Free video ezagun erregistratzeko gabe neskak - BIDEO-TXATA. Online Dating!\nBermatzen dugu aurkituko duzu pertsona bat izango duzu zain\nZer uste duzu, bada, aurkitu ahal izango duzu, benetako harreman bat denean bilera denean, ez duzu, nahiz eta ikusi zure solaskide\nJakina, ez, aurkitu eta ezagutu norbait nor da benetan egokia, erabili behar duzu online Dating webcam baten bidez."Datazio Online webcam"aurkezten online Dating, non aurkitu ahal izango duzu, maitasuna, adiskidetasuna eraikitzeko edo harremanak.\nFidatzen gurekin, zeren eta egunero milaka pertsona agertzen dira, gure web-orrietan, sortzeko benetako adiskidetasuna haien artean.\nDagoeneko izan dugu asko lagundu, gizon eta emakume, mutil eta neska lagunak egiteko edo maitasuna aurkitu.on"Datazio online webcam". Oso erraza da, besterik gabe, sortu zure profila, argazkiak igo, erabili bilaketa eta berriketan lagun berriak konektatuta. Arteko aldea gune"Kamera online Dating"eta beste Datazio guneak aurkitu ahal izango duzu, maitasuna eta adiskidetasuna, hemen askoz azkarrago. Diferentzia nagusia da ikusteko gaitasuna zure bikotearekin buruzko webcam eta, are gehiago, erakutsi zeure burua. Hala nola, komunikazio nabarmen handitzen aukerak bateragarritasuna, baita hitz egiteko gaitasuna pertsona bat aparteko gela batean, bezain laster, begiratu duzu bere aurpegia.\nGure gunean, erraz aurkitu ahal izango duzu, lagun arteko talde bat neska eta mutilen duten teamed gai zehatzak.\nBadakigu aurkitu nahi duzu, lagunak, maitasuna, harremanak, edo, besterik gabe, zintzilikatzeko ezezagunekin. Dozenaka aurkitu ahal izango duzu free lagunak denbora ez eta eraikitzen hasteko zure harremanak berehala online Datazio. Gure helburua da laguntza aurkituko duzu, lagun edo maitasuna. Ari gara etengabe hobetzeko eta gure zerbitzuak bermatzeko nahiak milaka gizon eta emakumeek egiten duten aldizka bisitatu gure gune dira guztiz bete. Jende askok bezala, Datazio bideoak. Erregistratu behar izango duzu, eta bete zure aplikazioa osatzeko, eta horren ondoren, gai izango duzu bilatzen jarraitu bazkide Interneten. Gure web orrian aurkituko duzu milaka neska eta mutilen egokia edozein helburu. Sinetsi me, lehen minutu izango duzu berehala interesgarria aurkitu komunikazio gure Datazio gune. Komunikatu ahal izango duzu gunean gabe galdetegi bat, baina egiaztapena gunean eraginkortasuna handitzen du bazkide bilaketa. Besterik ez dut gomendatzen gehituz argazkiak: argazki on Bat probabilitatea handitzen bat aurkitzeko duten pertsona guztiak betetzen ditu zure itxaropenak. Da orri honetan hasteko benetako online Dating, erabili webcam zure aukerak handitzeko aldiz.\nBehar dugu guztiok, gure esperientziak eta ongi pasatzeko\nNahi nuke betetzen, pertsona bat, normalean umore ona, harekin ez da bakarrik interesgarria da, komunikatzeko, baina, halaber, nola polita da isilik geratzen, eta, besterik gabe, gozatzeko CHIrakurri gehiago honi buruz me gizonen urte: I am looking emakume bat hartzen du ezkontza serio, baita alderdi praktikoak, hala nola, bizitza luzea harremana. Irakurri gehiago gizonen urte niri buruz: I am erromantiko bat, asko eman eta maitasuna maitasuna lortzeko. Irakurri niri buruz gehiago urte batean genero maskulinoa: bilaketa bat lagunik onena eta etorkizuneko bizitza bazkide. gehiago ikasteko Sortu kontu berri bat sartu Duzu, pasahitza ahaztu Benetako Gizon eta Emakumeek egiten duten Lehenengo mailan matrikulatutako Banakako Bilaketa-Direktorioa 'DVI ZIRKY', bete galdetegi bat eta bat sortu nahi Familia Gizon ona. Behar duzun guztia da denbora bisita gurekin - bete formulario bat, zerbitzuak ordaindu, eta bilatzen hasteko.\nIzan dut umore bat, eta bitxia naiz jakin, ia dena dut eta\nAbantaila nagusiak dira frogatu eta hobetu BENETAKO Zoriontasuna. Gaur egun, metodo guztiak dira eguneratu Datazio zerbitzua. Kentzeko arriskua arriskutsua iruzurrak. Gure herria langile iragazteko nahigabeko deiak.\nHori mito bat da hori ezin izan Da erabat argitu\nOfiziala ez ongizate publikoaren jarduera trihat hirukoitza Eta Datazio chat aplikazioa\nZiur nago asko daude ingurumen mitoak sortu Dira bata bestearen atzetik, mitoa gizon bat Eta emakume bat, espero dut, nahi duzun Esan, Kaixo, ez da, komunitate bat zeharka Lotutako aplikazioak.\nBesterik gabe jarri, aplikazioa agertu, lehen aldiz, Inpresioa kudeaketa egin azkar, liburu app talde Saldu gabe. Hau da, inpresioa ona bat, ezagutzen duzun Pertsona eta gizartea. Gain -"mitoa"da arrazoia gure talde chat Bot, hala nola, hasieran chat, sartu ondoren, Ondorengo komandoak, hala nola, hasieran txat ez Da aplikatzen, zeren eta ez dago chat Bot, guztiak idatzi, idatzi, administratzaile, administratzaileak ez Du ulertzen den informazioa, eta idatzi etorkizuneko Planak Mesedez, kontuz ibili ez arauak hautsi, Ez delako izango da, ez"Kaixo guztiontzat"Zorte ona guys". Lehenik eta behin, gure talde asko erabiltzen Da, erabiltzaileak, erantzun egingo dugu. Lehenik eta behin, gure talde asko erabiltzen Da, erabiltzaileak, eta erantzun egingo dugu hau.\nJakitea gizon bat umore bat emakumeek benetan nahi. BRIDGETS'\nBada, emakumeak dira benetan gizon umore batekin\nStefano Bartels pertsonalak BRIGITTE benetan egin emakumeek barre egiten eta, beraz, gainditu bere esperientziaDaki onena barruko pertsonen bizi-akzioak eta ezagutza hori bere nobela berria"dick Freunde"(S, Euro, Heyne). Egun horietan, gisa Tolstoy lagunak izan ziren, duela urte asko, hezkuntza eta futbol lagunak. Matze zen ezin ederra, baina, batez ere, ikusi zuen, oso ondo-toned, handiagoa burua gurekin gainerakoak baino, ile beltza inexplicably beti tanned, nahiz eta Ipar zurbila neguan. Gauza bat, izan zuen blue eyes bezala Terence hill-en. Matze zen neska bat iman batekin, behar zuen, esan bezala, dena izan. Ez zuen hori egin. Bat izan zen, zorrotza adherent serieko monogamia eta ez zen inoiz nahiko leiala nahikoa mentalki. Badu zerbait egin me. Beno, onena bezala lagun hau, batez ere, eskuraezinak kartela mutil, I izan zen lehen portu-dei eder bat bezala ilusioa neska, orduan, mutila miraria harremanetan desagertu. I ari zen probed bezala, egungo egoera Matzke en Sentimental Bizitza. Baina amaieran izan zen, besterik ez Dana, izan dut, beraz, hitz egiteko, eramaile albiste txarra da, eta Matzke ezkutu eta Comforter hautsi nerabe baten bihotza modu berezia da.\nEta, batez ere azken zati honek zeregin bete me jakin bat araldiko baino denbora: nahi dut, neska hobea lortzeko.\nBat izan nuen kirol digresio hori, alde batetik, bete guztiak Matze itxaropenak eta, aldi berean, nire itxaropena Bere egiteko barre. Harrigarria bada ere, askotan izan dut gai hori egin ahal izateko, eta zen nahiko worryingly gogaikarriak, eta bat-batean bihurtu zen interesgarria duzu.\nBeraz, ez zen luze baino lehen ikasi nuen dugu mutilen guztiak play gure rolak bizitzan.\nEz nintzen bat Matzo, jenio bat izan zen Adonis batetik Andriejaus. Izan dut bat izatea leporatu ongintzazko horrekin bat Barre neska ezin barre. Gaur egun arte, gutxi aldatu da, eta herri aurreiritziak ondoren, hori jarri dut lasterketan ondo. Nagusia zera da, ez du esan zuen, umore bat"- hau da, esaldi bat beti entzun, orduan, oinarrizko eskakizunak inposatutako gizonak, orduan, hau da, harremanei buruz. Baina, gainera, nahikoa baino gehiago da emakumea zerbait esan geroago, baina, oraindik ere, bat gabe umore batera unfunny edontzi sei pack lurreratzea kutxa: da zentzugabekeria. Orain naiz asko urte, nire lehen benetako musu zen, besterik gabe, baino gehiago duela hiru hamarkada (Andrea S, apirila, areto, at Norderstedt Mitte, zehar itxi bat dantza, dut dagoeneko pixka bat egokitzen elkarri makilak guztiz aldean elkar.\nEz zen, zentzu batean, Matze Krogman nork ireki nire begiak\nEta irmoki uste dut umorea"zentzuan, Hau da, benetan dibertigarria lasaia"da segurtasunari buruz, ez oinarrizko kalitatea indartsu bat pertsona. Nor onurak emakume bat denean, izaera banakako krisiak, beraz, saiatu erabakitzeko, egin"Pali Palma"deiak, eta"Orain faltsu bat txantxa"gehitzen du. Bada larriak behin pentsatu ziren erantzun ironia. Bada gizon bat du erromantiko Printzesa uneak, ondoren, honi buruzko Komedia bat da boterea. Serio, behar duten etxea Mario Barth. Izan dut nire garaian lan-bizitza, gizon batzuk harekin dut ezagutu full-time, dibertigarria - Olli Dittrich, Bully Herbig, Olli Schultz, Christoph Maria Autunno, ondo, besterik gabe, izen bat, adibidez. Horietako bat ere ez ezagutzen ziren beren simple, nahita callousness. Umorea, egia umorea, benetan lan egiten bada bakarrik du Fundazioak. Laguntza, hau da, gaitasuna entzun, jakinduria, errukia eta berotasuna. Hau da, zer umorea da ustezko egin: da iristen denean duzu sortu. Sortzen da, intimitatea, gainditzen ditu hormak bi pertsonen arteko. Eta, beraz, ezin da izan oso sexy. Behin betiko naiz neure burua aurkitzeko.\nUste da, nahiz eta nahiko arraroa, hori gizonen umorea nagusia da irizpide erakargarritasuna emakume bat.\nBaina, niretzat, hau da, funtsezkoa. Aurkitu dut emakume eder, atsegin dut aurrera begiratu nahi denean polita da, miresten dut noiz ari dira indartsu. Baina benetan, ez dut bakarrik arreta nire bakarti egun bat naiz bada barre emakumea. Eta, batez ere, bada zinen zeure burua. Harremanak soilik oinarrituta umorea ez dira oso konbentzitzen.\nBaina harreman bat gabe umorea da a priori, ez du ezertarako balio, eta galdu.\nJakin nahi nuke nola Matze Krogman, hori aldiriko dream guy hasieran laurogeiko hamarkadan, egiten ari da. Espero dut hori izan arren, bere itxura ona zuen, nolabait kudeatzen zoriontsu bihurtu. Baldintzak oso onak izan ziren, ondoren, guztiak, bat izan zuen umore.\nBateratu trukeak estatu Batuetan: Internet Datazio ameriketatik\nurtero partiduak bikote langileak\nBeraz, askoz gehiago Internet loturak, jakina, Online Dating, asmatu United eta modan herrialdeDatazio Interneten asmatu zen, eta ez bakarrik estatu BATUETAN, baina, halaber, bihurtu zen lehen fancy fancy gertaera eta gertaera masa egiteko. the Holodomor"jartzen sektore buruz bilioika dolar urte bat inguru x ahalik eta Alemanian x asko singles (besaulki-patioa). Dugu oraindik pertsonalki bisitatu United STATES argazkiak hartu eta eztabaida eragile nagusiak, baina, jakina,"aurrez grabatutako elkarrizketa"ezin da galdu.\nBat Datazio online zerbitzu mota\nKaliforniako: jakin bat Gary Kremen da, arrantza, hala nola, zin-arlo gisa"Sex,Lana"eta"Match."Match-Limbo hori baino lehen, aurretik, emakume langilearen hartzen gaietan sartu bere eskuetan, eta horren ordez, porn, emakume bat errespetatzen ezagutza Interneten eskaintzen duen lehen benetako online Datazio gune jaio zen, eta joan zen apirilaren hasieran. Urte batzuk geroago: jokoa da, goialdean datozen merkatu globalean: milioika kideak. Tipikoa arrakasta istorioa"Made in USA", eta, besterik gabe, bat, asko Datazio online enpresa. Besterik uste, besterik pean milioi bat GIB-positiboa pertsona mundu osoan Interneten bilatzen erotiko bat Datazio zenbakia.\nGure deiturikoak eskaintzen vague ideia garapen-maila Datazio guneak munduan.\nIzan dugu, mugitu kamera munduko, USA: milioika biztanle, Internet erabiltzaileen milioika eta milioika hilero single bakarra gainean etor Datazio atariak, Yahoo. Pertsonala eta vagrancy. Horrez gain, ez dira erabiltzaile online Datazio guneak, hala nola, Ameriketako ESTATU batuak, HITZALDIAK, eta horiek guztiak aldera joan sexuaren arabera. Horrela, estatu BATUETAN da, ez bakarrik munduko txapelduna online Dating esportatzeko, baina orain arte egindako handiena nazionala online Datazio munduko merkatu.\nErabiliko dugu azterketa txiki bat arrazoi arrakasta hori: nahi Baduzu, parte hartu Gold rush, lehenik eta behin, jakin behar duzu hori berreskuratzeko eta beste transferentziak, Internet Datazio zerbitzu ziren zehazki hori esaterako, estatu BATUETAN: azken finean, Internet bera da, gehiago edo gutxiago, Amerikako konkista, nahiz eta ahaztu duzu PC (IBM) eta oinarrizko softwarea (Microsoft).\nEz da harritzekoa, geroago lehen American Internet enpresa finkatu ziren han. Uste Netscape, Ebay eta Amazon, baina, jakina, ez ziren asko, profesionalak, bide batez, ondoren, asmatu online Dating eta onartzen da Heldua. Gainera, ez dago bat ere izan zen, asko hartzaileagoa biztanleriaren arabera, lema:"Bada, ez dut jada hil nire gauzak Interneten, hala ere, ondoren, zergatik ez horiek ezagutzeko, baita."Izan ere, online Dating estatu BATUETAN duela urte asko bezala, Alemanian-lan egin da, beraz, ondo, baina garrantzitsua da, halaber, gogoratu duenez,"Zoriontasuna"AEBETAN hartzen du posizio desberdin bat baino"Europa Zaharra". Gero gizarteetan, esperientzia erakutsi du ez direla oso sofistikatua eta sentikorra modu horretan, bazkide herriko immigrazio desberdina bazkide BAKARRA BATUETAN, non ez dago ez da immigrazioa. galdera da, askoz gehiago pragmatikoa: besterik ez duzu"bete"adiskidetasuna ingurune eta ikusi zer gertatzen den. Ez dugu, nahiz zehatza epe mota hau Anonimoak Bilerak, eta hori ez da ona gure estatu Batuetan, Salto egin zen lehen kontaktua"bilera"eta"adostasun"batera da.\nAlemanian, bestalde,"bilera"izan irakatsi bakarrik zailtasun handiz.\nEta urte batzuk bakarrik da sozialki onartu du,"norbait datuak". Estatu BATUETAN, baita Alemanian ere, ez dago berezia truke bat pertsona, dira ala beltz, Judu, soldadu, gantz, eder, gidariak edo elite Unibertsitate-tituludunak. Ezin dugu zerrenda horiek behin eta berriro. Eta berezi hau trukatzeko lizentziatu handi bat da, ugaritasuna. Arrazoia hau da, Ilustrazioaren estatu Batuetan biztanleriaren heterogeneoagoa da, Europan baino. Besterik uste Latinos,"esklabo ondorengoak nonahi, Irlandako Protestanteak, asko Amerikako Estatu batuak, Juduak. Hau da, berriro ere, ondorioz, immigrazio-tradizioak. Nahi Datazio merkatu DIGU, izan zen lehen"altua"(adibidez, dagokionez, bezeroei, egoiliarren) eta lehen munduan hasteko gainbehera. Urte batzuk lehenago, agian, India, ikatzetik online Datazio munduko merkatu, edo, agian, Txina. Henning Wichers ikusitako lizentziatura truke munduko eta komunikabideetan aditu gisa, eremu honetan. Erreferentzia ideal nahi duenak ikus Satelite bat edo Laguna, beste herrialde batzuetan. Bat erakusten duen bideo gehiago dibertigarria eta triste istorioak duten mundu osoko bazkide bilaketa sortu du.\nbideo-txata neska izen-ematea gabe Free chat urte free chat bideo Topaketak Free chat izen-ematea gabe argazki Topaketak izen-ematea doan chat erruleta neskak bete izen-emate bideo online Dating ez da izen free Datazio gune erregistroa gabe doan fun erregistroa telefonoak


Enpresa txikiendako prestakuntza saioak antolatu ditu Udalak - Oñati - Goiena.eus\nEnpresa txikiendako prestakuntza saioak antolatu ditu Udalak\nMireia Bikuña 2008-11-25 17:39\nHerriko enpresa txikien beharrak aztertu ondoren, prestakuntza saioak antolatzea erabaki du enplegu batzordeak. Hain zuzen ere, Azter Consulting enpresak bost saio egingo ditu, abenduaren 4an eta 18an, urtarrilaren 8an eta 22an eta otsailaren 5ean. Egunero bi orduko saioak egingo dituzte Zubillagako Olaburu zentroan.\n50 gonbidapen bidali dituzte\nEnplegu batzordean 50 langile baino gutxiago dituzten lantegiak gonbidatu dituzte prestakuntza saioetara. Guztira, 50 gutun bidali dituzte enplegu batzordetik. Oraingoz, bost enpresak eman dute izena saioetan parte hartzeko. Izenemate epea egubakoitzean bukatzen da.\nOñatiko enpresa txikietan sormena eta barne ekintzailetasuna bultzatu gura dituzte. "Enpresa bakoitzak dituen barne produktuak hobeto eta berriak sortu ahal izateko ariketa praktikoak egingo dituzte. Besteak beste, enpresen produktu eta zerbitzuetan hobekuntza emateko laguntza eman gura diegu", esan digu enplegu batzordeko teknikari Jesus Mari Ugartek.


Asteburuan ikusi, entzun, jolastu eta irakurtzeko 5 proposamen! — Gaztezulo\nAsteburuan ikusi, entzun, jolastu eta irakurtzeko 5 proposamen!\nAsteburuan ikusi, entzun, jolastu eta irakurtzeko 5 proposamen! Gelditzea denbora galtzea dela sinestarazi nahi digun gizarte honetan, beharrezkoa da guretzat parentesiak sortzea. Hementxe dakarkizugu denbora horretan zure lagun min bihurtu daitezkeen zenbait gomendio. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/asteburuan-ikusi-entzun-jolastu-eta-irakurtzeko-5-proposamen-30 https://www.gaztezulo.eus/albisteak/asteburuan-ikusi-entzun-jolastu-eta-irakurtzeko-5-proposamen-30/@@download/image/gomendioak_home.jpg\nGelditzea denbora galtzea dela sinestarazi nahi digun gizarte honetan, beharrezkoa da guretzat parentesiak sortzea. Hementxe dakarkizugu denbora horretan zure lagun min bihurtu daitezkeen zenbait gomendio.\nTELESAIL BAT: 'His Dark Materials'\nHBO Game Of Thrones gabe gelditu da, eta istorio epikoen arrakasta ikusita, fantasiazko literaturaren klasiko handietako bat egokitzeko proiektu anbiziotsua jarri du martxan; hala, dagoeneko ikusgai dira His Dark Materials britainiar fantasiazko telesailaren lehen bi kapituluak; Philip Pullmanen izen bereko eleberri-sailean oinarritutako istorio honek liburuetan erabat harrapatu ninduen. Ea telesailak efektu bera eragiten duen!\nFILM BAT: 'La Trinchera Infinita'\nZer esan dezaket dagoeneko aipatu ez denik. Moriarti Films-eko hirukoteak maisulana egin du film honekin. Ez dago sorpresa handirik, azken finean, historia garaikideko pasarte bat kontatzen baitu; baina kontatzeko modua, halako drama gogorra gizatasunez eta naturaltasunez horren dotore janzteko abilezia, benetan ez galtzekoak dira. Gerra da, baina egunerokotasuna ere bada; tentsio handiko une ikaragarriak gertatzen dira, eta baita ekintzarik gabeko une luze eta antzuak. Eta umorea. Eta beldurrak. Egoera harrigarriak. Egoera arruntak. Bizitza oso bat, azken finean.\nPLAN BAT: Nikki Hill\nAsteburu honetan ez duzue etxean goxo-goxo manta azpian gelditzeko aitzakiarik! Nikki Hill Euskal Herrian dago eta beraz, galdu ezineko zita duzue. Ostiralean Durangon izango da, Plateruenan, eta larunbatean berriz Donostian, Intxaurrondoko Kultur Etxean. Sustraiko rock’n’rollaren erregina berria bere azken diskoa aurkeztera dator: 'Feline Roots' (2018). Reggae, gospel eta rocka bateratzen ditu lan berrian eta bere zuzenekoak energiaz beteriko sekulako festa izaten dira!\nMARATOI BAT: 'Killing Eve'\nBeeeno, eta azkenean sofak irensten bazaitu, egizu behintzat ganorazko telesail maratoi bat. Oraindik ezagutzen ez baduzu, Killing Eve harribitxia gomendatzen dizut; motz egingo zaizkizun bi denboralbi bikain ditu, eta HBOn duzu ikusgai. Eve Polastri (Sandra Oh) detektibearen eta Villanele (Jodie Comer) hiltzailearen arteko harreman deskribaezinak lehen unetik harrapatuko zaitu!\nHAUSNARKETA PILULA BAT: 'Explained'\nDena ez da aisialdi hutsala izango, ezta? Munduan gertatzen denaz hausnartzeko gogoa baduzu baina bi orduko dokumental luze eta aspergarriak irentsi gabe, adi Netflixen ikusgai dagoen Explained mini-dokumental sortari. 20 minutu eskaseko kapitulu independienteek egungo gizarteko eztabaida garrantzitsuenak azaltzen ditu, labur eta modu interesgarrian; izurriteak, moda, eboluzioa, haragiaren industria, beganismoa, ingurugiroa, botiken industria, kutsadura... oraintxe bigarren denboraldia martxan!


Txostunak diska berria prestatzen ari dira – Mukuru\n2018an argitaratu zuten estreineko diska, “Erreferak esperantza”. Geroztik, Txost! taldea zuzenekoak emateaz gain kantu berriak sortzen aritu da une oro. Zuzenekoak gutxitu direnean, kantu berriak are eta gehiago lantzea izan da txostunen hautua, eta 2021eko uda honetan kasik prest dute bederatzi kantuko lan berria izango dena.\nZuzeneko emanaldietan zentratzen den taldea dugu Urretxu-Zumarragakoa, eta diskan aterako diren kantu batzuk jada zuzenekoetan emanak izan dira, nahiz eta aldiro eraldatzen jarraitzen duten. Txostunen musika-iturritik irtetzen den ur garbia zikintzen ari dela esan dute batzuk. Jada ez direla lehen diskoan ziruditen mutiko alai eta naifak. Disko berria oso anitza da, baina badaude “ez gaude ados” estiloko kantuak ere, bai musikan bai hitzetan, orain arte baino gauza zakarragoak. Elementu eta soinu desberdin ugari izango ditu, dena den. Hitzetan kolaborazioak izango dira: Ogiñi Somar eta Gorka Erostarberenak.\nFanzine bat ere argitaratu dute, taldeari eginiko elkarrizketa luze batekin, “Kultur aterkia” ekimenaren eskutik. Momentuz paperean bakarrik atera dute eta Txost!en zuzenekoetan eskuratu daiteke. Gauza ikaragarriak esaten dituzte elkarrizketa horretan, eta digitalean atera ezkero edozer gerta liteke. Badakigu Txost! araudiaren mugan jokatzen duen taldea dela. Lau t’erdiko arrastoaren gainean ez, baina ahalik eta gertuen eginarazten diote punpa pilotari. Hau ez da tenisa, lagunok.


AMAK taldeak lehen diskoa kaleratu du — Gaztezulo\nAMAK taldeak lehen diskoa kaleratu du\nAMAK taldeak lehen diskoa kaleratu du Diskoa zortzi abestiz osatua dago, eta amatasuna eta emakume izatea ditu ardatz. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/amak-taldeak-lehen-diskoa-kaleratu-du https://www.gaztezulo.eus/albisteak/amak-taldeak-lehen-diskoa-kaleratu-du/@@download/image/AMAK-5-Baja-Argazkia-Arri-Studioa.jpg\nDiskoa zortzi abestiz osatua dago, eta amatasuna eta emakume izatea ditu ardatz.\n90eko hamarkadan soinu txikia eta panderoa oinarri zituzten hainbat talde sortu ziren, eta arrakasta nabarmena izan zuten horietako askok. AMAK taldeko lau kideak ere plazaz plaza ibili ziren eurek sortutako musikarekin: Maixa Lizarribar, Maixa eta Ixiar taldean; Alaitz Telletxea, Alaitz eta Maiderren; eta Amaia Oreja eta Kristina Solano, berriz, Kristina eta Amaia eta M-n Ezten taldeetan.\nAparraldiaren ondoren, musikarekin lotuta jarraitu zuten guztiek, baina agertokiak hain sarri zapaldu gabe. 2018an Oñatiko Trikititxa jaialdian elkartu ziren eta hasiera batean hitzordu bakarra izango zela uste zuten arren, elkarrekin gustura sentitu eta aurrera jarraitu zuten. Hurrengo bi urteetan, 20 bat kontzertu eman zituzten euren eta beste batzuen kantuen bertsioak eginez, lau pandero, lau soinu txiki eta lau ahots erabilita.\nOrain, euren ibilbidean beste pauso bat eman nahian, zortzi abestiz osatutako diskoa sortu dute, AMAK izenekoa. Emakume izateak eta amatasunak zerikusi handia dute taldearekin eta diskoarekin. Alde batetik, AMAK kide bakoitzaren izenaren lehenengo letrekin osatutakoa da eta, gainera, guztiek dituzte haurrak. Beste aldetik, Bai ama kantua ama guztiei eskainitakoa da, eta Egiaren arnasa abestia <<baztertuta egon diren eta urteetan lanean aritu diren baserriko emakumeei>> zuzendutakoa da. Bestelako gaiak ere jorratu dituzte, esate baterako, amorrua, adierazpen askatasuna. Gerra Zibilean fusilatutakoen omenezko kantua ere egin dute.\nHiru abestiren letrak eurak sortuak dira eta, gainerakoetan, Karmele Jaio idazlea, Onintza Enbeita bertsolaria eta Olaran elkartea izan dituzte lagun. Soinua eta panderoa ardatz, doinu dantzagarriak eta lasaiagoak tartekatu dituzte: kalejirak, arin-arinak, valsak eta baladak. Xabi Solano aritu da ekoizle lanetan.\nTaldea zuzenean entzuteko aukera izango da Euskal Herriko hainbat txokotan, Aian, Urnietan, Errezilen eta Zumarragan, esaterako. Kontzertuen inguruko informazioa jasotzeko AMAK taldearen webgunea bisita dezakezue.


Espainiak dio ekonomikoki haztea eta emisio poluitzaileak murriztea posible dela | Consumer\nEspainiak dio ekonomikoki haztea eta emisio poluitzaileak murriztea posible dela\nGobernuaren iturriek diote klima-aldaketa dela "ingurumen-erronkarik handiena"\nBaliteke herrialde bat ekonomikoki haztea eta, aldi berean, berotegi-efektuko gasen emisioak murriztea, Cristina Narbona Espainiako Ingurumen ministroak gaur Balin defendatu zuenez. Nazio Batuen Klima Aldaketari buruzko Konferentziaren goi-mailan egindako esku-hartzean, Narbonak Espainiaren adibidea aipatu zuen, eta ikusi zuen iaz Espainiak enplegua sortu zuela, %4ko erritmoan hazi zela eta emisioak, berriz, 1997tik aurreneko aldiz murriztu zirela.\nNarbonak onartu zuen erronka handia dela, eta denbora gutxi dagoela, baina ohartarazi zuen “oraindik existitzen diren ezezagunek ez dutela barkamena izan behar ekintzan atzerapenak justifikatzeko”. Ministroaren arabera, klima-aldaketa “ingurumen-erronkarik handiena” da, eta ondorio egiaztatuak ditu ekonomia globalean, ingurumenean, osasunean eta gizarte-ongizatean. Klima-aldaketarekiko erantzunak sustatzea “ez da kontu handia, behar-beharrezkoa baizik” esan zuen.\nEspainiako Ingurumen sailburuak esan zuen karbono gutxiko munduko ekonomia bat “beharrezkoa eta bideragarria” dela, eta azpimarratu zuen horretarako lehen urrats bat izango litzatekeela Balin herrialde garatuek emisioak %25 eta %40 artean murriztea 2020rako. Narbonak ohartarazi zuenez, klima-aldaketaren alderdi ekonomikoa eta soziala nabarmendu zituen.\nMinistroak esan zuen Espainiako Gobernuak klima-aldaketa bere politika guztietan sartu duela, eta azken urteetan sustatutako jarduera batzuk aipatu zituen. Besteak beste, energia berriztagarriak sustatzea, eguzki-energia etxebizitza berri guztietan sartzea eta Klima Aldaketara Egokitzeko Plan Nazionala onartzea aipatu zituen.\nekonomiko emisioak hazkuntza


Alkateari galdezka - Larraul - Aiurri.eus\nAiurri 2011-03-16 08:59\nXabier Mujika Larraulgo alkateak azken lau urteotako agintaldiaren balorazioa egin du.\nAgintaldia amaitzen ari da. Lau urteak azkar pasa al dira?\nAzkar? Ez. Piska bat luzea egin da, uste nuena baino luzeagoa. Tira, pasa dira eta...\nZergatik diozu hori, astuna izan delako?\nGai asko dagoelako herrian eta hemen udaletxetik aparte denok ere lan egiten dugu. Gai asko landu behar izan ditugu agintaldi honetan: Plan Orokorrarekin hasi gara, Haur eta Lehen Hezkuntza zerbitzua lortu dugu Larraulen... Horrez gain, obra ezberdinak bideratu ditugu eta udaletxean beste hamaika gai izan dira. Agintaldia astuna izan da, egia esan.\nIkasgai ona al da udaletxetik igarotzea?\nBai, esperientzia bezala oso ondo etorri zait. Gauza asko ikasi dut, alor ezberdinetan.\nEta batzurekin gozatu eta besteekin sufritzea tokatu zaizu, ezta?\nZerbitzu bat lortu nahi denean eta hori martxan jartzen denean poz handia sentitzen da. Uraren kanalizazioarekin, adibidez, arazoak genituen. Behin laguntza lortuta, azpiegiturak aldatzeari ekin diogu. Horretan gabiltza, eta hori bideratzen ari dela ikustea pozgarria da.\nLarraulera igotzeko bidea ere estua zen eta, Aldundiarekin hitz egin eta gero, bidea zabaltzea lortu genuen. Horrelakoetan poza sentitzen da, bai.\nHasieran esan duzunez, Plan Orokor berria egiten ari zarete.\nLehen pausuak eman ditugu. Enpresa bat kontratatu dugu diagnostikoa egiteko. Agintaldia amaitzen ari da eta planari dagokionez ez dugu denbora honetan aurrerapausurik emango. Guk erabaki horiek hartu baino gehiago, hobe da datozenei aukera hori ematea. Izan ere, hurrengo agintaldiko kideei tokatuko zaie Plan Orokorraren azken erabakiak hartzea.\nPlan horren etorkizuneko egitasmo zehatzak aurreratu al ditzakezu?\nBesteak beste, herri barruko trafikoa bideratu nahiko genuke herrigunetik kentzeko. Aparkalekuak beharko lirateke eta baita etxebizitzak berriak Larraulgo gazteak bertan gera daitezen.\nEtxebizitza moetaren inguruko azterketa fasean gaude, herrian daudenak baserriak edota etxeak direlako. Pisuak eraikitzea aztertzen ari gara, azpian lokalak izango dituztenak. Modu horretara merkatalguneak edota bulegoak jartzeko aukera eskainiko genuke. Gaur egun ez baitago horretarako aukerarik.\nKulturgunea, bestalde, gainezka dago eskolarekin. Eraikin berrietan balio anitzeko gelak egokitzea ere aztertzen ari gara.\nMartxoaren 27an herri bilera deitu duzue, Udal hauteskundeei begira. Zer espero duzu?\nOhitura da Larraulen herri bilera egitea Udal hauteskundeetarako hautagaiak aukeratzeko. Larraul 250 biztanletik beherako herria izan da historikoki, baina aurten aldaketa izan dugu. Mahai elektoralak 2010eko urtarrileko errolda orokorra kontutan hartu du, eta datu horren arabera Larraulen 253 biztanle daude.\nAldaketa handia ekarriko du horrek. Batetik zinegotzi kopuruan, 5 zinegotzi beharrean 7 zinegotzi izango baititu Larraulgo Udalak.\nBestetik, alkategaia aukeratzeko moduan. Hauteskunde egunean ez da hautagaien artean alkatea aukeratuko, baizik eta herritarrek zerrenda osoari botua eman beharko diote Adunan edota Alkizan gertatzen den bezalaxe.\nMartxoaren 27an horren inguruan hitz egingo dugu herritarrekin, eta ikusi beharko da zein formularen alde egiten dugun alkatearen eta zinegotzien aukeraketa egiteko.\nHerri handien hauteskunde prozedura berbera biziko duzue, beraz.\nHasteko, kosta egingo zaigu lanean aritzeko zazpi lagun bilatzea. Gure ustean ona litzateke alkategaia aukeratzeko azken urteetako joerari eustea.\nEta zuk zerorrek zer egiteko asmoa duzu?\nPlan Orokorra martxan jarri dugu eta bereziki horregatik aurreko agintaldiko kide batzuk jarraitzea komenigarria dela deritzogu. Jarraitzeko asmoa daukat, alkatetzan edo zinegotzi modura. Herritarren borondatea hori bada, noski.\nLarrauldarrak hilaren 27ko bilerara aurkeztea garrantzitsua izango da, orduan.\nHerritarrak gonbidatu nahi ditugu bilerara, ea zazpi lagun biltzen ditugun herriaren alde lan egiteko.


Lehen pausoak Dinamoa Sormen Gunean barrena — Kulturaz\nLehen pausoak Dinamoa Sormen Gunean barrena\nLehen pausoak Dinamoa Sormen Gunean barrena Dinamoa Sormen Gunea ekainean irekiko bada ere, azpiegitura eraberritua ikusteko aukera izan zen apirilaren 6an. Dozenaka lagun bertaratu ziren Soreasuko eraikinaren eremu egokitu berriak ikustera. https://www.kulturaz.eus/bloga/lehen-pausoak-dinamoa-sormen-gunean-barrena https://www.kulturaz.eus/bloga/lehen-pausoak-dinamoa-sormen-gunean-barrena/@@download/image/DSC09584.jpg\nDinamoa Sormen Gunea ekainean irekiko bada ere, azpiegitura eraberritua ikusteko aukera izan zen apirilaren 6an. Dozenaka lagun bertaratu ziren Soreasuko eraikinaren eremu egokitu berriak ikustera.\nDinamoa sormen gunearen lehen faseko lanak ari dira pixkanaka bukaerara iristen, eta ekainean zabalduko badute ere, Soreasu auzoko eraikinean egokitu dituzten espazioak ikusteko aukera izan zuten herritarrek apirilaren 6an. 11:00etan hasita, Kultur Mahaiaren ohiko batzarra egin zuten hainbat lagunek; bertan joan zen urtearen balorazioa nahiz 2019rako lan idloak izan dituzte hizpide. Gainera, aurtengorako erronka bat ere jarri zuten: Dinamoa sormen gunearen irekiera. Batzarra bukatzean, 12:30ean, Kultur Mahaiko eta Azpeitiko Udaleko ordezkariek sormen gunearen proiektuaren aurkezpena egin zuten, eta ondoren horiek eta herritarrek bisita gidatua egin zuten Dinamoa sormen gunea izango den eremuan.\nDinamoa sormen gunea lau eremuk osatuko dute, eta lehen fasean horietako hiru egokituko dituzte: irudiaren, hitzaren nahiz gorputzaren eremuak. Bigarren fasean, berriz, soinuaren eremuko lanak egingo dituzte. Sormen gunea sormen adierazpen eta diziplina orori bide emateko laborategia izango da: “Sortzaileek lan egiteko lekua da, babesa eta giroa. Euskalduna, Euskal Herrikoa eta mundukoa. Inorena ez baina denona, elkarrekin eta elkarrengandik ikasteko, sormena norbere baitatik kolektiborako jauzia baita”, adierazi zuten.\nSormen guneko lau eremuetako bakoitzerako proiektu ardatz bat garatuko da. Hitzaren eremua sormen lanaren ardatzean hitza duten adierazpide nahiz jardunentzat izango da, eta eremu horretan Hitzaren Eskola deituriko proiektua jarriko dute martxan. Irudiaren eremuan, “bizi gaituen mundua idazteko behar diren grafia guztiak eskura jartzeko” gunean, Irudikaria proiektua gauzatuko da. Gorputzaren eremuan, berriz, Oholtzaberri proiektua izango da erdigunea; eta soinuaren eremuan soinu plataforma proiektua.


Zeanuri: Undurragako urtegia inguratuz - Erreserba Bilbao Bizkaia\nOinez ibiltzea gure herrialdeko txokorik eta ondare-osagairik ederrenak ezagutzeko modurik\nhoberena da; eta are gehiago xehetasun guztiak emango dizkigun gidari batekin bagoaz.\nIbilbide honetan Zeanuriko erroten ondarea eta urtegiaren erabilera ezagutuko ditugu.\nHelduak Niños hasta 5 años haurrak 6 urtetik 12etara\nHelduak +3,00 €\nhaurrak 6 urtetik 12etara +1,50 €\nGorbeiaren oinean dagoen Undurraga urtegia inguratzen duen ibilbide hau familiartean egiteko\nbikaina da, erraza. 6,5 km-ko luzera du eta bi ordu ingurutan egiten da.\nZeanuriko plazan topatuko dugu elkar, ibilbideari ekiteko.\nUndurragako urtegia inguratzen duen ibilbidea Zeanuriko plazan hasten da.\nGure gidariaren azalpen txiki bat entzun ondoren, bi ordu eskaseko ibilbide honi ekingo diogu.\nLehen geldialdia Errotabarri errota da: antzinako bere xarma mantentzen du eta bere\nezaugarriak, funtzionamendua eta errotariaren lan egin eta etekinak ateratzeko erak\nEgun Undurragako urtegia betetzen duten Arratia ibaiko urek errota askoko errotarriak\nmendetan zehar bultzatu dituzte. Horien artean nabarmentzekoa da Errotabarri. 1875. urtean\neraikia, 1975ko apirilera arte egon zen lanean, irina ekoitziz uraren indarraz lagunduta. Urak\nhegalak mugitzen zituen eta artoa eta garia toberatik aipatuak txikitzen zituzten bi harrietara\neramaten zituen. Errotariak, ondoren, eta astoez lagunduta, bere irina inguruko baserrietako\n50 bezero ingururen artean banatzen zuen astean behin.\nGerra zibileko gosetearen ondorioz errotek garrantzi handia hartu zuten baina zaldiak eta\nastoak konfiskatu egin zirenez, baserritarrek beraiek zuten aleak errotara zuzenean eraman\neta irina baserrira ekartzeko ardura.\nOndoren, presara joango gara eta, bertan, bere historia eta funtzionamendua azalduko\nErrepidetik, Undurraga auzoraino jarraituko dugu. Urtegiaren hasiera den gune horretan orain\ndela 2 urte martxan jarritako ur-hargune berrien funtzionamendua ezagutuko dugu.\nBueltako bidean egurrezko igarobide berria zeharkatuko dugu eta Zeanurira iristean Arrikiba\nzubian geldituko gara, Pasio Gurutze bitxia ikusteko.\nPrezioaren Barne: Ruta descrita\nPrezioz Kanpo: No incluye el desplazamiento al punto de partida\nPartaide minimo eta maximoak: Mínimo 4 y máximo 20 personas\nIraupena: 2 hrs aprox\nPuntu nabarmenak: Es una forma unica de conocer las historia de los molinos en\neste precioso y tranquilo paseo por el embalse de Undurraga\nNoiz egin daiteke?: Año 2020: 25 de julio, 22 de agosto, 26 de septiembre y 25 de octubre\nIrteera lekua eta ordua: 11:00 hrs Plaza Zeanuri\nOhar garrantzitsuak: Se recomienda ir con niños a partir de los 6 años. Menores también pueden ir pero que estén acostumbrados a andar.\nEquipamiento: Llevar ropa cómoda apropiada para ir monte.


Urederra – Mundaiz Ikastetxea\nBatxilergoko 1. mailakoek lehenengo hiruhileko txangoa egin genuen. Urbasako Parke Naturalaren barnean dagoen txoko bat ezagutu genuen, toponimoak ematen digun informazioa bezalakoa da Urederra, zoragarria, garbia, aratza.\nIbai hau ezagutzeko bi ordutako ibilaldia egin genuen eta horrela ibaiak dituen ur-jauziak eta putzuak zuzen zuzenean ezagutu genituen ur freskoa sentituz.\nIbilaldiaren amaiera Bakedano izan zen, Ameskoas bailarako herri txiki bezain polita. Ondoren, autobusa hartu eta bazkaltzera Lizarrara joan ginen, bertako kale eta alde zaharretik barna ibiliz.\nAmaitzeko, autobusa hartu eta abestuz Mundaiz eskolara iritsi ginen pentsatutako orduan.


Pello Urizar eta Maiorga Ramirez aurrez aurre EAren kongresuan\nEkainaren 3an eta 4an egingo du kongresua Eusko Alkartasunak, eta EH Bilduren inguruan sortutako bi ikuspegietatik sortu dira bi sektore nagusiak; Pello Urizar eta Maiorga Ramirez dira sektore bakoitzaren hautagaiak.\n2017ko maiatzaren 29a\nMaiorga Ramirez eta Pello Urizar prentsaurreko bat ematen.\nPello Urizar sektore ofizialaren hautagaiak esan du EAk EH Bildun izan beharreko lekua dela gakoa bi ildoen arteko eztabaidan. Talde berritzailea aurkeztu du Urizarrek, buruzagitzarako aurkeztu duen zerrendan kide gazte ugari daude, ibilbide luzeagoa duten beste zenbait kiderekin batera.\nEAren eginkizun nagusia “zubigintza” bultzatzea izan behar dela azpimarratu du Urizarrek, eta azken hiru hamarkadetan alderdi ugarirekin lortutako akordioak jarri ditu horren adibidetzat. EH Bilduren izaera estrategikoa azpimarratu du, eta koalizioak bere helburuak bete ditzan EA “sendo bat” beharrezkoa dela esan du.\nHain zuzen, koalizioak “subjektu politiko” bilakatzeko prozesua hasi du, eta sektore kritikoa ez da ados agertu prozesuarekin. Maiorga Ramirez hautagai bezala aurkeztu duen sektoreak igandean egin duen aurkezpenean EAko militante historiko ugari izan dira, Carlos Garaikoetxea, besteren artean. Azken horrek adierazi du koalizioaren alde daudela, baina ez “alderdi bakarraren” alde. Ramirezek ere ohartarazi du EA koalizioaren baitan desegiteko arriskua dagoela.\nSektore kritikoak hausnarketa prozesu bat egin du azken hilabeteetan; Alkartasuna 2017 prozesuan 400 afiliatu inguruk hartu dute parte, emandako datuen arabera. EH Bildun alderdiak daukan papera eta kudeaketa izan dira eztabaidagai nagusiak.\nKanal honetan artxibatua: EA


Txina wolframio karburoaren tobera fabrikazioa eta fabrika | N&D Carbide\nTungsteno karburoaren tobera PDC zulagailuetarako eta kono arraboletarako erabiltzen da, zulatzeko puntak garbitzeko, hozteko eta lubrifikatzeko eta harrizko txirbilak garbitzeko beheko putzuan zulaketa likidoarekin presio altuko bibrazio, bibrazio, harea eta minda laneko baldintzetan. petrolioaren eta gas naturalaren prospekzioan.\nTungsteno karburozko harea lehertzeko pita berozko prentsaduraz fabrikatzen dira, barren zuzenarekin eta benturi bore motarekin. Gogortasuna, dentsitate txikia eta higadura bikaina eta korrosioaren kontrakoak direla eta, wolframio karburozko harea leuntzeko pita oso erabilia izan da hareagintzan eta granulazio bidezko ekipoetan, bizitza luzea eskainiz airea eta erabilera urratzailea ezin hobearekin.\nOlio-eremuko wolframio karburoaren sprayak hainbat zehaztapen ditu, kalitate handiko lehengaiekin landuak eta landuak. Tenperatura altuko erresistentzia, korrosio erresistentzia, urradura erresistentzia, doitasun handiko eta abarren ezaugarriak ditu.\nEstilo eta tamaina hauetan daude eskuragarri olio eremuko zulagailuen piezen wolframio karburoaren pita.\naran lore motako hari pita\nhari hexagonal barruko tobera\nhari hexagonalen kanpoko tobera\ngurutzeriako harizko tobera gurutzatuak\nY motako (hiru zirrikitu) hari-tobera\nengranaje gurpila zulagailu tobera eta prentsa haustura tobera.\nGure bezeroen eskakizun askotarikoetarako, wolframio karburoaren tobera ugari fabrikatu, hornitu, esportatu eta merkaturatzen dihardugu. Produktu hauek oso malkartsuak dira eta bizitza funtzional luzeagoa bermatzen dute. Produktu horiek guztiak instalatzeko errazak dira eta mantentze-lan txikia behar dute. Produktu hauek tamaina eta zehaztapen desberdinetan daude eskuragarri.\nProduktuek higadura eta inpaktu erresistentzia ona dute. Haria karburo trinkoz egin daiteke edo erabilitako soldadura eta ezarpen teknologia.\nMota askotako pita ekoizten ditugu, argazkiaren azpian zure erreferentzia gisa\nAurreko: Tungsten Carbide Diskoa Balbularako\nHurrengoa: Tungsteno karburoaren higaduraren txertaketak eta Harding aurrez aurre dagoen materiala


Eremu horretako adituen arabera, gizonak bularreko minbiziaren ehun kasutik bat pairatzen du. | Consumer\nEremu horretako adituen arabera, gizonak bularreko minbiziaren ehun kasutik bat pairatzen du.\nArriskurik handiena 50 edo 55 urtetik aurrera gertatzen da, testosterona-maila jaisten denean.\nAsteburu honetan Toledon egin den Ekografia Klinikoaren Nazioarteko VII. Biltzarrean argitaratu diren datuen arabera, bularreko minbizia gizonezkoetan gertatzen da ehun kasutik batean. “Kopuru hori oso handia ez bada ere, garrantzitsua da kontuan hartzea, tumore-mota horrek minbiziagatiko hilkortasun-tasarik altuena adierazten baitu emakumeengan”, adierazi zuen Javier Amorós doktoreak, Medikuntza Orokorreko Espainiako Elkarteko (EMG) Ekografia ataleko kideak.\nGizakiaren eta emakumearen bularrak egitura bera dute jatorrian, eta hormona-prozesuengatik bakarrik bereizten dira. Pubertarora iristean, emakumea estrogenoak eta progesterona sortzen hasten da, eta horrek bularra garatzea eragiten du; gizonak, berriz, garapen hori geldiarazten duen testosterona ekoizten du. Hain zuzen ere, hormona-desoreka bat da gizonezkoetan bularreko minbizia izateko arriskua areagotzen duena, 50 edo 55 urtetik aurrera testosterona-maila murrizten hasten baita, azaldu zuen Amorosek.\n“Hormona-gabezia horrek bular-eremuan gantza metatzen laguntzen du, eta, aldi berean, estrogenoak sortzen ditu. Hori da adin handiko gizonen artean bularreko minbizia izateko arriskua areagotzen duen arrazoietako bat”, esan zuen doktoreak, eta, gainera, gehitu zuen tumore mota hori eboluzio-egoera aurreratuagoan hautematen dela gizonen kasuan. Beraz, tratamenduak oldarkorragoak izaten dira, eta zailagoa da sendatzea.\nhombre-eu mama-eu minbizi


andra mari zuri – Sasoibide\nPosted on 2022-06-10 2022-06-15\nandra mari zuri\nOspital ostetik gora, naturaren indarra, zaindutako loreak eta berez datozenak, guztiak erakargarriak.\nAndra Mari Zuriko bideko itzala eta freskura gustura hartu dugu gaurkoan; egun beroa dator eta naturak eskaintzen digun babesean atsegin.\nBaseliza ikusterik ez dugu lortu oraindik, sarrailatik begira saiatzen gara, baina ez dugu esperantzarik galdu! Gaurkoan pozgarria ere badago, Feli gure lagunaren urtebetetzea ospatzea, 87 urte dotoreak. Guretzat eredugarriak bere umore, alaitasuna eta parte hartzeko grina, adibide gisa, aurten Lilaton karrera egin izana! Bejondeizula, Feli!\nEraikin ingurua zaindua, aspaldiko erremintak txukun… Erreminta horiek zer izen duten, zertarako erabiltzen ziren… antzinakoak dirudite, baina ez dira urte asko gure lurrak lantzeko erabiltzen zirela.\nZuhaitz bitxia, ostuak huntzarenak dirudite… Begira, aztertzen hasi, eta harrizko enborra, baina zer gertatzen da hemen? Ba, aspaldiko argiaren postea huntza landareak bere egin duela, eta zuhaitz handiaren itxura hartu du. Inguruan begiratu, eta antzeko poste batzuk identifikatu ditugu! Naturaren beste sorpresa bat, arretaz behatu besterik ez da egin behar!\nZubillagatik, San Prudentziora eta handik Arrasatera heldu arte pausu biziaz etorri gara, sasoi betean. Saria irabazita badaukagu, gaurkoan edari freskoa, onena. Bejondeigula!\nPrev sasoibide+: aitzorrotz (736m)\nNext sasoibide+: artea gertutik


GAUR8 - Txoriekin harreman berezia duten musikagile eta musikazaleak\nTXORROTXIOAK PARTITURAN - Txoriekin harreman berezia duten musikagile eta musikazaleak\nPello Zabalak dio txoriak umeak bezain jolastiak direla eta haiekin ibiltzen da bera sasoi honetan, batekin eta bestearen hizketan. Mixel Etxekoparek ere etengabe erabiltzen ditu txorien kantuak bere emanaldietan. Arantzazun edo Gotainen beren lekuak dituzte txoriekin mintzatzeko. Baina ez dira txoriekin harreman estua duten musikagile edo musikazale bakarrak, musikaren historia txoriz beteta baitago.\n2012ko Maiatzaren 11a\nDonostiako Musika Hamabostaldiko zuzendari ohiak, Jose Antonio Etxenikek, kontatzen duenez, behin Olivier Messiaen musikagileari galdetu zioten ea zein ziren bere garaiko musikaririk onenak eta txoriak zirela erantzun zuen. Bere kasua berezia da, emaztea eta biak txorien txorrotxioak grabatzen ibiltzen ziren basoz baso munduan barrena. Txorien kantuak biltzen dituzten pieza asko ditu, baina ez da bakarra, Vivaldik, Ravelek, Mozartek, Wagnerek, Beethovenek berak ere erabili izan baitituzte txoriak beren lanetan.\nEuskal kantutegia ere txoriz beterik dago. JoseAnton Artzek , “Txoria txori” famatuaren hitzak egin zituenak, badaki zerbait horretaz, bera ere grabazioak egiten ibilia baita Urbiara bidean edo Anerrekan. Txisturako errepertorioan ezin da orrialderik pasatu txori izeneko piezaren batekin topo egin gabe. Isidro Ansorenak “Birrigarroa” izendatu zuen bat, baina Lorenzo Ondarrak bospasei lan baditu, bakoitza txori jakin bat eskainiak. Txirula jotzaileek txoriak maisutzat dituzte. Zuberoako kantagintzan bada “basa ahaideak” izeneko tradizio bat hegaztien hegada imitatzen duena. Musikaren munduan ezin da pausorik eman txoriekin topo egin gabe.\nHarrigarriagoa da oraindik beharbada txorien kantua imitatu eta txoriekin «hitz egiteko» gai direnen kasua. Udaberria da eta horietako bi lagun bisitatu ditugu, Pello Zabala Arantzazun eta Etxekopar Gotaine-Irabarnen. Lehenak orduak ematen ditu egunero txoriekin. Arantzazu inguruetako txorien kokalekuak ezagutzen ditu eta ibilaldi bat egin daiteke berarekin txoriekin «hitz eginez».\nAntzeko jendea aurki daiteke Europako edozein hiritan. Igande goizetan ibilaldiak egiten dira Alemaniako edo Austriako basoetatik barrena txorien kantuak ezagutzeko, baina ornitologo gutxik lortuko zuten Pellok bere txoriekin duen harremana eta gutxiagok izango dute, seguru gaude, txorien kantuak errepikatzeko duen trebezia.\nMixel Etxekopar ere edonor txundituta uzteko moduko artista da. Azken bolada honetan Oliver Messiaenen ikasle den Fraçois Rosserekin dabil kontzertuak ematen, alsaziarra pianoarekin eta bera Isturitzeko txirularen errepikarekin eta honek ere txorien kantuak tartekatzen ditu. Gotaine-Irabarnen Uhaitzandi ibaiaren txoko batera eraman gintuen. Umea zela han edukitzen omen zuen amonak txorien kantuak entzuten eta hara joaten da oraindik ere. Txori bat imitatzeko orduan eskuekin ezpainak ukituz egiten ditu txorrotxioak.\nJose Antonio Etxenikek ez du instrumenturik jotzen, «kalkulagailua baizik». Hori esatea gustatzen zitzaion behinik behin Donostiako Hamabostaldiko zuzendari zenean. Oraindik ere Hamabostaldiari lotuta jarraitzen du, baina aholkulari gisa. Oraindik orain Salzburgon egona da. «Hegazkinik ez dut inoiz hartzen eta, autoan edo trenean noalarik, lekuko musikagileen lanak entzutea gustatzen zait eta pasaiari begira ohartzen naiz izadiak zer eragin duen musikagileengan», dio eta berak Xabier Leterekin egiten zituen ibilaldiei buruzko oroitzapenak kontatzen hasi da, gehienbat Aralarrera joaten baitziren Xabier, Francis Lopez de Landetxe eta hiruak. Bere kutuna Laboa izan da, ordea, eta udazkenean bereziki Ibañeta aldera joatea gustatzen zaio eta han, usoak noiz agertuko zain, bere kantaren bat entzutea. Gaira ekarri behar izan genuen.\n«Txoriak? Bai, bai, sekulako presentzia dute musikaren historian, Barrokotik hasi eta gaurdaino», erantzun du eta egileak aipatzen hasi da. Bitan programatu omen ditu Hamabostaldiak gaiarekin lotutako ekitaldiak. «2008an txori imitatzaileen lehiaketa bat ere antolatu genuen Miramar jauregiaren atzean dagoen parkean. Guk nahi beste oihartzun ez zuen izan, baina jendeak oso ondo erantzun zuen. Bospasei imitatzaile etorri ziren. Torroella de Montgriko jaialdiaren laguntzarekin izan genuen lehiaketa antolatzeko», dio. Lehiaketa antolatzeko aitzakia Olivier Messiaen-en jaiotzaren mendeurrena izan zen, inork ez bezala baliatu baititu txorien kantuak musikagile honek.\nTxoria askatasunaren, bakearen eta maitasunaren sinbolo da eta musikaren historian behin eta berriz agertzen dira. «Barrokotik hasi eta gaurdaino txorien kantuetan inspiratutako obrak etengabeak dira. Gure bi musikagile aipatzearren, Aita Donostiak badu preludio bat ‘Errotazuriko urretxindorra’ deitua eta Ravelek beste bat oso ezaguna, ‘Les oiseaux tristes’ izenekoa. Barrokoan hasten dira musikagileak txorien kantuak imitatzen eta Vivaldik bere ‘Urtaroak’ obran, Beethovenek seigarren sinfonian eta Monteverdik erabili izan dituzte. Pau Casals-ek badu txeloarekin jotzen den lan bat, gerra ondoan erbestean askotan jotzen zuena, ‘El cant des ocells” izenekoa. Etxe Zurian Kennedytarrentzat eman zuen kontzertuan ere jo zuen. Askatasunari egindako goratzarre bat zen», esan digu Etxenikek.\nStravinskyk bi lan omen ditu, “Suzko txoria” eta “Udaberriaren sagaratzea”, txorietan inspiratuak eta bietan, txorien kantuak imitatuz, jolasak egiten ditu biolinarekin.\n«Wagnerek ere lau opera epiko biltzen dituen zikloaren barruan, ‘Sigfrido’ren ekitaldi batean, txoriek protagonismo erabatekoa dute», gogoratu du.\nEuskal kantutegian eta Europa osokoan agertzen dira txoriak. «Badaude ‘Uso txuria’ bezalako doinu batzuk han eta hemen agertzen direnak. Mozartek berak sartzen du melodia hori bariazioetako batean».\nPello Zabala: «Zozoari euskal kanta bat erakusten saiatu ginen»\nMutikotan txori habia bila ibili ohi zen, baina Erriberrin ikasketak egiten ari zela hasi zen txoriekin zaletzen. «Filosofia ikasten adina denbora pasatzen nuen txoriak zaintzen eta jaten ematen. Karnaba edo kardantxilo kumak urtero hazten nituen eta azken urtean urretxindor kuma bi izan nituen eta haiekin etorri nintzen Arantzazura. Trenean egin zuten bidaiaren zati bat kaiolan sartuta, paperarekin estalita. Hemen ondoren gela handi bat jarri genuen txoriekin. Zozoak, birigarroak eta oskilasoak izan nituen. Oskilasoak oso etxekoiak dira, builoso samarrak badira ere. Kuku bat zaintzen ere lan dezentea hartu genuen. Inguruan aurkitutako kuku kume bat ekarri ziguten eta gauean ikaskideak irakurraldira joaten zirenean gelako argi guztiak piztu eta sartzen ziren tximeletak eta eltxoak harrapatzen aritzen ginen, biharamunean kuku kumeari jaten emateko. Eman ahala jaten zuen», hasi zitzaigun kontatzen Pello Zabala.\nBerarekin txorien bila Arantzako santutegirik itzuli bat egitea esperientzia berezia da. Arazorik larriena bere txorrotxioak transkribatu ezina da, ez eta bere barre algarak ere, txorien kontuak kontatu ahala barreak egiten baititu. Berak dionez, txori bakoitzak bere eremua du eta kanturako bere pulpitua. Hara gerturatu ahala, ezagutu egiten dute askok eta hasten zaizkio kantuan. Umeekin bezala, ibiltzen omen da txoriekin jolasean, bati eta besteari ezusteak ematen. Tranpak egiten ere ba omen dakite, dio. «Ezustean zozo batek norbaitekin topo egiten duenean kantu bat fuerte kantatzen du, ondoren beste bat baxuago eta hirugarren bat isil-isilik, urrutira joan den itxurak eginez. Umeak bezain tranposoak dira». Arantzazuk 700 metroko altuera du. Aurten, hotzagatik edo, zizare eta barraskilo gutxi dabil eta ez da batere udaberri ona txorientzat. «Eskerrak huntzak udazkenetik fruitu gorri asko izan duen», dio. Txori bakoitzak bere kantatzeko era du. Kukuek, esaterako, tonu bakarreko edo biko tartearekin kantatzen dute, baina badira hiru tonuko tartearekin kantatzen dutenak ere eta badaki Pellok, entzunda bakarrik, zein kuku ari den kantuan. Txori askoren kantuak badakizkizula erakutsi diguzu. Saiatu al zara inoiz txoriren bati kantuan erakusten?\nSeminarioan gela bete txori izan nuen garai horretan zozoei kantuak erakusteko kaiola handi bat ere jarri genuen. Zozo bat bagenuen ikasten bizkor samarra eta Usurbilgo fraide bat saiatu zen “Beti eskamak kentzen” erakusten. Ez zuen ikasi, noski. Kontuan izan behar da kanturako duten aldia oso laburra dela, martxoan hasi eta ekaina pasatu arte kantatzen dute ozta-ozta, uztailerako mututu egiten dira, lumajea aldatzen hasten zaielako. Udazkenean oso gutxi kantatzen dute eta neguan batere ez. Neguan hemen aurrez aurre dagoen Aitzabalgo puntan egoten diren beleekin entretenitzen gara. Zarataka hasten direnean putreak edo azeriren bat etorri zaien seinalea izaten da. Largabista hartu, begira jarri eta berehala aurkitzen duzu azeriren bat. Udaberrian umeak egiten hasten direnean hasten dira kantuan. Bi umealdi egiten dituzte. Zozoak eta birigarroak, eguraldi on samarra denean, ez dago isiltzerik. Ikasketa prozesura itzuliz, gai al dira zuk kantatutakoa errepikatzeko?\nBai, bai. Birigarroa da beharbada ikasten azkarrena. Beste txorien kantuak ere ikasi egiten ditu: puskaka ikasiz, beste lauzpabost txoriren kantuak egitera irits daiteke. Okilarena oso garbi egin ohi du eta inoiz, eta hori oso zaila da, karnabarena ere kantatu ohi du. Oso errepika zaleak dira eta batzuetan oso ondo kantatzen dituzte besteen txorrotxioak, beren ahotsarekin, noski, ahots indartsuarekin. Nik kantatutakoa ere berehala errepikatzen dute. Txoriak oro har, baina birigarroak bereziki, lekuan lekuko berezitasunak izaten dituzte. Urbiara bidean, esate baterako, oso birigarro indartsuak daude. Ez dute hemen bezala kantatzen. Errepertorio estuagoa dute, gauza bera gehiago errepikatzen dute. Hemengoen kantua aberatsagoa da.\nNoiz entzun zenuen norbait txorien kantua imitatzen lehen aldiz?\nOsaba bat genuen oso txori zalea. Pare bat karnaba beti izaten zituen etxean eta haiek imitatzen nahikoa ona zen. Umetatik uste dut izan dudala zaletasun hau. Txirulariei beti entzun izan diet eskuetan txirula hartu orduko txori sentitzen direla. Lehen txoriak zaindu bai, baina ez nuen haiekin hainbeste denbora ematen, baina orain orduak pasa ditzaket. Goizean eta ilunabarrean izugarri gozatzen dut nik txoriekin. Gandiaga gunetik hona natorrela inoiz sumatu izan dut zozo bat kanturako entsegua egiten. Kantuan fuerte hasi aurretik apal-apal frogak egiten dituzte. Begira gelditzen ez bazara, ez dira lotsatzen. Gelditzen bazara, isildu egiten dira, beldurren bat sumatu balute bezala. Dena den, beti hemen bueltaka gabiltzanok ezagutu egiten gaituzte. Hori da behintzat nire susmoa. Buelta bat ematera ateratzen naizenean, neure aurretik joaten dira txori batzuk. Mila istorio konta ditzaket txorien inguruan. Gure terrazan, esate baterako, habia egin zuen buztangorri batek. Arrak bakarrik kantatzen du, baina kasu horretan amak ere, jaten emateko orduan, emakumeek beren umeei egiten dieten bezala, ahoarekin hots bat ateratzen zien. Ikasi nuen hots hori egiten eta egiten nien bakoitzean salto egiten zuten, jan bila. Terraza hori teilatuz inguratuta dago eta ikustekoa izan zen bi kumeak hortik ateratzeko amak nola erakutsi zien hegan, leiho batera lehenik, bigarren batera hurrengoan eta teilaturaino azkenik. Pena ere ematen dute batzuetan amak nola animatzen dituen eta nola ezin duten ikusteak. Ikusten dudanez, harreman estua lor daiteke txoriekin.\nUmeei bezalaxe, jolas egitea gustatzen zaie. Bakoitzak bere eremua gordetzen du. Leku horretan berak agintzen duela esan nahi dute kantuaren bidez, emea eta kumeak lasai egon daitezen. Seminarioan bizi ginela, bagenuen zozo bat goizean gu igaro zain egoten zena. Segura Irratian meza emateko gela bat prestatuta genuen eta han meza ematen ari ginela ere, inoiz leihora etorri eta gu tentatzen aritzen zen. Ohartzen zen ez geniola kasurik egiten eta sekulako kantuak egiten zituen. Kantu indartsua dutenen artean gehien gerturatzen direnak zozoak dira. Beherago birigarroak ibiltzen dira eta horiei ere gustatzen zaie guk gela zabaldu eta burua ateratzen dugunean zerbait esatea. Horretarako, noski, neguan ogi apurrak jartzen dizkiegu leihoetan eta saiatzen gara laguntzen eta harremana mantentzen. Hemengo kantaririk onenak birigarroa eta zozoa dira. Badaude, gero, kaskabeltza, txantxangorria edo buztangorria ere. Kantua pobreagoa dute, baina pertsonen jarraipena egiten oso onak dira.\nZer ordutegi dute kanturako?\nSei ordutik behin jaten dute eta ondoren isilaldiak edukitzen dituzte. Beroriek jaten dute eta kumeei jaten eman ondoren isiltzen dira. Eguerdiko eguzkiarekin ere erretiratu egiten dira. Eguraldi epela denean oso euri zaleak dira. Barraskilo asko jaten dute eta pentsatzen dut euriarekin poztu egiten direla. Nik goizetan eta ilunabarrean ateratzen naiz gehienbat txori bila. Bakoitzak kanturako bere lekua du. Zozoak eta birigarroak hiru bat ordu egin ditzakete kantuan jo eta ke isildu gabe. Habia hosto artean ezkutatzea gustatzen zaie eta aurten larri samar dabiltza, zuhaitzak atzera daudelako. Leku bakoitzera gerturatu ahala hasten dira kantuan. Uste dut badutela jendea ezagutzeko sena. Zer dute txoriek musikagileengan horrelako eragina izateko?\nTxorien kantuaren punta batzuk hartzen dituzte normalean musikagileek jolas egiteko aukerak eskaintzen dituztelako. Hala egiten du Vivaldik “Urtearoak” lanean eta hala egiten du Haendelek “Kuku” izeneko organo piezan. Mozartek berak ere erabili zituen txorien txorrotxioak “Pianorako 17. kontzertua”-n edo Beethoven “Seigarren sinfonia”-n. Azken lan hori izadiari eskainita dago eta kukuaren kantua oso garbi agertzen da. Baina txorien kantuak erabili zituzten joan den mendeko musikagileen artean nabarmenena Ottorino Respighi da eta Messiaen ere hor dago, 40 bat txoriri eskainitako piano piezatxoak ditu eta Asisko San Frantziskori eskainitako opera bat, Parisen pare bat aldiz emandakoa eta azken lan horretan ere txorien presentzia nabarmena da.\nMixel Etxekopar: «Umea nintzela amonak eramaten ninduen txorien kantuak entzutera»\nMixel Etxekoparek ez du bereizketarik egiten musika tradizionalaren eta garaikidearen artean. Jada 23 urtez egin duten Xiru festibalean, esate baterako, tradizioan oinarritutako emanaldi esperimental asko egiten dituzte. Orain sei urte, Santa Grazin pastorala egin zen urtean, pastoral esperimental bat eman zuten Ahüskiko Iturriaren ondoan, anfiteatro natural batean, argirik eta mikrofonorik gabe, eta hunkiturik kontatzen ditu Mixelek gau hartako kontuak. Zuberoako lehen bertso eskolako partaide da, berak sasi bertso eskola deitzen badio ere. Astero biltzen dira sei lagun, tartean Joanes Etxebarri bertsolaria, eta urtero saioa egiten dute Urdiñarbeko Musikaren Egunean. Baina bertsotan inprobisatzen sentitzen dituen arrisku eta atsegin bertsuak sentitzen dituela dio txirularekin inprobisatzen. «Agertokian jolas egiten dakienak bakarrik komunikatzen du. Askotan beste txirulari batekin inprobisatzen hasi eta hanka sartzen badu, nik beste hanka-sartze batekin erantzuten diot eta jarraitu egiten dugu», dio. Txirulaz, txoriez eta beste hainbat gauzez hitz egin dugu eta alaba, Maika Etxekopar, Amaren Alabak taldeko kide eta aktorea, tarteka agertzen da aitaren jarduna entzutera. Egongelan Mixelek txirulaz betea dagoen kirol poltsa handi bat du. Txirula horien artean bada bat bereziki maite duena, Izturitzeko harpeetako txirularen errepika. Azkenaldi honetan François Rosserekin dabil txirula hori jotzen. Durangoko Azokan aurkeztu zuten elkarrekin egindako “Transhumantzia” diskoa eta orain dela hiru bat aste Charles Gros akademiak urtero banatzen dituen sarietako bat eman die tradizioaren tratamendu garaikideagatik. Joan den asteburuan ere François Rossek idatzitako obra bat eman zuten Izturitzeko harpean. Bost txirulari ziren. Tartean Mixel. Noiztik zaude harremanetan François Rosserekin?\nBadira bederatzi urte elkarrekin lanean ari garela. Aldez aurretik ezagutzen genuen elkar, baina ez genuen harremanik. Telefonoz deitu zidan Bordelen eman behar zuen kontzertu batean parte hartu nahi nuen galdegiteko. Baietz erantzun nion berehala. Nik txirula, txorien kantuak eta tarteka perkusioa jartzen dizkiot. Urte hauetan ohartu gara musikaz gainera gauza komun asko ditugula. Bera musikagile ezaguna eta piano-jotzaile handia da eta nik ozta-ozta dakit musika irakurtzen, baina sakonean antzekoak gara. Bera Alsaziakoa da, baina frantsesa bigarren hizkuntza du, txikitan ez zekien alsaziera baizik. Alsaziarren historia ere berezia da: lauzpabost aldiz aldatu dira estatuz. Françoisek badu anaia zaharrago bat Alsazia alemaniarren esku egon zenean eskola alemanez ikasi zuena eta berak frantsesa ikasi zuen zortzi urte geroago, 45ean jaioa baita, gerra ondoan. Hamazortzi urteren aldea dugu, baina oso ondo konpontzen gara. Parisen goi mailako kontserbatorioan Olivier Messiaen izan zuen irakasle eta hark kutsatu zion txoriekiko zaletasuna. Ahozkotasuna asko maite du. Musika egiteko Alsaziako oihanetara joan ohi da eta ni ere hemengo basoetan ibiltzen naiz txirularekin. Gero eramango zaitut Uhaitzandi ibaiaren ertzera. Hura izan da nire akademia. Biok gara, beraz, mendikoak. Ni Alsazian ibili naiz berarekin eta bera ekarri dut hona, eta Larrañen edo Urdiñarben emanaldiak egin ditugu. Eta Izturitzeko emanaldia prestatzen ari gara. Ez du Izturitzen pianorik sartuko?\nBost flautentzako pieza bat konposatu du. Guztira 23 flauta zati aurkitu zituzten harpe horretan, guztiak sai hezurrekin eginak. Europan flauta gehien aurkitu den harpea da. Horietako bat nahikoa osoa zegoen, 1920an aurkitu zuten, eta nik daukat Pariseko Musée des Antiquités Nationales delakoan gordetzen den txirula horren errepika. Jotzeko zaila al da?\nOrain hamabi urte deitu zidaten jotzen animatuko al nintzen galdetzeko. Duela 25.000 urteko Cro-Magnongo gizakiek jotzen zuen txirula bat jo ahal izateak hunkitu egin ninduen. Gure txirula arruntak hiru zulo ditu eta txistua du haizearen sarreran. Honek ez du ezer, lau zulo baizik. 2003an jo nuen lehen aldiz txirula hau. Olivier Dejours musikagileak propio txirula honentzat egindako pieza izan zen. Hura izan zen partitura irakurriz jo nuen lehen aldia. Zientzialariak muga batera iristen dira eta hortik aurrera ez dakite ezer, irudikatu egin behar izaten dute eta horretarako gaude artistak. Geroztik performance eta emanaldi asko egin ditugu Izturitzeko harpeetan eta orain François Rosseren lana prestatzen ari gara. Oraingoan bost txirula jotzaile izango gara. Ahotsa, klarinete baxua eta perkusio bereziak ere izango dira. Eta, noski, txorien kantuak ere jarriko ditut.\nTxirula eta txorien kantuak familiatik al datozkizu?\nAma beti kantuz ari zen eta aita ezpainekin txistua jotzen. Osaba bat ere badugu kantaria eta anaia zaharragoa txirula jotzen hasi zen ni baino lehen. Umetan kantatu egiten genuen eta 14 urterekin hasi nintzen txirula jotzen maskaradetan batez ere. Etxahun Iruriren azken hiru urteak ezagutu nituen. Baina txirula eta txorien arteko lotura izugarria da. Nik umetatik izan dut txorien kantuak egiteko ohitura. Herrian hala ezagutu naute beti. Bost senide gara etxean, hiru mutil eta bi neska. Ni gazteena naiz eta aitak kontatzen zuen ni sortzeko nengoela gizon bat etorri zela gure etxera eta lau seme-alabak ikusirik, kontradantzarako lau dantzari bazituela esan omen zion, baina txirularia falta zela. Txirularia laster jaio zen. Gure jaiotetxearen ondoan dago Jauregi Berri eta pentze horietan egiten da orain Xiru festibala eta hor ibiltzen ginen jolasean umetan. Amonak kontatzen zuen karroan ibai ondoko kanabera artera eramaten ninduela eta han egoten nintzela txoriak entzuten eta handik mugitzen ninduenean negarrez hasten nintzela. Nik uste dut hitz egiten hasi baino lehen hasi nintzela txoriak imitatzen.\nEzagutzen al dituzu txori jakinen kantuak?\nBai, bai, batzuenak bai. Une honetan hemendik gertu badago elur txori bat honela kantatzen duena (txorrotxioak egiten ditu) eta elkarrizketak izaten ditugu. Batzuetan mendira joaten naiz eta beste batzuetan ibai ondora, hura baita nire haur denborako Edena. Basa ahaideen tradizioak ere badu loturarik hegaztiekin.\nBistan da. Kantuz edo txirularekin ikasi ditudan melodia ederrenak basa ahaideak direla esango nuke, hegazti handiekin lotura dutenak, belatzaren edo arranoaren hegaldia irudikatzen dutenak. Nik “Arranoa bortüetan” txirularekin ematen ari naizelarik, arranoaren hegaldia irudikatzen ari naiz. Basa ahaideak hitzik gabeko kantuak dira [eta bat kantatzen hasten da eskuekin hegaldia irudikatuz; Johane Barkos artzainari ikasia omen da]. Txori baten izena edo etxe baten izena daramaten kantu horiek. Xiru festibala egiten hasi ginen orain 23 urte, Pirinioetako txirulariak biltzeko. Artzainak etortzen ziren basa ahaideak kantatzera. Edizio horietako batean Okzitaniatik dantzari bat etorri zen, neska gazte bat, eta esperientzia polita izan nuen berarekin. Lurrean eserita zegoen eta ni basa ahaide bat txirularekin jotzen hasi nintzelarik, poliki-poliki espiralean mugitzen hasi zen eta hegaztiak bezala altxatu zen. Melodia entzunda bakarrik egin zuen inprobisazio hori.\nInfo7 Irratia: Soul, Rhythm and Blues eta Rockn Rollez beteriko Rokn Rolla Radio saioa 2013-12-12 01:00Idazleen Elkartea: Durangoko azokaren berri 2013-12-05 00:00Kazetainfo: "Gaixotasunaren kontra borrokan ahal duen bezala segitzen du, dituen ahal murritzak baliatuz": Ane Fernandez Iradi 2013-12-12 09:29Bitxiblog: S�lo los ciclistas menores de 16 a�os deber�n llevar casco en ciudad 2013-12-12 08:00Arrosa irrati sarea: 90seg #79 2013-12-11 20:55


"Gure aseguruak ere, zure gertu!" Ondo esanda ete dago zure gertu hori? - Bizkaieraren ataria\n«Gure aseguruak ere, zure gertu!» Ondo esanda ete dago zure gertu hori?\nAdberbioak dira, leku- edo espazio-adberbioak, batetik gertu edo hur, eta bestetik urrun edo urruti. Azken baten, hemen, hor, han diran kategoria berekoak. Guztiok sarri darabilguzanak.\nBaina posesiboakaz batera (nire, gure, zure, zuen) nekez entzuten dira. Zure gertu horri, “cerca de tí” erdal formulearen kalko-usaina abietan deutsat, horren kontrakoa, antonimoa erabilita, zure urrun esango bagendu lez, “lejos de tí” adierazoteko.\nErreferentziazko hitz batez laguntzekotan, espazio-adberbio bategaz batera, ezagunago egiten jakuz: hemenDIk urrun, hanDIK urruti, horTIK hur edo hemenDIK gertu, eta leku-izen bategaz batera, etxeTIK urrun, herriTIK hur edo gertu edo taiu horretakoak; hau da, -tik atzizki ablatiboaz lagunduta.\nBizidun edo lagun bat erreferentziatzat hartu ezkero: GuganDIK urrun, zuGANDIK hur edo niGANDIK gertu erabiliko gendukez pertsona-izenordaina lagun hartuta, edo: aitaGANDIK hur edo amaGANDIK urrun, izen bat lagun hartu ezkero. Hau da, -gandik ablatibo-atzizkia erantsita.\nGertu horrezaz lehenago be jardun izan dogu. Baina hur adberbioaz zer esan? Adjektibo kategoria be onartzen dauena, adberbioarena ezeze, gazt. “próximo, cercano” balioaz, batez be sartaldetik erdialderanzko hizkeretan. Lehengusu hurra darabile ibar batzuetan “primo carnal” esateko. Edo ahaide hurra, “pariente próximo” esateko (Azkue).\nEibarko berbetatik honango egiturak jaregin zituan Toribio Etxebarriak aspaldi: “Baserri hori hurra dozu”. Edo: “Zure adiskidia senide hurra dozu”. Eta Martin Elexpuruk Bergarako berbetan, antzera: “Ermua eta Eibar herri oso hurrak dira” eta “Horrek senide hur gutxi dauka”. Eta denporan askoz atzerago jota, Mogel markinarrak 1800 inguruan inoan: “Ez dago santu izateko bitarteko urragorik nola dan komunio ondo egina” (Konfesio). Eta Gerriko idazleak, urte batzuk geroago, gertu eta hur hitz biak erabiliz, dino: “Zergatik […] pekatu mortala egiteko okasio edo peligro gertu edo urrean jarten diran”. Lardizabal zaldibiarrak, mende erdi geroago: “Aide urragoa zeralako”.\nBizkai alderdian hur adjektibo horren lekua hurreko izenlagun-adjektiboak hartu dau hizkera askotan: senide hurrekoa, hurreko laguna e.a. Eta gure euskal dotrinetan, hurko finkatu da: lagun hurkoa, gazt. “prójimo” adierarentzat. Eta hur, adberbio kategoriaz darabilgu ia beti, hurregi, hurrago eta hurren forma graduatuak lez.\nGoiko puntura bihurtuta, edozelan be zure hur edo gure hur, edota zure gertu edo gure gertu, gramatikaz zuzenak dira, erabilera urria gorabehera. Halan esaten dira: alkarren hur edo bata bestearen hur eredukoak be. Eta frai Bartolomeren esaldi honetan daukagu lekukotasun bikain bat: “Zeinbat gabaren urrago, ainbat ezainago, nasaijago ta zatarrago dantza bakotxa“ idatzi eban behinola dantzak dirala-ta. (Olgeeta). Eta genitibodunak, -en atzizkidunak diran erakusleak ditugu bestetik, horren, hain, honen graduatzaileak, erabilera handikoak diranak: Ez zaitez parau horren hur. Ez joan hain urrun. Beroa emoten deustazu, honen gertu jartzen bazara.\nPuntu honi akabera emoteko, gogoratu daigun gaurko hiztunen ohituratik hurbilago dagozala, dana dala: zugandik hur, gugandik urrun eta horretarikoak.\nPosted on 2020/09/30 2020/09/30\n“Eskerrak etorri daN” ala “Eskerrak etorri daNA”?\nBietara esaten da, baina lurralde batzuetan batera eta beste batzuetan bestera. “Eskerrak etorri deN” ez da sartald...\nModuan eta lez (legez) postposizino kategoriaz darabilguzanean, hau da, izen, izenordain, adberbio edo aditz partizipio ...\nPosted on 2021/03/25 2021/07/29


erratzuko kontuak: junio 2018\nBaztan. Hasmenta : 2 - Erroma\nErroma Erroma Erroma\n( 100 Kristo aitzin – 406 Kristo ondoren)\nUrteak eta mendeak pasa ziren eta Europako oilarrek, gallos/zeltak, lekua utzi zieten Europako arranoei, latinoei.\nErroma: Otso-emea eta Romulo & Remo\nGaur egun Italia deitzen dugun lurraldean Erroma hiria sortu zuten latinoek . Indoeuroparrak ziren eta beraien etsai haundienak keltak/galoak ziren, barrideak zituztelakotz. Erroma poliki poliki eta ezarian ezarian hasi zen hedatzen bere “barrideen” kostura potentzia bat bihurtu artio, eta gugandik ± 1.600 kilometrotara egotetik gure ateetaraino hurbildu zen Kristo sortu baino urte batzuk lehenxago. Benetan ez dakigu nola izan zen “kontaktu” hori baina bai erran behar da erromatarrak etorri eta izenak lehen aldiz agertu. Izenak haiek, erromatarrek, emanak/manipulatuak baina eskertzekoak zeren holaxen historian sartu bait ginen/gintuzten.\nErromatar armada, beraien arranoarekin\nUrtea ± 75 Kristo aitzin . Salustio batek kontatzen du nola Pompeius-en, erromatarren jenerala, “romanus exercitus in Uascones est”, hau da , “ Pompeioren armada erromatarra “vascones”-en lurraldetara pasa zela”. Bidenabar, Pompeius horrek izena emanen omen zion vascones-en hiriburuari “Pompaelo” (gero Pamplona)/Iruñea.\nBidenabar ere, latinez v = u = w gauza bera.\nHonekin batek daki nola erraten zuten: baskones/uaskones/waskones?\nOrain artio harriak izan ziren uzten zizkiguten gure aitzinekoek, orain harrien aparte izenak ere eta hortaz dakigu Baztango hegoaldean “wascones”-ak bazeudela.\nJulius Caesar-en moneta\nJulius Caesar-ek, erromatarren buruzagi famatuak dio bere “De bello gallico” liburuan nola Publius Crassus-ek, jeneral erromatarra, 56. urtean K.a. “aquitani”-ak garaitu zituela. Aquitani? Bai, beraien lurraldea Aquitania (Akuitania), eta gure Iparraldean kokatua dagoena da. Aiei aiei, Baztan gaizoa, Erromatarrek inguratu gintuzte!\nPausa. Hemen arkeologia linguistika pittin bat, hau da , harrien ordez hitzak, bon, izenak ikusiko ditugu. XIX. mendean linguistika historika garatu zen. Errateko, indoeuroparren hizkuntza aurkitu zuten Europako hizkuntzak konparatzen. Eta gisa berean, Frantzia aldean ohartu ziren Akitaniako lurraldean erromatarren izenekin nahasiak EUSKAL eiteko hitzak bazirela: nescato, gisson, andere, sembe, ilun...\nJulius Caesar-ek bere “De bello gallico”-n dio nola berak Galia deitzen duena hiru zonaldetan bereizten dela : Belgae (Frantziako Iparraldea + Belgika) lingua celtae hitz egiten dutena, bertze zonalde bat nostra Galli (gure galoak) eta bertze bat Aquitania a Garunna flumine (Garona ibaitik) ad Pyrenaeos montes (Pirineo mendietaraino). Hiru zonalde hauek lingua (mintzaira) institutis (antolakuntza) legibus (legeak) inter se (haien artean) differunt (bereizten dira). Bertze hitzekin, aquitani-ak zeltak ez zirela, euskaldunak baizik (aski da ikustea haien artean agertu diren euskal hitzak).\nHala ere linguistek berek diote nola keltek Garona ibaia zeharkatua zuten leku batzuetan, Bordelen eta Tolosan errateko.\nHemen diskutitzen da, eta politika egin ere, noraino euskaldunak ziren gure ingurukoak zeren latinoak ailegatu baino lehen zeltak alde guzietan sartuak baitziren.\nHala ere linguista gehienak ados dira erromatarrak ailegatu zirelarik gure dermioetan gaurko euskararen antzeko mintzaira, PROTO-EUSKARA (proto=aitzinekoa), hitz egiten zela Akitania eta Nafarroako inguruetan eta nolabait kultura berekoa zirela zonalde horretan bizi zirenak. Hau da euskal leinuak/tribuak/klanak/taldeak zirela, horrek ez du erran nahi politikoki elkartuak zirela, inola ere ez, kultura berekoa bakarrik. Naski aliantzaren bat nonbait, noizpait antolatuko zuten baina guti eta eskas.\nPausa akitu da.\nSegitzen dugu izenekin. Plinius batek ( 77 K. ondoren) bere “Naturalis Historia”-n izen gehio ematen ditu: vardulli (Gipuzkoa)una gens ad Pyrinaei iugi.. autrigones (Bizkaiko mendebala) ... vascones: cascantenses, andolenses, pompelonenses.... Aquitani: convenae (Saint Bertrand de Comminges), begerri (Bigorre) cocosates, ausci (Ausch), elusates (Eauze), sociates.. sybilatti (Zuberoa?) tarbelli quattorsignani/ lau-seinaleko tarbelliarrak, doikebe lau herriko aliantza/biltzarra zen ...haien hiriburua Aquae Augusta, hau da Akize. Hala erraten da Baztanen, Akize ez Dax.\nBadira izen gehio akitaniarren artean. Horietarik bat kuriosoa: vellates. Non kokatzen ziren ez dakigu baino izenaren “soinua” aprobetxatzen, badira diotenek “Vellates” horrek gure “Belate”-ekin lotura duela, hau da, Vellates = Baztandarrak. Batek daki, fantasi-urrina.\nPixkat seriago, izenen artean guri interesatzen zaizkigunak bida dira: tarbelli eta vascones zeren Baztan leinu/talde bien artean baitago eta galdera, galdera zozoa baina buruan bueltak emateko balio duena : Baztan, tarbelliarra zen edo baskona? Bertze gisara errana, erromatarrendako non hasten zen Hispania, non Galia, Otsondon edo Belaten? Denetarako bada kontu hauetan, afera datuen falta da, zernahi erraten ahal da baino dirudienez, Baztan tarbeliarra zen,Galia Belaten hasten zen eta Belatetik hegoalderat (Ultzamarat) Hispania .\nErromatarrendako tarbelli/Galia eta vascones/Hispania Inperioko menpekoak ziren, probintzi hutsak, eta dena Erroma zen, bat eta bakarra.\nEz zen mugarik bi talde/leinu/tribu/klan artean; orduko erromatarrek edo erromatarrak bihurtuko ziren baskoek ez zuten ikusten diferentziarik haien artean, erromatar hiritarra/cives romanus izatea zen ohore haundiena, ez tarbelli edo vascones izatea, ia gaur bezala. Hala ere, administratzeko Probintzia edo Conventus-etan antolatzen zituzten bere inperioa eta Vascones-ak Pompaelorekin lotuak ziren ( Baztango Udaletxetik ± 50 km), eta hauek Caesar Augustarekin (Zaragoza), hau da Hispania eta bertze aldetik Tarbelli-ak Aquae Augustarekin (Akize/Dax, Baztango Udaletxetik ±75 km), hau da Akitania,eta hauek Burdigalarekin (Bordele), Galiaren barnean.\nEta erromatarrak Baztanera etorri ziren, bai, eta laurehun urtez hemen bizi eta aginte makila izan.\nHau da , erromatar batzuk baztandarrak bihurtuko ziren, baztandar batzuk erromatarrak eta denborarekin denak politikoki Erromako hiritarrak izanen ziren.\nKanpotik etorritakoak, zenbat izanen ziren? Ez dugu daturik, baino kontutan izaten gure inguruko hiriak (Oiasso/Irun, Pompaelo/Iruñea, Lapurdo/Baiona) ttikiak zirela, beraien inguruko herrixketan (vici), etxaldeetan (fundi) edo postuetan (mansiones) ez zen erromatar kastako jende aunitz biziko ere. Uste dugu dela esplikazione bakarra geroko egoera linguistikoa (eta politikoa?) konprenitzeko, hau da, ez bazen euskaldunik, gehiengoa latinoa edo zelta baldin bazen, nola da posible euskaldunak agertzea?\nHala ere, datuen faltagatik, ia dena diskutigarria.\nErromatarren inperioko bideak (marra gorriak)\nErromatarren kulturaren karakteristika bat bideak ziren. Bai, bideak, beraien bazter eta sangiriekin ongi zainduak. Hau diogu zeren beti izan baitira bideak, xendak eta dela delakoak, hala ere, erromatarrek viae/bideak zaintzen zituzten, res publica/auzo afera baitziren.\nZertarako zituzten? Hasteko, helburu militarrez, tropak azkar mugiarazteko beraien inperioan. Eta horren ondoren garraioa, komertzioa eta harremanak errazteko beraien lurraldeetan, errateko, hiriak elkartzeko.\nBaztanen inguruan lau hiri ezagutzen ditugu seguro: Pompaelo/Iruñea, Aquae Augusta/Akize, Oiasso/Irun eta Lapurdo/Baiona. Gure ingurutik urrunago Burdigala/Bordele, Caesar Augusta/Zaragoza eta Asturica Augusta/Astorga, eta hola inperio osora, armiarma baten sarea bezala , bideak hedatzen ziren, Erroma bere erdigunea. Eta gaur egun bezala, bide batzuk inportanteagoak ziren eta hobekio eginak eta bertze batzuk arruntagoak, kasuan, Pompaelotik Oiassora edo Akizera gaten zirenak.\nEspezialistek diote Pompaelotik Lantzeraino bide bat bazen, Baztanen sartzen zena Belaten gainetik. Hemen denak ados daude, berez Belateko Monastegiaren gainean dagoen kaltzada, denek erromatarra dela diote.\nSuposatzen dute, logikoki, bide horrek Baztan zeharkatzen zuela eta hor nonbait, Almandozen, Iruritan?, jotzen zuela alde batetik itsaso aldera, Oiassora (Bidasoa = Bide-Oiassoa?) Bertizen eta Oieregin barna, eta bertze aldetik jotzen zuela iparralderat Urdazubin (Urdaiz paper zaharretan) barna Akizerako eta Bordelerako bidea segitzen. Badira diotenak azken bide hau berriz bitan bereizten zela eta Erratzun barna, Meaka aldeko lepoa pasa, Urritzate korritu eta Bidarraiko bidea hartzen zuela Akizera gateko. Zaila.\nErreparazeako zubia /Bertizarana\nOro har, zer dugu seguro? Belateko kaltzada, Oieregiko Erreparazeako zubia (Bertizarana) eta Oharrizen zagoen zubia (eta dela ehun urte uholdeak eramana) erromatarrak direla/zirela.\n(Norbait interesatua baldin badago, interneten: “Por los caminos romanos de Navarra.”AMPARO CASTIELLA. )\nGarraioa, komertzioa erran dugu. Eta hemen meatzeak ditugu. “Meatzea” hitza latina da, MENA (“mina” erdaraz) = ME *A(tze). Guk Baztanen MEATZE/TSE edo MINA diogu.\nBaigorri haranako meatzeak. A.Beyrie\nBaztan eta bere ingurua erromatarren denboretako meatzez betea dago. Sobera. Oiartzunen , Arditurri, Oiasso ondoan 22 galeria baziren zilarra ateratzeko, Lantzen, 10 galeria burnia ateratzeko, Bankan, Auzako mendebaldean, erromatarrek kobrea , bederen zazpi galeria baziren, gainera denbora luzez erabiliak, Arrosan, Larla aldean eta Iparlako hegietan, burnia, 55 labe arpatu dituzte burnia lantzeko, labe ttikiak, haize-olak , Baigorriko Harana, Urepeletik Arrosaraino meatzez betea dago, eta Baztanen begiratu ez dutelakotz bertzenaz..., Itsasu/Ezpeletan urrea eta dena borobiltzeko, Baztanen berean eta erabiltzen Itsasuko sistema bera, Iñarbegin (??) (Ontxilota) eta Aritzakunen (Otsamaieta), urrea ere, ahaztu gabe Minetakozokoa eta Urreputzu.\n(Norbait interesatua baldin badago, interneten: “Minería romana en el Cantábrico Oriental”. MERTXE URTEAGA )\nLaburbilduz, erromatarrak Baztango dermioak noiznahi zeharkatzen ari ziren, mineralak bilatzen, ateratzen eta minerala hori garraiatzeko naski bazirela bideak, eta ongi zainduak gainera, baina ordutik euri haundia bota du, 1.600 urtez, eta zaila da gaur egun erromatarren onddarrak arpatzea.\nErromatarrak Baztanen? Baietz, eta orain izenak: Linguista gehienek (frantsak eta espainarrak) onartzen dute OZ ( hemendik kanpo OTZ,OZE, OS, UÉS ) , IZ edo AIN-ez akitzen diren leku-izenak erromatar izenak direla. Erran-nahia, gure “-RENA” (noRENA?) zen . Bertze hitzekin, gure AlmandOZ, LekarOZ, ArraiOZ, OronOZ, AnIZ, edo Urdax/UrdaIZ-ek ( paper zaharretan ) izen erromatar bat altxatzen dute. Gaur egun ia ezinezkoa jakitea nor zen ALMAND-oz, Almandus? Almantus? Armandus? Gauza bera bertze izenekin.\nEta zertaz mantendu dira? Bada teoria batek diona\ndenbora haietan izenak propietateko paperaren funtzioa betetzen zuela eta hortaz\nez zen printzipioz inoiz aldatzen, hau da, Hanni(us)/Anni(us) batek,\nerromatar bat errateko, lur puska lortuko zuen Baztanen eta Annici (Annirenea) deituko zion, eta denborarekin Annici = Annic = Anniç. Zahartu zelarik zahar-partea ez zuenez lur hori, Anniç (Annirenea), saldu zuen eta nola ez zuen paperik erranen zion erosleari “Anniç saltzen datzut” eta bertzeak “Anniç erosten datzut” eta hola gaur artio. Teoria polita, he, he, ez duzue sinetsi behar!\nBidenabar, Nafarroan badira bertze AnIZ bat, abandonaturik, Zirauki aldean eta AnOZ bat, Ollo aldean.\nIzenak gainetik kontsideratzen baditugu , ikusten dugu kaltzada erromatarrak pasatzen ziren lekuetatik ondo ondoan direla. AlmandOZ lehenik, AnIZ eta gero OharrIZ/LekarOZ, ArraiOZ, OronOZ eta segidoan BertIZ , sobera kointzidentzia dira.\nHemen lehenengo galdera: zenbat erromatar etorri\nziren ?. Ez dakigu. Meatzeetan aunitz izan behar ziren, baino denak erromatarrak? Agintariak eta teknikoak naski baietz baino langilegoa, lan gorra egin behar zutenak, bertakoa izanen zen, tarbelli edo waskones. Nekazariak guti, Baztango lurra orduko nekazaritzarendako ez zen batere egokia. Erromatarrek lur hoberenak bilatzen zituzten eta hortaz Erribera aldean kokatu ziren gehienak lehenago zeltek egin zuten bezala.\nDirudienez aberastasun bakarra arpatu zutena mineralena zen, hau errentable ez zelarik, addio, izenak utzi, hori bai, baten bat naski hemen geldituko zela, gainera baliteke nagusia bezala , noizen behinka Baionara/Lapurdo aldera edo Pompaelo/Iruñera bisita egitera lekutuko zen jakiteko inperioa nola zebilen eta “Cives Romanus sum/Erromatar hiritarra nauzu!” erranen zuen gustoz zagoelarik , bazkalondoan, errateko.\nZer gehio dakigu akitaniar-tarbelliarrendako?\nStrabon-ek dio bere “Geographia”-n nola “aquitani-ek Iberiako jendearekin antza gehio dutela galoekin baino... Aquitaniako kostak (Les Landes) legarrezkoak dira eta idorrak gehienetan... arto-ttikia (millet/mijo) egiteko onak baino bertze laborendako ez... badituzte urre meatzeak.... putzu ez hain sakonetan.... urrezko pikorrak eskuz hartzen ahal direla...”\nTarbelli-ek badituzte iturri-termalak (Akize),aldizka ur hotza eta beroarekin... oraindik badira urre putzu batzuk Hispania aldean Anibalen (ez-historikoa) denboretakoak non akitanek lan egiten dute ura ateratzen mendi batetik, Baebelo (Cartagena/Murcian dago!) deitzen da eta zilotua dago mila eta bortzehun pausoz. Eta han (ezinezkoa) gauez eta egunez aquitani estantes...”.\nEstrabon-en hondar kontu hau lekuz eta denboraz kanpo dago baina, nolabait, deskribitzen du Aritzakungo Minetako Zokoa.\n(Norbait interesatua baldin badago, interneten: “Dialnet.Minetako zokoa (Baztán-Navarra)”. VIDAL PEREZ DE VILLARREAL )\nUrrearen kontuarekin akitzeko, jakina dugu nola urte honetan , 2018.ko otsailaren 16an , Frantziako Ekonomia Ministerioak desestimatu du eskaera bat urrea ateratzeko Kanbotik Senpere arteko dermioan eta inguruetako bertze hamar herrietan, gehienak Baztango mugan, Sudmine SAS konpaniak eskatua.\nErromatarrek Galia antolatua zuten lau probintzietan: Galia Aquitaniae, Belgicae, Lugdunensis eta Narborenensis. Lehenbiziko hiruei Galia Comata ere deitzen zitzaien eta laugarrenari Galia Braccata . Ez dago garbi zer erran nahi zuen “comata”-k: Dirudienez “ile luzea” baino badira diotenak “oihantsua/arbolez betea”.\n“Bracatta” bai, “prakaduna”.\nBaztandarrak tarbeliarrak izatekotan (diskutigarria naski) Gallia Aquitania (Tertia) probintzian ginen. Historikoki Garona ibairaino ailegatzen zen Aquitania Zaharra baino erromatarren antolakuntzak gehitu zion Loira ibairaino dagoen lurraldea , Aquitania Prima eta Secunda sortzen eta animeleko probintzia bihurtzen. Hiri famatuena, Bordele.\nEta vasconesendako zer? Ia ez da daturik. Strabonek dio nola “azken vasconesen lurraldetaraino ailegatzen da Tarracotik etortzen den bidea, hau itsaso bazterreraino, Oiasona/Irun hiriraino ( vasconesena) eta ... Pompelona, hau da Pompeios hiria.... Eta bide hori Baztandik gaten zen, orduan baztandarrak vascones?\nKomentatzen du nola zeltiberien iparraldekoek (vascones ?) jainko bat dutela izengabekoa eta ilargi beteko gauetan etxeetako ateetan familiek , dantza egiten , onratzen dutela... Fantasiosoa?\nPlinius Vetulus-ek dio nola ,,,” Zaragoza hiria Tarrako (Tarragona) hiriaren azpian dagoela eta aldi berean nola Zaragozaren azpian stipendari (sistema fiskal) moduan andalonenses (Andion) aracelitani (Arakil?) calagurritani (Calahorra) carenses (Santacara)... pampelonenses (Iruñea) .. daudela, hau da vasconesen hiri nagusiak.\nNola izan zen harreman/konkista erromatarra Kristo aitzineko lehen mendean ?\nCaesar-ek dio ( 56 K.a.) “De bello gallico”-n nola berak igorri zuen Publio Crassus 12 cohorte eta zalditeri haundi batekin Akitaniara eragozteko aquitaniek laguntza igortzea Galiara eta galloei ere. Bidenabar dio nola urte batzuk lehenago Lucius Valerius Preconius, jeneral erromatarra, garaitua, zanpatua izan zela baita hila ere Akitanian. Komentatzen du nola “sociates”-en kontra egin zuen lehenik eta hauek garaitu ondoren Akitaniaren barnean sartu zela ikara izugarria sortzen. Orduan aquitaniarrak hasi ziren elkartzen baita Hispaniako jendeari laguntza eskatu zutela ere ( citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae = Hispaniako bertze aldeko mugakoak). 50.000 akitaniar bildu zirela diote erromatarrek, parean Erromako legio bat, ± 7.000 soldadu. Erromatarrek xuxen eraso eta bizkitartean zalditeriak eta kohorte batzuek buelta haundia eman eta etsaien gibelean jarri: sarraski ikeragarria, bakarrik akitaniarren laurden bat salbatu zen. Holaxen erromatarrek Akitania konkistatu zuten: Akitaniako hiri guziak errenditu ziren eta bermeak igorri zizkioten Crassus-i.\n51 K.a. Doikebe Julius Caesar ez zen fidatzen eta bi legionekin Akitaniara etorri zen bisita egitera udan, gisa honetan Akitaniako hiri guziek enbasadoreak eta bermeak igorri zizkioten berriz.\nEta konkistarekin akitzeko, 26 K.a. urtean Caesar Augustus-ek, Julius Caesarren iloa, bere menpeko Marcus Valerius Mesalla igorri zuen Aquitaniara han suertatu zen altzamentua zapaltzeko. Mesallaren lagunak, Tibullus, eskribituko du “ eguna zen soldadu ausarta batek (Mesalla)Akitaniako herriak garaitu behar zituela baita Aturri ibaia iziarazi , Tarbella Pyrene testis/ Tarbeliarren Pirineoak (gure mendiak!) lekukoak...”\nBere garaipena saritzeko, “triumphus”( desfile triunfala) ospatu zuen/zuten Erroman erakusten Aquitaniatik ekarri zituen trofeoak.\nUrkulu. Orreaga ondoan.Erromatarren dorrea.\nDoikebe ez zuen bakarrik akitaniarrak zanpatu, gure jendea batez ere, tarbeliarrak ; astia izan zuen bi kanpamentu/mansio eraikitzeko zonaldea kontrolatzeko bat Lescarren, Somporten ondoan, Beneharnum, eta bertze bat Donazaharren, Imus Pyrenaeus, Garazi ondoan. Eta afera borobiltzeko Urkulun, Orreagatik hurbil, dorre bereizi bat erakusteko Erromaren boterea gure mendietan. Gerra hauetan baztandarrak sartuak?Susmo haundia .\nVascones? Kontu guti dute gure vasconesek. Hasieratik Pompeius alde lerratu ziren, batzuek diote “kolaborazionistak” omen zirela/ginela, bardulli, caristii eta autrigones bezala, Erromaren alde Cantabroren kontra borrokatzen .\nGisa honetan, Kristo Ondorengo Aroa hasi zelarik, erromatarrek Pax Romana inposatu zuten Europako parte honetan: hau da, Erromak bakarrik izaten ahal zituen armak eta haiek erabili.Eta zinez erromatarrek bururaino eramaten zuten printzipio hori, holaxen Bakea ezagutu zuen erromatar mundu horrek mende batzuetan. Eta euskaldunen batek borrokatu nahi baitzuen, Erromako armadan sartzen zen laguntzaile/auxilia bezala eta saria erromatar hiritarra izatea zen.\nEta erromatarrekin borrokatu genuen beraien inperio babesteko eta zabaltzeko. Baditugu Cohors Aquitaniarum, Cohors Aquitaniarum equitata,(akitaniarrak) Cohors Vasconum, Cohors Vasconum equitata,(baskonak) Cohors Vardullorum,(Barduliarrak/Gipuzkoa) Cohors Carietum (Caristiarrak/Bizkaia)... Handik ibiliko ziren gure jendea.\nNon borrokatu? Germanian, Britannian, Italian, inperioko edozein lekuetan, baita Lapurdin ere.\nCohors = Kohorte ? Teorikoki 600 soldadu eta equitata baldin bazen, 100 zaldi/zaldun aparte.\nII. mendea (100/200) Historia jarraitzen du aitzinat.Traianus enperadoreak Dacia , gaurko Errumania, konkistatzen du 117. urtean eta hor ematen du topea erromako inperioak. Inperioa gelditzen da , moteldu eta desegiten hasten da. Ezarian ezarian, prisarik gabe.\nMende honetan, Baztango inguruko meatzeak uzten dira baita aldi berean holako geldialdi ekonomikoa inguruko lurraldeetan ere nabaritzen da . Hiriak, Iruña-Veleia, Calahorra... murrizten dute beren dermioak, ttikiagoak bihurtzen, eta kasu batzuetan handik jendea lekutzen.\nBizkitartean, Asiako lautadetan hasi dira herriak mugitzen eta bata bertzeari “bulkatzen”, Erroma alderat: Aldaketa klimatikoa? Gosea? Afera demografikoa? Mundu erromatarraren erakarpena? Dena batera?\nIII. mendean (200/300) nolabait hasi zen iparraldeko/germaniar jendearen momentua. Alde batetik Asiako herriek bulkatzen dutelakotz, Atila eta bere Hunak, kasu batzuetan aliantzengatik, erromatarrendako lana/gerra egiten, bertzeetan bortxaz, beraien zalditeriarekin, beraien ezpata luzeekin. Bizkitartean Inperioa barne barnetik ari zen erortzen. Zuten sistema esklabistak jende aunitz langabezian uzten zuen, hirietan bizitzea karioa zen zergak haunditu zituztelakotz, landa etxeetara ganak, han “possesor” batendako lanean, zakur lana : erromatar arrunta batendako ez zen diferentziarik norendako ari zen lanean, latino edo barbaro batendako, ez zen diferentziarik maisterren edo esklaboen artean.\nBarbaroak? Barbaroen inbasioneak? Bon, politikoki agian ez dira egokia hitz hauek. Europako hegoaldeko jendeak, gu barne, hala diogu baina Iparraldekoak, hau da germaniar kastakoek: ingelesak, frantziarrak, alemaniarrak, daniarrak.., diote “Iparraldeko/ Germaniar migrazioak”. Hitzak alde batera utziak, iparraldeko jende hauek mendeak zeramaten harremanetan erromatar, persiar edo grekoarrekin eta elkar ezagutzen zuten, baita elkarrengandik gauzak ikusi eta ikasi ere. Ez bakarrik hori, denborarekin erlijio bera zuten ere : kristau katolikoak gehienak , kristau arrianoak bertzeak eta baten bat jentila.\nEta denek joera ber-berarekin: “barbaroak/iparraldeko migranteek” erromatarrak izatea nahi zuten.\nSegitzen dugu III. mendean (200/300).Mende honetan Galiako erromatarrek bereizi ziren Erromatik, bai, eta Inperio Galiarra/ Imperium Gallicum ezarri zuten: bere barnean Hispania, Britania , Germaniako parte bat gehi Galia zagoen. Erromako antolakuntza bera zuten: Senatua, armada, moneta... baina guti iraun zuen. Zertaz?\nEta hau da bertze sintoma zertaz inperio ondatzen ari den : Erromatarrak ez ziren elkar konpontzen eta beraien armadak/legioneak inperioko mugetan ziren elkarri lepoak mozten, edo Erroman enperadoreak kentzen eta paratzen.\nHorretaz aprobetxatuko dira barbaroek. Erromatarrak elkar borrokatzen ari ziren bitartean, frankoek eta alamanak (ez alemanak) , mende honetan bi aldiz zeharkatuko dute inperioko iparraldeko muga.\n256. urtean Galian sartuko dira, ahal zuten guzia harpilatu eta Tarracco/ Tarragonaraino, Hispanian, ailegatu eta hiria kizkaldu, gero Afrikaraino gateko!.\nGero 276. urtean berriz frankoek eta alamanek Tarraccoko bidea ordez, Burdigalako bidea hartu zuten eta jarraitzen erromatarren bide sistema, Burdigala kizkaldu, gero Akize, Iruñea, Faltzes, Liedena,Arellano, baita Clunia Burgosen ere , dena harpilatu eta kasatu. Bertze hitzekin, ia seguru Baztanen barna pasatuko zirela eta zerbait erromatarra geldituko bazen gure herrietan, adio.\nHonek denak mundu erromatarra inarrosi zuen , ezinegona sortzen. Hemen hasi ziren hiri batzuk fortifikatzen edozein harriekin eta momentu honetan ematen du Baiona/Lapurdo ofizialki agertzen dela.\nKuriosoa, hondar notizia bakarrik arkeologoek defenditzen dute. Betikoa, datuen falta.\n(Norbait interesatua baldin badago, interneten: “Las invasiones germanas del siglo III en Hispania.” NARCISO SANTOS )\nMende honetako hasieran, lortu zuten erromatarrek aurreko mendeko kaosa baretzea baina ikusi zuten inperio sobera haundia zela bakarrik Erromatik gobernatzeko. Diocletianus lehenik eta gero Constantinus enperadoreak saiatuko dira inperio erreformatzen.\n324. urtean Constantinus-ek Constantinopla/ Istambul/ Bizancio fundatzen du. Holaxen hasiko dira Erromako inperio bi partetan bereizten.\nInperio Galiarraren ondoren, Erromak berriz kontrola hartu zuen eta dirudienez tenorea izan zen Aquitani historikoendako Erromako enperadoreari (Diocletianus ??) eskatzeko bereiz zezala beraien lurraldea bertze galiarrengandik, eta lortu, lortu egin zuten.\nBederatzi herri ziren, hortaz latinez “Novem (bederatzi) Populi (Herri)” edo “Novem-populona” deitu zioten probintzi horri.\nAfera honen froga Hazparne elizako paretan dago. Han dute “ara” bat, harrizko aldare ttiki bat, non irakurtzen ahal da latinez:\nFlamine, item dumvir, quaestor\nVerus, ad Augustum legatum\nnumere functus pro\nNoven optimit populis\nse jungere Gallos.\nUrbe redux, genio pagi\nhanc dedicat aram.\nIzan ziteken itzulpena: “Verus, (segidan, zituen karguak) quaestor, flaminis, dumvir,magister, delegatua izan zen bere mandatua bete zezala Augustoren (Erromako enperadorea) aitzinean lortzeko bederatzi herriak galiarrengandik bereiziak izatea. (Erromako) Urbetik itzultzean, dedikatu du “ara/aldare” hau herriko Jinko Partikularrari.”\nZeinek ziren 9 herri hauek? Ausci (Auch) Basates (Bazas) Bigerri (Bigorre) Boiates (Buch) Consoranni (Couserans) Convenae (St Bertrand de Comminges) Elusates (Eauze) Lectorates (Lectoure), Tarusates (Marsan) eta Tarbelli (Akize).\nNon agertu zen ara/aldare hori? Hazparnen, Tarbelli lurraldeetan, Baztandik 40 kilometrotara.\nEta hola sortu zen Galian probintzi hau. “In provincia Novempopulana (Notitia Dignitatium) metropolis civitas Ausciorum... civitas Aquensium (Akize)...” .\nPraesides kategoria zuen, hau da , Enperadore beraren kontrolpean zagoen.\nGainera Novempopulana babesteko kaserna bat eraiki zuten han bizitzeko kohorteko tribunus/burua, Lapurdo/Baionan .\nLehenago erran dugunez, kohorte batek 600 soldadu goiti beheti zituen eta kasu honetan Lapurdo hirian zagoen kokatua. Lehen aldiz Lapurdo, gaurko Baiona, historian agertzen dela eta bere funtzioa Novempopulana probintzia defendatzea.\nNovempopuli-ren mugak Iparraldean Aquitania Secunda (Bordele), iduzkialdean Galia Narborensis (Tolosa) eta hegoaldean Vascones, Varduli eta Ilergetes jendea.\nHasieran bederatzi herri izanen dira baino gero hamabi , hiru hauek gehituak : Illorenses ( Oloron) Benarnenses (Bearne) eta Aturiensi ( Aire-sur-L'Adour).\nHispania bortz probintzietan antolatua zagoen, Baetica, Gallaecia, Lusitania, Carthaginensis eta Tarraconensis.\nVascones, Varduli , Caristi eta Autrigones, hau da euskal kastakoak, Tarraconensis ( Tarraco = Tarragona) probintzian zeuden baino bi “conventus” diferenteetan ziren: Vascones Caesar-Augustan (Zaragoza) eta bertzeak Clunian (Burgos aldean). Probintzi hau, Tarraconensis , praesides zen ere.\nEta historia guzi hauek pasatzen ari ziren bitartean bertze fenomeno bat finkatzen ari zen : ELIZA KRISTAUA hedatzen ari zen Erromako inperioan eta bere inguruetan. Hasiera zaila izan zuen Elizak, kristauak persegituak izan baitziren baino Inperioak elizaren indarra ikusi zuelarik bereganatu zuen azkenean.\nConstantinus-i kristauen Gurutzea agertu zitzaiolarik\nConstatinus enperadoreak ordura artio jazarria eta bortxatua izana zen Eliza Kristaua egoera legalean jartzen du, 313. urtean, are gehiago, uzten dio herentziak hartzea, hau da, ondasunak pilatzea eta 70 urte beranduago 380. urtean, Theodosius enperadorearekin erromatar munduaren erlijio ofiziala bihurtzen da. Gisa honetan Eliza Kristauak paganoen tenpluak eta ondasunak bereganatu zituen eta nolabait hasi zen aberasten eta ondasuna biltzen, Inperioaren indar paraleloa bihurtzen. Hau non? Printzipioz, hirietan.\nAurelius Prudentius-ek , Calahorrakoa (orduan vascones-en lurraldea), poema batean ,“Peristephanon”, dio nola Emeterius eta Celedonius martiriak, Calahorrakoak, baskonak, 298. urtean hilak izan zirela kristauak izateagatik “Sinisten dugu vascones-en gizartea, basa bertze denboretan /bruta quondam vasconum gentilitas, zenbat odol sakratua ixuri den huts krudelarengatik / crudelis error ?”.\nBaztandik urrun baino poema honek dioena kristautasuna Euskal Herrian zagoela dagoeneko.\nHistorialariek diote argi dagoela Kristautasuna hedatu zela hirietatik herrixketara, eta naski , poliki poliki, hau da , Tarragonatik Zaragozara, hortik Iruñera, gero inguruko hirietara, Calahorra, Andelos, Eiasso eta gauza bera Iparraldean, Bordeletik Akizera eta handik Baionara eta aldi berean ondoko herrietara, herrixketara, auzoetara...\nEspezialistek diote IV. mendean Baionako eta Iruñeko elizbarrutiak antolatuak zeudela, horrek ez du erran nahi inguruko jende guzia kristaua dela ezta apezpikurik dutela edo dena elizez betea zagoela baina bai Eliza antolatua dagoela gure lurraldeetan eta Erromako Inperioaren estrukturen arabera funtzionatzen ari dela .\nBertze hitzekin, erromatarren estruktura politikoan, hiri/civitas bakoitzak bere municipium/lurraldea kontrolatzen zuen. Elizak estruktura hori erabiliko du bere antolakuntzan: hiria/civitas izanen da apezpikuaren egoitza eta handik bere municipium/diocesis/elizbarrutia kontrolatuko du.\nAbenduak 31, 406. urtean, alanoek, vandaloek eta suebiarrek Rhin ibaia, gaurko Alemanian, zeharkatu zuten aprobetxatzen hormatua zagoela eta Erromako inperioan sartuko ziren beraien familiekin, Galia korritzen eta Hispanian edo Italian sartzen. Holaxen hasi zen Mendebaldeko Erromatar Inperioaren azken eta hondar kapitulua.\nImajinarioa: Urte Berriko bezperan Suebiarrek Rhin ibai hormatua zeharkatzen\nPublicado por ballarena en 7:45 No hay comentarios:\nBaztan. Hasmenta : 1 - Prehistoria


Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Bargotako aztiaren ondasunak — Wikibooks\nEuskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Bargotako aztiaren ondasunak\nViana. Bargotako Joanes aztiari lotuta dauden eraikin batzuk bisitatuko ditugu, Vianako ingurunean. Sonatuenak, San Joan eliza eta Erentzungo eskorta dira. Joanesen sorginkeriak bolo-bolo zabaldu ziren eremu guztian.\nBargotako Joanes aztiari lotuta dauden eraikin batzuk bisitatuko ditugu, Vianako ingurunean.\n2 Hondarren bila\n3 Erentzungo eskorta