Ergatibotasunaz [Sareko Euskal Gramatika]\nBetidanik esan izan da ergatibotasuna dela euskararen muineko ezaugarri bat. Hizkuntza ergatibo asko dago munduan, egia esateko. Tipologia lanek erakusten dutenez (WALSeko 98-100 ezaugarriak), zabaldu samar daude munduan zehar eta hizkuntza guztien %10-20 izango dira, ziurrenik, gurearen parekoak. Baina aldi berean (eta hortik dator bai gurean eta bai kanpoan piztu eta pizten duen interes handia) euskara uhartea da Europan, nominatibo-akusatiboak diren hizkuntza indoeuroparrez (erromantzeak, germaniarrak, zeltak, albaniera, greziera, balto-eslavierak) eta uraldarrez (hungariera, finlandiera, estoniera) inguratuta, ez baitu parekorik kontinente osoan.\nBaina zertan datza euskararen ergatibotasuna?, zenbateraino da “ergatiboa” gure hizkuntza?\nEuskararen ergatibotasun morfologikoaz\nErgatiboa ala aktibo-ezaktiboa/pasibo-ezpasiboa?\nEuskararen akusatibotasun sintaktikoaz\nEuskara ergatiboa dela diogunean argumentuen “lerratzeaz” dihardugu, hain zuzen ere, aditz iragangaitz eta iragankorren subjektu eta objektuen “lerratzeaz”. Hala, ergatibo terminoak adierazten du subjektu iragangaitzak eta objektu zuzenak berdin portatzen direla hizkuntzan eta ezberdin subjektu iragankorrak.\nIkus ditzagun adibide hauek:\nni joan n-aiz\nni-k Ana ikusi du-t\nAna-k ni ikusi n-au\nAdibideek erakutsi bezala, euskaraz bai aditzek bai argumentuek (subjektu zein objektuek) bata besteen arteko harreman sintaktikoak zein diren adierazten duten marka morfologikoak hartzen dituzte. Aditzen markaketa komunztaduraren bidez gauzatzen da eta argumentuena kasuen bitartez. Lehenengoan nahiz bigarrenean, marka morfologikoen banaketa aipatutako molde ergatiboari egokitzen zaio: joan aditz iragangaitzaren subjektua eta ikusi aditz iragankorraren objektu zuzena berdin ematen ditugu, hau da, ageriko markarik gabe, eta, gainera, bai batak bai besteak /n-/ aurrizkiaren presentzia dakarte aditzean; ikusi aditz iragankorraren subjektua, berriz, oso bestela, /-k/ atzizkiaz markatuta agertzen zaigu eta aditzean /-t/ atzizkiaren bidezko komunztadurak aurrizkia ordezkatzen du.\nOro har, euskarak oso modu sendoan eusten dio aurkeztutako lerratze ergatiboari (ikus baina Ergatiboa ala aktibo-ezaktibo/pasibo-ezpasiboa? atala). Badira salbuespen gutxi batzuk. Horietan Salbuespenek diferentzien noizbehinkako neutralizazioaren edo berdintzearen ondorio dira. Argumentuen kasu-markaketari dagokionez, euskara batuan erakusle pluralen forman aurkitzen dugu neutralizazioa (hauek, horiek, haiek berdin balio dute ergatiborako nahiz absolutiborako) eta mendebaldeko eta erdialdeko euskalkietan mugatzaile pluralarenean (-ak mugatzaile plurala berdin egiten da absolutiboan nahiz ergatiboan). Ildo beretik, nahaste handi samarra dago batzuk/batzuek mugatzaile zehaztugabean, hor ere neutralizazioak gertatzen baitira euskalkien arabera: zenbaitetan batzuk aldaerak bietarako balio du, beste zenbaitetan batzuek erabiltzen da bietan, bestetan bereizketak egiten dira, eta abar. Bi arrazoi ditugu neutralizazio horien guztien azpian: batetik, pluralgilearen eta ergatiboaren arteko homomorfia (-k) eta, bestetik, bilakabide fonologikoak.\nAditz komunztaduraren ere, markatze ergatiboa neutralizatu egiten da alegiazko eta lehenaldiko zenbait adizki jokatutan, delako ergatiboaren lekualdaketa tarteko. Hori erakusten dute ondoko adibideek:\nGu gazteak G-inen / ba-G-ina\nGu-k Peru-Ø ikusi G-enuen / ba-G-enu\nPeru-k gu-Ø ikusi G-intuen / ba-G-intu\nLehenbiziko adibidean gu da subjektua eta absolutiboan dago: aditzean uzten duen marka /g-/ da, gu gara edo gu ikusi gaitu esaten dugunean uzten duen marka berbera. Ikus dezagun orain bigarren adibidea. Arruntean, Peru guk ikusi dugu esaten dugunean /-gu/ marka erabiltzen dugu lehenbiziko pertsona pluralerako, eta marka hau adizkiaren amaieran doa: duGU. Baina, ohartzen bagara, goiko bigarren adibidean ez da holakorik gertatzen: Peru ikusi genuen diogunean, gara-ginen eredua segitzen dugu /g-/ hasieran jarriz, eta ez dugu adizkiak markatzen duen forma erregularra. Forma erregularra *zugun izango litzateke, *zugun edo horren eskemaren ildotik zenbait hizkeratan agertzen den zegun adizkiaren tankerakoak. Hori horrela, atzizkiaren bidezko markatze bereizgarria galduta, komunztadura-sistemak subjektu iragankorrak subjektu iragangaitzekin eta objektuekin parekatzen ditu.\nMunduko hizkuntzetan arruntak dira lerratzeen hausturak edo erdibiketak. Hau da, hizkuntza askok sistema mistoak dituzte, lerratzea ezaugarri gramatikal jakin batzuen arabera berrantolatzen dutelako. Adibidez, dyrbaleran izenen kasu-markaketak eredu ergatiboari segitzen dio, baina izenordainenak, ordea, nominatibo-akusatiboari. Neutralizazioak neutralizazio, hala ere, ez dirudi euskarak erdibiketa duela esateko arrazoi aski dugunik, ez behintzat orain arte ikusi ditugun adibideetan oinarritu nahi badugu: neutralizazioak oso puntualak dira eta ez lerratze-sistema aldatu dela justifikatzeko bezain sendoak eta orokorrak. Auzi honetan, komunztadura sistemako ergatiboaren lekualdaketak sortu ditu, beharbada, zalantza handienak; hala ere, gaur egun gramatikariek, Ortiz de Urbinaren (1989:13-15) arrazoiak jasoaz, aho batez baztertzen dute erdibiketaren hipotesia.\nAurreko aurkezpenak ñabardura bat eskatzen du. Ez nolanahikoa, gainera, ñabardura horrek euskararen kasu-sistemaren definizioari berari eragin diezaioke eta. Ikus ondorengo adibideak:\nni atzerrira joan n-aiz aurten\nni-k atzerrira bidaiatuko du-t aurten\nBiak iragangaitzak izan arren, joan eta bidaiatu aditzek diferente jokatzen dute kasuari eta komunztadurari dagokionez. Joan aditzaren portaera lehen deskribatutakoa da, hots, subjektua absolutiboan agertzen da eta aditzeko komunztadura /n-/ aurrizkiaren bitartez adierazten da. Berria eta aditz iragankorrenaren parekoa da, ordea, Aditz laguntzaileari dagokionez, bidaiatu aditzarena: subjektuak ergatibo marka hartzen du eta aditzak /-t/ atzizkia erakusten du. Gramatikariek lehenengoei aditz ezakusatiboak (edo inakusatiboak) eta bigarrenei ezergatiboak (edo inergatiboak) esaten diete, nahiz eta aspaldi ohartu ziren deitura horiek guztiak desegokiak eta nahasgarriak direla hizkuntza ergatiboetarako. Hemen iragangaitz absolutibodun eta ergatibodun deituko diegu hurrenez hurren, guztiz deskribatzaileak (horratik ez arazogabeak) diren bi termino baliatuz. Ikusi, kontu honetaz, hemen dioguna.\nTipologia lanek bi alineazio-sistema bereizten dituzte hizkuntza ergatibodunetan aditz iragangaitzen jokamoldearen arabera:\n(i) ergatiboa propio, non aditz iragangaitzek portaera bateratua duten, eta\n(ii) aktibo-ezaktiboa, non aditz iragangaitzak erdibituta dauden. Goiko adibideen eta definizioen harira, itxuraz euskara aktibo-ezaktiboa litzateke, ez ergatiboa.\nDena dela, askoz korapilatsuagoa da gaia eta oraindik argitzeke dago auzia. Gramatikariek karakterizazio biak, ergatiboa (Oyharçabal 1992 1999, de Rijk 2008, Trask) zein aktibo-ezaktiboa/pasibo-ezpasiboa (Levin 1983a,b 1989, Holmer 1999, Laka 2006b, Aldai 2006 2008 2009 2010), aldeztu dituzte, sarri datu bertsuak gogoan dituztela. Gainera, bada hirugarren aukera bat ere (Ortiz de Urbina 1989a,b), alineazio morfologikoa eta hurrengo ataleko alineazio sintaktikoa uztartu nahirik, euskara hizkuntza ergatibo hedatua, alegia, hizkuntza nominatibo-akusatiboen azpimultzoa dela adierazten duena.\nHiru ardatz nagusi izan ditu gaiaren inguruko eztabaidak:\nAditz iragangaitz ergatibodunen kopurua\nAbsolutibodunen eta ergatibodunen arteko erdibiketaren oinarri semantikoa\nOrain arte kasu- eta komunztadura-marken formari begiratuta zehaztu da euskararen alineazio-sistema. Bi ezaugarriak morfologikoak dira eta, beraz, deskribatutako sistema morfologiari dagokio. Horiez gain, gramatikariek ezaugarri sintaktikoak ere hartzen dituzte kontuan hiru argumentuen portaera konparatzerakoan. Konparazioaren emaitza hizkuntzaren alineazio- edo kasu-sistema sintaktikoa izango da.\nHainbeste test erabili izan dira gramatika-lanetan euskararen alineazio-sistema sintaktikoa zehazteko, batik bat, kontrola, nominalizazioetako argumentuen genitibotzea, juntadura eta erlatibotzea. Lau test horien argitan, euskarak funtsean sistema nominatibo-akusatiboa dauka. Hala erakusten dute lehen biek. Gainontzekoetan, berriz, neutroa da portaera, hau da, hiru argumentuak bereizten ez dituena, eta beraz, zilegi litzateke sistema mistotzat jotzea. Ergatiboa, sekula ez. Nolanahi ere, lehen bi testak gailenduta, hizkuntzaren akusatibotasuna hobetsiko dugu hemen, atalaren izenburuan jaso dugun bezala.\nKontrola dugu, dudarik gabe, hizkuntzaren nominatibo-akusatiboasun sintaktikoaren erakusgarri nagusia (Levin 1983a, Ortiz de Urbina 1989, Oyharçabal 1992 eta beste batzuk). Kontrola ageri da mendeko perpaus jokatugabeko subjektu isilaren eta perpaus nagusiko argumentu aurrekari baten artean menpekotasun bat gertatzen denean. Aurrekari hori gabe ezin dugu identifikatu mendeko perpausaren subjektu horren izaera. Kontrol egituretan, hortaz, mendeko perpaus baten subjektu isilak duen erreferentzia gorago dagoen elementu nominal batek zehazten edo gobernatzen du. Ikus ditzagun gaztelaniazko adibide hauek:\nJuani me prometió PROi cantar en la fiesta\nJuan mei permitió PROi cantar en la fiesta\nLehenbiziko adibidean perpaus nagusiko Juan da kontrolatzailea, eta mendeko perpausaren subjektu isila Juan bera da. Ikusten denez, subjektu isil hori PRO izeneko kategoria batekin aurkezten dugu hemen. Beraz, goiko subjektuak, goiko aurrekari horrek, beheko subjektua hartzen du kontrolpean. Bigarren adibidean, ordea, mendeko perpausaren aurrekaria “yo” (me, hemen) da, hots, nik eta ez Juanek kantatuko du jaialdian. Bigarren kasuan ez du goiko perpauseko subjektuak kontrolatzen mendeko perpausaren subjektua, baizik perpaus horretako aditzaren beste argumentu batek (me).\nHizkuntzaz hinkuntza diferentziak daude kanpoko argumentu batek menpeko zein argumentu kontrola dezakeen. Hizkuntza nominatibo-akusatibo sintaktikoetan kontrolpeko argumentua mendeko subjektua da beti eta berdin du mendeko aditza iragankorra edo iragangaitza den. Munduko hizkuntza gehienak mota honetakoak dira. Gaztelaniazko adibideek erakusten dute portaera hori: Me mandó [PROi venir] edo Mei mandó [PROi operar al paciente], baina ez *Juan mei ordenó [el médico operar PROi]. Ordea, hizkuntza sintaktikoki ergatiboetan, Dyrbaleran kasu, kontrol aukerak argumentuen kasu-markaketaren araberakoak dira: absolutiboz markatzen dituzten objektu zuzenak eta subjektu iragangaitzak dira kontrola daitezkeen bakarrak. Horrela, gaztelaniazko azken bi esaldiak gogoan hartuta, Dyrbaldar batek Juan mei ordenó [el médico operar PROi] erabiliko luke eta Mei mandó [PROi operar al paciente] baztertuko (mendeko perpausa antipasibo egin ezean, behintzat).\nEuskaraz kontrol egitura argiak aurkitzea zailago den arren, egon badaude. Jo dezagun honako esaldi honetara:\nAhaztu dut [PRO giltzak hartzea]\nAhaztu zait [PRO giltzak hartzea]\nMendeko perpausa giltzak hartzea da bietan, eta hor bada subjektu isil bana. Subjektu isilak lehenbiziko pertsona singularrekoak izan behar dira, perpaus nagusiko ergatibozko edo datibozko argumentuek kontrolpean hartzen baitute:\n(niki) ahaztu dut [PROi,*j giltzak hartzea]\n(nirii) ahaztu zait [PROi,*j giltzak hartzea]\nKontrol datuetan, euskara gaztelaniarekin dator bat, ez Dyrbalerarekin, goiko adibideen antzeko ondorengo esaldiek erakusten duten bezala:\n(nirii) ahaztu zait [PROi zure etxetik pasatzea]\n(nirii) ahaztu zait [PROi Elene hartzea]\n*(nirii) ahaztu zait [Elenek PROi hartzea]\nMendeko perpauseko aditza iragangaitza (pasatu) da lehenbiziko adibidean eta iragankorra (hartu) beste bietan. Guztietan, perpaus nagusiko datibo argumentuak kontrolatzen duen (edo harekin erreferentzikidea izan behar duen) PRO izenordain isil bana agertzen zaigu: lehenbizikoan, aditz iragangaitzaren subjektua da eta bigarrenean eta hirugarrenean, aditz iragankorraren subjektu eta objektua, hurrenez hurren. Ikus daitekeenez, mendeko subjektuetara mugatzen da kontrola euskaraz; kontrolpeko objektua duen *(nirii) ahaztu zait [Elenek PROi hartzea] esaldia, 'Ahaztu zait Elenek hartuko nauela“ esan nahi duena, ezinezkoa da.\nHorixe erakusten dute orain arte esandakoa osatzearren -tzen jakin eta -tzen hasi kontrol-egiturez baliatuta hona dakartzagun beste bi adibide-sorta hauek:\nAnderreki ez daki [PROi hemendik horra iristen]\nAnderreki ez daki [PROi lagunak zaintzen]\n*Anderreki ez daki [lagunek PROi zaintzen]\nAnei hasi da [PROi goiz altxatzen]\nAnei hasi da [PROi lagunak etxera gonbidatzen]\n*Anei hasi da [lagunek PROi etxera gonbidatzen]\nHaustura argia gertatzen da, beraz, morfologiaren eta sintaxiaren artean. Adibideek erakutsi bezala, morfologiak ezberdintzen dituen subjektu iragangaitz (ABS) eta iragankorrek (ERG) batera jokatzen dute sintaxian; gainera, sintaxiak banandu egiten ditu morfologikoki parekoak diren subjektu iragangaitzak eta objektu zuzenak (ABS).\nAlineazio nominatibo-akusatiboaren aldeko ebidentzia osagarria ematen digute aginterazko adizkiek (Oyharçabal 1999 eta batez ere Fernández 1997). Test honetan, hiru argumentuetatik aginduaren hartzailea zein den hartzen da kontuan. Euskaraz, agindu-hartzailea, lehen, bigarren edo hirugarren pertsonakoa izan, agintezko perpauseko subjektua da. Har ditzagun ondorengo adibideak. Lehen esaldi sortan iragangaitzak ditugu hiru aditzak eta, ikus daitekeenez, subjektuek adierazitako gu, zu eta hura horiek hartzen dute, hurrenez hurren, joateko agindua. Bigarren sortak ere berdina erakusten digu, baina oraingoan buka eta utzi aditz iragankorrak dauzkagula.\nGoazen zerbait jatera\nBihoa/Doala arazoa konpontzera!\nBuka dezagun lana!\nEzinezkoa da, ordea, aditz iragankorren objektuekin. Aldera ditzagun aurreko esaldiak hurrengoekin:\n#Utz nazazu pakean!\n#Eraman zaitzatela nire paretik!\n#Kolore argiz jantzi dezala!\nEuskaldunok hiru esaldi horiek natura-natural erabiliko ditugu ni bakean uztea nahi dudan horri edo zu eramatea nahi dudan horri edo hura kolore argiz janztea nahi dudan horri agindua eman nahi badiogu. Guztiz ulertezinak lirateke, ordea, agindua objektu zuzenari emanda, beste era hauetan interpretatu behar bagenitu: zuk ni bakean uzteko agindu diot neure buruari, haiek zu eramateko agindua eman dizut zuri edo horrek hura kolore argiz janzteko agindu diot hari.\nIkusten denez, subjektu iragangaitz eta iragankorrak batuz eta objektu zuzenak bereiziz, euskararen nominatibo-akusatiboaren alde egiten du aginterak.\nElkar izenordainaren banaketak ere subjektuen eta objektuen arteko bereizketa islatzen du (Ortiz de Urbina 1989, Oyharçabal 1993 eta beste asko). Diferentzia hori arrazoi sakonagoen adierazgarri bada ere (ikus Artiagoitia 2000 eta hango erreferentziak), hemen honako datuak axola digu: elkar aditz iragankor baten objektu zuzen gisa erabil daiteke baina ez subjektu iragangaitz edo iragankor gisa.\nOndorengo bi esaldietan elkarrek izenordaina ikusi eta bozkatu aditz iragankorren subjektua da, lehenengoan perpaus nagusikoa eta bigarrenean mendeko perpausekoa. Biak txarrak dira:\n*Ertzaina eta lapurrai elkarreki ikusi zituenean… [vs. Ertzainak eta lapurraki elkari ikusi zutenean…]\n*Patxik eta Karloseki ez dakite [elkarreki zer bozkatuko duten]\nAbsolutibokoa, ordea, funtzio sintaktikoaren arabera onartzen dugu, zeren *elkar joan/bizi da egitura iragangaitzen ezgramatikaltasuna elkar ikusi/agurtzen dute egitura iragankorren gramatikaltasunari kontrajartzen zaio:\n*Lau ikasleekini elkari bizi da ikasturtean zehar [vs. Lau ikasleaki elkarrekini bizi dira ikasturtean zehar]\n*Martak eta Anaki ez dakite [elkari nora joango den oporretan]\nErtzainak eta lapurraki elkari ikusi zutenean…\nMartak eta Anaki ondo dakite [elkari agurtzen]\nBeste behin, markaketa morfologikoaren eta portaera sintaktikoaren haustura aurkitzen dugu.\nAzpimarratu beharra dago test honek elkar izenordain elkarkarirako balio duela bakarrik eta ez dela zabaltzen, hauek ere anaforikoak izan arren, multzo bereko bata bestea izenordain elkarkariaren edo X-en buru izenordain bihurkariaren jokamoldeetara. Osaera eta izaera ezberdintasunak direla medio (Artiagoitia 2003b: 611-617 eta 620-624), azken horiek erabilera aukera handiagoak dituzte. Izan ere, testuinguru egokian, bata bestea-k kasu ergatiboa zein absolutiboa har ditzake eta, beraz, subjektu zein objektu funtzioak bete ditzake. Aldera, bestela, ondorengo hiru esaldiak gorago elkarerako eman ditugun adibide bertsuekin. Lehenengoan, ergatiboan markatutako mendeko subjektu iragankorra dugu izenordaina; bigarrenean, mendeko subjektu iragangaitza; eta hirugarrenean, mendeko objektu zuzena.\nMartak eta Anaki ez dakite [bata besteaki zer bozkatuko duen]\nMartak eta Anaki ez dakite [bata besteai nora joango den oporretan\nEpi eta Blaseki ondo dakite [bata besteai xaxatzen]\nBere burua bihurkariak ere hiru aukerak agertzen ditu, nahiz eta subjektu erabilera biak oso ‘bereziak’, aditz psikologikoetara mugatutakoak diren. Lehengo ordena berean ematen ditugu hiru adibideak:\nGuztion arazoa izan arren, neure buruak kezkatzen nau gehien\nEgungo gazte askori ez zaie beren burua gustatzen\nMikelek ez du bere burua gehiegi estimatzen\nGauza jakina da Nafarroako parte batean eta Iparraldeko euskalkietan, nominalizazioen objektu zuzenek genitibo kasua har dezaketela absolutibo kasuaren ordez (Heath 1972, EGLU-I 1985, Ortiz de Urbina 1989, Oyharçabal 1992):\nJon lagunak ikustera joan da\nJon lagunen ikustera joan da\nAbsolutiboaren eta genitiboaren arteko alternantziak murriztapen sintaktiko zorrotzak ditu. Horietako bat da garrantzitsua hemen. Hurrengo adibideetan ikus daitekeenez, objektu zuzenek txandakatzea onartzen dute baina ez subjektuek, aditza zeinahi ere den:\n[Peruren ikustera] joateko esan die\n[*Peruren etortzeko] esan die\n[*Peruren bazkaria prestatzeko] esan digu aitak ('Peruk afaria prestatzeko' adieran) [Artiagoitia (2000:192)]\nBeraz, adibide horietan berriro ere ikusten da hizkuntzaren sintaxia, morfologia ez bezala, subjektu-objektu oposizioan oinarrituta, eskema nominatibo-akusatibo baten arabera egituratzen dela.\nAlineazio sintaktikoaren ohiko testa da juntadura edo koordinazioa. Test horretan, argumentu komuna duten bi perpaus eta juntagailuaren bitartez batzen ditugu, argumentuaren bigarren aipamena (bigarren juntagaikoa, alegia) isilduta. Horrela, Miren unibertsitatera joan da eta Mirenek irakaslearekin hitz egin du perpausak koordinatuta ondorengo esaldia osatzen dugu: (isildutako argumentuak azpimarra batez adierazi dira ataleko adibide guztietan.)\nMireni unibertsitatera joan da eta _i irakaslearekin hitz egin du\nBada, test honek perpaus koordinatu bietako argumentu komunek zein funtzio sintaktiko betetzen dituzten jotzen du irizpidetzat hizkuntza nominatibo-akusatiboak eta ergatiboak sintaxian bereizterakoan. Hizkuntza sintaktikoki nominatibo-akusatiboetan argumentu biak subjektuak izan behar dira, aditz iragangaitzenak zein iragankorrenak izan; hizkuntza sintaktikoki ergatiboetan, ordea, markaketa morfologiko ergatiboarekin bat datorren banaketa agertzen da, esan nahi baita absolutiboz markatuta egon behar dutela biek. Ingelesa eta, berriro ere, Dyrbalera dira hurrenez hurren bi hizkuntza moten adibideak. Ikus ingelesezko hurrengo bi esaldiak:\nwei returned home and _i saw you\n*we saw youj and _j returned home\nIngelesezko lehen adibidea gramatikala da erreferentzikideak diren we eta elementu isila subjektuak direlako biak. Oso bestela gertatzen da bigarrenean. Adibide horretan, guztiz ezinezkoa da funtzio sintaktiko ezberdinak dituzten you objektu zuzena eta subjektu isila kateatzea eta, horregatik, ingelesak you izenordaina agerian behar du nahitaez bigarren juntagaian ere (we saw you and you returned home). Dyrbaleraz ingelesezkoaren alderantzizkoa aurkitzen da. Bigarren esaldiaren parekoa zuzena da bere horretan, kasu absolutiboan markatutakoak (objektu zuzena eta subjektu iragangaitza, hurrenez hurren) direlako kateatutako argumentu biak; eta okerra lehena, bata ergatibokoa (subjektu iragankorra) eta bestea absolutibokoa (subjektu iragangaitza) direlako. Horren ordez dyrbaleradunek _i saw you perpausa iragangaitz eta subjektua absolutiboko bihurtu behar dituzte antipasiboa bitarteko.\nEuskara etorriz, gure hizkuntzaren portaera ez zaio ez batari ez besteari atxikitzen (Arregi 2002, Coyos 1999ab, Oyharçabal 1999), nahiz eta fenomenoan parte hartzen duten zenbait faktorek eraginda sistema nominatibo-akusatiboen ezaugarri bat ikusi den hor inoiz (Ortiz de Urbina 1989ab). Euskararen sistema neutroa da, testuinguru egokian elementu isila edozein gunetan eman dezakeena. Hala erakusten du ondorengo esaldi sortak. Haietan agertzen diren konbinazioak zerrendatzen ditugu:\nsubj iragankorra-subj iragangaitza,\nsubj iragankorra-obj zuzena,\nsubj iragangaitza-obj zuzena,\nobj zuzena-subj iragangaitza\nobj zuzena-obj zuzena.\nAndoniki lana laga zuen eta _i gurasoen kontura bizi izan zen\nMikeleki Ander jo du eta amak _i gogor zigortu du\nDuela bi urte gazte bati desagertu zen Deban eta atzo poliziak _i firi-fara aurkitu zuen Elxen\nKristina andereñoaki umeakj oso ondo eramaten ditu eta, horregatik, _j ez zaizkio inoiz asaldatzen\nPresidenteak Mikeli beranduegi proposatu zuen kargurako eta enpresa-batzordeak ez zuen _i hartu\nEzin ukatu badagoela lortzen zailxeagoa den konbinazio bat, objektu zuzenak eta subjektu iragankorrak ordena horretan juntatzen dituena. Baina zailtasunak zailtasun, gramatikala da esaldia.\nAitak umeai ikastolan utzi zuen eta _i klasera joan zen (Oyharçabal 1999 lanetik moldatua)\nArgi dago, beraz, juntadurak portaera nominatibo-akusatibotik eredu neutrora besteratzen duela hizkuntza. Alabaina, eta lerratzearen inportantzia gutxitu gabe, hemen azpimarratu beharra dago, eredu bien arteko diferentziak gora-behera, subjektuek batera jokatzen dutela orain arteko test guztietan.\nHizkuntzetan ez ohi dira izen sintagma guztiak erlatibotzen. Guretik atera gabe, euskaraz *Ander ezkondu zen Mirenek diru asko zuen esaldia (Mirenek diru asko zuela eta Ander Mirenekin ezkondu zela adierazi nahi duena) txarra da euskaraz, hizkuntzak debekuak ezartzen dizkiolako postposizio sintagmen (“izen sintagma adberbialen”) erlatibotzeari (Oyharçabal 2001). Tipologoak aspaldi ohartu dira hizkuntzatik hizkuntzara diferentzia handiak daudela erlatibotzen dituzten izen sintagmetan eta diferentzia horietako batzuk sistemen alineazioaren eskutik joan daitezkeela. Bada, zenbait hizkuntzatan (malgatxea, javera, e.a.) subjektuak bakarrik erlatibotzen dira eta beste zenbaitetan (dyrbalera, txuktxiera, inuitera, e.a.) absolutibo kasuko argumentuak bakarrik. Lehenengoak sintaktikoki nominatibo-akusatiboak dira, funtzio sintaktikoak aintzat hartuta ebakitzen dituztelako erlatibagarriak (subjektuak) eta erlatibaezinak (gainerakoak) direnak; bigarrenak ergatiboak dira, subjektu iragangaitzei eta objektu zuzenei, alegia, absolutiboei bakarrik eragiten dielako.\nErlatibotze aukerak nahiko zabalak dira euskaraz, batez ere erlatibozko perpaus jokatuetan. Izan ere, subjektuek, objektu zuzenek, zehar objektuek (edo bestela esanda, ergatiboek, absolutiboek, datiboek) eta, murriztapenak gora-behera, postposizio sintagmek, denek hartzen dute parte fenomeno sintaktiko honetan, ondoko adibideek erakusten duten bezala:\n[ _i Finala irabazi zuen] pilotarii gazteak pozarren jantzi zuen txapela\nEgun hauetan [komunikabideek _i eman dituzten] albisteaki lazgarriak izan dira denak\n[Bankuak dirua _i ukatu dion] enpresariaki arazoak ditu orain enpresa aurrera eramateko\n[Hori _i gertatu zen] uneani kanpoan nengoen\nNekezago lortzen dira horietako aukera batzuk partizipiozko perpaus erlatibo adberbialetan (-tako/-riko). Oyharçabalen (2003) hitzak hona ekarriz, “zenbait hiztuni zail zaie perpaus iragankorretan erlatibotutako ergatiboko izen sintagmak egoki batetik kanpo onartzea”. Horrela, ondoko bi adibideetan aita zigortu dutela eta sailkide txantxazalea zuzendari izendatu dutela ditugu irakurketa nagusiak (eta bakarrak?):\n[Gogor _i _j zigortutako] aita\n[_i _j Zuzendari proposatutako] sailkide txantxazalea\nKontuan izanik objektu zuzenak ez ezik subjektu iragangaitzak (mendian ibilitako gizona, itsasotik etorritako etorkinak) ederki egokitzen direla egitura hauetara, noiz edo noiz ergatibotasun sintaktikoaren zantzuak ikusi dira partizipiozko perpaus erlatibo adberbialetan. Alabaina, ez da hori karakterizazio zuzena. Preferentziak preferentzia, ergatiboko argumentua erlatibotzen duten esaldiak guztiz onak dira euskaraz batez ere testuinguruak egitura eta irakurketa argitzen digunean (Arregi 2003, Fernández & Ortiz de Urbina 2007, Oyharçabal 2003), esaterako, adibide hauetan:\n[ _i Asko ikasitako] gizonai\n[ _i Hamaika txapel irabazitako] aizkolariai\n[ _i Hainbat liburu idatzitako] idazleai\nHori horrela, erlatibozko perpausetan argumentuen alineazio neutroa, subjektuak eta objektuak berdintzen dituena aurkitzen dugu beste behin. Baina, berriro esan dezagun lehen aipatutakoa, test guztiek erakusten digutena da euskaraz subjektuek batera jokatzen dutela beti sintaxian eta, beraz, oso sendoa dela maila horretan hizkuntzaren nominatibo-akusatibotasuna, hau da, euskarak subjektu eta objektu funtzio sintaktikoen arteko oposizioa duela argi eta garbi sintaxiaren oinarri.\n— Egilea: Pablo Albizu\nPablo Albizu, "Ergatibotasunaz", Sareko Euskal Gramatika (SEG), www.ehu.eus/seg


Kapsulak hauts Detonic erosi in Fuerteventura\nKapsulak hauts Detonic in Fuerteventura\nPisua galdu bidez ketosis lor daiteke ahaleginik gabe - behar duzu bakarrik hartzen hasi Detonic. Da kapsula bat da hauts hori esker, pisua galtzen duzu. Aurkitzeko Zure kokapena Fuerteventura, Espainia ematen Dizu abantaila bat! Produktua da baliozko, kostua kapsula da, erdira murriztu, kostua web-orri ofiziala 39 €.\nHoriek erosi nahi duten hautsa errealista bat prezioa, mesedez, bete zure datu pertsonalak, sartu Zure telefono-zenbakia eta izena erabiliz eskaera orria. Kudeatzailea izango deitzen Duzu telefonoz laster galdera guztiak erantzun, eta amaitzean entrega at esan helbidea, erantzun ditu galderak eta jarraitzeko eskaera egin. Bakarrik ordaindu jaso ondoren, bidalketa postetxean edo mezularitza.\nNola erosi in Fuerteventura Detonic\nKapsulak dira saltzen Fuerteventura, horiek eskuratu ahal izango duzu web-orri ofiziala. On ondasunen xedea salgai eskualdea Espainia Fuerteventura da eskaintza berezi bat. Erritmoaren ekintza mugatua da. Azkar sortu Detonic deskontua batekin -50%. Jakin nahi nola lortu produktua onuragarria 39 €? Idatzi Zure informazio pertsonala eskaera orria xehetasunak. Lortzeko eta ordaintzeko ondasunak postetxean edo mezularitza nork emango du eskaera Fuerteventura. Zehatza kostua entrega arabera alda daiteke distantzia udalak.\nType ondasun-erkidegoa Fuerteventura\nLortzeko, produktu bat egiten Duzun eskaera web orrian eta itxaron deia operadorea, duten deituko ahalik eta denbora laburrenean. Argibide gehiago propietate produktua, bere funtzionamendua eta erosketa baieztatzeko. Ondasun iritsiko postetxean Zure hiria 2-3 egun ondoren ordenatzen.\nOrdenatzen Duzu! Entrega posta bidez edo mezulari 1-3 egun Espainian. Kapsulak Detonic garbitu Zure gorputza toxinak eta gehiegizko koipea. Gozatu ahal izango duzu Zure hausnarketa ispiluan!\nOrdena Detonic in Fuerteventura % 50 bakoitza


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Mallorcara berriki bidaiatu duten pertsonen baheketa\nMallorcara berriki bidaiatu duten pertsonen…\nBaheketa Osakidetzako osasun-erakunde guztietan egingo da larunbatean eta igandean\nEkainaren 12tik gaur egunera arte Mallorcara joan diren 16 eta 19 urte bitarteko gazteak dira parte hartzera deitutakoak.\nBeharrezkoa izango da hitzordua eskatzea BIHARTIK AURRERA, norberaren osasun zentroan edo Osasun Aholkuan (900 20 30 50)\nOsasun Sailak eta Osakidetzak, zaintza- eta kontrol-lanen esparruan eta ikasturtearen amaieran Mallorcara bidaiatu duten pertsonen artean aurkitutako agerraldiaren irismena ikusita, herritarren laguntza eskatu dute behean deskribatutako populazioaren baheketa batean parte hartzeko.\nOrain arte, Euskadin 126 kasu positibo detektatu dira agerraldi honekin lotuta. Baheketetan egindako 255 probetatik 30 COVID-19 kasu positibo detektatu dira. Delta eta britainiarra aldaerak aurkitu dira.\nBidaien datak eta pertsonen jatorria sakabanatuta daudenez, Osasun Sailak eta Osakidetzak populazio-baheketa egingo dute, birusaren transmisioa eteteko.\nOsasun Sailak eta Osakidetzak proba egitera doazen pertsonei eskatzen die zuhurtziaz jokatzeko interakzio sozialetan datozen egunetan, eta Zaintza eta Arreta Sareko profesionalek emandako jarraibideak betetzeko.\n(*) Osasun Sailak eta Osakidetzak egoera honen bilakaeraren berri emango dute, neurri berriak hartu behar badira.\nEkainaren 12tik gaur egunera arte Mallorcara bidaiatu duten 16 eta 19 urte bitarteko pertsonak (datozen egunetan iristen direnak ere joan ahal izango dira).\n¿ZER EGIN BEHAR DUTE?\nBihartik aurrera, larunbata, norberaren osasun-zentroetara edo Osasun Aholkura deitu beharko dute hitzordua eskatzeko (900 20 30 50).\nOsasun zentroen harremanetarako datuak hemen: https://labur.eus/LyI5t\nHurrengo puntuetan emango diete hitzordua:


Haurrentzako telebistari buruzko foro batek teknologia berriek haurrengan duten eragina eztabaidatuko du Bartzelonan | Consumer\nHaurrentzako telebistari buruzko foro batek teknologia berriek haurrengan duten eragina eztabaidatuko du Bartzelonan\nHaurrek bideojokoak, Internet eta mugikorrak nola erabiltzen dituzten aztertuko dute.'\nHaur eta nerabeek informazioaren teknologia berriak, zehazki bideojokoak, Internet eta mugikorrak, nola erabiltzen dituzten aztertzea, eta haien hezkuntzan eta prestakuntzan zer eragin duten aztertzea. Horiek izango dira azaroaren 15etik 17ra Bartzelonan izango den Haur Telebistaren IX. Mundu Foroan eztabaidatuko diren edukietako batzuk.\nHaur Telebistaren Europako Behatokiak babestuta eta “Hainbeste pantaila dira gehiegi” leloarekin, topaketak areto berean bilduko ditu gai hori aztertzeko lineako diseinatzaile grafiko bat, psikopedagogoak eta unibertsitateko adituak edo arduradun politikoak.\nTelebista, oro har, gutxi arduratzen da pertsonak prestatzeaz, eta haurrak “erabiltzaile kritiko aktiboen ordez irudi-kontsumitzaile pasibo huts gisa” hautematen ditu, Valentí Gómez Behatokiko lehendakariak prentsaurrekoan esan zuenez. Ildo beretik, Gómezek adierazi zuen masako produktu teknologiko berriak, hala nola mugikorrak, Internet eta bideo-kontsolak, ez daudela prestatzera edo heztera bideratuta, horretarako gaitasuna izan arren.\nHala ere, organismo horretan “eszeptikoki positiboak eta positiboki eszeptikoak” agertzen dira, haurrentzako telebistaz gero eta kezka handiagoa dagoelako. Gómezek Televisió de Catalunyaren eta Cromosoma enpresaren ekimena jarri zuen adibide gisa: “Les Tres Bessones” saioko atalak ingelesez emititzea, txikien artean hizkuntza hori ikastea sustatzeko.\nniños-eu nuevas-eu teknologiak


Asteartea eta 13, eta guri bost!! Gaur gauean bi kontzertu berezi!! | mataderoekintzak\n← Denboraldi berriari ekitera goaz!!\nGaur gauerako plan ezin hobea!! →\nAsteartea eta 13, eta guri bost!! Gaur gauean bi kontzertu berezi!!\nArgitaratua: 2017/06/13 | Egilea: mataderoekintzak | Filed under: agenda |Utzi iruzkina\nErritmo azkar eta hipnotikoak, melodia magiko eta zoragarriekin nahasitako koktela dakarkigu Saint-Aignaneko (Fr) bikoteak. Zuzeneko paregabeak eskaintzen dituzte, erritu modukoak. Erritmo kosmiko eta tribalez josita. Talde honen musika benetan inspiragarria da, ohartu aurretik ametsetako unibertso baten murgiltzen gaituzte. Erritmo tribalak eta espazio sideraleko erritmo elektronikoak nahasten dituzte soinu zoragarriak sortuz.\nTolosan (Fr) bizi diren Nibul-eko (Fr) bikotea dugu. Beraien lanarekin argi uzten dute Frantziak oraindik musika underground, traszendental eta minimaslismo originala egiten oraindik lehen postuan jarraitzen duela. Saxo eta perkusio bidez, jam tribal eta irekiak sortzen dituzte. Hauetan, hiri zein baserri, laku zein mendietako minimalismo tradizionala hartzen dute eredu moduan. Ardo eta gazta artisauaren esentzia bideratzeko zerbait dagoenaren susmoa dugu.


Gerinda Bai bi: BAZTANGO IKASTOLARI PASATU DIO LEKUKOA ZANGOZAK\nEguraldia lagun, milaka lagun batu dira Zangozan. Eguzkiak eta jendetzak bat egin dute ibilbidean. 10:00etan egin dute hasiera ekitaldia, eta besteak beste, Pello Irujo Nafarroako Ikastolen Elkarteko presidenteak hartu du hitza. LOMCE legea salatzearekin batera, nabarmendu du hezkuntzan egiten den "joko partidistak" kezkatzen dituela. Zinta moztu ondoren, festan murgildu dira:\nEguerdian, omenaldia egin diete Zangozako ikastolaren zazpi familia sortzaileei.\nLau gunetan banatu dute ibilbidea. Ikastola inguruan jarri dute lehenengoa, eta herritik kanpo gainontzeko hirurak, landa eremuan.\nEremu horretatik kanpo ere egin dute ekitaldi bat, Erronkako lehen proba Aragoi ibaian izan baita; presatik herri sarrerako zubiraino. Altsasuko Iñigo Aritza Ikastolak irabazi du Erronka.\nHelduenentzat prestatu dute lehenengo gunea, eta hainbat jarduera bildu ditu. Herri kirolak, musika eta dantza emanaldiak egon dira goizetik arratsera.\nMusika izan da bigarren eta hirugarren guneen ardatza, gazte gehien bildu duten lekuena. Talde ezagunak aritu dira oholtza gainean: esaterako Gose, Glaukoma, The Soulbreaker Company eta Willis Drummond bigarren gunean; eta Leihotikan, Arkada Social, Los Zopilotes Txirriaos eta Esne Beltza hirugarrenean. Zangozaldeko taldeek ere jo dute: Altxatu —taldekideetako bat ikastolako ikaslea da— eta Zartako K —aurtengo abestiaren egilea— taldeek ireki dute hirugarren gunea.\nLaugarren gunea izan da familia osoarentzat aproposena. Irrien Lagunek hainbat ikuskizun dibertigarri eskaini dituzte, eta, gainera, haurrentzako puzgarriak eta txokoak jarri dituzte. Horrez gain, zaldi txangoak egiteko aukera jarri dute laugarren gunean.


Bizkarrezurra 24 orno artikulatuk osatzen dute; disko ez-bertebralek bereizten dituzte elkarren artetik eta disko horiek funtsezko egiturak dira raquis edo bizkarrezurraren mugikortasunerako. Disko ez-bertebralek bizkarrezurraren gainean egiten diren presioak jasaten dituzte, motelgailu gisa jardun eta zamak banatu egiten dituzte; horregatik, diskoaren edozein gaitzek ikaragarri erasaten dio hura sufritzen duen pertsonari. Mingarrienetan, ezgaitasuna eragiten dutenetan eta lanean baja gehien eragiten dituztenetan, diskoko hernia nabarmentzen da.\nZamak arindu eta banatu egiten ditu\nDisko ez-bertebralak badu inguruko atal bat, zuntzezko eraztuna, tipula baten antzera zenbait geruza zentrokidek osatua eta bere barnean erdiko atala edo gune mamitsua, puxtarri bat bezain borobila, lingirdatsua eta %88 ur duena.\nDisko hauek bizkarrezurraren gainean egindako presioak jasaten dituzte, motelgailu gisa jarduten eta zamak banatzen. Guneak egindako presioaren %75 jasaten du eta zuntzezko eraztunak %25. Egunez, zutik egonda, etengabeko presioa dago gorputzaren pisua dela medio, eta esfortzuek, jarrerazko gainkargek eta zamak erabiltzeak emendatu egiten dute. Presio horren pean diskoak altuera, lodiera galtzen du, eta bizkarrezurraren altuera osoan pilatutako lodieraren galera 2 zentimetrorainokoa izan daiteke. Gauez, presiorik jasan gabe, lodiera normala berreskuratzen du, zabaldu egiten da eta zabaltze mugimendu hori alboko egituren ur-zurgapenarekin batera -belaki baten antzera- gertatzen da. Horregatik goizean altuagoak gara eta eguna bukatzean txikiagoak. Hidratazio prozesu hori funtsezkoa da diskoaren egiturari eusteko. Deshidratazioa, hain zuzen, funtsezko kausa da disko-endekapenean. Diskoaren gaineko presioa azken orno lunbarraren eta lehenengo errain-ornoaren artean (L5-S1) da handien, eta maila horretan dira ohikoen diskoko herniak.\nZer da diskoko hernia?\nDisko ez-bertebralaren endekapenak eta zuntzezko eraztunean zehar gune mamitsua guztiz edo zati bat irteteak eragindako lesio garrantzitsua da. Endekapen prozesua luzea da. Nerabezaroan hasi eta 40 eta 50 urteak bitartean jotzen du goia, diskoko herniak maizenik agertzen diren adinean, hain zuzen. Kausa endekatzaileak edo traumatikoak direla medio eta jarrerazko gainkargak edo zamak erabiltzeagatik, zuntzezko eraztunak urratuak izaten ditu, ahulduz doa eta gune mamitsuak, presio handiagoaren pean, ahuldutako alderantz ihes egiten du eta hasieran disko-protusioa gertatzen da: guneak eraztunari bultza egiten dio, baina bertatik irten gabe.\nHurrengo estadioa disko hernia da: eraztuna hautsi egiten da eta fisuratik gune mamitsua ateratzen da; ateratzen den norabidearen arabera, bizkarrezur-muina, hartatik ateratzen diren nerbio-sustraiak edo oso egitura minberak -atzeko orno-lotailu arrunta, kasu- konprima dezake.\nProtusiorik eta diskoko herniarik gehienak bizkarrezur lunbarrean gertatzen dira, gutxiago zerbikalean eta dortsalean salbuespenezkoak dira.\nMina da garrantzitsuena, eta egitura minberen konprimaketagatik ez ezik gune mamitsuan dauden substantzia aktibatzaileen eraginagatik ere gertatzen da. Substantzia horiek min bizia eragiten dute, erasandakoak bizkarrezurretik gertu kokatzen duena. Hernia handia izan eta nerbio-sustrai bat konprimatzen badu, zerbikalen kasuan sorbaldan eta besoan zehar zabaldutako mina gertatuko da, eta lunbarren kasuan beheko gorputz-adarretan zehar (ziatika). Mina lekutzeak eta hura zabaltzeko moduak medikuari seinalatzen diote herniazioa zein mailatan dagoen. Eztularekin, doministikuekin eta sabel-presioa emendatzean minak okerrera egiten du.\nProtusio edo hernia guztiek ez dute minik ematen: %30 eta %50 bitarteko portzentazian pertsona osasuntsuek, sintomarik gabekoek, badute protusio edo hernia bat edo gehiago, baina ez diete eragozpenik bat ere eragiten. Baldin hernia txikia bada, zuntz-biltzea gertatzen den tokia nerbio-zuntzetan pobrea bada edo ez bada inongo nerbio-sustrairik konprimatzen, baliteke inoiz minik eman ez eta oharkabe igarotzea. Maiz ezustean idorotzen dira. Minaz gain, gorputz-adarraren indar galera eta inurridura- eta erremin-sentsazioak ager daitezke. Horiek nerbio-sustrai konprometituek inerbatutako inguruei erasaten diete. Eskuarki, hernia zerbikaletan lepo-aldean kontraktura muskularra ere sortzen da, edo gerrialdekoa hernia lunbarretan.\nDiagnostikoa ez da zaila: sintomatologia susmagarria dagoenean, probarik egokiena erresonantzia magnetiko nuklearra da, protusio edo hernia ikustea ahalbidetzen baitu eta, gainera, nerbio-sustraien konpromiso-mailaren zantzu bat ematen baitu. Haren eragin maila argi ez dagoenean elektromioneurografiara jo daiteke, nerbio-eroapena zuzena den, motelduta edo ezabatuta dagoen esaten baitu. Diskoko herniaren tratamendua funtsean kontserbatzailea da. Kasuen %80 kirurgiarik gabe konpontzen dira.\nAnalgesikoak, antiinflamatorioak, muskulu-lasaigarriak eta errehabilitazioa dituen tratamendu bat nahikoa izan ohi da zenbait astetan koadro klinikoak atzera egin dezan. Herniatutako gunea idortuz doa, ura galtzeagatik, eta gero eta txikiago eginez doa; beraz, alboko egiturak konprimatzeari utziko dio.\nNoiz egin behar da ebakuntza?\nDisko hernien %5ek baino ez dute tratamendu kirurgikoa behar. Hura, bizkarrezurreko mina, edo beste ingurutara zabaldutakoa, oso zorrotza denean gomendatzen da, baita gaitz motorea dagoenean (indar galtzea eta are maila handiago edo txikiagoko paralisia), baina sintoma horiek tratamendua aplikatuta hobera egin gabe hilabete batez jarraitzen dutenean edo, medikazioa gorabehera, okerrera egiten dutenean bakarrik. Ebakuntza gomendatzen da, halaber, premiazko kasu honetan: esfinterren kontrola galtzen denean edo perineoaren inguruko sentikortasunaren murrizketa, zelako anestesia delakoa, gertatzen bada; sintoma horiek bizkarrezur-muinaren konpromiso larria seinalatzen baitute.\nKirurgiak oso emaitza onak eskaintzen ditu, baina ebakuntza egiteko agindua zuzena ez bada, emaitza ez da espero izatekoa zena; horrek azaltzen du gaitz nerbioso argia ez zuten operatuen %50rengan huts egin izana.\nEbakuntzak baditu zenbait arrisku\nHernia baliabide fisiko edo kimikoz erauzi edo deuseztatzen da, hartara nerbio-konprimaketak ere ezabatuko dira. Ebakuntzaren arriskuak, ezohikoak, honakoak izan daitezke:\nlesioa edo nerbio-sustrai baten gaitza, dagokion sentimen- edo motore-arazoa dakarrela.\noperatutako bizkarrezurreko segmentuaren ezegonkortasuna\nBizkarrezurraren mugikortasunaren murrizpena\nzauri kirurgikoaren infekzioa\noperatutako eskualdeko fibrosia, koadro mingarri iraunkorra eragin dezakeena\naldaketa alergikoak, prozedura kimikoak erabiliz gero; esate baterako, kimionukleosia kimopapainarekin, gaur egun, aurretik jakin ezin daitezkeen emaitzak eta ohiko bigarren efektuak direla eta, erabiltzen ez dena\nSaihets liteke disko-endekapena eta herniak agertzea?\nEgia da osagai genetiko nabarmen bat dagoela eta diskoko herniako historia familiarra badago, hura sufritzeko arrisku handiagoa dago, baina honetara har dakioke aurrea:\nariketa fisikoa bizkarrezurreko muskulatura indartzeko eta haren malgutasuna mantentzeko.\njarrerazko higienea, traumatismoak eta gainkargak saihestuta\nbizitza osasungarria, tabakorik gabe; izan ere, tabakoak eragiten duen basokonstrikzioak diskoetarako odol emaria, berez urria, murrizten du, eta horretara errazagoa da haien deshidratazioa\n10-20 urte Gunearen migrazioa Tortikolia Bizkarrezur lunbarraren zurruntasuna\n30 urte Protusioa Sindrome zerbikal lokala Lunbago zorrotza\n40 urte Prolapsoa, Hernia Sindrome erradikular zorrotza Ziatika\n50 urte Diskoaren lodieraren gutxiagotzea Sindrome zerbikal kronikoa Sindrome lunbar kronikoa\n60 – 70 urte Hezur-erreakzioak ornoetan Sindrome erradikular kronikoa Bizkarrezurreko kanalaren estenosi-sindromea\n80 urte Zuntz-ankilosia


BILBOK GAITZESPENA AGERTU DIO INDARKERIA MATXISTARI – Bilbao Balioen Hiria\nAzaroaren 25aren kariaz, Emakumeenganako Indarkeriaren aurkako Nazioarteko Eguna ospatzen baita, Bilboko Udalak ostera ere antolatu du irakurketa instituzional eta parte hartze bidezko bat Arriaga Antzokian.\nEkitaldi honetan ez dute horrenbeste lagunek parte hartu, egoera sanitarioa dela-eta, baina Udaleko eta gizarte entitateetako ordezkarien parte hartzea izan da.\nUria morez tindatu da, Udalaren egoitza batzuetan eta besteetan puntu morearen ikurra ipinita, eta, gaur arratsaldean, Udalaren eraikin nagusia, udaletxea, kolore horrekin argiztatuko da, Bilbok emakumeenganako indarkeria horren aurka duen jarrera irudikatzeko.\nBilboko Udalak, Emakumeenganako Indarkeriaren aurkako Nazioarteko Egunaren kariaz, irakurraldi instituzional eta parte hartze bidezko bat antolatu du gaurko, azaroak 25, herritarrak batzearren indarkeria matxistaren kontrako gaitzespen irmoan; “axola handiko kontua da Bilborentzat indarkeria matxistaren kontrako gaitzespen kolektiboa agertzea, eta ikusten edo pairatzen den emakumeenganako edozein indarkeria salatzea, eta agerira ekartzea gizarte berdintasunezko bat eraikitzearren emakumeen eta gizonen arteko berdintasunaren alde egiten den borroka”.\nNekane Alonsok eman dio hasiera ekitaldiari, eta hark nabarmendu du beharrezkoa dela gizarte osoak parte hartzea indarkeria matxista ezabatzeko eginkizunean, “erakundeok ezin dugu izan emakumeenganako indarkeriaren kontrako borrokan ageriki parte hartzen duten bakarrak, arduradun bakarrak. Beharrezkoa da guztion lana batzea, sare lanean jardutea, adostasuna eta ekintza bateratua bilatuz, arrakasta handiagoa izatearren indarkeria hori ezabarazteko eginkizunean. Eta, gainera, lan hori legitimitatez, eraginkortasunez, kalitatez, agerikotasunez eta koherentziaz hornitu behar dugu”.\nBeste alde batetik, Amaia Arregik EUDELek (Euskadiko Udalerrien Elkartea) proposatutako erakunde-adierazpena irakurri du; aurten, agiri horretan, COVID-19ak eragindako krisi sanitarioan emakumeek aurre egin behar izan dieten inguruabarrak nabarmendu dira. “Pandemiak eragindako egoera honetan, arreta jarri behar dugu etxe barruan, lantokietan, bizimodua egiteko lekuetan indarkeriari aurre egin behar izaten dioten emakume eta neskatoengan, bizirik irauteko iharduki beharrean aurkitzen diren emakume eta neskatoengan. Egoera horretan, lanean jarraitu beharra dugu, haien bakartzea, babesgabezia eta ikusezintasuna eragozteko inguruabar egokiak sortzearren. Gizartearen ezagutza eta elkartasun osoa merezi dute”, adierazi du mintzaldian.\nBEHAR BADUZU, EZ IZAN ZALANTZARIK ETA ESKATU LAGUNTZA PROFESIONALA:\nHitzordua eska dezakezu 944204838 telefonoan edo berdintasuna@bilbao.eus helbide elektronikoan\nLARRIALDIA IZANEZ GERO:


Azkoitiko EAJ-PNVk duela lau urte ekindako bideari jarraipena eman nahi ...\nEAJ-PNVk, Zubizarreta alkatea buru dela, gaur egin du hauteskunde ekitaldi nagusia eta bertan 2019-2023 legealdirako dituen proposamenak eman ditu ezagutzera. Herritarrek berriro ere EAJ alderdiari euren babesa ematen badiote, proposamen horietan oinarrituko da hurrengo udal gobernu programa.\nGaurko ekitaldian Azkoitiko Uri Buru Batzarreko presidente Asier Aranbarrik, Ana Azkoitia hautagaiak eta Javier Zubizarreta alkategaiak hartu dute hitza.\nEAJk hauteskunde programa lantzera bideratu ditu indarrak azken hilabeteotan. “Gure programak edukia du eta errealista da, pertsona jarri dugu erdigunean”, dio Javier Zubizarreta alkategaiak. “Gainera, izan dugu aukera ekarpen berriak egin dituzten hainbat eta hainbat herritarrekin programa partekatzeko. Esku artean dugun dokumentuak erronka berrien aurrean kokatzen gaitu. Kontu handiz ibili gara gauza batean: ez sartzen bete ezingo dugun ekimen edo proiekturik. Ezeren gainetik, seriotasuna“. Duela lau urte hasitako bidean jarraitu nahi dute jeltzaleek.\n“Proposamenak baditugu, jende ona lanerako ere bai, eta gogoa eta indarrak ez zaizkigu falta, beraz, aurrera egingo dugu Azkoitiko herriaren alde. Lau urte hauetan erakutsi dugu badakigula gauzak egiten. Denborak jarri digu muga. Denbora eta osasuna dira erosi ezin daitezkeen gauza bakarrak eta guk denbora nahi dugu bideratuta ditugun proiektuei jarraipena eman eta egi bihurtuta ikusteko”, gaineratu du alkategaiak, taldekideei bere esker ona adieraztearekin batera.\nElkarguneko aretoa goraino bete da eta bertaratu direnek EAJ/PNV-ren herrigintzarako eredua babestu eta txalotu dute. Alkategaiak bere hautagaitza defendatu du “seriotasunagatik, ez dugulako testuinguruaren arabera, diskurtsoa moderatu edo gogortu beharrik izaten, elkarrizketa ez diogulako inoiz inori ukatu ezta ukatuko ere, eta argi dugulako herrigintza zer den”.\n“Bizigune humanoa, lagunkoia, kalitatezko enpleguak eta zerbitzuak dituena, eta ingurumenarekin konprometitua nahi dugu”, esan du azkenik alkategaiak.\nDatozen lau urteetarako proposamenak\nFormakuntza eta enplegua lehentasunak izaten jarraituko dute. 2015etik 2019ra, langabezia %36,26 jaitsi da. 2015eko ekainean 775 langabetu zeuden. 2019ko apirilean langabezian daudenak 494 dira. Datu positiboak dira. Edonola ere, EAJren iritziz, adi egon behar da eta lanean jarriatu laneratzea errazteko, nagusiki, emakumearen kasuan. Arlo ekonomikoan, lursail industriala egokitzea da beste proposamenetako bat, ekimen enpresarial berriak herrira erakartzeko.\nEmakumeak protagonismoa hartzen duen beste puntuetako bat gizarte laguntzena da. EAJ-k gizarte laguntzen onuradunen profilak aztertu nahi ditu, batez ere, fokua emakume alargunetan jarriz.\nHerrian bertan osasun zerbitzuak zabaltzea da alderdiaren beste nahietako bat, beste herri batera joan beharrik ez izateko.\nAparkalekuen arazoari soluzioa ematea, San Martin eta Floreaga auzoetako irisgarritasuna hobetzea, Santa Klarako espaloia konpontzea, komun publikoak jartzea Oteiza frontoietan, baserri bideak zaintzea, luminariak aldatzea edota kaleetako garbitasuna bermatzea dira hauteskunde programak jasotzen dituen beste hainbat proposamen.\nPlazaberriren eraberritzeak eta kirol instalazioen hobetzeak, igerilekuen handitzearekin eta entrenamenduetarako futbol zelai bat eraikitzeko aukera jorratzearekin batera, dira programaren zatirik handiena osatzen duten planteamenduak. San Jose egoitza jaistearen eskaeraren aurrean, EAJk dio bere esku dauden neurri guztiak jarriko dituela martxan egoitzaren gaur egungo kokapenak eragiten dituen eragozpenak murrizteko.\nEtxebizitza da beste giltzarrietako bat. Floreagan eta Idiakez Ederra Etxean Babes Ofizialeko Etxebizitzak eraikiko dira eta baita Txalon Errekan ere. Halaber, Intsaustiko eremua sustatuko du EAJk.\nKultura alorrean, alderdiak kontutan du 2024an Azkoitiak bere 700. urteurrena betetzen duela. Herriko ondarea balioan jarriko du EAJk “Inaziotar bidea“ eta “Euskal kostaldea“ marka turistikoez baliatuz.\nHalaber, EAJk sail ezberdinei dagokien eta ondo funtzionatzen duten programak eta zerbitzuak indartzen jarraituko du. Berdintasuna, euskera edota ingurumenarekiko errespetua, berriz, gai transbertsalak dira, “esparru guztietan izan behar dute presentzia eta guztietan hartu behar dira aintzat”.


Riot Web/matrix-react-sdk - Basque @ Weblate\n9168 words1559All strings 9168 words1559Translated strings 660 words92Strings with comments\n2 days ago Osoitz New translation Riot Web/matrix-react-sdk - Basque\nErrorea gertatu da gela honen ikurra eguneratzean. Agian zerbitzariak ez du baimentzen, edo une bateko hutsegitea izan da.\nErrorea ikurra eguneratzean\n2 days ago Osoitz Translation changed Riot Web/matrix-react-sdk - Basque\n%(senderDisplayName)s erabiltzaileak ikurra aktibatu du %(gnewGroups)s taldeentzat, eta ikurra desaktibatu du %(oldGroups)s taldeentzat gela honetan.\n%(senderDisplayName)s erabiltzaileak ikurra aktibatu du %(groups)s taldeentzat, eta ikurra desaktibatu du %(oldGroups)s taldeentzat gela honetan.\n%(senderDisplayName)s erabiltzaileak ikurra desaktibatu du %(groups)s taldeentzat gela honetan.\n%(senderDisplayName)s erabiltzaileak ikurra aktibatu du %(groups)s taldeentzat gela honetan.\nZure Matrix kontua\nZure pasahitza aldatzeak zure gailu guztietako muturretik-muturrerako zifratzerako gakoak berrezarriko ditu, eta aurretik zifratutako mezuen historiala ezin izango da irakurri. Ezarri gakoen babes-kopia edo esportatu zure geletako gakoak beste gailu batetik pasahitza aldatu aurretik.\nEzin izan da erabiltzaile-profila kargatu\nEskerrik asko e-mail helbidea baieztatzeagatik! Hemen saioa hasteko erabili duzun kontua (%(sessionUserId)s) itxuraz ez da baieztatu duzun e-mail helbideari lotuta dagoena (%(verifiedUserId)s). %(verifiedUserId2)s kontuan hasi nahi baduzu saioa, amaitu saio hau.


Lekeitioko balkoirik dotoreena sarituko dute aurten ere-Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nLekeitioko balkoirik dotoreena sarituko dute aurten ere\nLekeitioko Udalak, Kitto Merkatari Elkartearen laguntzagaz, VII. Balkoi Lehiaketa antolatuko du aurten. Herritarren inplikazioaren bidez udalerriko ingurumena eta estetika hobetzea du helburu ekimenak. “Landare eta lore elementuek herri ingurune atsegina eta estetikoa lortzeko duten garrantziari balioa eman, eta horrela lekeitiarrek zein turistek goza dezaten”, azaldu dute. Partehartzeko epea ekainaren 7an zabalduko da, uztailaren 7ra arte. Ez da inon izenik eman behar, epealdi horretan epaileak ibiliko dira herrian zehar balkoi guztiak ikusten. Kitto merkatari elkarteko Amalur eta Lourdes Lorak loradendetako arduradunek osatuko dute epaimahaia, saria berriz, udalak emango du.\nCarlos Solano kaleko laugarren solairuko 4B atariak eraman zuen, Paskual Abaroa 8agaz erdi bana, iazko saria.\nEpaimahaiak balkoi osoa edukiko du kontuan, eta originaltasuna eta sormena ere irizpide izango dituztela aurreratu dute, puntuak ematerako orduan. “Balkoi osoaren itxura, loreak eta lorontzien egoera (margotuta dauden, txukun, tamaina eta itxura ederrekoak diren…) hartuko dira kontuan”. Herriko balkoirik dotoreenak 200 euroko saria izango du, herriko dendetan gastatzeko. Saria Kittok antolatzen duen udako merkatu txikian emango dute.


2018ko Libertimendua aipu Dantzan.eus webgunean | ZABALIK\nGANERRA / GERTAKARIAK/\n2018ko Libertimendua aipu Dantzan.eus webgunean\nUtzi komentario bat/ 1156/\t0\nUsuenik, jendeak zirtzilen jokoa du komentatzen libertimendutik jalitzean. Baina, agian Donapaleuko berezitasuna izanen da, dantzariak ere famatzen dituzte han hemen entzuten ditugun solasetan. Burgaintzikoak eta beren lagun Gabadiarrak, Xabi Aintzibururen gidaritzapean, kategoria berezirat helduak direlako marka menturaz. Dakigularik duela hamar urte antrexanten egiten ikastetik hasi behar izan zutela gutiz gehienek, horrek berak erakusten du nolako bidea egin den otsaileko eguzki xuri eta mingarren begiradapean…\nAurten, dantzan.eus webgunekoak etorriak ziren egun pasa, baina ere erreportai andana egitera gure jei zaharraz. 1989ko Aiziritzeko kabalkadaz jadanik ainitz irudi gordetzen ditu jadanik webgune horrek, Euskal Herri guziko mila xokoetakoen saihetsean. Zinez bisita merezi duen gunea dantzaz jakinmin zerbait duen nornahiren ganik, eta bestela ere, begien eta beharrien plazerrarendako baizik ez bada.\nHuna hemen aurtengo libertimenduaz egin dituzten erreportai andana jarraian:\n– Xibandiarrak dantzatzen\n– Nola dantzatu jauziak antrexantekin (Andoni Irigoienekin)\n– Euskaldunak eta sorginak, bolant-dantzak Donapaleuko karrikan\n– Zirtzilen lekua hartu dute Amikuzeko bolantek\n– Aiziritzeko kabalkada 1989an\nZirtzilen lekua hartu dute Amikuzeko bolantek hurrengo negura arte\nAmikuzeko libertimendua, Donapaleu, 2018-02-25. Argazkia: Amaiur Aristi CC-BY-SA\nLibertimendua ospatu dute igandean Donapaleun; Amikuzeko zirtzilak, bolantak, bertsolariak eta musikariak irten dira kalera eta neguan zirtzilena izan den plaza, bolantek beragantu dute. Mattin Irigoien bultzatzaile eta antolatzaileak azaldu digu Amikuzeko inauteriek bi aldi dituztela, Santibate, otsailaren 3an ospatu zutena eta libertimendua, otsailaren 25ean ospatu dutena, « gauza bera da, festa beraren parte dira, salbu, bi aro erakusten dituzte. Berpiztu den erritual honek bi pertsonaia mota ditu, baditu bolant-dantzariak eta baditu zirtzilak ».\nSantibatea, zirtzilen gaua da, neguko festa. Zirtzilak, eskean ibiltzen dira ostatuz ostatu. Zirtzilak basatiak dira, ilunak, bihurriak, askeak, kritikoak… ahotsa dute eta hori baliatzen dute munduaren interpretazioa egiteko. Bolantak, berriz, langileak, gazteak, dotoreak, ederrak… dira, baina horiek ez dute ahotsik. Libertimenduko egunean irteten dira zirtzilen lekuaren bila, « zirtzilek hartu nahi zuten plaza hori, bukaeran, bolantek beretzen dute beste negura arte ».\nEguzkiarekin batera irten da kabalkada\nUdaberriaren, eguzki berriaren ordezkari dira bolantak. Eta halaxe izan da, bolant-dantzariak aurtengo lehenengotako eguzki printzekin batera, zeru urdin-urdinaren azpian, irten dira Donapaleuko kaleetara, « kabalkada inbasio bat bezala da, dantzariek hiria hartzen dute eta finkatzen dira plazan ». Goizeko 10:30ak aldera ekin diote kabalkadari; oraindik hotz zen, baina ekiaren goxoa nabaritzen zen. Zapurrak, makilariak, banderariak, basandereak eta bolantak, zuzen eta dotore musikarien doinuei jarraitzen. Eta denen atzetik, zirtzilak, ikuslea zirikatuaz, korrika, builan, zalapartaka…\nDonapaleuko kaleetan zehar ibili dira, tarteka geldialdiak egin eta dantzariek zein zirtzilek beren abileziak erakusteko tartea izan dute. 11:00ak pasatxoan iritsi da kabalkada plazara. Plazara iristean zirkuluan kokatu dira dantzariak, plaza, errituala gertatzen den eremua mugatzen dute. Dantzariekin batera, publikoak ere biribila osatu du. Irigoienek dio herritarrak, denbora berean ikusle eta parte hartzaile direla, « irriarekin edo irri ezarekin, baina parte hartzen dute ».\nPlaza hartu dute\nEmanaldiko protagonista nagusiak zirtzilak dira, bederatzi gazte plazaren jaun eta jabe egin dira. Pertsona politiko gisa gazte izatetik plazarako saltoa egiten dute, gizartera jalgitzen dira. Zirtzilen ahotsetik munduaren, gizartearen interpretazioa egiten dute, beraien angelutik erakusten digute mundua, errealitate ofizialarekin bat egiten ez duen mundua, « zirtzilen angelua ez da horren zuzena, diziplinatua edota kamustua ». Bost saiotan banatu dute emanaldia eta egun pil-pilean dauden hainbat gai landu dituzte, besteak beste, hegazti gripea, ETAren desarmea, Gobernuz Kanpoko Erakundeen lanak, gazteen aisialdi eredua, eraso sexistak, gizonen eta emakumeen rolak, Etxarriko gaztelua, udalaren eta epaitegien jarrerak…\nZirtzilen saio bakoitzaren ondoren, bertsolarien txanda heldu da, Irigoienek dio libertimenduan bertsolarien papera garrantzitsua dela oso, bertsolariak hirugarren populazioa edo dira, zirtzilen eta bolanten arteko sintesia, « bertsolariek elea dute bolantek ez bezala, zirtzilek ere badute elea baina kontrolaezina da. Bertsolariek kontrola dute hitzean, baina badute libertatea ere« .\nBertsolariak isiltzen diren bakoitzean dantzariak sartzen dira plazara. Nafarroa Beherean ohikoak diren bolant-dantzak dantzatzen dituzte. Makilariak ere izan du bere ahala erakusteko aukera. Emanaldiari amaiera dantzariek eman diote, zirtzilen lekua hartu dute bolantek, udaberriarekin batera herria, plaza bereganatzen dute hurrengo neguan, zirtzilak itzuli arte.\n2009tik urtero gauzatu dute\n2009an berreskuratu zuten Amikuzen libertimendua. Ez dakite seguru noiz galdu zen, ez dakite libertimendua bera ere inoiz egiten zen, baina bai antzeko gauzak, Santibate erako eskeak, toberak... Urte gutxi batzuk lehenago Garazin berreskuratu zuten eta hango forma eta funtsa oinarri hartuta ausartu ziren Amikuzen ere. Kitzikazank antzerki taldea, Burgaintzi dantza taldea eta Gabadiko Iruski dantza taldea elkartu eta ordutik urtero atera dute libertimendua. Aurten, guztira 60 pertsonak hartu dute parte. Irigoienek azaldu digu sakabanaturik eta frantses hizkuntzaz gainditurik dagoen komunitatea lotzeko tresna dela libertimendua, « funtsezko ideia hizkuntza plazaratzea da. Euskal kulturaren eta hizkuntzaren eszenifikatzea da. Mundu elebidun eta frantsesaren baitan, hitza hartu eta ahalduntze efektuan indarra ikusten diogu libertimenduari. Euskara ikasi dutenentzako, hizkuntza bizitzeko aukera eta espazioa sortzen da« .\nLibertimendua amaitu eta bazkari ederraz gozatzeko aukera izan zuten parte hartzaileek zein bertaratu ginenek. Bazkal ondoan ere, festak jarraitu zuen, ez zen falta izan dantza, kantu eta irririk. Urteroko erronka, hurrengo urtean ere libertimendua antolatzea izaten da, taldea bildu eta lanerako gogoa duen jendea animatzea. Prestaketak libertimendu ondorengo astelehenean bertan hasten omen dira berriro, munduari zirtzilen begietatik begiratzen.\namikuze burgaintzi dantza taldea dantzan.eus webgunea libertimendua\n← Aitzinekoa 2018ko Libertimenduaz bi hitz Pello Zubiriaren begietarik\nSegidakoa → 2018ko Otsail ostegunak : Etxekoen janari guzia ekoizteko laborantxa


Marea morea - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nEguerdian ehunka lagunek mosaikoa osatu dute Azpeitiko plazan. (Julene Frantzesena)\nItsasbehera arte itxoin behar izaten da hondartzan altxorrak nahiz zaborrak bilatzeko. Marea morearen gorakada pasa ostean, ur biziak jada baretuta, zapore gazi-gozoa utzi didala konturatu naiz. Une ahaztezinak, noski, tartean: herriko plazan ehunka emakume bilduta, astintzen genituen globo moreak bezalaxe puztuta eta harro, indartsu taldean, guztiok ahizpak borroka berean. Horra, bioletazko karamelo gozoa.\nBaina badira ustel irtendako konfiteak ere.\nEmakume taldetxo bat dago bilduta irakasle-gelako kafe-makinaren aurrean. Greba egiteko asmorik duten galdetu du batek. Baietz erantzun diote guztiek, batek izan ezik. Hezkuntzan gizon nahiz emakumeek soldata bera dutela, ez duela berak grebarako beharrik ikusten.\nBeste lantoki bat, beste kafe-makina bat. Mugimendu gutxi dagoela ostiralera begira esan du emakume batek. Ea bilduko diren, greba egin, nola antolatu, zer ekintza egin, erabakitzeko. Beste batek erantzun dio greba egiteko ez daukala berak inorekin kontsultatu beharrik, erabakia aspaldi hartu zuela berak bakarrik.\nHirugarren lantoki bat; hemen ez da kafe-makinarik, produktibitateari kalte egiten omen. Komunean, ahapeka, grebaz galdetu dio emakume batek besteari. Greba? Eta lanpostua ─prekarioa, baina lana, finean─ arriskuan jarri? Ezta pentsatu ere!\nEsan bezala, urak lasaituta hasi naiz guzti horretaz pentsatzen. Eta, barealdian, ostiraleko globo moreak bezala hustu naiz. Ze indibidualistak garen. Ze egoistak. Nancy Fraserren hitzak erabiliz, “feminismo neoliberala” deitzen dio horri Maite Asensiok larunbateko Berrian. Asensiok %99aren feminismoaz artikuluan ederki azaltzen du ostiralaz geroztik buruan darabilkidan ideia anabasa. Bertan dio AEBetatik datorren ideia dela %99aren feminismoa. Feminismo horrek guztiz baztertzen du %1aren feminismo neoliberala, kezka bakartzat kristalezko sabaia haustea baitu. Asensiok dio Euskal Herrian ez dagoela halako gatazkarik, “Euskal Herriko Mugimendu Feminista oinarrikoa”, “autonomoa eta transbertsala” dela. Zorionez. Baina feminista militante ez izan arren beren burua feministatzat duten zenbait emakumeren diskurtsoak kezkatzen nau. “Nire lan-baldintzak onak dira eta besteak hor konpon” edota “nik greba egingo dut eta besteak marianton” moduko pentsaera askorekin egin dut topo egunotan. Nik ez dut feminismoa ulertzen ahizpatasunik gabe. Indarra baturan dago, eta guztiona da borroka. Eta poz ematen dit gaztetxoak bandera moreak astintzen ikusteak, plaza berean beren amekin eta amonekin bilduta, hainbat urtetan feminismoak jasan duen estigmatizazioa erauzita, mozorrorik eta lotsarik gabe.\nBaina pasatzen diogu egutegiari orria eta morea kolorgetzen da, ahizpekiko lotura laxatzen. Eta hamarkadaz hamarkada errepikatu ditugun mantra berberak errepikatzen ditugu, eta esaten diegu neskatoei emakumeak berez garela lehiakorrak elkarren artean, eta maltzurragoak gizonak baino, eta kritikatzen dugu bataren jantzia eta bestearen orrazkera, eta kirurgia estetiko gehitxo egin dituela honako honek, eta ikusi begi inguruan zenbat zimur atera zaizkion beste horri, eta beste hark astebururo mutilez aldatzen din, eta beste hura moja hutsa dun, eta ez omen du haurrari titia emateko asmorik, eta hiru urte eta oraindik ez omen dio titia kendu!\nErrepikatzearen errepikatzez, ondo sinistera iritsi gara lehiakortasunaren kontua. Eta ezin hobeki praktikatzen dugu. Ea egunen batean ohartzen garen, ordea, askoz lehiakorragoak garela indarrak batuta. Eta lehia ez dela elkarren aurka. Aurrez aurre eta elkarrekiko lehian jarri nahi gaituzten horien aurka baizik.


‘Eraikitzen hasi aurretik euskararen hauskortasuna neurtu dute’ | UEMA - Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea\nHasiera » Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa » ‘Eraikitzen hasi aurretik euskararen hauskortasuna neurtu dute’\n2018(e)ko martxoak 12 Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa Erantzunak desaktibatuta daude ‘Eraikitzen hasi aurretik euskararen hauskortasuna neurtu dute’ sarreran\nEraikitzen hasi aurretik euskararen hauskortasuna neurtu duten herriei buruzko erreportajea argitaratu du Argia aldizkariak, aste honetako zenbakian. Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa zer den argitu ditu Onintza Irureta kazetariak, Errezilgo eta Alegiako udalek UEMAren laguntzarekin egindako lana oinarri hartuta.\nHemen erreportajea osorik irakurgai:\nTestua: Onintza Irureta, Argia aldizkaria, 2.590 zenbakia, 2018-03-11.\nArgazkia: Dani Blanco, Argia.\nHirigintzak eta euskarak nolako lotura izan dezaketen ez zuten hausnartuta. Errezilen %89,33k euskaraz daki eta erabilera %94,10ekoa da. Zinkunegi zinegotziak horrela dio: “Halako kezkarik ez genuen, zentzu horretan nahiko erlaxatuta bizi gara. Euskaldunak izan gara eta izango gara, hori bermatzeko ezeren beharrik ez daukagula pentsatu izan dugu”. Agirretxe alkatea paretsu aritu da: “Kale bat nola urbanizatu, etxebizitzak banaka egin, blokean, denak batera edo lehenengo batzuk eta tarte batera besteak… Kontu horiek euskaran eragina izan dezaketela? Horrelakorik ez genuen uste”.\nEtxeak prezio librekoak, tasatuak, babes ofizialekoak… Horren garrantziaz hitz egiten aritu gara Agirrezabal arkitektoarekin. Alabaina, berak fokua beste nonbait jarri du: “Arkitektura soziala egin nahi badugu eta euskara bultzatu nahi badugu auzokoek elkar topo egiteko moduko etxeak egin behar ditugu. Betiko zortzi ateko ezkaratzea diseinatuko dugu ala leiho guztien azpitik pasako den pasilloa egingo dugu? Jendeak topo egin behar du, baina bai, zailtasunak ditugu”. Arkitektoak esan nahi du barrura begirako bizitza gailendu dela gure artean eta espazio komunak sortzeak erreparoak sortzen dizkigula. Batek eta besteak esan diote elkarguneak kalean sortu behar direla. Kalean ordea, jatorrizko herritarrak gero eta gutxiago dabiltza, eta ohituraz errazago biltzen dira atzerritik etorritako komunitateak, sahararrak adibidez. Horiek ez dira euskaraz ari.\n– 600 biztanle, atzerritarrak 35.\n– Euskara ezagutza: %89,33*\n– Erabilera: %94,1**\n– Aurreikusitako etxebizitza kopurua: 35, oraingoaren %11ko igoera.\n– Proiekzio indizea: %4 jaitsiko litzateke euskara ezagutza.\n– 1.756 biztanle, atzerritarrak 194.\n– Euskara ezagutza: %76,74*\n– Erabilera: %77,60**\n– Aurreikusitako etxebizitza kopurua: hipotesi txikiena (134 etxebizitza berri) eta hipotesi handiena (85 etxebizitza huts bete eta 161 berri egin).\n– Euskararen proiekzio indizea: hipotesi txikienean %4,09ko jaitsiera eta handienean %6,51koa.\n[Erreportaje hau Argiak argitaratu du eta CC-by-sa lizentziari esker ekarri dugu uema.eus webgunera].\nAurreko albistea “Adostasunean oinarritutako politika publiko bat eraginkorragoa da beti”\nHurrengo albistea“Lurralde-antolamenduak ez du bere eremua gainditu behar hizkuntzarekin lotutako eremuetan sartzeko”


Haziak: Haziak egitasmoaren helburua botere harremanak atzemateko bizipenak eta baliabideak sortzea da. Hala dihardu 2015. urtetik ona Oiartzun herriko hezkuntza formala eta ez formalean dinamikak burutzen. Sorkuntza prozesuak oinarri dituzten dinamikak sortzen; adierazpen kultural desberdinekin adierazpen kolektiboak bideratzen (gorputz mugimendua, ipuinen sorkuntza, musika, marrazkia...); adin, genero eta jatorri desberdinetako pertsonekin bizipenak partekatzen, material anitza sortzen eta herriko eragileen artean elkarlana uztartzen.


Zetazeoak eta itsas hegaztiak ikusteko irteera | Laboratorium Bergara Zientzia Museoa\nLaboratorium Museoak udazkeneko jarduera programan Zetazoak eta itsas hegaztiak ikusteko irteera antolatu du. 12 urtetik gorakoei zuzenduta dago eta Bermeoko portutik irtenda Kantauri itsasoan barrena 8 bat orduko ibilbidea egingo dute, bi adituk lagunduta.\nIrteeraren bezperan, azaroaren 3an 19:00etan, hitzaldia izango da Laboratorium Museoan, zer ikusi ahal izango den, zer eraman beharko den eta gaiari buruzko aurretiazko azalpenak emateko. Hitzaldi hori gaztelaniaz emango dute. Hitzaldiaren zein irteeraren ordutegiak laster emango dira jakitera.


Cristina Oyón, SPRI-ko ekimen estrategikoen arduraduna\n"Eskualde berritzaile eta lehiakorren kategoria altuenean sartu nahi dugu" | otsaila 2013\nCristina Oyón Euskadiko SPRI sozietate publikoaren ekimen estrategikoen arduraduna da, eta, besteak beste, BIOBASQUE eta NANOBASQUE estrategien sustatzailea. Estrategia horien helburua da enpresetan biozientzien eta nanozientzien garapenari bide ematea, BIOBASQUE eta NANOBASQUE Agentzien bidez, hurrenez hurren.\nZer kokapen du Euskadik nazioartean, sustatu nahi diren arlo estrategikoei dagokienez, eta, zehazki, Biobasque eta Nanobasque Agentzietatik sustatu nahi direnei dagokienez?\nEzagutza dibertsifikatzeko estrategia trinkoak nazioartekotzera bideratuta daude, diseinatu diren moduagatik; lantzen ditugun arloek nazioarteko merkatuan soilik dute zentzua, eta, horrenbestez, gure estrategien hiru garapen-ardatzek —enpresa, ezagutza sortzea eta sektorea dinamizatzea— Euskadi maila globalean kokatzeko lan egiten dute.\nBiozientzien kasuan, Euskadi dagoeneko Europako Bioeskualdetzat hartzen dela esan dezakegu. Biobasque Agentzia Europako Bioeskualdeen Kontseiluko kide da, eta arlo horretan egiten dugun jarduera onartu zuen 2011n Europako Batzordeak, “Lehiakortasun ekonomikoa – ekonomia-aldaketa aurreratuz” kategorian EuroStar sariko finalista izendatuta. Enpresa-arloari dagokionez, sektorea gaztea bada ere, Basque Bioklusterrera atxikitako enpresen salmenten guztizkoaren % 16 atzerrian egiten da. Gure bioenpresek kanpora zabaltzeko nahia dute, eta hala erakusten du AEBko BIO azokako ICEX pabiloian enpresa-ordezkaritza finkoa izateak duela 7 urtetik.\nNanozientzien, mikroteknologien eta nanoteknologien kasuan, gure "nanounibertsoak” ia ehun enpresa ditu dagoeneko, hamabost industria-sektoretakoak, eta haien guztien ezaugarriak dira I+G jarduera bizia nahiz nazioartekotu nahia. Baieztapen hori berresten duen datu bat da Nanozientzien, Nanoteknologien, Materialen eta Ekoizpen Teknologia Berrien arloa dela 7. Esparru Programan parte-hartze eta itzulkin handienekoa, guztizkoari eta enpresa-arloari begira, eta Nanozientzien eta Nanoteknologiaren azpiarloak bigarren postu duina du: 14 partaide eta 14 milioi €-ko itzulkina 7. Esparru Programaren lehen fasean. Guk arlo horretan dugun sistemaren nazioarteko onarpenari dagokionez, nabarmendu nahiko nuke Europako Batzordeak bi ekimen lidertzat (datozen 10 urteetarako 1.000 milioi €-rekin hornitu ditu) aukeratu dituen proiektuetako batean, FET FLAGSHIP GRAPHENE proiektuan, Euskadiko 3 erakunde daudela 74 erakunderen artean: IC nanoGUNE, CIC energiGUNE eta Graphenea.\nZer onura nagusi ditu euskal gizartearentzat biozientziekin eta nanozientziekin erlazionatutako enpresa-jarduera berriei bide emateak?\nEtorkizuneko erronka bat da gure enpresa-egitura ezagutzaren sektore trinkoetara dibertsifikatzea. Gure kokapenari eutsi eta gizarte aurreratutzat aurrera egin nahi badugu, balio erantsi handiko produktuak fabrikatu eta zerbitzuak emateko gaitasuna duen ekonomia-jarduera lehiakorra behar dugu ezinbestean. Euskadi, egun, oparotasun eta teknologia-sofistikazio ertaineko eskualdetzat hartzen du OCDEk. Biozientziak eta nanozientziak ezagutza eman dezaketen zientzia-diziplinak dira, eta ezagutza hori ongi transferitzea lortuz gero, gure industria-jardueraren bizitasun teknologikoa areagotu ahal izango dugu, eta abantaila lehiakor handiagoa lortu. Hala, knowledge hub bihurtu ahal izango gara, eta eskualde berritzaile eta lehiakorren kategoria altuenean sartu. Baina, hori lortzeko, beste arlo batzuetan ere garatu daiteke, eta garatu behar da, gure jardueraren sofistikazio handiagoa, gure jarduerak kohesioa behar baitu, eragin handiagoa izateko. Euskadik duela denbora batetik indar erlatibo garrantzitsua duela agertu duen arlo “tradizionalagoetan” ere lantzen da teknologia areagotzearen erronka; esaterako, energiaren eta fabrikazioaren arloetan. Energiari dagokionez, gure energia-politikaren eta gure enpresa handien indar eragilea erabiltzen saiatzen gara balio-kateak teknologiaren erabilera handiagora bideratzeko, eta, aldi berean, sortzen ari diren teknologia-arloak babesten ditugu; esaterako, itsas energia eta energia horien biltegiratzea. Biozientzien eta nanozientzien arloak babesten ditugun moduan babesten ditugu arlo hauek ere. Orain, enabling technologies deritzenak garatzeko fabrikazio-estrategia bat diseinatzen ari gara, arlo horiek guztiek balio erantsi handiko gaitasunak izan ditzaten.\nBi agentziak abian jarri zirenetik lotutako emaitzen artetik, zer nabarmenduko zenituzke?\nBiozientzien aldeko apustuari dagokionez, nabarmendu beharrekoa da duela 10 urte estrategia formulatu genuenean zehaztutako helburua lortu dela: masa kritikoko bioklusterra izatea, ikerketan bikaintasuna duena, merkaturatzeko gaitasunarekin eta nazioarteko espazioan integratua. Guretzat, iazko irailean Bilbon Biospain 2012 ospatzea sektorearen jendaurreko aurkezpena izan zen. Eta ekitaldiak bikain jaso du Euskadiko Bioeskualdearen espiritua; ordezkaritza zabala izan zuen, arrakastatsua izan baitzen bertaratzeari dagokionez, eta erakundeen ordezkaritza, nazioartearen agerpena eta parte-hartzaileen gogobetetzea.\nNanozientziei, mikroteknologiei eta nanoteknologiei dagokienez, iruditzen zaigu gertaera garrantzitsua dela ehun enpresak txertatzea mikroteknologiak eta nanoteknologiak produktuaren garapenaren faseren batean, asko oraindik ere I+G fasean soilik dauden arren. Nabarmendu beharreko beste lorpen handi bat da, halaber, Nanobasque Agentzia pixkanaka-pixkanaka Euskadiko nanoteknologiaren elkartearen egiazko elementu nagusi gisa lortzen ari den kokapena, bai enpresa-ardatzari bai zientzia eta teknologiaren ardatzari dagokienez.\nZer eragin du testuinguru ekonomikoak krisiaren aurretik sortzen ari ziren biozientzien eta nanozientzien sektoreen alde egin zuten enpresengan?\nElkarrizketaren hasieran esan dugun moduan, gure enpresen ezaugarria da I+Gan inbertitzen dutela, eta nazioartekotuta daudela. Ezaugarri horiek erakutsi dute, oro har, krisi ekonomikoa hobeto gainditzen laguntzen dutela. Hala ere, eragina izan du testuinguru ekonomikoak, noski: zailagoa da saltzea, inbertsioak atzera egiten du, eta bi arloetan oraindik ere ez dago behar adina finkatuta jarduera, eta, horrenbestez, askoz ahulagoak gara.\nHala ere, oso datu positiboak jaso ditu Bioenpresen Espainiako Elkartearen ASEBIO 2011 txostenak, bioteknologiaren sektorea arlo guztietan hazten ari dela adierazi baitu: fakturazioan, lanpostuetan, I+Gan egiten diren inbertsioetan eta nazioartekotzean. 2008an, sektorearen negozioak BPGaren % 2,98 ziren; 2010ean, berriz, % 5,72.\nNanozientzien arloan, kosta egiten da enpresak mikroteknologiak eta nanoteknologiak txertatzeko fase aurreratuagoetan sartzea, baina gero eta gehiago dira I+Grako ditugun laguntza-programetan. Halaber, industria-sektore “tradizionalek” arlo horietara dibertsifikatzeko interes handiagoa dutela ikusten dugu. Aukeratzat lantzen dugu egoera hori.\nSPRIren ustez, zer bilakaera izango du sektore horietako enpresa-garapenak etorkizunean, eta zer politika zehaztea aurreikusten da, garapen horri laguntzeko?\nBiozientziei dagokienez, sektorea finkatzea da orain helburua, sistema egonkortzea. Sortutako enpresen kasuan, tentsioa mantendu behar dugu I+Gan, baina beste arlo batzuetara ere bideratu behar dugu babesa; esaterako, teknologia baliozkotzera eta merkaturatzera, eta, horrek, esan dugun moduan, nazioartea izan behar du jomuga. Sektorea hazteko ere lan egiten dugu, ekintzailetza babestuz. Zerbitzu-katalogo baten bidez antolatu, sistematizatu eta profesionalizatu nahi dugu ekintzailetza, inkubazio-espazioaren eskaintzatik askoz harago eginez.\nNanozientzien kasuan, I+G jardueran mikroteknologia eta nanoteknologien interesetik industria-eskalara jauzi egiten lagundu nahi diegu enpresei. Gaiker, Tekniker eta Tecnaliarekin batera definitzen ari garen Osasun, Segurtasun eta Ingurumeneko Lehiakortasun Zentroa funtsezkoa dugu produkzio-prozesuetan nanoteknologia modu seguruan txertatzeko lanean gure enpresei laguntzeko.\nBi kasuetan, inbertsio publikoaren eta pribatuaren artean oreka handiagoa lortzeko lan egiten dugu, eta helburua bi erronken jasangarritasuna da.\nZer funtzio dute zentro teknologikoek ekimen estrategiko horiek zabaltzean?\nZentro teknologikoek funtsezko funtzioa dute bi estrategia horiek zabaltzeko hiru ardatzetan:\n- Ezagutza sortzeko ardatzean, elementu giltzarriak dira, Zientzia eta Teknologiaren Euskal Sareko gainerako eragileekin batera, gaitasun zientifiko-teknologikoz hornitzeko sistema, eta ezagutzaren oinarri finko bat sortzeko. Zentro teknologikoak dira arlo horien artean beharrezkoa den bat-etortze teknologikoa lortzeko eragile egokienak.\n- Enpresa-garapenaren ardatzari dagokionez, ezagutza-transferentziarekin erlazionatutako zenbait funtzio betetzen dituzte zentro teknologikoek: hasi ekimenen ekintzailetza sustatzetik eta enpresei I+G jardueran ez ezik, teknologia frogatzeko eta baliozkotzeko eta industria-eskalaren faseetan ere laguntzeraino\n- Dinamizazioaren ardatzari dagokionez, zuekin kontatzen dugu bi agentzien zeregina osatzeko alderdi batzuetan; esaterako, sistemako eragileen koordinazioan, jardueraren monitorizazio eta segimenduan, eta komunikazio- eta marketin-jardueretan.


Aisialdiko begirale izateko ikastaro berriaren antolatzea | El Diario Vasco\nAlto-urolaAisialdiko begirale izateko ikastaro berriaren antolatzea\nAisialdiko begirale izateko ikastaro berriaren antolatzea\nBegiraleak. Ikastaroa iraila eta maiatza artean egingo da. / DV\nIkastaroaren inguruko informazio guztia jasotzeko bilera gaur da\nDV ALTO UROLA. Viernes, 1 junio 2018, 08:20\nLegazpiko Udaleko Gazteria zerbitzuak datorren ikasturteari begira, Aisialdiko Begirale Ikastaro berri bat antolatzeko asmoa du, eta honen inguruko azalpen guztiak emateko gaur arratsaldean bilera bat ospatuko da herriko Kultur Etxean.\nHilaren 4tik 13ra bitartean aurre-izen emateak egiteko epea irekiko da eta ikastaroa bideragarria izanez gero, beharrezkoa den parte hartzaile kopuru minimoa lortuz, hilaren 15etik 22ra matrikulazioa martxan jarriko da.\nIkastaroan parte hartzeko 18 urte izan beharko dituzte (2019ko maia-tzaren 24arte 18 urte betetzen dutenek), eta bailarako gazte guztiek eman dezakete izena. Parte hartzaileen kopurua mugatua da eta taldea osatzeko garaian legazpiarrek izango dute lehentasuna.\nIkastaroa euskaraz izango da, irailean hasi eta maiatzara arte.\nIkastaroaren inguruko informazio zabala emateko gaur arratsaldeko 19:00etan Legazpiko Kultur etxean egingo da bilera. Honetan, Dekretu berriak dakarren aldaketak azalduko dira eta baita egutegien proposamenak ere.\nKirola, artea, hipika eta robotika landuko dira aurtengo udalekuetan Hoy, fiesta y fallo de la beca Xabier Ormazabal


Festival de Teatro de Humor de Araia-Asparrena 2021 eus - kulturaraba - web.araba.eus\nFestival de Teatro de Humor de Araia-Asparrena 2021 eus - kulturaraba\nFestival de Teatro de Humor de Araia-Asparrena 2021 eus\nnull Festival de Teatro de Humor de Araia-Asparrena 2021 eus\nAraia-Asparreneko Umorezko Antzerkiaren XXVIII. jaialdia, 2021\nOrdutegia: Ordutegi desberdinak\nTokia: Araia eta Arabako hainbat herri\nPrezioa: Doan / 14 euro\nArabako Foru Aldundiko Kultura eta Kirol Sailak, arte adierazpenak eta, batez ere, antzerkigintza bultzatu du, "Araia-Asparreneko Umorezko Antzerki Jaialdia" eta "Herriz Herriko Umorezko Antzerki Jaialdia" sustatu nahi ditu Arabako Lurralde Historikoan, kultura jarduerak era guztietako herritarrei helarazteko eta Arabako Lurralde Historikoko ahalik eta herri gehienetara hel daitezen.\nAraia-Asparreneko Umorezko Antzerki Jaialdia Estatuan bere generoan egiten den ekitaldi garrantzitsuenetako bat da.\nAraia-Asparreneko Umorezko Antzerkiaren 28. jaialdiak egiaztatzen du jaialdiak ibilbide luzea jorratu duela eta Araban eta Euskadi osoan egiten den kultura ekitaldi garrantzitsuenetako bat bihurtu dela.\n"Herriz Herriko Umorezko Antzerki Jaialdia" izenburupean, sailak Araia-Asparreneko Umorezko Antzerki Jaialdian parte hartuko duten lanak ikusgai jarriko ditu Arabako Lurralde Historikoko hainbat herritan, 2021eko abuztuan; hain zuzen ere, 31 antzezlan ikusi ahal izango dira, lurraldeko zenbait kuadrilletako 22 udalerritan.\nINDIGESTO TEATRO: “SECUESTRADOS”\nArrazpi Berri polikiroldegia\nCIRCO EIA: "ESPERA" 2021/08/15\nTXALO PRODUKZIOAK: "KONPROMISOA" 2021/08/15\nBESTE HERRIETAKO PROGRAMA\nAmurrio (Juan de Urrutia plaza)\nAmurrio (San Anton plaza)\nArtziniega (Garai plaza)\nBerantevilla (Berantevillako plaza)\nEltziego (Elizako plaza)\nBastida (Bakearen plaza)\nLaguardia (Eskola plaza)\nLapuebla de Labarca (El Plano plaza)\nLaudio (Herriko plaza)\nLA BELLA TOUR: "LA BELLA TOUR" 2021/08/13 Maeztu (Frontoi plaza) 19:30\nMAITE GUEVARA: “¡QUÉ BUEN DÍA” 2021/08/08 Manzanos (Kirol gunea) 19:00\nGANSO & CIA: "PANOLI KABARETA" 2021/08/20 Murgia 19:30\nGANSO & CIA: "PANOLI KABARETA" 2021/08/24 Okondo (Udal karpa) 18:00\nLA BELLA TOUR: "LA BELLA TOUR" 2021/08/15 Ondategi (Bengolarra parkea) 13:00\nSHAKTI OLAIZOLA: "BALDIN BADA" 2021/08/14 Pagoeta 20:00\nGANSO & CIA: "PANOLI KABARETA" 2021/08/21 Pobes (Frontoi zaharra) 20:00\nSHAKTI OLAIZOLA: "BALDIN BADA" 2021/08/20 Ribabellosa 20:00\nGANSO & CIA: "PANOLI KABARETA" 2021/08/28 Gesaltza Añana (Gatz Harana) 20:00\nMAITE GUEVARA: “¡QUÉ BUEN DÍA” 2021/08/21 Durruma Kanpezu 19:00\nSHAKTI OLAIZOLA: "BALDIN BADA" 2021/08/21 Zuhatzu Kuartango (Bainuetxeko plaza) 19:30\nArrazpi Berriko ikuskizunak:\nSarrera bakarra: 15 €\nAbonua (lau ikuskizun): 42 €\nIkastolako patioko ikuskizunak :\nAurreratutako salmenta eta gonbidapenen banaketa\nSarrera Arrazpi Berri Kiroldegiko berezko leihatilan erosi ahal izango da, ekitaldia hasi baino ordu bat lehenago. Eguneko sarrera soilik eros daiteke.\n*Ordutegiak zein lekuak jaialdia egingo den unean indarrean egongo diren neurri higieniko-sanitarioen baldintzapean egongo dira. Derrigorrezko protokolo guztiak beteko dira. Eskatzen duzu, mesedez, denbora guztian antolatzaileek emango dituzten argibideak jarrai daitezela.\nInformazio-telefonoa: 688 812 803\n2020ko edizioko irudiak


'Grekoa, Velázquez eta Goya. Carmen Marañón-Fernández de Araozen bildumako margolanak'' - Kulturklik\n"Grekoa, Velázquez eta Goya. Carmen Marañón-Fernández de Araozen bildumako margolanak""\nBilbao 2021(e)ko maiatzaren 13(e)tik 2021(e)ko irailaren 5(e)ra\nObra Gonbidatua programaren 64. edizioak jendaurrean erakutsiko ditu, lehenengo aldiz, Carmen Marañón-Fernández de Araozek (Donostia, 1912–Madril, 2005) bildutako hiru margolan, arte espainiarreko hiru figura unibertsalek sinatutakoak: Grekoa, Velázquez eta Goya. Carmen Marañónek, Gregorio Marañón (Madril, 1887-1960) doktorearen alabak, kultura-ekimen ugari sustatu zituen bere bizitzan. Horien artean, nabarmentzekoak dira Gregorio Marañón Fundazioa eta Toledoko Errege Fundazioa.\nMarañón doktorea aditu handia izan zen endokrinologian eta medikuntzaren beste diziplina batzuetan; era berean, joan den mendeko espainiar humanista eta intelektualik nabarmenetakoa izan zen. Arte-bilduma interesgarria osatu zuen, zeinaren ale bikainenetako bat Francisco de Goyaren Tormesko itsumutila (c. 1808-1810) izan zen, eta, besteak beste El Greco y Toledo (Grekoa eta Toledo) saiakera ezaguna argitaratu zuen 1956an. Urte hartan bertan, San Fernandoko (Madril) Arte Ederren Errege Akademian sartzeko eman zuen hitzaldiaren gaia Kretako margolaria izan zen, hain zuzen ere.\nUrte batzuk geroago, beraren alaba Carmenek aipatutako Goyaren mihisea jaso zuen oinordetzan. Alejandro Fernández de Araoz politikariarekin –Espainiako Bankuko gobernadorea izan zen Bigarren Errepublikan– ezkonduta zegoen Carmen, eta senarrarengandik heredatu zituen Grekoaren Asisko San Frantzisko estasian (1594-1604) eta Diego Velázquezen Jerónima de la Fuente ama agurgarria (1620).\nOrain, hiru maisulan horiek emango dira ezagutzera museoan, Ignacio Zuloagak 1931n margotutako Carmen Marañón andrearen erretratua koadroarekin batera. Euskal artista horrek lotura handia izan zuen familiarekin, eta Marañón doktorearen lagun mina izan zen. Carmenena ez ezik, Zuloagak haren senarraren eta, hirutan, doktorearen erretratuak ere egin zituen. Izan ere, azken horrek sarritan egin zion bisita Zumaiako (Gipuzkoa) Santiago Etxera (bere etxe-museoa), non garaiko intelektualik handienetako zenbait egon ziren, hala nola José Ortega y Gasset filosofoa.\nAsisko San Frantzisko Grekoaren ikonografian gehien nabarmentzen den santu penitenteetako bat da, margolariak askotan pintatu baitzituen haren bizitzako pasarteak. Asisko San Frantzisko estasian (1594-1604, olioa mihisean, 50 x 40 cm) koadroan santua adierazkortasun handiz irudikatuta dago, atzealdea ondo zehaztu gabe, otoitz egiteko jarreran eta begirada zerurantz goratzen duen unean, estigmak jaso aurretik. Abitu zarpail bat du jantzita, frantziskotarren ordenako botoak sinbolizatzen dituzten hiru korapilodun soka batekin, eta aldamenean ditu gurutzea eta burezurra, meditazio-elementuak. Hala, Kontrarreformaren balioetako bat adierazten du: salbazioa damuaren, otoitzaren eta penitentziaren bitartez lortzea.\nVelázquezen Jerónima de la Fuente ama agurgarria (1620, olioa mihisean, 150 x 105 cm) margolari horren katalogoko emakume-erretratu apurretakoa da. Hiru mihisetan irudikatu zuen serora, Santa Isabel la Real lagunarte toledoarrak eskatuta, Jerónima ahizpak, Sorkundeko Santa Klararen komentua sortzeko asmoz, Manilara egindako bidaia zela-eta. Margolan hau, Prado Museoan gordeta dagoena bezala, gorputz osokoa da; bertan, eskumako eskuan gurutze bat eta ezkerrekoan liburu bat dituela ageri da serora. Erretratatutako emakumearen psikologia irmoa eta beraren bizi-esperientzia erakusten dira, Velázquez gazteak urte haietako lanei isuri zien naturalismo bikainaz.\nTormesko itsumutila (c. 1808-1810, olioa mihisean, 102,5 x 83 cm) lanean, Goyak, alde batetik, Espainiako literatura pikareskoaren eleberri gorenetako bati –izenburu berekoa eta egile ezezagunekoa– heltzen dio, eta, bestetik, eskale eta babesgabekoei –umeei, zenbaitzuetan– buruzko margolaritzari, zeina aurretik arrakastaz jorratu zuten beste margolari batzuek, Murillok esate baterako. Francisco de Goyak eleberriaren pasarte bat erakusten du, zeinean itsu ankerrak hatsa usaintzen dion laguntzen dion haurrari, egiaztatzeko hark isilean jan duela prestatzen ari zen lukainka. Lan honetan, Goyak estilo ia espresionista eta kolore-sorta iluna darabiltza, bere "Margolan Beltzen" (1819-1823) aurrekari. Azkenik, aipatu beharra dago Marañón doktoreak, bere zientzialari-arimari jarraituta, difteriak eragindako arnas aparatuko hanturaren zeharkako aipamena igarri zuela margolanean; gaztelaniaz garrotillo deitu ohi zaio horri.\nData 2021(e)ko maiatzaren 13(e)tik 2021(e)ko irailaren 5(e)ra


Seatek dio Estatuak ezin duela turismotik bizitzen jarraitu - Ekonomiaren KZ\nSeatek dio Estatuak ezin duela turismotik bizitzen jarraitu\n2022-04-07 2022-04-07 Andoni Beitia\nWayne Griffiths Seat eta Cuprako kontseilari delegatuak adierazi zuen Espainiak ezin duela “turismotik bizitzen jarraitu”, eta industriaren aldeko apustua egin behar duela autoak arazoen konponbidearen parte izan daitezen.\nVolkswagen taldeko Espainiako enpresen arduradun nagusiak azpimarratu zuen “ziurgabetasunean bizitzera ohitu” behar dela automobil-sektorearen eraldaketari eta egungo egoerari dagokienez.\nHala ere, Espainiako industrian inbertitu behar dela azpimarratu zuen, bi milioi pertsonari baino gehiagori ematen baitie lana, “Etorkizunean autoak elektrikoak izango baitira eta Espainian fabrikatuta egongo baitira”.\nIldo horretan, gogora ekarri zuen Alemaniako partzuergoak baterien planta jarriko duela Sagunton (Valentzia), orduko 40 gigawatteko (GWh) gehieneko edukierarekin eta 3.000 pertsonatik gorako plantillarekin, eta 7.000 milioi euro inbertituko dituela bere elektrifikazio-planean. “Aukera bikaina da gure industriarentzat”, esan zuen.\n← Espainiako Gobernuak iragarri du langabezia % 13 jaitsiko dela\nUfesa zaharreko langileak Eusko Legebiltzarrera joan dira →\nVillarejo auziak asko kaltetu du Iberdrola AEBn\n2021-12-10 Andoni Beitia\nIbex-a galera handiekin hasi da eguna\n2021-11-26 2021-11-26 Andoni Beitia\nKutxabankek % 21,6 hobetu ditu irabaziak, 75,1 milioiraino\n2022-04-29 Andoni Beitia


Eraldalketa demokratiko berde baten alde — Manu Robles Arangiz Fundazioa\nEraldalketa demokratiko berde baten alde\nIritzia Gizarte-eredua Ingurumena Ekonomia\nEzinbestekoa da ezkerra estrategia baten jabe egitea, pandemiak jendea nazionalismo esklusibo baten baitan babestea ekidin nahi bada edota pasiboki soluzio teknologikoak onartzea saihestu nahi baldin bada. Demokrazia defendatu eta erradikalizatzeko benetako gogoa piztuko duen estrategia garatu behar du ezkerrak.\nChantal Mouffe, El Paísen argitaratua.\nPandemia garaian, arazo ekologiko eta sozialei heltzeko mahaigainean jarri diren estrategiak aztertzeko, agertoki desberdinak bereiz ditzakegu. Hainbat herrialdetan, gobernu neoliberalek aplikatzen dituzten politikek Estatua erabiltzen dute kapitalaren nagusitasuna berresteko. Gainera, neurri autoritarioek "Estatu neoliberalismo" delako hori indartu egiten dute, honela Wolfgang Streecken tesia berretsiz: demokrazia eta kapitalismoa bateraezinak bihurtu direla dioen teoria, alegia. Askotan, soluzio teknologikoen sustapenaren eskutik dator guzti hori: Evgeny Morozovek aztertu duen Silicon Valleyren soluzionismo teknologikoen ideian oinarrituta. Soluzionismoaren arabera, arazo guztiek, baita politikoek ere, irtenbide teknologikoa dute, eta horrek ahalbidetzen du kontrol demokratikoetatik kanpo geratzen diren neurri tekno-autoritarioak onartzea.\n1990eko hamarkadan nagusitu zen ikuskera postpolitikoaren bertsio berri bat da. Plataforma digitalak ordena politikorako oinarri izan litezkeen ustea bat dator "hirugarren bidearen" ideiarekin. Alegia, antagonismo politikoak gainditu egin direla eta eskuin zein ezkerreko nozioak kategoria zonbieak direla dioen teoriarekin.\nEskuineko alderdi populistek bestelako estrategia bat sustatzen dute. Bere burua herriaren ahots gisa aurkezten dute eta elite neoliberalek ezarritako politika globalizatzaileari leporatzen diote krisiaren erantzukizuna. Haien antiestablishment diskurtsoak subiranotasun nazionala goratu eta neurri protekzionistak eskatzen ditu. Horrek harrera ona du hainbat hedabidetan eta nolabaiteko oihartzuna toaptzen du herri sektoreetan. Zenbait testuingurutan, halako diskurtso batek erresistentzia egin diezaioke high-tech autoritarismoaren menderatze postpolitikoari. Erresistentzia bai, baina autoritarismo nazionalista kontserbadore baten inposaketaren kontura.\nEzinbestekoa da ezkerra estrategia baten jabe egitea, pandemiak jendea nazionalismo esklusibo baten baitan babestea ekidin nahi bada edota pasiboki soluzio teknologikoak onartzea saihestu nahi baldin bada. Demokrazia defendatu eta erradikalizatzeko benetako gogoa piztuko duen estrategia garatu behar du ezkerrak. Afektuek politikan duten funtsezko papera aitortzea exijitzen du horrek eta baita, covid19ak eragiten duen babes-eskaerari erantzutea. Bestela, babes-eskaera hori proiektu antidemokratikoak justifikatzeko erabiliko da. Karl Polanyik La gran transformación lanean adierazi bezala, jendartean istilu sakonak bizi direnean, babes-beharra eskari nagusia bilakatzen da. Egoera horretan jendea prest dago behar hori hobeto asebeteko dutela uste dutenei jarraitzeko. Hain zuzen ere, babes-desio horrek azaltzen du zergatik gaur egun jende askok baiezkoa ematen dien lehen baztertzen zituen kontrol digital formei. Era berean, babes desio horiei jarraituz, sektore batzuk eskuineko populistei sostengua ematen diete, nazionalismo immunitario batean oinarritutako subiranotasun modu bat eskatzeko.\nKrisiari irtenbide autoritarioak emateko mehatxuaren aurrean, guztiz funtsezkoa da ezkerrak gure gizarteko erronkei aurre egitea, afektu komunak mugiaraziz jendea ahaldundu eta babes-desioak norabide solidario eta berdinzale batean bideratu ahal izateko. Zoritxarrez, ezkerreko pentsamenduan askotan nagusi den arrazionalismoak oztopatu egiten dio ulertzea politikan ez dela nahikoa ondo landutako programa eta ideia zuzenak izatea. Spinozak gogorarazten zigun, afektuekin bat egiten dutenean, orduan hartzen dute indarra ideiek. Atxikimendua sortu eta ekintzara eramateko, programa politiko batek jendearen esperientzia pertsonalekin bat datozen afektuak transmititu behar ditu, haien itxaropenak eta nahiak islatu behar ditu. Oso garrantzitsua da programa hau gizarte-iruditeriaren funtsezko adierazleekin bat datorren narratiba batean inskribatzea.\n1985ean, Hegemonía y estrategia socialista lanean, iruditeria demokratikoaren rol afektiboa nabarmendu genuen, gizarte demokratikoetan berdintasunaren eta askatasunaren aldeko borroken motorea emateko orduan. Liburuaren tesi zentraletako bat da borroka demokratiko berrien sorreran, proiektu emantzipatzaile batek langileen eskaerak gizarte-mugimenduetakoekin artikulatu behar dituela. Horregatik proposatu genuen ideal sozialista birformulatzea demokraziaren hedapenaren eta erradikalizazioaren aldeko apustu gisa.\nGaur egun, krisi klimatikoak behartu gaitu kontzientzia hartzera dagoeneko sartuta gauden fase honetan, demokrazian sakondu nahi badugu derrigorrez hazkunde eredu honi amaiera eman behar zaio. Izan ere, hazkunde eredu honek gizartearen existentzia bera arriskuan jartzen du eta jendarteko talde ahulenak dira ondorio suntsitzaile horiek bereziki pairatzen dituztenak. Justizia sozialaren alde borrokatu nahi badugu, hazkundearen eredu produktibista eta estraktibista zalantzan jarri behar dugu, eta benetako trantsizio ekologiko bat egin behar dugu, gizakien eta gizaki ez direnen artean harreman desberdina ezarriko duena.\nEzkerrak sustatu behar duen estrategiak "eraldaketa demokratiko berdea" izan behar du, baldin eta demokrazian sakondu eta gizartea eta bere baldintza materialak babestuko dituela bermatu nahi baditu. Trantsizio ekologikoa da jokoan dagoena: larrialdi klimatikoaren eskakizunak eta eskaera demokratiko anitzak lotuko dituena ( sozioekonomikoak, feministak, arrazismoaren aurkakoak eta LGTBIak). Zalantzarik gabe, ez da lan erraza. Baina eraldaketa demokratiko berdearen modalitatean trantsizio ekologikoak iruditeria demokratikoa aktibatu beharko luke eta afektu komunak sortu. Hain zuzen ere, ordena neoliberalarekiko eta kapitalismo finantzarioarekiko hausteko gai den borondate kolektibo transbersala eraiki ahal izateko.\nHorren adibide da Green New Deal proiektua, Alexandria Ocasio-Cortezek eta AEBtako Sunrise mugimenduak sustatu dutena. Izan ere, berotegi-efektuko gasen isurketen murrizketa lotzen du arazo sozialak konpontzeko helburuarekin, adibidez, desberdintasun sozialak eta arraza-bidegabekeriak murrizteko helburuarekin. Hainbat proposamen garrantzitsu jasotzen ditu. Proposamenok, funtsezkoak dira sektore popularrak trantsizio ekologikoari atxikiko zaizkiola ziurtatzeko, bereziki trantsizio ekologikoak eragin handia izango duten lanpostuetan ari direnen artean.\nEraldaketa demokratiko berdearen helburua, gehiengoarentzat justizia soziala eta babesa lortzea da, eta ez gutxi batzuentzat. Demokrazia erradikalizatzeko prozesuan aurrerapausoa izango litzateke. Bide batez, mendekotasun eta diskriminazio-molde anitzak bateratzeko gai den adierazle hegemonikoa izan liteke. Egun bizi dugun krisi ekologiko, sozial eta ekonomiko honetan, horrelakoa izan behar du ezkerreko estrategia populista batek.


Tubacexeko zuzendaritzak, ELA, CCOO eta Independienteek sinatutako hitzarmenerako akordioa baztertzen dugu | LAB SINDIKATUA\nIndustria Metalgintza Tubacexeko zuzendaritzak, ELA, CCOO eta Independienteek sinatutako hitzarmenerako akordioa baztertzen dugu\nAldaketa honengatik soilik sinatu nahi dute bere egunean asanbladan baztertu zen hitzarmena. Gotortutako zuzendaritzaren aurrean, hiru egunetako greba izan da zuzendaritza bultzatu duena negoziazio mahaian egotera. Denok batera akordio hobea lortzen ahalegindu beharrean, ELA, CCOO eta Independienteek ez dute probestu planteatzen zitzaien mobilizaziorako aukera.\nBerriro errepikatzen da historia, negoziazio dinamika berriro garatzen da hasierako akordioa askieza zela salatu genuen langile eta sindikatuak albo batera utziz eta bake soziala bermatuko duen akordio bat sinatuko da, egungo langile-taldearen arazoak konpontzen ez dituena.\nZuzendaritza harroaren aurrean, ziurgabetasuna eta beldurra sortzean oinarritu duena bere estrategia, ELA, CCOO eta Independienteak Zuzendaritzaren laguntzaile bihurtu dira, langileok eskubide eta hobekuntzetan aurrera egin dezagun ebitatu duena.\nGuzti horrengatik, ostegunean, maiatzaren 31an, ezezkoaren egingo dugu egin behar duen langileen botazioak eta ezetz bozkatuko dugu berriro.


Pepin Laburra - Wikipedia, entziklopedia askea.\nPepin Laburra (Jupille?, 715 - Saint-Denis, 768ko irailaren 24a), frankoen erregea izan zen, 751-768 bitartean, Karolingiar leinuko lehenbizikoa.\n751ko azaroa - 768ko irailaren 24a\n← Txilderiko III.a - Karloman I.a, Karlomagno →\n← Karlos Martel\nSaint-Denis (Sena Saint-Denis), 768ko irailaren 24a (52/53 urte)\nBetrada Laongoa (740 (egutegi gregorianoa) -\nPepin Heristalgoa (aitona)\nKarlos Martelen semea zen. Neustria, Borgoina eta Proventzako (714) duke izan zen, aita Karlos Martel frankoen duke, printze eta errege jauregiko etxezain zela. 741ean, aita Karlosek erretiroa hartuta, Karloman eta Pepin semeen eskuetan utzi zuen agintea. Handik gutxira, Karlomanek agintea Pepini utzi zion (747), eta orduan Austrasia ere eskuratu zuen.\nPepin ez zen erregea, frankoen erregea Txilderiko III.a baitzen izenez behintzat. Aldiz, botere guztia bere eskuetan geratu zen 747az geroztik eta Pipinek Zakarias Aita Santuaren baimena lortu zuen frankoen errege izendatua izateko (751). 752an, Pipin errege koroatu zuten, Elizaren bedeinkapen osoaz, eta Txilderiko erregea, merovingiarretan azkena, kargugabetu eta monasterio batean giltzapetu zuten. Urte batzuk geroago, Erromako Elizaren eta Aita Santuaren babesle bihurtuta, Italian nagusi ziren lonbardiarrak Eztebe II.a Aita Santuari Ravennako exarkerria ematera behartu zituen (756).\nAleman, bavariar eta saxoitarren aurka borrokatu zen mendebaldean, eta alemanak menderatu. Germaniar herri horien kontra oldartu ondoren, ordea, hegoaldeari so jarri zen. 752an 30 urte lehenago musulmanek hispaniar godoei atzemandako Septimania eraso zuen. Luze joan zen bere egitekoa, godoak ez baitziren frankoen agintaritzarekin fio; gainera, Waifer Akitaniakoak zuzendutako baskoien armadak atzetik eraso eta gauzak zaildu egin zizkion.\nGodoen mesfidantzak gaindituta, Pepin 759an Septimaniako Narbonan sartu zen garaile. Gainontzeko etsaiak oinpean hartu ondoren, etsai bakarra zuen errege frankoak: Waifer buruzagi independentea eta Akitania. Artean, Baskonia ez zegoen Akitania barruan baina Waifer bi lurraldeon buruzagi gorena zen: printzea (princeps).\n60ko hamarkadan etengabe eraso zuen Waifer buruzagia, baita Waiferrek erantzun ere, baina gerra bere muturrera eraman zuen errege frankoak, suntsipena herri eta monasteriotara eraman zuen, soroak eta kabaleak lapurtu eta erre, eta fidagarriak ez zituen gotorlekuak/gazteluak birrindu. 767an Tolosa Okzitania Akitaniako hiriburua bere eskuetan erori zen, eta Waifer ere handik gutxira hil zuten, Pepinen ordainpeko traidore batek segur aski. 768an, Akitania menperatua zen eta, Pepin hil zorian zela (768), erresuma bi semeen artean, Karlomagno eta Karloman I.a, banatu zuen.\nAkitaniarrak menperatuta, Pepinek kabura eraman zuen buruzagi frankoek (Karlos Martelek) hamarkadak lehenago hasitako lana eta, bidez batez, akitaniarren zutarri militar nagusia zenak, Pirinioez iparraldeko baskoi gehienek, men egin zion karolingiar dinastiari, hitzez bederen (766, 768, 769).\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Pepin Laburra\nTxilderiko III.a Frankoen errege\nAzken aldaketa 17 martxoa 2019(e)an, 14:50(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 17 martxoa 2019, 14:50.