Aurreko saioan urlia, sandia eta berendia erabili genduzan berbagai. Hareen senide hurrekoak dira oraingoan jardungai izango ditugun halako eta hain be. Bata eta bestea gramatika eginkizun diferenteetan erabiliak dira, baina hemen jorratuko ditugun kategoriak, edo izenordain –halakoren kasuan‑ edo izen-determinatzaile lez –bien kasuan‑ agiri diranekoa dogu. Halako garanduko dogu lehenengo, eta hain gerorengo.\nHalako kategoria diferenteetan agiri dan hitza da, berariaz izenlagun lez: Halako bizimodurik ez dogu hemen ezagutuko. Halako pertsonak gura gendukez, zintzoak eta finak. Graduatzaile zereginetan be ezaguna dogu, adjektiboei laguntzen: Halako politik ez dot egundo ikusi! Alde batera lagako ditugu kategoriok oraingoz.\nIzenordain kategoriaz darabilgunekoari helduko deutsagu lehenik. Beste izenordain zehaztugabe batzuen antzera ‑nor, edozein, norbait, baten bat‑, era mugagabean, soilik, deklinatzen daneko kasuaz ari gara: Halako etorri da. Halakok esan dau hori. Halakori entzun deutsagu. Halakorentzat da opari hau. Halakogaz ezkondu ei da.\nErabilera hau zaharra dogu berez, baina urri samarra erabileraz. Eta ekialdekoa, batez be. Urlia izenkiaren bikia dogu, eta denporearen puruz urlia eredukoei lekua hartzera eta ia berau baztertzera heldu dana, bai halako eta bai honen aldamenak: honelako eta, mehatsago, horrelako. Axularren pasarte honek darakusku argiro beronen egitekoa izenordain gisa:\n“Anhitzetan ere ekhartzen derauzkigute elhaberriak, erran-merranak, enzuten dugu zer dioten urliak eta sandiak, hunelakok eta halakok, eta gerok ere desiros gara jakitera”.\nEta Xurio idazle klasikoaren beste lekukotasun hau be ildo berekoa dogu:\n“Zenbatetan ez duzu aditu hunelako hil da ezpata kolpe batez, halako itho da, bertze batek goratik eroririk hautsi du burua?”\nHalako hirugarren gradukoa ha erakusleari -lako atzizki bikotxa erantsiaz garatu dan eran, beste gradu biak be taiu berean egin dira, eta halantxe izenordain gisa erabiliak dira behin baino sarriago: honelako eta horrelako, biak mugagabez. Horrelako da hiruretarik gitxien –edo nekez, egia esateko‑ zeregin horretan agiri dana. Eta argi esanda, halako da agirien eta ugarien darabilguna; neutroa dalako. Klasikoetan lez, idazle modernoetan be tinko erroturik ditugu halako eta enparatu. Garoa elabarriko pasarte hau lekuko: “bere lepotik barrez ibili ohi ziran. –Luisa, honelakok zuretzat eskumuinak eman dizkit. (…) Luisa, beste halakok zure galdera egin du”.\nBizkaieraren erdi eta sartaldean nekez entzuten da halako izenordain lez, baina Artibai aldetik ekialderantz, Gipuzkoan barrena, ugari be ugaria da. Orixeren dialogo honek on egiten deusku beronen bizitasuna: “Hots egin zuen presaka: ‑Nor da?, eta –Halako, hemengo nagusiaren adiskide haundia”.\nIzenordain hurbiltzat holako be ondo lekukotua dogu. Toribio Etxebarria eibartarraren lekukotasun hau balia bekigu: “Halakok eta holakok zinoen zu guzurti bat zarala”.\nAurre-determinatzaile kategoriaz be sarri erabilia da halako, eta bide beretik honelako edo horrelako, beste batzuetan. Eta aurre-determinatzaile lez, ez bakarrik gizaki-izenei laguntzen, baita leku- edo denpora-izenei be. Horretara eregiak dira honako sintagmak: honelako baserritar, honelako tokitan edo honelako egunetan. Lehenengo kasurako D. Agirreren adibide hau jatorku eraz: “Inun entzun bazuan Antonek, honelako nekazari behi batena ezin ordaindurik zebilena, nahiz eta berari ezer galdetu ez, aurki hasiko zan” (Garoa).\nAutore klasiko batzuetan honako agiri da, honelako-ren lekuan; Frai Bartolomeren kasua ereduko: “Agindu deutsu onako personagaz ez egoteko?”, “ugazabaren aginduaren kontra egin ebana onako edo alako gauza”.\nBaina halako eta honelako, batez be leku edo denpora esangurako izenakaz erabili izan dira gehiago, giza-izenakaz baino. Mogel markinarrak eremu banangoetan erabili ohi ebazan urlia eta halako. Lekukotasun bi eskeiniko ditugu. Bata: “urlia neskatila edo mutilegaz ez berbarik egiteko, (…), alako etxean ez oinik ifinteko”. Bestea: “baldin amar bat erreal baleukaz meza bat alako egunetan entzunda”. Oraintsuagora etorrita, D. Agirrerena dogu beste esaldi hau: “Handiak esaten ziran: gauerdian, honelako tokitan, bata besteari txistuka zabiltzala”.\nBigarrenik, hain marka aitatuko dogu. Hain honek ez dau izenordain kategoriako erabilerarik, baina aurre-determinatzailearena bai. Bai aurrerengo esan daigun, beronen kategoria nagusia eta erabiliena, graduatzaile konparatzailearena dala: Hain polita. Hain txarto. Hain maite dau. Hain da ona! Baina ibili-ibili gaztelaniazko “tal” hitzaren kideko balioa hartzera heldu da euskeraz, ingurune zabalago edo murriztuagoetan, hizkeren arabera. Kategoriaz, hain hori determinatzaile zehaztugabea dogu, izen mugagabearen aurretik kokaturik erabilia.\nSartaldeko euskeran garatu dau aurre-determinatzailearen egitekoa hain horrek, ez besteetan, erdi eta ekialdean. Eta sartalde hizkerotan be halako erabiliagoa da hain baino, gaur zein lehen, bizkaieraren ekialdean (Artibai eta Deba ibarretan) eta handik ekialderuntz.\nDana dala, Mogel idazleak, halako baino urriago egin arren, badarabil hain determinatzaile gisa, gitxitan egin arren, baina leku-denpora kasuetara mugaturik beti. Beraren lekukotasun banakak, lekua, denporea, neurria eta moduaren esparruko izenei jagokez:\n“Urlia neskatila edo andra edo ain etxetakoak ondo jan eta ondo jantzirik bizi dira”; “ematea limosna edo eramatea argia ain lekutako imajina santu bati, iritxi dezan kastiguren bat gaizki egin edo nai dionari”.\n“Urlia emakume sartu zan nere etxean ain egunetan, begiratu zion kontu andiarekin nere aurtxoari, zeina zegoan gizen, mamintsu ta txit ederra” (gipuzkeraz)\n“Neurri txarra daroenak eta alan, ajustea egin ezkero ain preziotan onelango edo alango neurria botateko, egon bear da berbara”\nGerora eremu barriak irabazten joan da hain determinatzailea, eta kasu absolutibodun sintagmetan be erabiltera jo da. XIX. mendean J. Mateo Zabalak honetariko kontestuetan darabilz hain, horren eta honen: “egin dozu ain gauza edo orren gauza?” edo “jakin ezkero ain gauza edo orren gauza dala zuentzako gatxerako bidea” edo “onen gauza pagetako”. Bilbotar idazleagan idoroten dan, baina bestetan nekez irakurten dan hiru graduen erabilera hau ‑hain, honen, horren‑, adierazgarria eta esanguratsua da benetan.\nGaur egun bizkaieraren sartaldean (ezin esan nei leku guztietan, baina), giza-izenakaz be nasai erabilia da: Hain laguni entzun deutsat. Hain andragaz ezkontzen ei da. Hain neskatilak kontau ei deutso. Hain umegaz kontuz dabilela, drogosoa da eta.\nGatx egiten jaku hain determinatzailea gaur egun zein esparrutan erabili edo ez erabili munarriak ipinten hastea. Leku-denbora kasuetara mugatu beronen erabilera? Hobetsi, bai behintzat.\nNor, nork, nori eta gainerako kasu guztietarako be zilegitzat jo? Giza-izen zein bizibakoetarako? Galerazo ez, behintzat. Hiztunen erabilerak berak ipini ohi ditu hesiak. Geu hesiak ipinten hastea ia alperrekotzat daukat puntu honetan. Hiztunek berezean garatu eta zabaldu daben esparrua atzera estutzen hasteko ze aginpide daukagu gramatikariok ba? Berbaz darabilenak idatzi daiala ardura barik. Hau ez darabilenak eta bai besteren bat, zelangura! Berez doana zertan behartu.\nEuskeraz hitz ezagunak ditugu urlia, zandia eta berendia, behintzat aldi batetik gorako jentearen artean eta euskaldun eskolatu artean –ez dakit zenbaiteraino gaurko gazteen artean‑.\nGaztelaniaz, horreen kide eta ordainak, fulano, zutano eta mengano dira. Bide paraleloak ezagutu izan ditue erabileran, hizkuntza batean eta bestean. Hirukote horretarik gehienetan lehenengoa bakarrik erabilten da, urlia euskeraz, baina beste batzuetan, binaka: urlia eta zandia edo urlia eta berendia, edota baita zandia eta berendia. Eta hirunaka be bai, gitxiagotan baina: urlia, zandia eta berendia.\nUrlia dogu agiriena eta ezagunena. Gramatikaz izen kategoria modura jokatzen dau: urli + -a, zandi-a, berendi-a, azken -a hori mugatzailea dala, ez hitzaren bokal erantsia. Izenaren gramatika dauka, baina izenordainaren egitekoa.\nSarriroen urlia bakarrean darabilgu, norbait izenik izentau barik aditzen emon gura dogunean, anonimatoan itxita. Hizlari edo idazleek sarritan urlia erabiltera jo dabe, jazoera susmagarri, kaltezko edo damugarriren bat artean egon danean, egilearen izena estaltzeko. Mogelen berbaz on egin daigun dinogun hori: “Eta alan ez deutsa ume batek obediu bear gurasoari, aginduten badeutsa jaiegun katigatuetan, bear egiteko errazoe baga, urliaren basotik egurrak”. Edo ta Frai Bartolomeren berbaz: “Urliagaz ezkonduten ez bazara, ez deutsut aziendea emongo; edo ez deutsut doterik emongo”. “Ugazaba batek bere esan leio otseinari edo errenteruari: Urliagaz ezkondu bear dozu; edo, Urliagaz ezkonduten ez bazara, etxetik aterako zaitut, edo, ez dozu ene etxean zereginik izango”.\nSandia ez da urlia baizen ezaguna, gaztelaniaz zutano ez dan modura. Eta erabili izan danik gehienetan, bakarrean barik, edo urlia lagun dauela edo berendia lagun dauela erabili izan da. Pertsona izentaubakoak gitxienez bi diranean alkartu ohi da urlia sandia bategaz.\nBatzuetan eta juntagailuaz alkartua: “urlia eta sandia bizi dira deungaro, edo alkarri lagunduten deutse giberri edo beste gauzaren batzuk ostuteko; neuk ikusi, edo leku onetik jakin nituan” (Mogel). Beste batzuetan urlia sandiagaz, bata besteagaz osagarri egiten dirala: “Urlia ezkontzen da sandiarekin; senarra ahaide egiten da emaztearen ahizpa, lengusu, bestengusu eta erengusuakin” (Agirre Asteasuko).\nUrlia, sandia eta berendia holantxe erreskadan erabilten dira sarri, pertsonak, izenez izentau barik, banan-banan aitatzeko. Kirikiñok bere ipuinetariko baten dakarren pasarteak argi egingo deusku honetarako: “Hor daukazu urlia, eta jor daukazu berendia eta hor daukozu sandia, eta hor daukozu....”. Laugarrenik ez dau aitatzen, egon be ez dagoalako euskeraz laugarrengorik edo bostgarrengorik; hiru pertsonaren segida kontenplatzen da bakarrik euskeraz, gaztelaniaz legetxe.\nUrlia horri sartalderengo euskeran femeninoa erne jako alborik hara: urlizea darabile batzuk, urlezia beste batzuk, hizkera batzuetan behintzat; gainerako euskera lurraldeetan urlia horrek generoz neutroa dirauen bitartean; gizonezko zein andrazkoentzako.\nAñibarrok, jentearen esamesa eta zurrumurruak astintze aldera, honelan dirausku: “Urliak hau dinoala, urlizeak bestea dinoala”. J. Mateo Zabala predikari-idazleak be sutsu dihardu neska-mutil gazteen haragi-garrak baretu beharrez sermoiginen, gordin salatuz honeek gehiegikeria ustekoak: “baia ez dituez itxi gura urlia edo urleziagazko berba-aldiak, amurruturik dagoz beragaz egoteko al daien guztian, berbaz dagozanean sentietan dabe euren biotzean infernuko su edo berotasun zorigogorreko bat, zeinek erretan dituzan azurretaragino, eta orregaitik bere ez daude alangoetatik urrun egin gura”.\nUrlia horrek beste aldaera bat be ezaguna dau gure tradizinoan zein berbakeran: urlia eta urlijaina darabilz Artibaiko Etxebarriko semea genduan Frai Bartolomek: “Batari esaten deutsa alako enbusteruak edo enbustereak: Zugaiti urlijainak au zinoan. Besteari: Zure lepoti zelan olgau zan urlijaina! Beste bati esango deutsa: Zure senarra (edo emaztea) urlijainagaz egon zan atzo. Beste batzuetan esango dau: Ona daukazu urlijaina!”.\nUrlia, izena edo, gura bada, izenordain izateaz gainera, beste izen baten aurre-lagun be izan daiteke, gramatikan aurre-determinatzaile deritxona. Eta halantxe jokatzen dau sarritan determinatzaile zehaztugabe gisa, edozein, hainbat, hain edo halako darabilguzan moduan.\nKontua da, holakoetan zalantzatan jarten garala urlia gizon ala urlia gizona esan behar ete dan. Eta gu hiztunok ez eze, gure idazleak be zalantza berean agiri dira zabuka behin eta barriro, batez be leku-denpora kasuetan: urlia egunetan eta urlia egunean, biak irakurri daitekez. Gure gomendioa da, urlia aurretik ipinten jakon izena mugagabez markatzea: urlia mutil, urlia neskatila, urlia auzo edo urlia lekutan.\nDomingo Agirrek Garoa-n dakarren pasarte bat, dinogunaren argigarri: “Zeintzuri egingo diegu? Urlia auzori ez dakit, honelako ahaideri bai, halako adiskideri ez; ezer ez diogu zor”. Adierazgarria da gure idazle handiaren esaldi hau, zeinetan urlia, honelako eta halako bardin eta kide lez darabilzan, gaztelaniaz “tal” egitea lez, baina hirurak mugagabez. Baina atzerago jota, Mogel handiak be horrelantxe mugagabez erabilen: “Nik bai egin dodala osaketea urlia gizonegaz!”, ipini eban barberu baten ahoan.\nUrlia, gizakien adierazle izatetik, leku eta bestelako eremu bizigabeetara be zabaldu da ibili-ibili. Leku-denpora esparruko izenakaz, euskera osoko eremurik gehienetan, beste marka alternatiboak erabilten dira: halako da ezagunena, eta hain be erabilia da Bizkai partean. Baina bizkaiera eremuko hainbat lekutan eta hizkeratan, halako lekutan edo hain lekutan baino gehiago, entzuten diranak dira: urlia tokitan, urlia etxetakoa eta honelangoak. Eta hau ez da atzo goizeko kontua, lehenagorik datorrena baino. Adibide batzukaz on egingo dogu baieztatu dogunau.\nDenpora kontuan, urlia egunean esaten dala jaso eban Azkuek Txorierri, Arratia eta Orozkon; sartalde-bizkaieran. Baina Bizkai erdian be ezagunak dira horretarikoak. R. Ortuzar bermeotar idazleak Urdaibaiko berbetan be hatakotzat darabil: “Belentzik esan dauela zelan urlein lekutan Guardak berak esan dauen, eurek disgustua nahikoa daukiela alabeagaz”.\nJ. Mateo Zabala dogu puntu honetan be, beste askotan lez, eredurik bikainena. Halan dino: “itanduten deutsue: baegoan ala ez Juan urlia egunetan jazo zan errieltan?; zuk uste dozu ez egoala bertan, baia benetan bertan aurkitu zan”.\nLeku-espazio kontuan be bardin-bardin erabili izan da: “Urlia lekuan jarri naz”, dinosku bilbotar idazle berberonek.\nGeure gomendio gisa, aholku bat apaltasun osoz. Ez ete litzateke hobe urlia, sandia eta berendia gizakien barrutirako gorde, eta leku-denpora arloko kasuetarako halako eta hain bideratu? Hiztunen artean marka guztien esparruak aspaldi nahasita dagozala jakinik, hiztunen erabileran nahastura hori ezabatzea ez da erraza, baina idatziz… Gomendio gisa isurtzen dodan eretxia baino ez da, eretxiak eretxi.\nAldi batez tasunak eta keriak aitatzen ziran, holan huts-hutsik, kualidade positiboak eta negatiboak esanguratzeko. Bata eta bestea atzizkiak dira nagusiki, baina izen modura be, gitxitan bada be, erabili izan dira, hamazortzigarren mendeko idazle klasikoetan zein hogeigarreneko oraintsukoetan. Eta bata bestearen aurrez behin baino sarriago: tasunak, aldeko ezaugarriak adierazoteko eta –keriak, kontrakoak edo ezestekoak diranak.\nLehenengoari karga positiboa egoztea eta bigarrenari negatiboa, eretxi geroz zabalagoa bihurtu da idazle eta erabiltzaile askoren artean. Eta predikari batzuek be sartu dabe ziria zulo horretan: zeru-inpernuen aurkakotasunetik abiatuta, batean maitasuna, bestean maitakeria, gizontasuna bai, baina gizonkeriarik ez, hitz eratorri errosario luze bat garatuz, batzuetan zuzen, baina beste batzuetan berbak indartuta.\nAurkaritza ikuspegi horrek eraginda, okerreko eretxi bat nagusitu da erabiltzaile askoren artean, hiztunek erabilera naturalari berez ez joakona.\nAtzizki biok, -tasun eta –keria, ez dagoz maila berean, hasteko. Lehenengoaz kualidadeak adierazoten ditugu gehienbat eta bigarrenaz ekintzak. Umetasuna da gauza bat eta umekeriak, beste bat. Harrotasuna, izaera mailako kualidadea izan ohi da, eta harrokeria edo harrokeriak, izaeraz harantzago, ekintzetara zuzendua dago gehienetan. Eta horrexegaitik erabilten ditugu pluralez handikeriak, faltsokeriak edo zorakeriak, eta askoz sarriago -tasun erakoak singularrez; zorotasuna, itsutasuna, handitasuna edo zorroztasuna. Banaketa hori ez da guztiz zehatza ez zorrotza, baina gehienetan halan izan ohi da.\nEsangurearen aldetik be -tasun neutroa da, markatugabea, baina –keria markatua da beti, ezetsi, txarretsi edo gaitzeste balioa gorde ohi dau. Ez dago txarrikeria positiborik, ez huskeria mesedegarririk, ez sorginkeria osagarririk.\nBaina -tasun atzizkiagazko kualidadeak aldekoak zein kontrakoak izan leitekez, onerakoak zein txarrerakoak, ederrestekoak zein txarrestekoak. –Tasun aditzizkia daroan izen eratorria positiboa edo negatiboa izatea ez datza atzizkiaren zaman, oin-hitzarenean baino. Itsu izatetik datorren itsutasuna negatiboa izango da, eta bide beretik zorotasuna, gaiztotasuna, nagitasuna edo zikintasuna. Eta itzulitara, edertasun, mazaltasun edo eztitasun positiboak badira, eder, mazal eta ezti positibotzat joten ditugulako da, ez -tasun atzizkiak berezko zama positiborik daukalako arrazoiz. Pertsona baten zorroztasuna, zuhurtasuna edo eguraldiaren iluntasuna edo lausotasuna aldeko zein kontrako kualidadetzat jo leitekez, ingurunearen eta erabiltzailearen intentzinoaren arabera.\nBeste atzizki askok lez, -tasun horrek badau anaia biki zaharrago bat, -asun dalakoa, hatan be, aurrean kontsonante gorrik bakoa. Taiu zaharreko hitz eratorri batzuk –asun horregaz eiho izan dira. Osasuna guztiok darabilgun izena, osotasun izenaz bestelako esanguraduna. Esturasuna batetik eta estutasuna bestetik. Gaur zorotasuna esaten deutsagunari Mogelen denporan zoraasuna esaten eutsen askok. Alabantza esateko goraasuna be idatzi eban idazle horrek. Eta hobaasuna, osasunaren hobekuntza adierazoteko. Iparraldeko bazterreko hizkeretan be, -tarzun atzizkiaren ondoan -arzun be gorde izan da berba batzuetan. Halan, elharzun, eritasuna edo gaixotasuna izendatzeko.\nGogoan hartzekoa da –dasun atzizki-aldaera be, berariaz –n kontsonantez amaituriko hitzen eratorkuntza zaharrean gorde izan dana. Ondasun edo ondasunak gure eguneroko berbetako hitza dogu, baina –dasun ereduko eratorri ia guztiak –tasun izatera etorri dira. Euskera idatziaren mende zaharretan ezagunak ziran honako izenak: lagundasun (laguntasuna), sorgindasun (sorgintasuna edo sorginkeria) edo nabarmendasun (gaur egungo nabarmentasuna).\nAurreretxi bat uxatu eta irakaspen bat jaso daigun, sikeran, gaurkoz. Kualidade negatiboetarako be bildur barik erabilten dala –tasun atzizkidun eratorriak: aberetasuna (basati edo abere moduan jokatzea), alpertasuna (alper izatea), areriotasuna (arerio izatea), arintasuna (buruarin izatea), ezaintasun (itsusi izatea), eskerbakotasun (eskertxarreko izatea), jausitasun (gogo-hil edo depresinoa) edo zekentasun (zeken izatea).\nAmaitzeko, gogorarazo, atzizki honek emoi ugaria dauela eta euskal hiztunok gaitasun osoa, hiztegietan agiri diranen gainera, beste asko eta asko sortzeko era libre batez, are gehiago idazle edo esataria irudikorra bada.\nUra, ardaoa zein esnea, zenbat hartu edo erosi edota zenbat edan neurri bidez adierazo gura dogunean, eta, berbarako, botilea hartzen badogu neurgarritzat, era bat baino gehiago dagoz hori ondo eta zuzen esateko. Baina badira era batzuk okertzat jotekoak be, edo badaezpadakotzat behinik behin, eta gure inguruetan barra-barra entzun edo irakurten diranak.\nBotilea bere osoan neurritzat harturik, daukagun egiturarik egokiena (eta neutroa aldi berean), botila BETE ur da. Zuzena da era berean: botila BAT ur, baina esangurazko diferentzia gardena dago bion artean: botila BAT horregaz aurkaritzen ditugunak dira, botila bat eta botila gehiago (bi, hiru zein lau). Botila BETE horregaz, ostera, hiztunak zertzelatzen dauena da eduki-neurri betea. Eta neurri bete horren aurkaria, erdia izan daiteke: botila ERDI ur esango genduke, botila bete ur barik.\nGramatikaren aldetik, bete hori ez dogu, ez aditza, ez adjektiboa; determinatzaile zenbatzailea dogu, bat dan legetxe. Eta erdi hori beste hainbeste: determinatzaile zenbatzailea, eta ez izen, ez adjektiboa.\nDesbidetzat joko gendukezan erabilerak, ur botila bat, ardao botila bat edo xanpain botila bat ereduko egiturak gendukez, behinik behin uraz, ardaoaz edo xanpainaz bada gure autua, eta ez botileaz. Edukia (ura) eta edukitzailearen (botila) alkarketa edo konposaketa ordena horregaz ‑ur botila‑, edukitzailea da ardatza, botilea. Ardao botilea izen konposatuaz esaten gabilzana da, ze botila mota dan, eta ez zein edari dan.\nGramatikearen aldetik bete zenbatzaileagaz marketan badogu aurreko izena (edukitzailearena), osteko izenak (edukiarenak) ezin dau mugatzailerik beregandu: basu bete ur esango dogu, baina ezetara be ez: basu bete *urA.\nGaineratu daigun, bete hitzagaz eregitako izen sintagma honeetan be aukera bi ditugula gramatikeari joakonez. Neurri-adierazle dan izena, gehienetan mugagabez darabilguna, mugatzailez be erabilten da eta erabili izan da; eta bietara dago ondo eta artez. Halan esan daiteke: esku bete gozoki edo eskuak bete gozoki; etxe bete lagun edo etxea bete lagun. Aho bete haginegaz itxi norbait, edota ahoa bete haginegaz itxi. Boltsiko bete diru, boltsiko biak bete diru edota Bazterrak bete diru irabazi.\nBotilea (edo beste edozein neurri-izen) edukiaren kantidadetzat, zenbatekotzat hartzeko beste egitura bat garatu da euskeran, -kada atzizkia. Atzizki hau, -ada edo -kada itxurapean, berez erabiliagoa da zirkin bizkor, golpe bortiz eta halako zentzun-esparruetan. Hotsitzekin batzuetan: eupada, zaplada, zurrutada, izen-aditzekin beste batzuetan: dardakada, ostikada, ukabilkada.\nNeurri-atzizkitzat be erabili izan da euskerearen zabalean, aldaera diferenteakaz: -kada eta –tara ezagunenak. Iparralde eta Nafarroa partean saskitara, gatilutara edo labetara erabili izan dira, erdi eta sartaldean saskikada/zarankada, katilukada edo labakada dinogunaren parean.\nBaina atzizki lexikal izatetik atzizki gramatikal izatera etorri da euskerearen sartaldean; ez sartalde osoan beharbada, baina bai zati on baten. Eta sartaldeko hiztunok era automatikoz bihurtzen ditugu neurritzat darabilguzan izenak –kada atzizkidun izatera. Autobusa, autobuskada bihurtzen dogu autobusa bete jente adierazo gura dogunean, eta autobuskada jentea esaten.\nAstoa bada zama baten eroalea, astokada bedarra esatera gatoz. Andra baten altzoa bada, ortuan batu dituan piperren neurria, altzokada piperra esan daroagu. Eta horretara sortuak dira beste honango mordoa: basukada esnea, koilarakada eztia eta beste hainbatxu, hiztunok berez-berez sortu ohi ditugunak egitura horren eredura. Eta botilea neurritzat hartu ezkero, botilakada ardaoa, gure kasuan.\nGramatika berezia dauka egitura honek. Erarik neutroena, goiko adibideetakoa da: eduki-izena -a mugatzaileaz markatzea: Zakukada patateA. Nekezago esango genduke: Zakukada patata *bat. Esatekotan be: zakukada bat patata. Horrelantxe darabil Domingo Agirre idazleak Garoa elabarrian: “‑Bakoitza bere tokira! –agindu zuan Ana Josepak, eltzekada bat aza izugarrizko platerean itzuliaz”. Arrasateko birraitona Tiburtzio oraintsuagoko idazleak be antzera: “hoa Basora eta ekartzadak gurdikada bat egur, baina dauden okerrenak”.\nBaina zakukada bi edo gehiago diranean, ohikoagoa da esatea: hiru zakukada patata edo hiru botilakada ardao. Kasu horretan mugatzaile barik agiri dira patata eta ardao izenak, baldin ezagunak ez badira. Baina aurretik aitatuak eta solaskideentzat jakinak diranean, -ak mugatzaile pluralaz markatuko gendukez. Kamiodunak esaten badeutso dendariari: ‑Bost zarankada ogi ekarri deutsudaz, agudo erantzun leio dendariorrek: ‑Zeri itxaroten zagoz ba? Sartu eizuz bost zarandada ogiOK barrura!.\nGure tradizino idatzian ez dira horren ugariak –kada honegazko neurri egiturak. Baina ez da berez atzo goizeko kontua, askoz goiztiarragoa baino. Horren lekuko dira gure Mogel handiaren esaldiok. Bata: “Artu ditut zelan-alan azkada bi aza, aketiren onen atal bat, eta iruntsiko badot, edan bear dot”. Bestea: “”ikusteko ta poztutekoa da, zelan, bata baino besteak aurrerago direala, daroaken arto zatia edo katilukada saldea” (PAb).\nAzken puntutxu bat: eta zer diferentzia dago esangura aldetik botila bete eta botilakada horreen artean? Neure eretxian, botila bete ardao edatea modu neutroagoa da mezua emote orduan. Ene! Botilakada ardaoa ez zenduan edango, horraitino, zeuk bakarrik baina! Bigarren honek gordinago eta sendoroago marketan dau neurria, edo neurriaren gehiegizkoa, hobeto esanda.\nHerri literaturako bitxi bi, bete horren gogoangarri. Harako dantza-kopla ezaguna: “Errementari baino / hoba da zesteru, / lepo bete egurregaz / kolko bete diru”. Eta Txanton Piperri jatun eskekoaren beste hau: “Ez da neuretzat guztia / batuten dodan ogia. / Zaku bete otzur / batuten dot hur / eskean iluntzerako / amaentzat ta neuretzako”.\nOndo izan eta datorren astera artean.\nOsasunaren gura izan\nDantza-kopla edo esaera antzeko baten hitz ezagunak dira, bertsinoetariko baten hau dinoenak: “Gabian parrandan, goxian logura, ez zara zu, maitia, osasunen gura”. Azkue gure hizkuntzalari handia izan zan zeren gura izan ereduko egitura honeezaz ohartu eta beren-beregi arduratu zan lehenengo antzekoa. Eta bere Morfología-n –eta Euskalerriaren Yakintza bilduman be bai‑ eskeini euskun, harean apaindurik, berak “este conocido pareado” deitzen deutsana, era honetan: “Gabaz errondari ta goizean logura, / etzara, ene semea, osasunaen gura” (140).\nAzkue lekeitiarra genduan, eta kontizu etxetik izango eban ezaguna egitura hori. Bere guraso idazle Eusebio Mariak bere neurtitz-bertsoetariko baten behintzat erabilia eban arterago: “Irailian neskia / badago zororik, / edo andra izateko / badauka gogorik, / ezkonduten da ha bere / laster, ahal izanik, / inun topetan badau / bere gura danik.” (Eusebio Mª Azkue, Neguan ezkontzak). Bere gura danik, berari guraizana deutsanik, bera maite dauenik, esateko.\nZeozeren gura izan edo nonoren gura izan, adin batetik gorako euskaldunen artean, hiztun onen artean behintzat, esapide ohikoak izan dira, eta dira hondino be, nahiz gure literatura idatziaren espiluan horreetarikorik banakak baino agertu ez.\n“Hori ez dago zure gura, eta kendu mutilori burutik eta topau eizu barri bat!”, erraz esan leio ama batek bere alaba gazteari, amoremin itsuak jota eta hondamen-arriskupean dakusanean. Beste era honetara be esan eikion: “Hori ez dago zure guraz, eta zu be alperrik zagoz haren guraz”. Amaren begiek urrunago ikusten dabe eta, aholkua bestetarikoa be izan leiteke: “Hor zuekaz gazte-aldran dabilen mutilori ez dago urlia neskatilaren gura, zure gura baino”.\nAfari gura izan\nAurrekoa baino harean ezagunagoa, eta ugariagoa be, bada beste honango eredua: norbait zeozer gura izan dalakoa. Hau da, izen mugagabe bategaz alkarturik agiri dala gura izan aditz lokuzinoa, egitura konposatua eregiten dabela.\n“Dama ontziratua” deritxon balada ezagunean, engainaturik bahitu eta itsasora daroen Grazianatxu dama gaztearen ahoan honako erantzuna emonaz ihardesten deutso kapitaiaren afari-gonbitaz ofrezka jatorkon mandatariari: “Ez naz ni afari gura”, ez daukala afaritako gogorik adierazo guraz. 1982an, gure euskera-ikasle bati Dimako alabea zan Eduarda Bilbaok kantau eutsan balada bertsinoan, honangoak dira Grazianatxu dama gazteagaz kapitai-mandatariaren arteko berbak: “‑Grazianatxu neure laztana, / zugana biraltzen naude, / gaur afariten etorritia / egin bazeinke mesede. // ‑Neure lagunok, bai marinelak, / enaz ni afari gure. / Afari barik konsoladute / dau (dago) neure estamangue”.\nBarrutia Mondragoeko eskribauaren Acto para la Nochebuena teatroan Grazioso pertsonaiak kantuz honelan koplatzen dau gabon gaueko afaritzarra: “Liau lau bere, ementxe datoz amar libra okela, / Liau lau bere, birao gura eztala ene sabela”. Zenbat gura jan ahalean, birao gura ez da ene sabela.\nAurreko bertso-kopla egiturok sartalde euskerakoak badira be, berez egitura hau euskera osokoa, edo behinik behin hizkera askotakoa da, edo izan dira. Azkuek hiztegi nagusian (Dicc. 369) honango adibidea dakarsku nafar hizkeratik jasorik: “Ur gura naiz” (ura edateko gogoa daukat).\nIzen mugagabea + gura eredu honetako egiturarik ezagunena, beharbada, logura izan aditz lokuzinoa dogu: “Urlia logura da. Berendia ez da logura”. Eta bide beretik erabili izan dira: barre gura da, andra gura da eta beste asko. Edota Azkuek bere errefrautegirako Nafarroako Imotz ibarrean baturiko hau: “Izotz handia, elur gura; neskatxa ederra, dantza gura; neskatxa zakarra, mutil gura”. (EY, III, 118).\nGura hitzagaz alkartzen diran izenok ekintza edo prozesu-adierazleak izan ohi dira sarritan. Eta horrexegaitik beragaitik, aditz partizipioak izan ohi dira alkarketa eredu horregaz gehien sortzen diranak. Markinaldeko euskera bizitik jasoak dira ondoko adibideok, Jabier Kalzakorta adiskidearen borondate onak gugana deuskuzanak: “Nor da zugaz paseau gura?”. “Ni ez naz agindu gura”. “Nor da, ba, umea jo gura?”. Eta Markinaldetik urten barik, orain dala mende bi inguru, Frai Bartolome etxebarritarrak beste paragrafo hau itxi euskun idatzirik, aurrekoen antz-antzekoa, baina harean diferentea: “Zu kansetan ez naz gura, ta egongo zara beti neugaz” (Ikasik II, 21).\nAditz partizipioari laguntzen, gura izan baino gura egon zabalago dabil, beharbada, gaurko hiztunen ezpanetan; jente gehiagorentzat ezagunagoa ete dan nago. Gutariko edozeinek erraz erabiliko gendukez, kasurako, holango esaldi moduak: “Zugaz egon gura nago aspaldion, kontsulta bat egiteko”. Edo beste hau: “Danak dagoz gure etxera etorri gura. Eta inor ez dago, ostera, hemendik urten gura”.\nHorrexetatik sortuak dira aditzoinaren gainean gura erantsirik sortutako izen eta adjektibo konposatu mordoa. Añibarroren idatzietatik hauturiko errefrau moduko esaldi hau aitatu euskun behinola Azkuek, alkarketa-tipo hau azaltzeko: “Itsuak ikusgura, errenak ibilgura, gorrak entzungura” (Morfología, 139). Antonio Zavalak, bere atsotitz-esaera bilduman (963. znb.) beste aldaera honegaz dakar: “Errenak ibilgura, itsua ikusgura, ezin dabenak egingura”.\nAdjektibo kategoriako konposatuak dira goiko horreek, gure klasikoetan sarri ohi dan modura. Mogelek darabilzanen arteko batzuk gogorazoteko: jakingura, dana jakin gurakoari esateko edota, ironiaz, dana eta lar jakin gurakoari, “curiosón”. Alegi baten amaieran irakatsi-ohar hau idatzi eban behin: “Ipuin ederra barritsu jakingurentzat”. Esangura positiboaz, baikorraz darabil hurrengo honetan: “esan daioguzan neure bizkaitar jakingura honi abe-bizia edo arbola askoren izenak” (Peru Abarka). Handikigura be adjektibo legez darabil inoiz: “jaun andiki eta andikigurak”. J.M. Zabalaren beste erabilera hau be ildo berekoa da: “emen gazte dantzazaleak, batzar eta errolda gurak”. Batzar-gurak eta errolda-gurak ez dira besterik, batzarzaleak eta errondazaleak baino.\nIbilgura izenondoa be ibilte-zale, ibiltun esanguraz behin baino sarriago agiri da: “urteten badau komuninoetik lehen baizen zaratatsu, lehen baizen zital, lehen baizen gozo gaiztoko, lehen baizen harro ta panparroe, lehen baizen hasarre ta ernegau, lehen baizen banidadetsu ta ibilgura, bildur izan zaite komuninoiagaz hartu dabela ariman deabrua” (Frai Bartolomeren esaldi egokitua).\nEta denporan atzerago jota, ohar gakiozan Refranes y Sentencias XVI. mendekoan agiri dan atsotitz honi: “Zaarrago, ikaskurago. ‘Cuanto más viejo, más deseoso de saber’ (22 znb.). Ikasgurea, hor, ikaste-zalea da, ez gaur egungo ikasi gurea.\nAmaitzeko, gogorarazo daigun, aditz partizipioa + gura konposaturik sarrien eregiten diran hitzak izen kategoriakoak ohi dirala. Izen kategoriako konposatuok libre samarrak dira, hiztunok era askatuan sortu daikeguzanak, eta horretarikoak, eurok banan idaztea gomendatzen dogu. Mogelen erabilerak dira ondoko biak: “apaindu gurearen apainduz”, “Neskatila, ingira zaite; sabel-zorria egin jaku ta edan gurea ainbeste berbaren ondoren”, baina alkarketa-eredu hau hain da ugaria gure literaturan ze, zaharrean zein oraintsuagokoan, hari luzeko harila dogula berau, hemen luzatzerik onartzen ez dauena.\nHari horri tira egin gura egonagaitik, ez gagoz irakurlea gogaitu gura, eta hurrengo baterako itxi daigun. Irakatsi bategaz, halanda be. Zergaitik atera ez gura honi, bai egitura konposatuetan, bai gorago aitatu diran aditz multzo barruko beste egituretan, onura ugariagoa? Hori deritxagu guk.


«Atzematen dut politizazio garai on batean sortu naizela» | «Atzematen dut politizazio garai on batean sortu naizela» – iparraldekohitza\nUdako sasoiak egiten nituen Garazin, denda batean, eta orduan nuen klase borrokaren kontzientzia hartu, bai ere euskararena eta euskaldun izatearena. Eta hortik abertzale izatearena, bistan da. Garai hartan Euskaldun Gazteria elkarteko kide nintzen, eta sasoiko zerbitzua sortu genuen: turismoari lotu sasoilari guziekin mintzatzen hasi ginen, jakiteko zenbat orenez ari ote ziren lanean, zenbat ordainduak… Hala ginen ohartu nagusiek izorratzen gintuztela, eta lan ikuskaritzan salatzen genituen. Bururaino eramaten genuen gure borroka, alta, 15-16 urteko haur mukizuak ginen!\nRoger Idiart apezak suprefetaren hitz horiei kantu errefera eman zien: «Baionako Suprefeta, buruan duzu kasketa…».\nEuskararen Erakunde Publikoa hor da, Euskal Hirigune Elkargoa, hautetsiek diote alde direla… Baina adostasun horrek ematen du ezaxolakeria bat, eta behar diren urratsak ez dira egiten. Ezin da ukatu AEK, Seaska eta Euskal Konfederazioa bezalako elkarteek sekulako lana egiten dutela, zinez miresten ditut. Alta, badirudi egitura horiek dena salbatzen dutela. Euskal Irratiak sortu zirelarik duela berrogei urte, euskaraz aritzeko egin ziren bereziki, eta orain: euskara beharrezkoa dela, baina frantsesez mintzo gara. Behar dugu harremana beti euskaraz egin. Egoera honek erran nahi du zerbait badela joan ez denik.


ABIAN DIRA 2020KO AURREKONTU PARTIZIPATIBOAK : Zazpi aldizkaria\nABIAN DIRA 2020KO AURREKONTU PARTIZIPATIBOAK\nMónica Martínez Informazioaren Gizarteko eta Herritarren Partaidetzako ordezkariak ostegun honetako prentsaurrekoan eman du 2020ko aurrekontu partizipatiboen prozesuaren hasieraren berri. Seigarren edizioa izango du ekimen honek, eta ordezkariak azpimarratu duenez, hobekuntza batzuk izango ditu, beste urte batzuekin alderatuta.\n"Aurrekontu partizipatiboen formatuak iazko edizioaren ildo bera jarraituko du, baina, aurreko urtean gertatu bezala, entzute aktiboaren bidez eta eskuak zabalik, ekimen hau hobetzeko ahalik eta gehien egokitzen jarraitu nahi dugu. Horregatik, kontuan hartu ditugu ekarpen batzuk, eta espero dugu prozesu indartsuago bat izaten lagunduko digutela eta horrela parte-hartze handiagoa izango dela", adierazi du Mónica Martínezek.\nIrundarrek berriz erabakiko dute datorren urteko kontuetatik 1,5 milioi euro zertan erabili (1,3 milioi euro prozesu orokorrerako, 200.000, gazteen prozesurako). Irailaren 16tik 19ra egongo da zabalik proposamenak egiteko epea. Tarte hori laburtu egin da iazkoarekiko, proposamen guztiak bildu eta prozesua azkarragoa eta arinagoa izan dadin nahi baita. Webean, harremanetarako e-mail bat ematea eskatuko zaie proposamenak egiten dituztenei, proposamena argitu behar izanez gero, proposatu duenarekin harremanetan jartzeko. Oso garrantzitsua da proposamen izenburua berez oso adierazgarria izatea, xehetasun-testura sartu beharrik izan gabe.\nPresentzialetan, iazko eskema errepikatzen da, eta bi saio egingo dira, eta haietan, interesa duenak bere ekimenak aurkeztu eta eztabaidatu ahal izango ditu. Eutsi egiten zaio talde-dinamikari, eta dinamika horren bidez, 7 proposamen bozkatuenak hautatuko dira aurkeztutako eta eztabaidatutakoen artean, eta horrenbestez, guztira, 14 proposamen aterako dira finalerako saio presentzialetatik. Hautatutako ideia horiei udalaren webaren bidez bildutakoen artean aterako diren beste 6 gehitu beharko zaizkie. Horrela, 20 proposamen izango dira azken fasean; aurreko urteetako kopuru bera.\nBestalde, gehiago zehaztu dira ideiak aurkezteko betekizunak: urtebeteko epean egin ahal izatea (2020), Irungo Udalaren eskumenekoa izatea (inbertsio publikoak, ondasun eta zerbitzuetako gastu arruntak, eta laguntzak eta dirulaguntzak). Baztertu egingo dira proiektuak, baldin eta indarreango kontratuak eta langileak zuzenean kontratatzeko gastuak eta mantentze ohikoari eta Udalaren barne-kudeaketari dagozkien gastuak ukitzen badituzte. Gainera, teknikoki bideragarriak izan beharko dute proposamenek, eta ezarritako aurrekontuan sartu eta interes orokorrekoak izan, ez pribatuak.\nDagoeneko baieztatuta dauden saio presentzialak, biak 19:00etatik aurrera; lehenengoa irailaren 16an izango da Palmera Montero Gunean, eta bigarrena, 19an, Luis Mariano zentro sozialean. Aurrez aurreko saioetatik aterako diren 14 proposamenei beste sei ideia gehituko zaizkie, online egin direnen artetik eta aurretiko bozketa baten bidez hautatuta ?web bidez jasotakoak bakarrik? irailaren 26tik 30era.\nGazteen aurrekontuei dagokienez, irailaren 16tik 19ra udalaren webaren bidez Irungo gazteek helarazten dituzten ideiak bilduko dira. Internet bidez bozka gehien jasotzen duten 10 proposamenak izango dira finalean. 2019ko edizioan bezala, 10 proposamen horiez gainera, beste bi proposamen ere izango dira Udalaren Ingurumen Zerbitzuak kudeatzen duen Eskola Agenda 21eko ondorioetakoak, hiru proposamena Gazteartean Gazteriako zerbitzuak ekarritakoak eta beste batzuk, kalean kale-dinamizatzaileek egiten dituzten inkestetan gehien eskatzen direnetatik ateratakoak. "Berriz elkartzen ditugu ?iaz berritasuna izan zen? herritarren parte-hartzeari dagokionez gazteekin irekitako kanal guztiak, ahalik eta gazte gehienengana iristeko eta haien iritzia kontuan hartzeko. Horretarako, aurten ere sare sozialean erabilera indartuko dugu eta ikastetxeen kolaborazioa ere bilatutako dugu", adierazi du Mónica Martínezek.\nHorrela, orokorrean zein gazteenean, aurreikusten da 20 proposamen finalista izango direla prozesu bakoitzean. Guztiarekin, lehen fasean hautatutako proposamenak udal-zerbitzuek ebaluatu ondoren, bilera ireki bat egingo da (urriaren 3an, 19:00etan, Palmera Monteron), finalean zein proposamen sartuko diren jakinarazteko.\nKontagailuak zeroan daudelarik, hau da, lehenengo fasean proposamen bakoitzak jasotako botoak kontuan hartu gabe, behin betiko epea irekiko da udalaren webean Irun Txartelarekin bozkatzeko (urriak 8-15) eta datorren urteko aurrekontuetan zein proposamen sartuko diren erabakitzeko, aurrekontua agortu arte. Berritasun gisa, garrantzitsua da azpimarratzea HAZen ere bozkatu ahal izango dela bertara joanda, bozketaren aldiko azkeneko 2 egunetan, baita IRUN Txartela eduki gabe ere, adinekoen eta abarren parte-hartzea errazteko.\nIkusgarritasuna eta parte-hartzea kalean\nProzesua ahalik eta herritar gehiengana eramateko helburuarekin, bilera presentzialez eta online plataformaz gainera, Udalak jakinarazi du parte-hartzea dinamizatzkeo karpa batzuk jarriko direla. Karpa horiek hirian jendea ibiltzen den lekuetan jarriko dira bi, egunetan, proposamenak aurkezteko prozesuan, eta beste bi egunetan, amaierako bozketaren epean:\nLehenengo faserako, informazio-puntu hori irailaren 14an ikusi ahal izango da, 11:00etatik 14:00etara, Zabaltza plazan, eta asteazkenean, irailaren 18an, 16:30etik 19:30era, Zabaltza plazan. Bozkatzeko amaierako faseari begira, San Juan plazan egongo da karpa, ostegunean, urriaren 10ean, 16:30etik 19:30era, eta larunbatean, urriaren 12an, 11:00etatik 14:00etara, Zabaltza plazan.\n‘INTOCABLES" ANTZERKIA LARUNBATEAN AMAIA KULTUR ZENTROAN\n2021 Urt 09\nTRAFIKOARI BURUZKO OHARRA\n2021 Urt 08\n2021a HASTEKO, MUSIKA, ANTZERKIA ETA ZINEA\n1936 eta 1975 ARTEAN HONDARRIBIKO MEMORIA LEKU ESANGURATSUENAK AZTERTU DITU PEDRO BARRUSOK BERE AZKEN LANEAN\nTXIRRINDAK KONPONTZEKO DORREA JARRI DU UDALAK FORU KALEAN\n‘NOGEN’ KONTZERTUA OTSAILAREN 16 AN AMAIA KULTUR ZENTRUAN\n2019 Urt 29\nUDALAK JAIZKIBEL MENDIKO HAINBAT MEGALITOTAKO EGITURAK GARBITU ETA TXUKUNDU DITU


Josette Dacostaren 'argia, kolorea eta materia' Aroztegi aretoan - Bergara - 2014-04-16 - Goiena.eus\nJosette Dacostaren 'argia, kolorea eta materia' Aroztegi aretoan\nImanol Gallego 2014-04-22 16:43\nPaisaiek eta arkitekturak sortarazten dizkion oroitzapenak margotzen ditu.\nBordeleko margolariak pigmentuak eta akrilikoa nahiz olioa erabiltzen ditu bere paper eta mihiseetan. Margolanak abstraktuak diren arren, Donibane Garazi inguruko paisaiak eta arkitekturak sorrarazten dizkion oroitzapen eta sentimenduen adierazpenak dira.\nDacostaren lanak bereziak dira, sentipenez jositako magoetan artistaren bizimodu eta ikuspuntua ageri da. Ezerk ez du bere jatorrizko itxura, baina bere eskuekin Dacosta gai da objektua beharrean, berak nahi duen ideia erakusteko. Bordeleko artistak asko maite du orain bere bizilekua den iparraldea, eta bere lanetan maitasun hori igarri egiten da. Ikusleak ez ditu Donibane Garazi inguruko haranak edo herriak ikusiko, baina artelan bakoitzean erraz sumatuko ditu inguru hartako lekuak.\nErabiltzen dituen materialek, eta horien euskarri diren azalera latz eta adabakidunek, bizitasun berezia ematen diete bere lanei. Manufaktura modernoak eragindako mundu homogeneizatu honetatik urrunduta, Dacostak kolorez beterik edertasun irreal bat erakusten du.\nEdertasun arraro eta misteriotsu hau maiatzaren 4a arte ikus daiteke Aroztegi aretoan, ohiko ordutegian.


Kale garbiketa berriro antolatu beharra aztergai, udal agintariek - Arrasate - Goiena.eus\nKale garbiketa berriro antolatu beharra aztergai, udal agintariek\nUbane Madera 2009-05-18 13:25\nUdal gobernu batzarrean gaur (astelehena) obra kontuak aztertuko dituzte, besteak beste, Santa Marinako eta Aldaiko obrak. Horrekin batera, herriko kaleak garbitzeko zerbitzua berriro antolatzeko proposamena mahai gainean izango dute udal agintariek. Eta arbola batek eragindako kexuak ere aztertuko dituzte. 15:00etan hasiko dute batzarra.\nAzken urteotan eraiki dituzten etxeen ondorioz, urbanizazio gune berriak sortu dira Arrasaten, eta horrek eskatzen du berriro ere antolatzea herriko kale garbiketa zerbitzua. Horixe aztertuko dute, besteak beste, gaur arratsaldeko batzarrean.\nBestalde, arbola batek eragindako kexuak ere aztergai izango dituzte agintariek. Kontua da Araba etorbidearen 24. zenbakiaren pareko urkia etxearen fatxadari pega-pega eginda dagoela. Eta horren aurrean, neurriak hartzeko eskatu diotela auzotarrek Udalari. Egoera aztertu ostean, Obra eta Zerbitzu Sailarendako irtenbiderik egokiena da zuhaitza botatzea, “transplantatzeko handiegia” delako. Bada proposamen hori aztertuko du udal gobernuak.\nEta bestelako gairen bat aipatzearren, Atzegi Eguna eta Elkartasun Eguna badatozela-eta, ospakizunetarako jaso dituen laguntza eskaerak aztertu beharko ditu Udalak.


LANEAN JARRAITZEN DUGU | IKD GAZtE\nmaiatza 14, 2017 / ikdgazte\nModulua dagoeneko bukatu da baina talde motorrak eta bulego teknikoak gogoz jarraitzen dugu lanean!\nLanez beteriko astea izan da hau gauza asko baitauzkagu oraindik egiteke ekaina bitartean. Hasteko, moduluan parte hartu duten taldeek egindako txostenen zuzenketari ekin diogu eta batzuk besteak baino hobeto egon arren, generalean lan bikaina egin dute aurtengo IKDkide berriek!\nHorrez gain, asteartean bulegoan bildu ginen ikasleen ebaluaketarekin hasi ahal izateko irizpideak ezartzeko, kurtsoa amaitzear baitago eta egindako lana irakasleei helarazi behar diegu azken nota finkatu ahal izateko.\nBestalde, asteartean egindako eguraldi bikaina aprobetxatuz talde argazki berria atera genuen.\nOstegunean Joel IKDkidea Valenciara joan zen UPV/EHUren izenean, Universitat de València-ko SIOU (Unibertsitateko Informazio eta Orientazio Zerbitzua) topaketetan parte hartzera. Bertan beste unibertsitateetako ikasleen ordezkariekin mahainguru batean parte hartu zuen, non unibertsitatean parte hartzearen inguruko 5 galderen inguruan mintzatzeko aukera izan zuten.\nHemen geratu ginenok, bitartean, hiru lan ildoren inguruan jardun genuen: martxoan Granadara joan ez ziren IKDkideak beste artikulu baten lanketan hasi dira Campus aldizkarian argitaratzeko asmoz eta besteak bi taldetan banatu ziren; batak, egingo ditugun bideoen gidoiak idazten jardun zuten eta besteak sare sozialen inpaktuaren inguruko txosten baten lanketan hasi ziren.\nTtipi-ttapa, ttipi-ttapa amaierara iristen… →\nOne thought on “LANEAN JARRAITZEN DUGU”\n22:05 maiatza 15, 2017


Biziarteko errentak | Seguros Bilbao\nOsatu zure pentsioa hileko errenta batekin\nZer da biziarteko errenten aseguru bat?\nBiziarteko errentak aukera paregabea dira zure aurrezkiak hileko diru-sarrera batean bihurtu eta etorkizunean ekonomiari dagokionez lasai egotea bermatzeko. Erretiroa iristean, osatu zure pentsioa eta lortu zerga-abantailak.\nBiziarteko errenten onurak\nAukeratu gehien interesatzen zaizun biziarteko errentako modalitatea, hainbat aldagairen arabera, hala nola iraupena, partaidetza onuretan etab.\nZure ingurukoen babesa bermatzen du, heriotza kasurako zenbateko bat gehituta.\nBiziarteko errentek zerga-abantaila nabarmenak eskaintzen dituzte, bai sortzean, baita jasotzean ere.\nGozatu interes bermatuaz zure diruarengatik.\nBerehalako biziarteko errenta\nAseguratua bizirik dagoen bitartean, hilero jasoko du errenta. Gainera, heriotzarako kapital bat kontratatzeko aukera du.\nBerehalako biziarteko errenta, gutxienez 10 urtez bermatua\nAseguratuak hilero jasotzen duen errenta bat da, hiltzen den arte. Heriotza kasuan, izendatutako onuradunak jasoko du zenbatekoa 10 urtez.\nBerehalako biziarteko errenta itzulgarria\nBiziarteko errenta bermatuaren funtzionamendu bera dauka, baina, aseguratua hiltzen bada, errenta transferitu egingo da, kontratatutako ehunekoan (% 20 eta% 100 artean), bereziki hautatutako onuradunari, haren heriotzaraino.\nBerehalako aldi baterako errenta\nErrenta mota honekin, aseguratuak hileko zenbateko bat jasoko du bizi den bitartean, gehienez 10 edo 20 urtez, kontratatu duen modalitatearen arabera.\nBerehalako aldi baterako errenta itzulgarria\nErrenta honekin, aseguratuak hileko zenbateko bat jasoko du bizi den bitartean, gehienez 10 edo 20 urtez, kontratatu duen modalitatearen arabera. Aseguratua hiltzen bada, errenta transferitu egingo da, kontratatutako ehunekoan (% 20 eta% 100 artean), bereziki hautatutako onuradunari, haren heriotzaraino edo adostutako iraupena amaitu arte.\nErrenta modalitate honi esker, aseguratuak hileko errenta bat jasoko du bizi den bitartean edo hartzaileak erreskate-eskubidea erabiltzea erabaki arte.\nErrentaren zenbatekoa kalkulatuko da adinaren eta urteko errebalorizazio-tasaren arabera. Tasaren urteko eguneratzeak barnean hartuko ditu errentaren zenbatekoak jasaten dituen aldaketak.\nBarnean daude Orientazio medikoko telefono-zerbitzua eta Telefono bidezko aholkularitza juridikoa.\nBiziarteko errentek tratamendu fiskal bikaina dute jasotzen diren bitartean, bizi-aseguru horietan ezarritako PFEZaren salbuespen handiak direla eta. Ondorioz, jasotako errenta kapital higigarriko etekintzat hartzen da urtero, baina zati txiki bat bakarrik aitortu behar da. Zati hori errentadunak errentaren kontratazioa egitean duen adinaren araberakoa izango da. Ondorioz, ia ez dago zerga-ordainketarik, batez ere 70 urtetatik aurrera.\nBiziarteko errenten fiskalitatea\nOnuradunaren adina kontratazioaren unean\nPFEZa ez duen errentaren %\nAtxikipen eta zerga-ordainketen eskudiruaren %\n40 urtetik behera % 60 % 8,40\n40 eta 49 urte artekoak % 65 % 7,35\n50 eta 59 urte artean % 72 % 5,88\n60 eta 65 urte artean % 76 % 5,04\n66 eta 69 urte artean % 80 % 4,20\nZeini interesatzen zaizkio biziarteko errentak?\nBiziarteko errentak bereziki aproposak dira hauentzat:\nNomina edo pentsioa osatu nahi duten pertsonentzat, hilero diru osagarria eskuratzeko.\nErretiro aurretik edo jarduera uzteagatik kalte-ordainak jasotzen dituztenentzat, baldin eta bermatutako hileko errenta bat jaso nahi badute langabezia-sorospena osatzeko, erretiroa lortu arte jasoko dituzten diru-sarrerak osatzeko.\nIstripu edo epaiketa ondoriozko kalte-ordainen onuradunak.\nBestelako bizi- edo istripu-aseguruen onuradunak.\nNola funtzionatzen dute biziarteko errenten aseguruek?\nBiziarteko errentek titularrari bizitza osorako hileko errenta bat eskaintzen dieten aseguruak dira; hau da, asegurua kontratatzen den unetik heriotzara arte da errenta. Horrez gain, bizi-aseguru mota bat ere badira, familiaren etorkizuna bermatzen duena aseguratuaren heriotzaren kasuan.\nNola ordaintzen dira biziarteko errenta bat jasotzearen zergak?\nAseguratuaren heriotza dela-eta onuradunari ordaintzen zaizkion biziarteko errenten prestazioen zergak Oinordetzen eta Dohaintzen zergaren bidez ordaintzen dira.


Erasun eta Nazabal, Binakakoan faborito - GARA\nErasun eta Nazabal, Binakakoan faborito\nBihar jokatuko da Binakako Txapelketa Iruñeko Foruen plazan, 12.00etan hasita, eta beti bezalaxe, hiru bikoterekin izango da norgehiagoka. Nazabal eta Erasun, Rekondo eta Larretxea eta Senosiain eta Lopez izango dira nor baino nor arituko diren hiru bikoteak.\nBikote bakoitzak sei kana-erdiko eta beste horrenbeste 60 ontzako ebaki beharko ditu. Faborito, Nazabal eta Erasun agertzen dira. Etxarriko txapelduna tartean baldin badago, beti izaten da faborito, eta kasu honetan gazte batekin arituko da, Ander Erasunekin. Aurtizko aizkolaria ere maila nagusian dago. Hala ere, hiru bikoteak dira oso onak.\nLeku berean Orga-jokoko Nafarroako Txapelketako finala ere izango da. Bujan, Petrirena, Zugarrondo eta Callaghan arituko dira. Hemen ere Josetxo Urrutia parte hartzekotan zen, baina min hartuta dago, eta ezin izango da bertan izan.


Kitolis, Mikol, Peru ta beste lagunak egozan aterpetik urretxoan, nasa gañean zutinik, ondo jantziriko bost gizon egozan, alkarregaz autuan, eguzki epela artuaz batera.\nIskillos edo armaduna zan bat, kontrabandoa galerazoteko Arranondon egozan beste armadunen burutzakoa, ta erdalerrikoa bera, zer esanik be eztagota; bizardun baserritarra beste bat (Indianoa esaten eutsien), Ameriketan aberastua, ez erderarik eta ez euskerarik ezekian mutil zarra, zerren aztu egin jakon bata ta bestea ezeban ikasi, baña bere buruari asko eritxon arro andia, siñiskorra ta siñisgaiztokoa, beren esakera nastau, mordollo ta gatzbakoak gauzarik adjutu ta zapalgarrienak legez astiro esaten zituana; Arranondoko dendetan oialak saltzera, lantzian bein, Bilbotik etorten zan gazte polit, guri, buruarintxua beste bat; itxasoetan luzaro ibilliriko ontziagintari azkor, zintzo ta bizia beste bat, kondaira onen asieran itxas aurrean ezagutu genduana; ta bostgarrena, besigu, atun, sardiña ta enparauak maneaten zituen lantegiko nagusia, erdalduna au be.\nArranondon lanik gitxien eukienak legez, or da emen alkar billatu oieben da alkarregaz egoten zirean sarri, oial saltzallea ez besteak, eta au be bai areikaz, Arranondon zanean.\nGure Itxasgizona bekoki baltz samarrekoa zan, itz latzekoa batzuetan, biotzean eukan guztia erraz kanpora botaten ekian gizona, edozeñi egia andiak esaten eutsazana, bear zanean; baña oso arima leñargi ta onekoa. Aserre zalea izan ezarren, Euskal-erriari edo Elizeari ikuturen bat iñok egin ezkero, aserretik urriñean etzan ibilten.\nLelo, zio edo gai orregaitik, au da, Elizeari ta Euskal erriari bakean ezin itxi eutsielako, Itxasgizonak askoetan emon eutsen min beragaz batuten zirean erbestetar edo erbesturiko batzuei; baña alan da guztiz be ezeben beragandik iges egiten, maite ebielako, edo dirutsua, Arranondon guztiz ondo ikusia ta eskubide andikoa zalako.\nBost gizonok erderaz ziarduen, baña nik euskaldunentzat egiten dot neure lantxo au ta euskeraz ipiñiko dot beren jardun guztia.\n—Nik eztakit —ziñoan Ezpatadunak, zeñen aurrean egoan azturik nunbait— ze deabruzko eresiak esaten dituen or barruko astuok euren txakur-izkuntza orretan.\nItxasgizonak, arpegia beingoan illundurik:\n—Etzeunkan ona etorri baño lenago euskerea ikastea baizen: dana ulertuko zenduan orduan ederto: Nik, erbestetan ibilli izan nazanean, euren izketan itz egin dautsiet erbestetarrai, erdizka ta motel bada be. Etxat egundo gogoratu eurak euskeraz itz egin bear deustiela neuri.\nIskillosdunak: —Baña, gizona, zer dinostazu? Gogoratuizu, alde batetik, zuen euskera ori, erdi-izkera ezkel zatar bat dala, ta beste aldetik españatar guztiok gaztelarrez ikastera naita naieztuak gagozala. Gaztelarrez bakarrik itz egin bear da Españian da beste izkera danak osoro ta betiko kendu.\nItxasgizonak, berotuten asita: —Eztiñozu ondo, zalduna. Euskerea antxiñetako izkera-guraso, eder, mamintsu ta sakona da, atzerritar jakitun askok dakien legez, zuek jakin ezarren. Da gañera, zeñek esan deutsu zuri nai ta naiez ikasi bear dogula guk Gaztelako izkuntzea? Eztiñot gura dabienak ikasi eztaiela, ikasia beti dator ondo ta; eztiñot gaztelar agintariakaz Euskal erriko gauzen gañean zerbait erabagi bear daben euskaldun nagusiak eztabiela ikasi bearko; baña euskaldun guztiok? Zeñek nai ta naiez itz eragingo deusku gura eztogun eran? Zer dala ta? Zeñek dauka Españian gu orretara ipinteko eskubidea? Ezkara gu izan geurekorrak eta askatuak, geure gurariz da geuk ipiñiriko zerzelada batzukaz, Españiaren laguntzat, ez mendekotzat, jarri giñan artean? Nok dauka gu makurtuteko eskubidea, diñot ostera be? Indarrak? Indarra dozue eskubidien iturburua? Bada orduan ondo egin eban Napoleonek Españia menderatutera etorri zanean. Baña itxi daiogun alde batera euskaldunen geurekortasun da askatasunari. Zegaitik kendu bear jako gizon, etxadi edo erri bati beren endako itxurea, beren aberastasuna, iñoren on barik? Zegaitik kendu bear jaku guri geurea? Ezta naikoa norbere lurrean daukagun ondasuna ez ezagututea; ezta naikoa, alperreri ta nagitasunagaitik izkuntzarik zarren da maitegarriena ez ikastea, arrotzak ikasi oi daben legez; ezta naikoa bazterturik eukitea, enzun bere ez gura izatea; il da lurperatu egin bear da gañera? Eztozuez zeuek bandera oial da burdin zarrak gordeten gertaera on batzuen gomutagarri legez, edo zeuen asabienak diralako beste barik? Bada zegaitik itxi ez guri zeuen da geure asabien izkuntz ederra mendi tartean gordeten?\nIskillosdunak: —Etzaite aserratu, gizona; baña jakin eikezu euskereak eztabela zuk uste dozun aña edertasun.\nItxasgizonak: —Zuk zelan dakizu euskerarik ikasi ezpadozu?\nOial saltzalleak: —Neuk be eztot ikasi, Bilbotarra izanarren, gurasoak ezeusten erakutsita; baña eztot damurik be. Euskalerritik kanpora euskerea ezta ezertarako, ta Euskalerrian bertan edozeñek daki gaur gaztelarrez.\nItxasgizonak: —Zuk euskerea ezjakiñagaitik damurik ez izatea, mirarituteko ipuña ezta. Zuek, bilbotarrok, antxiña galdu zenduen asabien izkera biguna ta antxiñatik zagozie erdaldundurik; eta gañera, zuretzat, sal-erosketarako ona eztan gauzea ezta iñoiz be ona izango. (Zeuk saltzeko gauzea balitz, ederrenetakoa dala be laster esango zenduke zuk). Baña jakin eikezu, lenengo, saltzaillientzat onak eztiran gauzarik asko badagola lurrean, da bigarren, geure euskerea eztaukagula saltzeko. Euskal-errian barriz edozeñek itz egiten badeutsu erderaz, ainbat gaiztoago: neu dendaria banitz, ikasi bearko zendukie euskeraz, oialak eta enparauak eskiñika zatozentxuok.\nIndianoak, kukurruku egitera doian ollarrak legez burua jasota, sudur azpiko bizarrak kiskurtuaz, guztiz astiro ta benatsu:\n—Neuk esan neike iñok baño obeto, lur asko ikusi ditut eta: euskereak eztau ogia irabazteko balio. (Yo puedo desir mejor que nadie, porque ha visto muchos tierras: bascuentze no vale para ganar pan) .\n—Zelan irabazi dozu ba zuk geldotzarrorrek? Erderaz jardun ederren batzuk egin da? Ezagun dozu.\n—Nik neure ogia lan gogorrean da ondo irabazita daukat.\n—Eztiñot ezetz, baña lanean egiteko eztot uste euskereak kalterik egingo eutsunik, eta erdereak indar andirik emongo eutsunik bez.\nBaserritar bizardun edo Indianoari zer erantzunik etxakon otu, Ezpatadunak eta Oialsaltzalleak ezeben ezer esan gura Itxasgizona aserratu etzedin, da guztiak ixillik gelditu zirean apur baten. Bitartean aterpekoak baziarduen egiñaletan Berrio-Otxoaren bizitzea erestuten, da lantegiko nagusiak gure Itxasgizonari itandu eutsan:\n—Jakin leike zer diñoen or barrukuok?\n—Bai, gizona, bai: len Amar Aginduak erestu ditue, itz neurtuetan; orain, Berrio-Otxoaren bizitzea.\n—Zein zan Berrio-Otxoa ori?\n—Abade egin da laster pralletegian sartu zan elorriotar gizon done bat. Apezpiko edo Abadeartzain izatera eldu zan gero, ta Jesusen siñistea zabalduten ebillela, Tonkiñen kendu eutsien burua, ezpateagaz,\nLantegiko nagusiak: —Ba, ba; abadien gauzak.\nBaserritar-bizardunak: —Orixe bera, emen eztago besterik.\nEzpatadunak eta Oial-saltzalleak: —Egia da.\nItxasgizonak: —Eztakit abadienak diran edo ez aterpekuok erestuten dituen itz-neurtuak. Emen, euskeraz, edonok eta edozer gauzen gañean daki itz neurketan, buruz da errez; guztiz egoki ezpada be, erestuteko erara beintzat: naiz Elizako erakutsien gañean, naiz errian izan dan gertaera bategaitik, naiz erramuetea, idikitea, aizkoraketea edo pelota jolasa galdu edo irabazi dalako. Ta edozelan be abadeak egindako itz neurtuak erestuteari obeto deritxot erdalerritik erakarten dituen itz zikin nazkagarriak deadarka jarduteari baño. Ezteritxazue?\nIndianoak: —Bai, baña eztabie gauza danak abadeak erakutsitakoak bakarrik izan bear.\nIxasgizonak: —Eresiakaitik badiñozu, len be esan dot eta bigarrenean diñot edozeñek atereak izan oidirala: arrantzale bat da naikoa, beragaz ezkontzeko egoan neskatillea beste bategaz ezkondu bajako, itz neurtu batzuk neskatilla orren kontra berealako baten egiteko.\nIndianoak, Itxasgizonaren esanari jaramonik egin bage: —Jakituriak iturburu on asko daukaz.\nItxasgizonak: —Estu estuan ezetz esango neuskizu. Orain, ikasbide asko dagozala esan nai badozu, ori egia da. Baña, abadien etsai zarean ezkero, erantzuidazu: zeñek daki eurak baño geiago Arranondo lango erritxuetan? Nok erakutsiko deusku zerurako bidea eurak ezpada?\nIndianoak: —Niri ezteustie egundo ezer erakutsi.\nItxasgizonak: —Siñistuten dot: zuri ezteutsu iñok ezer erakutsi, ta gañera zeuk be eztozu egundo ezer ikasteko burubiderik artu. Alan zara zarean langoa.\n—Txarra, ezta? Kanpoetan zerbait ikasi dogun guztiok gara txarrak zuentzat.\n—Ori ez, txotxo, ori ez. Kanpoetan ikasiak ezagutzen ditut amaika, ondo Jaungoikozkoak eta euskerazaleak. Zu ibilli zarean lurrean, Ameriketan bertan, badira Begoñako Amari elizki ederrak egiten deutsiezan euskaldunak, eta euren jaioterriko mintzoerea guztiz maite dabienak. Ez gitxi gero, asko baño. Bizibearrak eruan zituan urriñetara, baña euskaldun bizi dira ta euren biotza Euskal-errian daukie.\nEzpatadunak: —Baña egia esan gura badeuskuzu, gu be zuk gaiztotzat gaukazuz.\n—Nik ezteutsuet zeuenetik ezer kendu gura, ta orregaitik esango dot zerbaiterako onak izango zariela. Batori, legezkoa dana (edo legezkotzat daukazuena bada Euskalerrian egiten dozuen ori ezta legezkoa) legeak diñoana ornidu barik iñok ezer ekarri eztaien, errien mugarri ta itxas inguruak zaintzeko; besteori diru pilloak ortik edo emendik laster irabazteko; besteori, or nunbaiten egiñiko oial mengelak ingeles oial sendotzat emoteko; beste au, erriko arrañik merkiena oriotan zerbait erre ta erbestean diru andiagaitik saltzeko. Orretarako onak zarie, baña ez Eliza Donearentzat eta Euskalerriarentzako. Siñisterik eztaukien gizonak, izketa, ekandu ta erakuste gaiztoak erakarri oi ditue errietara; ta zuek, gizon argi jakintsuok, eztaukazue siñiste onaren izpirik. Beste aldetik barriz, gure izkuntza, oitura ta izateko erearen arerio diranak, geure areriotzat daukaguz, da zuek ezin entzun dozue gure izkuntzea, gure oiturak ta izakerea ezin dozuez ikusi: orregaitik begiratuten deutsuegu gure arerioari lez. Erbestetik ekarririko aziagaz emen ernetako bedar txarrak zarie zuek.\n—Zuek bai, zuetarikoak ez, Jaunari eskerrak.\nEra onetako esate gogorrak bere aotik entzunarren, itxasgizon zarraren lau entzuleak koipekeri andian da irribarrez egozan. Irribarrez kanpotik, barruan zer erabillen eztakigu baña.\n—Zure gauzak —zirautsien zigatro bana eskeniaz.\nUrren egoanari bat artuta obeto lotuten egoan bitartean, arrast ixiotuaz joan jakon Indianoa, ta Itxasgizonari esan eutsan belarrondora, euskeraz:\n—Zu abadeakaz abadetuta zagoz.\nDa besteak Indianoari:\n—Ta zu abereakaz aberetuta.\nItxasgizonaren zirikadea ezeban Indianoak ulertu. Aberea zer zan ezekian. Animalia esango eukean berak eta...


Langileen sindikatu abertzalea, 20 urtez | Langileen sindikatu abertzalea, 20 urtez – iparraldekohitza\nLangileen sindikatu abertzalea, 20 urtez\nDuela 20 urte sortu zen LAB sindikatua Ipar Euskal Herrian,eta ordutik, enpresetan lan sindikala egiteaz gain,mugimendu sozial andanaren bultzatzaile izan da. Bi hamarkadako ibilbidea ez da oztoporik gabekoa izan.\nIpar Euskal Herriko militante ezkertiar eta abertzaleen aspaldiko kezka izan da sozial arloan lan egiteko beharra. 1970eko hamarkadan Jazar taldea izan izan zen, Susta eta EHLE Euskal Herriko Langileen Elkartea 1990eko hamarkadan, eta Atxik kolektiboa 1997 inguruan. 1999an desegin zen, baina, aski fite berriz hartu zuten ideia, nagusiki Seaska eta Sokoako langile batzuen artean, haien eskubideak defendatzeko tresna baten beharraz oharturik. Eztabaida prozesu bat abiatu zuten, hiru hauturekin: Frantziako sindikatu bati lotzea , sindikatu bat sortzea zerotik eta Euskal Herriko beste sindikatu bati lotzea. Biltzarrak egin zituzten tokian toki, eta sindikatu abertzale bat nahi zutela, eta LABi lotuko zirela erabaki zuten. “Guretzat berez zihoan hori izan behar zela. LAB zen ezker abertzaleko sindikatua”, oroitu da Dominika Dagerre. LABekin harremanean jarri ziren onespena lortzeko, eta erabakia berretsi zuten biltzar nagusian. Dagerrek aurkeztu zuen egitasmoa LABen V. nazio kongresuan. 2000. urteko maiatzaren 1ean egin zuten lehen agerpen publikoa, Baionan. “Momentu historikoa” gogoan du Amaia Fontangek; “berehala ikusi genuen zaila izanen zela tokia hartzea”. 20 urtez, boikotak, erasoak, eta auziak pairatu ondotik, lekua eskatzen jarraitzen dute oraindik.\nFontang izan zen LAB sindikatuko Ipar Euskal Herriko lehen langilea. Baionako Marengo karrikan ireki zuten lokalera sartu eta ordenagailuaren aitzinean eseri zen aldi hura gogoan du. “Argi zen ez ginela prestatuak. Borroka sozialetatik ateratzen ginen, baina borroka sindikala beste zerbait zen”. Lan kodea ireki eta juridikoki prestatzen hasi ziren, eta laguntza ere izan zuten: Kortsikako STC sindikatuarena batetik, eta baita Frantziako sindikatu batzuetako kideena ere, hori inoiz ofiziala izan ez bada ere.\nSindikatua egituratzea izan zen lehen lana, langileengana jotzea afiliatzeko, arloz arloko egoera sozioekonomikoaren azterketak egiten hastea, enpresetan batzordeak sortzea… Hasieran, LABen sartzeko ez zuten eskatzen beste sindikatuetako afiliazioa kentzea. Bazen esperientzia sindikal bat, eta hori baliatu nahi zuten. “Hemen gehienak enpresa txiki eta biziki txikiak dira. Beraz, nahitaez sindikalismo mota berezi bat behar da haiekin aritzeko eta haien eskubideak defenditzeko”, azaldu du Dagerrek. “Hasieratik aztertu genuen prekarietatea gero eta handiagoa zela, eta erabaki genuen gure indarrak ematea prekarioen antolaketan. Hori baita defendatzen genuena: langileek berek behar dutela antolatu, beraien eskubideak defenditzeko”. Aldi baterako enpresei buruz antolatu zituzten hainbat ekintza prekarietatea salatzeko, baita saltegi handietako langileei buruz ere. AC eta Attac mugimenduekin elkarlanean aritu ziren.\nSortu eta berehala izan zuten lehen oztopoa, enpresetan LABen batzordeak sortu nahi izan zituztelarik.Ordezkaritza izatea eskatzen zuen legeak, eta LAB ez zuten sindikatu gisa onartzen. Bokaleko ADA enpresan batzordea sortu, eta auzitara eraman zituen hango nagusiak; gainerako sindikatuek ere bai. Galdu egin zuen LABek. Auzi gehiago izan zituzten, baina enpresa batzuetan onartu zituzten. “Anartean legea aldatu zuten; guretzat biziki inportantea izan zen”, gogoan du Fontangek.\nHasieran arrakasta izan zuten mugimendu abertzalean, eta aski fite ehun afiliatu izatera iritsi ziren, baina ezker abertzalearen baitako eztabaidek eragina izan zutela dio Dagerrek. “Batzuentzat LAB ez zen denen sindikatua, alde batekoak ginen. Alta, hasieratik tendentzia guziak baziren. Gure hedapena trabatu du, eta luzaz”. Kideen aniztasuna osoa zela azpimarratu du, eta horregatik ez zutela egoera politikoari buruz posturarik hartzen. “Gure asmoa zen sindikatua eraikitzea, puntu! Horri eman genion lehentasuna”. Haren ustez, horren ondorioa izan da, besteak beste, sindikatuetan ez zirenak edo Frantziako sindikatuetan zirenak LABen sartu ez izana; “beste batzuek zaila ikusten zuten LABek eraginkortasuna lortzea mundu sindikalean eta enpresetan”.\nTerexa Mitxelena CGTko kidea da; mugimendu abertzaleko kidea ere bai. Erretretan da orain, baina sindikatu ordezkari izan da urte anitzez. Duela 20 urte LABen sorrera ez zuen “batere gaizki ikusi”; halere, CGTn egotea erabaki zuen. “Langileen defentsan ari nintzen CGTn, ene lana egiten nuen, eta ez nuen aldatu nahi sindikatuz. Pentsatzen dut CGT tresna hoberena dela horren egiteko. Ez diot galdetzen ene sindikatuari ene eskakizun guztiak betetzeko, baina langileen defentsan aritzea. Horretan ari gara”, esplikatu du. Ez zaio “trabagarria” abertzale izanik CGTn egotea. “CGTko kideek badakite abertzalea naizela, eta ez du inoiz arazorik sortu. Abertzale zenbaitek ez dute ulertzen zergatik CGTn naizen”.\nBeste sindikatuengandik jasandako boikotak markatu du LABen 20 urteko bidea. 2000an, Espainian egindako terrorismoaren kontrako itunarekin bat egin zuten Frantziako sindikatu nagusiek, eta LABen kontrako erabateko blokeoa erabaki zuten ETAren jarduera armatua gaitzesten ez zuelako. “Estakuru bat besterik ez zen; somatzen zuten lehiakorrak izaten ahal ginela”, iritzi dio Dagerrek. “Beste argumentua zen ez ginela sindikatua, alderdi bati lotuak ginela. Alta, erabat autonomoki funtzionatzen genuen, politikoki independenteak ginen”. Gainerako sindikatuen boikota “gogorra eta ustekabekoa” izan zela aitortu du, lehen manifestazioetan “fisikoki baztertuak” izateraino. 2011n utzi zuen jarduera armatua ETAk, 2017an itzuli zituen armak, eta 2018an desegin zen, baina 2020. urtean boikot berarekin segitzen dute, sindikatu abertzalea intersindikaletik kanpo utzita. “Aski fite, gurea egitea erabaki genuen”, esplikatu du Dagerrek; uzten ez zieten lekua hartzea, funtsean. Maiatzaren 1eko mobilizazioetan beste sindikatuek baino 500 metro beranduago egiten zuten deialdia, ibilbidearen erdian jende lerroan sartu, eta alderdi politiko eta gainerako eragileen aitzinetik zegokien lekua hartzeko. Enpresetan ere elkarlana sustatzen saiatu ziren; “arazo nagusia zuzendaritzetan zegoen”.\nBaionako Lan Auzitegiko hauteskundeak izan ziren lehen inflexio puntua, 2002. urtean. “Gure harridurarako epaile bat lortu genuen”, azaldu du Geronimo Prietok; hura izan zen hautatua. “Beste sindikatuekin parez pareko diskurtsoa izatea ahalbidetu zigun; sinesgarritasuna eman zigun”. 2008ko hauteskundeetan lau epaile lortu zituzten; “gu gabe inork ez zuen gehiengorik lortzen ahal”. Beste sindikatuak LABekin mintzatzera behartu zituen.\n2009an Oldartu kolektiboa bultzatu zuen LABek, Guadalupe eta Martinikako mugimenduetan inspiratuta, eta Baiona-Angelu-Biarritz eremuko garraio publikoen doakotasunaren aldeko kanpaina abiatu zuen. AB, Batasuna eta NPA alderdiak, LAB, CNT, ELB eta Solidaires sindikatuak, Segi, kolektibo feminista eta Attac bildu ziren besteak beste. Talde hori izan zen 2010eko erretreten erreformaren kontra grebalarien asanblea bultzatu zuen, eta 2016an lan legearen aurkako kolektiboa —honetan, trenbideetako CGT sindikatuak ere parte hartu zuen—. LABek pisu handia izan zuen elkarlan horietan. “Jasaten zen boikota saihesteko manera zuen, gure eragina zabaltzekoa”, erran du Dagerrek. “Asmoa ez zen entrismoa, besteekin lan eginez gure ideiak zabaldu eta indar gehiago lortzea baizik”.\n2016ko enpresa txikietako hauteskundeak beste inflexio puntu bat izan ziren. Frantziako CGT sindikatuak helegitea ezarri zuen LABen hautagaitzaren kontra. Epaitegian aurkeztutako salaketak zioen LABek ez duela sindikatu profesional estatusa betetzen, euskarari garrantzia emanez elebitasuna hobesten duelako, eta sindikatu independentista gisa aurkezten delako. CGTren arabera, bi ideia horiek “ez datoz bat balio errepublikanoekin”. LABek helburu politikoak dituela gaineratu zuen idatzian, eta ez dituela “esklusiboki” langileen eskubideak defendatzen. Ipar Euskal Herrian sekulako eztabaida sortu zuen CGT sindikatuaren baitan. Lan legearen kontrako mobilizazio gogor baten ondorena zen, LABeko eta CGTko kideak batera aritu ziren karrikako mobilizazioetan, baina erabilitako argumentuen kontra ere asaldatu ziren CGTren barneko euskaldunak eta abertzaleak. Azkenean, “Parisen hartutako erabakiaren” kontra agertu zen Ipar Euskal Herriko egitura. Prozedura judizial luze baten ondorik, Parisko Kasazio auzitegiak behin betiko arrazoia eman zion sindikatu abertzaleari. “Ahalbidetu zigun gure izaera sindikala juridikoki blindatzea”, adierazi du Prietok;”baina prozeduran galdutako sosa ez dugu errekuperatu”. Azken urteetan, CGTrekin batera antolatu izan ditu maiatzaren 1eko mobilizazioak LABek. Ohiko mobilizazioen antolaketatik kanpo utzi ohi dute oraindik.\nGaur egun sindikalismoa “oro har krisian” dela uste du Prietok; “Langile kontzientzia apaltzen ari da”. Prekarietatearen eta neoliberalismoaren gorakada aipatu ditu Dagerrek: “gero eta zailagoa da lan sindikala eramatea; behar dira borroka molde berriak pentsatu”. Hala ere, Ipar Euskal Herrian LABek sekzioak irekitzen eta kideak lortzen segitzen duela azpimarratu du Prietok.\nIpar Euskal Herrian negoziazio kolektiborako eremu propioa sortzea da LABen erronka nagusietako bat, urteotan garatu duten Bertan Erabaki ildoaren baitan. Garapen Kontseiluan anitz landu dute gaia, baita beste sindikatu batzuekin ere. Baina oztopo anitz badira oraindik, eta gainerako sindikatu gehienek ez dute pausoa eman nahi. “Sindikatuen indarrak Ipar Euskal Herri mailan neurtzeak, LABek duen indarra erakutsiko luke”, dio Prietok.\nSolange Chimix: “Ez naiz sekula lanera tripako minarekin joan”


Spamaren ondoren, spim-a | Consumer\nSpamaren ondoren, spim-a\nPublizitate gogaikarria berehalako mezularitzaren bidez bidaltzea sareak sortzen duen zaborraren %5 da dagoeneko\nZer da spim delakoa?\nSpam zahar eta ezagunari azken bi urteetan baino anaia txikiagoa atera zaio, eta azkar hazi da: spim (SPam over Instant Messaging-en ingelesezko akronimoa), berehalako mezularitzako programa ezagunen bidez iristen den zabor-posta, chat (Microsoft-en MSN, Yahoo!). Messenger edo AOL Messenger, besteak beste).\nSpim-a kolatzeko, spamarekin gertatzen den bezala, berehalako mezularitzaren erabiltzaileen helbide-zerrendak edo agendak arakatzen dituzten robot-programak erabiltzen dira. Propaganda bidaltzeko helbideak aurkitu ondoren, teknika pertsona erreal baten plantak egitea da, erabiltzaileari esteka bat duen mezu bat bidalita publizitate-orriak bisitatzera bultzatuz. Honelako mezua izaten da: “Kaixo, halakoa naiz, gogoratzen zara nitaz? Erantsi zure kontaktu-zerrendara eta hitz egingo dugu!”. Erabiltzaileak onartzen badu, spimaren biktima izango da.\nSpim-a ez da oraindik anaia zaharrenaren proportzio biblikoetara iristen, baina askoz ere gogaikarriagoa eta intrusiboagoa da, zaborretako mezuak automatikoki sortzen baitira leiho berri gisa (pop up) erabiltzailea konektatuta dagoen bitartean. Hori dela eta, zailagoa da teknika horri kasurik ez egitea, eta spammerentzat (zabor-postaren sortzaileentzat) oso erakargarri bihurtzen du teknika hori, azkenaldian spam-aren aurkako programek inguratu baitituzte.\nNola babestu spim-etik\nBerehalako mezularitzako programak ere eskuragarri daude merkatuan eskuko gailuetarako eta telefono mugikorretarako. Postarekin gertatzen den bezala, hardware eramangarriak irudiak eta fitxategiak trukatzeko aukera ematen du, eta, beraz, zaborra, birusak eta gainerako kode maltzurrak ere sartzen dira. Funtsezkoa da eraso horietatik babestea. Zuhurtasuna, sen ona eta zenbait segurtasun-tresna, arriskuak gutxitzeko. Hona hemen aholku batzuk:\nInstalatu eguneratze guztiak. Berehalako mezularitzako programa guztiek produktuen segurtasun-neurriak hobetzen jarraitzen dutenez, merezi du eskura dauden adabakiak eta eguneratzeak deskargatzea.\nEz dira estekak aktibatu behar, ez eta susmagarriak diren fitxategiak ireki ere. Hori da spim-ak sartzeko bide nagusia.\nBirusetarako eta spamerako iragazkiak erabili. Enpresa batzuk hasi dira merkaturatzen.\nKontu-pasahitz segurua erabili. Maiz aldatu behar da.\nEz bidali informazio sentikorrik berehalako mezularitzaren bidez. Kreditu-txartelen edo Gizarte Segurantzakoen kopurua.\nEz fidatzea portaera arraroez. Lagun baimenduen zerrendako pertsona batek mezu arraroak bidaltzen baditu, hobe da saioa amaitzea eta lagunarekin harremanetan jartzea telefonoz edo posta elektronikoz.\nErabili lagun-zerrenda bat. “Buddy list” delakoak, ezagutzen den bezala, ezezagunen bidalketez ohartarazten du, eta mezu baztergarriak blokeatzeko modu komun eta hedatua da. Hala ere, uste da spimmer-ak kode maltzurra duen tresna bat sortzen ari direla; biktima baten PCan aktibatu ondoren, spimmer-ak erabiltzaileari modu anonimoan manipulatzeko aukera emango lioke, eta spim bat bidaliko lioke bere lagun-zerrenda osora.\n3.600 milioi mezu zabor\nAditu batzuen ustez, etorkizun ez oso urrunean spam-a baino izurrite handiagoa izango da.' Tesi horri laguntzeko argudio gisa, berehalako mezularitzako programen hazkunde handia (hamar milioi erabiltzaile 2002an eta 182 milioi 2007an, Ferris Research aholkularitza-enpresaren aurreikuspenen arabera) eta teknika berri horren eraginkortasun handiagoa aipatu dituzte. Internauta batek jatorri ezezaguneko mezu elektroniko bat jasotzen duenean esteka batean klik egiteko edo orri jakin bat bisitatzeko, nahikoa da ezabatzea. Baina lagun batekin hizketan ari denean entzuten zaion mezua bada, adibidez, askoz ere logikoagoa da pentsatu gabe estekan klik egitea baino.\nBeste batzuek, aldiz, uste dute spimak ez duela inoiz gaindituko anaia zaharrena, nahiz eta onartzen duten epe ertainera arazo larria izan daitekeela. Nolanahi ere, zifrek argi uzten dute spim sarea zabaltzen ari dela, urrats handiak eginez. The Radical Group on line marketin-enpresaren arabera, spim-a esponentzialki hazten ari da: 2003an 400 milioi mezu bidali ziren, eta urte honen amaierarako 3.600 milioi izango direla kalkulatzen da, hau da, Interneten dabilen zaborraren %5. Spam-etik urrun, nahi ez diren 35.000 milioi mezu iritsiko baitira.\nspam spim zabor-posta


Hortz-haginak ordubetean - Clínica Ortiz-Vigón\nClínica Ortiz-Vigón > Tratamenduak > Hortz-haginak ordubetean\nZertan datza ‘hortzak ordubetean’ teknika?\nTeknika kirurgiko espezifiko bat, inbasio gutxieneko kirurgia gidatua, haginak berehala ipintzearekin / berehalako kargarekin konbinatzea da.\nInbasio gutxieneko kirurgia gidatua deritzon prozesu kirurgikoaren zehaztasunari esker, ordenagailu bidezko azterlan erradiologikoak ematen duen informazioa erabiltzen baitu, pazientearen ahoa eta hezurra irudikatzen dira. Horretan oinarrituta, software informatiko baten bidez, ahoan ezarriko diren inplanteen posizioa, norabidea, diametroa, luzera eta sakonera planifikatzen dira. Hortik, pazientearentzako hortzak ebakuntza egin aurretik fabrikatu ditzake laborategiak.\nHortz protesia inplanteak ipini eta jarraian jarriko da. Molestiak hutsaren hurrengoa dira, prozedura guztia oia altxatu gabe egiten delako, jostura punturik gabe, ebaki gabe… eta saio bakarrean.\nHonelako teknikak erabilita kirurgia denborak laburtzen dira eta operazio ondorengo molestiak gutxitzen dira.\nEgon, oso gutxi daude, inplante tradizionalak ipintzeko berberak. Baina jarraibideak bete behar dira, eta kirurgia gidatua egiteko berebiziko kasua dela egiaztatu behar da.\nHortzak ordubetean ipini ondoren zainketa berezirik behar da?\nJostura punturik ez dagoenez, pazientea arin has daiteke eguneroko lanetan. Hiru edo lau hilabetean dieta biguna egin behar du, besterik ez, gehiegi ez murtxikatzearren eta inplanteen txertakuntza arriskuan ez jartzearren. Helburua hezurra ondo eta guztiz orbaintzea da.


kritiken hemeroteka » Memoriaren arkitektura\n« Sentipentsatzen | Sokak, piztiak eta loreak »\nNortasunaren eraikuntza da eleberri honen ardatza; XXI. mendeko libururik originalenen artean sailkatuta dago, beraz, maisulantzat har daiteke 2001ean zendu zen Sebalden lan hau. Narratzaileak Jacques Austerlitz izeneko pertsonaia ezagutzen du Amberesen 1967an eta hiru hamarkadatan zehar harekin izandako harremana kontatzen dio irakurleari.\nLiburuari izena ematen dion protagonistaren nortasuna XX. mende hasierako Europaren historiari lotuta dago: 1939an iritsi zen hirira protagonista, haurrez betetako trenen batean, gerraren basakeriatik ihesi. Geroztik, jendartean arrotz sentitzen da, eta bere iragana ordenatzeko beharra izango du bere lekua topatuko badu. Arroztasun sentipena areagotzeko, eleberri gehiena ez-lekuetan kokatzen du idazleak (tren geltokian, adibidez): leku horietan pertsonak zenbaki bihurtzen dira eta denbora errutinek baino ez dute markatzen. Errealitatearen pertzepzioa antzaldatua dago eta liburuak atalik ez izateak kaos hori indartzen du. Kaleen arkitektura da protagonistaren memoriaren zimendua eta hotzaren eta kasualitatearen eragina konstante bat da eleberri osoan zehar. Lehen zatiaren irakurketa ez da samurra, zenbaitentzat kontaketaren erritmoa geldoegia izan daiteke eta deskribapenetan inbertitutako espazioa, zabalegia. Bigarren zatian gurasoen bilaketan murgiltzen da protagonista eta berez-berez irakurtzen da.\nEdizioari dagokionez, Alain Urrutiaren azal dotorea darama eta autoreak berak txertatutako argazki eta planoen erabilera bitxia ere mantendu dute. Idazlearen dokumentazio lanak errealitatearen eta fikzioaren arteko mugak esploratzen ditu. Idoia Santamariaren itzulpena goi-mailakoa da. Liburua hasieratik hobeto ulertu nahi duen irakurleak Joseba Sarrionaindiaren gibel-solas argigarritik has dezake irakurketa.


Maila gorenera igo da Arrasate Arlutz taldea - Debagoiena - Goiena.eus\nMaila gorenera igo da Arrasate Arlutz taldea\nXabier Urzelai 2019-03-22 09:26\nArrasate Arlutz taldea osatu duen boskotea, azken jardunaldian. Argazkia Txema Hernando.\nDatorren urtean Ohorezko Mailan jokatuko du Arrasateko eta Aretxabaletako xakelariekin osatutako taldeak, ligan bigarren sailkatu eta gero: "Arrisku apur bat badu lorpen horrek, maila horretan jokatzea gogorra da eta", dio Aitor Alkaidek.\nArrasate Arlutz xake taldea maila gorenera itzuliko da ostera ere. Lehenengo Mailan debagoiendarrak bigarren sailkatu dira, Easoren atzetik, eta postu horrek kategoriaz igotzeko eskubidea emango die: "Badakigu kategoria horretan jokatzea zer den, lehenago ere, urtetan, hor ibili izan garelako. Batetik, ohorea da gurea moduko klub txiki bat onenekin batera ikustea, baina kontuan izan behar dugu xakelari profesionalak izango ditugula aurrean, eta, gainontzeko kirol jardueretan moduan, xakean motibazioa oso garrantzitsua da. Bada, datorren urtean puntu bakoitzagatik gogorrago borrokatu beharko dugu, eta kontziente izan beharko dugu partida asko galduko ditugula", dio aurten taldeko boskotea osatu duen Aitor Alkaidek. "Beraz, ez dugu esango mailaz igotzeko sariak pozoia duenik, baina bai, urte gogorragoa izango dugu aurrean, seguru".\nAretxabaletako jokalariarekin batera Arrasate Arlutz osatu dute Miguel anaiek, Asier Etxagibelek eta Txema Hernandok: "Taldean, diferentzia handiarekin, Miguel anaiak dira onenak, eta lehenengo taulan jokatzen dute. Hori gogorra da, desgaste handia egoten da. Bada, aurten txandaka jokatu izan dute, eta datorren urtean gehiago jokatzeko konpromisoa hartu dute". Izan ere, datorren urtean Sestao, Gros eta halako klubak izango dituzte aurrean: "Nazioarteko maisuak dituzte talde horietan, xakean buru-belarri dabilen jendea. Eta jende horren kontra jokatzea gogorra da, baina, aldi berean, motibagarria".\nKategoriaz igotzeko taldeak aurtengo ligan erakutsitako erregulartasuna erabakigarria izan da: "Egia da jardunaldi batean ere ez dugula alde handiagatik irabazi, baina bederatzi jardunalditan inor ez da izan kapaz gu garaitzeko, ez dugu partidarik galdu, eta, guztira, bost partida irabazi eta lau berdindu ditugu; hor egon da gakoa".\nIzan ere, talde moduan Arrasate Arlutzek ez du jardunaldi txarrik izan: "Gutako batek asteburu txarra izan duenean, gainontzekoen lan onak estali du makalaldi hori, eta ez da apenas igarri. Hala, talde moduan ez dugu asteburu txarrik izan, eta horri esker iritsi ginen azken jardunaldira lehenengo postuan". Hain zuzen, joan den asteburuan Conteneo taldea izan zuten aurrean, eta 2-2 izan zen emaitza. Aldi berean, Easok izandako asteburu borobilak –3,5-0,5 egin zuten azken-aurreko postuan zegoen Oberena B taldearen kontra– lehenengo postua eman dio talde donostiarrari, eta debagoiendarrek, azkenean, bigarren postuan amaitu dute. Hori horrela, puntu erdiko aldea baino ez da egon bi taldeen artean: Easok 21,5 puntu batu ditu eta 21 puntu, berriz, Arrasate Arlutzek. Kategoriaren parekotasuna erakusten du, baita ere, puntu kopuru bera izan dutela Gros B taldeak eta Conteneok: "Azken jardunaldian bagenekien, emaitza edozein zela ere, ondoren afaltzera joango ginela", dio, barrez, Alkaidek. Hala, guk berdindu egin genuen, eta ondoren izan ziren karanbola batzuen ondorioz bigarren sailkatu gara".\nDatorren urtean, itsutu barik\nArrasate Arlutzek 2020ko urtarrilean hasiko du hurrengo liga txapelketa; hain zuzen ere, urtarrileko bigarren asteburuan hasten dituzte ligak, eta Ohorezko Mailan jokatu izanagatik ez dute filosofiaz aldatzeko asmorik: "Ez dugu presiorik gura, gozatzeko asmoz eta aurrean izango ditugun maisu handien aurrean ahalik eta gehien ikasteko esperantzarekin gaude".


EAJ-PNVk Mikel Legarda izendatu du Estatus Politiko Berriaren testu artikulatua idatziko duen aditu-talderako - Euzkadi Buru Batzarra\nEAJ-PNVk Mikel Legarda izendatu du Estatus Politiko Berriaren testu artikulatua idatziko duen aditu-talderako\nPrestigio handiko jurista, Konstituzio Zuzenbideko aditua da Legarda. Ibilbide luzea du euskal autogobernuaren garapenari eta defentsari lotuta\n07 Iraila | Eusko Legebiltzarra\nEAJ-PNVk Mikel Legarda Arabako diputatu jeltzalea aukeratu du Euskadiko Estatus Politiko Berrirako testu artikulatua zehazteko osatuko den aditu-talderako. Alderdi jeltzaleak goraipatu egin du Legardaren ibilbide luzea euskal autogobernuaren defentsan eta bultzadan, bere prestigioa, eta arlo autonomikoan eta Zuzenbide Konstituzionalean duen ezagutza, hala nola bere inplikazio zuzena autogobernuari, garapen autonomikoari eta espainiar Konstituzioaren erreformari lotutako eztabaida guztietan.\nLegardak (Bilbo, 1956) ibilbide luzea du Eusko Jaurlaritzako zerbitzu juridiko zentralei lotuta. Letradun gisa sartu zen bertan, 1983an. Zuzenbidean lizentziatua da (Deustuko Unibertsitatea), eta jurista ezaguna eta esperientziaduna da, beti Estatutuaren garapenarekin lotutako mugimendu guztiei adi dagoena. Azken 35 urteotan, Legardak tartekatu egin ditu letradun lana eta beste eginkizun batzuk euskal Administrazioan bertan: Segurtasun sailburuorde, Gai Konstituzionaletarako aholkulari, eta Transferentzia, Garapen Autonomiko eta Erregimen Juridikoko zuzendari. Legardak parte hartu du euskal autogobernua juridikoki defendatzeko euskal aditu-taldean, Estatuko Administrazioak Konstituzio Auzitegian Gernikako Estatutuko eskumenen eta horiek legez garatzearen aurka jarritako helegiteei aurre egiteko, eta baita ere Euskadiko erakundeei propio dagozkien arloetan Estatuak egindako lege-inbasioei aurre egiteko ere. Ibilbide luzea, beraz, Administrazioaren eta euskal autogobernuaren zerbitzuan; eta horrek ondo erakusten du zeregin honetarako pertsona egokia dela.\nLegardak bi legealdi daramatza Kongresuan diputatu, Arabako jeltzaleak ordezkatzen. Bertan, besteak beste, bozeramailea da Justizia, Defentsa eta Lurralde Politiken batzordeetan. Gainera, hizlari jardun du Kanarietako, Kantabriako, Murtziako eta Valentziako Autonomia Estatutuen erreformarako ponentzietan.\nEstatutu Politiko Berrirako testu artikulatua idazteko zereginean, Mikel Legardarekin batera izango dira beste talde parlamentarioek izendatutako lau aditu. Datorren irailaren 12an, asteazkenarekin, berriro elkartuko da autogobernua eguneratzeko Ponentzia. Bertan egingo da ofizial lantaldearen eraketa.


Euskotren izena desagertzen Sustatu.eus - Teknologia albisteak\nEuskotren izena desagertzen\n2012-03-30 : 16:03\nJaurlaritzan dauden ultranzioanalisten paranoiak. Fijatu zaitezte Euskotren konpaniako trenetan, ez al duzue zerbait faltan ikusten? Bai, izena, lehen bagoi guztietan azaltzen zena, ez da jada ikusten. Tren berrietan ez da jarri, eta zaharrak urdinez margotu dira goitik behera. Noski Euskotren izeneko konpania bat baldin badugu atzean nazio bat dagoela dirudi...\nErtzainei txapela kendu zieten, uniforme osoa berritu zuten euskal traza denak kenduz, eta dirutza gastatuz... Nora botako zituzten milaka txapel..\nEguraldiaren mapa ere traba zen..\nEITBko zuzendariak garbi esan zuen: ETBko lehengo aurkezleak euskal itxura handiegia zuten... Cacereskoa izatea nahiagoko luke.. "Pero la novedad más importante, y en la que ya se han dado algunos pasos, es en la de los presentadores. La impresión del actual equipo directivo de la cadena vasca, reconocen fuentes consultadas por ECD, es que algunos de ellos tienen una imagen demasiado vasca: mujeres con peinados cortos y hombres con rasgos físicos 'del norte'"\nArkauten ezin zuen ikurriñak bakarrik egon..\nHauen eskuetan gaude, baina gutxi geratzen zaie, eta egin dituzten astakeriak azkar aldatuko ditugu.. normaltasunera itzuliz. Ze jaunandreok hau Euskal Herria da...\n2012-03-30 : 18:24\nTira, izena zen euskal bereizgarri urrietako bat. Ohiko ohartarazpenak eta, bi hizkuntzetan agertzen ziren baina... espainolez, beltza zurien gainean; euskaraz, zuria horiaren edo horia zuriaren gainean.\nBestetik, (txiripa, noski) bertako langileei edo segurantzakoei galdera egin eta ia inortxo ez zen gai euskaraz ulertzeko.\nBeraz, ongi etorria euskaldunetik ezer ez duen Poliziaren uniforme uniformea, trena, etc.\nHori, bai: beren patrikatik ordain ditzaten Txibatoaren Lehiatilaren sortzaile eta apologista entxufezaleek alferrikako gastu horiek.\n2012-04-01 : 01:10\nBa, gaur sartu naiz Euskalmeten, biharko eguraldiaren berri izateko eta sorpresa! Aurreneko orrian, euskara edo gaztelania aukeratu behar den orrialdean, Espainiako mapa (sateliteko argazkia, izatez) ikusten da garbi-garbi. Besterik ez!


Umeentzako opor oro benetako miraria da, cherished desioak betetzeko. Eta New Year bere ohiko ezohiko giro misteriotsuarekin ezin da ezer alderatu. Ama edozein ametsa gau hau ahaztezina izan dadin. Eta zu laguntzeko, etxean haurrentzako New Year party bat nola antolatu erakutsiko dizugu.\nEz dago ezer New Year-era aldatzen denik, jai-hiri baten inguruko familia bidaia bat bezala. Admiren leiho distiratsuak, Gabonetako zuhaitzekin apainduak, muinoan jaurti. Aurretik opor aldartea sartzen da. Erosi Gabonetako jostailu berri batzuk edo beste bitxikeria bitxi batzuk. Abentura dibertigarri bat zure oporretako energia berriz kargatzeko eta zure seme-alabei lagunduko die. Esan mutilak zer jai egun bat gertatzen ari den, zein karakterek parte hartzen duten. Gabonetako zuhaitza, Santa Claus, Snow Maiden, giro liluragarria hobetuko dute.\nSeme-alabekin hobe da urtebeteko oporraldia etxean etxean konpainia zaratatsua izatea eta mutilek ez dakite jenderik gabe. Umeak 2 urte daramatza dagoeneko - ospakizunean partaide oso bat da. Berarekin urteko eskulanak egin ditzakezu. Dekoratu gela eta Gabonetako zuhaitza gurutzeekin, euriarekin, arrain-kupelekin egindako etxeko kautxuekin, koloretako kartoiarekin egindako linternak. Hala ere, hobe da apaingarri ausartak ez izatea.\nHaurrentzako enpresa bat badaukazu etxean, zaindu jolas-eremua eta jai-mahaia zaindu behar dituzula. Oporrak, zalantzarik gabe, ez du joko eta lehiaketarik egin beharrik, beraz, parte-hartzaile guztiei eta irabazleei aurreko pizgarrien oroigarriak prestatzeko. Zure haurra gazteegia bada eta ezin da lehiaketan parte hartu, irabazle eta irabazleengatik saritu ahal izango du. Zurekin batera, umeek urtebetera gonbidatuak opariak eskain ditzakete.\nEz ahaztu modua! Utzi haurrekin zurekin urtebeteko oporretan. Baina ordubete igaro ondoren lo bidaltzen. Haurrek "erresistentzia" ematen badute, goizean maitagarrien ipuina kontatzeko konpromisoa hartzen dute. Bide batez, ez da presarik urteberri bezperan opariak emateko abenduaren 31ko arratsaldean. Gorde intriga, haurrentzako goizeko goizeko atsegina antolatu. Ez ahaztu ederki opari bakoitza distiraz paperarekin arkuekin. Haurrak garrantzitsuak dira opari bakarra, baina baita aurkezpena ere. Tradizioz, jarri opariak zuhaitzaren azpian edo "Gabonetako" galtzerdipean. Gogoratu:\n- Ezohiko jai-janaria ez da egokia umeentzat. Janari ohiko janariarekin elikatu. Postreak dibertsifikatzeko hobe da. Tarta zati txikiak tratatzeko, gozokiak, frutak.\n- Guraso askok pentsatzen dute Santa Claus aktorea gonbidatuz, haur oso pozik egongo dira. Ez da zehazki egia! Seme-alaba oso soziala ere beldurtu daiteke poltsa batekin, bizar batez eta ozenki. Haurrak Snow Maidenarekin komunikatzeko prest daude. Zure seme-alabak harremanetan jartzen badira, haurtzaindegira joaten dira, eta ondoren Aita Frost eta Snow Maiden gonbidatu ahal izango dira haurrak 2.5-3 urte daramatzatenean.\n- Inoiz ez behartu haurrei zerbait esateko edo erakusteko. Urtebeteko opor etxean antolatzea, kontuan hartu haurrentzako izaera eta hausnarketa pertsonalak. Nahiz umea ausartak malkoak jaurti ditzake. Hitz egin publikoarekiko beldurra izan dezake.\n- Urteberri zoragarriaren irudia sortzea, gogoratu gehienetan inauterietako jantziak sintetizatzaile merkea direla. Horietako haurrek usain desatseginak kexatu ditzakete, berotu egiten dute eta, batzuetan, itch hasten da. Eta umeek ez da gomendagarria jantzi erraldoiak jartzea, apaingarri distiratsuak dituzten dotoreak ere.\n- Maskarak, sinesmen herriaren kontra, haurrentzat oso deserosoak dira. Aurpegia guztiz estaltzen dute, berrikusketa eragiten dute. Hobea da erdi maskarak hobetzea: oso erosoak eta ez beroak dira.\n- Hainbat opari gehiegi, hau ez da oso arrazionala: seme-alabak ezin ditu elkarrekin aintzat hartu, ezta zerbait benetan eramaten ere.\nUrtebeteko oporrak etxeko haurrentzat antolatzea, ez ahaztu jokoak. Jai taula bat baino askoz ere garrantzitsuagoa da. Jokoek jai aldartea sortzen dute eta denbora luzez gogoratzen dira. Hainbat gustu guztietarako joko interesgarriak eskaintzen ditugu.\nElkartearen jokoa. Bi seme-alabak atea joaten dira. Horietako batek asmatzaile baten papera jokatzen du, eta bigarrena liderra da. Fikzioak hitzaren aurkezlea xuxurlatu zuen, eta pantomima honek besteei erakusten saiatzen da. Nork asmatu lehen, gidatzen du. Eta liderra txandaka bihurtzen da asmatzaile bihurtzeko.\nEz ahaztu haurren joko sinple eta maiteak "Beroa hotza da" . Nor ez dakit - objektu desberdinak aurkitu behar dituzu. Haur batek ezkutuko objektu bati hurbiltzen zaionean, beroagoa da, "beroa" esaten dio. Kanpoan, "hotza" da.\nGame "Guess" . Liderrak estutu egiten zaizkio. Bazkide bat harrapatu behar du eta nor harrapatu duen ukitu zehaztu behar du. Lehiaketa bat antolatu ahal izango duzu: haurrentzako eta gurasoek begiak itxi dituztela jostailu gehiago aurkituko dituzu.\nSoinuaren bidez asmatu dezakezu: denek begiak ixten dituzte. Aurkezleak arkatz bat kolpatu irakasgai batzuetan, eta beste guztiek asmatzen dute zein motatakoa den. Nor asmatu - automatikoki aurkezlea bihurtzen da.\n"Sentimenduak" jokoa. Pertsona orok eskuak mahai gainean jartzen ditu. Liderrak bizkarra ematen dio guztiontzat. Umea ertzean eserita, hurbileko eskua estutu egiten du eskuinera. Aldi berean, katean zehar, eskua estutu beste bizilagun bati eta abar. Ostalariak jokoa gelditu egiten du "Stop!" Hitzarekin eta asmakizuna asmatu beharra dago. Funtzionarioak zereginarekin bat egin badu, "ados" haur bihurtuko da.\nModu dibertigarri eta dibertigarri bat New Year's Eve-n entretenitzea da asmakizunak elkarrekin konpontzeko. Eta helduek haurrentzako keinuekin esaten diete. Hona hemen New Year's enigma adibide batzuk:\n- Ile gris iluna, nor da? (Aita Frost).\n- Neguan arratsaldean Gabonetako zuhaitz batean argiztatzen du ... (Kandelak).\n- Basoko norbait etxera etorriko da Urteberri bezperan, fluffy guztia, orratzez eta gonbidatu hori deitu ... (Elka).\n- Izkinan dagoen Gabonetako zuhaitza leihoan egongo da leihoan, eta Gabonetako zuhaitzaren buruaren koroa koloretakoa ... (Jostailuak).\n- Oso gutxi bizi da, baina orain atea itxita dago. Nork emanen digu hamabi? Jakina ... (Urteberri).\nPostal bat egiten dugu umearekin batera\nArtisautza bateratuak onuragarriak izan ohi dira haurren garapenean, baita umorez ere. Urteberriko txartela edozein motatako egin dezakezu - zure irudira doan dohainik eman behar duzu. Postalak egiteko ezarritako estandarra honako hau da: koloreko kartoia, koloretako papera, postal zaharrak (nahi dituzun xehetasunak moztu ditzakezu), kola, markatzaileak edo arkatzak, sequins, aleak, zintak eta beste apaingarriak, guraizeak. Zure seme-alabak oso txikiak baldin badira, egin txartelarekin eskuzabal batekin. Behar izango duzu: gouache zuria, gorpua, sudurra eta begiak, koloretako kartoia.\nPaper koloredun orri lodia tolestu erdia - postal bat da. Aplikazioaren xehetasunak moztu: cap, sudurra eta begiak. Pour pintura sauterara sartu ahal izateko, haurraren eskuak libreki sartu ahal izateko. Jarri palma margotu eta inprimatu postalaren erdian - Santa Claus bizarra da. Eskuak garbitu. Kola gorria paperean. Murriztu hatza pintura zuriora eta inprimatu pompom-ean kapela, fur ertza eta begiak. Eskuak garbitu. Sartu sudur berri bat eta begiak pintura freskoan. Urteberriko karta prest dago!\nSegurtasun arauek huts egin gabe ikusi beharko lirateke! Azken finean, ez dugu nahi urte berriko umeentzako opor gertaera desatsegina ilunduta egoteko:\n- Gogoratu, haur txikiek zuhaitzaren usain koniferoaren erreakzio alergikoa izan dezakete. Zuhaitza artifiziala eta zaporeak erabiltzen badira, alergia handitzen doa. Etxeko Gabonetako zuhaitzaren etorrerarekin, umeak estutu eta (edo) eztitzen hasten direnean, hurrengo gelan spruce (pinua) kentzen saiatuko da. Eta hori ez bada laguntzen, zuhaitza kale bihurtu behar duzu.\n- Urteberri baino lehenagoko segurtasun arauak azaltzen saiatu.\n- Haurra ez bada oraindik ibiltzea, baina dagoeneko zipriztinduta, urtebeteko zuhaitz handiagoa jarri.\n- Gabonetako zuhaitza oso ondo konpontzen da - seme-alaben adina kontuan hartu gabe.\n- Goiko beirazko beira zintzilikatu eta jostailu seguruagoak jartzen dituzunean.\n- Haurrentzako begien aurrean gerrikoaren hariak kendu.\n- Zuhaitzaren ondoan, ez argitu argi eta kandela bengalak.\n- Ez utzi seme-alabarik bigarren bat Gabonetako zuhaitza non gelan dagoen. Haurrak oso bitxiak dira!\n- Umeak gaixoa baldin badu, infusio mordoa hartzen laguntzen du. 1 tbsp. Pour menda platerak berotu eta ura irakiten 200 ml pour. Infuse, ondo bilduta, 30 minutu. Tentsio. 0,5-1 koilarakada edan. 5-6 aldiz egunean huts egin gabe! Infusio hotzek esophagusaren eta urdaileko mucosa eragiten dute irritatingly eta erreflexu vomitikoa sortzen dute. Mint infusioa aurrez prestatu daiteke.\nEtxeko umeentzako urtebetetze eguna antolatzen denean, gomendioekin fantasia bat hartu. Prestatutako jaiak emozioak positiboak izango ditu. Baina inprobisazio pixka bat ez du minik egingo!\nBiziraupenerako baimenak lizentziatu batean\nIrina biltegiratzeko moduak eta baldintzak\nFamiliaren erantzukizunak nola banatu\nEdertasun errezeta Cleopatra bikainagatik\nShish kebab hirugiharra\nNola behar bezala masajea haurra\nNola irakatsi umeak elikagai solidoak jateko\nEmakumeentzako Miniaturako Moda\nOpari propioak eta opariak\nTxipiroi piperretik askaria\nHautatu zer nolako haurra aukeratu\nGizon aberatsa emakumea ezkontzeko bila dabil\nTxerri lepoa, perretxikoak eta irasagarra labean\nDukearen Garik Kharlamov eta Timur Batrutdinov dukearen aktoreak Olga Buzovoy-k baino gehiago imitatu du, argazki