Euskal Idazleen Elkartea eta Euskaltzaindia, elkarren eskutik - Euskaltzaindia\nEuskal Idazleen Elkartea eta Euskaltzaindia, elkarren eskutik\nEIEk eta Euskararen Akademiak lankidetza-hitzarmena sinatu dute gaur; akordioak bost urteko iraupena izango du.\nBi erakundeon arteko elkarlana euskararen eta euskal kulturaren sorkuntzarako, sustapenerako, garapenerako eta zabalkunderako proposatzen diren egitasmoen inguruan gauzatuko da.\nAndres Urrutia (euskaltzainburua): “Euskaltzaindiarentzat guztiz pozgarria eta onuragarria da EIErekin gune berria zabaltzea, bi erakundeok aspalditik daukagulako euskararekiko kezka. Une honetan, gogoratu beharrekoa da Juan San Martin euskaltzainaren jarduna, EIEren bultzatzaile nekaezina eta euskararen alorrean eragileen arteko zubigintza etengabe sustatu zuen euskaltzalea”.\nEuskal Idazleen Elkarteak (EIE) eta Euskaltzaindiak bost urteko iraupena duen lankidetza-hitzarmena sinatu dute gaur, Akademiaren Bilboko egoitzan. Aurrerantzean, bi erakundeon arteko elkarlana euskararen eta euskal kulturaren sorkuntza, sustapen, garapen eta zabalkundearen alorretan proposatzen diren egitasmoen inguruan gauzatuko da.\nGarbiñe Ubera EIEren lehendakariak izenpetu du akordioa; Euskaltzaindiaren izenean, berriz, Andres Urrutia euskaltzainburuak. Sinatu ostean, Urrutiak adierazi du hitzarmen hau guztiz pozgarria eta onuragarria dela Euskaltzaindiarentzat, gune berriak zabaltzen dituelako EIErekin, “bi erakundeok aspalditik daukagulako euskararekiko eta euskal kulturarekiko kezka, eta ardura hau ez da partekatzen dugun gauza bakarra”. Ildo horretan, Urrutiak beste euskaltzain baten izena eta izana gogoratu ditu bere berbaldian, hain zuzen, Juan San Martinena: “Ezin ahantzi EIEren bultzatzaile nekaezina izan zela Juan San Martin eta, horrez gain, euskararen alorrean eragileen arteko zubigintza etengabe sustatu zuen euskaltzalea”. Elkarlanaren garrantziaz eta indarraz jardun du Garbiñe Ubeda EIEko lehendakariak ere: "Geure zilborrari begiratzeari utzi eta indarrak batu behar ditugula oso garbi dugu EIEko Zuzendaritza Batzordean. Batetik, ofizio eta jardunen arteko mugak gero eta lausoagoak direlako. Baina, bestetik, ezer gutxi eragin dezakegulako, elkarlanerako gai ez bagara". Ubedaren ustez, "Akademiak idazleen lana behar du, idazleek akademiaren lana behar duten bezala. Beraz, ba al da ezer naturalagorik, Euskaltzaindiaren eta Idazle Elkartearen arteko lankidetza baino?".\nHitzarmenak bi erakundeek elkar aditurik egin beharreko lanen nondik norakoak zehazten ditu, eta lankidetzaren ardatzak eta erakunde bakoitzaren betebeharrak finkatu. Hauek dira partaidetzaren lan-ildo nagusiak:\nEIEk Euskaltzaindiari egingo dizkio gramatika, lexikografia, ortografia, onomastika eta euskalkien erabileraren inguruko kontsultak eta iradokizunak, eta Euskaltzaindiak kontsulta horiei erantzuna eman edota bideratuko ditu.\nBi erakundeok publikatzen dituzten argitalpenak elkarren artean trukatzeko konpromisoa hartzen dute. Era berean, bi erakundeen artean argitalpen-egitasmoak ere partekatuko ahal izango dituzte.\nBi erakundeok euskararen jakitean, erabileran zein haren aldeko sustapenaren ikerketan, dibulgazioan eta sentiberatzean egitasmoak partekatzeko konpromisoa hartzen dute. Horrela, idazleak ezagutzera emateko egitasmoak, monografiak,literatura zaletasuna indartzeko lehiaketak, ikerketak, bekak eta abar abian jarri ahal izango dituzte.\nEuskaltzaindiak garatzen diharduen Lexikoaren Behatokia elikatzeko asmoz, EIEk argitaratzen dituen argitalpenetako testu-multzoez baliatzeko adostasuna erakusten dute bi erakundeek.\nEuskaltzaindia, EIEren hastapenetan\n1982ko uztailaren 30ean sortu zen EIE. Orduan, Luis Villasante euskaltzainburuak gidatutako bilkura batean eratu zen elkarte berria. Honela zioen Villasantek, orduko hartan: “Bi arrazoi haundiz bildu gara gaur hemen, Bilbon, batzarre ospetsu honetan. Bata da, gaur betetzen direla ehun urte euskal festak hemen Bilbon egin zirenetik. Bestea, berriz, Euskal Idazleen Elkarteari hasiera edo sorrera eman nahi zaiola gaur. Euskaltzaindiaren barnean bada literatur-batzordea, eta batzorde honek Elkarte hori sortzeko asmoa hartu eta aurrera eraman nahi du. Gaur, hain zuzen, kalera atera nahi ditu Elkarte berri honen xedeak, helburuak eta ibilpide legeak. Gaurko egoera eta premiak ikusirik, obra honi hastapena eman, Elkarte hau martxan jarri eta kaleratu, alegia, gero bere baitarik bizi dadin (…) Euskaltzaindiko literatur-batzordeak uste du, bada, Idazleen Elkartea tresna eta bide egokia izan daitekeela idazleen eskubideak zaintzeko eta baliarazteko. Eta orduan idazleek ere giro hobea izango dutela lan egiteko.


Iracvrtçailleari | Sareinak\narrosa eta urdina… berriro →\n2007/01/31 Utzi iruzkina\nZenbat emakume idazle ezagutzen dituzue euskal literaturan? Eta zenbat gizon? Zergatik izan behar da aspergarria emakume batek erosketak egin eta afaria prestatzen duen bitartean pentsatzen eta sentitzen duena irakurtzea eta interesgarria gizon batek gerran gertatzen zaizkionak kontatzea? Nork esan zuen hilekoa dutenek hankak depilatu behar dituztela eta bizarra dutenek ezin dituztela ezpainak gorriz margotu?\nEuskal literatura ezagutzen duzu? Nolakoa da Garoako Joxepa? Miranderen haur besoetakoari eta Navokoben Lolitari ahotsa ematen badiegu eta gela batean elkartzen baditugu zer kontatuko digute? Nola identifikatu daiteke euskal emakume garaikidea Bilintx sufriarazten zuten damekin edo Atxagak zerura begira ipintzen zuen Irenerekin?\nEuskal literaturaren historian emakume idazleen lanak ezkutatu izan direlako, sortzaile hauek ekarpen handiak egin dizkiotelako literaturari, euren lanak bigarren mailakotzat jo izan direlako eta literatur kritika tradizionalak emakume izateagatik gutxietsi eta baztertu dituelako SAREINAK sortu dugu, eta Gure Iritzia Apalean atala honen baitan.\nEgitasmo honekin mundu eta ikuspegi berriak ekarri nahi ditugu euskal literaturaren unibertsora eta guztion artean kritika eta hausnarketaren bidez egungo egoera aztertu, auzitan jarri eta proposamen berriak egin. Horrela jakingo dugu nola egiten dion aurre Iholdik beldurrari, zeintzuk diren Panpoxen amaren kezkak edo Amaia Ezpeldoiren ingurua zelakoa den.\nAmaia Alvarez Uria 2007/01/31\nolatz — 2007/03/05 19:08\nhorrelako blog baten beharra genuela uste dot, emakumeon kezkak asetzen dauen eta eguneko gizonezko literaturatik at bidaiatzera proposatzen duena.\nFiled under Diskurtso literarioa eta begirada feminista Tagged with Iracvrtçailleari


Herritarrek zailtasunak dituzte errolda betetzeko, Kontsumitzaileen Batasunak dioenez | Consumer\nHerritarrek zailtasunak dituzte errolda betetzeko, Kontsumitzaileen Batasunak dioenez\nEspainiako Erkidegoko Kontsumitzaileen Batasunak (EKE) atzo esan zuen 2001eko zentsuko galderei erantzutea zaila dela espainiarrei.\nErakunde horretako bozeramailearen arabera, Lucia Peris, erabiltzaile askok galdetegiko gai guztiei erantzutea nahitaezkoa den galdetzen dute. “Herritar batzuei ez zaie logikoa iruditzen etxean berokuntzarik duten edo ez erantzun behar izatea”, gaineratu du Perisek, nahiz eta ñabardurak izan “horrelako kexak edo salaketak ez ditugula jaso”.\nUCEren arabera, pertsona asko ez dira protesta egitera ausartzen, uste baitute Estatistikako Institutu Nazionala erakunde ofizial bat denez (Ekonomia Ministerioaren mendekoa), aurrez galdutako borrokaldia dutela.\nBestalde, Ministerioaren esanetan, 2001eko zentsuko formularioa ez da batere zaila “hala ere”, eta azpimarratu egiten dute galderak arretaz irakurtzeko beharra, nahasteak gerta ez daitezen.\n2001eko errolda bete zailtasunak


Estatu bat euskarari – Independentea\n2021ko urtarrilak 31\nIndependentzia eta euskara erlazionatzen diren bakoitzean, Irlandaren porrot linguistikoa jarriko dizu norbaitek mahai gainean. Hain gutxi maite al duzue zuen herria, munduan porrot egin duen bakanetakoa jartzeko ispilu gisan? Ez al dugu itxaropen gehiago merezi, ongi atera diren prozesu askatzaile linguistikoak gurera ekarri eta haietatik zer ikasi dezakegun proposatuz? Ez al dira ispiluan jartzeko modukoak Norvegia, Estonia, Lituania, Suedia, Eslovenia, Letonia, Txekia eta beste asko? Nondik dator beldur hori, munduko estatu aske guztiek defendatzen eta hobesten duten independentziarekiko? Denentzat da ona, guretzat ezik? Zer gara, ezer antolatzen ez dakiten tximinoak?\nPresio hori gainetik kentzeko bada ere behar dugu estatu bat; horrela, S-rik gabe.\nBerrian estreinakoz argitaratua 2020-02-02\n2 erantzun “Estatu bat euskarari” bidalketan\n2021ko urtarrilak 31, 12:34\nHala da. Ez dugu ezer jakin nahi status edo estatutu berriez.\nJarrai diezaiogun gaur bahitua dugun Estatuari. Erreskatatu, berriz ezarri eta erabateko indarra eta eraginkortasuna eman inori baimenik eskatu gabe.\nEuskaraz mintzatu, nabarreraz pentsatu.\n2021ko otsailak 1, 13:53\n40 urteko autonomiarekin zer egin da? Zenbat aurreratu da? Seguru ezin zela gehiago egin? Nork esaten digu independentziarekin gehiago egingo genukeela? Independentzia hori posiblea da? Desiragarria da? Nafarroa osoarekin, ala erdia gabe? Baiona eta Miarreitzekin ere? Seguru? Eta Enkarterriak eta Araba… Gauza bat dira bakoitzaren amets eta desioak eta beste bat, oso desberdina, errealitatea; gure historiaren emaitza.


Sonia Estevez eta stop motionaren magia | Gasteiz Kultura\nSORTZAILEAK Sonia Estevez eta stop motionaren magia\nAnimazio fotograma fotogramara, edo stop motion, ondoz ondoko irudi finko batzuen bidez objektu estatikoen mugimendua irudikatzean datzan teknika bat da. Gasteizko Arte eta Lanbide Eskolan arte digitalari buruzko ikastaro bat egin ondoren hasi zen Sonia Estevez arabarra animazio mota horretaz interesatzen. “Egiten nituen gauzak mugitu egin zitezkeela konturatu nintzen eta Bartzelonara ikastera joatea erabaki nuen”, dio.\nBaina hori baino lehen, Soniak Basogintza eta Ingurumen Kimika ikasi zituen, eta, beraz, orain stop motion animazioa birziklatzearekin eta hondakin-materiala berrerabiltzearekin uztartzen du, bere animazioetako batzuk baliabide horiekin eginez.\nDuela bi urte, Stop motion animazioan eta efektu bisualetan espezializatutako Tik Tak Animation ikus-entzunezko ekoiztetxea sortu zuen. “Oztoporik handiena denetarik jakitea da: kudeaketa, ikus-entzunezko ekoizpena, ekoizpen exekutiboa edo animazioa. Figura asko izan behar zara aldi berean”, dio.\nBere filmografiaren barruan, besteak beste, SyFy zientzia fikzioko nazioarteko kanalerako edo Arabako Foru Aldundirako publizitate lanak aurki ditzakegu, baita “Voces del viento” flamenko dantza eta hondar animazio ikuskizuna edo “Abiadura” edo “Hoy es sólo para ti” film laburrak ere.


Gonzalo Martínez de Azagra: barne-ekintzailetza Samsung konpainian - Up Euskadi\nGonzalo Martínez de Azagra: barne-ekintzailetza Samsung konpainian\n2015ko Abendua 03\nDatorren abenduaren 11an KABI 612 eraikinean Gonzalo Martinez de Azagrarekin elkartuko gara, bere esperientzian sakontzeko eta ikasbideak partekatzeko.\nGonzalo Martínez de Azagra 12 urtetik gorako eskarmentua du inbertsiogile modura sektore teknologiko eta arrisku-kapitalean, eta Samsung Taldearen inbertsioen ardura du Israelen, administrazio-batzordeko kide eta enpresa partaidetu eta inbertsioen arduraduna izanik. Injineru elektriko eta elektronikoa da formazioz, eta Erresuma Batuko Atomic Energy Authority delakoan ekin zion bere ibilbide profesionalari, handik PriceWaterhouseCoopers delakora igarotzeko. Denbora-tarte horretan bere ikasketak osatu zituen London School of Economics-en eta Kaliforniako Berkeley Unibertsitatean.\nSamsung konpainiaren barne-ekintzailetza ereduaz jardungo dugu Gonzalorekin, berrikuntza irekiko beste zenbait esperientzia ere ezagutuko dugularik. Ekimen hau Eusko Jaurlaritzako Garapen Ekonomiko eta Lehiakortasun Sailak sustatzen duen ekimen orokorraren baitan kokatzen da, hiru Lurralde Historikoetako Enpresa eta Berrikuntza Zentroekin elkarlanean. Jakina denez, barne-ekintzailetza sustatzeko askotariko jarduerak eta ekimenak burutu dira hilabete hauetan, guztien helburua delarik euskal industria enpresetan negozioen sorrera laguntzea eta zuzendaritza-taldeak zeregin horretan lagundu eta formatzea. Ekimen honetan parte hartzea doan da, baina tokia mugatua denez gero, nahitaezkoa da izena aldez aurretik ematea. Beraz, interesa baduzu, albait azkarren izena ematea gomendatzen da. Hona horretarako modua: izena eman.\n10:00 – 11:30. Gonzalo Martínez de Azagra “Samsung konpainiaren barne-ekintzailetzako esperientzia eta berrikuntza irekiko bestelako ereduak”\n11:30 – 12:00 Kafea eta networking


Koronabirusa COVID-19: Zarauzko kanpina konfinatuta 250 bezero barruan daudela\nZarauzko kanpin bat konfinatuta, 250 bezero barruan daudela, COVID-19ko bi kasugatik\nTalai Mendi kanpina da. Osasun Saila PCR probak ari zaizkie egiten barruan dauden 250 lagunei.\nZarauzko Talai Mendi kanpina. Argazkia: EFE\nEusko Jaurlaritzako Osasun Sailak Zarauzko Talai Mendi kanpina itxi du, COVID-19ko bi kasu atzemanda, eta PCR probak egiten ari zaizkie barruan dauden 250 bezeroei.\nEFEri Zarauzko alkate Xabier Txurrukak esan dionez, bezeroek (gehienak oso gazteak dira, batzuk adingabeak ere) ez dute zertan izango konfinatuta geratu; PCRa eginda, etxeetara bueltatuko dira, baina sinatu behar dute konpromiso bat egiaztatzeko etxean izango direla, bakartuta, proben emaitza izan arte.\nOsasun Sailak Zarauzko kanpin honetako erabiltzaile guztiei probak egitea erabaki du; izan ere, kanpinean egondako herritar batek positibo eman zuen, eta, ondorioz, horri jarraipena eginez, bi positibo atzeman zituzten erabiltzaileen artean.\nAsteazken honetan, Zarauzko Udaltzaingoa eta Ertzaintza kanpinerako sarbideak ari dira zaintzen, baimenik ez duen inor ez sartu edo irteteko. Barruan, hainbat osasun-langile daude, eta probak egiten ari dira; arratsaldean zehar amaituko dira egiten, Txurrukak esan duenez.\nAlkatearen hizetan, kanpin hori bereziki gazteen artean da ospetsua; ez horrenbeste, aldiz, beste toki batzuetatik iritsitako bezeroengatik.


Laboral Kutxak %2,5eko hazkunde tasa aurreikusten du | Ekonomia | GARA Euskal Herriko egunkaria\nLaboral Kutxak %2,5eko hazkunde tasa aurreikusten du\nEkonomiaren bilakaera positiboa izaten ari dela nabarmendu zuen Laboral Kutxak 2018. urteko ekonomia txostena aurkezteko prentsaurrekoan. Dezelerazio eta desinflazioaren «hirugarren olatua» aurreikusten dituen arren, hazkundeak jarraipena izango duela ziurtatu zuen. Txinaren eta AEBen merkataritza akordioari funtsezkoa deritzo.\nLaboral Kutxak bere Ikerketa Zerbitzuak prestatu duen 2018ko Euskal Ekonomia Txostena aurkeztu zuen atzo, Bilbon eta Iruñean egindako prentsa agerraldietan. Finantza entitateak nabarmendu zuen ondorio nagusia da munduko ekonomiaren bilakaera positiboa izan zela 2018an, %3,5eko hazkuntza eduki baitzuen.\nMundu mailara begiratu aurretik, baina, ekonomiak Hego Euskal Herrian izan duen bilakaera aztertzea funtsezkoa da. Beraz, lehenik eta behin bertako ekonomiaren etorkizun hurbilari buruzko ondorioei erreparatuz, Laboral Kutxak aurreikusten du 2019an %2,5eko hazkunde tasa izango dela Hegoaldeko euskal herrialdeetan. «Estres testuingururik ezean, 2020an %2ko igoera espero da».\nDatu positibo hauen aurrean, entitateak ohartarazi du zorpetze publikoak oso handia izaten jarraitzen duela, nahiz eta 2019an %3tik beherakoa izan.\nAtzo aurkezturiko txostenak EAEren eta Nafarroaren 2018ko bilakaera du oinarri, eta bertan nabarmentzen da barne produktu gordinaren hazkunde tasa antzerakoak izan zituztela iazko urtean. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan %2,8ko igoera erregistratu zen iaz, eta Nafarroaren kasuan ehunekoa apur bat handiagoa izan zen (%3,2).\nLan merkatuaren bilakaeraren kasuan, aldiz, EAEko herrialdeek hazkunde handiagoa izan zuten: enpleguak %2,1 egin zuen gora; Nafarroan, aldiz, %1,2ko hazkundea izan zuen.\nLangabezia tasari dagokionez, EAEn eta Nafarroan ehuneko berbera (%10) erregistratu zela azpimarratzen du txostenak, eta 2017ko datuekin alderatuz %1,3 jaitsi dela ere bai. Estatu espainolekoari so eginez gero, portzentaje hori are positiboagoa da; hain zuzen, Laboral Kutxak Estatuko langabezia tasa oraindik ere altua dela (%15,3) balioetsi du. Hego Euskal Herrian, ordea, poliki-poliki, ohikoak diren balioetara hurbiltzen ari dela adierazi zuen finantza entitate euskaldunak.\nDatuak sektoreka aztertuz gero, eskaintzaren ikuspegitik arlo guztiek balio erantsi gordinaren hazkunde erregistro positiboak izan dituzte lau herrialdeetan.\nDezelerazio eta desinflazioa izango dira datozen urteetako protagonistak, eta normaltzat har daitekeen arren, Txinaren eta AEBen arteko arrazoi politikoek ziurgabetasuna areagotzen dutela ohartarazi du Laboral Kutxak. Horregatik, funtsezkotzat jo du bi herrialde hauek merkataritza akordioa adostea.


IRAKASLEENTZAKO MINTEGIA | Akebai\nIkasturteari indartsu eta motibatuta ekiteko, irakasleentzako mintegia antolatu du Eibarren AKEBAIk: “Erabileraren ontzia bete”.\nArmeria Eskolako geletan gaur eman diren saioetako argazkiak\nEBETEko irakasleek euskararen erabileran eragiteko estrategiak erakutsiko dizkiete Eibarko ikastetxeetako HH eta LHko irakasleei. Hizkuntzaren erronkan lagungarri izango zaizkien baliabideak eskaintzea da saio hauen helburua. Lau orduko ikastaroa izango da, bi egunetan banatuta.\nGaur izan da lehenengo saioa, Armeria Eskolan, eta astelehenean izango dute bigarrena. Eibarko HH eta LHko ikastetxe guztietako klaustroek hartu dute parte; 182 irakasle izan dira, lau taldetan banatuta.


EUSKADI.-Interneten erabiltzaile kopurua %9,2 gehitu da Euskal Autonomia Erkidegoan urteko lehen seihilekoan\nEuskal Autonomia Erkidegoko internauten kopurua 63.900 pertsonatan gehitu da urteko bigarren hiruhilekoan, hau da, %9,2. Internetek 755.100 erabiltzaile ditu, beraz, 2005eko laugarren hiruhilekoan baino %3,4 gehiago, Eustaten datuen arabera. Sareko erabilera honekin, azken hiru hilabeteetan Interneten sartu diren 15 urtetik gorako pertsonen kopurua biztanle guztien %41eraino iritsi da.\nInternauten kopuruaren gorakada emakumeek, 25 eta 34 urte arteko pertsonek eta okupatuek ekarri dute batez ere. Batetik, okupatuen kolektiboa da internauten zentsuan kide gehien ekarri duena: 47.600 pertsona; bestalde, 25 eta 34 urte arteko 21.400 erabiltzaile gehiago dago; gainera, Interneten hiru erabiltzaile berri bakoitzetik bi (%67) emakumeak dira. Beraz, generoen arteko aldea %7,8tik %5,7ra jaitsi da.\nInterneten etxetik sartzen diren pertsonen portzentajea (guztien %75,8) Estatu osoko handienetakoa da. Hala ere, 2006ko bigarren hiruhilekoan hazkundearen erritmoa egonkor mantendu da. Internet erabiltzeko bigarren lekua lantokia da, %43,8rekin.\n2005eko laugarren hiruhilekoan Interneten euskaraz internauten %20ak nabigatzen zuen, eta 2006ko lehen hiruhilekoan portzentaje hori %22raino igo da. Interneten mugitzeko 166.100 internautek erabiltzen dute euskara.\nInternauten %20,9ak, hau da, 157.600 pertsonak, erosketaren bat egin dute Internet bidez 2006ko bigarren hiruhilekoan, hots, 2005eko laugarren hiruhilekoan baino 300 pertsona gutxiagok. Horrenbestez, laugarren hiruhilekoaren aldean, murrizketa txiki bat dago Internet bidez erosketak egiten dituzten internauten portzentajean. Gutxipen horren kausa, besteak beste, aldagai honen estazionalitatea izan daiteke. Aurreko urteko hiruhileko berdinarekin alderatuta, 13.100 pertsonako gehikuntza izan da. Beraz, sarearen bidez erosketak egiten dituzten interneten erabiltzaileen portzentajea %0,2 igo da.\n2006ko bigarren hiruhilekoan IKT ekipamenduen erabilerak (hala nola, ordenagailu pertsonala, Internet eta sakelako telefonoa) gora egiten jarraitu du Euskal Autonomia Erkidegoan.\nEtxean sakeleko telefonoaren eskuragarritasunak hazten jarraitzen du. 2006ko bigarren hiruhilekoan 18.300 balizko erabiltzaile berri daude, hau da, Euskal Autonomia Erkidegoan bizi diren 15 urte edo gehiagoko pertsonen %89,4ak ekipamendu hau dauka arabarrak dira Euskal Autonomia Erkidegoan sakeleko telefonoa gehien daukatenak, batez bestez: %91,5. Bigarrenak bizkaitarrak dira (%89,7) eta gipuzkoarrak azkenak (%87,8).


Martxoaren 8ko greba feministaz aritzeko batzar irekia eginen dute otsailaren 15ean Beran - Erran.eus\nMartxoaren 8ko greba feministaz aritzeko batzar irekia eginen dute otsailaren 15ean Beran\nTtipi-Ttapa 2018-02-12 07:00\nOrtzegunean 20:00etan Beralandetan\nMartxoaren 8aren harira, greba feministarako planteamendu bat garatzen ari da Euskal Herri osoan. Lehenengo asanblada Gasteizen izan zen duela hilabete pare bat eta geroztik herrialdeetan garatzen ari dira tokian tokiko prestatze asanblada irekiak. Goldatz Berako Emakume Talde Feministatik jakinarazi dutenez, Bortzirietan otsailaren 15ean, ortzegunean 20:00etan eginen dute batzarra Berako Beralandetan.\n«Dinamika hau herrietara zabaltzen ari da eta Bortzirietako emakumeok ere egitasmo honetan parte hartu nahi dugu! Guztion artean erabaki, eztabaidatu eta martxoaren 8ko plantoa nola egin erabakitzeko (kontzentrazioak, ekintzak, manifa, deus ere ez...)», dio Goldatzen oharrak.\nLehen batzar honen ondotik eta planteamenduak eginda, asanblada informatiboak eginen dira (herriz herri edo Bortziriak osorako, ikusiko da nola landu) hala, geroz eta emakume gehiagori iristeko asmoarekin.


Balmasedako Udala - Balmasedak San Severino jaiak ospatuko ditu\nBalmasedak San Severino jaiak ospatuko ditu\nXLI. Nazioarteko Putxera Lehiaketa\nAurten, berriro izango dugu gure hiribilduko ohitura errotuenetako bat gure zaindariaren egunean bertan ospatzeko aukera; izan ere, urriaren 23ko goizean Nazioarteko Putxeren Lehiaketaren XLI. edizioa ospatuko da.\n4. saria: 150 euro, garaikurra eta bi pertsonarentzako asteburua penintsulako hotel batean, Viajes Iberiasen eskutik.\nSukaldariek izena eman beharko dute San Severino plazan urriaren 23ko goizeko 11:00ak baino lehen. Izen-ematean 5 euro ordainduko dira. Putxerak 12:00etatik 13:30era bitartean aurkeztuko dira, eta 15:00etan emango du epaimahaiak bere erabakiaren berri. Gogorarazi nahi dugu epaimahaiaren erabakia apelaezina izango dela. Nolanahi ere, sukaldarien iradokizunak jaso egingo dituzte hurrengo edizioetarako. Babarrun gorriez edo garbantzuez egiten den eltzeko horren ohiko errezeta defendatuko du epaimahaiak. Horiez gain, ohiko osagaiak erabili ahal izango dira: txorizoa, odolkia, urdaia, txerrikia, saiheskia eta behi-hegala. Hala ere, eltzekoak, gutxienez, txorizoa, odolkia eta urdaia izango ditu.\nUrriaren 23an herri-bazkaria antolatu du Saskibaloi klubak, 10 euroan. Udaletxearen atzealdeko karpan egingo da, 13:30etatik aurrera. Honako hau izango da menua: indabak, sakramentuak, postrea, ogia, ardoa eta ura. Gainera, patxaran-tragoxka emango zaie nahi duten pertsona heldu guztiei. Izen-ematea egunean bertan egingo da, karpan.\nPotxin eta Patxin pailasoek saio alai eta bizia eskeiniko digute larunbatean, 22an, San Severino Plazan arratsaldeko 19:00etan. Horretarako, gorputz espresioa, musika, malabare, mimoa.....erabiliko dute, haurren partehartzea, irribarrea eta imaginazioa bultzatuz.\nUdaleko Gazte Arloak, Gaztezer-ek, pintura-, break dance- eta eskultura-ikastaroetan parte hartzeko aukera ematen dizu. Urriaren 22an (larunbata) izango da, jaien programaren barruan. Pintura tailerrean, pintura akrilikoaren bidez, surf-taulak, skate-taulak, kamisetak eta txanoak pertsonalizatzen ikasiko duzu. Tailerrak irauten dituen bi orduen ostean, parte-hartzaileek harro erakutsiko dute pertsonalizatu nahi izan dutena. Break Dance tailerrean monitoreek dantza horren oinarrizko mugimenduak erakutsiko dituzte eta bi erakustaldi egingo dituzte denontzat. Azkenik, polispanezko eskulturen tailerrean parte hartzaileek material horren bloke batetik modeloak diseinatu beharko dituzte, gero margotu eta apaintzeko.Tailerrak 17:00etatik 19:00etara izango dira.\nUrriaren 23an, igandea, 12:30etik aurrera, Les Enfants antzerki- eta musika-taldeak kalez kaleko ikuskizun harrigarria eta dibertigarria egingo du. Ikuskizun horretan zuzeneko musika, gag komikoak, animazioa eta piroteknia-efektuak nahasten dira. Helburua da kaleetan aurkitzen dituzten adin guztietako ikusleei parte hartaraztea edo barrea eragitea.\nIkuskizun honen xedea musika jo eta jendeari dantza eginaraztea da. Ez da ohiko erromeria, errepertorioa askoz ere zabalagoa da. Gainera, ez da beharrezkoa dantza asko jakitea parte hartu ahal izateko: edonork har dezake parte. Dantzak pausuz pausu erakutsiko dira denek gozatzea lortzeko. Urriaren 23an, igandean, izango da San Severino plazan 18:00etan.\nXXIV. ÑKU Komediak\nÑKU komediek tradizio luzea daukate herriko jaietan. 2007az geroztik, gazteenek zaharrenen lekukoa hartu zuten tradizioari jarraipena emateko; izan ere, Balmasedako herritarren artean onarpen aski zintzoa daukan tradizioa da. Hitzordua urriaren 21ean (ostirala) da, 22:30ean, San Severino plazan.\nUrriaren 23 goizean Bertako Historia Lehiaketaren erantzunak jasoko dira, eta erantzun guztiak bildu ostean jakingo dugu nork irabazi duen 2011ko Balmasedanisimo/a saria; gure hiribilduaren alde egindako lanarengatik sari sinboliko hori merezi duen pertsona edo taldeari ematen zaio.\nHalaber, urriaren 22an (larunbata) Barietate Lehiaketa dibertigarria egingo dugu. Nahi duzuen guztiok hartu ahal izango duzue parte zuen alde artistikoena erakusteko.\nUrriaren 21ean, ostiralean, San Severino jaien programaren barruan, Kolitza abesbatzak ohiko kontzertua eskainiko du. San Severino elizan izango da, 20:00etan. Medina de Pomarreko Coral Voces Nostrae abesbatza gonbidatu dute kontzertu horretara.\nGogorarazi nahi dugu FEVEk tren bereziak eskainiko dituela urriaren 22tik 23ra bitarteko gauean. Galtzadatik Bilbora trenak honako ordu hauetan irtengo dira: 01:08, 02:57 eta 04:57; Bilbotik Galtzadara, berriz, honako ordu hauetan irtengo dira: 00:20, 02:00, 04:00 eta 06:00. Hilaren 23an, igandean, Bilbotik Balmasedara ohiko trenez gain 09:20an beste bat irtengo da.\nUrtero bezala, Balmasedako Minbiziaren Aurkako Elkarteak (AECC) dirua bilduko du. Urriaren 23an egingo du San Severino plazan, goizean zehar. Lortutako dirua Elkarteak egiten dituen jardueren gastuak ordaintzeko erabiliko da, hala nola minbiziarei buruzko informazioa ematea baliabide ezberdinen bidez, laguntza psikologikoa eskaintzea gaixotasun hori dutenei zein familiei eta lagunei, etab.\nUrriaren 21etik 26ra barrakak egongo dira Dorre kaleko zabalgunean, udaletxearen ondoan. Prezioa 1,80 euro izango da, urriaren 24an (astelehena) izan ezik. Egun horretako prezioa merkeagoa izango da, 1 eurokoa hain zuzen ere


Sopelako Udala - Parte-hartze handia izan du Sopelako II. Duatloi Txikiak\nZu hemen zaude: Hasiera Albisteak Parte-hartze handia izan du Sopelako II. Duatloi Txikiak\nBigarren urtez, Sopelako Udalak eta Hirubi-k taldeak Sopelako Duatloi Txikia antolatu zuten, eta igaz legez, guztiz arrakastatsua izan zen, 300 lagunetik gora aurkeztu baitziren probara (iaz baino 100 partehartzaile gehiago). Kategoria ezberdinetan banatuta, txikiek tipi-tapa lasterka eginez eta bizikletagaz ere aritu ziren jo eta su, ikusle askoren begirada eta txalopean. Natxo Pedrosa argazkilari sopeloztarrak bidalitako argazki eder hauetan probaren nondik norakoak ikus ditzakegu:\nII. DUATLOI TXIKIKO ARGAZKIAK IKUSTEKO EGIN KLIK HEMEN


topic_facet:"Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Mekatronika industrialeko proiektua (Modulua)" author_facet:"Euskadi (Autonomia Erkidegoa). Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila"\nProposatutako gaia: Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Mekatronika industrialeko proiektua (Modulua) Egilea: Euskadi (Autonomia Erkidegoa). Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila\n2 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 2 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 2 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 2 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 2 Lan-giroko harremanak (Modulua) Gehiago ... 2 Lanbide Heziketa 2 Linea automatizatuen muntaia- eta mantentze-lanak (Modulua) 2 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 2 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Mekatronika industrialeko proiektua (Modulua) 2 Muntaia- eta mantentze-lan elektriko/elektronikoak (Modulua) 2 Sistema automatizatuak (Modulua) 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Mekatronika industriala (Heziketa Zikloa - LOE). Goi maila Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Maialen Chourraut: "Lehiaketak badaude ongi etorriak izango dira" - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nMaialen Chourraut: "Lehiaketak badaude ongi etorriak izango dira"\nNerea Eizagirre 2020-11-06 12:00\nMaialen Chourraut 2019. urteko Munduko Txapelketako finalean. Arg.: rfep.es\n2021. urteko Tokioko Joko Olinpikoak helburu, Pauen (Frantzia) asteburu honetan jokatuko den Munduko Kopako proban lehiatuko da herritarra\nPauerako bidean hitz egin genuen lehengo asteko ostegunean Maialen Chourraut piraguistarekin (Lasarte-Oria, 1983). Asteburu honetan jokatuko den Munduko Kopako proba prestatzeko saioak egin behar zituen, baina Frantziako Gobernuak ezarri behar zituen neurriek zein eragin izango zituzten ez zekien. Egun Frantziako muga itxia dago, baina txapelketa aurrera eramango da. Lasarte-Oriako palistarekin azkenekoz hitz egin genuenean udazkenean hainbat lehiaketetan parte hartzeko asmoa agertu zuen. Espainiako selekzioak talde olinpikoa babesteko erabakiak, ordea, bere jarduna murriztu du. Erabaki horri eta lehiaketa faltari buruz hitz egin dugu herritarrarekin.\nEzin izan duzu aurtengo Europako Txapelketan parte hartu Espainiako Selekzioak talde olinpikoa babestu nahi izan duelako.\nHorrela da, irailean Europako txapelketa egin behar zen Pragan. Abuztuan bertara joan ginen txapelketa prestatzera, baina egingo ote zen jakin gabe.\nEspainiako federazioak abuztu amaieran esan zuen, talde olinpikoa babesteko, taldeko kideek ez zutela Europako Txapelketan parte hartuko. Izan ere, taldea ez baitzegoen guztiz osaturik, kanoe mailako nesken ordezkaria falta zen eta aukeratze-proba egin behar zuten.\nLa Seu d'Urgelleko proba hori Pragako txapelketaren ostean egingo zen, beraz, txapelketan edozer gertatu izan balitz, kutsatzeren bat edo, ezingo litzateke plaza olinpiko hori zegokion datan zehaztu. Beraz, talde olinpikoa ez zen Europako Txapelketara joan eta beste talde ofizial bat joan zen. Ni talde olinpikoan nagoenez, ez nintzen joan.\nAukeratze-saio horretan parte hartu eta K1ean lehen postua lortu zenuen.\nBai, horrela da. Gainera, Munduko Kopako txapelketa batera joateko txartelak zeuden jokoan.\nBaina guztia airean dago Frantziako gobernuak hartutako erabakien ostean. Pauen antolatzekoa zenez, ez dakigu egin ahalko den ere.\nPaueko Munduko kopa aipatu duzu, aurten ez duzue aukera askorik izan txapelketa horretako probetan parte hartzeko.\nMunduko Kopako probak bost ziren eta bi antolatu dira. Bat Esloveniako hiriburuan egin zen, Ljubljanan, duela bi aste. Gu ez ginen joan, herrialde gutxi joan ziren. Eta Pauekoa da bigarrena.\nGainera, beste proba bat Pragan zen, baina bertan behera utzi zuten eta Europako txapelketa antolatzea erabaki zuten. Berez, Europako Txapelketa Londresen zen maiatzean, baina ezin izan zen egin.\nAurten lehiatzeko geratzen zaidan lehiaketa bakarra Munduko Kopa da. Egiten bada, ondo, eta bestela ere bai. Dena ulertzekoa da eta onartu daiteke.\nEspero zenituen baino txapelketa gutxiago egin ahal izan dituzue, beraz.\nUdara osoan ezjakintasun handia izan dugu txapelketei dagokionez, baina guk itxialditik gure helburua argi genuen, Tokio 2021, eta nire entrenamendu saioak hitzordu horri begira bideratu ditugu.\nLehiaketak egin edo ez egin, ba… Egiten badira guk aprobetxatuko ditugu lehiaketa lantzeko baina argi edukita gure helburua 2021. urtean dagoela.\nHilabete batzuk daramatzagu ikusten egoera oso ezegonkorra dela eta emozionalki ez dugu kolpea hartzen txapelketaren bat bertan behera geratzen bada. Egoera horrelakoa da, zaila da eta jende asko gaizki pasatzen ari da.\nGuk prestaketa 2021. urteari begira jarri dugu, lehiaketak badaude ongi etorriak izango dira eta oraindik gehiago ikasteko aprobetxatuko dugu. Baina ez badaude, aurrera jarraituko dugu lanean.\nBaina lehia gutxi egoteak, Tokioko prestaketa zaildu dezake.\nAzken finean gehiengoari gertatuko zaiona da.\nTokiora iristeko urte bete baino gutxiago geratzen da. Orain egingo ditugun txapelketak pista bat eman dezakete, baina oraindik asko falta da.\nAldi berean, nazioartean egin diren kontrol proba batzuk egiten joan gara eta frantsesek antolatzen dituzten lehiaketa batzuetan entrenamendu modura, La Seu D’Urgellen egindako aukeratze-proba egin genuen, beste neska batzuekin ere lehia modu entrenamenduak egiten saiatu gara. Eta lehiaketen faltan, horrelako probekin goaz pixkanaka prestatzen.\nHurrengo urteari begira, dena airean dago. Egunetik egunera gauzak asko aldatzen dira. Bihar gertatuko dena ez dakigu. Orain gertatzen dena dakigu.\nBadugu estruktura bat pentsatuta, baina ikusiko da zer gertatzen den. Aurrera badoa lehiaketa batzuk egingo ditugu Jokoak baino lehen eta horiekin saiatuko gara lehiaketari puntua hartzen.\nCOVID-19aren aurka hartutako azken neurriek zein eragin du zure jardunean?\nGu Pauera asko joaten gara entrenatzera eta azken egunetako berrien arabera, eragina handia izan daiteke.\nOso kanal ona da Pauen dagoena eta asko baliatzen gara hortaz. Pauera joan ezingo banu, entrenatzeko aukera handi bat galtzen dugu.\nBaina aurtengo urtea adaptazio urtea da, ezjakintasun honekin aurrera ateratzeko urtea eta bakoitzak daukan onena atera behar du. Egoera honi aurre egiteko gai bagara, lehiari begira indartsuagoak izango garela uste dut. Izan ere, dauzkagun baliabideak ahal dugun modu onenean aprobetxatu baititugu. Modu positibo batean hartu behar da.


Actualidad archivos - Página 2 de 36 - Goitibera\n10 de octubre de 2021 29 de octubre de 2021 Itsaso Molinero acceso universal, día mundial, Salud Mental\nEl día 10 de octubre se celebra el Día Mundial de la Salud Mental una iniciativa de la Federación Mundial de la Salud Mental (WFMH, de sus siglas en inglés). Cada año esta día coge un nuevo matiz y se\n05 de octubre de 2021 18 de octubre de 2021 Itsaso Molinero cine invisible, kct, zinema ikustezina\nEuskera >> Kultura, Communication y Desarrollo “KCD” Gobernuz Kanpoko Erakundeak Zinema Ikustezinaren 13. jaialdia aurkeztu du. Ospakizuna urriaren 14tik 21ra izango da Bizkaia osoan zehar, elkar puntu ezberdinetan. Edizio honetan lankidetza eta jasangarritasuna sustatu nahi dute aurkezten diren filmetan, jaialdiaren\nEuskera >> Irailaren 16an, osteguna, Bilborock-en “Euskadiko talde kaltetuen errealitatea 2030eko Agendatik” jardunaldia izango da 10:00etatik 13:00etara aurrez aurreko formatuan. Gainera, streaming bidez jarraitu ahal izango da UNESCO Etxeko Youtubeko kanalaren bidez. Jardunaldian, ‘Todas Juntas-Guztiok Batera: hurbilketa bat 2030 Agendatik


Animalia espezie exotiko eta autoktonoen ezagutza\nAmeno fascinera deaerassero, http://statusme.com/sites/all/libraries/elfinder filosofeggera significheremmo. Peptonizzazioni apparecchino solfitera, Eduki guztiak CC-by-sa 4.0 lizentziapean argitaratu dira kontrakoa adierazi ezean.\nhandel in binaire opties legaal Publikazio batzuen esanetan, gaur egungo jendeak ez ditu inguruan dituen animalia asko ezagutzen, eta honen kontrara, bizi den herrialdetik kanpoko fauna hobeto identifikatzeko gauza da. eta hau ez da hemen bakarrik gertatzen, Costa Rica herrialdean egindako ikerketa batek ere gauza bera ondorioztatu du.\nfree trial hook up lines Txikitatik erakutsi izan digute animaliak identifikatzen. Errazenetatik hasita, etxeko abereak eta animalia basati batzuk ikasten ditugu eta ondoren batzuei gustatu bazaizkie horiek ikasten jarraituko dute, “bitxozaleak” izaten. Baina txikitatik denok ikasi ditugun animaliak zeintzuk dira?\nbinaire opties betekenis Esan bezala, ikasteko errazenak kontsideratzen ditugunak. Eta hauek historian zehar gizakiari zirrara eragin diotenak izan dira. Batzuetan gure inguruan bizi diren otsoa edo hartza, esaterako, edo oreinak eta basurdeak … baina gizartearen zati handi batek horiek ere ez ditu ezagutzen, eta espezie exotiko asko hemengoak baino gehiagotan ikusi ditugu. Lehoiak, elefanteak, jirafak … Afrikako megafauna da horren adibide garbiena. Animalia hauek gugan eragin duten zirrara hain da handia ipuin, pelikula, kondairetan eta abarretan askotan aurkitzen dugula beraien presentzia, nahiz eta gure inguruan ez aurkitu.\nbinary options for dummies book Ikerketa edo dibulgazio lan asko ere horrelakoetara daude enfokatuta, ikusten edo irakurtzen ditugun dokumental askotan ere protagonismoa dutelarik. Guzti honek alde positiboa ere badauka, “bandera” espezieek (koala, panda, hartz zuria) gizartearen zati handi batera iristeko ahalmena dutelako eta kontzientzia arloan oso paper garrantzitsua izan baitute, baina bertako fauna ez da ahaztu behar, gure inguruan animalia basatirik ez daukagula ematen baitu.\nhttp://ev-kirche-ergste.de/?debilews=singleboersen-baden-w%C3%BCrttemberg&7d3=c6 Gizartean ere arazo honekin jarraitzen dugu. Gehien ikusten diren animaliak maskotatzat hartutakoak dira, hauetako asko ere exotikoak. Horrek eragiten duen arazo bat beraietaz aspertu garen animalia exotikoen askapenak dira, autoktonoak desplazatzea eragiten dutenak. Amerikar edo Asiar kontinentetako dortoka, loro, urtxintxa, hamster eta abarrak dauzkagu etxean hemengo galapagoak,erle txoriak edo lursaguak zer diren edo ze itxura daukaten jakin gabe.\nhttp://metodosalargarpene.es/ebioer/1005 Honekin guztiarekin, bi publikazio aurkitu ditugu, bata Espainian egindakoa, Mallorka eta Asturiasen, eta bestea Costa Rican. Bi kasuetan izan dira exotikoak askoz ezagunagoak inkestan parte hartu duen jendearen artean. Espainian eginiko inkesta 11 eta 15 urteko umeen artean egin zen, hainbat eskolatan. Costa Ricakoa aldiz 18 urtetik gorako jendeari egin zitzaion, adin taldetan banatuz. Jendek kasu guztietan zekizkien espezie exotiko gehiago autoktonoak baino, Costa Rican nagusienen kasuan bi ezagutza motak parekatuagoak izanik.\nSciencedirect (bigarren iturria)\nneu kennenlernen fragen Bulegoa: 946015331\nsupport knieveimoney com Mugikorra: 667498730


ALDE ALA KONTRA | Zuialde Herri Informazioa\nPosted: 2012/11/24 in HAUTESKUNDEAK\nAldarri independentista puri-purian dagoen unean heldu dira Kataluniako Parlamenturako bozak; bihar izango dira\nCiUk gehiengo osoa eskatu du behin eta berriz, baina inkesten arabera, ez du lortuko\nConvergencia i Unioren ekitaldi nagusiak hauteskunde gauaren bertsio txiki bat zirudien bart; Kataluniako eta Europako banderazko itsaso baten erdian, konfiantzaz mintzatu zen Artur Mas presidentea, bihar bozak berriz irabaztearen ziurtasunez: «Igandean gure nazioaren etorkizuna eraikitzen hasiko gara».\nKatalunia estatu propiora eramango duen presidentea izan nahi du Masek, eta «abentura» horretan barneratzeko deia egin zuen atzo. Katalanetik ingelesera egin zuen jauzi; CiU ziur da mundua Kataluniako prozesu independentistari begira dagoela, eta eskerrak eman zizkien nazioarteko hedabideei kanpainari kasu egiteagatik. Madrili ere zuzendu zitzaion: «Espainiak uste zuen Estatutua gutxietsita ez zela ezer gertatuko. Baina oker zegoen: irailaren 11ko manifestazioak bozak aurreratzea ekarri du, Espainiako Gorteei erakusteko oraingoan bai, oraingoan Kataluniaren nahia beteko dela».\nKrisi erdian lehertu da Kataluniako aldarri independentista: %22ko langabezia dute, eta 2,2 milioi herritar pobrezian bizi dira. CiUk urte eta erdi baino ez du egin gobernuan; denbora gutxian, are gehiago piztu du herritarren haserrea, gizarte gaietan egindako murrizketengatik. Krisia neurri handi batean Espainiarekiko mendekotasunak eragin duela ulertuta, independentzia aldarria bere egin du Masek. Irailean, EAEren antzeko itun fiskal bat proposatu zion Mariano Raxoi Espainiako presidenteari; kalabazak jasota itzuli zen Madrildik Bartzelonara. Garai bertsuan, Biltzar Nazional Katalanak inoizko manifestaziorik jendetsuena antolatu zuen Bartzelonan, Diada egunaren harira; milioi eta erdi pertsona atera ziren kalera, estatu propioa eskatzera. Mezua argia zen, eta Masek bere alde erabili zuen: gobernatzeko beste bi urte gelditzen zitzaizkion arren, bozak aurreratu zituen, prozesu independentistaren izenean, eta haren buru jarri zen.\nMasen irudi independentistak arrakasta izan zuen; kanpaina hasierako inkesta batzuek gehiengo osoa ere iragartzen zioten bere alderdiari. Presidenteak sutsuki eskatu du «ezohiko egoera baterako, ezohiko gehiengoa». Beharrezkoa du, ez badu alderdi independentisten eta PPren artean harrapatuta gelditu nahi. Batzuekin burujabetzaren alde egiten badu —eta orain arteko jarrerak bide horretan atzera ez egitea eskatzen dio—, besteen babesa galduko du; orain arte, PPren botoei esker atera ditu murrizketak aurrera.\nEz du, ordea, arreta azken urte eta erdiko kudeaketan jarri nahi izan; kanpainan zehar, estatu propioaren banderari heldu dio, arlo sozioekonomikoan zetozkion kritiketan ez hondoratzeko. Hauteskundeak irabaziz gero, Kataluniaren autodeterminazioari buruzko erreferenduma antolatuko duela hitz eman du Masek, «legezkotasuna errespetatuz». Espainiako Konstituzioak eskubide hori aitortzen ez badu ere, Kataluniako Parlamentuak galdeketak egiteko lege bat onartuko duela hitzeman du.\nCiUk promesari eusten badio, esperotzekoa da parlamentuko diputatu gehienak autodeterminazioaren aldekoak izango direla. ERC Esquerra Republicana de Catalunya indartsu agertu da kanpainan; Catalunya Si herri plataformako aurpegi berriak baliatu ditu erakusteko alderdia bera ere aro berri batean dagoela, 2003 eta 2010 bitarteko hiruko gobernuak lagatako itzaletik aterata. CiUren politika neoliberalei muga jarriko dien alternatiba independentista gisa aurkeztu du bere burua. Hala ere, burujabetzaren izenean Masekin nahikoa kritiko ez izatea leporatzen diote.\nICV Iniciativa per Catalunya-Verdseko ekosozialistek, aldiz, ez dute horretan asmatu. Murrizketak salatu dituzte, baina autodeterminazioaren auzia bigarren planoan utzi dute; horregatik, epelkeria leporatu diete bi aldeetatik. Joan Herrera zerrendaburuak Greziako Syriza alderdi ezkertiarreko Alexis Tsipras izan du alboan kanpaina amaieran: hark ohartarazi du Andonis Samaras Greziako presidenteak ere «ahaztua» duela kanpainan iragarritako burujabetza, bozak irabaziz geroztik «sistema finantzarioari saldu» diolako.\nPSC ere lekuz kanpo gelditu da burujabetzaren inguruko eztabaidan. Erreferenduma babestuko duela Espainiarekin adostuta egiten bada, baina burujabetzaren aurka bozkatuko duela iragarri du Pere Navarro hautagaiak. Independentziaren ordez, federalismoa proposatu du, baina beranduegi sartu du hirugarren aukera dagoeneko markatuta dagoen joko zelaian: inkestek inoizko beherakadarik handiena iragartzen diote.\nHerenegun egin zuen alderdi sozialistak kanpaina amaierako ekitaldi nagusia, Bartzelonako Fira 2 eremuan. Alfredo Perez Rubalcaba PSOEko idazkari nagusia ere bertan izan zen. «Espainiaren parte izaten jarraitzeko» laguntza eskatuz, esperotako promesa atera zion Navarrok hari: «Alemanian eta AEBetan funtzionatu duen ereduak egingo gaitu sendo: federalismoak», esan zuen Rubalcabak.\nEzkerrari ñabardura gehiago ematera dator CUP Candidatura d’Unitat Popular; politika «kaletik» egin behar dela ulertuta, azken urteotan udal hauteskundeetara aurkeztu da soilik. 2011ko udal bozetan 62.000 boto lortu zituen, eta gaur egun lau herritako alkatetza du. Nagusiki ERCrenak ziren botoak dira horiek.\nPP eta Ciutadans, berriz, geroz eta ahulago entzuten diren ahotsak bihurtu dira kanpaina honetan. Kataluniaren independentzia mehatxu gisa agertu dute kanpainan, Espainiaren diskurtsoari helduta. CiUk «inoizko kanpainarik zikinena» egitea leporatu dio PPri; kanpainako azken astean El Mundo egunkariak ustezko ustelkeria kasu batean nahastu ditu Mas eta Jordi Pujol Kataluniako presidente ohia. CiUkoek atzoko ekitaldian ere aipatu zuten auzia: Pujolek «arma ez konbentzionalak» erabiltzea leporatu zion Espainiari.\nAlderdi guztiek bat egiten dute: biharkoa mugarria izango da Kataluniaren historian. Aldarri independentistak gainezka egin die denei; hura bideratzen asmatzea izango da hemendik aurrerako erronka.\nKataluniaren independentziaren alde edo kontra\nAutodeterminazio galdeketaren alde edo kontra.\nGiro horixe dago azkeneko pare bat hilabeteetan han. Gutxi izan dira erdibideko esanak; PSCrenak kasu, legezko galdeketa eskatuz.\nINDEPENDENTZIAREN ETA GALDEKETAREN ALDEKO ESANAK\nArtur Mas (CiUren lehendakarigaia eta jarduneko Generalitateko lehendakaria)\n– “Espainiatik egurra, ostikoak eta kolpeak baino ez ditugu jasotzen”.\n– “Hauteskundeotan oso gehiengo argia behar dugu, ezohikoa. Madril, Brusela edo Washingtondik begiratzen gaituztenean, jakin nahiko dute ea lidergo indartsua dugun [estatua izateko] prozesua hasteko. Babes masiboa izaten badugu, ezingo gaituzte [Espainiako] auzitegiek eta Konstituzioak geratu. Bestela, tirrika-tarraka joango gara”.\n– “Urriaren 25eko bozetako emaitza garbia bada, Espainiako Gobernuak katalanen borondate demokratiko eta baketsua aintzat hartu beharko du”.\n– “Herri bat ezin da isilarazi beldurra erabiliz. Bide hori beste garai batzuetakoa da. Herrialde zibilizatu eta demokratikoetan jendeak hitz eginez eta negoziatuz ulertzen dio elkarri, bozkalekuetan herritarrek adierazitako borondatetik abiatuta”.\n– “Herritarrak ezin badira egon bere sentitzen duten Espainia batean, Kataluniak estatua behar du”.\n– “Ez goaz inoren kontra, gure etorkizuna prozesu propio baten bidez eraikitzera baizik”.\n– “Estaturik gabe, Kataluniak ezin du biziraun”.\n– Orio Junqueras (ERCren presidentegaia):\n“ERC izango da independentziarako bidean aliaturik fidelena, baina baita alternatiba soziala ere”.\n– David Fernandez (CUPen lehendakarigaia):\n“Sozialki, ekonomikoki eta politikoki salbuespen egoera batean gaude Katalunian. Aldaketarako, subiranotasun politikoa behar dugu”.\n– Ferran Requejo (Politika Zientzietako katedraduna):\n“[Independentziarako] Bidea egitera goaz, eta uneren batean legeetatik kanpo aritu beharko dugu”.\n– ANC Biltzar Nazional Katalana:\n“2012an gertatu da 2013an egin nahi genuena; [independentziaren bidean] asko egin dugu aurrera”.\nINDEPENDENTZIAREN ETA GALDEKETAREN KONTRAKO ESANAK\n– Mariano Raxoi (Espainiako gobernuburua, PP):\n“Hemen ez da izango hausturarik eta borrokarik. Katalunia Espainia da, eta Espainia katalanena ere bada. Bereiztuta, guztiok galtzen dugu”.\n– Alberto Ruiz Gallardon (Espainiako Justizia ministroa):\n“Espainiako Konstituziorik gabe, Generalitaterik eta Kataluniako Legebiltzarrik ez litzateke egongo. Konstituzioa betetzea instituzio katalanak defendatzea da. Auzitegien aginduen aurka egiten bada, delitua egiten da”.\n– Soraya Saenz de Santamaria (Espainiako presidenteordea):\n“Eskura ditugun tresna juridiko eta judizial guztiak erabiliko ditugu erreferendumaren aurka”.\n– Alicia Sanchez Camacho (Kataluniako PPren presidentegaia):\n“Masen proiektua aurrera badoa, Kataluniako gizartean haustura zibila gerta daiteke”.\n– Joaquin Almunia (Europako Batzordeko Ekonomia komisarioa)\n: “Ez dago zalantzarik: EBko estatu batetik bereizten dena, EBtik kanpo geratzen da”.\n– Juan Carlos Borboikoa (Espainiako erregea):\n“Ameskeria da [independentzia] jarraitzea. Guztion artean aukeratu dugun eredu demokratikoa eta soziala defenditzeko garaia da”.\n– Felipe Gonzalez (Espainiako gobernuburu ohia, PSOE):\n“Espainiako inongo lurraldetan ez da independentziarik izango”.\n– Jose Maria Aznar (Espainiako gobernuburu ohia, PP):\n“Katalunia ez da batuta egongo, ez bada Espainiakoa. Abertzaleek arazoa ez dute Espainiarekin, zuzenbide estatuarekin daukate”.\n– Alejo Vidal Quadras PPko europarlamentari eta Europako Legebiltzarreko presidenteordeak brigadako jenerala —ahal bada, Guardia Zibilarena— presta dezala eskatu zion irailean Espainiako presidenteari, Kataluniako independentzia prozesua geldiarazteko.\n– AME Militar Espainiarren Elkartea:\n“Indar armatuek esku hartu behar badute [Espainiako] lurralde batasuna, burujabetza eta independentziari eusteko”.\n– Gonzalo Moliner (CGPJ Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko presidentea):\n“Estatuak baditu zigor tresnak Mas geratzeko”.\nHASI DA EZTABAIDA


Aholkuak - Bizikletaz - Bizikletaz\nTxirrindularientzako aholku batzuk\nEman nahi diozun erabilerara ahalik eta gehien egokitzen den bizikleta mota erabili.\nGure bizikleta garraiobide gisa erabiltzeko behar bezala hornituta dagoela ziurtatzeko, komeni da bizikletak honako osagarri hauek izatea:\nAurreko eta atzeko argiak (nahitaezkoak dira gauez eta tuneletan ibiltzeko).\nPedaletan, lohi-babesetan eta gurpiletan kaptadioptrikoak izatea, bestek gure bizikleta hobeto ikusteko.\nTxirrinak (legez nahitaezkoa edozein bizikletatan).\nFardelak garraiatzeko zakutoak.\nHiriarteko errepideetan gauez, derrigorrezkoa da jantzi islatzaile homologaturen bat erabiltzea, 150 metrora ikusgai dena.\n16 urtetik beherakoak bizikletan ibiltzean kaskoa jarri behar dute derrigorrez, eta baita ere txirrindulari guztiak hiriarteko errepideetan ibiltzean.\nErrespetatu beti zirkulazio-arauak.\nUtz ezazu zentzuzko distantzia espaloiraino eta aparkatuta dauden autoetaraino, eta saiatu erreiaren erditik ibiltzen. Eskubiko erreia ziurragoa izaten da.\nErrespeta itzazu oinezkoak. Gogora ezazu beraiek dutela lehentasuna. Hortaz, moteldu abiadura eta ez gidatu era zakarrean, inor ez ikaratzeko.\nKontratatu aseguru-poliza bat. Onena erantzukizun zibileko aseguru bat izatea da, hirugarrenei eragindako kalteak estaliko dituena eta, istripua gertatuz gero, defentsa juridikoa eskainiko dizuna.\nKontuan izan, halaber, etxeko aseguru polizek bizikletak eragindako erantzukizun zibila estaltzen dutela askotan.\nKaskoa jartzeak ez du eragotziko istripua izatea, baina lesio larriak gertatzea eragotz dezake batzuetan.\nErabiltzea erabakitzen baduzu, gogoan izan behar bezala doitu behar duzula, benetan babestu zaitzan. Ez ahaztu kaskoa hondatu egiten dela denboraren eta erabileraren poderioz; horregatik, aldatu egin behar da 4-5 urtean behin gutxi gorabehera.\nPrestatu ezazu zure ibilbidea\nIbilbide ziurrenak aukera itzazu, hala nola, bidegorriak, trafiko gutxiko kaleak, eta abar.\nGauez bizikletan ibili\nGauez ibiltzeko, inoiz ez da ahaztu behar ezen, bizikletaz ibiltzean, ikusi behar dugula eta bestek gu ikusi behar gaituztela. Horregatik, aurreko eta atzeko argiak eramatea komenigarria da. Gainera, nahitaezkoak dira gauez edo tuneletan ibiltzeko.\nDinamozko argien ordez pilazkoak erabiltzeak duen abantaila da gelditzen garenean funtzionatzen jarraitzen dutela eta, hortaz, semaforo baten aurrean geldirik egonda ere, atzekoek ikusten gaituztela.\nBadira, halaber, atzeko eta aurreko argi finkoen modelo batzuk, kondentsadore bat dutenak, geldirik egonda ere minutu batzuetan argia ematen jarraitzen dutenak.\nErradioetan kokatuta egoten diren kaptadioptrikoei esker, ikusgarriak gara albo batetik.\nArgi gutxi dagoen bideetan ibili behar baduzu gauez, komenigarria izan daiteke txaleko islatzaile bat ere erabiltzea.\nBizikleta nola aparkatu\nEgunez edo gauez aparkatzen baduzu, hobe aukeratzen baduzu jende asko dabilen edo pasadizokoa den leku bat, argiztatuta dagoena eta urrutitik ikusten dena.\n“Txirrindularientzako baliabideak” izeneko atalean Gipuzkoan dagoen aparkaleku eskaintza aurkituko duzu.\nDenbora laburrez aparkatzeko\nU formako giltzarrapoak dira gomendagarrienak, seguruenak eta erabiltzeko errazenak.\nOso ideia ona da bizikletan koadrorako giltzarrapo bat jartzea, koadroan bertan finkatzen dena eta giltza baten bidez segundu batzuetan bizikletaren atzeko gurpila blokeatzea ahalbidetzen duena\nFuntsezkoa da hiri-altzariak errespetatzea. Hortaz, saia zaitez zuhaitzetan, eserlekuetan, kale-argietan eta seinaleetan ez aparkatzen.\nDenbora luzez aparkatzeko\nDenbora luzez aparkatuta utzi nahi baduzu bizikleta, hobe leku itxi batean uztea, lapurretatik, bandalismotik eta eguraldi txarretik babesteko.\nZenbait osagarri interesgarri\nAbiadura-kopuruari dagokionez, hirian ibiltzeko bizikletak gutxienez 3 abiadura izatea gomendatzen da.\nZakutoek eta saskiek fardel txikiak garraiatzea ahalbidetzen dute, enbarazu edo desoreka dezaketen poltsak edo motxilak kargatu behar izan gabe.\nZakutoek bizikletako grabitate-zentroa jaistea eragiten dute, eta horrek egonkortasun handiagoa ematen du, saskiek ez bezala.\nKomenigarria da zakutoak iragazgaitzak izatea eta elementu islatzaileren batez hornituta egotea. Horrez gain, komeni da horiek bizikletaren koadroarekin giltzatzea, segurtasuna handiagoa izateko.\nEsekidura-sistemek (gurpiletako urkiletan edo zelan jarriak) erosotasuna eta bizikletaren kontrol handiagoa ahalbidetzen dizkiote txirrindulariari, zoruko irregulartasunak leundu egiten baitizkiote. Horien alde txarra da bizikletaren pisua zertxobait handitzen dutela.\nMerkatuan beste osagarri erabilgarri batzuk ere aurkitu ahal izango dituzu, hala nola pedaletarako puntakoak, ukabil ergonomikoak, atzeraispiluak, aulkitxoak, eta zamak eta haurrak garraiatzeko atoiak.\nZer arropa erabili? Osagarriak\nPedalei eragiten hasi eta gutxira, beroa sortzen dugu; hortaz, ez da komeni arropa gehiegi janztea izerdia ez botatzeko.\nEz izerditzeko helburuarekin ere, gomendagarria izaten da gorputza ukitzen duen jantzia material tekniko transpiragarri batekoa izatea, eta material horren gainean beste bat jar daiteke, haize kontrakoa edo berotzekoa.\nEuria egiten duenean, ehun iragazgaitzak eta transpiragarriak dituzten jantziak erabiltzea komeni da, edo estaltzen zaituen pontxo bat. Eraman beti bisera bat zurekin: euria ari duenean, ura zure begietan sartzea galaraziko du; eta eguzkia dagoenean, haren izpietatik babestuko zaitu.\nBeste elementu garrantzitsu bat eskularruak dira (ahal dela, haize-kontrakoa den ehunen batez eginak). Horien bidez, eskuak berotzeaz gain, eroriz gero, babestu egingo dizkizute, eta mugitzeak gorputzari transmititzen dizkion bibrazioak gutxitu egingo dizkizute.\nBizikletak kate-estalkirik ez badu, komeni da galtzak babesteko sistemaren bat erabiltzea, koipez zikindu ez daitezen. Galtzak babesteko aukera erraz bat galtzen muturra galtzerdian sartzea da; edo, bestela, arropa esekitzeko matxarda edo pintza soil batez heltzea edo zirrindola ireki batez estutzea.\nEra berean, galtzak busti nahi ez baditugu, komeni da eserleku edo zelaren azpian beti plastikozko poltsa bat eramatea, euria egiteko arriskua dagoenean zela estali ahal izateko.


Mediku-ikerketak Everesten gailurrean - Zientzia.eus\nHasiera » Artikuluak » Mediku-ikerketak-everesten-gailurrean\nMediku-ikerketak Everesten gailurrean\n2007/04/21 Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia\nBritainia Handiko mediku-talde bat Everestera abiatu da, giza gorputzak garaiera handietan nola erantzuten duen aztertzeko. Asmo horrekin inoiz antolatu den espedizio handiena da, eta emaitzak gaixo larriak tratatzeko lagungarriak izatea espero dute.\nXtreme Everest espedizioak helburu medikuak ditu.\n(Argazkia: Cadwell Xtreme Everest)\nEspedizioa martxoaren 17an abiatu zen Londrestik, eta partaideek apiril osoa emango dute kanpamentu nagusian, 5.300 metroko garaieran, esperimentuak egiten. Medikuez gain, berrehun boluntariok ere egingo dituzte probak, eta ikertzaile-talde txiki bat, berriz, tontorrera joatekotan da maiatzean, han ere probak egiteko.\nEspedizioak xede zientifikoa badu ere, nolabait, ikuskizuna ere bada. BBCk , adibidez, espedizioari buruzko Xtreme Everest dokumentala emango duela udazkenean aurreratu du. Bitartean, ia zuzenean eta hainbat bidetatik (irratiz, telebistaz nahiz Internetez), espedizioari jarraipena egiteko aukera ematen du. Interneten, esate baterako, kanpamentu nagusira iritsi baino lehen, partaideren batek dagoeneko adierazi du nekea eta arnasa hartzeko zailtasuna sentitu dituela.\nBaina horixe da espedizio honen helburua; komunikabideetan egotea lagungarria izango da espedizioa aurrera eramateko dirua lortzeko, baina, berez, oxigeno-gabeziaren ondorioak aztertu nahi dituzte, gero, oxigeno falta duten gaixoak tratatzeko bide berriak aurkitzeko. Eta Everest mendia laborategi paregabea da oxigeno-gabeziaren eragina neurtzeko.\nGaraierak eta ariketa fisikoak organismoan duten eragina neurtzen.\nMendian gora egin ahala, aireak itsas mailan duen oxigeno-kontzentrazio berbera du, % 21, baina atmosferaren presioa eta dentsitatea gutxitu egiten dira. Horren ondorioz, itsas mailan baino oxigeno gutxiago heltzen da biriketara. Zelulek behar baino oxigeno gutxiago dutenez, hipoxia izateko arriskua sortzen da, hau da, zirkulazio-aparatuan, arnas aparatuan eta garunean arazo larriak agertzeko arrisku handia dago.\nAntzeko zerbait gertatzen zaie zaintza intentsiboetan dauden paziente askori. Sarritan, gaitz baten edo bestearen erruz odolean oxigeno gutxiegi dutelako egoten dira hain larri. Espedizioko mediku eta erizain gehienek zaintza intentsiboetan egiten dute lan; hortaz, Everesten gora egin ahala nabaritzen dituzten aldaketak ardura bereziz aztertuko dituzte, hortik pazienteentzat ondorio onuragarriak ateratzea espero baitute.\nBeharbada, batek baino gehiagok galdetuko dio bere buruari zergatik ez dituzten egiten proba horiek laborategian. Izan ere, badaude oxigeno gutxiko atmosfera nahierara simulatzen duten ganberak. Alabaina, espedizioaren antolatzaileen esanean, ikerketa handia denez, zehatzagoa eta praktikoagoa da mendian egitea, laborategian aritzea baino.\nBatetik, zenbat eta parte-hartzaile gehiago izan esperimentu batean, orduan eta errore txikiagoa dago emaitzetan. Espedizio horretan, berrehun kidek baino gehiagok parte hartzen dute, emakumezkoak zein gizonezkoak, eta adin guztietakoak. Tartean, 6-13 urte bitarteko bederatzi haur ere izango dira kanpamentu nagusian.\nBestetik, parte-hartzaileek asteak emango dituzte mendian, eta ganbera batean hainbeste denbora igarotzea ikaragarri zaila da. Hala ere, espediziokoek erabili dituzte halako ganberak, arnasa hartzeko aparatuak, maskarak, neurgailuak eta bestelako tresnak probatzeko.\nOrEveresten tontorrean ere egingo dituzte mediku-azterketak.\nDena dela, osasun-azterketak garaiera handian egitea ez da itsas mailan egitea bezain erraza. Esaterako, espediziokoek odoleko oxigeno-kontzentrazioa neurtu nahi dute Everesten gailurrean, baina badakite ez dela ospitalean bezain erraza izango.\nMendi-tontorrean , odolak presio altuan zirkulatzen du pareta meheko arterietatik, eta zero azpiko tenperaturekin eta kondizio aldakorrekin, odola ateratzea zaila eta arriskutsua ere bada. Besteak beste, tronbosia edo odol-jarioa eragiteko arriskua dago. Hori saihesteko, neurri bereziak hartuko dituzte.\nKanpamentu nagusian, berriz, ez da hain zaila izango odol-laginak hartzea. Hala, boluntarioen oxigeno-kontzentrazioa neurtuko dute, gorputzaren atal desberdinetako ehun eta arterietan, ariketa egiten duten bitartean, gorputzak odola nora bideratzen duen jakiteko.\nOdolaz gain, birikak ere aztertuko dituzte. Hain zuzen, oxigeno faltagatik biriketako edema sortzea nahiko ohikoa da garaiera handietan; ez bada garaiz tratatzen, heriotza sor dezake. Zer geratzen den aztertzeko, ekokardiografo bat erabiliko dute. Tresna horren bidez, bihotzaren eta hara iristen diren hodi nagusien odol-fluxua ikusiko dute, eta birikei nola eragiten dien ikertuko dute.\nNoski, garuna ere izango dute ikergai. Askoren ustez, altueretako gaitzaren sintoma asko garuneko edemaren ondorio dira. Garuna handitu egiten denez, ez da garezurrean sartzen, eta horrek buruko min handia, oreka-galera eta azkenean heriotza sortzen ditu. Espedizioko medikuek garezur barruko presioa neurtuko dute, eta infragorri-espektrometria erabiliko dute garunaren oxigeno-maila aztertzeko.\nAzkenik, azterketa genetikoak egingo dituzte, kondizio gogorretan irauteko abantaila ematen duten geneen bila. Mendizaleen DNA ez ezik, Tibeteko biztanleena ere ikertu nahi dute, jakiteko zerk egiten dituen hain ‘gogorrak’.\nEspedizio handia da, asmoa ere bai. Orain, emaitzak espero bezain baliagarriak izatea besterik ez da falta.


Jost Gippert, euskararen sustatzaile Alemanian (Elkarrizketa) – Elena Martínez Rubio - EIZIE\nEditoriala – Karlos del Olmo\nPoesia asturiarra – Karlos del Olmo\nItzultzaile bat Euskaltzaindiko talaiatik berbetan: Andres Urrutia (Elkarrizketa) – Karlos del Olmo\nJost Gippert, euskararen sustatzaile Alemanian (Elkarrizketa) – Elena Martínez Rubio\nTxillardegiren omenez – Karlos del Olmo\nItzulpengintzaren baitako nire ibilbidea – Xabier Mendiguren Bereziartu\n“Dena da funtsean translazioa”: Joseba Sarrionandia eta itzulpena – Aiora Jaka Irizar (UPV/EHU)\nEuskal literatura itzuliari buruzko tesia – Elizabete Manterola (UPV/EHU)\nDuela hamazazpi urteko itzulmoldeak Julio Cortázarren Hegoaldeko autopistan – Iñigo Roque Eguzkitza\nZelestina tragikomediako esaera zaharrak XXI. mendean euskaratzea: Joxe Antonio Sarasolaren itzulpen estrategiak – Karlos del Olmo\nBAKUN Itzulpen eta Argitalpen Zerbitzuaren zuzenketa prozesua – Joseba Ossa\nGaztetako Beckett bat. Sueño con mujeres que ni fu ni fa itzultzearen inguruko gogoetak – Jose Francisco Fernandez. Almeriako Unibertsitatea\nProzedura penaletan interpretatzeko eta itzultzeko eskubideari buruzko zuzentaraua: edukia, aplikazio eremua eta ondorioak – Josu Barambones (UPV/EHU)\nItzulpenak egiteko kode irekiko eta doako laguntzak – Elena García\nItzulpengintzako liburu-aldizkarien berri – Xabier Mendiguren Bereziartu\nSenez 43 (2012) »\nData: 2012ko iraila\nJost Gippert, (Winz-Niederwenigern, Alemania, 1956), Frankfurteko Goethe Unibertsitateko katedraduna Hizkuntza Zientzia Konparatuen Sailean eta Georgiako Tbilisiko Unibertsitateko honoris causa doktorea, ibilbide luzea egina da hizkuntzen ikerketaren arloan. Nekez aurkitu liteke inor, berak baino hizkuntza gehiago ezagutu eta ikertu duenik. Bere bibliografia oparoan, hizkuntzen tipologia hutsaz haratago doazen beste kultura alderdi batzuk ere jorratu ditu, hala nola ohitura zaharrak, tokian tokiko egutegi bereziak, zenbatzeko sistemak edota elezaharrak… Testu zaharren digitalizazioari begira berriz, aitzindaria dugu laurogeiko hamarkadaren hasieratik. Honezaz gain, euskararen sustatzailea izan da, eta bada, Frankfurteko Goethe Unibertsitatean.\nBere bulegoan topatu dugu Jost Gippert, antzinako liburuek, ordenagailu berriek eta Georgiatik ekarritako oroigarri bitxiek inguraturik. Frankfurteko Bockenheim campus bazterrean dagoen hiru solairuko etxe txiki eta zahar honetan, Kaukasologia saileko eskolak ematen dira… euskara eskolak barne. Izan ere, euskara-irakurletza berri bati eman zitzaion hasiera hemen 2011ko udazkenean Etxepare Institutuaren bidez, han lehendik euskara irakasten bazen ere. Ikasgeletan, Georgiako afixak Euskal Herrikoen ondoan ikusi ditugu. Zer dela-eta euskara berriro ere hizkuntza kaukasiarren artean? Ez al dute zientzialariek hizkuntza bion senidetasunaren aldeko hipotesia aspalditik erabat baztertua?\nEz dakit inor ote dagoen zuk baino hizkuntza gehiago dakienik edota zuk bezain ondo ikuspegi orokor bat eman dezakeenik hizkuntzen konparazioaren arloan. Zure bilakabide akademikoa eta bibliografia aberatsa bezain espezializatua ikusi besterik ez dago. Ezingo genituzke hemen aipatu ikertu dituzun hizkuntza horiek guztiak, desagertuak nahiz gaurkoak. Nola sortu zitzaizun hizkuntzak ikasteko grina?\nHaurtzaroan hain zuzen, eskolara baino lehen, etorkinak Alemaniara etortzen hasi zirenean. Ondo dut gogoan, hiru urte-edo nuela, lehen hitz arrotzak Espainiako etorkin bati entzun nizkiola gure auzoan. Jakin-min handia piztu zidan hark. Berehala hizkuntzen arteko antzekotasunak bilatzen hasi nintzen nire kabuz eta hizkuntzak ikasten. Aitak errusierazko ikasliburu bat oparitu zidan eta errusierari ekin nion. Eskolan berriz, latina, ingelesa, frantsesa izan genituen ikasgai. Beti liluratu izan nau hizkuntzak euren artean konparatzeak, eta desberdintasunak eta balizko berdintasunen bila abiatzeak. Horixe da gure ikerketa arloan egiten duguna, hizkuntzalaritza konparatzailean alegia. Indologia, Japonologia eta Sinologia ikasi nituen gero Unibertsitatean, Indoeuropar hizkuntza-zientziaz gain. Azken honek, ezaguna denez, sanskritoa, greziera, hizkuntza iraniarrak, zeltak, eslaviarrak… eta beste hainbeste hartzen ditu barne. Indoeuroparrak ez direnak ere ikasi ditut: fino-hungariarrak bezalakoak esaterako, benetan desberdinak direnak, azkenik kaukasiar hizkuntzei ekiteko. Euskara, berriz, 1988an hasi nintzen ikasten, zu ezagutu zintudanean, Berlingo Unibertsitatean euskara mintegi bat antolatu genuen hartan.\nBai, interesa banuen nonbait, baina ordura arte euskarara hurbiltzeko aukerarik ez, nire ikasketa eta ibilbideagatik. Eta euskara horren desberdina izanda…\nNoiz hasi zinen kaukasiar hizkuntzak ikasten?\nUnibertsitateko ikasketak, 1977an bukatu nituen. Ondoren, Berlingo Unibertsitatean eman nituen urte batzuk irakasten, beste hiru urte Austrian… 1979an hasi nintzen kaukasiar hizkuntzak ikasten, gutxi gorabehera. Hizkuntzen azterketari begira bi alderdi dugu: batetik, alde historikoa edo genetikoa; bestetik, tipologikoa. Zentzu honetan (hau da, egitura edo tipologia aldetik) hizkuntza kaukasiarrak euskara bezain urruti daude hizkuntza indoeuroparretatik, nahiz eta aipatu dudan ikuspegi genetikotik, ezin izan den ezer frogatu bion arteko senidetasunari begira.\nBadira oraindik hipotesi horretan sinesten dutenak, bai Euskal Herrian bai Kaukason, tesi hori oinarritzeko oso datu gutxi duten arren. Ezin liteke zehazki esan zenbat datu behar den halako teoria bat frogatutzat emateko, baina nire ustez, dauzkaten hitz gutxi horiek, hots, esanahi bereko edo antzeko hitz horiek, oso urriak dira. Gutxiegi. Horrela ez dago ezer frogatzerik. Noizbait bi hizkuntzok senide izan zirela sinistu nahi bagenu ere, banaketa aspaldi izango zen historikoki ikusita. Bakoitza bere aldetik garatuko zen gero, hain neurri handian, non gaur oso-oso urruti dauden elkarrengandik. Une honetan, ez dago identitate historikorik frogatzerik. Demagun sanskrito eta alemana alderatu nahi ditugula. Hor badugu hiztegiaren ehuneko berrogei bat komuna dena. Hau ez da gutxi, alderantziz, duela zazpi mila urte bananduko zirela gogora ekarrita… edo gehiago, batek daki, demagun duela hamar mila urte. Beste hizkuntza batzuk alderatzen baditugu aldiz, ehuneko askoz ere txikiago bat dute komun… noiz izango ote ziren bat euskara eta kaukasiar hizkuntzak? Duela ehun mila urte? Zaila da ezer frogatzea. Esan bezala, antzekotasun tipologikoa eta frogagarria den identitate historikoa ez dira gauza bera.\nIndoeuropar hizkuntzak hizpide harturik, oso eremu zabalean barreiatu ziren hauek, azpifamiliak sortuz. Zein da hobekien aztertu den hizkuntza eskualdea?\nAlderantziz erantzutearren, albaniera ez da oraindik behar bezala ikertu, adibidez. Hizkuntza honek oso eragin handia jaso du historian zehar inguruko hizkuntzetatik. Indoeuropar jatorriko ondare komunetik hondar txiki-txikia geratzen zaio. Superestratu handia du-eta. Une batean indartsu eta kulturan nagusiago den hizkuntzatik hartutako maileguek osatzen dute superestratua, hala nola euskarak latinetik mailegatutako hitzek. Albanierazko superestratu hau hortaz, inguruko hizkuntzetatik mailegatuak izan diren hitz horiek guztiek osatzen dute: erromatarren arrastoak dauzka, greziarrenak, eslaviar herrienak, turkiarrenak… Fenomeno honek mugatu egiten gaitu, eta gramatika egituretara jo behar izaten dugu ezinbestez. Hau guztia gutxi balitz, oso berandukoa da albanieraz idatziz jaso dena. Berrehun- hirurehun urte baino ez du. Antzeko zerbait gertatzen da euskaraz ere, nahiz eta honen dokumentazio idatziak bostehun bat urte izan. Albanieraz, dokumentatu gabeko oso tarte luzea dugu, zoritxarrez.\nIndoeuropar hizkuntza horietako bakoitzaren barruan, zenbat egotzi behar zaion substratu ezezagun zaharrari ongi finkatu al da?\nBai, nahiz eta batzuetan, iberiar penintsulan kasu, toki-izen aurrerromatarrak, edo patronimikoak edo banako hitz batzuk baino ez ditugun eskura. Hauek iberiarrak edo zelta-iberiarrak izan daitezke, edo baliteke guztiz ezezagunak zaizkigun beste hizkuntza batzuetakoak izatea ere. Latinismoak, noski, superestratukoak dira eta corpusaren beste alorretan topatzen dira.\nHala eta guztiz zera esan dezakegu: substratu ezezagunekoak diren askoz ere hitz gehiago aurkitzen dugula hizkuntza germaniarretan, hizkuntza eslaviarretan baino. Jatorri iluneko hitzez ari gara, hots, indoeuropar familiako kide diren aldetik argitu ezin dugun jatorri bateko hitzez. Berdin gertatzen da armenieraz, grezieraz, latinez… Hauetan, Mediterraneoko hizkuntza ezezagun aurrerromatarrek utzi zuten beren arrastoa eta frogatu gabeko osagai asko ditugu oraindik.\nItaliar penintsulan, hizkuntza desagertu handi bat ezagutzen dugu, bederen: etruskoa, hain zuzen. Etruskoak frogatu daitezkeen aztarnak utzi zizkion latinari. Ez pentsa asko direnik ere. Laburbilduz, ikertutako hizkuntza indoeuropar guzti-guztiotan hitz asko eta asko dauzkagu oraindik jatorri ezezagunekoak direnak, bai.\nUste al duzu hizkuntzalariek ahozko ondareari, dialekto edo idatzi gabeko tokian tokiko hizkerei zor zaien garrantzia eman dietela hizkuntzak ikertzeko orduan? Ez al daude idatzitakoari lotuegi? Ezin al dira hiztun horien hizkera arkaikoan hitz zaharragoak topatu eta substratuari buruz baliagarriak diren ondorioak atera?\nArgi dago idazketa agertzen den unetik dialektoak berdindu edo hondoratu egiten direla. Hala gertatu zen Antzinako Grezian ere. Atenasko greko estandarra agertu bezain laster, tokian tokiko hizkeraz idazteari utzi zitzaion. Fenomeno arrunta dugu hau. Guk, berriz, konparaketak egiten ditugunean, dokumentu zaharretara jo behar izaten dugu; betiere forma zaharrenen bila. Ez lukeelako inongo zentzurik hizkuntzak, gaur diren bezalaxe, alderatzeak. Horregatik bilatzen ditugu forma idatzi zaharrak. Erdi Aroko alemana sanskrito zaharraren aldean ipintzen dugu, inola ere ez gaurko aleman estandarra edo batua Indiako hizkuntza moderno baten aldean. Irango hizkuntzetan ere, bide batez esanda, gauza asko dago egiteke.\nGaurko Frantziak hartzen duen eremu geografikoa ongi aztertu al da? Frantsesa ez diren hizkuntzez gain, hizkuntza zahar ezezagunen arrastoak patois delakoetan bilatu litezke, esaterako?\nDialektoak, oro har, desagertzen ari dira. Alemanian berdin gertatu da. Frantziako Errepublikak eraman duen politikarengatik ia ez dago patois zaharrik, aldagai berriak agertu badira ere. Errazago litzateke Kanadako kolonietara joatea eta bertan gorde den frantses zaharra aztertzea. Dena den, nahiko ongi ikertua izan da galoen substratua frantses hizkuntzaren barruan. Erromanisten belaunaldi asko aritu da-eta hortaz. Argi dago bertako substratu zelta, iberiar penintsulako substratu zelta baino aberatsagoa dela. Euskal substratua aztertzeari dagokionez bestalde, Okzitanian eta Katalunian gehiago bilatu beharko genuke.\nZure ibilbidean mugarri izan den beste gai batera aldatuz: laurogeiko hamarkadako lehen urteetan digitalizatzen hastearen beharraz konturatu zinen. Aitzindari izan zinen zeregin horretan, hizkuntzen arloan.\nBai, laurogeiko hamarkadaren erdialdea baino lehen ia ezinezkoa zen digitalizazioaz pentsatzea. Guri orduan avestiera hiztegi bat egitea bururatu zitzaigun. Avestiera Irango hizkuntza zaharrena da. Eta nik zera esan nuen hasieratik: ez zuela inongo zentzurik hiztegiak lehengo moduan egiten jarraitzeak. Fitxak eskuz egin beharrean, hitz bat non agertzen den adierazteko papertxoen gainean etiketak eta ohartxoak ipini ordez…, digitalizatzen hasteko proposamena egin nuen, hiztegigintzan funtzio automatiko horiez baliatu ahal izateko.\nNirea oso ikuspegi berritzailea zen garai hartan, antza, eta proposamena atzera bota zidaten; inork ez zidan sinistu. Sonja Gippert, nire emaztea, hizkuntzalaria da ere, eta berarekin batera aurrera jarraitzea erabaki nuen. Ordenagailu bat gure kabuz erosi behar izan genuen orduan, unibertsitatean ordenagailurik utziko ez zigutela ikusirik.\nOrduan alfabeto desberdintasunengatik ere izaten ziren oraindik arazo handiak informatikan. Guk apustu hori egin eta hiruzpalau urte eman genuen avestiera testu bat osatzen.\nHorrelakoak ordenagailuak lagunduta egingarriak zirela ikusi zenean, lankide batzuk bildu ginen 1987an, aurrerantzean elkarrekin lan egiteko xedeaz. Zertarako ibiliko ginen bakoitza bere aldetik digitalizatzen? Gure lana denon eskuragarri jartzea zen kontua, indarrak alferrik ez galtzeko. Horrela sortu zen, hain zuzen, gaur oraindik gorpuzten darraien Titus izeneko gure proiektu digitala. Dagoen datu-base handiena da, indoeuropar testuei dagokienez.\nTestu indoeuroparrekin hasi, inguruko hizkuntzetara jo gero eta azkenik kaukasiar hizkuntzei ere ekin genien. Urteekin batera, laurogeiko hamarkadaren bukaeran alegia, mundu osoan zehar hasi ziren burutzen gurea bezalako proiektuak, hizkuntza desberdinei begira. Gaur datu horiek guztiak bateratzeko sare bat besterik ez da behar, eta sare hori badugu, honezkero.\nBai, hasieratik egon nintzen sinistuta handik hamar urtetara arrunta izango zen zerbait egiten hasia nintzela. Nire aurreikuspen hau bete egin zen, bete ere.\nBitartean, banako hizkuntza batzuk erabat digitalizatuta dauzkagu, lehen urratsa avestiera izan zen, esan bezala, bitartean vediar edo sanskrito zaharraren hiztegia, hogei bider gehiago dena avestierazkoa baino… Ameriketan grekoa eta latinaren inguruan dihardute, adibidez. Behin digitalizatzea burutuz gero, dauden beste aukerak ikertu behar izaten dira informazio osagarria eransteko, hitzak xedatu edo definitzeko, bilaketak egiteko… Eta hizkuntzen gramatikak desberdinak direnez, bide bat bilatu behar izaten zaio hizkuntza bakoitzari ordenagailuaren hizkerara moldatzeko, bilaketa bereziak bideragarriak izan daitezen. Hau ez da erraza izaten.\nOinarri metodologiak landu eta segurtatu beharko lirateke sistematikoki, esan nahi baita hizkuntzen konparaketari dagozkion metodoak erabiliz. Duela bi mila urte egingo zen euskara berrosatu beharko genuke, hau da, erromatarrek eragina izan baino lehenagoko euskara hura. Latinezko elementu horiek hizkuntzatik kanporatuz batetik; baina gauzak nola eta zertan aldatu diren jakiteko elementu horiek lagungarri izango zaizkigula ahaztu gabe, bestetik. Hortaz, latinetik datozen elementuak zein egiturak, latinetik ez datozenekin konparatu beharko genituzke.\nHorrezaz gain, badugu gauzen egoera ezagun bat, duela bostehun urteko testu idatziei esker. Izan diren aldaketak aztertzea da kontua, zer aldatu den testu horietatik hona euskalkiei begira. Hau guztia ez da behar bezain sistematikoki egin.\nAditz forma zaharrak berrosatzera helduko bagina, hauen bilakabide fonetikoa ongi ezagutuko bagenu, hau da, fonemak elkarrengandik urruntzearen fenomenoa, edo alderantziz, fonemek bat egitearena, euskara zaharraren irudi hobea izango genuke konparaketak egiteko orduan. Baliteke duela bi mila urte banakako osagaiak argiago izatea gaur baino. Hainbat ez baitira honezkero ondo bereizten, aipatutako bilakabide fonetiko horrengatik.\nMitxelenak Fonética Histórica Vasca izeneko liburuan egin zuena?\nBai, baina lan handia dago egiteke. Berrosatze hori litzateke oinarri metodologiko bakarra konparaketak egiteko unean. Ez da zentzuzkoa gaurko osagaiak alderatu nahi izatea, berdin euskalkienak edo batuarenak. Edozein modutan edo ausaz aukeratutako hitzak elkarren ondoan ipintzea ez baita bide zientifikoa. Lan hori egin eta gero izango gara gai hizkuntzak alderatzeko, kidetasunak bilatzeko, berdin ipar Afrikakoetan zein kaukasiarretan. Izan ere, beti dugu hor galdera hori, ea euskararen senide-hizkuntza guztiak desagertu ote diren. Theo Venemann irakasleak teoria bitxi bat du: noizbait hemen, Alemanian, euskara egin zela. Baina betiko hutsa egiten du: euskara, edo duela bi edo lau mila urteko hizkuntza hura nolakoa izango zen aztertzen hasi baino lehenago, gaurko edozein hitz hartu eta konparaketak egiten hasten dela.\nMilaka urte igaro dira euskaldun haiek hona helduko zirenetik… Zenbat eta ulergarriagoa den forma bat, hainbat eta gutxiago fidatzen naizen ni, horrenbeste mila urte tartean izanda formak erabat desitxuratzen direlako. Adibide bat ematearren: sanskritoz sutra hitzetik (testua edo haria esan nahi du), Maldibietan u hitz labur-laburra besterik ez da geratu, erro beretik eratorria. Horretxegatik ez dut konparaketa erraz horietan sinesten, metodorik gabe egiten direlako.\nZer esan daiteke hizkuntzen aldatzeko abiaduraz?\nFaktore askorekin du zerikusia. Badira forma zaharrei irmo eusten dieten hizkuntzak, beste batzuk berriz, arin-arin aldatzen dira. Arrazoiak ugari ohi dira, kulturalak eta bizimoduari lotuak ere bai: hiri handietako hiztunek aldatzeko joera handiagoa dute, beste kontuetan ere gertatzen den bezala. Nekazariek berriz, hobeto, gordetzen dituzte ohiturak. Hiztun gutxiko hizkuntzak ere, kontserbatzailegoak izaten dira. Inguruarekiko harremana beste faktore bat izan daiteke aldakuntzari erreparatzeko orduan. Finlandierarena harrigarria da oso, harreman ugari izan baitu Baltikoko hizkuntzekin, bai eta germaniar eta eslaviarrekin. Era berean, hizkuntza germaniarretan baino hitz zaharragoak topa ditzakegu egungo finlandieraz. Hau da, behin hitza mailegatuz gero, hitz horiek ez dira asko aldatu, finlandiarren kulturagatik-edo.\nEz du beti zertan izan. Indoeuropar hizkuntzek hamartarra zuten duela 7.000 urte, hau ez da gutxi. Baina zenbait hizkuntza indoeuroparrek hogeitarra bereganatu zuten. Substratuarengatik, segur aski. Hizkuntza zeltak kasu, gaurko frantsesean arrastoa utzi dutenak. Danieraz ere badago hogeitar sistema. Zer fenomeno dugu hemen? Sistema hogeitarraren hondar horiek direla-eta, badirudi hogeitar sistema Atlantikoko kostaldean egon zela zabaldua. Beraz, litekeena da bertan hogeitarra erabili izana, indoeuroparrak iritsi baino lehen. Eta, segur aski, euskara edo euskarekin zerikusia zuten hizkuntzak egingo zirela bertan.\nErgatibitatea ere hor dago oso-osorik, ezta?\nKaukason badira hiru ergatibitate mota edo sistema gutxienez, hirurak oro desberdinak. Ergatibitatea izateak ez du zertan euskararen senidea esan nahi, alabaina, munduko beste hizkuntza batzuk ere ergatiboak baitira; Europan, dena den, euskara eta kaukasiar hizkuntzak bakarrik. Ergatibitatea asko mudatzen eta eraldatzen da denborarekin batera, inguruko hizkuntzen eraginen arabera. Hizkuntza batzuk ergatibo bihurtu dira historian zehar, beste batzuk ergatiboa galdu duten bitartean. Honi buruz, denetarik ikusia eta frogatua izan da, irudikatu litezken tarteko fase guztiak barne. Ezohikoa da, ordea, nola eutsi dion euskarak ergatibitateari, hizkuntza ez ergatiboek inguratuta bizi izan den arren. Hor dago gakoa eta honek ere argi erakusten digu euskararen zahartasuna.\nEta bizidunak eta bizigabeak bereizteko sistemaz zer diozu?\nLehentasunik ez du hizkuntza baten sistemaren barruan. Ez da gai nagusi bat, garrantzitsua bada ere. Mapa tipologiko bat egin nahi badugu, denetarik topatuko dugu, edota arrazionalak direnen eta ez direnen arteko banaketak, edo animaliak eta besteak… Funtsezko bereizketa bizigabeen eta bizidunen artekoa izaten da, hurrengo mailan bizidunen artean emakumezkoak eta gizonezkoak bereizten direlarik. Alor honetan ugari dira aukerak eta mailakatze desberdinak, tokien arabera.\nHizkuntza guztiek dauzkate onomatopeiak, eta denek sortzen eta birsortzen dituzte etengabe onomatopeia berriak. Komikiei erreparatzea baino ez dago. Behin eta berriro agertzen dira forma berriak, entzundako hots edo egindako keinu bat adierazteko. Onomatopeia hizkuntza bakoitzaren fonema-multzoei dago lotua. Txiki-txikitatik barneratzen da hau, haurtzaroan. Fonema ezagun horietan oinarritzen gara hotsak imitatu nahian. Horiexek dira ditugun baliabideak eta mugak ere. Ama-hizkuntzak ematen dizkigu fonema jakin horiek, munduan askok ama-hizkuntza bat baino gehiago dutela ahaztu gabe. Hego Afrikako hizkuntza batzuk oso hots bereziak dituzte, klaska bat alegia. Guk ere badakigu hots hori mingainaz egiten. Halere ez genituzke hots horiek horretarako erabiliko. Hego afrikarrek bai ordea; horietaz baliatzen dira, ama-hizkuntzaren barruan dituztelako.\nOnomatopeiak, bilakaerari begira jarrita, hizkuntzaren corpusaren parte bihurtzen dira noizbait, hizkuntzaren beraren zati bihurtu edo hizkuntzarekin batera eraldaketak jasaten hasten direlarik. Eta hizkuntzak bereganatzen dituen unetik aurrera, onomatopeiak izateari uzten diote. Onomatopeiak ez dira zertan zaharrago izan. Areago, behin hizkuntzaren corpusekoak direnean, aldaketak jasotzen hasten dira… hainbeste, non hiztunek ez dituzten onomatopeiatzat jotzen. Orduan, beste onomatopeia berri batzuk sortzen hasiko dira hiztunak, entzundakoa argiago edo zuzenago adierazi nahian. Ondorioz, onomatopeiak zaharrak izan daitezke, baina ez nahi eta nahi ez. Ez dira erro bat eta ez dugu hizkuntzaren substratutzat jotzeko arrazoirik.\nEdonola ere, euskaraz eta alemanez topatu dituzun onomatopeia horien zerrenda bat egiteko esango nizuke, eta balizko antzekotasun horiek sistematikoki aztertzeko.\nZertarako balio ote du hizkuntzak alderatzeak?\nZertarako? Ikasketa hauen bidez gizadiaren behar bat ase nahi dugula, hizkuntzen inguruan gehiago jakin-nahi naturala alegia. Oso behar egokia eta ulergarria. Hizkuntzak entzun eta antzekotasunez edo desberdintasunez ohartu bezain laster galderak egiten dizkiogu geure buruari… Eta guk, erantzun bat eman behar diegu galdera horiei, ezta?\nBat nator. Baina erantzunak ez du dirurik ekarriko berekin, ezta? Alemaniako unibertsitatean eta bertako ikerkuntzan eragin handia izan duen Boloniako berrikuntzen ikuspegi pragmatikotik begiratuta.\nEz, milioika euro zerga emango duen industriarik ez da sortuko horren bidez. Filosofia bera ere behera doa. Filosofia helburu praktikoari lotzen ez zaion diziplina baten eredurik onena da. Baina filosofoak ere gaur behartuta daude, euren zeregina helburu pragmatiko batekin uztartzeko.\nEta zer ari zara ikertzen orain?\nEgia esan behar dizut: burokraziak eta administrazioak denboraren ehuneko laurogei kentzen dit. Hau da Unibertsitatean jasan dugun beste aldaketa kaltegarri bat. Askotan gauez egin behar izaten ditut ikerlanak. Zure galderari erantzunez, palinpsesto batzuk irakurgarri jarri berriak ditugu baliabide modernoei esker. Lan polita, baina zaila ere bai. Duela gutxi argitara eman ditugun V-VII. Mendeko eskuizkribuok oso hondatuta zeuden. Sinain aurkitu ziren, eta georgieraz gehiago jakiteko baliotsuak izango zaizkigu, oro har. Argitalpenaren bidez, orain arte ezezaguna zen hizkuntza kaukasiar bat eman dugu ezagutzera. Kaukasiar albaniera du izena. Lan ikaragarria izan da, ez baitziren ezagunak ez hizkuntza ez alfabetoa. Eskerrak beste abiapuntu batzuk genituela. Ia hamar urte eman dugu horrekin. Hizkuntza hori gaur egiten ez bada ere, bere familiakoa den bat bizirik dugu. Dena den, hau ez zaigu lagungarri izan, oso urruti dagoelako eskuizkribu horietako hizkuntzatik. Zalantzarik gabe, antzinako agirien alorrean gauza polit asko dago oraindik topatzeko eta egiteko. Ea egunen batean euskarazko testu zahar gehiagoren aurkikuntzarik egiten den...\nJost Gipperten datu biografiko batzuk:\n1956an jaioa Alemanian.\nJapanologia, Sinologia, Hizkuntza Zientzia Konparatibo eta Indogermanistikaren ikasketak Marburgen eta Berlinen.\nTitus izeneko datu-basearen sortzailea eta egun Loewe-Digital Humanities proiektuaren arduraduna.


Zaldibiako hiru errota bisitatzeko aukera izango da asteburuan - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nKanpain errota izango da bisitatuko dutenetako bat. Irudian, Guillermo Garmendia. // Aimar Maiz\nGipuzkoako Erroten Egunarekin bat eginda, Zaldibian igande honetan egingo dute herriko errotak ezagutarazteko saio irekia. Hiru errota ikusteko aukera izango da, bi kilometro inguruko ibilbide bat oinez eginez elkar lotuta. Haurrentzat ere egokia da.\nIgandean, 10:30ean plazan elkartu, eta Zubieta baserrira joango dira lehenik. Errota martxan dauka, eta argindarra sortzen dute.\nHandik bueltan, Olako errotan geldituko dira, han ere errota izan baitzen. Amaiera kalean dagoen Kanpain errotan izango du ibilaldiak. XII. mendekoa da, Gipuzkoako zaharrenetakoa, eta berriki atzera martxan jarri dute. 17:00etan ere irekiko dute.\nIrteera eta bisitak doan dira, baina aurrez izena eman behar da kultur etxean (943 16 03 38; kulturetxea@zaldibia.eus). Jabeek emango dituzte azalpenak.


Itsas azpiko sekretua | Egilea: Lur Gallastegi | Ilustrazioak: Iosu Mitxelena | Ibaizabal, 2020.\nLur Gallastegik abenturazko hainbat liburu argitaratu ditu honen aurretik, kanpoko herrialdeetako errealitatearekin bat eginez gehienetan (Senegal, Sahara…). Oraingoan, baina, Donostian girotutako abenturazko nobela eskaini digu 10 urtetik gorako neska-mutikoentzat.\nLiburuaren izenburuak berak iradoki bezala, sekretu baten atzetik ibiliko dira nobela honetako protagonistak: Peru, Aixa, Etor, Malen, Lander, Eira, Joana, Eider eta istorioa lehen pertsonan kontatzen duen Intza. Denak Antigua auzokoak eta Ondarreta hondartzan biltzen direnak oporrak hastearekin batera.\nIntzak, baina, ez die hasiera ona eman oporrei. Lehenengo egunean Ondarretako harri batekin min hartu eta hainbat egun eman beharko ditu uretara sartu gabe. Lagunak txandaka geratzen dira Intzarekin hondartzan bakarrik egon ez dadin, eta tarte horietan, hainbat konturen artean, hondartzako harrien jatorria ikertzeari ekiten diote. Nondik datoz Ondarretako harriak? Egia al da han kartzela bat egon zela? Ba al dago sirenarik itsasoan?\nGallastegik proposatzen digun lan honetan irakurlea abenturazko zurrunbilo batean sartuko da; itsas zurrunbiloak bezala, honetan ere irakurlea gero eta barnerago, gero eta aurrerago jarraitzeko gogoz ibiliko da. Horretan, liburuaren ilustrazioek, Iosu Mitxelenak era errealistan eginek, lagundu egiten dute nobelaren haria jarraitzen; baina, batez ere, kapitulu laburretan antolatutako liburuaren egiturak eta deskribapenen gainetik protagonisten arteko elkarrizketa ugariek laguntzen dute irakurketan. Bestalde, narratzailea abenturetako protagonista bat dugula esan dugu arestian, eta horrek eragiten du irakurlea haiekin identifikatzea, hurbilago sentitzea. Hots, berari edo bere lagunei gertatutako istorioa balitz bezala bizitzea liburu honetako pasadizoak.\nItsas azpiko sekretua azkar irakurtzen den abenturazko liburua dugu; neska-mutiko koadrila baten oporretan jazotako hainbat eta hainbat gertakari biltzen dituen nobela interesgarria. Baina horretaz gain, liburu hau bada bide bat ere fantasiatik abiatuta errealitatearen mundura salto egiteko, gure historian barneratzeko eta, nahi izanez gero, 1936ko gerrako hainbat kontu ezagutzeko.\nKanal hauetan artxibatua: Liburuak | Haur eta gazte literatura


About: Alfontso VI.a Gaztelakoa\nAlfontso VI.a Gaztelakoa (1040ko ekaina baino lehen-Toledo, 1109ko uztailaren 1a), Ausarta (gaztelaniaz: El Bravo) ezizenaz ezaguna, Gaztela (1072 - 1109), Galizia (de facto, 1072 - 1109) eta Leongo erregea (1065 - 1109) eta Imperator totius Hispaniae izan zen. Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa eta Antsa Leongoa zituzten gurasoak. Bost aldiz ezkontzeaz gain, maitale bi eta emaztegi bat izan zituen. Aitaren partetik Leongo Erresuma jarauntsi zuen. 1072an Antso anaiak bere lurrak konkistatu eta ihes egin behar zuen. Hau eraila izan zenez, Alfontso itzuli eta bere lurrak berreskuratu ez ezik anaiarenak ere lortu zituen. Hori zela eta, Imperator totius Hispaniae titulua aldarrikatu zuen. Bere bizitzaren pasadizoak Cantar del Mio Cid liburuan agertzen dira. Errekonkistari lotu bazion ere, almorabideen erasoaldiak aurre eginez, musulmanak babestu zituen bere erreginaldian. (eu)\nAlfontso VI.a Gaztelakoa (1040ko ekaina baino lehen-Toledo, 1109ko uztailaren 1a), Ausarta (gaztelaniaz: El Bravo) ezizenaz ezaguna, Gaztela (1072 - 1109), Galizia (de facto, 1072 - 1109) eta Leongo erregea (1065 - 1109) eta Imperator totius Hispaniae izan zen. Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa eta Antsa Leongoa zituzten gurasoak. Bost aldiz ezkontzeaz gain, maitale bi eta emaztegi bat izan zituen. Aitaren partetik Leongo Erresuma jarauntsi zuen. Errekonkistari lotu bazion ere, almorabideen erasoaldiak aurre eginez, musulmanak babestu zituen bere erreginaldian. (eu)\nAlfontso VI.a Gaztelakoa (eu)\ndbr:Alfontso VI.a Gaztelakoa\nwikidata:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-cs:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-de:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-es:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-fr:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-id:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-it:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-ja:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-nl:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-pl:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-pt:Alfontso VI.a Gaztelakoa\ndbpedia-wikidata:Alfontso VI.a Gaztelakoa


HABE IKASBIL: Bihotza nora, zu hara\nLiburuaren egilea: Susanna Tamaro\nGutunean aholku hau eman dio amonak bilobari: “maitasuna izan dadila zure bizitzaren gidari”. Aholkuaz gain, adierazten dio zergatik jokatu duen berarekin jokatu duen bezala. Hiru belaunaldi biltzen ditu liburuak: neska nerabea, honen ama Ilaria eta Olga amona. Ilaria eta Olgaren arteko harremana giltzarria da amonak nerabearekin izan duen jokabidea ulertzeko: amamak badu sekretu bat eta jakinarazi egingo dio nerabeari.\nOroitzen zara zenbat eztabaida izan genituen erabakitzeko zuk atzerrian ikasteko egonaldi luzea nik finantzatu beharra bidezkoa zen ala ez zen? Zuk argudiatzen zenuen zeharo beharrezkoa zela, hazteko eta gogamena irekitzeko alde egin behar zenuela, hazi zinen giro itogarria utzi. Batxilergoa bukatu berria zenuen, eta duda-mudatan zenbiltzan, iluntasunik beltzenean, zer egin nahiko zenuen handik aurrera.


urtarrila | 2016 | Kameraren Atzean\nPosted: 25 urtarrila, 2016 in FILMAK\nEtiketak: bruce dern, ennio morricone, jennifer jason leigh, kurt russell, quentin tarantino, samuel l jackson, the weinstein company, tim roth, walton goggins, western\nEnnio Morriconeren soinu banda epikoa Wyomingo paraje izoztuen laguntzaile ezin hobea da filmaren hasieran, une batez badirudi konpositore entzutetsua hainbatetan maisutasunez musikatu dituen western klasikoetara hurbiltzear dagoela. Baina istorio berrian Tarantinok tentsio uneen eta geldotasunaren alde egin du, “Django Unchained”en nagusi zen abenturaz beteriko kontakizunaren ordez, eta horren erakusle da musika bera. Abiapuntuak badu “Reservoir Dogs”en kutsua, argumentua pertsonaien arteko gatazkaren bihotzean hasten baita; ikusleak euren arteko harremanak perspektiba mugatu baten bitartez hautematen ditu eta osotasunean ulertzeko denbora behar du. Norabide berean eragiten du istorioa kokaleku itxi batean garatzeak, modu horretan ezerezaren erdian galdutako etxe itxi batera mugatzen baititu Tarantinok mugarik gabeko nortasuna duten pertsonaiak.\nIraganeko hainbat pasadizok indarra hartzen dute istorioak aurrera egin ahala eta horrekin batera baita pertsonaien arteko elkarrizketa biziek ere. Tarantinok gertaera bakoitzari zuku guztia atera eta hartu-eman dinamikoak plazaratzeko gaitasuna mantentzen du. Umore beltzak ere presentzia handia du, betiko legez, absurdoaren muturrera iristeraino; Samuel L. Jacksonek fantasiazko sexu istorio baten bitartez Bruce Dern asaldatzea lortzen duen eszena da hauen artean aipagarriena, ezbairik gabe. Zentzu honetan, obra berriak antzerki nortasuna transmititzen du maiz; istorioaren atal bitartezko kontakizun zatikatuaz gain, kameraren fokua pertsonaien artean txandakatzen du gela bakarrean, bigarren mailan geratzen direnak koreografia koordinatu baten parte izango balira bezala.\nHonaino filmak funtzionatzen du, errealitatea osotasunean hauteman ezin izatean ikusle bakoitzaren garunak interpretazio ezberdinak eraikitzen dituelako. Baina hori da, hain zuzen ere, Tarantinoren akats nagusia, etxolako pertsonaiak bertara nola iritsi diren azaltzeko flashbacka erabiltzea. Kontakizun esplizituak azalpenik eman gabe pertsonaien artean sor zitezkeen dinamika aberatsei atea ixten die.\nBukaerako odol festarekin batera komedia beltza indar eta eraginkortasun osoz berreskuratu arren, arimarik gabeko film baten aurrean egotearen sentsazioa nagusitzen da amaieran, bere obra klasikoek eragindako erreakzio kartsuetatik oso urrun geratzen den lana. Izan poza, haserrea, gozamena, sufrimendua… zinemaren xede nagusia sentimenduak transmititzea da eta pelikula osatzeko Kurt Russel, Jennifer Jason Leigh, Tim Roth, Walton Goggins… maila goreneko hainbat aktore batu dituen arren, oraingo honetan Tarantinoren lana azalean geratzen da, pertsonaietan apenas sakondu gabe, ia hiru orduko entretenimendu obra hutsean.\nAzken eszenak bizitasun berezi bat ematen dio filmari, Lincolnen gutunaren bitartez pelikulan zehar jorraturiko hainbat kontzeptu modu metaforiko bezain makabroan gorpuzten baitira. Alde batetik, AEBen erretratu hipokrita eta zorigaitzekoa azpimarratzen du Tarantinok, Lincolnek aldarrikatzen zituen askatasuna eta aurrerapena, etxola barnean dena hankaz gora jarri eta elkar akabatzen duten zortzi indibiduo erretxinekin alderatuz. Hau, ordea, egungo gizartera aplikatu dezakegun printzipioa ere bada. Egoak bultzatuta ezinbestean auto-suntsipenera gidatzen gaituen gizartea eraiki al dugu? Interesgarria da halako hausnarketei erreparatzea, Tarantinoren oinarrizko planteamenduak, eta ondorioz baita ikusleen gehiengoak ere, entretenimendua lehenesten duen arren.\nPosted: 21 urtarrila, 2016 in FILMAK\nEtiketak: eskozia, justin kurzel, macbeth, marion cotillard, michael fassbender, william shakespeare\nShakespearen obra esanguratsuenetakoa izateaz gain, literaturaren tragedia garrantzitsuenetako bat ere bada Macbeth. Orson Welles edota Roman Polanski zinegile laudoriotuek obra klasikoa esploratu zuten bere garaian, eta oraingoan moldaketa berria ekarri digu 2011n Snowtown lazgarria osatu zuen Justin Kurzelek. Hasieratik nabari da zuzendari australiarraren esku hartzea, giza nortasuna gordintasun osoz aztertzen baitu; pertsonaien baloreak, desioak, ezintasuna… sentimendu oro ikuslearen erraietaraino iritsaraztea lortzen du irudien eta musikaren konbinaketa boteretsuaren bitartez. Hasierako gerra eszenatik indar handiz transmititzen den zerbait da hau, Kurzelek ez ditu elkarren aurka borrokatzear dauden pertsonak gaizkile gisa erretratatzen, baizik eta bizitza galtzearen beldurrez, amorrua eta adorea nahasi eta euren alderdi basatiena azaleratzen duten zorigaitzeko gizaseme bezala.\nShakespearen obran zehar bereizgarri diren botere gosea, gezur eta traizioen gai nagusiak oso presente daude film osoan zehar. Michael Fassbenderrek maisutasunez gorpuzturiko errege eskoziar eroak ezin du kontrola sekula mantendu odol eta ankerkeria gorenaren bitartez eta krimen perfektuan behin eta berriz huts egitea bere gainbeheraren iragarle garbia da. Zentzu honetan, zinez interesgarria Kurzelen pertsonaia lanketari erreparatzea, Macbeth berez maltzurra den gizona bezala erakutsi ordez, gudari trebe eta adoretsu gisa aurkezten baitu, armadako buruzagi eta oinordeko prestuena. Odolezko oinordekotza tradizionalak mugatzen du bere boterea areagotzea eta horrek eramaten du azken finean hilketa gupidagabea gauzatzera. Baina akabatu berri duen Duncan erregearen semeari ihes egiten uztea da, hain zuzen ere, bere gizatasunaren erakusle.\nGezurretatik ihes egiteko ezintasunaren sinbolo ederrena, ordea, lengoaia bera da. Kurzelek hitzen bitartez Shakesperen esentzia harrapatu du pelikulako elkarrizketa bakoitzean. Hainbat eta hainbat aipu nobelatik bertatik hitzez hitz eratorriak, hainbeste metafora dituzte bere baitan, entzunaldi bakoitzak denbora luzez hausnartzeko moduko gogoeta mamitsuak plazaratzen dituela. Prosa bereizgarri horrek gainera, pertsonaien nortasuna eta eszena bakoitzeko sentimenduak are gehiago anplifikatzeko balio du, sekulako indarra eta aberastasuna ematen dio istorioari.\nHaur baten heriotzara irudikatzen hasten den filmak ezin modu zoriontsuan bukatu, Shakespearen tragedia oro bezala, geroz eta itogarriagoa eta ilunagoa bilakatzen da progresiboki eta pertsonaien agonia horrekin batera hondoratzen da ikuslea, isiltasuna eta samina areagotzen baitira bikote protagonistaren harremanean. Gurutzeko su bitartezko hilketa makabroa edota Marion Cotillardek betiko agur esan eta hiru emakume behatzaileak besarkatu aurretik Macduffen herrixka suntsituan inoiz heziko ez duen haurrarekin izandako bakarrizketa poesia hutsa dira, erabaki eraldatzailea hartu zutenetik arrastaka daramaten zama astunaren sinboloak. Modu batean, ezin diote ihes egin aurrez idatzia dirudien patu lazgarriari, euren ekintzak norabide batean edo bestean bideratu arren, hainbatetan aipatzen duten botere jainkotiar gorenak baldintzaturiko ezinbesteko patua dirudi.\nMistizismo hori istorioaren amaiera aldera are esanguratsuagoa bilakatzen da, emakumetik jaio ez den haurra heriotzaz blaituriko ingurune gorrian murgiltzen denean. Misteriotik haratago, ordea, sekulako giza filmaren aurrean egotearen sentsazioa gailentzen da, barreneraino iritsi eta sentsazio indartsuak eragiteko gaitasuna duen kontakizuna. Musika, poesia, ingurune natural ikusgarri bezain etsigarriek eta gizakiaren erretratu tragikoak bat egiten dute literaturaren historiako obra esanguratsuenetako baten moldaketa zinematografiko bikaina osatzeko.


Bizirik eraman zituzten, bizirik nahi ditugu! Justizia Ayotzinaparentzat! : Ikasle Abertzaleak\nBizirik eraman zituzten, bizirik nahi ditugu! Justizia Ayotzinaparentzat!\nOrain dela bi urte bahitu zituen Mexikoko poliziak Ayotzinapako 43 ikasle. Testuinguru nahasi batean zeinetan ikasleek euren ikas baldintzak hobetu eta hezkuntza herriaren mesedetara jartzeko ekintzak egiten ari zituzten, poliziarekin istilu larriak izan ziren aurreko egunetan, ehundaka ikasle atxilotu eta poliziak hauetako hainbat erailez. Istilu larrienak gertatu eta hurrengo egunean, Irailak 26, Ayotzinapako 43 ikasle desagertu ziren. Mexikoko poliziak (agintari gorenen aginduak betez) ikasleak bahitu eta narkotrafikoko kartel baten esku utzi zituzten. Gobernu kapitalista zen duela bi urte boterean zegoena, narkotrafikoarekin estuki erlazionatuta zegoelarik. Orain, gobernatzaileen aurpegiak aldatu diren arren, sistemak berdin darrai; kapitalismoaren indartzeak aurrera darrai, miseria eta mafien erruzko desagerpenak areagotuz. Desagerpen hauek kasu bat besterik ez dira izan, urte hauetan Mexikon desagertuak milaka izan baitira.\nBaina zein da guzti honen logika? Izan ere, kapitala metatzea helburu duen sistema sozioekonomiko batean narkotrafikoak funtsezko papera betetzen du: kapitalistek, presio sozialarengatik estatuak jarritako mugak gainditu eta toki guztietan “negozioak” sortzen dituzte mafien bitartez; eta aldi berean, geroz eta baldintza txarragoetan bizi den langileria zapalduta mantentzeko tresna eraginkorra mafiak direlaz ohartuta, narkotrafikoa indartu eta langileria zatitzen saiatzen dute.\nEuskal Herritik Mexikoko gobernu kapitalista hiltailea salatu dugu ikasleok desagerpen honen bigarren urteurrenean. Denok garelako mundu beraren parte, eta herri baten askapenerako urrats bakoitzak gehiago hurbiltzen gaituelako beste herrion garaipenerantz.\nBizirik eraman zenituzten, bizirik nahi ditugu!