Egunero 128 gaixo iristen ari dira Hegoaldeko erietxeetara, batez beste | Gizartea | Berria\nEgunero 128 gaixo iristen ari dira Hegoaldeko erietxeetara, batez beste\nAspaldiko ospitaleratze datu makurrenak dira. Hirugarren dosia jarriko diete 18 urtetik gorakoei, eta laugarrena immunoeskasia duten gaixoei\nNafarroako Unibertsitate Klinikako zainketa intentsiboko unitate bat, artixoko irudi batean. JESUS DIGES / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nIrati Urdalleta Lete - Ion Orzaiz -\nBirusak gogor jotzen du oraindik ere, baina, transmisio datuetan bainoago, ospitaleetan ari da nabaritzen seigarren olatuaren indarra. Inoizko positibo kopururik handienak erregistratu ziren iragan asteetan, eta, sintomek okerrera egin ahala, positibo emandako batzuek ospitaleratzea behar dute. Gero eta gehiago dira. Atzo beste 127 gaixo ospitaleratu behar izan zituzten, eta, gaur egun, 1.209 herritar daude ospitaleratuta COVID-19ak erasanda. Pare bat konparazio egitearren: duela astebete baino %27 gaixo gehiago ari dira Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetako arta jasotzen, eta duela bi aste baino %66 gehiago dira.\nEgunean eguneko datuei ez ezik azken bi asteotako batezbestekoari erreparatuta, are ikusgarriagoa da igoera: batez beste, COVID-19a duten 128 gaixo gehiago ospitaleratzen dituzte egunero-egunero Hego Euskal Herriko erietxeetan. 2020ko apiriletik, lehen olatuak gogorren jo zuenetik, ez zen halako batezbestekorik erregistratu. Ordutik, gainera, ez da 1.000 paziente baino gehiago egon aldi berean erietxeratuta, orain arte: Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako ospitaleek astebete daramate langa horretatik gora. 1.209 dira orain.\nPaziente horietako batzuk, gainera, larri daude ZIUetan. Hain zuzen, 172 gaixo daude egoera horretan. Goranzko joera ikusten da ZIUetako kopuruetan ere, baina ospitaleratzeetan baino motelagoa: duela astebete baino %20 gaixo gehiago daude, eta duela bi aste baino %23 gehiago.\nPositibo kopurua, berriz, apaltzen ari da pixkanaka, baina ezin liteke esan haren hedadura murrizten ari delako denik, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak asko mugatu baitituzte probak egiteko irizpideak. Hortaz, litekeena da atzo emaniko datuek izurriaren irudi distortsionatua ematea: herenegun egindako testetan 12.146 herritarrek eman zuten positibo. Orotara, 29.640 test egin zituzten, eta horietako %41ek eman zuten positibo. Pandemia kontrolatu ezinaren seinale. Izan ere, OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5eko langa dauka ezarrita pandemia bat kontrolpean edukitzeko erreferentzia gisa.\nBirusa Euskal Herri osoan zabalduta dago, baina, azkenaldian, bereziki Gipuzkoan. Asteazkenean, esaterako, beste 3.238 positibo atzeman zituzten bertan. Baina antzera dabiltza Hego Euskal Herriko gainerako lurraldeak ere: beste 4.590 lagunek eman zuten positibo Bizkaian; 2.674k Nafarroan, eta 1.556k Araban.\nHirugarren dosia, gehiagori\nCarolina Darias Espainiako Osasun ministroak atzo iragarri zuen txertoaren hirugarren dosia jartzeko kanpaina 18 eta 39 urte bitarteko adin tartera ere zabalduko dutela. Espainiako Osasun Publikorako Batzordean hartu zuten erabakia Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoek. Txertoaren laugarren dosi bat ematea ere baimendu dute, baina soilik immunoeskasia duten gaixoei. Azken dosia hartu zutenetik bost hilabetera jarriko diete. Talde horretan daude transplanteren bat dutenak eta baita fibrosi kistikoaren gisako eritasunak dituztenak ere.\nIrati Urdalleta Lete - Ion Orzaiz\nNafarroako zahar etxeetan, duintasun eske\nLehen arreta, baliabide beharrean


Azala Hezkuntza Jardunaldiak eta prestakuntza ekintzak\nGuztira: aurkitutako 228 emaitza.\n1 .orrialdea 12 orrialdetatik\nInterneten bidez emango den «Unibertsitate-aditua Adimen emozionalaren arloan» izenburuko ikastaroak ikasketa-plan bat eskaintzen du gaitasun sozioemozionalak ezagutzeko eta garatzeko. Bederatzigarren edizio honetan, emozioen erregul\nDavid W. Johnson eta Roger T. Johnson Lankidetzako ikaskuntzaren (LI) aitzindariek Gatazken ebaluaketari eta konponbideari buruzko ikastaro bat emango dute, Bilbon, datorren urriaren 27an eta 28an. Lankidetzako Ikaskuntzarako Zentroak antolatutako\n2017.10.07 / Gehiago irakurri\n«Coaching eta Lidergoan Aditua» programa\nExecutive MBAko edukinen esparruan, ESEUNENegozio Eskolak «Coaching eta Lidergoan Aditua» izenburuko programaren 7. edizioa bultzatu du. Honako profesional hauei zuzenduta dago: alde batetik, pertsonen eta taldeen zuzendaritzan esperie\n2017.09.17 / Gehiago irakurri\n«Hezkuntza arloko coaching-a»\nMenéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitateak (UIMP) «Hezkuntza arloko coaching-a: ikasgelan komunikazio ona eta harreman onuragarriak lortzeko arrakasta» izenburuko ikastaroa eskaintzen du. Irakasleei, ikasleei eta hezkuntza espa\n2017.06.30 / Gehiago irakurri\n«Esku hartzea psikologia kognitiboaren bidez» izenburuko ikastaroa Euskal Herriko Uda Unibertsitateak bultzatzen duen 2017ko programan dago. Rafael Santandreu Lorite psikologo klinikoak zuzenduko du. Santandreu Centro de Terapia Breve\n2017.05.17 / Gehiago irakurri\n«Hezkuntzaren arloan aplikatutako Hezkuntza-Neurozientziaren I. Batzar Nazionalak» ikaskuntza du ardatz nagusi. Bere egitarauan hainbat gai aurkezten dira: hizkuntzaz jabetzea, ikasteko zailtasunak (baita goi mailako gaitasunez ere), a\n2017.03.20 / Gehiago irakurri\nInterneten bidez ematen den «Unibertsitate-aditua Adimen Emozionalaren arloan» izenburuko ikastaroak gaitasun sozioemozionalak ezagutzeko eta garatzeko ikasketa-plan bat eskaintzen du. Bere helburua erregulazio emozionalerako estrategi\n2017.03.16 / Gehiago irakurri\n«Adimen Emozionalaren eta Ongizatearen Nazioarteko III. Batzarra» Zaragozan maiatzaren 18tik 21era egingo da. Izen ematearen epeak zabalik jarraitzen du bere saio ezberdinetan parte hartzeko. Aurreratu genuen bezala, CIIEB 2017 kongres\n2017.02.18 / Gehiago irakurri\nBartzelonako Unibertsitateko Institut de Ciències de l?Educació institutuak eta Grup de Recerca en Orientació Pedagògica (GROP) taldeak «Hezkuntza emozionala jarduera fisikoaren eta kirolaren alorretan»\n2017.02.09 / Gehiago irakurri\nUNEDek antolatutako «Arrisku Soziofamiliarretan dauden Umeen eta Gazteen Erresilientzia Sendotzea» izenburuko ikastaroak ezagutza teorikoa eta praktikoa biltzen dituen ikuspegia eskaintzen du. Bere hastapenak (Espainiako) Aldeas Infant\n2016.12.09 / Gehiago irakurri\n«Psikologia-, Hezkuntza- eta Osasun-Testuinguruei buruzko IV. Nazioarteko Batzarrak» egitarau zabal bat aurkezten du. Adituek eta ikertzailek aztertuko dituzten ardatz nagusietariko bat Ikaskuntza izango da topaketa honetan. Batzarra P\n2016.10.25 / Gehiago irakurri\nCastellóko Jaume I.a Unibertsitateak «Adimen Emozionala eta Coaching-a Masterra» antolatu du. Bere helburua hezkuntza, osasun, enpresa eta abarraren arloetako profesionalei prestakuntza aplikatua eskaintzean datza. Bigarren ediz\n2016.10.15 / Gehiago irakurri\nInterneten bidez emango den «Unibertsitate-aditua Adimen Emozionalean» izenburuko ikastaroa Errioxako Nazioarteko Unibertsitatearen proposamen bat da. Bere helburua egingo dutenak emozioen kudeaketan aditu bihurtzean datza, «erre\n2016.08.30 / Gehiago irakurri\nUNEDek antolatutako «Adimen Emozionala» masterra Internetez emango da, ikaskuntzarako plataforma birtualaren bitartez (aLF). Bere helburua hainbat agenteen eta esku-hartze ezberdinetan Adimen emozionala hobetzeko ekimenen disenuan, apl\n2016.08.23 / Gehiago irakurri\nUda ikastaroa: «Hezkuntza inklusibo bat gizarte barneratzaile batentzat»\nEuskal Herriko Unibertsitateko Uda Ikastaroen esparruan, «Hezkuntza inklusibo bat gizarte barneratzaile batentzat: proposamenak Gestalt terapiari begira» izenburukoa sartu da, Iñaki Garcia Maza psikoterapeutaren zuzendaritzapean\n2016.08.18 / Gehiago irakurri\n«Lidergoa eta Berrikuntza Sozialean» prestakuntza\n«Lidergoa eta Berrikuntza Soziala» izenburuko programaren helburua ekintzailetza sozialean, GKEetan eta beste irabazteko asmorik gabeko erakundeetan zuzendaritza-erantzukizunak dituztenen etengabeko prestakuntza ematen laguntzea da. Ho\n2016.08.15 / Gehiago irakurri\n«Hezkuntza emozionala eta Ongizatea (2016-2017)» graduondo honen helburua prestakuntza espezializatua (teoriko, tekniko eta praktikoa) eskaintzea da gaitasun sozioemozionalen arloan programa eta ekimenak proposatzen dituzten profesiona\n2016.08.09 / Gehiago irakurri\nJaengo Unibertsitateko IDEO Ikerketa Taldeak Diagnostiko eta Orientazioari buruzko III. Nazioarteko Batzarra antolatu du.«Gaurko gizartean Hezkuntza-Orientabidea» ardatza du, bi honako helburu hauek bete asmoz: «orientazioaren eg\n2016.08.02 / Gehiago irakurri\nUda ikastaroa: «Enpatia eta komunikazioaren hobekuntza»\n«Enpatia eta komunikazioaren hobekuntza» da Euskal Herriko Unibertsitateak proposatzen duen uda ikastaroaren izenburua. Begoña Ibarrola López de Davalillo psikologoaren zuzendaritzapean, bi xede bete asmoz antolatu da: pa\n2016.07.19 / Gehiago irakurri\nUIMP Unibertsitateak (Menéndez Pelayo Nazionarteko Unibertsitatea) «Hezkuntza-Coaching-a. Arrakasta komunikazio egoki baterako eta ikasgelan harreman konstruktiboetarako» izenburuko uda ikastaroa antolatu du. Alberto Rodrigo L&o\n2016.06.28 / Gehiago irakurri


inhibidore / inhibitugabe\ninhibitu, inhibi, inhibitzen 1 da ad epaiketa batean parte ez hartu.\nZortzi gazteren epaiketan inhibitu egin da Auzitegi Nazionala. Berria - Euskal Herria 2004-10-26\nKontrol eta Berme Batzordea bost kidek osatzen dute, baina haietako bat, Ricardo Burutaran, inhibitu egin zen, Donostiako hautagaitza aukeratzeko prozesuan parte hartu zuelako. Berria - Euskal Herria 2004-11-04\nDonostiako epailea inhibitua zen ordurako, eta Auzitegi Nazionalak hartua zuen kasua. Berria - Harian 2005-07-07\nDonostiako Auzitegiari inhibitzeko eskatu zion fiskalak atzo. Berria - Euskal Herria 2004-03-24\n· 2 du ad (medikuntzan eta biologian) eragotzi, oztopatu.\nBurmuineko neokortexa, hau da, kultur balioen eta gustu pertsonalen sistema, zeinek ekintzara bultzatuko gaituen edo inhibituko gaituen. Luis Elberdin «Sexua noiznahi» - 147. orr.\nHartzaile multzo bat zelula bati metaketazko konexioz lotuta baldin badago, zenbat eta hartzaileak kitzikatuago orduan eta kitzikatuagoa izango da zelula ere [...]; alderantziz, lotura inhibitzailea baldin bada, hartzailearen edo zelularen eraginak hurrengo zelularen jarduera inhibitu (=oztopatu) egingo du. Josu Zabaleta «Irudia» - Jacques Aumont - 28. orr.\nMikroorganismoen garapen eta hazkundea in vitro inhibitzeko gai den substantzia bat da septrim. Berria - Gaiak 2004-11-23\nEstatu Batuetako ikertzaile talde batek beta-amiloide proteinek sortzen dituzten plakak inhibitu ditu, laborategian, hazkuntza-hodietan egindako esperimentu batean. Herria\nDiabetesa inhibitu dute, odoleko zelulak pankreako zelulak bihurtuta. Berria - Gaiak 2004-10-01\nNahiz eta Bennett oso prestatua dagoen, are irrika duen, sindromeaz termino neurokimiko eta neurofisiologikotan pentsatzeko -berak anormaltasun kimikoaren hiztegia darabil halako kontuetan: "piztu eta itzaltzen diren zirkuituak", "bide ematen zaien jokabide primitibo, eskuarki inhibituak"-, sindromea nortasunaren zati bihurtu zaiola ere sentitzen du. Xabier Olarra «Antropologo bat Marten» - Oliver Sacks - 113. orr.


"Askotan Orenin ondora noa txikitako kontuak gogoratzera" - Araba - Alea.eus\n"Askotan Orenin ondora noa txikitako kontuak gogoratzera"\nRufino Ugaldek zortzi urte baino ez zituen bere gurasoekin eta beste sei anai-arrebekin batera Orenin herrian zuten etxetik kanporatuak izan zirenean.\n"Urtarrilaren 5a zen. Gogorra izan zen, bereziki gurasoentzako; bizitza goitik behera aldatu zitzaien: nekazariak izatetik, egun batetik bestera, Gasteizera joan behar izan zuten. Kalteordainak, gainera, barregarriak izan ziren eta Kutxi kalean atondu gabe zegoen 60 metro karratuko pisu batera joan behar izan genuen", gogoratu du Ugaldek.\nNekazal lurrak ur azpian geratu baziren ere, etxeekin ez zen berdina gertatu, eta eraikinen %80 inguru "irla batean urez inguratuta" geratu zirela azaldu du Ugaldek: "Gurea, baina, beheko aldean zegoen eta urak hartu zuen; urtegia asko jaitsi denean, dena dela, geratzen diren apurrak daude ikusgai".\n"Urtegia asko jaitsi denean geratzen diren apurrak daude ikusgai".\nUrte askoan joan izan da jaioterria bisitatzen: "Orenin Urizar parean zegoen, 300 bat metrora; eta hortaz, herriminagatik edo, askotan hurbildu izan naiz Urizarrera, eta urtegi ondoan eserita, arratsalde osoak eman ditut txikitako kontuak gogoratzen". Are gehiago, txalupa bat ere erosi zuen, herriraino gerturatu ahal izateko.\nGarai hartako oso oroitzapen onak dituela azpimarratu du: "Gogoan dut amak astero ogia egiten zuenekoa edo uda partean garia jotzen zenekoa. Garai hartan, ez zegoen makineriarik eta animalien laguntzarekin egiten zen; gu, trailu gainean gindoazen". Herrian latsarria bazegoen ere, urtean birritan edo, Zadorra errekara joaten zela ere gogoratu du: "Ume guztiak joaten ginen, eta guretzako, jai egun bat zen".\nOroitzapen guztiak, baina, ez dira gozoak. Buruan du, esaterako, jaioterrian pasatako azken udan hondeatzaile bat sartu zela eta herriko eliza dotorea eraitsi zutela: "Barruan zeuden elementu batzuk inguruko elizetan daude egun; erretaula, adibidez, Abetxukun dago. Pasarte horrek hunkitu ninduen, eskola eraitsi zutenekoa baino gehiago", esan du Ugaldek.\n"Eliza bota zutenean hunkitu nintzen, eskola eraitsi zutenean baino gehiago"\nHorrez gain, gogoan du, behin herria hustu eta hasierako urteetan, jendea eraikinetako teila eta harrien bila joaten zela txalupa batean, eta horietako batean, ontzia urperatu egin zela eta bi lagunek galdu zutela bizia. Denborarekin, etxeak jausi egin ziren, eta, gaur egun, sastrakez beteta dago guztia.\nHistoriaren zati hori gogoratzea garrantzitsua dela uste du Ugaldek: "Badago jendea, gehiago sufritu duelako edo, orrialdea pasatu eta ez duela garai hori gogoratu nahi. Ni, baina, kontrakoa naiz. Uste dut ezin dela ahanzturan geratu, ezagutarazi behar dela eta horren alde egin dut. Begi onez ikusten dut panel informatiboak jartzearen ekimena, eta baita gazteei zuzendutako unitate didaktikoak ere. Historia ezin da ahaztu".


Lantegi eta ikastetxe barik ere, kantatuko dute gogoz - Arrasate - 2017-02-04 - Goiena.eus\nLantegi eta ikastetxe barik ere, kantatuko dute gogoz\nJokin Bereziartua Lizarazu 2017-02-03 16:53\nSanta Ageda bezpera jendetsua bezain euritsua espero da biharko Arrasaten eta, zapatua izanik, ikastetxeetan zein hainbat lantegitan ezingo dute abestu. "Aste barruan gehiago kantatzen dugu eta beraz, gehiago batu", adierazi dute. Eztarriz sano dabiltza eta eskuak zabal-zabal dituzte, aurten ere jasotako dirua gehien behar dutenei emango diete-eta; jasotako guztia Caritasi emango diote.\nOhitura zaharrak mantentzen diren adierazle garbia da Arrasaten ere Santa Ageda bezpera, otsailaren 4a. Zapatuan tokatu da batzea aurten eta, alde batetik, ziur aste barruan baino abeslari, laguntzaile eta poltsero gehiago elkartuko direla baina, bestetik, ezin izango dute lantegietan edota ikastetxeetan batu. "Aste barruan tokatzen denean hobeto izaten da batzeko. Aste barruan denean gehiago abesten dugu eta beraz, gehiago batu", onartu du hainbat urtez Santa Ageda batzean irteten den Luis Sagasta Mane-k.\n12 ordu baino gehiago eskean\nGoizeko zortzietan San Juan Bataiatzailearen parrokian elkartuko dira meza entzun ostean Santa Agedako doinua abesteko. Lehen saio horren ostean bi talde egingo dituzte; batzuk Bedoña aldera joango dira –bertako baserri baten egiten dute hamaiketakoa– eta besteak Musakola ingurura –hamaiketakorako San Isidro elkartea lepo betetzen dute–. Baina zapatua izanik ohiko hainbat geldialdi ez dituzte egingo. "Taberna eta komertzio gehiagotan geldituko gara aurten", dio Mane-k.\nEguerdi inguruan alde zaharrean elkartzen dira bi taldeak, eta 14:00ak aldera udaletxe barruko eskaileretan abestuko dute. Zapatua izanik udaletxean inor egongo den galdetuta, honako hau dio, umoretsu, Mane-k: "Udaleko ordezkariak ez badira agertzen akabo, errieta egingo diegu [kar-kar]". Udaletxean lauzpabost kantu interpretatu ohi dituzte, Iñaki Maidagan zuzendariaren agindutara: "Garai baten David Arzamendi aritzen zen zuzendari baina utzi gintuen...".\nUdaletxeko saio ofizialaren ostean Leitze elkartera joango dira bazkaltzera: "Urteroko menua izango dugu, babarrunak denetariko sakramentuekin". 16:00ak inguruan irtengo dira Leitze elkartetik eta aurten eskolako umeekin egoterik izango ez dutenez Iturbide egoitza eta San Andres inguruak bisitatuko dituzte. Amaitzeko, 21:00etan Herriko Plazan egingo dute azken kantaldia.\nDirua Caritasera, "argi eta garbi"\nEguazten gauean egin zuten eguna antolatzeko batzarra eta entsegua. Jende asko elkartu zen Alkartetxean, biharko ibilbide zehatza adosteko. Ondoren, urteroko abestien errepasoa egin zuten; entsegua bera ere ikuskizun ederra izan zen.\nAurten ere Caritasi emango diote dirua: "Enpresa gehienek transferentzia bidez egiten dute ekarpena Caritasen kontu korrontera, eta ez dugu jakiten zenbat diru jasotzen den. Caritasek urtero esaten digu zenbat jaso den eta nora bideratu duten. Kontuak argi eta garbi, beti".\nIñaki Maidagan: "Garai bateko zaletasuna galdu egin da"\n1991n irten zen lehen aldiz batzera eta azken urteetan zuzendari moduan dabil. Gustura, bere saltsan.\nEgun berezia Santa Ageda bezpera, ezta?\nOso egun polita izaten da. Denetarik izan dugu, egun eguzkitsu zoragarriak eta sekulako elurteak. Giroa eta umorea itzelak izaten dira. Abesten zein zuzentzen, oso gustura ibiltzen naiz.\nGazteek makilari eutsiko diote?\nGu baino nagusiagoak ere ardura bazuten, baina Goikobalu sortu zenean belaunaldi aldaketa eman zen. Jende gaztea gerturatzea nahiko genuke, baina ukaezina da garai bateko kanturako zaletasuna galdu egin dela. Hala ere, giro ederra izaten dugu eta kantuak, hiru edo lau ahotsetara abestu arren, ez dira zailak. Ateak irekita ditugu edonorentzat.\n'Santa Ageda. 1931'\nUbane Madera 2017 urt 31 Arrasate\n"Gorbatadun asko, ezta? Eta txapel ugari. Zertan ari ziren argazkiko lagun horiek? Aitortu behar dut zeharo harritu nintzela, argazkiaren atzealdea...


Dikeko eta Kofradiako Planari buruzko erakusketa uztailaren 22tik 30era izango da zabalik Arraunetxen, eta informazio-saioa uztailaren 23an egingo da - Orioko Udala\nDikeko eta Kofradiako Planari buruzko erakusketa uztailaren 22tik 30era izango da zabalik Arraunetxen, eta informazio-saioa uztailaren 23an egingo da\nGaur, uztailak 21, zabaltzekoa zen erakusketa, baina, arazo tekniko batzuk tarteko, prestaketa-lanak atzeratu egin dira eta bihar zabalduko da, arratsaldean. Informazio-saio irekia, berriz, uztailaren 23an egingo da, 19:00etan, Arraunetxen bertan.\nDikeko eta Kofradiako eremu ez-jarraituko aldaketa puntuala\nOrioko Hiri Antolamenduko Plan Orokorra Dikeko eta Kofradiako eremu ez-jarraituan aldatzeko tramitazioa abiatu du Udalak eta, tramitazio horren barruan, herritarrek parte hartzeko plan bat jarri du martxan, aldaketaren sustatzailearekin batera.\nHerritarrek jakin dezaten zein den planteatzen den aldaketa, erakusketa jarriko da Arraunetxen uztailaren 22tik 30era bitartean eta nahi duten guztiek bisitatu ahal izango dute. Erakusketa hainbat panelez osatuta dago eta, panel horien bidez, Dikeko eta Kofradiako eremu ez-jarraituan planteatzen den garapena azaltzen da, datu zehatzak emanez: eraikiko den etxe-kopurua, horien ezaugarriak, espazioen antolamendua, dotazioak…\nErakusketa egun eta ordu hauetan izango da zabalik:\nUztailak 22, 18:00 - 20:00\nUztailak 23, 10:00 - 12:00\nUztailak 27, 18:00 - 20:00\nUztailak 28, 10:00 - 12:00\nUztailak 29, 18:00 - 20:00\nUztailak 30, 10:00 - 12:00\nIkusita erakusketa beranduago zabalduko dela, Udalak, jendeak erakusten duen interesaren arabera, baloratuko du ea merezi duen egun batzuk gehiago luzatzea abuztuaren hasieran.\nInformazio-saioa uztailaren 23an, 19:00etan\nErakusketaz gain, jendaurreko informazio-saio bat egingo dute aldaketaren sustatzaileek. Dikeko eta Kofradiako Kontzertazio Batzordea da Plan Orokorraren aldaketa hau sustatu duena eta proiektua idatzi duen taldeak emango ditu azalpenak informazio-saioan.\nSaioa uztailaren 23an egingo da, Arraunetxen bertan, 19:00etan hasita, eta irekia izango da interesa duten guztientzat. Bilera horretan, xehetasunez azalduko dira planeamendu-aldaketaren alternatibak eta helburuak, proposamenak, egindako txostenak eta abar. Aldaketa-proiektua idatzi duen taldeak gidatuko du saioa eta bertaratuen galderei erantzungo die, proiektuaren arrazoiak eta justifikazioak argituz.\nInformazio-saioa egin ondoren, 10 eguneko epea irekiko da interesa duen edozein herritar edo elkartek egoki iruditzen zaizkion iradokizunak edo alegazioak aurkezteko.\nErakusketan jarritako informazio-panelak hemen ere ikusi eta deskargatu daitezke, PDF formatuan:\nDikeko eta Kofradiako eremu ez-jarraituaren aldaketa puntualari buruzko informazioa (PDF)\nNorbaitek informazio zehatzagoa nahi badu, Udalera jo besterik ez du eta han ikusi ahal izango ditu espedienteko dokumentuak.


Gure Esku Dago erabakitze eskubidearen aldeko dinamikaren motorra berotzen ari da Bilbon - Uriola.eus\nGure Esku Dago erabakitze eskubidearen aldeko dinamikaren motorra berotzen ari da Bilbon\noua 2014-03-19 10:42 Jendartea\nAurreko asteburuan Deustun eta Miribilan egindako esku erraldoiaren osatzearekin eta ondoren Urretxindorra ikastolako frontoian egin zen bazkariarekin abiada hartu du ekimenak Bilbon. Ostegunean hitzaldi bana dute Indautxuko eta Txurdinagako auzokideek. Larunbatean, berriz, Esku Erraldoia egingo dute Arriagan. Datorren 29rako ekitaldi nazionala iragarri dute Bilboko Etxetxuan.\nMiribilako bazkaria | Ikusi handiago | Argazki originala\nEguraldia lagun, Miribila-San Adriango Gure Esku Dago taldeak egun ederra antolatu zuen pasa den larunbatean Miribilan. Eguna kalejira batekin hasi zuten. Ordu biak aldera esku erraldoia osatu zuten bertako plazan. Ondoren, 200 pertsona inguru batu ziren Urretxindorra ikastolako frontoian sagortegiko menua dastatzeko.\nDeustun ere, esku erraldoia egin zuten larunbatean San Jose jaien egitarauaren baitan eta bertan ere jendetza batu zen ekainaren 8ko hitzorduari babesa agertzeko.\nAste honetan bertan hitzaldi bana antolatu dituzte Indautxuko eta Txurdinagako Gure Esku Dago taldeek. Lehenengoan Jesus Mari Larrazabazal, Iñaki Zarraoa, Iñigo Landa, Gabirel Ezkurdia, Dani Gomez eta Sonia Gonzalez solasean arituko dira Ane Zabalak moderatzile lanak egingo dituelarik. Erabakitzeko eskubideari bidea zabaltzen izango da Indautxu hotelean, ostegunean, arratsaldeko 20:00etan jorratuko duten gaia.\nTxurdinagan, berriz, Kataluniako bideari emango diote garrantzia. Horretarako bi pertsona gaian oso jantziak arituko dira, alde batetik, Amparo Lasheras soziologoa eta, batez ere, haren kazetari ibilbideagatik ezaguna eta bestetik, Fermi Rubiralta Hospitalet de Llobregateko Historian lizentziatu eta Zientzia politikoetan doktore euskalduna. Fermik hainbat liburu eta artikulo idatzi ditu kataluniako mugimendu independentistari buruz. Txurdinagako hitzordua ostegun honetan arratsaldeko 18:45ean izango da Birjinetxe eskolako areto nagusian.\nLarunbatean esku erraldoia osatuko da Arriaga plazan goizeko 11:30ean. Iragarri duten eguraldi txarrari aurre egin beharko diote bilduko diren lagunak. Txalapartariek, dantzariek, musikak, bertsolariek , grafiteroek eta abarrek girotuko dute eguerdia eta bilbotarrek metroak erosteko aukera izango dute.\nMartxoaren 22an ere bigarren hitzordu bat dago; Bilbo Zaharreko Gure Esku Dago taldeak erabakitzeko eskubidearen aldeko jaia antolatu baitu. 11:00etan, auzokideen iritzia batzen duen bideoa grabatuko dute; 15:00etan, herri bazkaria egongo da; 17:30ean, tailerren txanda; eta 18:30ean, batiko jolasetan parte hartzeko aukera emango dute. Ekintza guztiak Bilbo Zaharreko plazan egingo dira.\nAmaitzeko hilaren 29an ekitaldi nazionala egingo da Bilbon arratsaldeko 17:30ean La Casilla aretoan. Bertan parte hartuko dute alderdi ezberdinetako politikari ezagunek eta kulturako eta abarreko pertsona esanguratsuek. Hainbat ezusteko izango direla zabaldu da. Arratsaldeko 16:30ean kate erraldoia osatuko dute Arte ederretako museotik La Casilla aretora.\nGure Esku Dago Euskal Herrian erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamika da, 2013ko ekainaren 8an hasi zena. Euskaldunon erabakitzearen eskubidearen alde herri aktibazioa eta atxikimendua lortzea duena hasierako helburu. Ezaugarria: anitza eta parte-hartzailea izatea, tokian tokiko ekimenei aterkia eskainiz. Erabakitze eskubidearen alde indarrak metatu nahi dituzte Euskal Herrian bizi den gatazka politikoaren iturburua delako, aldarrikapen prepolitikoa delako, oinarri demokratiko bat sortzearen alde.\nGauzak horrela, 123 kilometro; horixe da Durango eta Iruñea artean dagoen tartea eta Gure Esku Dago dinamikak ekainaren 8rako antolatu duen giza katearen luzeera. Eskuz esku, herritarrek osatuko dute kate hori, 50.000 lagun baino gehiago batzeraino.\nEgitarauaren sendotzea aurtengo Deustuko jaien bereizgarri\nBertsotan emango die hasiera Mikeldik aurtengo Deustuko jaiei\n2014/03/18 - 2014/03/21\nTxurdinagako Birjinetxe eskolako areto nagusia\n“Gure eguneroko elikaduraren oinarria landare jatorriko elikagaiak izan beharko lirateke”\nEtxegabeentzako aterpe plaza gehiago jarriko ditu udalak egunotan\nAnbulatorioen ateetan egin dute protesta osasungintza duin baten alde\nErailketa matxista salatuz hasi behar izan dute urtea\nTuterako hilketa salatzeko kontzentrazioa egingo dute iluntzean\nOsasungintza duina eskatuko dute auzoz auzo\nKalitatezko osasungintza eskatu dute urte berrirako\nTranbia Zorrotzaurre uharteraino iritsiko da\n“Prostituzioaren ikusezintasunak arriskutsuago bihurtzen du lanbidea”\nKalera, Osakidetza babestera


hnefatafl jokoen familia - Jokoenea\nhnefatafl jokoen familia\nalea evangelii bikingoen jokoa hnefatafl tablut\nXakea Europara iritsi baino lehen, Europako eta Amerikako iparraldean beste taula-joko batzuk zeuden zabalduta, tafl jokoen familiakoak hain zuzen. Tafl zen izen zaharra eta gero hnefatafl (erregearen taula, edo hitzez hitz, ukabila mahai-jokoa) izena hartu zuen. Eskandinaviatik zetorren hnefatafl izeneko jokoa ezaguna zen Europako iparraldean. Nordikoen bidaiei esker, jokoa Estonia, Ukraina, Errusiako eta Alemaniako eskualde batzuetan jokatzen zen, baita Frantziako iparraldean, Eskozian, Eiren eta Ingalaterran ere; eta, itsasoaren beste aldean, Islandian, Groenlandian eta, akaso, Ipar-Amerikan ere. Xakearen ospeak soilik amaitu zuen hnefataflen garaia.\nEz dugu pentsatu behar, ordea, hnefatafla Eskandinavian jokatu zen joko bakarra izan zenik. Hala-tafl, azeria eta antzarak jokoa, Grettis saga (Grettir-en saga) islandiarrean aipatzen da; Finnur Jonsson doktoreak, literaturaren historialariak, uhartearen iparraldean bizi zen apaiz anonimo batek o.a. 1300 ondoren idatzi zuela uste zuen. Willard Fiske-k iradoki zuen azeria eta antzarak jokoa beranduagoko sagetan aipatzen den freystafl joko bera izan zitekeela. Errota jokoak ere bikingoen eta anglosaxoien joko-taulen atzeko aldean agertzen dira maiz. Horietaz gain, aurkikuntza arkeologiko batzuek taulak moduko jokoa erakusten dute, kvátra edo kvátrutalf deitua.\nHnefatafl karratu txikitan banatutako taula karratu batean jokatzen da, beti aldeko karratuen kopurua bakoitia izanik. Hnefi (errege) bat erdiko karratuan dago beti, bere aldeko gerlariz inguratuta. Taularen ertzetan, aldiz, haren kontrako gerlariak daude, prest hnefia harrapatzeko. Azken gerlariak hnefiarenak halako bi dira. Ertzetako gerlarien helburua hnefia harrapatzea da; hnefiarena, ordea, taularen ertz batera iristea da. Pieza guztiak ortogonalki mugitzen dira. Aurkariaren piezak tartean hartuz harrapatzen dira, ortogonalki.\nHnefatafl jokoak xake bezalako aurrez aurreko jokoen eta azeria eta antzarak bezalako ehiza-jokoen nahasketa dirudi. Aurrez aurreko jokoekin elkarren aurkako bi multzo izatea partekatzen du; horrez gain, elkar harrapatzen dute, eta alde batek erregea du eta partida galtzen du erregea galtzen duenean. Ehiza-jokoekin, ordea, bi multzoak kopuruz desberdinak izatea partekatzen du; horrez gain, bi multzoak ez daude aurrez aurre, bata bestearen inguruan baizik, eta helburuak ere desberdinak dira.\nAieru asko egin dira hnefatafl jokoa beste jokoekin identifikatzeko. Baina Fiskek aieru horiek guztiak erraz baztertu zituen, jokoa berreraikitzea lortu ez bazuen ere.\nJoko zahar askorekin gertatu zen bezala, hnefatafl ez zen inoiz estandarizatu, inprimategia sartu aurretik zabaldu zelako eta, horrela, bere ospea apaldu egin zen. Haatik, aldaera asko egon ziren, leku batetik bestera desberdinak. Ezezagun batekin jokatzerakoan, ohitura zen jokoa zein araurekin jokatuko zen adostea. Horren frogak ikus daitezke arkeologoek aurkitutako taulen tamaina desberdinetan eta eskuizkribuetan. Taularen tamainak 7×7 laukitik 19×19 laukira doaz. Aldaera gehienak galdu dira; arau idatzien bi multzok baino ez dute iraun, bata oso datu gutxirekin eta bestea hutsune batzuekin. Hala ere, arauen bi multzo horiek, istorioen, poemen eta beste literatura batzuen pistekin batera, jokoa bizirik mantentzen lagundu dute.\nGure aldaera modernoak eta historikoak desberdinak izan daitezke, baina aurreko aldaerak ere desberdinak zirenez, joko horiek guztiek hnefatafl izena ere merezi dute.\nMitologia nordikoak jainkoek denbora hasi zenetik jokatu dutela dio, eta Ragnarök-en ondoren, mundua amaitzen duen guduaren ondoren, jainkoek belarrean sakabanatuta aurkituko dituzte urre-koloreko piezak, berriro hartzeko prest eta jokoa berriz hasteko prest. Hnefataflen joko baten aipamen zaharrena Voluspa-n agertzen da, 1064 baino lehen datatutako munduaren jatorriaren eta amaieraren kontakizun eskandinaviarrean, eta dio Ulsterreko errege mitikoak bere egunaren herena dedikatzen zuela bere erresumako heroi garrantzitsuenei aurre egiteko. Literatura-iturriek hnefatafl jokoen aldeko jarrera erakusten dute Eskandinavian, baina baita Ingalaterran ere. Taflaren aipamena duten sagen artean, jokoari buruzko informazioa ematen duen bakarra Frithiof-en saga da, non Frithiof hnefataflean ari den Björn-ekin. Fornaldar saga islandiarrak kontatzen du bi gerlari hnefatafl jokoan ari zirela erregearen mezulari bat iritsi zenean. 1256 aldera idatzia, sagak hainbat mendetako aurreko gerrak kontatzen ditu, beraz, IX. mendearen erdialdetik hnefatafl izan zela egiaztatzen du.\nZiurra da hnefatafl Eskandinavian sortu zela. Baina gogoeta berriek joko erromatar eta greziarrekin lotzen dute. Joko erromatar eta greziar horiek, ordea, aski diferenteak dira, guztiz bereizitako joko gisa sailkatzeko.\nErromatarren latrunculi-a iparraldera iritsi zelako frogak daude. Joko erromatar hori greziarren petteia, maiz polis deitutako, jokoaren garapena omen da. Baina, hnefataflek ez bezala, hark bi alde berdinak zituen. Petteiak ere ez zuen taula estandarrik, ez zeukan erregerik eta pieza guztiak berdinak ziren. Ortogonalki mugitzen ziren eta piezak tartean hartuz harrapatzen ziren. Hala ere, petteia nola jokatzen zen ez dago erabakita.\nErromatarrek greziarren jokoa hartu eta haien inperioan zehar zabaldu zuten. Literaturan o.a. IV. mendearen bukaera arte aipatua izan da, baina aipamenak urriak dira eta desberdinak; beraz, gehiago iraun zezakeen. Neurri desberdinetako taula angeluzuzenak aurkitu dira Inperio Erromatarrean, 7×8 laukitik 10×13 laukira.\nBi ezaugarri lotzen dituzte greziarren petteia eta erromatarren latrunculi jokoak hnefatafl jokoarekin: bat, piezen mugimendu ortogonala da; bestea, piezak tartean hartuz harrapatzeko era da.\nAurkikuntza interesgarri bat da Ingalaterrako Essex eskualdeko Stanway-koa. Izan ere, o.a. I. mendeko britaniar baten hilobian, joko baten taularen ertzek baino ez dute iraun, egurra usteldu delako. Baina beira urdinezko eta zurizko piezak taulan aurkitu ziren, joko bat hasi balitz bezala. Taulak hamabi laukiko zortzi errenkada ditu, eta hamahiruna pieza jokalarientzat. Pieza gehienak lehenengo errenkadak zeuden lerrokaturik, baina batzuk lauki bat edo bi aurreraturik zeuden. Horrek iradokitzen du partida hasieran piezak taulan zeudela, eta petteian ez zen horrela. Horrez gain, bi pieza aurrerago aurkitu ziren, alde bakoitzeko bat. Bata bere taldekideak baino txikiagoa zen eta bestea hankaz gora zegoen, gainerakoetatik bereizteko.\nPieza estra horien frogak leku gehiagotan aurkitu dira. Baina testu erromatarrek ez dute argitu pieza horien eginkizuna. Ekialdeko nard izeneko joko batek (ez nahasi taulen antzekoa den jokoarekin) lagundu du hori ulertzen. X. mendean deskribaturik, jokalari bakoitzak zortzi fitxa eta errege bat zituen, zeinak “lesiorik gabe mugitu behar luke”en. Beraz, garaiezina zirudien.\nDanimarkako bi aurkikuntza arkeologikok erakusten dute joko horiek iparraldera iritsi zirela. Lehena Vimose joko-taula da, 1848an lokazti batean aurkitua eta o.a. 400 inguruan dataturik. Ezagutzen den taularik handiena da, 18×18 lauki ditu eta errege bat eta 24 defendatzailerekin eta 48 erasotzailerekin jokatuko zen. Gehiena usteldurik dago, baina hamazortzi laukiko bi lerro geratzen dira. Horrelako hiru taula aurkitu ziren, eta atzeko aldean, duodecim scripta jokoaren markak zeuden. Badirudi lauki-sarea latrunculi jokoaren bertsio handiago batean erabiltzen zela.\nBeste aurkikuntza Gallehus-en urrezko adarrak izenekoa da, o.a. 500 ingurukoa. Adar horietako baten irudi batek bi lagun taula-joko batean arituz erakusten du. Taula karratua da eta piezak ertzen inguruan ditu, baina jokoa ezezaguna da.\nHnefataflen aurkikuntza zuzenak VII. edo VIII. mendekoak dira. Batzuetan piezen multzo osoa aurkitu da, errege batekin eta bi jokalarien piezak. Beste batzuetan, pigmentuak galdu dira, baina errege bana agertzeak hnefatafl dela iradokitzen du. Erregeak tamainengatik edo formengatik bereizi ohi dira. Batzuetan erregeak gurutze bat darama markaturik; batzuetan erregeak giza itxura du eta gerlariak abstraktuak dira.\nBeira erdiesferikoko 25 joko-pieza.\nBirka, Bj 750, Adelsöh, Uppland, Suedia.\nArgazkilaria: Jens Mohr, The Swedish History Museum/SHM (CC BY)\nBale-hezurreko 19 joko-pieza eta mortsa-hortzeko bi dado.\nBirka, Bj 581, Adelsö, Uppland, Suedia.\nArgazkilaria: Ola Myrin, The Swedish History Museum/SHM (CC BY)\nSuediako Björkö irlan dagoen Birka-ko aztarnategi arkeologikoak IX. edo X. mendeko pieza asko eta hainbat taularen hondarrak ditu. Taulak egurrezkoak izanik, usteldu dira eta ertzetako metala baino ez da geratu. Piezak beiraz, hezurrez, mortsa-boliz eta anbarez egina daude. Oslotik gertu dagoen Gokstad-en, IX. mende amaierako 13×13 laukiko taula bat aurkitu dute. Lauki batzuk ilunduta daude, jokoa laukietan jokatzen zela erakutsiz. Taularen atzeko aldean, bederatziko errota jokoaren taula dago.\nVIII. mendean, nordikoen ekintzak ugaritu ziren, bai mendebalderantz bai ekialderantz. Itsaso Baltikoaren itsasertzak haien jomugak ziren. Erasoaldi horietan utzitako hnefataflen aztarnak daude. Esaterako, Estoniako Salmoko zorigaiztoko oldarraldian, bikingoak beren ondasunekin lurperatu zituzten hobi komun batean; horien artean hnefatafl-piezen multzo bat. Ekialdean, Istanbuleraino iritsi ziren Errusian zehar; eta mendebaldean, nordikoen kokalekuak finkatu ziren Ipar itsasoaren itsasertzetan: Normandian, Ingalaterran, Eskozian eta Eskoziako irletan. Taula eta pieza asko aurkitu dira kokaleku horietan. Hnefatafl-taula batzuk aurkitu dira Eskozian, gehienak 7×7 lerro-sareak dira harri biluzian zakarki grabatuak, erdiko puntu markatuarekin. Baina 9×9 lerroko taulak ere ezagunak ziren.\nBikingoak Eiren kokatu ziren eta IX. mendean kokaleku bat eratu zuten Dublinen. Haiekin eraman zuten hnefatafl jokoa eta zeltek hartu zuten. Eireko jokoen taulak ere 7×7 lerro-sareak dira. Lau joko-taula, gutxienez, aurkitu dira eta horietako bat harri grabatua da, Eskozian bezala, baina horrek izkinak ere markatuak ditu, zentroa bezala. Egurrezko joko-taula oso bat aurkitu zuten Ballinderry-ko laku bateko etxebizitza batean. Taulak zentroa eta izkinak markaturik ditu. Hagin-zurezko pieza bakar batean landua, kirtenak eta dekorazio korapilatsua ditu. Waterford eta Knockanboy-n antzeko bi taula aurkitu dira, osatu gabeak eta apaingarri gutxiago dutenak.\nOlerkiek iradokitzen dute taula horiek brandub, hnefatafl forma txiki bat, jokatzeko erabili zirela. Olerki horiek erakusten dute jokoa errege batekin eta lau defendatzailerekin jokatu zela zortzi erasotzaileen kontra; zenbaki egokiak taula txikirako. Poema batek erdiko laukiari egiten dio erreferentzia, Tara-ko errege-gaztelu gisa; gero branan-i (erregeari), zuzentzen zaio:\nNik zure arreta eskatuko nizuke, oi! hortz zuria!, brananaren berezko diren lauki nobleen gainean (tara, cashel, croghan, naas, oileach), utzi zuk bete ditzazun.\nAlea Evangelii eskuizkribuaren f5v orria.\nOxforeko Corpus Christi College-ko presidentearen eta kideen baimenarekin.\nMarkatutako bost laukiak erdikoa eta izkinetakoak direnez, horrek iradokitzen du erregeak taularen izkinetara iritsi behar zuela irabazteko.\n1140. urte inguruko Eireko eskuizkribu batek Ingalaterra anglosaxoian, Atheslstan erregearen gortean, 924tik 939ra, jokatutako joko bat aipatzen du. Eskuizkribuak ezagutzen den hnefatafl jokorik handienaren diagrama bat erakusten du. Alea evangelii izenarekin ezagutzen da eta 19×19 lerro-sare batez osatutako taula da. Eskuizkribuak jokoaren ideia lauso batzuk besterik ez du ematen; izan ere, jokoa alegoria erlijioso gisa erabiltzen du, ohikoa zena Europan. Are gehiago, 200 urte igaroak ziren jokatzen zenetik eskuizkribua idatzi arte. Hauxe da jokoari buruz esaten duen guztia:\nNorbaitek joko hori erabat ezagutuko balu, irakaskuntza honetako ikasgai guztiak baino lehen, sakon ezagutu behar ditu zazpi hauek: argitasuna, dukeak eta kondeak, defendatzaileak eta erasotzaileak, hiria eta gotorlekua, eta bederatzi urrats bi aldiz gehiago. [...] Lau gizoneko taldeak, kanpoko lau angeluetan, joko-mahaia apaintzeko daude han.\nDefendatzaileak eta erasotzaileak bi jokalarien piezak dira. Hnefataflari buruzko beste dokumentu batzuetan erdiko laukiari gaztelu deritzote; beraz, hiria eta gotorlekua taularen zatiak izan daitezke. Bederatzi urrats dira erregearen posiziotik ertzera dagoen distantzia, baita ertzetik izkinara joateko ere; hori izan daiteke, beraz, erregearen helburua.\nJokoa Irlanda baino mendebalderago eraman zuten bikingoek. Izan ere, bikingoak Islandian kokatu ziren eta jokoa beraiekin eraman zuten. Islandian idatzi zituzten nordikoek sagak, gaur egun arte bizirik irauten lagunduz. Saga ugarik aipatzen dute hnefatafl jokoa, baina nola jokatzen zen azaldu gabe, ezta Eireko eta Ingalaterrako jokoetan bezainbeste gako ere eman gabe. Sagek laguntzen dute hnefatafl jokoa kultura nordikoaren testuinguruan kokatzen. Sagek esaten digute noble gazteei irakasten zietela jokoan, jokoa estimatua zela funtsezko trebetasun gisa, eta gizonek zein emakumeek jokatzen zutela. Hala, Rognvaldr, Orkney-ko jarl (Orkney-ko kondea), "taflen jokoan indartsua" izateaz harro zegoen. Rigsthulan (Rig-en kanta), 1200. urtea baino lehen, haurrak igerian eta tafletan jolasten ikasten ari zirela esaten da.\nIslandiatik haratago ere jo zuten nordikoek, eta Groenlandian eta kontinenteko Newfoundland-en ere kokatu ziren tarte labur batez. Groenlandiak, azkenean, bere klimarekin konkistatu zituen; halako moduan, non 1500ean amaitu zen nordikoen asentamendua. Bertako Inuit herriarekin harremanetan jarri baziren, badirudi inuitek ez zutela hartu hnefatafl. Groenlandian, hala ere, hnefatafl jokoaren taulak aurkitu dira.\nVI. mende inguruan, xake jokoa asmatu zuten Indian. Handik, oso azkar zabaldu ziren lau haizeetara, hainbat aldaera eta hainbat izenekin. X. mendean Europara iritsi zen indarrez hartutako hegoaldeko herrietatik, baita Inperio Bizantziarretik ere. Denboraren poderioz, xakeak bere bidea egingo zuen iparralderantz; Ingalaterrara XI. mende inguruan iritsi zen, Eskandinaviara XII. mendean eta Islandiara XIII. mendean.\nXakeak sei pieza desberdin ditu eta horrek aukera zabalagoa eman zien artisauei haien trebetasuna erakusteko, eta erosleei haien aberastasuna frogatzeko. Hnefataflek, ordea, bi pieza desberdin besterik ez zuen. Errege dotoreenak ere defendatzaile eta erasotzaile hemisferikoak izaten zituen lagun.\nKontua da xakeak hnefatafl ordeztu zuela denbora-pasa erakargarri gisa nobleen artean. Istorioak aldatuz joango ziren eta hnefatafl agertzen zenean, xake esan edo transkribatuko zen. Horrela, pixkana baztertzen joan zen. Xakea eskuratu ezin zuen herri txiroak hnefatafl jokatuko zuen, eta eskualde urrunetan gehiago iraun zuen. Irlandako olerkiek XVII. mendera arte aipatu zuten hnefatafl, eta Galesen berdintsu iraun zuen. Eskandinaviako iparraldean, Sami herriak hnefatafl mota bat jokatu zuen Laponian XVIII. mendera arte.\nGalesko hnefataflen aldaerari tawlbwrdd (jaurtiketa-taula) deitu zioten eta nazioaren kulturan zuen posizioak haren iraunkortasunari lagunduko zion. R. C. Bell-en ustez, jokoaren izenak iradokitzen du dadoren bat erabil zitekeela jokoan. X. mendean gobernatu zuen Hywel Dda-ren legeen arabera, haren zerbitzura sartzen ziren ofizialei opari batzuk ematen zizkieten, horien artean tawlbwrdd bat. Eta lege horiek Ingalaterrak Gales XIII. mendean konkistatu arte iraun zuten. Tawlbwrdden materialak eta balioa ofizialaren mailaren araberakoa zen. Lege haiek esaten dute, garai hartan, tawlbwrdd errege bat eta zortzi defendatzailerekin jokatzen zela hamasei erasotzaileren kontra. Jokoak XVI. mendera arte jarraitu zuen, bitxikeria bihurtzeko bezain arraroa zenenean. 1587ko eskuizkribu batek 11×11 laukiko taula bat eta jokoaren arau batzuk ditu:\nAurreko taula zentroan dagoen errege batekin jokatu behar da, eta ondoan dituen laukietan, hamabi gerlarirekin, eta hogeita lau hura harrapatzeko zain daude. Horiek jarriko dira, sei taularen edozein ertzetako erdiko laukietan eta sei erdiko laukietan. Bi jokalarik mugitzen dituzte piezak, eta erregearen aldeko bat erasotzaileen artean badator, hilda dago eta jokotik botatzen da; eta erasotzaileetako bat erregearen bi gerlariren artean badator, gauza bera. Erregea bera erasotzaileetako biren artean badator, eta esaten baduzu "begiratu erregeari" leku horretara joan aurretik, eta berak ezin badu ihes egin, harrapatu egiten duzu. Besteak gwrheill esaten badu eta bien artean badoa, ez dago kalterik. Erregeak marra jarrai badezake, alde horrek jokoa irabazten du.\nHnefataflak gehiago iraun zuen Laponian. Sami herriak hartu zuen eta XVIII. mendera arte jokatu zuen. Han aurkitu zuen Carl Linnæus, Lineo, botanikari suediarrak 1732an Laponia esploratzera joan zenean; natura ez ezik, herriaren ohiturak ere jaso zituen bere eskuizkribuetan. Bidaia hartan hainbat joko ikusi zituen, eta horien artean tablut izenekoa. Ordurako hnefatafla desagertuta egongo zen Suedian, Lineok berritzat hartu baitzuen tablut jokoa.\nSamiek orein-larruzko taulak egin zituzten, eta lauki-sarearen patroia modu landuan bordatu zuten. Piezak gaurko xake-piezak bezain forma korapilatsuan zizelkatzen ziren. Erregea eta zortzi defendatzaile zeuden hamasei erasotzaileen kontra. Defendatzaileek errege suediarra eta haren zaindariak ordezkatzen zituzten, eta erasotzaileak moskutarrak ziren. Baliteke hori arestiko 1700-1721eko Ipar-Gerra Handian edo aurreko bi mendeetan Suedia eta Errusiaren arteko beste gatazka batzuetan inspiratuta egotea. Jokoa XVIII. edo XIX. mendean desagertu zen, eta liburu batzuetako oharretan baino ez zen agertzen.\nTablut taularen marrazkia eta erregelak latinez.\nLineoren Iter Lapponicum eskuizkribua, 135. orria, 1732.\nCopyright Linnean Society of London.\nZoritxarrez, Lineoren eskuizkribuak urteak eman zituen irakurri gabe. Haren semeak James Edward Smith-i saldu zizkion eta hamarkada batzuen buruan horrek ingelesera itzuli zituen, 1811n. Tablutari buruzko datuek aldeak zituen Lineoren jatorrizko bertsiotik, kontraesan eta errepikapen batzuk zirela-eta. Tamalez, Smithek argitaratu zituen arauek ez zuten joko orekatu bat lortu, erregeak ahalmen handiegia baitzuen.\nerregea, suediarrak eta moskutarrak.\nAurrerago, jokalari askok arau horiek garatu zituzten, beste iturri historikoak erabiliz edo eskarmentuan oinarrituz. Horrek hainbat joko ekarri zituen, tablut edo hnefatafl izenekin. Merkaturatutako lehen hnefatafla Jaques of London konpainiak egin zuen 1855ean Imperial Contest (Lehiaketa inperiala) izenpean. Testuingurua Krimeako gerran kokatu zuen eta arauak Smithen 1811ko arauetan oinarritu zituen, arau batzuk aldatu gabe utziz eta beste arau batzuk hobetuz.\nJaquesek ez zuen bere jokoa tablut izenarekin eman, eta horrek ekarri zuen une hartan kritika batzuek joko original gisa goretsi izana. Ez zuten ezta hnefataflarekin ere lotu eta batzuek xake gisa tratatu zuten. Azkenik, H. J. R. Murray-k 1811ko itzulpenaren berri izan zuen A history of Chess liburua idazten ari zenean. Murrayk tawlbwodd jokoaren deskribapena ematen zuten Galeseko iturrien berri zuen, baita hnefataflaren Islandiako sagetako erreferentziak ere. Horrek eraman zuen Murray tablut eta hnefatafl jokoak erlazionatzera. Baina, Murrayk ez zuen Jaquesen Imperial Contest jokoaren berri eta, beraz, Smithen arauak eman zituen A History of Board Games Other Than Chess liburuan. Hala ere, Murrayren eragina handia izan zen hurrengo lanetan.\n1940ko hamarkadako aldizkari akademikoetako artikuluek ekarpen handia egin zioten jokoaren azterketari, tawlbwodd eta brandub jokoak hnefatafl jokoaren aldaera gisa emanez. 1960an, Bellek Board and Table Games liburua argitaratu zuen. Baina, aditu horiek guztiek Murrayren arauak eman zituzten, aldatu gabe. Konpainia batzuek jokoa saldu zuten arau horiekin. Beste konpainia batzuk, ordea, hobekuntzak egiten saiatu ziren, hnefatafl jokoaren aldaera asko sortuz.\n1960ko hamarkadatik aurrera, jokoa testuinguru desberdinetan garatu zen: James Bond-en Goldfinger pelikula; 1970ko hamarkadan, Papillon liburuak eta pelikulak aldaera bat eman zuten Papillon’s Escape (Papillonen ihesa) izenarekin. 1980ko hamarkadan hnefatafl jokoaren bertsio zabalduena argitaratu zuten The Viking Game (Bikingoen jokoa) izenarekin.\nAzken urteotan taula-jokoek garapen handia jasan dute. Hnefatafl jokoak ere horren eragina izan du. 1965ean, breakthru jokoa asmatu zuen Alex Randolph-ek. 2002an, Discworld Emporium-ek thud izeneko jokoa atera zuen; hnefataflean inspiratu zela dirudi, nahiz eta antza azalekoa izan. Brandubh: celtic royal chess jokoak hnefataflaren eta xakearen ideiak hartu zituen joko berri bat sortzeko.\nGaur egun ohikoak dira hnefatafl-txapelketak. 2008an, txapelketa bat egiten hasi ziren Fetlar irlan, Eskoziako Shetland Irletan. Fetlarreko antolatzaileek bere arau propioak proposatu zituzten, the viking game jokoaren arauetan oinarrituta. Arau horiek onartu dira mundu osoko txapelketetan.\nInternetek ere paper garrantzitsua jokatu du hnefatafl jokoak eta txapelketak zabaltzen.\nMerkatuan ikusten den hnefatafl mota zabalduena 11×11 laukiko taulan jokatzen da eta bikingoen jokoa izena eraman ohi dute.\nBallinderry-ko joko-taula eta brandub\n1932an zurezko taula bat lurpetik atera zen crannog edo lakuko etxebizitza batean, Ballinderryn, Moatetik gertu, Westmeath, Eire. Bi puskatan aurkitu zen, baina osorik, eta, orain, Eireko Museo Nazionalean dago, Dublinen. 24 cm2 luze-zabal da, eta hagin-zurezko pieza bakar batean landuta dago. Joko-gunea 49 zulo txiki dituen 7×7 zuloko sareta bat da, joko-pieza sendoak sartzeko. Erdiko zuloaren inguruan bi zirkunferentzia daude. Lau izkinetako zuloak koadrante batekin daude mugatuta. Ertza oso apainduta dago eta estiloagatik badirudi Dublinen egina zela. Taulak bi kirten ditu, buru gisa landuak, eta, horien bidez, jokalariek taulari heltzen zioten. Taula X. mendekoa da. Dublingo izateak iradokitzen du bikingoen taula bat zela; baina, taula aurkitu zen lekuak erakusten du bertako herriak erabiltzen zuela.\n(c) National Museum of Ireland.\nTaulan jokatzen zen jokoaz eztabaida zabala egon da hasieratik. 1933an aurkikuntza dokumentatu zuen H. O. Hencken-ek uste zuen azeri eta antzarak bezalako ehiza-joko baterako izan zela. Murrayk (1951) hnefatafl jokoarekin identifikatu zuen. E. MacWhite-k (1946) hnefatafl familiaren Eireko aldaera den brandub jokorako egokia izatea proposatu zuen. Bellek (1979), bestalde, uste zuen taula Eireko beste joko baterako zela, fithcheall jokorako.\nMacWhiteren ustez brandub jokoa hnefatafl familiaren joko bat da. Poema batzuetatik ondorioztatu du joko hori branan edo nagusi bat eta lau defendatzailerekin zortzi erasotzaileren kontra jokatzen zela. Horrelako joko bat ondo egokitzen da Ballinderry-ko joko-taularekin. Haren ustez, defendatzaileak gurutze itxurako posizioan kokatuko ziratekeen. Izkinetako zuloak markaturik egoteak, haren iritziz, bertan piezak salbu daudela adieraziko luke.\nHnefatafl joko bat hautagairik seguruena da Ballinderryko joko-taularako. Izan ere, azeri eta antzarak jokoa izateko nahiko frogarik ez dago eta fithcheall jokoan indar berdinekin jokatzen baitzen. Bi aldaera proposatu dira 7×7 zuloko taularako. David Parlett-ek (1999) eman du lehena, eta Smithen arauak hartzen ditu, baina 25 piezarekin. Beste aldaera brandub jokoa da, MacWhitek proposatu bezala. MacWhitek ere Smithen arauak hartzen ditu, baina 13 piezarekin. Damian Gareth Walker-ek uste du Smithen arauetatik abiatu baino, hobe dela gorago tablut eta tawlbwrdd jokoetarako emandako arauetatik abiatzea; eta horrek berdin balio du 25 piezako aldaerarako zein 13 piezako aldaerarako.\nParletten proposamenak taularen erdia beteko luke piezekin, beste erdia jokatzeko hutsik utziz. Horrek zaildu egiten du erregeren aldeak bere helburua lortzea. Aldiz, MacWhiteren proposamenak, taularen 36 lauki hutsik uzten duenak, zaildu egiten du erasotzaileen garaipena. Hala ere, joko horretako desoreka errazago lantzen da 25 piezako jokoan baino, eta ez da berrikuntza modernoetara jotzen ebidentzia historikorik gabe. Walkerrek iradokitzen du tawlbwrdd jokoaren erregea harrapatzeko araua MacWhiteren proposamenean hartzea jokoa orekatzeko; gogoratu, arau horrek dio erregea bi piezarekin eta edonon harrapa daitekeela.\nArau horrek, hala ere, ez luke azalduko erdiko eta izkinetako zuloen marken zergatia eta erdiko zuloaren marka esanahirik gabe utziko luke. Badirudi erdiko zuloaren markak balio berezia ematen diola; tablutean, esaterako, harrapaketan erabiltzeko ez ezik, bertan sartzeko murriztapenetan ere. Horrela interpreta liteke MacWhitek aipatzen duen poema baten zatia, brandub jokoarekin lotuta: “egin jauzi lauki horren gainetik, brananerako egokia baita”. Poema horrek beste arrasto bat utzi du; gorago aipatu bezala bost laukiren izenak ematen ditu: tara, cashel, croghan, naas eta oileach, tara erdiko laukia izanik.\nMacWhite zuzen badago Ballinderryko joko-taula brandub jokoarekin lotzean, Izkinako lau zuloak, erdikoa bezala, erregeak bakarrik erabil ditzake. Beraz, erregearen helburua ezin da taularen ertzera iristea, tablut edo tawlbwrddean bezala. Aldiz, "utzi zuk bete ditzazun" esaldiak iradokitzen du izkinako zulo horiek erregearen helburuak direla.\nHorrela balitz, erasotzaileek lau izkinetako zuloak blokeatu beharko lituzkete zortzi gerlariekin, erregea bertara ez iristeko. Orduan, defendatzaileek aukera hori oztopatu beharko lukete. Bestalde, erregeak irabaziko luke izkinetako zuloen ondoko zulora iritsiko balitz, bera bakarrik sar daitekeelako izkinako zuloan. Arazo horiek konpon litezke izkinetako zuloei ere harrapaketetan parte hartzeko aukera ematen bazaie, erdiko zuloari bezala; aukera horrek arriskuan jarriko bailituzke ondoko zuloan kokatzen den erasotzailea edo erregea bera. Izkinetako zuloei ahalmen hori ematea bat dator Parletten (1999) iradokizunarekin.\nFithcheall eta gwyddbwyll\nBellek (1979) uste zuen Ballinderryko joko-taula Eireko beste joko baterako zela, fithcheall jokorako hain zuzen, taularen garaiagatik eta estiloagatik. Walkerrek, ordea, fithcheall jokoa hnefatafl jokoen familiatik baztertzen du indar berdinekin jokatzen zela esanez.\nTradizioak dio fithcheall jokoa Lugh jainkoak asmatu zuela eta brandub jokoaren aldera ba izan daiteke. Fithcheall izena forma zelta zaharretatik dator "basoaren jakinduria" esan nahi du.\nLiteraturan aipatzen da, bereziki VII. mendeko sagetan eta legeetan. The Cormac's Glossary hiztegi moduko bat, 900. hamarkadan idatzia, lau angeluko taula gisa deskribatzen du, lauki karratuz osatuta eta peoi zuriekin eta beltzekin jokatuta. Zoritxarrez, ez ditu lauki kopurua eta peoi kopurua zehazten. Horri buruzko zenbait hipotesi aurkeztu dira; onargarrienak dio zortzi peoik erregea babesten dutela hamasei erasotzaileren aurka, 7×7 laukiko taula batean.\nEireko tradizioan fithcheall jokoak Eskoziako gwyddbwyll jokoaren esanahi bera du, “basoaren jakinduria”. Kontakizunen Mabinogi bildumaren hiru ipuinetan aipatzen da, eta joko hau ere borroka-joko gisa deskribatzen da, non aurkarietako batek erregea eta defendatzaileak dituen; besteak, berriz, erasotzaile gehiago ditu. Horrela, The Red Book of Hergest kontakizunean, mirarien gaztelura iritsita, Peredur-ek "gwyddbwyll jokorako taula" ikusten du, eta, jokalariek eraztun magiko bat ukitzen dutenean, bakarrik mugitzen dira peoiak.\nErdi Aroko fraideek testu horiek bildu zituztenean, sarritan oker itzultzen zituzten fithcheall edo gwyddbwyll xake bezala.\nHnefatafl jokoaren aldaera batek gehiago iraun zuen Laponian. Sami herriak jokoa hartu eta XVIII. mendera arte jokatu zuen. Han aurkitu zuen Carl Linnæus, Lineo, botanikari suediarrak 1732an Laponia esploratzera joan zenean; natura ez ezik, herriaren ohiturak ere jaso zituen bere eskuizkribuetan. Bidaia hartan hainbat joko ikusi zituen, eta horien artean tablut izenekoa. Ordurako hnefatafla desagertuta egongo zen Suedian, Lineok berritzat hartu baitzuen tablut jokoa.\nZoritxarrez, Lineoren eskuizkribuak urteak eman zituen irakurri gabe. Haren semeak James Edward Smith-i saldu zizkion eta hamarkada batzuen buruan, 1811n, horrek ingelesera itzuli zituen Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland izenarekin. Tablutari buruzko datuek aldeak zituen Lineoren jatorrizko bertsiotik, kontraesan eta errepikapen batzuk zirela-eta. Tamalez, Smithek argitaratu zituen arauek ez zuten joko orekatu bat lortu, erregeak ahalmen handiegia baitzuen.\nLineoren eskuizkribuen Smithen itzulpenak honela deskribatzen du tablut jokoa:\nTablut izeneko jokoa xake-itxurako taula batekin jokatzen da, eta hogeita bost piezarekin, edo gizon, honela:\n1. irudian erregea da, eta haren posizioa erdiko laukian edo errege-gazteluan dago, Laponiarrek konakis deiturikoan, eta ezin da beste inor onartu.\n2. irudia bere mendeko zortzi suediarretako bat da. zeinak, joko hasieran, errege-gazteluaren ondoko zortzi laukietan kokatuta dauden, 2 eta 3 markatuta.\n3. irudia hamasei moskutarretako bat da, haien aurkariak, hamasei lauki brodatu betetzen dituzte (horietako batzuk 4 markatuta), lau elkartuta, eremuaren alde bakoitzaren erdialdean.\nTablut-taula: Lineoren eskuizkribukoaren kopia.\nLauki hutsak, letrekin bereizirik, edozein piezak bete ditzake jokoan zehar.\n1. Edozein pieza lauki batetik beste batera mugi daiteke lerro zuzen batean, a-tik c-ra bezala; baina ez diagonalean, edo a-tik e-ra.\n2. Ezin da igaro bidean egon daitekeen edozein piezaren buruaren gainetik edo, adibidez, b-tik m-ra mugitu, baten bat e-n edo i-n dagoen kasuan.\n3. Erregea b-n badago eta ez badago piezarik e, i edo m-n, bide horretatik ihes egin dezake, moskutar batek lauki horietako bat ez badu berehala betetzen hura oztopatzeko moduan.\n4. Erregea gai bada hori lortzeko, jokoa bukatu da.\n5. Erregea e-n badago, eta bere herria bera edo bere aurkariak ez badaude f, g, i edo m-n, haren irteera ezin da galarazi.\n6. Erregea mugitzen duen jokalariak bide bat askea dela hautematen duenean, raitxi! esan behar du, eta bi bide irekita badaude, tuitxu!\n7. Nahi bezain urrun mugi daiteke batean, lerro zuzenean, bideko laukiak hutsik badaude, c-tik n-ra bezala.\n8. Suediarrek eta moskutarrek txandaka mugitzen dute.\n9. Etsaiek betetako bi lauki artean norbait sartzen bada, hil eta bota egingo dute, erregea izan ezik, ez baitago ezbehar horren eraginpean.\n10. Erregea, bere laukian edo gazteluan dagoela, inguratuta badago hiru arerioz, 2 zenbakitutako lau laukietatik hirutan, laugarrenetik mugi daiteke. Gertatzen bada bere herritar bat laugarren lauki horretan dagoela eta aurkari bat ondoko 3 zenbakidun laukian, erregearen eta aurkariaren artean dagoen gerlaria hiltzen da. Lau aurkarik 2 zenbakitutako lau laukiak betetzen badituzte, erregea inguratuz, haien gatibu bihurtzen da.\n11. Erregea 2-n badago, aurkari bana ondoko a, A eta 3 laukietan daudela, era berean harrapatzen da.\n12. Erregea harrapatzen edo kartzelaratzen den bakoitzean, gerra amaitu da, eta konkistatzaileak suediar guztiak atxilotzen ditu, konkistatutako aldeak uko egiten die hartutako moskutar guztiei.\nWalkerrek ohar batzuk egin dizkie arau horiei. Lineok xehetasun batzuk falta ditu. Horietako batzuk testuinguruak zehazten ditu, eta beste batzuk, berriz, erabaki arbitrarioen menpe daude. Itzulpena arau multzo osoarekin bat ez datorren kasu hauek ematen ditu Walkerrek:\nEz du zehazten zein hasten den mugitzen.\nEz dago argi erregeak berak piezak harrapatzen har dezakeen parte.\nErregea erdiko laukiaren inguruan harrapa daitekeela azaltzen da adibideen bidez. Ez du esaten edonon harrapa daitekeen edo ez.\nErregearen helburua adibide pare batekin azaltzen da, baina ez da esplizituki esaten.\nMurrayk (1951) tablut eta hnefatafl jokoak erlazionatu zituenean, hnefatafl jokoen familia osoaren arauak berreraiki zituen, aldaera partikularren berezitasunak aipatu gabe. Esaterako, ez zion garrantzirik eman erdiko laukiari; horrela, erregea edonon harrapa zitekeen lau aldeetatik inguratuz. Bestalde, erregearen helburutzat taularen ertzetako edozein laukitara iristea eman zuen.\nBell (1979) arauak argitzen saiatu zen, baina ez zuen zehaztu zein hasten zen eta ez zuen esplizituki esan erregeak harrapa zezakeen edo ez. David Pritchard-ek (1982) Murrayren eta Bellen bidetik jo zuen, baina erasotzaileak hastea gomendatu zuen. Horrez gain, adibide baten bidez zehaztu zuen erregeak harrapaketetan har zezakeela parte. Horrekin egiaztatu zuen tablut jokoak suediarren alde egiten zuela. Parlettek (1999) pieza guztiek tartean hartuz harrapatzen zutela ezarri zuen.\nWalkerren ustez, Lineok aipatzen zuen erdiko laukiaren izaera berezia eta pieza bat errege ondoan harrapatzeko, 10. arauko metodo berezia lehengoratu baino ez da geratzen. Arauen multzo oso horrek Pritcharden ustea frogatuko luke, hau da erregearen aldeak abantaila duela.\nGwyddbwyll eta tawlbwrdd jokoak aipatzen dira Galeseko literaturan. Gwyddbwyll lehenago agertzen da literaturan eta badirudi tawlbwrdd jokoak ordezkatu zuela. Datu gutxik iraun dute gwyddbwyll jokoari buruz; tawlbwrdd jokoa, aldiz, hobeto ezagutzen da eta, froga arkeologikorik aurkitu ez bada ere, dokumentuetako agerpenek laguntza handia eman dute jokoaren arauak berreraikitzeko.\nLehenengo froga X. mendean gobernatu zuen Hywel Dda-ren legeak jasotzen zituen XIII. mendeko Galeseko lege-liburu batean agertu da eta erregearen tawlbwrdd jokoaren gastuen banakapena ematen du. Gastuen kalkuluak erakusten du jokoa bi alderen artean jokatzen zela, batak hamasei piezarekin eta besteak brenin (errege) batekin eta zortzi werin-ekin (gerlariak). Bigarren froga Roberrt ap Ifan noble galestarrak 1587an idatzi zuen Peniarth 158 eskuizkribuan dago. Bertan 11×11 laukiko taula bat agertzen da, zutabeak txandaka itzalpean daude; arrazoi ezezagunengatik hamargarren zutabea, ordea, ez dago itzalpean. Testu honek lagunduta agertzen da:\nAurreko taula erdian dagoen brenin (errege) batekin jokatu behar da, eta ondoan dituen laukietan, hamabi gerlarirekin, eta hogeita lau hura harrapatzeko zain daude. Sei taularen mutur bakoitzaren erdian eta erdiko sei laukietan jarriko dira. Bi jokalarik mugitzen dituzte piezak, eta erregearen bat erasotzaileen artean badator, hilda dago eta jokotik botako dute; eta erasotzaileetako bat erregearen bi gerlariren artean badator, gauza bera. Erregea bera erasotzaileetako biren artean badator, eta esaten baduzu "begiratu erregeari" leku horretara joan aurretik, eta berak ezin badu ihes egin, harrapatu egingo duzu. Besteak "gwrheill" esaten badu eta bien artean badoa, ez dago kalterik. Erregeak marraraino jarrai badezake, alde horrek jokoa irabaziko du.\nArauak gutxi badira ere, nahikoak dira jokoa hnefatafl jokoarekin lotzeko: errege batek ihes egin behar du taula baten zentrotik indar txiki baten laguntzarekin eta indar handiago batek blokeatu nahi du. Lege-liburuaren deskribapena ere nahikoa da lotura hori ikusteko, baina ez du araurik ematen.\nRobert ap Ifanena baino zehatzagoa den antzeko joko baten kontu bakarra Lineorena da. Lineoren lanaren alderdi batzuk ez daude kontraesanean ezagutzen den inongo frogarekin; hortaz, erabil daitezke tawlbwrdd jokoaren arauak eraikitzeko. Adibidez, piezen mugimendua, hasierako posizioa eta jokoaren helburuak. Piezen xakeko dorreena bezalako mugimendua onartuta dago, oro har, hnefataflaren berreraikuntzan; ez da desegokia, beraz, hemen erabiltzea.\nRobert ap Ifanek ez du zehazten piezen hasierako posizioa; horrek atea ireki die interpretazioei. Lineoren adibideak iradokitzen du defendatzaileak gurutze itxurako posizio batean daudela. Walkerrek, beraz, hiru piezako besoak dituen gurutze batean kokatzen ditu. Baina, Robert ap Ifanek dio defendatzaileak erregearen “ondoko espazioetan” daudela. Horrela, Bellek iradokitzen du konanisaren inguruko zortzi laukietan daudela, erregearengandik ahalik eta gertuen egoteko.\nErasotzaileen posizioek arazo handiagoa sortzen dute. Robert ap Ifanen azalpena ez da zehatza, taularen ertzek hamaikana lauki dituztelako. Lineok taularen ertzetan kokatu ditu, bat izan ezik; eta hori bigarren lerroaren erdian kokatu du. Frank Lewis-ek piezen erdia taularen ertzetan kokatzen ditu, bakoitzean hiru pieza, eta beste erdia bigarren lerroetan, hiru pieza bakoitzean, beti ere lerroen erdialdean. Bellek piezen erdia Lewisek bezala kokatzen ditu. Baina, beste erdia, bigarren lerroetan bina pieza eta hirugarren lerroetan pieza bana, azken horiek defendatzaile banaren ondoan. Walkerrek, Lineori jarraituz, taularen ertzetan bosna pieza kokatzen ditu, eta bigarren lerroen erdialdean pieza bana, azken horiek ere defendatzaile banaren ondoan.\nErregearen ihes-laukia taularen ertzetako edozein lauki da tablut jokoan. Aurkitu diren taula batzuek izkinetako laukiak markaturik daude. Horrek azal dezake erregearen ihes-laukia izkinetako laukia izatea, joko batzuetan proposatzen den bezala. Baina, Robert ap Ifanen irudian izkinako laukiek ez dute markarik; beraz, ez du ematen hori denik tawlbwrdd jokoaren kasua.\nErregea harrapatzeko orduan, Lineoren eta Robert ap Ifanen metodoak desberdin samarrak dira. Hitzez hitz, biok esaten dute pieza bat harrapatzen dela pieza hori bera bi aurkarien artean sartzen bada; baina horrek ez du zentzurik. Ulertu behar dugu, hortaz, pieza bat harrapatzeko, erasotzaileak egin behar duela ekintza, eta ez biktimak. Tablutean erregea harrapatzeko erak desberdinak dira haren posizioen arabera; horrela, konakisari garrantzia ematen zaio. Tawlbwrdd jokoan, aldiz, ez da lauki berezirik aipatzen; uler daiteke, beraz, erregea berdin harrapatzen dela taula osoan. Ez dago argi, ordea, erregeak beste piezak harrapa ditzakeen.\nIrekita dago pieza bat aurkariaren bi piezen artean kalterik jaso gabe sartzeko aukeraren eztabaida. Murrayk, esaterako, ontzat ematen du aukera hori, tartean sartzen den pieza galdu gabe. Robert ap Ifanen “Besteak gwrheill esaten badu eta bien artean badoa, ez dago kalterik” esaldian ideia hori uler daiteke.\n1619an, 1140ko ebanjelioaren Erdi Aroko liburu bat Oxfordeko Corpus Christi College-ren liburutegiaren eskuetara iritsi zen. Eusebioren kanonak ditu eta, ondoren, piezak dituen joko-taula baten diagrama dago. Diagramari lagunduz, jokoaren arauez gutxi esaten duen deskribapen bat dago. Izan ere, eskuizkribuak taula eta piezen antolamendua erabiltzen ditu ebanjelioen harmonia ezartzeko eskema gisa, eta bere diagrama Vimose-ko taularen dimentsioetan berdina da. Diagrama 19×19 lerro-sare bat erakusten du, non karratu beltz batzuk simetriaz banaturik dauden erdiko I baten inguruan. Ertz bikoitzak dituzten lau karratu huts ere simetriaz daude kokatuta sarean. Biak, karratu beltzak eta karratu hutsak, lerroen arteko ebakigunetan daude kokaturik eta lerro diagonal batzuek zenbait karratu lotzen dituzte. Azkenik, izkinetako laukietan launa karratu beltz txikiago daude ebakiguneei itsatsita eta erdian gurutze moduko hutsune bat utziz. Diagrama laguntzen duen testua honela hasten da:\nAlea evangelii izeneko eskuizkribuan agertzen den joko-taularen kopia.\nOndoren, testuak pieza kopuruak, posizioek eta taldekatzeek kanonak nola irudikatzen dituzten azaltzen du. Baina, tarteka, jokoari buruzko informazioa agertzen da. Erdiko posizioko piezari primus vir (gizon nagusia) deritzo. Aipamen berezia egiten da ertz bikoitzeko karratuez varii viri (askotariko gizonak) moduan. Taularen izkinetako karratuen markak ere aipatzen dira: “lau gizoneko taldeak, kanpoko lau angeluetan, joko-mahaia apaintzeko daude han”.\nJ. Armitage Robinson-ek 1923an eman zuen latinaren itzulpenean jokoa “xake edo damen antzinako forma” gisa identifikatu zuen. Aurrerago dio, joko bat baino, alea evangelii puzzle sinplea izan daitekeela eta piezen posizioa dela horren gakoa. Taulak aldaketak behar zituela konturatu zen.\nMurrayk (1951) taularen diagrama hnefataflarekin lotu zuen. Konturatu zen piezak egokitu behar zirela diseinua simetrikoa izan zedin, eta diseinu simetriko bat eman zuen. Diseinu horretan piezak bi multzotan banatu zituen, 24 pieza zuri eta 48 pieza beltz, gehi erdiko erregea. Ez du araurik ematen, baina deskribapen zaharragoekin eta beranduagokoekin bateragarria zela zeritzon. Ez zituen kontuan hartu askotariko gizonak.\nBellek (1979) saxon hnefatafl deitzen zuen joko bati esleitu zion diagrama. Horrez gain, diagrama Danimarkako Vimose-n aurkitu den joko-taula batekin erlazionatu zuen; joko-taula 400. urte ingurukoa da, diagrama baino bost mende lehenagokoa. Piezak bi multzotan banatu zituen, baina koloreak alderantziz banatu zituen. Lehenengo mugimendua erregearen aldeari eman zion.\nParlett (1999) bat dator Murray eta Bellekin.\nWalker ez dator bat jokoaren berreraiketa horiekin. Hasteko, ertz bikoitzeko karratuak eta izkinetako karratu apaingarriak ez dituzte kontuan hartu. Haren ustez izkinetako laukiak iritsezinak izan behar dute, lau pieza finko daudelako, beste erabilerarik ez bazaie ematen ere.\nErtz bikoitzeko karratuetarako, varii viri-etarako, interpretazio asko daude: esate baterako, alegoriari egokitzeko piezak izan daitezke; edo pieza horiek testuan agertzen diren dukeak eta kondeak izan litezke eta, beraz, pieza bereziak izan; edo, piezak gabe, piezak dauden posizioak markaturik izatea. Walkerrek uste du, azken interpretazioa onartuz gero, posizioetako markak apaingarriak edo diseinuaren ezaugarriak izan daitezkeela. Horrez gain, horrelako taula handia marka horiek lagungarriak izan litezke jokoaren antolaketan. Azkenik, hirugarren interpretazioak ez luke arauetan eragingo.\nXII. mendeko kopista zuzena bada izkinetako laukietan dauden karratu beltzen eginkizunaren itzulpenean, arauek gainerako piezei eragotzi beharko liekete bertan sartzea. Walker ez da asetzen ideia horrekin eta dio hori ez dela gertatzen beste jokoetan, arrazoirik eman gabe. Walkerrek iradokitzen du testuko “argitasuna, dukeak eta kondeak, defendatzaileak eta erasotzaileak, hiria eta gotorlekua, eta bederatzi urrats bi aldiz gehiago” esaldiak arauen alderdiak aipatzen dituela. Bi aldiz bederatzi urrats taularen tamaina, edo ertz batetik bere aurrekora joateko distantzia, edo pieza baten mugimendua ere izan daiteke, erregearena hain zuzen, izkina batera iristeko. Azkenak iradokitzen du erregearen helburua taularen izkina bat izan daitekeela, brandub jokoan bezala. Horrek erregearen aldearen helburua lortzea zailduko luke, jokoa orekatuz.\nBestalde, jokoaren hasieratik erasotzaileen zortzi piezak izkinetarako bidea oztopatzen dute. Eta berrogeita zortzi piezetatik hamaseirekin erasotzaileak erregeak mugarik gabe irabaztea eragotz dezake. Parlettek iradokitzen du izkinetako pieza finkoak piezak harrapatzeko erabil daitezkeela. Kasu horretan, bidea blokeatzeko, erasotzaileek hogei pieza beharko lituzkete. Bukatzeko, ez dago argi izkinetako pieza finkoak zer aldetakoak diren.\nEz dago argi ere erdialdeko posizioek ezaugarri berezirik duten. Ez da horrela ikusten tablut eta tawlbwrdd jokoak azaltzen dituzten dokumentu bakarretan. Tabluteko erdiko laukiak markak ditu eta piezak harrapatzeko erabil daiteke; tawlbwrddeko erdiko laukiak ez du markarik eta ez du ezaugarri berezirik. Brandub jokoan erdiko eta izkinetako laukietan erregea besterik ezin da sartu. Alea evangeliiren diagraman erdiko ebakigunea lerrorik gabe agertzen da, ezaugarri bereziak dituela iradokiz. Iraun duten erdiko posizioaren ezaugarri bakarrak, hnefatafl jokoetan, hauek dira: lehena, erregea besterik ezin dela bertan sartu; bigarrena, erregea bertan edo alboko lauki batean dagoenean, normalean baino erasotzaile gehiago behar dira hura harrapatzeko; eta hirugarrena, laukia aurkariak harrapatzeko erabil daiteke. Lerro-sarea erabiltzen duten tauletan, erdiko ebakigunea markatzeko, ohikoa da zirkunferentziak irudikatzea. Uler liteke lerro etenak piezak handik igarotzea edo geratzea oztopatu nahi duela. Horrelakorik ez da, ordea, inongo iturritan agertzen.\nHnefatafl jokoen arauak emateko orduan, taulen tamainaren arabera sailkatu diutugu joko zaharrak. Azkenerako utzi dugu azken urteontan gehien zabaldu den bertsioa. Hor aurkituko dituzu arauen irudiak.\nJoko-taulak karratuak dira eta aldeetan lauki kopuru bakoitia dute beti. Joko-taula batean piezak (kopuru bakoitiko) lerroetan kokatzen dira, gainerakoetan laukietan. Joko-taulak tamainaz ez ezik, lauki batzuek daramaten marketan ere bereizten dira. Badirudi marka horiek dituzten tauletan, markek balio berezia ematen dietela laukiei. Hori arauetan islatzen da.\nPiezen kopuruak taulen tamainaren araberakoak dira. Baina bi ezaugarrik irauten dute joko guztietan: alde batek pieza berezi bat dauka, nagusia; bestalde, nagusiaren aldekoak beti dira aurkarien erdia.\nArauei dagokienez, oso antzekoak dira joko guztien arauak: piezak mugitzeko eta piezak harrapaketzeko metodoak berak dira. Jokoen arteko aldeak gehiago dagozkie baldintzei; esaterako, joko batzuetan erregea harrapatzeko lau pieza behar izaten dira, biren ordez. Taula batzuetan, piezak izkinako laukien kontra ere harrapa daitezke. Joko batzuetan, erregeak ezin du harrapaketetan parte hartu. Jokoaren bukaerari dagokionez, erasotzaileek beti irabaziko dute nagusia harrapatzen badute; nagusiaaren aldekoek, ordea, bi bukaera izaten dituzte: bata, nagusia taularen ertzetako edozein laukitara eramanez; bestea, nagusia taularen izkinetako betera eramanez.\nBrandub jokoaren hasierako posizioa.\nWalkerrek arau hauek ematen ditu Ballinderryko joko-taulan joka zitekeen jokorako eta brandub (bele beltza) jokorako:\n7×7 laukiko taula erabiltzen da. Erdiko laukia eta izkinetako laukiak markaturik daude.\nAlde batek branana eta lau defendatzailerekin jokatuko du, besteak zortzi erasotzailerekin.\nHasieran, branana eta bere lau defendatzaileak taularen zentroan kokatzen dira, pieza bateko besoa duen gurutzea osatuz, eta zortzi erasotzaileak erdiko gurutzearen besoak ertzetaraino luzatuz kokatuko dira.\nBranana mugitzen duenaren helburua taularen izkina batera eramatea da, eta aurkariena branana harrapatzea.\nPartida berdindu egiten da posizio bat errepikatzen bada, edo jokalari bat mugitzeko ahalmenik gabe geratzen bada.\n1. Erasotzaileak hasiko dira.\n2. Pieza guztiek mugitzeko ahalmen bera dute, horizontalean eta bertikalean, nahi adina lauki. Ezin da piezen gainetik jauzi egin, ezta pieza bat dagoen laukian sartu.\n3. Markatutako bost laukietan branana besterik ezin da sartu.\n4. Jokalari batek aurkako pieza bat harrapatuko du bere bi piezaren artean ixten badu, lerro bertikalean edo horizontalean, baina ez diagonalean. Harrapatutako pieza taulatik kanporatuko da.\n5. Branana gainerako piezak bezala harrapa daiteke eta parte har dezake harrapaketetan.\n6. Pieza bat aurkariaren bi piezen artean sartzen bada bi pieza aurkariak tartean itxita geratzeko moduan, biak harrapatzen dira. Berdin aurkariak hiru direnean.\n7. Pieza bat bi aurkariren artean sar daiteke harrapatua izan gabe.\n8. Pieza bat izkinetako lauki baten ondoan badago, harrapatua izan daiteke izkinako laukiaren eta aurkari baten artean.\nLehenengo mugimenduaren auzia irekita dago honelako joko guztietarako. Erregeak harrapaketetan parte hartzearen erabakia zein pieza bat bi aurkariren artean harrapatua izan gabe sartzearen erabakia aieruak dira, baina babes zabala dute (Murray, Pritchard, Parlett).\nBreyerrek arau hauek eman ditu bi joko horietarako:\n7×7 laukiko taula erabiltzen da. Taulak ez du marka berezirik inongo laukitan.\nFithcheall eta Gwyddbwyll jokoen hasierako posizioa.\nErregea eta bere zortzi defendatzaileak taularen zentroan kokatzen dira, bi piezako besoa duen gurutzea osatuz, eta hamasei erasotzaileak taularen ertzen erdiko hiru posizioetan eta taularen lau izkinetan.\nErregea mugitzen duenaren helburua taularen ertz batera eramatea da, eta aurkariena erregea inguratzea.\nPartida nulua da posizio bat hainbat aldiz jarraian errepikatzen bada edo jokalarietako bat askatzeko aukerarik gabe blokeatuta badago.\n2. Pieza guztiek mugitzeko ahalmen bera dute, horizontalean eta bertikalean, nahi adina lauki. Ezin da piezen gainetik jauzi egin.\n3. Piezak ezin dira erdiko laukira sartu, baina bai zeharkatu.\n4. Jokalari batek aurkako pieza bat harrapatuko du bere bi piezaren artean ixten badu, lerro bertikalean edo horizontalean, baina ez diagonalean. Harrapatutako pieza taulatik kanporatuko da. Pieza bat baino gehiago harrapa daiteke aldi berean, aurkariaren bi piezen artean sartzen bada bi pieza aurkariak tartean itxita geratzeko moduan, biak harrapatzen dira; berdin aurkariak hiru direnean. Erregeak parte har dezake harrapaketetan.\n5. Pieza bat bi aurkariren artean sar daiteke harrapatua izan gabe.\n6. Erregea harrapatzeko, lau aldeetatik inguratu behar da.\nWalkerrek, Lineoren latinezko testuan oinarriturik eta hutsuneak antzeko jokoen antzaz edota espekulatzen osatuz, arau hauek eman ditu:\n9×9 laukiko taula erabiltzen da, pieza guztien posizioa markatuta. Erdiko laukia erregeak bakarrik erabil dezake, konakis da, tronua.\nTablut jokoaren hasierako posizioa.\nJokalari batek erregea eta zortzi gerlari dauzka; aurkariak, ordea, hamasei gerlari ditu.\nErregea eta bere zortzi defendatzaileak taularen zentroan kokatzen dira eta erasotzaileak taularen ertzetako hamasei posizioetan.\n3. Piezak ezin dira konakisean sartu, ezta erregea handik atera eta gero.\n4. Jokalari batek aurkako pieza bat harrapatuko du bere bi piezaren artean ixten badu, lerro bertikalean edo horizontalean, baina ez diagonalean. Erregea erasotzaileen aurkari bat bezala ikus daiteke helburu honekin.\n5. Pieza bat bi pieza aurkariren artean sar daiteke harrapatua izan gabe. Aurkariak bi piezetako bat aurrera eta atzera mugitu beharko luke pieza harrapatzeko.\n6. Konakisa libre dagoenean, aurkariaren pieza bat, suediarra edo moskutarra, harrapatzeko erabil daiteke, bigarren gerlaria balitz bezala.\n7. Erregea konakisean dagoenean, lau aldeetatik inguratuz harrapa daiteke.\n8. Erregea konakis ondoan dagoenean harrapatzeko, hiru aldetatik inguratu behar da, laugarrena konakisa bada.\n9. Erregea taularen beste edozein laukitan badago, gainerako piezak bezala harrapa daiteke.\n10. Erregea konakisean badago hiru erasotzailez inguratuta eta alboan bere defendatzaile bat badauka babestuz, erasotzaileek defendatzaile hori harrapa dezakete haien erasotzaile bat alboan jarriz eta erasotzaile horren eta erregearen tartean hartuz.\n11. Erregea taulako ertzetako lauki batera heltzen bada, irabaziko du. Erasotzaileek irabaziko dute erregea harrapatzen badute.\n12. Jokoa berdinketa da posizio bat hainbat aldiz errepikatzen bada, jokalari batek ezin badu mugitu, edo jokalariek horrela adosten badute.\nBide bat erregearentzat irekita badago, erregeak raitxi! esango du. Bi bide irekita baleude, tuitxu! esango luke. Egoera horretan irabazi egingo du; aurkariak ezin baititu bi bideak jokaldi batean itxi.\nWalkerrek, Robert ap Ifanen jokorako, arau hauek ematen ditu, kontuan hartuz testua bera eta hutsuneak beste iturri batzuetako arrastoen bidez betez:\n11×11 laukiko taula erabiltzen da. Taulak ez du marka berezirik inongo laukitan.\nTawlbwrdd jokoaren hasierako posizioa.\nBrenina eta bere hamabi defendatzaileak taularen zentroan kokatzen dira, hiru piezako besoa duen gurutzea osatuz, eta erasotzaileak taularen ertzetako hogeita lau posizioetan, bosna pieza ertzetan eta pieza bana bigarren lerroetan.\nBrenina mugitzen duenaren helburua taularen ertz batera eramatea da, eta aurkariena brenina inguratzea.\n3. Jokalari batek aurkako pieza bat harrapatuko du bere bi piezaren artean ixten badu, lerro bertikalean edo horizontalean, baina ez diagonalean. Brenina gainerako piezak bezala ikus daiteke helburu honekin.\nEgoera batzuez ohartzeko, jokalariek araua hauek ados ditzakete:\n4. Erasotzaileek brenina harrapatzearekin mehatxatzen badute, aurkaria ohartu behar dute “begiratu brenini” esanez.\n5. Jokalari baten pieza bat aurkariaren bi piezen artean sartu nahi bada, jokalariak "atseden hartzen" esan beharko du, pieza hori ez dela harrapatutzat hartzen gogorarazteko.\nWalkerrek arau hauek ematen ditu alea evangelii jokorako:\n19×19 lerroko taula erabiltzen da. Erdiko ebakigunea eta izkinetako laukiak markaturik daude.\nAlea evangelii jokoaren hasierako posizioa.\nAlde batek erregea eta hogeita lau defendatzailerekin jokatuko du, besteak berrogeita zortzi erasotzailerekin.\nPiezak lerroen arteko ebakiguneetan jarri behar dira.\nHasieran, erregea eta bere defendatzaileak taularen erdialdean kokatzen dira, eta erasotzaileak taulan simetriaz sakabanaturik.\nErregearen helburua taularen izkina batera iristea da, eta aurkariena erregea harrapatzea.\nPartida berdindu egiten da posizio bat errepikatzen bada, edo jokalari bat mugitzeko ahalmenik gabe geratzen bada, edo jokalariek horrela adosten badute.\n1. Erregearen aldea hasiko da.\n2. Pieza guztiek mugitzeko ahalmen bera dute, horizontalean eta bertikalean, nahi adina lauki.\n3. Erdiko ebakigunean erregea besterik ezin da sartu. Izkinetako lau ebakiguneetan ezin dira piezak sartu, erregea izan ezik, eta sartzean jokoaren amaiera da.\n4. Jokalari batek aurkako pieza bat harrapatuko du bere bi piezaren artean ixten badu, lerro bertikalean edo horizontalean, baina ez diagonalean. Bi edo hiru pieza aldi berean harrapa daitezke pieza bat haien artean sartzean itxita geratzen badira.\n5. Bi jokalariek erdiko ebakigunea piezak harrapatzeko erabil dezakete, erregea bertan ez dagoenean. Erdiko ebakigunea jokalariaren beste pieza bat balitz bezala erabiltzen da.\n6. Erregea, erdiko ebakigunean dagoenean, lau aldeetatik itxi behar da. Aldameneko ebakigune batean badago, hiru erasotzailek harrapa dezakete. Gainerakoetan, beste piezak bezala harrapatzen da.\n7. Jokalariek izkinetako ebakigune markatuak erabil ditzakete piezak harrapatzeko, jokalariaren piezak balira bezala.\n8. Pieza bat bi aurkariren artean sar daiteke harrapatua izan gabe.\n9. Erregeak defendatzaileek bezala har dezake parte piezak harrapatzeko.\n10. Pieza bat izkinetako lauki baten ondoan badago, harrapatua izan daiteke izkinako laukiaren eta aurkari baten artean.\nHnefatafl jokoaren bertsio hau 1980ko hamarkadan sortu zuten komertzializatzeko asmoz eta zabalduena da gaur egun.\nHemen ematen diren arauek IX. eta X. mendeetako jokoaren erabilera islatzen dute eta jokoarekin batera banatzen dira. Taulako irudiak bikingoen diseinuari dagozkio.\n11×11 laukiko taula erabiltzen da. Taulak hiru marka mota ditu:\nzentroko laukia eta izkinetako laukiak erregearentzat;\nBikingoen jokoaren hasierako posizioa.\nzentro inguruko hamabi lauki defendatzaileentzat;\neta taularen ertzetako erdialdeko seina lauki erasotzaileentzat.\nErregea eta bere hamabi defendatzaileak taularen zentroan kokatzen dira, bi piezako besoa duen gurutzea osatuz, eta erasotzaileak taularen ertzetako hogeita lau posizioetan, bosna pieza ertzetan eta pieza bana bigarren lerroetan.\nErregea mugitzen duenaren helburua taularen izkina batera eramatea da, eta aurkariena erregea inguratzea.\n1. Pieza guztiek mugimendu berbera daukate: pieza bat mugi daiteke lauki-errenkada batean horizontalean eta bertikalean, baina ez diagonalean. Txanda bakoitzean pieza bat mugi daiteke libre dauden laukietara, beste pieza baten gainetik jauzi egin gabe.\nPiezen mugimenduak hasierako posizioan.\n2. Errege-laukiak erregeak bakarrik har ditzake. Beste piezak pasa daitezke erdiko laukiaren gainetik, bertan geratu gabe.\n3. Pieza bat harrapatzeko, etsaiak bere bi pieza ezarri behar dizkio aldamenean.\nPieza bat, bi edo hiru harrapatzeko mugimenduak.\nPieza bat errege-lauki ondoan\n4. Halaber, piezak harrapa daitezke ertzetan, errege-laukien aldameneko laukietan blokeatuz.\n5. Jokoaren helburua, ilunentzat, erregea harrapatzea da eta erregearentzat erpinetako errege-laukiren batera ihes egitea.\n6. Erregea harrapatzeko lau aldeetatik inguratu behar da. Era berean, harrapa daiteke hiru erasotzailek hiru aldetatik inguratzen badute ere, laugarren aldetik erdiko errege-laukia baldin badago.\nErregea errege-lauki ondoan\n7. Erasotzaileek egiten dute lehenengo mugimendua.\nBeste arau hauek ere agertzen dira hainbat jokotan:\nPieza bat aurkarien tartean\nsar daiteke harrapatua izan gabe.\nErregeak bere aldeko pieza bat\nharrapatzea errazten du.\nErregea bi piezarekin harrapa daiteke\nerdialdeko errege-laukitik urrun.\nRobert Charles Bell: Board and Table Games from Many Civilizations 1-2. Dover Publications, Inc., New York, 1960.\nCatherine Breyer: Jeux et jouets à travers les âges. Éditions Safran, Brusela, 2010.\nEli Gurevich: Ancient Games, https://www.ancientgames.org/hnefatafl-tawlbwrdd/ (2021-11-15)\nDamian Gareth Walker: An Introduction to Hnefatafl. Autoedizioa, 2015.\nDamian Gareth Walker: Reconstructing Hnefatafl. Autoedizioa, 2014.


Bekak eguneratzeko artxiboak - Egungo ikastetxeko berriak: Ikastetxeko gaurkotasuneko berriak\nNNPC / Guztira Beka 2021/2022 hautagai hautagaien zerrenda osoa\nFiled in Beken eguneratzea by Erredakzioko langileak uztailaren 26, 2021 on\t• 0 Comments\nNNPC / Guztira Beka 2021/2022 hautaketa probarako hautagai arrakastatsuen zerrenda osoa oraindik ez da atera, noiz dagoen jakinarazten lehenengoak izango gara. Ikusi xehetasun gehiago behean. Total Upstream Nigeria Limited (TUPNI), OML130 Aktiboaren pean dagoen Gizarte Errespetagarritasun Korporatiboa lortzeko, pozik dago [...]\nFiled in Beken eguneratzea by TMLTStaff uztailaren 23, 2021 on\t• 0 Comments\nKolonbiako Gobernuak 2021/2022 atzerriko herritarren master eta doktorego beka eskaerak onartzen ditu. Ikusi xehetasun gehiago Kolonbiako gobernuko masterrei eta doktorego bekei buruz 2021. Kolonbiako Gobernuak beka eskaintzen die Kolonbian Espezializazioak, Masterrak eta Doktorego programak egin nahi dituzten atzerriko herritarrei. Atzerriko herritarrei eskaintzen zaizkien diru laguntzak dira [...]\nFiled in Beken eguneratzea by TMLTStaff uztailaren 23, 2021 on\nGoodnews-ek diru laguntza bila dabiltzan ikasleak. Exeterreko unibertsitate britainiarra pozik dago Graduko Bikaintasun Mundu Beka eskaintzea ikasle kualifikatuei. Ikasketak 2021eko irailean hasiko dira. Ikusi eskaera nola egin xehetasunak jarraian. Programa 2021eko irailean ikasten hasten den lehen urteko sarrera matrikulatzera doazen nazioarteko ikasle bikainentzat eskuragarri dago. [...]\nRotary Foundation Global Scholarship 2021 bekak garatzeko laguntzak.\nFiled in Beken eguneratzea by Erredakzioko langileak uztailaren 22, 2021 on\t• 0 Comments\nArtikulu honetan, zehatz-mehatz azalduko dut nola eskatu Rotary Foundation Global Scholarship 2021. Dena ulertzen lagunduko dizut, nire azalpenak oso sinpleak eginez. Jarrai arreta eta irakurri. Rotary Fundazioak beken finantzaketa eskaintzen du Rotary Foundation Global Grants-en bidez. Bekek graduondoko ikastaroak edo ikerketak finantzatzen dituzte [...]\nMundu osoko 2021 ziurtagiri bekak nazioarteko ikasleentzat\nFiled in Beken eguneratzea by Erredakzioko langileak uztailaren 22, 2021 on\nAkademikoki eta profesionalki hobetu nahi baduzu baina denbora osoko ikasketak egiteko denbora eta dirurik ez baduzu, prestakuntza edo ikastaro laburrak besterik ez dira behar dituzunak. Jarraian, mundu osoko 10 ziurtagiri beka daude nazioarteko ikasleentzat. Beken eta lan eskaeren aukerak hobetzeari dagokionez, ikastaro laburrak egitea [...]\nNazioarteko Ikasleentzako Munduko Unibertsitate Goreneko Bekak 2021\nFiled in Beken eguneratzea by TMLT Editorialak uztailaren 21, 2021 on\nNazioarteko ikasleentzako 2021 munduko unibertsitate beka onenen zerrenda emango dizugu. Unibertsitateko beka gorenak bezala topatuko zenukeenaren desberdina da. Desberdintasuna da, unibertsitateko beka batzuk nazionalitateak unibertsitateak dituzten herrialdeak dituzten ikasleentzat soilik direla [...]\nNigeria LNG Beka Mugatua 2021/2022 Graduko Atariaren Eguneratzeak\nFiled in Beken eguneratzea by TMLTStaff uztailaren 21, 2021 on\t• 0 Comments\nNigeriako GNL Mugatuak (NLNG) Nigeriako Unibertsitateetan interesa duten lehen urteko lizentziatuen eskaerak gonbidatzen ditu Nigeriako GNL Mugatuko beka Saria lortzeko. Ikusi xehetasun gehiago behean; Eskemak bikaintasun akademikoa sustatu nahi du goi mailako ikasleei hirugarren mailako erakundeen bidez lagunduz. Eskaerak honako hauek egiteko gonbidatuta daude: Nigeria LNG Graduko Beka Mugatuko Saria 2021 Sarirako irizpideak Bikaintasuna / oso [...]\nKanadako graduazio beka (CGS) 2021 eskaeraren eguneratzea\n2021 Kanadako graduazio beka aukera bikaina da master ikasleentzat. Gainera, doktoregaiak bazara, hau zuretzat da. Irakurri eta eskatu. Hala ere, ziurtatu baldintzak betetzen dituzula. Vanier Canada Graduate Scholarships (CGS) -ri buruz Kanadako Gobernuak iragarri du Kanadako graduazio beka (CGS) 2021 XNUMX. Eta da [...]\nEska ezazu orain Jumia Udako Praktiken Programa 2021\nFiled in Berriak, Beken eguneratzea by Erredakzioko langileak uztailaren 21, 2021 on\t• 0 Comments\nJumia Udako Praktiken Programa Nigeriako eta mundu osoko unibertsitateetako goi mailako ikasleak erakartzeko diseinatuta dago. Haien helburua ikasletik enpresako profesionalera igarotzen laguntzea da. Jumia Afrikako merkataritza elektronikoko jokalari nagusia da. 2012an Nigerian sortua, Jumiaren misioa erosketa kontzeptua iraultzea da [...]\nGuztiz finantzatutako Mankomunitateko doktorego beka 2021 eguneratzea\nNanyang Unibertsitate Teknologikoak (NTU) Singapurren erabat finantzatutako Commonwealth bekak eskatzeko deia egiten ari da. Beka hau Singapurreko herritarrak edo egoiliar iraunkorrak ez diren nazioarteko ikasleei zuzenduta dago. Commonwealth-eko beka eta beka plana (CSFP) munduko nazioarteko ikasketetarako beka planik handienetako eta ospetsuenetako bat da. NTU [...]


Txinako armairu lehorgailua plastikozko fabrikatzaile eta hornitzaileentzat - Aumax\nEtxea > Produktuak > Plastikozko lehorgailua eta abaraska dehumidifikatzailea > Armairu-lehorgailua > Plastikozko armairu-lehorgailua\n1. Plastikozko sarrera egiteko armairu-lehorgailua\nAumax AMD-9P eta AMD-20P armairu-lehorgailua batez ere plastikoa eta beste lehengai batzuk lehortzeko erabiltzen da, batez ere lagin-material kopuru txikia probatzeko eta esperimentatzeko. Lehortzeko erretiluak altzairu herdoilgaitzezkoak dira, lehengaiak herdoilaren kutsaduratik urrun egon daitezen. Ganbera lehorgailua nekazaritzako produktuetarako (polena, baratxuria eta tea bezalakoak) eta elementu elektronikoetarako, farmazeutikoetarako, margotzeko, inprimatzeko, galbanotzeko eta beste industria batzuetarako berotu edo lehortzeko ere erabil daiteke.\n2. Plastikozko parametroetarako armairu lehorgailua (zehaztapenak)\n3. Plastikozko ezaugarrietarako eta aplikazioetarako armairu lehorgailua\n1) P.I.D. digitala tenperatura kontroladoreak plastikozko labeak lehortzeko tenperatura zehatza bermatzen du.\n2) Aire-zirkulu sistema optimizatua, arlo guztietako eta bazter guztietako materialen lehortze osoa bermatzeko.\n3) Iman-sareta eta oinarri magnetikoa aukerakoak dira material plastikoari burdinazko ziria kentzeko.\n4) Lehortzeko erretiluen apalak altzairu herdoilgaitzez eginda daude plastikozko materiala kutsaduratik urrun.\n5) Kobrezko kable osoko haizagailu motorrak lan egonkorra eta bizitza luzea erabiliz ziurtatzen du.\n6) Plastikozko armairu lehorgailuaren egitura trinkoa, instalatzeko eta mantentzeko erraza.\n4. Plastikoa sailkatzeko armairu lehorgailua\nNormalean, gure plastikozko makinen entrega-epea eskaera baieztatu eta aurretiazko ordainketa egin eta 10-20 egun igarotzen da. Aumax plastikozko armairu lehorgailu eta ganbera lehorgailu guztiak kontratxapatutako kaxetan josiak daude. Normalean, makina handiak LCL edo FCL ozeano bidalketa bidez bidaltzen ditugu. Batzuetan, bezeroek makina premiazkoa izaten dute, airez edo express bidaltzen dugu makina.\nHot Tags: Armairu-lehorgailua plastikoarentzat, fabrikatzaileak, hornitzaileak, fabrikakoak, pertsonalizatuak, Txina, kalitatea, CE, aurreratuak, erostea, prezioa


Irati Majuelo eta Alazne Untxalo, Bertsokabin txapeldun - bizkaie.biz\nBizkaie! 2019-10-25 10:34 Bertsolaritzea\nHurrengo Bertsokabi, 2021. urtean.\n80 lagun ingururen aurrean jokatu da II. Bertsokabi-Eugenio Arraiza Sariketea, Iruñeko Herriko Tabernan. Oholtza gainean izan dira Aitor Irastortza eta Xabat Illarregi, Ekhiñe Zapiain eta Josu Sanjurjo eta Irati Majuelo eta Alazne Untxalo; azken horreek jantzi dabe txapela.\nAtzo jokatu zan finala, lepo betetako Iruñeko Herriko Tabernan. Oholtzan izan ziran aurreko hiru kanporaketetatik sailkatutako hiru bikoteak: Aitor Irastortza eta Xabat Illarregi, Ekhiñe Zapiain eta Josu Sanjurjo, eta Irati Majuelo eta Alazne Untxalo. Maialen Belarrak egin zituan gai-jartzaile lanak, eta publikoko bost lagunekaz batera, epaile ibili ziran Joseba Beltza eta Nerea Bruño. Horreek danek izentau zituen Majuelo eta Untxalo sariketan txapeldun. Nafarroako Bertsozale Alkarteko lehendakari Alaitz Rekondok jantzi eutsen txapela.\nKantu baten doinua erabiliz egindako agurrakaz emon eutseen bikoteek hasierea saioari. Ondoren, zortziko txikian zein hamarreko txikian ibili zran danak, ofiziotan. Horren ostean etorri zan bertso probetarako tartea; Aitor Irastortza eta Xabat Illarregi Nor da nor? olgetan ibili ziran, llarregik, galdera bitartez, Irastortzak publikotik aukeratutako personea asmau arte. Ekhiñe Zapiain eta Josu Sanjurjo puntuka ibili ziran oina emonda, ahalik eta oin gehien esan guran, poto egin arte. Irati Majuelo eta Alazne Untxalo, azkenik, tabuan ibili ziran: personaia asmau guran ibili zan Majuelo, baina Untxalok erantzunetan hainbat berba ezin erabilita. Olgeten ostean bakarka ibili ziran Ekhine Zapiain, Irati Majuelo eta Xabat Illarregi, eta ondoren, gaia emonda puntuka beste hiru bertsolariak, Aitor Irastortza, Josu Sanjurjo eta Alazne Untxalo. Azkenik, koplatan ibili ziran hiru bikoteak. Horren ostean jakinarazo eben bikote txapelduna, azken agurrakaz saioari amaierea jarri aurretik.\nHurrengo Bertsokabi, 2021. urtean\nNafarroa osoko 18 bertsolari gazte ibili dira aurtengo sariketan kantari, bikoteka. Lau saio izan dira guztira, Iruñeko beste horrenbeste taberna eta gune informaletan. Modu horretan, helburu bikotxa izan dau Nafarroako Bertsozale Alkarteak: batetik, bertsolari gazteei plaza barriak eskaintzea eta, bestetik, Iruñeko publiko gaztea bertsozaletu eta bertso eskaintzea zabaltzea. Era berean, Eugenio Arraiza zanari gorazarre egiteko erabili gura izan dau alkarteak haren izeneko sariketea.\nUrte birik behin egiten da Bertsokabi Sariketea, Izeta Sariketeagaz txandaka. Beraz, bi urte barru bueltauko da, 2021an.


Karlos Linazasoro, Ernesto Sabatoz — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Volgako Batelariak / Karlos Linazasoro, Ernesto Sabatoz\nErnesto Sábato handia hil da. Segur asko, euskal literaturzale gutxik jakingo du idazle argentinarra gure herrian izan zela, Tolosan, bisitari. 1982ko maiatzaren 29an hain zuzen ere, gure aita bertako alkate zela. Froga gisa, horra hor egun hartako argazkia eta kronikatxoa. Nik artean 19 urte nituen, eta bertan izan nintzen, batzar-aretoan. Gogoan dut nire ipuintxo bat eraman nuela bertara, Sábato jaunak bere iritzia eman ziezadan. Lotsarik gabe hurbildu nintzaion, eta aitak esan zion este es mi hijo, el primogénito, y un gran escritor, como usted, amigo Ernesto. Hurrengo egunean, bi egunetarako etorri baitzen Tolosara, esan zidan idazle handiak: Jamás leí un cuento tan bien construido, carajos. ¡Te felicito, mi pequeño Chejov! Ipuinak “Esnaldia” izena zuen, eta nire lehen ipuin liburuan argitaratu zen (eros Eldarnioak, Erein, 1991).\n[irudia handitzeko, klikatu bertan, eta gero klikatu berriro, edo nabigatzailearen zoom-a erabili, irakurgarriago egiteko]\nBaina batelarietara azaldu banaiz, ez da nitaz mintzatzeko, sekretu handi pozgarri bat zuekin partekatzeko baizik. Eta zer da ba sekretu hori? Aitak eta biok gaur arte gorde ditugun lau folio mekanografiatu. Alegia, Sábatok, Tolosara etorri zenean, aitari (alkateari) oparitu zion ipuin bat. Ineditoa da, inoiz argitaratu gabea, eta beraz esan liteke primizia mundial baten aurrean aurkitzen garela. Gorde nezakeen niretzako soilik, baina nire bihotz zabaltasunak debekatu egiten dit bekatu hori. Unea iritsi dela uste dut. Sábatoren omenez eta aitaren omenez.\nEz naiz xehetasun teknikoetan sartuko. Euskarara ekarri dut, bai ondo kostata, eta uste dut ipuinak merezi duela. Ez da, jakina, Sábatok idatziko zuen gauzarik jasoena, baina hala ere… Aipatu, zerbait esatearren, ukitu borgiano bat nabaritzen zaiola ipuinari, nahiko nabarmena nire iritzirako, jakin badakigun arren honek ezin zuela begien parean ikusi, eta alderantziz.\nHemen, bada, aitak eta biok ia hogeita hamar urtez gordeta izan dugun sekretutxoa zuen argitara jarria. Gozagarri izango duzuelakoan.\nDagoeneko ez dago inor geltoki betiere tristean. Trena, larri, bat-batean laino hauskaren artetik azalduz, nasa desolatuan gelditzen da. Artean ez dira gaueko bederatziak; Contrerasek neke handiz pausatzen ditu oinak lurrean, zalantza urrun batek kezkatuko balu bezala. Ez dago argirik, ez du seinalerik ikustea lortzen, erlojua iraganaren lekuko harrikatu da. Ziurgabetasun hauek guztiek, baina, hainbat ziurtasun eskaintzen dizkiote Contrerasi. Halako aldiri batera soilik bidal zezaketen. Argi urrunei so gelditzen da une batez. Oro zaio ezezagun baina oro ezagutzen du: kaleak, geltokia, dendak, itzalak… Geografia guztiak, azken batean, bat bera besterik ez dira; kale guztiak kale berbera dira, itzal guztiak itzal bera. Contreras, pauso arin-arinez, geltokitik irteten da. Ez dago taxirik zain, baina hori ez du arazo: ez dauka presarik, erraz aurkituko du hotela. Gainera, hobe inork ikusten ez badu.\nContrerasek gogoz bestera egiten du aurrera, gorputza abandonatuz, ja ezerk erremediorik edo garrantzirik ez balu bezala. Hotz egiten du kalean, baina hotzak ere ez du bere larru urdina zulatzen. Platanondo baten azpian zigarro bat pizten du. Tarteka, iragarki zaharkituetan jartzen du begirada; hizki horiek akaso salbagarri izan ditzake hemendik aurrera. Badaki, hala ere, hutsegiteak ordaindu egiten direla beti; badaki, halaber, mundu guztiak daukala bere aukera bakar eta iluna. Nekaturik, Contreras kalean behera dator. Espaloia estua eta zikina iruditzen zaio, bere geroa bezainbat. Taberna batetik datorren marmarrak geldiarazten du. Irriek, bizi-zeinuek, ezusteko argiak orainaldira ekartzen dute. Arau guztien kontra, sartzera deliberatzen da. Orratzak sentitzen ditu bizkarrezurrean eta ahoa lehor. Sartu egiten da. Jende gutxi dago bertan. Mahai batean esertzen da, lasai. Koñakak on egiten dio; zoriontasun benetakoz -edo beldurrez- lokala arakatzen du: dena zaio, berriro, ezagun. Dena amets bat ez ote den izango galdetzen dio bere buruari. Nagusiaren ahots urratuak aterako du bere baitatik: jauna, ordua da, ixtera goaz. Eta orduantxe bere borondate ahulaz jabetzen da, inguratzen duen egiazko tragediaz.\nTabernatik irten eta supituan neke eramanezin bat sentitzen du. Kale guztiak berdinak iruditzen zaizkio, argi agonikoak zeharo alditxartzen du. Ibilera lasaiak utzi eta arineketan hasten da, jitoan, ikaratua. Keinu mekanikoz, txarteltxoa ateratzen du patrikatik, eta atzera ere buruz dakien helbidea irakurtzen du.\nHotela iraingarria iruditzen zaio, baina horrek ez dio ondoezik sortzen; kalte-ordainak beti dira iraingarriak, etorkizuna bera bezain beste. Bertara sartu aurretik, hotel inguruko kaleak miatzen ditu. Sartzean, usaimena da lehen kolpe bortitza jasotzen duena: aireztatze faltak sunda ikaragarria sorrarazten du. Harreran, mostradorean bermaturik itxaroten duen bitartean, nahikoa denbora dauka hotelaren hondamendiaren arrazoiez jabetzeko. Ate ilun batetik irten den gizaseme lodi bizardunak giltza bat eskaini eta, hitzik esan gabe, nondik igo behar duen seinalatu dio. Contrerasek, bakarrik dagoela jakinik, lasai jotzen du gorantz, aurrez gau bateko erreserba ordainduz.\nLogela deskalabru-katea luze baten azken maila baino ez da. Lehen minutuak begiratze pasiboan pasatzen ditu; gero, bere urratsen oihartzuna neurtuz, leihora hurbiltzen da. Pertsiana artetik ez du ezer ikustea lortzen; bera, aldiz, logelako argi ahulak delatatzen du. Leihoa itxi eta eseri egiten da. Bat-batean, denbora guztia iragan dela sentitzen du, dagoeneko gertatu zaiola gertatu behar zitzaion guztia. Nolabait, hilda dagoela edo heriotzan bizi dela jada. Baina Contreras patuaren eskuetan dago, eta ez bere sentimendu edo desioenetan; eta hauxe da, jakina, bere estira izugarria. Ametsek eta engainuek ez diote mina arintzen: bere burua defendatzera kondenatua dago. Ukatu egin zaio ahanztura eta ihesa honez gero ez du salbabide. Eta hain gogorra da itxaron behar izatea, hain da mendrea esperantza badakizunean –Contrerasek beti jakin izan duen bezala- “gizaki bati gertatzen zaion oro berarengatik aldez aurretik finkatua dagoela, laido guztiak penitentzi direla, elkartze ustekabeko guztiak hitzordu eta heriotza guztiak suizidio”.\nAzken egun haietan ezagutu nuen Contreras nik. Hark bazekien ni edozein unetan iritsiko nintzela, edozein trenetan; begiradarekin aitortu zidan hori, onespen halako bat adierazten zuen irribarre erori batekin, nik tiro egin niezaion baino segundo bat lehenago.\nEuskal Herriko Tolosan, 1982ko udaberrian