2018ko maiatzaren 25a, ostirala | Ordua Euskal Herrian 20:19:25\nBaigorri (Nafarroa Beherea), 1555. urte inguruan. Grazian Etxauz Baigorriko bizkondeak gaztelua eraikiarazi zuen. Hurrengo urtean jaio zen Bertrand Etxauz, Grazianen biloba, eta leinuko kide ezagunenetakoa. 1599an Baionako apezpiku izendatu zuten Bertrand, eta 1617an Tourseko gotzaintza lortu zuen.\n1643an Pedro Agerre Axularrek Gero argitaratu zuenean, liburua Bertrand Etxauzi eskaini zion, eskerronez; 1600ean, Sarako erretorea erretiratu zenean, Etxauzek Axularri eman zion kargua. Eta, itxuraz, Axular ez zen izan gotzain baigorriarraren laguntza jaso zuen idazle bakarra, Joanes Etxeberri Ziburukoak ere Elizara erabiltzeko liburua eskaini baitzion urte batzuk lehenago, 1636an.\nGaztelua etxauztarren eskuetan egon zen Amouko Caupenne familiak 1732an eskuratu zuen arte. Frantziako Iraultzaren ondoren, Jean Isidore Harizpe mariskal baigorriarrak erosi zuen, baina handik mende erdira beste sendi ezagun bat sartu zen gazteluan: Abbadie D’Arrast familia.\nAntoinen anaia Jean Charles d’Abbadiek erosi zuen etxea 1850eko hamarkadan. Eta haren biloba Harry d’Abbadieri esker, gaztelua Hollywoodeko hainbat izarren ostatu izan zen XX. mendearen lehen erdian.\nHarryk, Argentinan jaio arren eta Hollywooden zinema zuzendari eta gidoigile aritu arren, denboraldi luzeak ematen zituen familiaren gazteluan eta tarteka zine munduko lankideak gonbidatzen zituen. Douglas Fairbanks, Mary Pickford eta Gloria Swanson izarren laguna zen, baina bereziki Charles Chaplinekin zuen harreman estua. Maisuaren The gold rush (Urrearen sukarra) filmeko zuzendari laguntzailea izan zen 1924an, eta Chaplin behin baino gehiagotan izan zen Baigorriko gazteluan. Aktore eta zuzendari ezaguna ez omen zegoen gustura gazteluko telefonoarekin eta, horrenbestez, bisitaldietako batean ondo funtzionatzen zuen telefono bat eraman zuen Baigorrira.\nHarry d’Abbadiek ingurukoak liluratzen zituen xarma omen zeukan, baina baita galbidera eramaten zuen muturreko urguilua ere. Azkenean, Chaplinekin haserretu zen eta The gold rush filmaren bertsio berria aurkeztean, 1942an, Chaplinek Harryren izena kredituetatik ezabatu zuen. Baina hark ekarritako telefonoa Etxauzko gazteluko liburutegiko mahaiaren gainean dago oraindik.\nWashington (AEB), 1844ko maiatzaren 24a. Samuel Morsek lehen telegrama bidali zion Baltimoren zegoen Albert Vail laguntzaileari, eta hark atzera Morseri bidaltzea lortu zuen 19 letraz osatutako Bibliako pasartea. Horrenbestez, telegrafia elektrikoaren aroa abiatu zen.\n2018-05-22 | Arabako Alea\nIñaki Resa eta Ekain De Olano Hipolito Ajamil Langraiz Okako okinaren senideak dira. Iruña Okako udalbatzan egon ziren, joan den astean, frankistek hil zuten senidearen memoria aldarrikatzeko.


Tafallako denda eta zerbitzuetan kontsumitzeko bonuen kanpainaren balorazioa - Ayuntamiento de Tafalla/Tafallako Udala HOME\nTafallako denda eta zerbitzuetan kontsumitzeko bonuen kanpainaren balorazioa\nTafallako denda eta zerbitzuetan kontsumitzeko bonuen kanpaina bukatu ondoren, Merkataritza eta Turismo Zinegotzigoak azken balorazioa egin nahi du.\nLehenik eta behin, eskerrak eman nahi dizkiegu kanpaina honetan parte hartu duten eta kanpaina definitzen eta prestatzen lagundu duten Tafallesko 75 saltoki eta zerbitzuei. Pertsona horien inplikazioa funtsezkoa izan da kanpaina garatzeko. Partaidetza kuantitatiboa handia izan dela uste dugu, mota honetako lehenengo kanpaina izan dela kontuan hartuta.\nKanpainaren arabera, lehen esan bezala, gure herrian erroldatuta dauden 16 urtetik gorako pertsona guztiek 2 bonu eros zitzaketen. Pertsona guzti horietatik (Tafallako populazio osoaren 9.380) 6.765 bonu saldu dira. Beraz, bonuak eskura zitzakeen biztanleriaren %40k baino gehiagok erabili dituela uste dugu.\nKanpaina honek 33.825 euroko zuzeneko diru-sarrera ekarri die Tafallesko merkataritza eta zerbitzuei, eta, zeharka, 101.475 euroko gutxieneko salmenta-fluxua sortu du. Kanpainaren gogobetetze-maila baloratzeko, inprimaki bat egin da parte hartzen duten saltoki eta zerbitzuen artean. Inprimaki honek balio izan du asebetetze-maila ezagutzeko, hobetu beharreko edo egindako kanpainaren diseinuaz, garapenaz eta gauzatzeaz mantendu beharreko gaiak atzemateko eta etorkizunean hobetzeko.\nAipatutako gaien artean, Tafallako eskualdeko pertsonei bonuak irekitzeko aukera dago, erosketarako ohiko leku gisa, edo kanpainak egin daitezke salmenta-fluxu txikiagoa duten garaietan. Inkesta egin zaien denden % 23k uste du kanpaina handitu egin dituela dendako salmentak, eta % 47k uste du onuragarria izan dela dendarentzat. Saltoki gehienek erakutsi dute prest daudela berriro ere horrelako kanpaina batean parte hartzeko.\nEra berean, kanpainak bi helburu bete ditu. Tafallako merkataritzarako pizgarri ekonomikoa izateaz gain, herritarrak oro har sentsibilizatzeko balio izan du, denda eta zerbitzuek herriaren bizitzan duten garrantziari buruz (“zure erosketek bizia ematen digute” kanpainaren aurkezpen-bideoa). Zinegotzigoaren ustez, etorkizun hurbilean horrelako ekimenak bultzatzen jarraitu behar da, bai eta helburu beraren bila jarraitzen duten beste batzuk ere.\nTafallan, 2021eko otsailaren 15ean.


Bertsoekin osatutako 'Gailurra ikutuz' diskoa aurkeztu du Kupela taldeak - Uztarria (Azpeitia)\nBertsoekin osatutako 'Gailurra ikutuz' diskoa aurkeztu du Kupela taldeak\n2012ko mar. 23a, 16:05\nAtzo, osteguna, goizean aurkeztu zuten Donostiako Elkar aretoan. Hamasei kantu dauzka guztira. Gainontzekoekin alderatuta, "disko ezberdina" dela azaldu dute, bertsoetan oinarritutakoa baita.\nBerastegi, Larrañaga eta Zabale atzo, Donostiako Alde Zaharrean. (ELKAR) Ikusi haundiago | Argazki originala\nKalean da dagoeneko Gailurrak ikutuz, Kupela taldearen disko berria. Atzo goizean aurkeztu zuten Donostiako Elkar aretoan, taldeko kideek eta argitaletxeko ordezkariek. Hamasei kantu dauzka guztira. Gainontzekoekin alderatuta, "disko ezberdina" dela azaldu dute, bertsoetan oinarritutakoa baita.\n"Aspaldiko ametsa nuen nik. Kupelak hiru disko eginda zeuzkan, eta orain arte beti ibili naiz gaia neu bilatzen, letrak, bertsoak egiten... Eta ez genuen gehiegi aldatu nahi", azaldu du Anjel Larrañagak, Kupela taldeko kideak. "40 urtean asko ibili nintzen plazetan. 1980an, Amurizak txapela lortu zuenean, ﬁnalean nintzen. Jendearen belarrietara iritsi ziren bertsoak hartu ditugu".\nDiskoaren azalean bertsolari sorta agertzen da sagardotegian, guztiak basoa eskuan dutela. Lazkao Txiki, Mitxelena, Lasarte, Lopategi, Gorrotxategi, Loidisaletxe, Sebastian Lizaso eta Andoni Egaña. Batek baino gehiagok egon nahiko luke egoera horretan, sagardotegian, nahiz eta jada ezinezkoa den. Hori desio duenak diskoan dauden bertsoekin konformatu beharko du. Larrañagaren eta gainerako guztien bertsoekin osatu baitute diskoa.\nHorixe egiteko "ilusioa" zeukala dio Larrañagak. "Kantu horiekin disko bateko letrak egin nahi nituen". Lehen, doinuak ere Kupelakoek osatzen zituzten, baina oraingoan bertsoen jatorrizko doinuari eutsi nahi izan diote. "Kupelaren girotik gehiegi aldendu gabe, diskoa osatzea lortu dugu", azaldu du, hala ere.\n"Guk ezagutu dugun bertsolarien mundua dago diskoan". Diskoa "nahasketa bat" dela dio, "duela 40 urteko gauzekin eta oraingoekin" egindakoa.\n"Denak ere -Kupelako kideak eta argitaletxekoak- oso gustura gelditu dira", dio Larrañagak. "Giroa pixka bat aldatzea komeni" zela dio, beti ere aldatzeak on egiten duela argudiatuta. "Kupelak dantza giroa izan du beti bere zigilua. Hala, trikitia eta porrusalda ere badaude diskoan, eta fandangoa eta arin-arina ere bai".\n"Artxibo bezala ere, bertso historikoak badaudela uste dut. Niri behintzat, asko gustatu zitzaizkit, eta oraindik ere garrantzia dutela uste dut". Doinuei dagokionean, orain gutxi entzuten direnak jaso dituztela jakinarazi du. "Ziur aski doinuren bat edo beste izango da gazteren bati berria egingo zaiona. Bertso eskoletan doinu asko ibiltzen dira, baina egongo da bakarren bat".\nNolatan aukeratu dituen galdetuta, zera erantzun du: "Bertsoek aukeratu ninduten ni". Bertso batzuk buruan gelditzen direla azaldu du Larrañagak. "Eta buruan gelditzeko, normalean bertso onak izaten dira". Horrez gain, "zeresana eman zuten bertsoak" bildu dituztela dio. "Denei gustatzea zaila da, baina orokorrean gustatuko delakoa nago".\nHilabete hauetarako ez dute kontzertu asko agendan. "Bat edo beste badago, dena den". Hala ere, "horrela behar"duela dio Larrañagak. "Maiatzetik aurrera, ordea, festa izaten da. Abuztu-iraila bitartean, hiru bat hilabete indartsuak izaten dira. Urtea hor kargatzen da, eta urte osoan ezin da horrela ibili. Ikusiko dugu".\nGatibuk kontzertua eman du Sanagustinen, Naiz Kontzertuak egitasmoaren barruan\n'Gorabeherak '(5): Francisco Franco


Greenpeacek konpromisoa eskatzen du ekologia eta gizarte krisiaren aurkako hauteskunde-proposamenetan - EU | Greenpeace España\nGreenpeacek konpromisoa eskatzen du ekologia eta gizarte krisiaren aurkako hauteskunde-proposamenetan\nErakundeak gaur aurkeztu ditu euskal hauteskundeetarako bere proposamenak\nHurrengo legegintzaldia erabakigarria izango da EAEn klima-aldaketaren ondorio atzeraezinak saihesteko\nEkologistek ezinbestekotzat eta premiazkotzat jotzen dute Klima Aldaketari buruzko asmo handiko lege bat onartzea\n2020ko ekainaren 23a.- Greenpeace talde ekologistak, Euskadiko Parlamenturako hauteskundeetarako Greenpeaceren Proposamenak. (Krisi ekologikotik COVID-19ra. Sistema eraldatzea premiazkoa da) dokumentua aurkeztu du gaur. Dokumentu honetan hainbat neurri proposatzen dira sistemaren eraldaketa ikuspegi berde eta sozial batetik egiteko. Dokumentuak lehentasunezko 20 neurri ditu, eta neurri horiek krisi ekologiko eta sozialari erantzun nahi dion edozein hauteskunde-programatan egon beharko lukete. Horrez gain, atal zabalago bat dauka dokumentuak erakunde ekologistak proposatutako neurri guztiekin.\nEuskal gizarteak erronka handiak ditu aurretik. COVID-19-ak eragindako pandemiak mende honetako bi erronka handienei batu egin zaie: larrialdi ekologikoa eta gero eta desberdinkeria sozial handiagoa. Zientziak dio datorren hamarkada erabakigarria izango dela klimaren eta biodibertsitatearen krisiaren aurka jarduteko, eta datozen lau urteetan ezinbestekoa izango dela erantzun bat ematea ondorio atzeraezinak saihesteko. Egoerak orain eskatzen digu, denbora errekorrean, aurreko hamarkadetan planetaren muga fisikoen gainetik bizitzeak ekarritako ondorioak atzera botatzea.\n“Gaur egungo ekologia, gizarte eta osasun-krisian, irtenbideak ekonomia berde eta solidarioaren aldeko apustua egiteko aukera gisa har ditzakegu. Beste ekoizpen eta kontsumo eredu baterako trantsizioa inoiz baino premiazkoagoa eta beharrezkoagoa da” esan du Lorea Floresek, Greenpeaceko Euskadiko koordinatzaileak. “Euskal gizartearen oraina eta geroa uztailaren 12an aterako direnen esku egongo da neurri handi batean. Ekintza politikorako garaia da. Bada garaia gure eta planetaren osasunaren alde bozkatzeko”, gaineratu du Floresek.\nHauek dira erakunde ekologistaren lehentasun nagusiak hurrengo euskal hauteskundeetarako:\n#BerrAsmatu_gure hiriak. Ekonomia zirkularreko eta zero hondakineko politikak lortzea, ekoizpen eta kontsumo eredua birmoldatuta, eta garraio garbiaren eredua ezarriko dela bermatzea.


'Beraiek egin zuten' liburua: Jose C. Paz herriko euskal historia Alvarez Vazquez lantegia medio kontatuta — Euskal Kultura\nHemen zaude: Hasiera → Albisteak → 'Beraiek egin zuten' liburua: Jose C. Paz herriko euskal historia Alvarez Vazquez lantegia medio kontatuta\nSabrina Otegi/Jose C. Paz, Argentina. “Ellos lo hicieron", Manos de Basauri levantan la Primer Industria Metalúrgica en José C. Paz - Buenos Aires Argentina da liburuaren izen osoa, kalean da dagoeneko, Toki Eder Euskal Etxearen ardurapean argitara emana. Liburuaren aurkezpena ere Toki Eder-en ere egin zen, oso esperientzia hunkigarria, gainera, liburuaren egilearentzat: 'Ezin zirraragarriagoa izan zen momentua. Fabrikan lan egin zuen jendea eta langileen ondorengoak etorri ziren eta liburuko argazkietan beraien burua edo gurasoen irudi bat aurkitzen zituztenean ikusgarria zen euren aurpegia", azaltzen du Maria del Pilar Uribeondok. Aurkezpena bukatuan, idazleak liburuak sintatu zituen eta geuk galdera batzuk luzatu baliatu genuen aukera.\n[Maria del Pilar Uribeondo eta Maria Angeles Oñederra Toki Eder-eko lehendakaria liburuaren aurkezpenean]\n-Zer lotura duzu Euskal Herriarekin?\nNi bizkaitarra naiz, Bilbon jaioa 1941. urtean. Hamar urte nituenean, eta ordurako aita hemen zegoenez, amak hona ekarri gintuen lau ahizpok. Aita ere, Pablo F. Uribeondo Maturana, Bilbokoa zen. Uribeondo abizena XVII. mendean existitzen zen jadanik. Garai hartakoa omen da Iurretan dagoen Uribeondo Baserria. Amak, María Ascensión Ruiz Muguruzak, joan den maiatzean 100 urte bete zituen; bera ere bilbotarra da. Euskal Herriarekin daukadan harremana ez da inoiz moztu; Izan ere, eta familia euskal-argentinar askotan gertatzen den legez, nire seme bat, Ignacio, Euskal Herrian bizi da bere emazte eta Aritz semearekin. Gainerako seme-alabak, Pablo eta Mariana, hemen bizi dira. 1966. urtean ezkondu nintzen ni. Senarraren arbasoak Italiakoak ziren, Demicheli abizenekoak.\n-Zer dela eta etorri zen zure aita Argentinara?\nGure gurasoek gaztetatik lan egin zuten Urbi-Basauriko Alvarez Vazquez Lantegian. Lantegi horren jabea Amable Alvarez Vazquez izeneko galego bat zen. Erronkak gustuko zituen gizon honek Urbiko lantegia sortu ondoren, beste bi eraikitzeko helburuari ekion zion: bat Montevideon eta bestea Argentinan. Argentinakoa altxatzeko, berarekin aldez aurretik lan egiten zuten lau enplegatu aukeratu zituen, haien artean nire aita. Lau gizon horiek 1943. urtean heldu ziren Rio de la Platara lehenengo 'hotzeko ijezketa' industria metalurgikoa muntatzeko. Ama zazpi urte ondoren etorri zen, nire ahizpa Mariasten, Espe, Rosi eta nirekin. Bera Alvarez Vazquez-en idazkaria izan zen jubilatu arte.\n-Beraz, zure familiaren historiak bultzatu zaitu liburu hau idaztera?\nAlde batetik bai. Bestetik, Toki Eder Euskal Etxekook beti galdetzen diogu geure buruari zergatik dauden hainbeste euskaldun eskualde honetan. Behin Maria Esperanza gure ahizpak kontatu zuen berak oraindik gogoan zuela nola heltzen ziren Eskal Herriko gizonak Jose C Pazera lantegi honetan lanera. Eta gero haien familiak. Lantegiak 1970ean itxi zituen ateak, baina immigrazio prozesu horrek ez zeukan atzera bueltarik. Nik baneukan esperientzia historiaren arloan; hori dela eta ausartu nintzen Alvarez Vazquez Lantegiarena berreskuratzera.\nHonetarako, Toki Eder Euskal Etxearen laguntza izan nuen eta oso baliagarria gainera. Euskal Etxearen helburua euskaldun horiena ez ezik, garai hartako etorkin guztien pentsaera, bizimodua eta kemena berreskuratzea zen. Datorren urteari begira historia hauek zabaltzeko oso aukera ona izango dugu, FEVAk eskatu baitigu Buenos Aires Nazioarteko Liburu Azokan aurkezteko eta hor izango gara.\n-Eta zer utzi dizu liburu hau idazteak?\nHamaika oroitzapen gogora etorri dira liburua idazteko prozesuan. Lagun askoren laguntza ere izan dut bide honetan eta hori ere azpimarratzekoa da. Immigranteei merezitako omenaldia da hau, Argentinan geratzea erabaki zuten immigrante horiei. Liburuaren hasieran 'Izan zirelako gara, izan garelako izango dira' esaldia dago eta uste dut euskaldunon esaldi honek ondo laburtzen duela liburuaren funtsa.\nMaría del Pilar-en semeak egindako liburuaren azala. Argentinara Alvarez Vazquez-en lehenengo lau enplegatu ekarri zituen itsasontzia da agertzen dena, Monte Ayala izenekoa\n'Toki Eder' Euskal Etxea José C. Paz Buenos Aires Argentina


Emakume ikusgarriak: Silvia San Miguel - AMPEA\nEmakume ikusgarriak: Silvia San Miguel\nGasteizko emakume hau nazioarteko erreferentziazko konpositorea, piano-jotzailea, interpretea eta musika-pedagogoa da.\nMadrilgo Errege Kontserbatorioan (1983 eta 1989) eta Bostongo Berklee College of Music-en (1992 eta 1997 artean) ikasi zuen. Konposizio ikasketak zabaldu zituen John Bavicchirekin eta Holandan Henk Alkemarekin, baita orkestra zuzendaritzakoak ere Jeffrey Rinkekin, pianoa Neil Olmsteadekin eta zinerako musika Bostongo Berklee Col-lege of Music-en.\nBere interes profesionala kontzerturako formatu txiki eta handiko obren konposizioan oinarritzen da. Pianista gisa, bere obrak konposatu eta interpretatzen ditu.\nHainbat soinu-banda sortu ditu diziplinaz gaindiko proiektuetarako, hala nola dantza garaikiderako eta bideogintzarako.\nMadrilgo mugimenduko ikono talde bateko kide izan zen, CBSrekin LP bat grabatuz (1989).\n2008an bakarkako disko bat argitaratu zuen jatorrizko konposizioen pianorako.\nBere lanak Donostiako Musika Hamabostaldian estreinatu dira, Errenteriako Musikaste Musika Garaikidearen Jaialdian, besteak beste.\n1993an Writing Division Award saria lortu zuen Bostongo Berklee College of Music konposizio-arloan. Geroago, 1994an, Berklee Performance Centerren ikastetxe horretako Konposizio Departamentua ordezkatzeko hautatu zuten.\nGasteizko Luis Aramburu Udal Musika Eskolako Combo irakaslea eta moldatzailea da. 2017an ereserkia konposatu zuen eskola horren XV. urteurrenerako.\n2012tik aurrera, Gasteizko Ondas de Jazz Jaialdian parte hartzen du ikasleekin. CD solidario bat grabatu zuten Adela Euskal Herriaren alde (2016).\nIkus-entzunezko gai desberdinetarako musika ere idatzi du, besteak beste, honako dokumentaletarako: « Mendien Miste-rioak », Carlos Marcote margolariaren lanari buruzko dokumentalerako soinu-banda, Jana Leok zuzendutako No violarás performancea, dokumentalaren soinu-banda, Fernando López Castillok zuzendutako La herencia de mi abuela eta Beñat Fontanedak zuzendutako Ni una más film laburraren musika.\nBere azken lana Baleuko produkzioaren « Save the tree » animaziozko filmaren soinu-banda da.


Euskara : Hartzek ez dute irakurtzen!\nCualquier AutorDavide Cali (1)Dorothée de Monfreid (1)Emma Chichester Clark (2)Heide Smith (1)Judith Kerr (2)Kate Gardner (1)Serge Bloch (1)\nGeorge ez da oso zoriontsu bizi berriketan eta arrantzan soilik jardunez. Baina ba al dago beste ezer egiterik? Halako batean, liburu bat topatzen du zuhaitz baten azpian, eta, hortik aurrera, ez du irakurtzen ikastea beste nahirik! Irakurtzen nork erakutsi aurkituko balu…Egun batean, Clementine ezagutzen du, eta Georgeren bizitza goitik behera aldatzen da, neskatilak oso gogokoa baitu irakurtzea.


erabili.eus/ Herriko elkarteak: euskararen gune estrategikoak\nHemen zaude: Sarrera » Euskara Patronatuaren plangintzak » Gurien » Herriko elkarteak: euskararen gune estrategikoak\n2006-11-14 / 07:00 / Azpeitiko Euskara Patronatua HERRI-ELKARTEAK\nElkarteak harreman gune estrategikoak dira euskararentzat. Azpeitiko herri-elkarteek 15.000 bazkide dituzte eta 24.000 herritarren elkargune dira. Horregatik Euskara Patronatuak arreta berezia jarrita dauka Azpeitiko elkarteengan.\nElkarteak zaletasun bereko jendea elkarrengana bilduz sortu ohi dira: ehiza, saskibaloia, pilota, dantza, zezena, argazkilaritza, zinea edo medizaletasuna dira, besteak beste, gurean elkate bihurtuta dauden zaletasunak. Hain zuzen ere, elkarteak jendearen arteko harremanak sortu, sendotu eta ugaritzeko sortutako guneak dira.\nHarreman gune horietan aurrez aurreko ahozko harremanak nagusitzen dira erabat baina, neurri txikiagoan, idatzizko harremanak ere ugariak dira. Azpeitiko elkarteetan garatzen diren ahozko harremanen % 98 euskaraz dira. Idatzizko harremanak, ordea, % 65 besterik ez dira euskaraz izaten. Beste era batera esanda, idatzizko harremanen % 35ean gaztelania nagusitzen da Azpeitiko elkarteetan.\nAzpeitiko Elkarteek daukaten hizkuntza egoera hori kontuan hartuta Euskara Patronatuak hainbat hizkuntza zerbitzu sortu eta garatu ditu. Zerbitzu horien guztien nondik norakoak azalduz "Zurekin Zuretzat" zerbitzu katalogoa argitaratu du Patronatuak eta elkartez elkarte banatuko du 2006ko azaro-abenduan barrena.\nElkarte honetan, euskaraz\nEuskara Patronatuak "Elkarte honetan, euskaraz" izeneko zerbitzua dauka. Hala nahi duen elkarteari, hizkuntza erabileraren azterketa zabal-sakona egiten zaio, batez ere, aho-idatzizko harremanei dagokienean. Prozesuaren amaieran elkartearen kanpo irudian nahiz idatzizko eta ahozko barne eta kanpo komunikazioetan euskara nagusitzea lortuko da.\nBi hiztegi sortu ditu Euskara Patronatuak Azpeitiko elkarteentzat: bata, orokorra, edozein elkarteren ohiko kudeaketarako beharrezko terminologiaz hornitua, eta, bestea, kirol elkarteei zuzendutakoa.\nAhalegin berezia egin da kirol elkarteekin, izan ere, elkarte hauek, bereziki gazte eta gaztetxoekin jardun ohi direlako.\nKirol elkarteentzako liburu eta materiale didaktikoa\nElkarteetan haur eta gazte jendearekin kirol prestatzaile eginkizunetan dabiltzanei bereziki zuzendutako euskarazko materiale didaktikoa eskaintzen du Azpeitiko Euskara Patronatuak erabat doan. Materiala bi eratakoa da: kirol guztientzako prestatutakoa (kirola egiteko 25 arrazoi, luzamenduak nola egin, beroketa, korrika nola egin...) eta kirol bakoitzarentzat espezifikoa (Atletismoa, futbola, saskibaloia, karatea, eskupilota, igeriketa...).\n"Zurekin Zuretzat" katalogoan gastronomia elkarteei zuzendutako eskaintza berezitua ere badago. Bi liburu eskaintzen dira euskaraz: Ander Oruesagastiren "Hasiberrien sukaldea" Azpeitiko Udalaren Gazteria Sailak argitaratua eta Mikel Garaizabalek idatzitako "Euskal Herriko ardoak".\nLiburuez gain, gastronomia elkarteen diru-kontuen gestioa errazteko ELKARTAKT programa informatikoa jartzeko dirulaguntza ematen du Euskara Patronatuak.\nLiburuska bat ere prestatu da elkarteetan ohikoak izaten diren idazkiekin: batzar deiak, aktak, bazkideei zuzendutako gutunak, balantze ekonomikoa osatzeko idazkiak, barne araudia, estatutuak...\nIldo beretik, elkarteetako aktak euskaraz egiteko 6 orduko ikastaro laburra ere antolatu du Euskara Patronatuak.\nDoako itzulpen zerbitzua ere eskaintzen zaie Azpeitiko elkarte guztiei. Zerbitzu hau oso baliagarria gerta daiteke kirol entrenamenduetarako erabili ohi den materialaren itzulpena egiteko edota, besteak beste, elkarteek euskaraz sortzen dituzten lan-txostenak zuzentzeko.\nEra berean, elkarteak herrira begira antolatutako ekitaldietan hizkuntza irizpideak finkatzeko aholkularitza zerbitzua ere eskaintzen du Euskara Patronatuak.\nAzpeitiko Elkarteentzat sortutako katalogoa ikusteko sakatu HEMEN


Urte hidrologikoa azken 15 urteetako euri txikienekin ixten da | Consumer\nUrte hidrologikoa azken 15 urteetako euri txikienekin ixten da\nEgoera oso kezkagarria da Segurako arroan, 116 hektometro kubiko ur besterik ez baitu.\nUrte hidrologikoa urriaren 1etik irailaren 30era bitartekoa da, eta penintsulako urtegiekin itxi da guztizko edukieraren %39,4ra (20.973 hektometro kubiko), Ingurumen Ministerioak argitaratutako datuen arabera. Datu horrek “dramatikoa” dela esan du.\nUrte hidrologikoko euriteak 403,4 litro izan dira batez beste Iberiar Penintsulan, azken 15 urteetako kopururik baxuena eta 1930etik Espainian izandako batez besteko prezipitazioak baino askoz txikiagoa.\nAzken astean, 265 hektometro kubiko galdu dira urtegietan, eta aldaketa nagusiak Ebroko arroan erregistratutakoak izan dira, 100 hektometro kubiko jaitsi baitira.\nTajoko arroak, egoera txarrenean dagoenetako batek, hektometro kubiko bat berreskuratu du azken egunetan, eta, Duerokoarekin batera, aurreko asteko zifrak hobetu dituen bakarra izan da.\nEgoerarik okerrena Segurako arroak du: urtegiek 116 hektometro kubiko ur dituzte, hau da, edukiera osoaren %10,3, Ingurumenaren arabera.\nErreserben %50etik behera Duero, Tajo, Guadiana, Guadalquivir, Hegoaldea, Jucar, Ebro eta Kataluniako barnealdeak daude.\nUr gehien duten arroak iparraldekoak (Kantauriko itsasertz osoa estaltzen dutenak) eta Euskal Herrikoak dira, beren edukieraren %50etik gorakoak.\narroak lluvias-eu urtegiak


Kontu kontari MOZKORRAN ERRENTAK\n- Eztuat esango zeintzuk, baiña zer izen zan, bai...\nOrreta edo oneta etorri zan neugana a, lagun berba asixe...\n- Zer izen zuan ba, Joxe?.\n- Itzela, itzeletaikue...!.\n- Bota, ba.\n- Munduen sartzeko bestekue ba`dok...\nEgun goiz alde baten asi de nire lagune, kontu-kontari, Erramon, mariñela, itxosoko ur bizi bidetan, da liorreko ardau eraten edo eretan dabillena, urten dau ba, bere bapor bille, arraiñ bille-edo...!\nPortoko egaleta eldu eran, patroiek diñotse Erramon`i ta bapor aldrako lagunei: - Mutillak, ikustozue bandera trapu gorrixe... Eziñ ba urten... Alan ba, ordu batzuk beintzet oge ganien egoteko modue.\n- Geruauen amantsete m`ok olatue, bier ba`da deixe egingo`tsuet.\n- Bixen bitxartien, trankill, lagun zarra...!\nOnek berbok entsun eran, batzuk onera ostera be, goizeko zortzirok ba eskas... Beste batzuk nun orra, eta Erramon gurie ta iru edo lau geixa, jakiñe, trabena... barruko kokue illtzeko asmuz edo desioz.\nOr doiez euron ardau abixa, goiz-goizetik petralan bille.\nPatro deirik ez ba.\nOlatuok itxosuen gerua ta gora, eta Erramon`en olatuok pe liorrez, ez, ez bera....\nEgun gustixe eranien, eten barik zurrutien.\nKopau eskas bat, ganora barik eiñ, da, bilin-balantz, or doie etxera gabeko amaikak ondo, jota, mozkor galantaz.\nEz, ezan lelengue.\nErramon`ek etxe barruko moxkor-era gustiok ondo ondo artute eukezan.\nBere andrian alkoba, alkar-ogera juen bierrien, mozkor gau orretako eukezan bere autuok artute.\nPrakak erantzi sartu eran, exegi ate osteko txingetien, bortzegixok kendu ta ixil-ixillik, andriana barik, eskatz osteko iketz-egur saku utsen ganian etzun, karkaba bentana parien burue dala, lo, txarrixek lez, goiz aldi ordueta arte, itxosoko deixan saiñ...\nBai, bai etorri be, au dei zorrotz au.\nSirena, garrasi edo abar.\nErramon jaiki de laster.\nAte osteko prakak artu illunetan, bortzegixok be jantzi azkar, da or doie ixill-ixillik eskillara armailletan bera...\nBere ustez, andrie, lo zurrustada baten.\nErramon gisajue itxosuen dala amesetan... Baporak urten dau.\nEgune zabaltzen asi da... Argitzen sare arteko bitxartiok...\nOrrek lelengo argixok agertu eran, Erramon`en lagunek, begixok biribilldute diñotse: - Iiii, Erramon, zer praka modu dakak gaur...?\nOrduen konturetu jaku gure Erramon: Karabiñero prakak daukezela...!\nJUAN JOXE ARRIZABALAGA MARKIÑA.


Bilboko Udalak 2017. urteko Aratusteak iragarriko dituen kartela aukeratzeko lehiaketa antolatu du beste behin eta lanak aurkezteko epea gaur amaituko da. Aratusteak otsailaren 23tik 28ra izango dira.\nUrtero legez, Bilboko Udalak jakinarazi duenez, Aratusteak iragarriko duen kartela herritarren partaidetzan oinarrituta egongo da. «Lehiaketa Bilboko Udaleko Jai Batzordeak eta herritarrek urteko egun ausartenetarikoak animatzeko kartela aukeratzeko pentsatua dago», adierazi du.\nEpaimahaia Jai Batzordeko ordezkarie eta diseinu zein kultura arloko ordezkarie osatuko dute, eta sei kartel finalista aukeratuko ditu. Ondoren, kartel irabazlea herri bozketaren bidez aukeratuko da. Irabazleak 2.000 euro jasoko ditu.


Espainiako Taipeieko Ekonomia eta Kultur Bulegoaren Kultur Divisioa\nTaiyuan Asian Puppet Theatre Museum da bere fundatzaile Paul Lin-en bildumaren etxea. Bilduma horrek zerrendatuta ditu Asia guztiko hamar mila txotxongilo eta tramankulu baino gehiago. Museoa 2000. urtean sortu zen. Dadaocheng-en dago kokatuta, Taipeiko alde zaharrean. Erakusketak, tailerrak, mintegiak eta ikuskizunak antolatu ohi ditu Taiwánen eta mundu guztian zehar.\n2009ko azaroaren 27an zabaldu zen TOPIC. Esan bezala, Txotxongiloaren Zentro Integrala da, Europan bakarra gainera. Bere baliabideen artean baditu 250 plazako Antzoki bat, txotxongiloen ekoizpenak eta ko-ekoizpenak sortzeko espazio bat, Museo bat, aldi baterako erakusketen aretoa, txotxongiloari buruzko Dokumentazio zentro erabat digitalizatua (hilabete gutxi barri internet bidez ikusi ahal izango ditugu bertako materialak, egile eskubideak kaltetzen ez direnean, noski) eta txotxongiloari buruzko ezagutzak haurrei, irakasleei eta txotxongilolariei irakasteko Tailerrak. Baita artistentzat, ikerlarientzat eta irakasleentzat prestatutako Egoitza txiki bat ere.\nTaiwaneko Kultur Ministeritzak atzerrian 15 zentro eta bulego kudeatzen ditu. Espainiako Taipeieko Ekonomia eta Kultur Bulegoaren Kultur Divisioa 2015en ireki zen Espainian. Bere helburua nazioarteko ikuslegoari Taiwaneko arte eta kultura zabaltzea da. Taiwaneko artistentzako erakusketak eta emanaldiak antolatzeaz gain, Kultur Divisioak Taiwan eta Espainiaren arteko kultur lankidetza eta harreman programa ezberdinak bultzatzen ditu.


Agustin fededun pentsalaria eta kristautasuna — Eukeni Acebal\nAgustin fedegizona. Hiponako Agustin fededuna izan zen, espiritualtasun sakoneko gizona. Bere pentsamenduaren muinean kristautasuna dago eta kristautasunera konbertitu zenetik bere iharduera etengabea erlijio hau zabaltzea eta arerio anitzen aurka defendatzea izan zen.\nAgustin, filosofo. Halere, gaur Agustin filosofotzat badaukagu ez da bere ideia erlijiosoengatik, bere pentsamendu arrazional eta espekulatiboagaitik baizik. Hau da, bere lorpen filosofikoengandik. Agustinen asmoa bere sineste erlijiosoak modu arrazional batean azaltzea zen. Horretarako hizkuntza kristaua hartu eta liluratua zuen hizkera platonikora itzultzen saiatu zen. Beraz, Agustinen filosofia kristautasuna du kezka existentzialen iturri, baina batik-bat kontzeptu greko eta platonikoak erabiltzen ditu haiei itxura emateko.\nInperioaren bukaera. Agustinen garaia oso berezia izan zen. Santua 354–430 urteetan bizi izan zen Erromatar Inperioaren parte zen Afrikako iparraldean. Baina Erromatar Inperioa 495an bukatu egin zen, sekulako aldaketa kulturala eraginaz. Izan ere askok Inperioaren bukaera aintzinako erlijioa alde batera utzi eta kristautasuna erlijio ofizial bihurtzeari egotzi zioten.\nHalere aspektu historikoak ulertzeko errezagoak suertatzen zaizkigu, benetako arazoak kristautasunarekin ditugularik. Zertan datza erlijio hau? Ba al dauka zerikusirik gaur eguneko elizarekin?\nAgustinen fedea eta testuinguru ideologikoa ulertzeko honako galderei erantzuna eman behar diegu:\nZer da kristautasuna?\nZerengandik defendatu behar zuen kristautasuna eta zergatik?\nZein zerikusi dauka honek filosofiarekin?\nMonoteismoa. Kristauek jainko bakar batean sinesten dute. Beraien ustetan jainko horrek dagoen guztia sortu zuen hutsetik eta moral bat ezarri. Izadiarekin batera gizakia ere sortu zuen. Gizaki honen harrotasunak jainkoaren aurkako ekintza bat ekarri zuen: bekatua. Bekatu horrek gizaki guztiak ikutzen gaitu.\nBiblia, liburu sakratu. Kristautasuna liburuaren erlijioetariko bat da, judaismoarekin eta islamarekin batera. Hirurak erro berdina dute, judaismoa, eta monoteistak dira. Hau da, jainko bakarrean sinesten dute. Liburuaren erlijioak dira bakoitzak bere jainkoak emandako textu sakratu sorta bat dutelako. Kristauek Biblia izeneko liburu sorta bat daukate textu sakratutzat. Bibliak bi zati nagusi ditu, itun deituak:\nItun zaharra. Juduen liburu sakratuak Tanakh du izena eta 24 liburuz osatua dago. Bertan jainkoaren eta israeldarren arteko ituna adierazten da. Horretaz gain munduaren sorrerari buruzko narrazioak daude, liburu profetikoak, historiari buruzkoak, eta araudi moral konplexu bat ere ageri dira. Mendeetan zehar israeldarren artean zeuden ahozko tradizioak idatzita sortu zen batik-bat Tanakh. Nazareteko Jesusen jaiotza baino askoz aurrerago bukatu egin zuten idazten. Beraz, liburu hauen kontakizunak ez dute Jesus aipatzen. Kristauen Bibliak Tanakh hartzen du oinarri eta beste modu batean sailkatzen ditu. Liburu labur batzuk ere gehitzen dizkio. Kristau tradizio ezberdinak kanon ezberdinak ere badituzte. Aipagarriak dira Itun zaharrean agertzen diren hamar aginduak.\nItun Berria. Kristauen liburu-sorta bereizgarria da, 27 liburuz osotua. Jesusen jarraitzaile komunitateek idatzi zuten haren heriotzaren ondoren. Bertan lau ebangelio kanonikoak daude, Jesusen bizitzaren interpretazio teologikoak egiten dituztenak, eta Pablo-ren gutunak. Apostoluen eginak, Apokalipsia eta beste gutun batzuk osatzen dute. Liburu hauetan kontatzen da Jesusen bizitza bere jarraitzaileen ikuspuntutik. Erlijio kristauari dagokionez pasarterik garrantzitsuenak pasioari buruzkoak dira. Hau da, Jesusen azkeneko egunen narrazioa non Jerusalenen predikatu zuen; atxilotu, epaitu eta kondenatu zuten; erahil zuten; eta berpiztu egin zen, zerura igo zelarik.\nJesus, profeta. Erlijioen araberaprofetak jainkoarekin harreman zuzena duten pertsona bereziak dira. Batzutan jainkoaren mezua taldeari zabaltzen diote. Mezu horretan etorkizunari buruzko aurreikuspenak egiten dituztenean profeziak egiten dituzte. Hori da hitzaren jatorria. Judaismoan Moisés daukagu; Islamean, Muhammad. Kanpotik ikusita, ordea, Jesus profeta bat da, jainkoaren mezu bat dakarrena. Kristauen arabera Jesus ez da profeta hutsa: jainkoaren seme da. Literalki. Eta, aldi berean, jainkoaren parte bat. Jainkoa bakarra da, baina hiru pertsona ditu. Honi hirutasunaren misterioa deritzo.\nKristauen arabera Jesus hirutasunaren pertsona bat izanik gizon bihurtuta lurrean haragiztatu zen. Ka 6–4. urtean jaio eta Ko 30. urtera aldera hil zuten. Jesusek ez zuen idazkirik utzi, eta beti ere iturri kristauen arabera, bizitza pribatua izan zuen 30. urtetarte; gero Jainkoaren erreinua predikatzen hasi zen Israelen. Jendeari jainkoaren etorreraz hitz egiten zion eta judu hertsia izan zen Jesus.\nOndoren, bere jarraitzaileak jainkoaren seme zela adierazi zuten eta bira apokaliptikoagoa eman zioten bere mezuari. Judutarrek espero zuten mesiatzat hartu zuten eta berak irakatsitako bizimodua jarraitzen hasi ziren kristau komunitateetan. Mesia horrek juduak erromatarren zapalkuntzatik libratuko zituen eta juduen errege bihurtu.\nJesus Mesiatzat hartu zutelako erahil zuten eta hil ondorengo hirugarren egunean berpiztu egin zen. Hainbat jarraitzailei agertu zitzaien eta zeruetara igo. Bere sufrimenduak eta heriotzak gizateriaren bekatuak arazteko balio izan zuen.\nZerengandik defendatu behar zuen eta zergatik?\nEliza kristaua. Jesusen jarraitzaileak komunitate kristauetan bizi izan ziren hasieran. Denbora pasa ahala nolabaiteko arrakasta izan zuten eta antolaketa konplexuagoa eratu behar izan zuten. Azkenean apaizak eta apezpikuak ere sortu ziren. Eliza kristaua erakunde normatibo bihurtu egin zen, ortodoxiaren jagole. Hasieran Jesusen bizitzaren interpretazio ezberdinak sortu ziren, norberaren edo komunitatearen lekukotza, transmisio edo interesen araberakoak. Kontzilioak apezpiku eta adituen bilerak ziren. Horietan idazkien kanona eta sinestearen ortodoxia ezarri egiten ziren.\nHeresiak. Idazkien kanona eta sinestearen ortodoxia ezarri bezain laster hereseak sortu ziren, beharrez. Garai hartararte Jesusi buruzko narrazio ezberdinak elkarbizi ziren, edo, desadostasunak egon ezkero, bakoitzak bere berezitasunak bizi zituen. Elizak sinesteen bertsio bakarra ezartzerakoan harekin bat ez zetozenak herese bihurtzen ziren, dotrina ofizialaren kontrakoak.\nAgustin, apologeta. Heresia asko, heresi bihurtu baino lehen sineste errotuak ziren hainbat kristau komunitateetan eta ez ziren bukatu ofizialtasunetik kanpo geratzeagatik. Agustin bezalako idazleak eta polemistak gerora kristautasun ortodoxoa izango zenaren jagole bihurtu ziren, apologetak. Jakina heresi bihurtuko ziren sinesteen aldeko beste defendatzaile batzuk zeudela. Baina beste horiei historiaren alde okerrean egotea tokatu zitzaien, nonbait. Elizatik kanporatuak edota jazarriak izatera heldu ziren.\nHeresia nagusiak. Gizarte anitz batean bizi garenez, egun zaila egiten zaigu heresiak heresia moduan ikustea. Gaure egun badago nolabait gizarteak onartu eta indartzen duen zuzentasun politikoa, baina hori ez da gauza bera. Gorago esan bezala, erlijioak gizarte proiekzio nabarmena dute. Gutzienez azpi-taldeen mailakoa. Eta heresiek argi adierazten dute nortzuk diren taldearen parte, gureak, eta notzuk ez diren taldearen parte, besteak. Gaure eguneko ikuspuntua erabili ezkero nekez ulertuko ditugu Ko V. mendeko liskar eta iskanbilak, gure begietan huskeriengatik sortutakoak. Ondoren Agustinek borrokatu zituen heresia nagusien zerrenda bat daukazu, bakoitzak gerora ortodoxia izango zenarekin dituen ezberdintasunak aipatuta.\nArrianismoa. Arrio-ren arabera semea jainkoak sortutako lehen izakia izan zen, denboraren sorkuntzaren aurretik. Ezaugarri jainkotiarrak zituen arren ez zen jainkoa bera. Izan ere, semearen haragiztatzea zen Jesus ezin izan zuen bere burua gurutzetik salbatu. Hau defendatzerakoan hirutasunaren dotrina ukatzen zuten. Konstantinoplako Lehenengo Kontzilioan aldarrikatu zuten arrianismoa heresia, 381an.\nDonatismoa. Donatoren jarraitzaileek honakoa sinisten zuten: “Doktrina honen arabera, agintari zibilen eta Elizaren artean ez da batere harremanik izan behar, eta horregatik, «Circumcelliors» izeneko nekazari gudarien laguntzaz, gizarte-iraultza bultzatzen zuen. Martiri hiltzea zen doktrina honen jarraitzaileen azken helburua. Eraso handiak izan zituen arren (Arlesko Kontzilioak donatismoa kondenatu zuen 314an, eta san Agustin Hiponakoak apostatatzat jo zituen eta donatistak zigortzea eskatu zuen), Erdi Aroaren hasiera arte iraun zuen donatismoak, Ipar Afrikan kristautasuna desagertu zen arte alegia.”\n“Manikeismoa arima jainkoarena eta gorputza deabruarena dela aldarrikatzen zuen erlijio dualista izan zen. Mani edo Manes izeneko jakitun persiarrak sortu zuen 215–275. urteen bitartean. Ongiaren eta Gaizkiaren arteko betiereko borrokan sinisten zuten manikeoek. Ongia eta gaizkia hastapen oinarrizko, berdin eta elkarren kontrakotzat onartzen ditu manikeismoak.”\n“Pelagianismoa Pelagio heretikoak V. mendean sortutako doktrina eta sekta kristaua da. Pelagianismoak ukatu egiten zuen jatorrizko bekatua; doktrina honen arabera gizonak badu bekatua alde batera utzi eta salbazioa iristeko ahalmena, eta ez du graziaren beharrik hori lortzeko. Bestalde, gizonak grazia irabazi egin behar duela zioen, ez datorkiola berez. San Agustin doktrina honen kontra agertu zen. Zenbait kontziliotan pelagianismoaren kontrako iritziak azaldu ziren eta azkenik, 431. urtean Efesoko kontzilioak debekatu zuenez gero desagertu egin zen.”\nAgustini buruz ikasterakoan ikusiko duzu heresia hauek Tagasteko pentsalariaren muinaren aurka egiten zutela. Dotrina hauei aurka egiterakoan Agustinek bere argudioak hobetu behar izan zituen eta bere pensamenduari sakontasuna eman.\nAgustin ez zen hereseen aurkako idazlea bakarrik izan; ikusiko dugun bezala teologia kristaua garatzeko sekulako ahalegina egin zuen.\nIspiritu sutsuko gizona izan zen eta adimen handikoa. Horri ezker kristau erlijioak zituen arazo doktrinaletan sartu eta zorroztasunez aztertu eta landu zituen. Bere gogoetarako abiapuntua fedea eta erlijioa baziren ere, bere lana arrazionala eta espekulatiboa izan zen hein handi batean. Hau da: filosofikoa. Egia da filosofo grekoen hutstasun arrazionalera ez zela iritsi, eta gaur eguneko filosofiaren izakerarekin bat ez datorrera baina guztiok garen bezala Agustin bere garaiko gizona izan zen. Eta bere garaian gizarte-giroa ez zen filosofia hutsa eta zientzia positiboaren aldekoa, nabarmenki erlijiosoa baizik.\nGauzak horrela Agustinek ekarpen garrantzitsuak egin zizkion Filosofiaren Historiari. Denboraren inguruko gogoetak; gizakiaren arimaren eta jokabidearen analisi sakon eta aberatsa; bekatuari buruzko gogoetak; jainkoaren existentziari buruzko planteamenduak, etab.\nOndorengo filosofo oso nabarmenengan sekulako eragina izan zuen Agustin bere pentsamentuaren merituengatik. Erdi Aroan Canterbury-ko Anselmo –argumentu ontologikoa aurreikusiz–, Boezio, Juan Scoto Eriugena eta Buenaventura-rengan. Aro Modernoan sartuta Descartesen cogitoarengan sekulako eragina izan zuen, beste argumentu askoren artean. Malebranchek ere Agustinen filosofiatik nahikotxo hartu zuen. Azkenik, XX. mendeko pentsalari bitxi eta garrantzitsuenetariko batek, Ludwig Wittgensteinek, bere Ikerketa filosofikoak Agustinen Aitorpenak lanaren aipu luze batekin hasten ditu.\nHau guztiaz gain Agustini buruzko lan pila idatzi dira, oraindik ere Hiponako apezpikuaren itzala oso luzea denaren seinale.\nGarrantzitsua da guretzat Agustinen erlijiotsunari bere garrantzia ematea baina berak egin zuen filosofiari ere merezi duen balioa ematea.\nGuzti honen ondoren espero dut kristautasuna zer den hobeto ulertzea. Goazen, bada, ikustera Agustinen filosofia platonista eta kristautasunaren arteko konbinazio bitxia.\nAskorentzat gainbehera kultural eta politiko galanta izan zen, Aro Iluna edo Erdiaroari hasiera emango ziona. Etapa beltz hau Berpizkundearekin bukatu zen, europarrek kultura klasikoa berrezkuratu zutenean, hain zuzen. ↩\nAurrean erlijio politeistak dituzte, jainko anitzetan sinesten dutenak. Panteismoa eta animismoa, berriz, gauza guztien izakera jainkotiarra edo gauza guztien animatasunean sinesten dute.\nKristautasuna erlijio bat da. Hasiera batean hau begibistako gauza bat dirudi, baina gauregungo gizarte laizizatuan ez da horren ebidentea edo ez da behar bezala ulertzen. ↩\nZer da erlijio bat? Oso zaila da erlijio bat zer den definitzea; horren erlijio ezberdinak bait daude. Baina kristautasuna erlijio mota oso konkretu bat izateak lana errezten digu.\nSineste-sorta moduan hartuta, kristautauek naturazgaindiko izaki absolutu eta ahalguztidun batean sinesten dute. Izaki horren parte bat haragiztatu egin zen eta munduan sartu gizateria bekataria salbatzera. Horretarako bere bizia sakrifikatu egin zuen eta berriro itzuliko zela agindu, nonbait.\nBestalde, erlijioak ez dira sineste-sitema intelektualak bakarrik. Kasu askotan ezta funtsean ere. Erlijioak izate soziala dauka eta gizabanakoaren zein gizarte-taldearen mailetan identitate-elementu, talde-kohesio-faktore, zentzu-iturri eta erreferentzi moral moduan funtzionatzen du. Horregatik eliza izeneko antolaketa sozialean oinarritzen da kristauaren bizia. Bakoitzaren bizitza espirituala, baina, nire argudiaketa jarraituz, baita soziala ere. ↩\nEz dakit analogiarik hoberena den, baina pentsa ezazu futbol taldeen jarraitzaileetan. ↩\nIturria: Donatismo. (2013, martxoa 19). Wikipedia, Entziklopedia askea. Retrieved 09:32, abendua 1, 2014 from http://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Donatismo&oldid=3732606. ↩\nLetra lodia nirea da. Iturria: Manikeismo. (2013, iraila 6). Wikipedia, Entziklopedia askea. Retrieved 09:35, abendua 1, 2014 from http://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Manikeismo&oldid=3885815. ↩\nLetra lodia nirea da. Iturria: Pelagianismo. (2014, azaroa 26). Wikipedia, Entziklopedia askea. Retrieved 09:37, abendua 1, 2014 from http://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Pelagianismo&oldid=4731951. ↩


Bidelaguna - Zaraobe Institutua\nHasiera / Proiektuak / Bidelaguna\nZer da eta Helburuak\nBIDELAGUNA programaren helburua eskola-arrakasta indizeak hobetzea da, eta, horretarako, hauek egin nahi dira:\nProgramak ildo horretan garatzeko, jarduera-ildo hauek kontuan hartu behar dituzte ikastetxeek:\nPrograma honetako jarduerek ikastetxeak aniztasunari erantzuteko egiten dituen jarduera orokorren parte izan behar dute. Ikastetxe osoaren proiektua da, zuzendaritza-taldearen lidergopean. Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan haren orientatzailea, DBHko koordinatzailea edo ikasketa-burua partaideak izango dira.\nLaguntzaren egitekoa ez da ohiko irakasleak ordeztea edo haiek irakatsitakoa edo haien egitekoak bikoiztea; aitzitik, laguntza horren egitekoa da ikasleei laguntza indibiduala eta kolektiboa ematea, beren eskolako lanetan sortzen zaizkien zailtasunak gaindi ditzaten. Berariaz, ikasleari laguntza emango zaio:\nEskolen eguneroko martxan eguneratzeko eta, beharrezkoa bada, geroko eduki batzuk prestatzeko.\nIkaskuntza instrumentalak hobetzeko.


Prezioak, gora ~ Blog de Petronor\n30.9.16 Joseba Arruti No hay comentarios\nIraila amaitzear dago eta, urtearen hirugarren hiruhilekoan sartzearekin batera, hainbat estatistika hasiko dira plazaratzen. Horien arteko garrantzitsuenetakoa prezioei dagokiena da, Kontsumo Prezioen Indizeak (KPI) zehazten duena alegia. Estatistika Institutu Nazionalak jakinarazi duenez, prezioek %0,3 egin dute gora irailean, iazko hilabete berarekiko. Horrek 14 hilabeteko bolada hautsi du, urtearteko tasan lehen igoera baita 2015eko uztailetik. Ordutik, hilabete guztietan —iazko abenduan izan ezik, orduan ez gora ez behera geratu baitzen—inflazio tasak negatiboak izan dira Espainian orain arte. Gainera, iraileko igoera 2014ko apiriletik honako handiena da, orduan KPIren igoera %0,4koa izan baitzen.\nIgoeraren arrazoiei dagokienez, erregaien eta elektrizitatearen garestitzea hartu behar da aintzat, nahiz eta erakunde ofizialak aste batzuk barrura arte arlokako estatistika osoa ezagutzera emango ez duen. Inflazio tasa alde positiboan kokatu izana duela hilabete batzutatik hasitako bidearen jarraipena da. KPI negatiboan dago urtarriletik baina apirileko minimotik (-%1,1) goraka ari zen astiro-astiro.\nIldo horretatik, abuztuan prezioak %0,1 baino ez ziren jaitsi iazko hilabete berberarekiko, urteko beherakarik txikiena; eta ondorioz adituek hilabeteon alde positibora jauztea espero zuten, batik bat erregaien gorakada kontuan hartuta. Hilabetearteko tasari dagokionez, prezioek %0,1 egin dute gora irailean abuztuarekiko. KPI armonizatua aintzat hartzen bada, Europako Batasuneko gainerakoekiko bateragarri izateko parametroen arabera, iraileko prezioen igoera zertxobait baxuagoa izan da, %0,1ekoa zehazki.\nArlokako daturik ez dagoen arren, Estatistika Institutuak aurreratu duenez prezioen igoera, neurri handi batean, erregaien prezioaren igoerarekin lotuta dago, dieselarena eta gasolinarenarekin, eta baita elektrizitatearenarekin ere, 2015ean izan zuten jaitsiera eta gero goraka ari direlako orain. Duela urtebete 'Brent' petrolioaren upela 48-49 dolarretan ordaintzen zen nazioarteko merkatuetan, 2014ko iraileko salneurriaren erdian. Petrolioaren prezioen jaitsierak Espainian gasolina-hornigailuan zuzenean eragiten ez duen arren (erregaien truke ordaintzen denaren zati handi bat zergetara baitoa), lehengaiaren balio-galerak indarrez merketu zituen 2015ean gasolinaren prezioa eta beste ondasun batzuren ekoizpena, batik bat industrialena. Horrek eraman zuen KPI %0,9 jaistera. Aurten, aldiz, irail honetan 'Brent' petrolioaren upela iazko maila beretsuan dago, edo gainetik, eta horrek oraingo igoeran eragin du.\nBaina testuinguruari erreparatuta, nahiz eta irailean alde positiboan jarri den, inflazioa Europako Banku Zentralak ezarritako helburutik urrun dago, %2 inguruko mailatik hain zuzen. Euroguneko urtearteko tasa %0,2koa izan zen abuztuan, uztailean bezalatsu, Eurostat estatistika erakundeak aditzera eman zuenez. Prezioek Espainian duten ahultasuna ez da, beraz, salbuespen bat, aurreko hilabetean Europako Batasuneko hamabi herrialdek izan baitzituzten tasa negatiboak. Krisi ekonomikoak kontinenteko herrialde gehienak astindu ditu bete-betean, eta ondorioetako asko ere batean eta bestean ari dira nabaritzen. Ziurrenik, horregatik da hain garrantzitsua egitasmo koordinatuak partekatzea eta pizgarriak Batasun mailakoak izatea, norbere kabuz abiatu daitekeenik ia ez dagoelako.


Batzar Nagusiek XVIII. mendeko piano bat jaso dute egoitzan, Zaharberritze foru zerbitzuak zaharberritua - www.jjggalava.eus\nnull Batzar Nagusiek XVIII. mendeko piano bat jaso dute egoitzan, Zaharberritze foru zerbitzuak zaharberritua\nBatzar Nagusiek XVIII. mendeko piano bat jaso dute egoitzan, Zaharberritze foru zerbitzuak zaharberritua\n2003an Murgiako Karmeldar oinutsen komentua itxi ondoren erositakoa, Broadwood & Son enpresak Londresen egindako 'square piano' ale bat da\nGasteizko Batzar Nagusien egoitza Murgiako Karmeldar oinutsen komentuak itxi ostean, 2003. urtean, Foru Aldundiak erositako XVIII. mende bukaerako piano karratu baten etxe berria bihurtu da, Zaharberritze foru zerbitzuak zaharberritu ondoren. 'Square piano'-ren ale bat da, isats-pianoen aurrekoa, Broadwood & Son enpresak Londresen egina, 82 notako bertsio berezi batean, britainiar fabrikatzaileak egindako luzeena.\nAltzaria lau angeluko formakoa da, gaur egun kontserbatzen edo fabrikatzen diren pianoak ez bezala, eta goiko estalki bat du, bisagra jarraitu batek bi hostotan banatzen duena. Estipite-formako lau hanketan bermatzen da, eta hauek gurpil latoidunez errematatzen dira. Zur erretxinaduna da, ondoren kaobarekin eta kaoba-ahurrarekin txapeatu zutena. Fabrikatzeko, elementu trinko batzuk ere erabili zituzten, hala nola estalkiaren moldura perimetrala eta hanken goiko eta beheko zati modulatuak.\nEz da ohikoa bere jatorrizko barne estalkiko taularen kontserbazioan, eta, gainera, Broadwoodek "marko frantsesa" izendatu zuena du oinarri. Gaur egun ez du pedalik eta barne mekanismoak letoi bereizgarria mantentzen du motelgailuen azpian, 1783ko Broadwoodeko patentean bezala.\nBere aurrealdean, hezur edo bolizko ahokadura duen sarraila bat du, teklak bezala, eta, bere barnean, fabrikazio zenbaki ebakiduna aurkitu zen: 1478. Teklatuari dagokionez, 48 bolizko teklatuz eta 34 egur ilunezko semitonoz osatua dago. Honela, tesitura 6 oktaba eta seiren bat gehiagokoa da, guztira 82 tekla egiten dituena, britainiar fabrikatzaileak egindako gama zabalena. Oktaba zentraletako teklen azalek ohiko higadura dute, erabilerak eragina.\nZaharberritzean, instrumentuaren alderdi higigarriak zituen arazoei aurre egin behar izan zitzaien, hala nola intsektu xilofagoen erasoei, hausturei eta euskarriaren eta txapatzearen galerei, jasotzeei, pitzadurei eta alabeatzeei, oxidazioari edo hezetasun- eta dekolorazio-orbanei. Hala, Arabako Foru Aldundiko Kultura eta Kirol Sailaren mendeko Zaharberritze Zerbitzuak anoxia bidez fumigatzeko, hausturak finkatzeko eta, bereziki, estalkian xaflatzeko prozesuak egin ditu, pianoaren kanpoko azalera guztia lixatu du, goma lakar degradatua kentzeaz gain, zurak, marrek eta kolpeek jasaten zuten dekolorazioa konpontzeko, edo intsektu xilofagoen eraginez ahuldutako zatietan, zurezko egitura galduta, unean uneko kontsolidazioak. Era berean, bolumen-galerak zituzten zatiak unean-unean berreraiki dira, aurrealdeko xaflaren pitzadura txikiak ere bete dira eta metalezko pieza guztiak garbitu dira, hala nola bisagrak edo hanketako latoizko erremateak.\nBarrualdean, berriz, egiturari oso itsatsita zeuden hauts-depositu asko aurkitu ziren, eta ur desmineralizatuarekin bustitako kotoizko hisopoarekin kendu zituzten, kanpoko guztia bernizatu aurretik, ‘a muñequilla’ hurrenez hurren aplikatutako goma lakarekin. Joan den ostiralean, uztailaren 9an, pianoa zaharberritze zerbitzuko biltegitik Arabako Batzar Nagusietako harrera gelara eraman zen.\nBere garaian, eredu honen ale asko esportatu ziren Frantziara Iraultzaren ondoren, baita Estatu Batuetara ere, non, gainera, modako Broadwood baten jabetza estatus altu eta gustu oneko baten sinonimotzat hartu zen. Broadwood & Son enpresa (ondoren Broadwood & Sons) berrikuntza garrantzitsuen arduraduna izan zen, barne hartzen zuen moteltze mekanismoa.


Gauez zeruan ikusten diren izar guztietatik oso erraz bereizten ziren aspalditik planetak, besteak beste, Martitz eta Artizarra.\nAntzinako zibilizazioek, Egipto, Grezia, Txina edo Indiakoek, planeten mugimenduaren periodikotasuna eta erregulartasuna ulertzen saiatu ziren, unibertsoaren izaera ulertzeko edota denbora neurtzeko, eta nabigazioarekin erlazionatzen zituzten.\nAntzinako azalpen guzti haiek Lurra Unibertsoaren zentrotzat hartzen zuten. Izan ere, Claudio Ptolomeok liburu mardul bat argitaratu zuen, gure garaiko II mendean, eta bertan azaltzen zituen planeta guztien mugimenduak sistema geozentrikoaren ikuspegitik (Lurra erdian).\nNikolas Kopernikok, 1543 urtean, Ptolomeoren sistema geozentrikoa baztertu zuen eta, bere ordez, sistema heliozentrikoa proposatu zuen, Eguzkia erdian eta planeta guztiak bere inguruan biraka, horrela Astronomia modernoaren oinarriak ezarri zituen. Kopernikoren liburu ospetsua, "Zeruko esferen biraketaz", garai hartan oso iraultzailea izan zen, eta bere ondorengo astronomiaren garapena bultzatu zuen.\nHala ere, urte asko igaro ziren ideia haiek nagusitu ziren arte. Teoria heliozentriko berriaren bultzatzaileak izan ziren, besteak beste, Galileo (berak fabrikatutako teleskopioarekin behaketa astronomiko zehatzak burutu zituen), Kepler (planeten mugimenduari buruzko zinematika osoaren deskripzioa formulatu zuen), eta Newton (planeten mugimenduari azalpen dinamikoa eman zion).\nAdibide batekin argituko dugu Ptolomeo eta Koperniko-ren teorien ezberdintasunak:\nDemagun Eguzki-Sisteman bi planeta soilik daudela, eta biek jarraitzen dituztela orbita zirkularrak Eguzkiaren inguruan.\nLurra: erradioa: rT=1.0 UA eta periodoa PT=365 egun. (Azpindizea gaztelerazko "Tierra"-rena erabili da).\nJupiter: erradioa rJ=5.203 UA eta periodoa PJ=11.86 urte=4332 egun.\nLurraren posizioa Eguzkiaren erreferentzia-sistemaren ikuspegitik honela idatz daiteke:\nxT=rT ·cos(ωT·t), yT=rT·sin (ωT·t) eta hemen ωT=2π/PT\nEta Jupiterren posizioa Eguzkiaren erreferentzia-sistemaren ikuspegitik honela idatz daiteke:\nxJ=rJ ·cos(ωJ·t), yJ=rJ·sin (ωJ·t) eta hemen ωJ=2π/PJ\nOrduan Jupiterren posizioa Lurraren ikuspegititk:\nx=xJ−xT = rJcos(ωJ·t)− rT·cos( ω T ·t )\ny= y J −yT = r J sin( ω J ·t )− rT·sin ( ω T ·t )\nOndorengo applet-ean bi aukera aktiba daitezke:\nKoperniko botoia aktibatuz, Lurra eta Jupiter behatzen dira Eguzkiaren inguruan orbita zirkularrak deskribatzen.\nTolomeo botoia aktibatuz, Jupiterren mugimendua behatzen da Lurrean dagoen behatzaile baten ikuspegitik.\nLurraren eta planeten arteko distantziak hamarka eta ehunka milioi kilometro izaten dira. Zenbaki handiegiak ez erabiltzeko Unitate Astronomikoa (UA) hartzen da unitatetzat, alegia Lurretik Eguzkiraino dagoen batezbesteko distantzia: 149,600,000 km. Argiak distantzia hori betetzeko, 8 minutu eta 19 segundo tardatzen du.\nEguzki-sistemaren tamaina Pluton-en orbita baino urrunago iristen da, izan ere Eguzkitik Plutonera 40 UA daude, baina Eguzkiaren erakarpenaren mugatzat hartzen da, inguruko beste izarrek Eguzkiaren erakarpen-indarra berdintzen duen tokia. Hortaz, Eguzki-sistemaren tamaina 1.5 105 UA ingurukoa da. Hala ere, tamaina hori oso txikia da galaxia osoaren tamainaren aldean, edo ikusten den unibertso osoaren aldean. Horrelako distantziak neurtzeko argi-urtea erabiltzen da edota "parsec-a" (parallax of one arc second) 206 265 UA edota 3.26 argi-urte.\nEguzki-sistemaren planetak bi taldetan banatzen dira: barnekoak (Merkurio, Artizarra, Lurra, eta Martitz) eta kanpokoak edo erraldoiak (Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno).\nPlaneta guztiek dituzte sateliteak, Merkuriok eta Artizarrak izan ezik, eta satelite gehienak planeta erraldoietan daude. Aldiz, sateliterik handienak Lurrean, Jupiterren, Saturnon eta Neptunon daude: Lurrean Ilargia, Jupiterren Galileok deskubritu zituen lauak (Io, Europa, Ganimede eta Kalisto), Saturnon Titan satelitea eta Neptunon Triton.\nMartitzen eta Jupiterren orbiten artean asteroideen eraztuna dago, Eguzkitik 2.75 UA-ko distantziara batezbeste, eta asteroiderik handiena Ceres da, 1000 km-ko erradioa baitu.\nKometak, 600 inguru katalogatu dira, eta bi multzotan sailkatu dira: periodo laburrekoak (20 urte baino gutxiago) eta periodo luzekoak (20 urte baino gehiago). Kometen jatorria ez dago oso argi, eta zenbait hipotesi daude, baina onartuena J. Oort-ena da, astronomilari holandarrarena.\nAipatu ditugun objektu guztiez gain, planeten arteko espazioan, badaude hainbat eta hainbat partikula tamaina ezberdinekoak, baina gehienek oso masa txikia dute, gramo baten milarena edo milioirena, eta hauts meteoriko deritze. Partikula txiki horiek sortu dira, ziur aski, gorputz handiagoek talka egiten dutenean (asteroideak) eta eguzki sistemaren bizitza eta eboluzio osoan zehar.\nHauts meteorikoak zodiako-argia izeneko fenomenoa sortzen du, ilundu ondoren edo egunsentiaren aurretik ikusten dena, hauts horrek eguzkiaren argia dispertsatzen duelako. Partikula horietatik gehienak, Lurraren atmosferan sartzen direnean, lurrindu egiten dira (80 edo 120 km bitartean) eta gutxi batzuk soilik iristen dira Lurraren gainazalera.\nEman ditzagun orain Eguzki-Sistemako zenbait datu:\nObjektua Erradioa Masa\nEguzkia 6.96·108 m 1.98·1030 kg\nObjektua Ardatzerdi nagusia Periodoa Masa\nLurra 149.6·109 m 1 urte=365.26 egun 5.98·1024 kg\neta gainerako planetak:\nPlaneta Ardatzerdi nagusia (UA) Eszentrikotasuna Periodoa (urte) Masa\nMerkurio 0.387 0.206 0.24 0.06\nArtizarra 0.723 0.007 0.62 0.82\nLurra 1.000 0.017 1.00 1.00\nMartitz 1.524 0.093 1.88 0.11\nJupiter 5.203 0.048 11.86 318\nPluton 39.439 0.250 247.7 0.002\nGoiko taularen unitateek Lurra hartzen dute erreferentziatzat: esaterako, masa adierazteko Lurrarena 1 da. Periodorako, Lurraren orbitaren iraupena hartu da, urtea, eta ardatzerdi nagusirako ere UA, alegia Lurraren ardatzerdi nagusia.\nBadaude bestelako datu batzuk ere, eta ondorengo taulan erakutsiko ditugu:\nPlanetaren orbitaren planoaren inklinazioa Lurraren orbitaren planoarekiko (ekliptikarekiko).\nBere ardatzarekiko errotazioaren periodoa. Magnitude hori neurtzea oso zaila da, planetek inguruan dituzten gasezko atmosferak oso dentsoak direlako, esaterako Merkurio edo Artizarrean. Bestalde, Jupiter, Saturno, Urano eta Neptunoren atmosferek errotazio diferentziala dute, alegia, latitudearen arabera errotazio-abiadura aldakorra da.\nErrotazio-ardatzaren inklinazioa orbitaren planoarekiko. Artizarraren kasuan 177º da, eta angelu hori edo 3º berdina da, baina errotazioaren noranzkoa aurkakoa da. Urano ere antzekoa da, eta errotazio ardatza ia orbitaren planoan dago.\nPlaneta Orbitaren inklinazioa Errotazioaren periodoa Dentsitatea g/cm3 Erradioa ekuatorean(km) Ardatzaren inklinazioa Satelite kopurua (*)\nMerkurio 7º.0 58d.6 5.44 2 439 <30º 0\nArtizarra 3º.4 243d 5.24 6 051 177º 0\nLurra 0º 23h.9 5.52 6 378 23º.5 1\nMartitz 1º.8 24h.6 3.95 3 394 25º.2 2\nJupiter 1º.3 9h.9 1.33 71 398 3º.1 16\nPluton 17º.2 6h.4 1-1.5 1 400 ¿? 1\n(*) Satelite berriak aurkitzen dira noizean behin.\nAmaitzeko, eman ditzagun satelite nagusien datu interesgarrienak. Jupiterrek eta Saturnok satelite ugari dituzte, eta gehienak Martitzen sateliteak baino askoz handiagoak dira, baina bakarrik aipatuko ditugu gure Ilargiaren tamaina dutenak edo handiagoak.\nPlaneta Satelitea Dentsitatea g/cm3 Erradioa batez beste (km) Orbitaren erradioa (103 km) Periodoa (egun)\nLurra Ilargia 3.33 1 738 384.4 27.32\nMartitz Fobos 2.1 13.5 9.38 0.319\nJupiter Io 3.53 1 820 421.6 1.769\nKalisto 1.83 2 410 1 880 16.689\nSaturno Titan 1.9 2 575 1 221.9 15.95\nNeptuno Triton 2 200 394.7 5.84\nJupiterren satelite galilearrak:\nEgiazta bedi Kepler-en hirugarren legea planeten datuen taulan:\nEkuazio horretan P da planetaren orbitaren periodoa eta a elipsearen ardatzerdi nagusia.\nJupiterren satelite bat aukeratu eta bere orbitaren erradioa eta periodoa ezagututa, kalkula bedi Jupiter planetaren masa. Har bedi satelitearen orbita zirkulartzat eta aplika bedi higidura zirkularraren dinamika.\nAdibidez, har bedi Io satelitea: bere orbitaren erradioa 421 600 km eta periodoa 1.769 egun. Kalkula bedi Jupiter planetaren masa. Datua: grabitazio unibertsalaren konstantea, G = 6.67·10-11 Nm2/kg2\nAukera bedi beste satelite bat. Satelite horren periodoa ezagututa eta Jupiterren masa, kalkula bedi satelite horren orbitaren erradioa, orbita zirkularra dela suposatuz eta higidura zirkularraren dinamika aplikatuz.\nAdibidez har bedi Kalisto satelitea: bere orbitaren periodoa 16.689 egun da eta Jupiter planetaren masa 1.901·1027 kg. Kalkula bedi Kalistoren orbitaren erradioa.\nKalkula bedi planeten edo sateliteen gainazalean dagoen grabitatearen intentsitatea, g , bere M masa eta R erradioa ezagututa, edota bere r dentsitatea eta erradioa.\nOhar bibliografikoa: Tauletan ematen diren datuak honako liburutik hartuta daude:


Irudietan: Iñurritzako aurreskua - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nIrudietan: Iñurritzako aurreskua\nSan Pelaio eguna ospatzeko, ohiturari jarraituz, aurreskua dantzatu dute gaur eguerdian Zarautzen, Iñurritzako zelaian. Bizilagun ugari bertaratu da erakustaldia ikustera.\nIkusi argazki guztiak hemen. Sanpelaioen kanal berezia du Zarauzko Hitza-k.\nAtzemandako positibo kopuruak gora egin du eskualdean