta humanitateek beste diziplina zientifikoekin erkatuz gero hezkuntza sisteman atzera egin dutela esaten denean ... baina zenbait kasutan neure zalantzak izaten ditut zientzien eta humanitateen artean egiten den dikotomia edo bereizketa hori dela medio. Baina tira, egia da hezkuntza egitarauak hor daudela eta humanitateak atzera egin dutela. Nik uste dut hori kaltegarria dela. Azken finean, humanitateek gizakiarekin bat egiten dute.\nL.E.: Azkenik, humanitateak esaten diegun horiek, filosofia, literatura, historiaren gaineko ezagutza, eta abar... gaitasun kritikoa burutzeko tresnak dira. Nik ez dut uzte hezkuntza sistemetan ezabatu edota gutxitu egingo direnik ezertarako balio ez dutelako. Nik uste dut baliagarriak direla, kontua da ez direla baliagarrik gertatzen halako gizarte ereduan. Baliagarriak dira gizarte mantso batean, kritikarik gabekoa, ekoiztu eta kontsumitu besterik egiten ez duena. Baina ez dira baliagarriak gizarte kritikoan, ekoizpen sistemekin zorrotza den gizartean, burutsua, kontsumoa zer baldintzatan gauza daitekeen bere buruari galdetzen dion gizartean, nahiak eta gogoak nahi duen bezala erabiliko dituen gizartean, eta abar. Horixe da gertatzen dena. Beraz, hezkuntza sistematik hori kentzen baduzu, gauzak pentsatu gabe egingo dira, hausnarketa burutu gabe. Gainera, aurrerapen zientifikoak erdietsiko dira baina funtsekoak gertatzen diren baldintza etikorik gabe. Kontua da benetako zientzialariek ez dituztela horiek inoiz alde batera uzten.\nKontua ez da humanitateak ezertarako balio ez dutela, aitzitik desagertzen ari dira benetan baliagarriak direlako.\nJ.J.F.A.: Bai, nik uste dut horren atzean diskurtso neoliberala dagoela. Testuinguru horretan argi kusi da humanitateak oztopo bat izan daitezkeela bizi dugun ekoizpen sistemarako eta sistema ekonomikorako. Halako testuinguruan kontsumoa ezinbestekoa da eta kontsumoa ezin da kritikoa izan eta kontsumoak berehalakoa izan behar du eta zurrunbilo horretan sartuta egon behar zara. Orduan, humanitateak sustatzen ditugun heinean kontsumorako sistema hori eta sistema ekonomiko hori oztopoz beteko lirateke.\nL.E.: Berez hala da, eta gainera humanitateak, esan dezagun filosofia, norberaren zorionaren inguruko hausnarketa dira. Eta kontsumismoak bizkortasunaz gain ase gabezia behar du, ezin zara konforme geratu beste gauza berri baten bila joatearren. Orduan, poztasun lasaia dakarren edozein tresna ... irakurketa bezala .... esan genezake asetze merkeak direla, baina argi eta garbi etsaiak dira. Berriro esan behar dut, nik uste dut humanitateak hezkuntza sistematik ateratzen ari direla guztiz baliagarriak direlako. Kontua da ez direla baliagarriak edo gomendagarriak halako gizarte mantsoa nahi dutenentzat, gizarte maneiagarria eta diskurtso maneatzaileen esku dagoen gizartearentzat. Luisa Etxenike eta José Javier Fernández Altuna.\nEuskal munduaren kultura aniztasuna, nola har dezakegu, baliozko ezaugarritzat edota sormenerako eta taldearen sentsibilitatea eratzeko oztopotzat?\nJ.J.F.A.: Ez daukat inolako zalantzarik. Niretzat zerbait aberasgarria da. Euskal gizartea, eta zera esaten diogun hori —eta ez da hain erraza— euskal kultura alegia, nik uste dut horren bertute handienetakoa eta elementu aipagarriena berez anitza dela, ugaria eta askotarikoa. Zorionez, egunero erabiltzen ditugun bi hizkuntza ditugu, eta horrez gain, hemendik gertu hirugarren bat dugu, frantsesera, berau zoritxarrez zertxobait utzita badugu ere. Zorionez izaera anitzekoak gara eta niri aniztasun horren aurka doan edozein diskurtso haserre bizian jartzen nau, baina batez ere atsekabetu egiten nau. Nire ustez, aniztasun hori oraindik gehiago sustatu beharko genuke, guretzat guztiz onuragarria baita. Nik esango nuke euskal artistak ezin izan direla testuinguru horretatik at geratu. Nire ustez, aniztasunak aberastu egin gaitu. Aniztasun hori areagotzea nahiago nuke.\nL.E.: Bai, ni zurekin guztiz ados nago. Nik ere nahiago nuke begi bistako gauzen inguruan eztabaidatuko ez bagenu. Ez zait buruan sartzen norbaitek zera esatea: aberasgarriago dela hizkuntza bakarra jakitea beste bi edo hiru ezagutzea baino; edota norbera bestearekiko komunikazioa garatzeko eta irudikatzeko gaitasuna izatea ez dela onuragarria, bestearekiko lotura areagotuz halako mestizajea sortuz. Nik uste dut oraindik halako galderak egiten dituzte nolabaiteko interes politikoa izan delako eta badagoelako berez batera doazen hainbat gauza bereizita mantentzeko. Bereizita mantentze horrek, gure arteko norgehiagoka sortuz, hainbat lagunen itxaropen politikoak sustatu ditu eta oraindik ere sustatzen ditu eta nolabaiteko diskurtsoen emankortasuna justifikatzen du. Zentzu horretan nik uste dut argi dagoena ez genukeela berriro ere zalantzan jarri behar eta naturaltasunez eta poztasunez bizi dugunari eutsi: bere mamian elebiduna den gizarte baten partaideak izatea alegia, jatorriz elkarrizketa bideratzen duen oinarriari bestelako hizkuntzak gehituko zaizkiolarik.\nBaina horrez gain badago nire ustez garrantzitsua den beste elementu bat. Mundu osoari begira, ikusi duguna ikusita, euskaldunen arteko kultura aniztasunaz hitz egitea batzuk euskaraz eta besteak gazteleraz hitz egiten dugulako, denok ere background katoliko bera izanik, denok elkarrekin konpartitu ditzakegun kultura erreferentziak edukita, denok zuriak garen heinean, eta abar ... Kultura aniztasunaren gaineko ideia huskeriatzat hartzen ari gara, munduaren osotasuna eta sortzen diren galderak ikusita. Burutu behar dugun irekiera prozesua ikusita, hori guztia guztiz etsigarria suertatzen zait. Nik uste dut horren inguruan ere hausnarketa burutzen hasi behar dugula. Hau da, gure izaera zerk osatzen duen, nola ari den jada izaera hori bestelako harremanekin nahasten, bestelako kontaktuekin eta horren bitartez hasten ari gara, batuketaren bidez hasten. Ezin da kenketa edo bereizketa betirako mantendu, diozun bezala sumingarria baita eta gainera aspergarria.\nJ.J.F.A.: Nik uste dut diskurtso hori gainditu egin behar dugula eta geure burua bestelako egoerara moldatzeko prestatu, aniztasun handiagoa izango duen egoerara alegia. Horri ezin diogu inolako muga jarri, berez mugak deuseztatu egin direlako, erabat birrindu egin dira.\nL.E.: Beraz, mugak gainditzea gure bizitzarekin naturaltasunez eta askotan pozik uztartzen badugu, ezin dugu hainbat kontuetan olibaren hezurra bezala hertsiki estututa mantendu. Ez gara anitzak. Erlijioari so eginez background kultural bera daukagu —ez naiz deboziozko kontuez hitz egiten ari, kultua esparruaz baizik—. Berez, gure ezberdintasunak eta gure arteko bereizgarriak oso urriak dira munduaren aniztasunarekin erkatuz gero. Nik beti esan ohi dut izaera ez dela jatorriz dugun ekipamendua, kotxeetan gertatzen den bezala. Gure izaera moldatzen goaz, eta uste dut herrialde bezala asko irabaziko genukeela ... geure burua irekiz. Baina kontua da ez dela beharrezkoa irekitzea, azken finean norberak soinean daraman irekitzeko gaitasuna onartzea besterik ez dugu behar. Eta gaizki egingo genuke belaunaldi berriei galdera zaharkituak transmititzen. Nik uste dut galdera berriak helarazi behar dizkiegula. Luisa Etxenike (Donostia, 1957) Idazlea eta itzultzailea. Frantziako Arte eta Letretako Ordenako Zalduna (2007). Donostiako Hiritar Merituen Domina (2013). Un mundo de escritoras literatura jaialdiko zuzendaria eta sormenezko idazkeraren inguruko tailerrak. Elaberriak: El detective de sonidos (2011) El ángulo ciego (Premio Euskadi de Literatura 2009) Los peces negros (2005) Vino (2000) El mal más grave (1997) Efectos secundarios (1996) Kontaketak: Ejercicios de duelo (2001) La historia de amor de Margarita Maura (1990) Poesia: El arte de la pesca (2015) Antzerkia: La Entrevista (con Gustavo Schwartz: 2016) Jose Javier Fernandez Altuna (Donostia, 1968) Artearen Historian Lizentziaduna Madrileko Unibertsitate Autonomoan (1991). Gradu-ondoko ikastaroak hainbat arlotan: Arkitektura, Arte Plastikoak, Zinematografia eta Pedagogia. Irakaslea eta Arte kritikaria hainbat hedabideetan. Bere lanak: Elias Salaverria Memoriala. Euskal Herriko artearen historian barne dagoen istorioa (Pinar Matey-rekin, 2010) Menchu Gal (2007) Euskal Herriko Arkitektura (2004) Euskal Herriko Artea (2003) DBH eta Batxilergorako testuliburuen prestakuntzan esku hartu du, eta hainbat artisten erakusketetako katalogoak landu ditu, besteak beste, Juan Luis Moraza, Iñaki Olazabal, Fernando Gorostidi, Koldobika Jauregi, Ramon Zuriarrain eta Javier Valverde. Auñamendi Entziklopediako Arte esparruaren edukien koordinaziorako eta berrikuntzarako arduraduna.\nETXENIKE, Luisa Fernández Altuna, José Javier


Ointxe! Arrasateko Saskibaloi KE | 2021ean HASTEKO, GARAIPENA !!!\nMondragon Unibertsitateak 93-83 irabazi dio Valle de Egueseko talde nafarrari.\nPartida igandean jokatu zen Iturripen, 18: 00etan, eta giro-tenperatura ez zen egokia saskibaloiko partidetarako, baina, zoritxarrez, horretara ohituta daude Iturripen entrenatzen edo jokatzen duten Arrasateko taldeak, berogailurik ez duen instalazioa baita.\nEspero dezagun etorkizun ez oso urrunean Udalaren kirol-inbertsioek partida bat gehituko dutela, kantxa estalietan egiten diren kiroletan batere gomendagarria ez den egoera hau konpontzeko.\nIgandeko partidari begira jarrita, talde moreak ligaren hasierako sentsazio onak berreskuratu zituen, eta oso ondo landutako talde indartsua garaitu zuen, batez ere barneko jokoan. Partida hasi zenetik, abantaila guztiak etxeko taldearentzat izan ziren, eta horrela, lehen laurdena 28-23koarekin itxi zen. Parekotasuna izan zen nagusi bigarren laurdenean, eta partzial hori 22nako berdinketarekin itxi zen, atsedenaldian 50 eta 45 egin zuelarik Mondragon Unibertsitateak.\nAldageletatik igaro ondoren, hirugarren laurdenean moreek minuturik onenak jokatu zituzten, eta Nafarroako taldeko jokalaririk arriskutsuenei egindako defentsa onari esker, Lacunzari batez ere, euren aldea handitzen joan ziren, hirugarren laurdenaren amaieran 13 puntura iritsi arte, 74-61ekoarekin.\nAzken 10 minutuak oso ondo kontrolatu zituen Mondragon Unibertsitateak, eta nahiz eta talde nafarrak partidan sartzeko ahaleginak egin, etxekoek deskontzentraziorik ez izatea lortu zuten, eta 10 puntuko errenta horrekin amaitu zuten partida amaieran.\nGaraipen honekin, Mondragon Unibertsitatea 2. kokatu da sailkapenean eta Ardoiren arrastoari jarraitzen dio. Datorren igandean partida berria jokatuko du Iturripen Mondragon Unibertsitateak, Goierriren aurkako derbiarekin.


Errenterian erosteak saria du : Oarsoaldeko Hitza\nErrenterian erosteak saria du\n25 eurotik gorako erosketengatik botila berrerabilgarria jasoko dute trukean erosleek. Guztira 1.400 botila banatuko dituzte.\n1.400 botila berrerabilgarri banatuko ditu Errenkoaldek.\nErrenkoaldek kanpaina abiatu berri du. Horren arabera, Errenterian erosten duten herritarrek saria jasoko dute. Zehazki, 25 eurotik gorako erosketengatik botila berrerabilgarria jasoko dute trukean erosleek. Kanpaina atzo abiatu zuen Errenkoaldek eta uztailaren 16an amaituko da. Guztira 1.400 botila banatuko dituzte.\nBaldintzak honakoak: bezeroek gutxienez 25 euroko erosketa egin beharko dute, eta tiket bakoitzeko botila bat oparituko da. Tiketarekin Errenkoaldeko bulegora joan beharko dute botilak jasotzera. Bulegoaren ordutegia kanpaina martxan dagoen bitartean 09:00etatik 19:00etara izango da, eta larunbatean itxita egongo da. Botilak kanpaina amaitu baino lehen agortuko balira, amaitutzat emango dute kanpaina.


Taupada elektronikoekin — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Taupada elektronikoekin\nAlboka, soinu elektronikoak, gitarra elektrikoa, satan dantza eta akelarreko estetika direla tarteko, 'Lloba' ikusgarria estreinatuko dute gaur, Miarritzen; bihar, berriz, Donostian emango dute.\nBihotz baten irudi filmatua. Bularra moztua dagoela, agerian da bihotza, ebakuntza bat egitekotan zaizkiola edo. Baina bihotza martxan da. Taupadak. Gordin. Horien irudiak begiak jaten ditu, soinuak belarriak. Emeki-emeki elektronikoak bilakatzen diren taupadak. Emeki-emeki bihotza lausotu eta beste hainbat irudiren desfile errimatuak hartzen dutela pantaila. Eta horren aitzinean, irudien itzalekin jolasean, neska taldea, soka dantzan.\nHorien gidari, ordenagailu bat. Hainbat hari, hainbat botoi. Eta horiek mugitzeko, Txomin Ugartemendia Panda Valium musikaria, orkestra buru bat balitz bezala, pantaila eta botoi guztiak eriekin manatzen. Eta batzuetan, zuzeneko emanaldia indartzeko edo, dilindan duen gitarra elektrikoari ematen, buruarekin erritmoa oraindik gehiago markatzen duela. Horren bazterrean, Nicolas Novion, orkestra lanetan hori ere nolabait errateko, baina hau, irudiekin, delako bihotzeko taupadak, edo Llobarentzat filmatu hainbat irudirekin, baita tarteka Thomas Carreteroren marrazkiak, akelarre batek bereganatzen duen Lloba pertsonaiaren ipuina kontatzen ari. Novionen ondoan, Amaia Irigoien, argi jokoa lantzen.\nGuztiak azken prestaketak ontzen, Lloba ikusgarriaren gaurko lehena ahal bezain prest izateko. Moi Moi kolektiboak eta Baxter & Rojosek elkarrekin ekoitzi proiektua Miarritzen emanen dute, Atabalen, 20:30ean. Bihar Donostian emanen dute, Intxaurrondo kultur etxean, 20:00etan. Euskal Kultur Erakundea, Donostia Kultura, Donostia 2016 eta beste zenbait partaide biltzen dituen Hogei'ta egitasmoa irabazi du proiektuak, hau da, 13.000 euro eta zenbait plaza, gaurkoa eta biharkoa direla tarteko. Proiektuak berak, adar bat baino gehiago ditu, eta horietariko bat Txomin Ugartemendiaren burmuinean da sustraitzen. Musika elektronikoan murgildurik dabilela, halako egun batez, aurreskua berriz entzuten hasi zen Ugartemendia, erdi kasualitatez edo. Txikitan txistua ikasten aritu zenez, ez zuen arrotza soinua, baina orduan musika elektronikoaren belarriekin hasi zen entzuten. Eta musika zatiak begiak ebatsi zizkion: �Hain da liluragarria, hainbeste zaio lotzen ahal musika elektronikoari�. Berdin, lagun bat alboka jotzailea duela —Unai Zubeldia—, hori entzutean ere, hortik ere bazela zer nahasi ohartu zen. Baita Zuberoako dantzekin, horiek ere zoragarriak iruditzen baitzaizkio. Eta horra hor nola hasi zen Lloba-ko musika osatzen: ordenagailutik pasatu eta bere nahasketekin moldatu.\nBeste adarra: dantzariena\nLloba-ren beste adarra dantzariena da. Donibane Lohizuneko Begiraleak eta Hendaiako Akelarre dantza taldeetako hamabi neska dantzariena. Guztiak lagunak, eta Ugartemendiaren musika zale, Ainhoa Datxarri tarteko. Baina honek azken lau urteetan utzia zuen euskal dantza taldea, eta berriz hasi nahian zebilen, baina beste molde batez: �Beti ttunttun eta txistuarekin aritzea pixka bat aspergarria zen. Eta gainera, astkoten, egiten genituen ikusgarriak bakarrik turistentzat izaten ziren. Lloba proiektu oso polita da. Guretzat berria da eszenatoki handietan aritzea, argiekin. Musika ere dinamikoa da. Hartzen zaitu�. Soinuak berenganaturik, musika antolaketa berriarekin euskal urratsak nola uztartu aritu dira, beste koreografia batzuk pentsatuz. Direla Fandango edo Arin-arinenak, Zuberoatik Bizkaira hautaketa zabala egin dute, gustukoenak hartuz: �Pauso batzuk ez genituen ezagutzen, baina Interneten xerkatuz aurkitu ditugu eta ikasi�, Datxarriren hitzetan. Ugartemendia berak, dantzariek zehaztu arau zenbait errespetatuz aritu da soinua moldatzen. Satan dantzarentzat, adibidez, neskek diote esplikatu dantza eta musikaren arteko lotura, eta honek, musika den bezala atxiki du azkenean, gibeletik soinuak gehituz, �hantzeko�.\nLloba-ren azken adarra, bideoarena da. Baxter & Rojosek ekoitzia, zuzenean nahasiko dituzten bideo sekuentziak hainbat aktore lanekin osatuak dituzte, tartean Kukaieko dantzariak, Akelarre giroan murgilduz Lloba-ren estetika.\nLloba ikusgarriko soka dantza errepikatzen, gibelean Thomas Carreteroren marrazkia dutela, eta erritmoa Panda Valiumek diela ematen. / GAIZKA IROZ


10 langile eta gehiagoko Euskal AEko enpresen % 30,1 berritzaileak izan ziren 2018an | Joerak • barrixe\n10 langile eta gehiagoko Euskal AEko enpresen % ...\n10 langile eta gehiagoko Euskal AEko enpresen % 30,1 berritzaileak izan ziren 2018an\nJarduera berritzaileen gastua, guztira, 2.828 milioi eurokoa izan zen 10 langile edo gehiagoko enpresa berritzaileen ehunekoa % 30,1era igo da 2018an Euskal AEn, Eustatek egindako datuen arabera. Aztertutako bi berrikuntza motak aztertuz gero, Produktuaren berrikuntza % 18,1ek egiten dute, eta Prozesuaren berrikuntza % 27,9k.\nEspainian, 10 langile edo gehiagoko enpresa berritzaileen ehunekoa % 20koa da, Euskal AEn baino ehuneko 10 puntu txikiagoa.\nEnpresa guztiak kontuan hartuz gero, 2018an Euskal AEko enpresa berritzaileen ehunekoa % 17,3koa izan zen, % 8,5 Produktuaren berrikuntzarekin eta % 16,4 Prozesuaren berrikuntzarekin\nEnpresa berritzaileen % 25,7k finantzaketa publikoa jasotzen dute\nEnpresa berritzaileek erakunde publiko baten edo gehiagoren finantzaketa publikoagatik laguntzak jaso ditzakete. Hala, enpresa horien % 25,7k finantzaketa publikoa jaso zuten. Jatorria aztertuz gero, Eusko Jaurlaritzakoak nabarmentzen dira, enpresa berritzaile guztien % 17,6ra iristen baitira. Foru-aldundiek eta toki-administrazioek enpresa horien % 9,1 eta % 4,3 finantzatzen dituzte, hurrenez hurren. Estatuko Administrazioak Euskal AEko enpresa berritzaileen % 4,4ri laguntzen die; enpresen % 5,3k, berriz, Europar Batasunaren finantzaketa jasotzen dute Horizon 2020 programaren bidez, eta antzeko ehunekoak beste finantzaketa baten bidez.\nEnpresen erdiek baino gehixeagok, % 53,4k, uste dute badirela jarduera berritzaileak egitea zailtzen duten faktoreak\nEnpresen % 53,4k uste du berrikuntza zailtzen duten faktore jakin batzuk daudela. Faktore horien artean honako hauek daude: “enpresaren barruan beste lehentasun batzuk daude” (% 38,5), “kostu handiegiak daude” (% 32,6), “merkatuan lehia handiegia” dago (% 27,3), “laguntza edo diru-laguntza publikoak lortzeko zailtasunak daude” (% 25,5), eta “enpresa barruan finantzaketarik ez dago” (% 24,9), besteak beste.


Pegaso eta Belerofon - Diario de Noticias de Navarra\nPegaso eta Belerofon\naitzol elizaran 08.05.2022 | 00:42\nFlorentziatik pasa zaretenak gogoan izango dituzue Piazza della Signoria-n dauden eskultura txundigarriak. Aipatuena Michelangelo-ren David izan ohi da. Maisulana inongo eztabaidarik gabe. Plazan bertan, ez oso urrun, Benvenuto Celliniren beste lan ikaragarri bat topatu dezakegu, Perseo Medusaren buruarekin. Brontzezko pieza da, eta Perseoren gorputz biluzia kontortsionatuta agertzen da Medusaren burua esku batean duela, azken honi lepoa moztu ostean. Eskulturen artean gehien gustatzen zaidanetako bat da, onartuko duzue.\nKontua da Greziar mitologiak dioela Medusaren odoletik jaio zela Pegaso, zaldi zuri hegoduna. Eta azken egunotan zaldiaren izena berriz egunerokotasunean sartu zaigu, espioitza programa baten izena baita. Programa hau Israelek sortu zuen, eta guretzat zerbait berria bada ere, badirudi zenbait politikarien artean nahiko ohikoa zela erreminta honen erabilera. Hasiera batean lider independentziazaleak zelatatzeagatik egin zen famatu gure inguruan, baina itxuraz beste zenbait ere zelatatzen ari zen momentu berean, baita zerbitzua bera kontratatu eta defendatzen duten horiek berak ere. Kanika eskukada zerura botatzean bezela, kakanahaste horretan ere, arriskua dago beherakoan norbere burua kolpatzekoa ere.\nDezenteko ergel aurpegia geratu behar zaio bati horrelako zerbait gertatzean. Dirutza bat ordaindu ondoko bizilagunaren trapu zaharrak ikusi ahal izateko, eta bitartean, goiko pisuko auzotarra gureak miatzen.\nDozena bat abisu jasotzen ditugu urtean zehar gure mugikorretan. Ez ireki korreo hau, ez egin klik esteka horretan, ez sartu horrelako webguneetan... Zenbaiti beldurra ere eragingo diote horrelakoek, otsoa datorrenaren koplak aspertu ez badu behintzat. Baina egia da edozein mezu, zerbitzari edo cookie madarikatuak onartzean geratzen zaigula gure datuak oparitzen ari garenaren sentsazio hori. Eta begira, etsaia ez zegoen guri dirua kentzeko zelatan soilik, beste interes batzuk ere baziren tartean. Etsai bat baina gehiago dugu itxuraz.\nGreziar mitologia berreskuratuz, Pegaso zaldia Belerofontek menderatu zuen. Belerofonte gehiegizko handinahiarekin lotzen den pertsonaia da gainera, eta kontzeptu hau ederki datorkio gaurko gaiari. Zenbaiten sakelekoen informazioa eskuratzearren irrika horrek, agerian utzi baititu Moncloako estoldak beste behin. Eta horrekin nahikoa ez balitz, erlauntza xaxatzen ibili direnen zikinkeriak ere agerira atera ditu. Kaioari ostikada ematera joan eta honek kaka burutik behera. Eskerrak gainetik Pegaso bera ez duten hegan, baten batek merezia baldin badu ere. l


Sugeen ezteiak euskal mitologian | El Correo\nZurekinSugeen ezteiak euskal mitologian\nSugeen ezteiak euskal mitologian\nAlde batetik herensugea dugu, zazpi burudun animalia. Bestalde, hor daukagu Sugaar, Sugoi edo Maju deituriko suge arra, Mariren senarra\nSugaar-ek Marirekin batera hierogamia edo eztei sakratua osatzen du, modu paganoan ulertuta. / E.C.\nFELIX GERENABARRENA Martes, 16 enero 2018, 00:26\nSugeen istorioek munduko mitologia gehienetan izan dute presentzia handia. Esate baterako, 'Enûma Eliš' Babiloniako kreazio mitoan, Marduk heroiak Tiamat suge antzeko itsas izakia erail zuen haren gorputzaren hondarrekin mundua sortzeko. Hebrearren Itun Zaharrean, jainkoak Leviatan munstroa erdibitzen du nahiz eta Salmoek dioten jainkoak berak itsasoan jolasteko sortu zuela piztia. Indoeuropar eremuan aski ezaguna da Sigurd edo Sigfridoren saga, non Sigfrido gerrariak Fafnir dragoia ezpataz hiltzen duen. Sugeen eta dragoien mitoak hain barreiatuta daude munduan zehar ezen D.E. Jonesek bere 'An instinct for dragons' (2000) liburuan esaten baitu sugeen irudia instintuari lotuta dagoela burmuinean eta horren ondorioz, behin eta berriro sortzen ditugula dragoien sinboloak eta istorioak. Nahiz eta mito hauetan pertsonaia nagusia berdintsua den -sugea, herensugea, dragoia-, ezberdintasunak azpimarratu behar dira.\nEuskal mitologian, sugeen agerpena modu anitzetan gertatzen da. Alde batetik herensugea dugu, zazpi burudun animalia, giza haragiz elikatzen dena. Aipatu asiar mendebaldeko eta indoeuropar tradizioetako irudiekin dauka zerikusia, pertsonaia gaizkilea delako, lepoa moztu behar zaiona. Joxe Migel Barandiaranek berak ere 'Diccionario de mitología vasca' liburuan zioen herensugearen figura berantiarra dela. Bestalde, hor daukagu Sugaar, Sugoi edo Maju deituriko suge arra ere. Mariren senarra omen da eta ez da gizakiaren aurkari zuzena, suntsitu beharrekoa. Beraz, Marirekin batera hierogamia edo eztei sakratua osatzen du, 'sakratua' modu paganoan ulertuta beti ere. Hierogamiaren adierazle da Azkoitian aipatzen omen zena, alegia, Marirekin biltzen denean ekaitza sortzen dela. Hau da, izaki biak bateratzerakoan, maskulinoa eta femeninoa, errealitatea sortzen dute, ontogenesia gertatzen da.\nIndoeuropar mitologian bikoteen agerpena bestelakoa da. Bikote ezagunena, Dioskouroi anaia bikiena da ('Zeusen mutilak' esan nahi du Dioskouroi). Sexu bereko anaiak direlako, bikien kasuan esan daiteke hierogamia ez dela gertatzen. Hala ere, bikiek Helena dute arrebatzat, eta Jaan Puhvelek 'Comparative mythology' liburuan aipatzen zuen ez ote den estalitako anaien bikote sexuala izango. Martin L. Westek ‘Indo-european poetry and myth’ liburuan aukera hori baztertzen du.\nBere ustez, bikiei dagokie Helenaren bikotegaien lehiaketa antolatzea, baina ez bere hautagaiak izatea. Bikiek nolabaiteko isla daukate Mariren zikloan ere, Mikelats eta Atarrabi anaien irudietan, baina euskal mitologian Sugaar eta Mariren hierogamiak posizio zentrala hartzen du, anaiena periferikoa edo mendekoa da. Beraz, sugeen bikote kreatiboa dugu euskal mitologian. Indoeuropar eremuan, ordea, posizio zentrala dragoi erasotzaile eta pozoitsuaren suntsipenak okupatzen du.\n«Azkoitian aipatzen zen Sugaar edo Sugoi Marirekin biltzen denean ekaitza sortzen dela»\n«Sugeen istorioek badituzte euskal mitologian indoeuropar mitoekin loturak»\nBa al dago beste suge irudirik mitologia konparatuan Sugaar-Marirekin konparatu daitekeenik? Nire ustez, Greziako Atika (Atenas eta inguruko lurren) eskualdeko mitologian antzeko figurak azaltzen dira. Alde batetik, Zekrops dugu, Atenasko lehen erregea, lurretik jaioa eta erdi-suge erdi-gizaki dena. Zekropstarrak dira beraz atenastarrak, mitologiazko genealogiaren arabera. Atenasko Akropolian Zekrops da Atenearen suge formako bikote maskulinoa, eta Martin P. Nilssonek bere 'Geschichte der griechische Religion' liburuan aipatzen zuen Atenea jainkosa bera ere garai primitiboetan sugea izan zitekeela. Aipatu behar da, gurtzan ere, Zekropsen hilobia Atenearen santutegian kokatuta dagoela. Ezteien irudia Atenearen beste bikotekidearekin ere azaltzen da, Hefestorekin alegia. Hefesto suaren jainkoa da eta Atenearekin haur bat sortu zuen: Erichtonios. Azken honen izenak esan nahi du 'oso-lurrekoa' (eri-chtonios) eta Chalkeia festibalean Atenearen eta Hefestoren ezteiak ospatzen ziren. Bederatzi hilabete geroago, Panathenaia festibala ospatzen zen. Bertan neska saski-eramaileei (arrhêphoroi) saskian zeramatena ez zitzaien ikuskatzen uzten, estalita baitzihoan Erichtonios suge-haurra.\nSugeen istorioek badituzte euskal mitologian indoeuropar mitoekin beste lotura batzuk baita narrazio erdi-historikoekin nahasitako ukipenak ere, baina esan daiteke eraztunaren antzera ordenatu daitezkeela. Hau da, erdian kokatzen da Sugaar-Mariren hierogamia eta inguruan uztaiari erantsita bezala bestelako mitologemak. Mota horretako harremanak azaltzeko orduan, zenbait hipotesi proposatu dira mitologia konparatuan.\nDaniel Ogdenek 'Drakōn' bere liburuan hiru aukera nagusi aipatzen ditu. Lehenengoa, eragin horizontalarena da, herrialdeen arteko komunikazioek gauzatu dutena. West edo Fontenrosen liburuak koka daitezke joera horretan. Bigarren aukera, eragin bertikalarena da, figura mitikoak oinarrizko mitologia baten barnetik garatzen direla ulertzen duelako. Calvert Watkinsen lana da adierazgarrienetakoa joera horretan. Hirugarrena, nolabait, eszeptikoa da, ez baitu eredu argi bat identifikatzen mitologia ezberdinen artean. Daniel Ogden bera da horren ordezkaria.\nSugeen mitoen kasuan, Karl Kerényik aipatzen zuen Zekropsek legitimazioa zuela Atenearen eta Poseidonen artean epaile bilakatzeko eta figura horren errotzearen lekuko zela Atikako eskualdean. Kerényirentzat, Atikan, Zekropsen eta Erichtoniosen mitologia azpi-geruza bat da. Euskal mitologiaren kasuan ere, antzeko ondorioa atera dezakegu. Mitologia bien arteko harremana azaltzea, ordea, zailagoa bilakatzen da. Hipotesi moduan eragin transbertsala aipa daiteke. Hau da, komunean izan dezaketen azpi-geruzaren ondarea. Deigarria da, bestalde, azken urteetako azterketa genetikoek (Lipson, Szécsényi-Nagy, Reich: 2017) erakutsi dutela ekialde hurbiletik europar mendebaldera populazio mugimenduek izan zuten eragina, neolitikotik hasi eta migrazio indoeuroparrak arte (Haak, Lazaridis, Reich: 2015). Figura mitologikoen elkarrekiko harremanaren kasuan, hipotesi hautatu baten egiatasuna ezin da erabat ziurtatu, mitoek ez baitute arrasto materialik uzten, baina giza multzoen norabidea ezagutzeak lagundu dezake, nolabait, gure ezagutzaren hutsuneak betetzen.\nGorbeialdeko Kuadrillako Euskaltzaleen I. Topaketa urtarrilaren 27an, Murgian Kooperatibismoaren ahalmen eraldatzaileaz eztabaidatuko dute bihar Bilbon


Zure Gabonak klima-aldaketan eraginik ez izateko jarraibideak | Consumer\nZure Gabonak klima-aldaketan eraginik ez izateko jarraibideak\nKontsumitzaileek hainbat aholku har ditzakete beren CO2-emisioak Gabonetan murrizteko\nMarrakecheko gailurra (COP22) Parisen klima-aldaketaren aurkako borrokan hartutako konpromisoekin jarraitzeko helburuarekin amaitu zen. Gabonak ez dira oso egun egokiak karbono dioxidoaren (CO2) emisioak murrizteko; izan ere, karbono dioxidoaren gas nagusia da, eta berotze globalean eragiten du. Bai. Artikulu honek aipatzen dituen sei aholkuak har ditzakete kontsumitzaileek, Eguberrietan klima- eta ingurumen-eragina murrizteko.\n1. Karbono-aztarna txikia duten produktuak kontsumitzea\nKarbono-aztarna aztarna ekologikoaren antzeko kontzeptua da, eta, horren bidez, herritarrak kontzientziatzen ditu CO2 isurtzeak klima-aldaketan duen eraginaz. Hainbat produktu eta zerbitzuren kontsumoa (adibidez, elikagaiena) hazten ari den urteko une bat da Gabonak. Hainbat azterlanen arabera, sektore horrek CO2 emisio globalen% 20-25 egiten du. Gabonetako bazkari eta afariak prestatzeko eta gure karbono-aztarna murrizteko aukera ona da tokiko produktuak edo zero kilometroko produktuak, freskoak, garatuak eta prozesatu gabeak hautatzea.\n2. Energia-xahutzea saihestea eta eraginkortasuna areagotzea\nGabonetako bazkari eta afarietarako aukera ona eta gure karbono-aztarna murriztea tokiko produktuak edo zero kilometrokoak diraEnergia-kontsumoaren igoera, hein handi batean erregai fosilen erabileran oinarritua, CO2aren emisioak gehitzearen erantzule handienetakoa da. Hainbat neurrik laguntzen dute murrizten, eta dirua aurrezten, adibidez, argiztapena edo aparatu elektrikoak eta elektronikoak behar bezala erabiltzea; etxebizitzaren isolamendu termikoa hobetzea berokuntza-beharra murrizteko; edo sistema eraginkorragoak erabiltzea, adibidez, kontsumo txikiko bonbillak edo A+++ energia-klaseko etxetresna elektrikoak.\n3. Elektrizitate berdeko merkaturatzaile baten bezeroa izatea\nEnergia berriztagarriek ez dute CO2 emisiorik sortzen, eta, beraz, erregai fosilen alternatiba interesgarria dira klima-aldaketaren aurkako borrokan. Urteberri-ekintza on bat elektrizitate berdeko merkaturatzaile ugariren alta izatea izan daiteke. Ingurumen-onurez gain, herritarrek ohiko konpainiak baino antzeko tarifak kontrata ditzakete, baita merkeagoak ere; kooperatiben kasuan, berriz, beste zati bat izan daitezke, eta beste energia-eredu baten alde egin.\n4. Zur iraunkorreko produktuak erabiltzea, baso-berritzea bultzatzen dutenak\nZuhaitzek “karbono-hustubide” gisa jarduten dute, hau da, CO2-a atxikitzen dute eta atmosferara iristea eragozten dute. Baliabide natural horren erabilera jasangarria bultzatzen duten produktuen kontsumoa, FSC zigiluarekin ziurtagiriak adibidez, laguntzeko modu bat izan daiteke. Ekoetiketa horrekin opariak egiteko edo zoriontzeko papera bi adibide dira. Beste aukera bat da gero eta ekimen gehiagotan parte hartzea zuhaitzak landatzeko.\n5. Autoz egindako bidaien ordez garraio jasangarriagoak erabiltzea\nErrepideko garraioa da Co2-aren emisioen eragile nagusietako bat: Espainian, etxeko emisio guztien% 25 sortzen du (Europan,% 20), eta, automobilen sektoreko emisioen iruzurra ikusi ondoren, are handiagoa izan daiteke. Gabonetan, familia edo lagunak bisitatzeko joan-etorriak ugaritu egiten dira, eta, beraz, une egokia da mugikortasun iraunkorragoa lortzeko, garraio publikoan oinarritua, edo autoa modu partekatuan erabiltzeko, ahalik eta gehien aprobetxatzeko eta ibilgailu-kopurua murrizteko. Gabonetako opari gisa, hiriko bizikleta bat dago, konbentzionala zein elektrikoa, eguneroko joan-etorrietarako.\n6. Kontsumo-jarrera iraunkorrak onartzea\nKontsumitzaileek gehiago egin dezakete klima-aldaketaren alde pentsatzen dutenetik, eta Gabonetan hori frogatzeko aukera ona da. Horrela, oparien erosketa gogoetatsua egin daiteke, kalitatearen aldeko apustua eginez; kontsumo doitu bat egitea, elikagaiak eta beste produktu batzuk alferrik gal ez daitezen; berrerabili egin daitezke opariak gogoetatuta, eta, opari berriak egiteko, hondakinak eta beste produktu batzuk botatzeko apustua egin behar da; berrerabili egin behar dira opariak, eta erakundeei eskatu behar zaie Gabonetan ingurumena zaintzeko neurriak hartzea.\nbizikleta energia berriztagarriak klima-aldaketa Navidad-eu


Sergy (Aisne) - Wikipedia, entziklopedia askea.\n49°10′57″N 3°34′12″E / 49.1825°N 3.57°E / 49.1825; 3.5749°10′57″N 3°34′12″E / 49.1825°N 3.57°E / 49.1825; 3.57\nCierges, Coulonges-Cohan, Fresnes-en-Tardenois, Seringes-et-Nesles eta Villers-sur-Fère\n142 (2019ko urtarrilaren 1a)\n78 (%54.9) 73 (%51.4)\nSergy Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 163 biztanle zituen.\n2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 158 ziren. Familiak 58 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 81 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 80etxeak ziren. 60 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek gela bat zuten, 5 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nSergy udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 104 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 81 lanean zeuden (42 gizon eta 39 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Sergy udalerrian 64 unitate fiskal zeuden, 160,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.206 euro zen.\n2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.\n2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.\n2000. urtean Sergy udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.080 hektarea erabiltzen.\nMultimedia: Sergy (Aisne)\nOrriaren azken aldaketa: 24 otsaila 2022, 15:16.


Kameratoiaren 10. edizioa ere Irudienea gunean egingo dute - 54. Durangoko Azoka - Kulturaren Plaza\nAurten ere Durangoko Azokan egingo dute film laburren rallya, Kameratoia. Topaguneak antolatzen du eta dagoeneko 10. edizioa beteko du ekimenak. Irudienea gunean batuko dira parte hartzaileak, eta 48 ordu edukiko dituzte film labur bat osatzeko, gaia eta baldintza batzuk emanda. Abenduaren 8an erakutsiko dituzte sorkuntza guztiak Irudienearen pantaila handian, gala berezian.\nKameratoian parte hartzeko, urriaren amaieran zabalduko du Topaguneak izena emateko deialdia. Hemen ikusi ahal dituzue iazko lan irabazleak:\nZugaza zinema aretoan atonduko dute Irudienea, Durangoko Azokaren ikusentzunezkoen plaza. Aurtengo egitaraua osatzen ari dira, baina ikusentzunezko sorkuntza lanen bat aurkeztu gura dutenek oraindik aurkeztu ahal dituzte beraien proposamenak, urriaren 15era arte.\nBi bide daude zabalik proposamenak aurkezteko egiteko:\nWebgune honetan bertan erregistratuta (goian, eskumako aldean).\nTopagunearen fitxa bete eta email bidez bidalita:


Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. enpresan informazioren gardentasuna ezinbestekoa da. Horrela ezartzen dugu konfiantzazko harremana proiektuetan parte hartzen duten pertsonekin naiz gure hornitzaile eta bezeroekin. Datuak babesteko legeetan oinarrituz lan egiten dugu, beraz gure Pribatutasun Politika jakinarazi nahi dizuegu, datuak nola biltzen eta nola erabiltzen ditugun zuzenki azaltzeko helburuarekin.\nPribatutasun Politika honetan oinarriak finkatzen dira Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. enpresak datuak erabiltzeko erari. Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. -k Araba Kalea, 1, Behea, 20240, Ordizia -n dauka helbidea. Gure erabiltzaileek webgunearen bidez eta borondatez osoz eman diguten baimenarekin tratatzen dugu datu pertsonalak.\nPolitika hau aplikagarria izango da Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. enpresari datuak eman izanez gero bakarrik. Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. arduraduna izango da (Datuen Tratamenduaren Arduraduna) eta datuak gure webgunean zehar dauden formularioetan jasotzen direla jakinarazten dizuegu.\nEnpresa: Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L.\nHelbidea: Araba Kalea, 1, Behea, 20240, Ordizia\nInformazio eskaera erabiltzailearen aldetik. Webguneko formularioaren bitartez eta/edo webgunean eskuragarri dauden posta elektronikoaren, helbidearen edo telefono zenbakiaren bitartez erabiltzaileak bidalitako informazio eskakizuna kudeatzea.\nNewsletter-ari harpidetza. Newsletter-ari harpidetza kudeatzea\nGurekin lan egiteko eskaera curriculumaren bidaltzearen bitartez. Webgunean erabilgarri dagoen formularioaren bitartez jasotako CVen jasotzea kudeatzea.\nErabiltzaile profilari alta eman eta sarbidea. Dagokion erabiltzaile kontuarekin eta pasahitzarekin erabiltzaile profilari alta eta sarbidea emateko kudeaketa.\nBlog-eko komentarioen kudeaketa. Erabiltzaileak blog-ean utzitako komentarioen bidalketa eta jasotzea.\nInformazio eskaera erabiltzailearen aldetik. Planteatutako kontsultaren ondorioz erraztutako datuak jasoko ditugu.\nNewsletter-ari harpidetza. Zure posta elektronikoa jasoko dugu.\nGurekin lan egiteko eskaera curriculumaren bidaltzearen bitartez. Zure CVan bildutako informazioa jasoko dugu.\nErabiltzaile profilari alta eman eta sarbidea. Erabiltzaile izena eta pasahitza. Era berean, kontua edo profila sortzeko erraztutako beste edozein datu.\nBlog-eko komentarioen kudeaketa. Erabiltzaileak blog-ean utzitako edozein informazio.\nSarbide eskubidea: Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. -en aldetik zure datu pertsonalak tratatzen ari diren edo ez jakiteko eskubidea duzu, eta edozein kasutan zein datu tratatzen ari ditu.\nZuzentze eskubidea: Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. - en aldetik, zure datu pertsonal okerrak zuzentzeko eskubide duzu. Zure eskaeran, zuzendu beharreko datu pertsonalak azaldu beharko dituzu.\nEzerezte eskubidea: Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. –ri zure datu pertsonalak ezereztea eskatzeko eskubidea duzu.\nTransferitzeko eskubidea: Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. zure datu pertsonalak hirugarren tratamendu arduradun bateri transferitzea eskatzeko eskubidea duzu. Eskubide hau bakarrik egikaritu ahal izango da, tratamenduaren oinarri juridikoa kontratuaren betearazpena edo adostasuna denean eta tratamendua bide automatizatuen bitartez burutzen denean.\nMugatze eskubidea: Eskubidea duzu zure datu pertsonalen gaineko tratamendua etetzea eskatzeko hurrengo kasuetan: datuen zehaztasuna aurkaratzen denean, Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. zehaztasun hori egiaztatzen duen bitartean; aurkaratze eskubidea egikaritzen duzunean Auzoki Komunitateen Administrazioak, S.L. –en arrazoi zilegiak zureen gainetik daudela egiaztatzen den bitartean.


Mafalda, Kaleko Urdangak, Talco, Des-kontrol, Zartako-K eta Belako. Sarrerak dagoeneko salgai dude eta esteka honen bidez eskura ditzakezu.\nHatortxu Rockek 22. edizioa antolatuko du abenduaren 29an, Atarrabian. Aurtengo leloa, “Urak eginen du bide” izanen da. Gaur kartelaren lehen zatia aurkeztu dugu eta Talco, Des-Kontrol, Kaleko Urdangak, Zartako-K, Belako eta Mafalda taldeek elkartasunez josiko dute gau berri bat.\nAzken hilabeteetan zehar berri eta zurrumurru asko entzun dira euskal preso politkoen egoeraren inguruan: gradu aldaketak, urrunketaren amaiera… Baina oraindik 270 euskal herritar daude espetxeraturik. Oraindik ere ehunka dira astero-astero errepidea hartu behar dutenak senide edo lagun bati bisita egiteko. Zentzun honetan, frantziar Estatuan pausoren bat ikusi ahal izan dugun arren, Madridek ez du hatzik mugitu.\nKartela, berezitasunez josia\nUrtero moduan, oholtzara eskaintza berezi bat igotzen saiatu gara. Zartako-K Tafallako taldea da Atarrabian agertokira igoko diren taldeen zerrendako lehena, eta abenduaren 29a izango da nafarren street-ska erritmoak ikusteko azken aukera. Hatortxu Rocken jarriko diote amaiera 10 urteko ibilbideari.\nGurekin egonen dira ere Des-kontrol taldeko kideak. Agertokietatik kanpo edo beste proiektu batean murgilduta hainbat urte egin ostean, Hatortxu Rocken 20. edizio berezian itzuli ziren eta ordutik elkartasun zita gutxi batzuetan baino ezin izan ditugu ikusi. Iaz Lakuntzan gurean egon eta gero, aurten Atarrabian gozatu ahal izango dugu haien zuzeneko ikusgarriaz.\nHerrialde Katalanetak Mafalda taldeak urriaren 5ean aurkeztuko du haien lan berria, “Palabras forman caos”, haien aurreko diskarekin, “La última vez que te escucho”, aurreikuspen guztiak hautsi eta Euskal Herriko plaza eta jaialdi guztiak zutik jarri ostean. Gainera, Hatortxu Rocken joko dutena, Euskal Herrian egingo duten diska berriaren aurkezpena izanen da.\nKaleko Urdangak, bestetik, lehen aldiz igoko dira Hatortxu Rocken oholtza gainera. Aurten ‘Biolentzia 1984’ eta ‘Kaleko Urdangak & 4 anai’ lanak plazaratu dituzte eta hazkunde paregabean datoz azkenaldian.\nBaina Bergarakoak ez dira Hatortxu Rocken aurten estreinatuko diren bakarrak. Belako ere lehen aldiz izanen da elkartasun jaialdian. Mungiako post-punk taldeak bere euskarazko eta ingelesezko abestiak ekarriko dizkigu, aurten argitaratutako ’Render Me Numb, Trivial Violence’ lanarekin.\nLehen aurrerapen hau osatzeko, Talco veneziarrak ere Atarrabian izanen dira. Haien ska erritmoak ezagunak dira Hatortxu Rocken eta beti erdietsi dute elkartasun jaialdia hankaz gora jartzea. Aurtengoa ez da desberdina izanen\nAste gutxitan kaleratuko dugu kartela osorik.\nOraindik ere harri handiak ditugu higatzeke, denak etxera ekarri eta gure herriari askatasun forma bat emateko, eta, denok elkarrekin, aurrera egiteko bidea aurkitzeko. Bide hori eraikitzeko lanetan lanabesa da Hatortxu Rock.


JEKATERINBURG - Erretiratuen elkartea\nHasiera » Bloga » Bloga » JEKATERINBURG\nHiri interesgarri hau bere historiaren “preso” bihurtu zen boltxebikeek azken tsarra,\nNikolas II.a, eta bere familia exekutatu zituztenean Ipatiev Etxean\n1918ko uztailaren 17tik 18rako gauean\nGEOGRAFIA, HISTORIA ETA GERTAERA OHARGARRI BATZUK\nUraletako ekialdean dago, Moskutik ekialdera 1.670 km-ra, eta Europa eta Asia arteko banaketa geografikotik 38 km-ra.\nMendikateak ez du garaiera handirik eta hiri honetan are gutxiago, 237 m-ra baitago itsas mailaren gainetik, eta horregatik igarobide garrantzitsua izan da merkatarientzat Europako Errusia eta Siberia artean.\nBere hiri-mugen barruan lau urtegi daude eta beste lau aintzira natural.\n1723.11.07an sortu zuten “meatze-gune gotortu” gisa, han aurkituriko aberastasunengatik, Petri I.a Handia tsarraren aginduei jarraituz. Bere izena omenaldi bikoitza da: bere emazteari, Katalina I.a Errusiakoa izatera iritsiko zenari, eta Alexandriako Santa Katalinari, meatzaritzaren errusiar zaindariari.\n1924 eta 1991 artean Sverdiovsk izena hartu zuen, azken tsarraren, Nikolas II.aren, eta haren familiakoen exekuzioaren buru izan zen komunistaren abizena. Hiria kokaturik dagoen administrazio-eskualdeak izen horri eusten dio. Siberiako beste asko bezala, atzerritarrentzat “hiri itxitzat” jo zen 1991ra arte.\nGutxi gorabehera azken 100 urteetan izandako gertakizunek markatu egin dute hiria:\nAzken Romanov-tarren exekuzioa, sarreran adierazia. Ikus, adibidez, esteka hau, ez baitzait oso alderdikoia iruditu: Nikolas II.a tsarraren familiaren hilketa\n20ko urteen bukaeran erregimen komunistak makineria astunaren (labe garaietarako mekanika, laminatzeko makina, zulagailu, garabi eta abarren) fabrika eraikitzeko agindu zuen, Uralmash deitua, Europako handiena garai hartan. Bigarren Mundu Gerrak sorturiko premia edo beharrizanen ondorioz, material militarra ekoiztera pasa zen. Gaur egun OMZ ingeniaritzako errusiar multinazionalaren jabetzakoa da, eta petrokimika, meatzaritza eta nuklear industrietarako makina astunak egiten ditu.\nBigarren Gerran, Siberiako beste hiri batzuk bezala, Europa aldeko industria asko jaso zituen, zegozkion teknikariekin eta prestakuntza-zentroekin batera. Jekaterinburg, Europarekiko hurbiltasunagatik, harrera-gune garrantzitsua izan zen. Enpresa eta hiritar asko han geratu ziren bakea itzuli zenean.\n1960ko maiatzean hegazkin espioi iparramerikar bat, Francis G. Powers CIAko agentea pilotu eta bidaiari bakarra zela, eraitsi zuten inguru hartan, eta pilotua bizirik harrapatu eta atxilotu egin zuten. 1962ko otsailean, Glienicke zubian Postdam-en, AEBetan atxiloturiko KGBko espioi batekin trukatu zuten eta ondorioz film asko egin ziren, eta horien artean nabarmentzekoa, “Bridge of Spies” (Espioien zubia, 2015), Steven Spielberg-ek zuzendua eta Tom Hansk-ek protagonizatua, nazioarteko zenbait sari jaso zituena, Oscar bat barne.\n70eko urteetan probintzia bereko ingeniari gazte bat eta hirian bizi zena Alderdi Komunistaren Eskualdeko presidente izendatu zuten. Urte batzuk geroago munduko telebista guztietan ikusi ahal izan genuen tanke batera igota Moskun, erregimen zaharreko komunistek bultzaturiko estatu-kolpeari aurre egiteko. Errusiako Federazioaren presidente izatera iritsi zen. Haren izena, Boris Nikolaievitx Yeltsin.\nXXI. mendean 30 tona baino gehiagoko meteorito bat jausi zen hiritik gertu (Txeliabinsk-eko bolidoa). 1.200 zauritu inguru izan ziren talka-uhinaren ondorioz.\nTxeliabinsk meteoritoa (bideoa)\n“Meteoroa 97.1 km-ko (60 miliako) altitudean hasi zen distira egiten, Lurraren eguratsa lehen aldiz jo zuenean; haren distirak 29.7 km-ko (18.5 miliako) maximoa lortu zuen, -27.3-ko magnitudera iritsiz. Konparazio batera, Eguzkiaren magnitudea 26.7koa da. Honek esan gura du meteoritoak Eguzkiak baino 30 aldiz distira handiagoa zuela.”\nSverdlosk ESPAINIA EUSKADI\nEremua (km2) 194.800 505.370 7.234\nBiztanleak 4.328.942 46.659.302 2.164.311\nBiztanleak/km2 22,22 92,30 299,20\nJekaterinburg Madril Bilbo\nBiztanleak 1.455.904 3.207.247 345.122\nBertako klima siberiarra da, oso tenperatura hotzekin, -50 °C-rainokoak negu luzeetan, eta epelak uda laburrean, +15 °C eta +22 °C artekoak, +25 °C gaindituz noizean behin.\nZER EGIN JEKATERINBURGEN\nPentsa genezake Jekaterinburg, meatze- eta industria-hiria, ez dela oso interesgarria izango, geldialdi triste bat baino ez Transiberiarraren ibilbidean. Baliteke bidaiari batzuek horixe pentsatzea trenetik jaitsi baino lehen. Baina ez da horrela, aski gauza daude bertan ikusteko, hastapenetatik aberatsa eta handia (ia 1,5 milioi biztanle ditu) izan den hiri bati dagokion legez.\nBertan barneratu aurretik, txango bat egin genezake “Europa-Asia monumentu”raino, bi kontinenteen arteko muga markatzen duelarik. Pervouralsk-etik 5 km-ra dago Beriozov (hau da, Urkiaren) muinoan, 400 m-ra itsas mailaren gainetik, 1837an eraikia izan zen munduaren bi aldeak banatzen dituen puntu geografikoan. 1926an, suntsitu zutenaren ordezkoa egin zuten, eta gaur egungoa 2008an egina da. Bere kokapena beste interesik ez du.\nHirian bertan, bisita turistikoaren bidea, beste hiri batzuetan bezalaxe, lurrean margotutiko marra batek adierazten du, kasu honetan arrosa kolorekoa da. Egia zera da, jaramonik egiten ez bazaio, interes gutxi edo batere interes bako ibiliak egiten direla. Baina jarrai diezaiogun bisitatzea komeni denari:\nOdol gaineko Katedrala. Jekaterinburgen Nikolas II.a tsarra exekutatu zuten lekuan oroigarri gisa eraikia. Alexandro II.a tsarra San Petersburgon atentatuan hil zen lekuan eraiki zenaren izen bera du, azken hau benetan miragarria.\nBoris Yeltsinek Ipatiev Etxea eraisteko agindu zuen eta bertan eraiki zen eliza. Sotoan dago exekuzioa izan zen aretoa.\nAipaturiko tsarraren izeba zaharraren Isabel Fiodorovna dukesa handiaren kapera. Oso polita, zurezkoa da.\nBaita ere deigarria da Igokundearen Eliza, hiriko zaharrena.\nMuseoak, Siberiako beste hiri batzuetan bezala, hainbat gaitakoak daude. Nabarmentzekoak:\nJekaterinburgeko Historiaren Museoa.\nTeknologia Militarraren Museoa.\nHistoria Militarraren Museoa.\nArkitekturaren eta Diseinuaren Museoa. Eta beste zenbait.\nBisitarako beste interesgune batzuk honako hauek dira: Visotsky Begiratokia, Rastorguev – Kharitonov Egoitza eta, bitxia (baina itsusia), Ordenagailu Teklatua erreproduzitzen duen eskultura.\nOperaren Antzokitik eta Unibertsitatearen Egoitzatik hurbil Sverdiovsk-i eskainitako estatua bat ikus daiteke.\nHango parkeetako edozeinetatik paseatzea ere gomendatzen da.\nIdeia hobea izateko, ikus: Jekaterinburg hiria (bideoa)\nROMANOV-TARRAK (Romanov Errusian)\nHiri hau romanov dinastiako Katalina I.a tsarinari eskainia dago, eta bertan exekutatu zuten dinastia bereko azken tsarra, Nikolas II.a, bere familiarekin. Beraz, beraiei buruz hitz egin behar da; gizarte aldetik, gogoratzen dira bai Petri I.a Handiak eraiki zuen hiriagatik (San Petersburgo paregabea) eta bai gobernatzeko izan zuten eragatik, salbuespenak salbuespen, autarkikoak eta tiranoak izan baitziren, herriarengandik urrunduak, batere kontuan hartu gabe askatasunek Europan egindako aurrerabidea eta, beraz, ezta Ilustrazioaren eta Frantziako Iraultzaren ondorioak ere; baita ere gogoan dira dekanbrista edo dezenbristekiko tratuaren porrotagatik, eta bere egin zutelako Erdi Aroko gobernu-ikuspegian oinarrituriko guztia, nahiz eta aitortu behar den jokaera honekin, XVIII. mendeko tsarrek bereziki, handiagotu egin zutela Inperioa.\nKontua ez denez historia-lezio bat ematea, ohar ─hobeto esanda, anekdota─ batzuk bakarrik egingo ditut pertsonaia hauetako biri buruz, eta dinastia honetaz hunkitu nauten gauza batzuez. Dinastia hasi zen Migel I.a tsar legez izendatu zutenean, txepel, gaixoka eta oso buruargia ematen ez zuen gaztea, eta hori Eliza Ortodoxoaren eta Boiardo nobleen arteko akordio baten ondorio izan zen, Nazioaren buru txotxongilo bat nahi baitzuten, baina urte gutxiren buruan egoeraz nagusitu egin zen eta berak hasitako dinastiak 304 urte iraun zuen.\nKatalina II.a Handia\nJatorriz prusiarra eta ezkontzaz romanovtarra zen; bere senar ezdeusa, Petri III.a tsarra, agintetik bota eta bera bizi zen bitartean bere semeari agintzeko aukera guztiak kendu ostean, gogor erreinatu zuen Errusian 34 urtez, 1762 eta 1796 artean, herrialdea Inperio handi eta ahaltsu bihurtuz.\nGainera, bere sexu-jarduera bizi eta libertinoagatik ezagutzen da. Bazuen senarra (aipatu dudan bere aurreko tsarra), baina baita ere maitale iraunkorrak (horietako bat, ziur asko maiteena, Potiomkim edo Potenkim), zuzenean berak aukeratzen zituenak, eta beste batzuk, aldi baterakoak, bere lagun eta gizon-“dastatzaile” zen Bruceko kondesak hautatuak.\nMaitale onak baldin baziren, antze horietan zuten mailaren arabera, beti jasotzen zuten saria: kargu eta tituluak, dirua, jabego berrietan lurrak eta milaka jopu batzuk, benetako esklaboak, lurrari atxikita lotean zihoazenak.\nBaina tsarinarengan batez ere bere heriotzari buruzko kondairek ematen dute atentzioa. Ofizialki esaten da buruko isuria izan zuela bainuontzian, baina badira beste hiru bertsio gutxienez orrialde asko bete dituztenak:\n1. bertsioa.- Oso jatuna zen, eta obesitate eta idorreria handia zituen. Libratzeko ‘indarka’ zebilela, tentsio-igoera handi batek eragindako isuri baten ondorioz hil ei zen.\n2. bertsioa.- Hil zen unean, larrua jotzen ari zen maitale gazte eder batekin. Bere guardiako planta oneko soldadu bat zen, 16 urtekoa. Jo eta su ari zirela gertatu ei zen heriotza.\n3. bertsioa.- Zentzugabeena. Haren sexu-perbertsioa zoofiliara iritsia zen. Eta heriotza bere zaldi zuri ederrarekin larrua jo beharrak ekarri ei zion.\nKatalina II.aren, Errusia handi egin zuen tsarinaren, eskandaluzko sexu-bizitzaren egiak eta gezurrak.\nAzken tsarra. 1894 eta 1917 artean gobernatu zuen. Zalantza barik, monarka autarkiko eta kikil hau bere buruargitasunaz konbentziturik zegoen (zuzenean bere gudarosteen buru jartzera iritsi zen I. Gerra Handian), baina erabat ezdeusa zen arlo guztietan, eta despota hutsa mendekoekin; bere emazte gaixoka, ezegonkor eta histerikoak menderatzen zuen, eta aldi beran, honek seme hemofilikoaren osasunarekiko mendekotasun handia zuen eta, bereziki, bere monje eta oheburuko petrikilo, eta ziur asko maitale, zen Rasputin biziotsuak agintzen zuenarekiko ere bai.\nDuela 125 urte izandako haren koroatzea da irakur daitekeen zera arranditsuen eta zentzugabeena. Eta zorigaiztokoena ere bai. Morroi honi herria zenbat axola zitzaion erakusten du.\nHainbat egunetako festa pribatuak egin zituen, milaka gonbidaturekin; herriari helburu berarekin dei egin zitzaion eta, tradizioari jarraituz, zakutxo bat opari egingo zitzaion ogitarteko batekin eta vodka apur batekin Moskuko aldirietako landa batzuetan, egun batzuk lehenago suntsituak agintari berriaren ohorez egindako maniobra militarretan. Honetan tradizioari eutsi gura zitzaion.\nHerria, pobre eta gose, han elkartu zen antolatzaileek espero baino askoz kopuru handiagoan. Zurrumurrua zabaldu zen, eta egiazko oinarriarekin, ez zela oparirik izango guztientzat, eta horrek jende-oldeak eragin zituen, eta ondorioz 1.389 hildako ofizialki (kronikarien arabera 4.000) eta 1.300 zauritu larri baino gehiago. Aipaturiko maniobra militarren ondoriozko lurzoru malkartsuak ere areagotu egin zuen hondamendia.\nEzbeharraren ostean eta zauritu batzuk bisitatu ondoren, tsar berriak festa pribatuarekin aurrera jarraitzea erabaki zuen, ezer gertatu ez balitz bezala.\nHaren erreinaldian, gezurrezko askatasun herabe batzuk, herriaren presioz behartuak, eta errepresio-aldi gogorrak izan ziren, baita kutsu demokratiko lausoko parlamentuen eraketak, laster baliogabetuak ere. Ezin bestela izan eta horrenbeste tiraniaren ostean, honek guztiak Errusiar Iraultza ekarri zuen. Beharrezko haztegia prest zegoen etorriko zen asaldurako.\n1999an San Nikolas bihurtu zen Eliza Ortodoxoarentzat.\nNikolas II.aren eta Alexandra Feodorovnaren koroatzea\nNikolas II.aren koroatze odoltsua Khodynkan\nRomanovtarrak ezagutzeko modurik egokien eta atseginena da, nire ustez, izen bereko liburua, Simón Sebag Montefiore-k idatzia, irakurtzea: Los Románov\nEta Grigori Rasputini buruz ezagutzen den guztia irakurtzeko prest dagoenarentzat “La Rusia de Rasputín” liburu oso dokumentatua gomendatzen diot, José Miguel Romaña historialari eta kazetari getxotarrarena da.\nMundu osoan ezagutzen den mendikatea da hau, Europa eta Asiaren arteko banaketa natural eta geografikotzat jotzen baita. Kaspiar Itsasotik Artikoraino doa 2.500 km-ko luzeran, eta zabaleran ez du orokorrean 150 km baino gehiago. Ez du gailur handirik. Bere puntu gorena 1.895 m-koa da itsas mailaren gainean.\nZiur asko gure planetako mendikaterik zaharrena da duela 250 mm urte eratu baitzen (Himalaiak 60 mm urte bakarrik ditu).\nEta batez ere, benetako aberastasun-iturri izan da eta da, XVII. mendeaz geroztik ustiatzen dihardutelarik.\nWikipedia, beti bezala.\nLonely Planet Turismo Gida (paperean)\nRomanov kasuaren mendeurrena: “izu-ikara eta interesa” sortzen dituen hilketa\nJekaterinburg – ekitaldiak\nRomanov familia fusilatzea, mende bat geroago ere kasua zabalik\nJekaterinburgeko gida praktikoa: Errusiako hirugarren hiririk handienera bidaia\nEta zenbait bidaia-blog.\nJorge Ibor, apirila 2019.\n← IZEKO JOSITA


2+2=5? -> MATE + MATE = LITERATURA?: AIZKORRI (1528 m)-ELURTZULO (1430 m)-ARATZ(1446 m)\nAIZKORRI (1528 m)-ELURTZULO (1430 m)-ARATZ(1446 m)\nZalantzak berarekin ekartzen dituen opariak... Hasierako asmoa Aizkorri igo eta jaistea zen. Aizkorriko gainean erabaki dugu ohiko bidetik jaitsi ordez, eta Urbiako buelta luzetxo egingo zitzaigula iritzita, Oltza aldera jaistea. Txabolagune ederra da Oltzakoa, ez dut uste inoiz bertaratu garenik (beti zuzenean Urbia aldera egin izan dugu) eta aukera polita iruditu zaigu gure ibilia luzatuz bertaratzea. Baina, beherakoan asmatu ez, eta bidegurutzeak ihes egin digula ohartzean (bidegurutzeak ihesbide), erabakia braustakoan hartu dugu... goazen Aratza! Aspaldiko urteetan egon gabea, oso gustura heldu diot gorako bideari. Aizkorrin utzi ez dudan bertsoaren arantzari tira egitea nuen helburu, eta goiza hobeto zukutzea, eta Arabako lautadari begia luzatzea, eta bidean berriro Kukua kantari harrapatzea, eta... jolas berri baten arrastoa harkaitz artean uztea. Espero ez nuena... Aratza bidean Elurtzulorekin topo egitea.\nLaino artean eguzki printza\npago gerriak besarkatuaz\nnaturak jarri nau adi,\nKuku kantuak ezkututikan\nipini gaitu dantzari,\nAizkorri gainai muxu emanda\nAratz zugana kantari,\nmaitasun grima hartzen baitiot\nBertsoarekin arantzari tira egin diot, Arabako lautadari begia luzatu diot, Aratz gainean Kukuak berriro egin dit ku-ku eta... bai, jolas berri bati hasiera ere eman diogu. Bizitza jolas bihurtzen saiatzen garelako, uneoroko gozamen. Bi paper zati utzi ditut Aratz gaineko postontzian; bat bertsoarekin eta bestea bertso puntu batekin. Eta hortxe jolasa... bertso puntua erantzuten duenari liburu bat oparituko diot. Badakizue, mendi zoragarri bat ezagutu eta bertsoari heltzen badiozue... zain izango nauzue...\nal zara Aratza?\nNi, Irati orain 20:09\ngorki 24 de abril de 2011, 23:17\nze bista zoragarrik nik lehen bi mila ea joaten garen hirurok elkarrekin badakizu irati laister beitia aurten bai eeee animo oporrak jeee\nIrati 26 de abril de 2011, 10:46\nZorionak Gorka! Estreinaldi polita...Alamos...leku zoragarria da; nik ez dut gaina ezagutzen baina... zer moduz ipurdi-masail-izterrak? ;)\nBeitia bai, ea aurten hutsik egiten ez diogun!\nMuxu bat txapeldun!\nAitor 2 de mayo de 2011, 13:56\nOpor hauetan ere mendi bidaiari ibili zara, zalantzarik ez, paraje ederrak eskeintzen ditu Aizkorrik. Urte sasoi hau zoragarria da edozein mendi edo baso bazterretan sartzeko. Ni ere izan naiz Ezkaurre eta Izarraitzen. Bertso ideia zoragarria iruditzen zait, ia egunen batean topo egiten dudan zure bertsoren batekin, ederra litzateke.\nIrati 2 de mayo de 2011, 16:50\nHasi ba entrenatzen, Aitor. Dagoeneko hiru bertso puntu dantzan dabiltza eta hiru mendi-tontor ezberdinetan! Badakizu, animatzen bazara ni dantzarako prest!


BELDUR BARIK ORDIZIAN - ORDIZIAKO UDALA\nHasiak dira azaroaren 25eko programaren inguruko ekintzak\nAte joka dugu azaroaren 25a eta horren harira Berdintasun Sailak herriko hainbat erakunderekin batera antolatutako egitarauak aurrera darrai. 34 urte bete dira jada Azaroaren 25a indarkeria sexistaren aurkako borroka eguna izendatu zenetik; Karibe eta Latinoamerikako Lehen Topaketa Feministaren baitan izendatu zen eguna, Bogotan. Egun hori aukeratu zen, Dominikar Errepublikako Mirabal ahizpa ekintzatzaile politikoen omenez. 1960ko azaroaren 25ean erail zituzten hiru ahizpak, Rafael Leonidas Trujillo diktadoreak aginduta.\n1993ko abenduan, NBEko Asanblada Orokorrak Emakumeen aurkako oldarkeria deuseztatzeko Adierazpena onartu zuen. Horren arabera, halako oldarkeria gizonen eta emakumeen arteko botere-harremanen desorekaren adierazgarri da. Baita emakumeen mendekotasuna betikotzeko tresna ere. Horrez gain, Giza Eskubideen zapalkuntza suposatzen du; besteak beste honako eskubideak urratzen ditu; bizitzeko, integritate fisikorako eta osasunerako eskubideak eta berdintasunerako eta bazterkeria ez jasateko eskubideak, besteak beste.\nNBEren datuen arabera, emakume eta haurren %35k indarkeria fisiko edo sexuala jasaten dute bere bizitzan barrena, eta zenbait tokitan batez beste hori %70era igo daiteke. Fenomeno transkulturala da, bizi-bizirik dago munduko leku guztietan eta mugarik ez du, izan ere, erlijioak, legeak, klase sozialak eta kulturak zeharkatzen ditu. Indarkeriaren muturreko kasuak erailketak dira, 48 aurten.\nIldo horretatik, Goierriko eskualdea ez da gaitz lazgarri horretaz libratzen. Goierrin indarkeria jasaten duten emakumeei arreta egokia eta koordinatua emateko protokoloa sortu aurretik egindako diagnostikoaren arabera, 2008tik 2013ko lehen seihilabetekora, 339 kasu atzeman ziren eskualdean, hau da, 68 kasu urteko eta sei hilabeteko.\nAzaroaren 25eko egitaraua Ordizian\nGauzak horrela, ezinbestekoa da halako jokaerak gaitzetsi eta neurriak abiatzea indarkeriari aurrea hartzeko eta herritarrak sentsibilizatu eta kontzientziatzeko. Hori dela eta, Ordiziako Udalak egitarau oparoa antolatu ohi du azaroaren 25aren inguruan.\nAste honetan (hilaren 19 eta 20an) motorrak beratzen joateko kamisetak serigrafiatzeko tailerrak egingo dira plazan goizetik hasita eta eguerdira bitartean. GKo Gallery arte taldeko kideek eskainiko dute tailerra eta Jakintza Ikastolako eta Oianguren institutuko ia 300 ikaslek hartuko dute parte bertan. Hain zuzen ere, Beldur Barik kanpainarekin bat egin eta lila puntua seriagrafiatuko dute euren elastikoetan. Nolanahi ere, ezin aipatu gabe utzi bai herriko ikastetxeek ere berezko egitarauak antolatu dituztela azaroaren 25aren bueltan.\nBestalde, hilaren 24an (asteartea) Atenea Kodea antzezlana ikusteko aukera izango da, Barrenan, 19.00etan. La Dinamika taldeko Eguzki Zubia ariko da taula gainean. Antzezlana monologo umoretsua da, eta bertan Greziar mitologiaren printzipio moralak gaur egungo jendarteko pentsakera eta bizimoduko ardatzekin alderatzen dira. Azken batean, Olinpoko Jainkosek zuten boterea eta gaur egungo gizartean emakumeek duten rol gutxiestua alderatzen dira antzinatasunean barrena egindako bidaia umoretsuan.\nAzaroaren 25a egun handiena\nAsteazkena izango da egitarauko egunik biribilena. Goizez dagoeneko klasiko bat den giza katea (Hiri hezitzaile programaren testuinguruan) egingo da Altamiratik hasita (11.15), Kimetz elkarteak bultzatuta herriko zenbait talde eta eragileren ekimenez; hala nola, Ordiziako ikastetxeak, AEK, Bertso Eskola eta Ordizia Kolore. Urteroko topaketa Garagarza plazan egingo da aurten, eta ohi denez, bertan ikastetxeetako ikasleek mota guztietako emanaldiak eskainiko dituzte.\nArratsalde partean, berriz, ekimenak plaza nagusian izango dira. Hasteko, Txitxarra eta Kilkerra musika bikoteak (bibolina eta guitarra) kontzertua eskainiko dute (19.30). Jotzen ari diren bitartean Women in Black performancea egingo da. Azken hori Mujeres Imperfectas arte taldeak sortutako ekimena da eta azkenaldian nonahi taularatzen ari dira arrakasta handiz. Performancearen ondoren, ohiko kontzentrazioa egingo da “Emakumeenganako Indarkeriarik ez” lelopean. Ospakizunekin amaitzeko Koria eta Itsasoa filma ikusteko aukera izango da Herri Antzokian, 20.30. Dokumental horrek Saharako errefuxiatuen kanpamenduetako emakumeen borroka bikoitza du hizpide; Saharauiar estatuaren aldekoa eta berdintasunaren aldekoa.\nInfrmazio orokorra azaroko kultur agendan argitaratuta dago.