Zeru-lurrak batu zituen haritzak - Altsasu - Guaixe.eus\nZeru-lurrak batu zituen haritzak\nAlfredo Alvaro Igoa 2020-05-18 12:53\nFelix Goikoetxea Lopez 1986an tximistak jo zuen haritzaren ondoan.\nTximistak jo eta su hartu ondoren, igandean, 20:00ak aldera, San Pedro ermita pareko zuhaitzaren hiru adar nagusiak lurrera erori ziren. Suhiltzaileek beraien lana 23:00etan despeditu zuten. Udalaren asmoa da zutik gelditu den zatia horrela uztea.\nTximista batek jo eta erre egin du San Pedro egunean txistulariei itzala egiten zien haritza. Makina bat zortzikoren, kanturen, parrandaren lekuko mutua joan da. Baita pareko ermitan egindako hainbat ezkontzena ere. Tokiarekiko estimazioak ekarri zuen hildako altsasuar bat baino gehiagoren errautsak haren inguruan zabaltzea, San Pedro zelaiko plazan, altsasuarren egun handiaren festaren erdigunean. Horregatik, zuhaitza ikusteko, makina bat altsasuarrek San Pedro zelaiko bidea hartu zuten.\nTximista eta San Pedro. Altsasuar asko aspaldiko kontu batez gogoratu ziren domekan. Horren berri ederki daki Felix Goikoetxea Lopezek. San Pedro egunean, urtero, hutsik egin gabe, makina bat altsasuarrek galdetzen baitiote zenbat urte betetzen diren tximistaren pasadizoaz. 1986ko San Pedro egunean izan zen, duela 34 urte. Goikoetxea akademian trebatzen ari zen udaltzain izateko. Garaiko alkate Emilio Boulandier Maizak eskatu zuen udaltzain berriek praktikak San Pedro egunean egitea. Lan eguna izan zen, beraz, hura Goikoetxearendako.\nGoikoetxea ermita ondoan egon zen lanean. Lanaldia 17:00etan bukatu zuen eta lagunekin festa ospatzeko presa zuen. Momentu berean, bat-batean ekaitz handia lehertu zen, “tximistak, euria eta dena”. Goikoetxea ermitatik atera eta alkateari lanerako erabili zuen besokoa bueltatu zion. Udalak ardoa banatzen duen tokiaren ondoan zeuden. “Halako batean soinu handi bat entzun zen. Eta bat-batean osasun etxeko ohatila batean nengoen. Ez nekien zer gertatu zen”.\nJendeak kontatuta daki zer pasa zitzaion: “nigandik aparte zegoen haritz batean tximistak jo, lurrean sartu, atera, altxatu ninduen eta hegan egin nuen ez dakit zenbat metro eta ´a plomo´ erori nintzen. Zapatilarik gabe. Sufre usain handia zegoen. Ni hori-horia nengoen”. Goikoetxeak gogoratu du “zorte handia” izan zuela: “Gurutze Gorria beti San Pedro egunean han egoten zen (egun DYA). Eta nire ondoan sendagile bat zegoen, Luis De la Vega altsasuarra. Eskerrak! Bestela, han geratuko nintzen. Bihotz-masajea egin zidan eta anbulantzian osasun etxera eraman ninduten”. Erietxean “bat-batean esnatu nintzen. Nire arreba han zegoen oihuka. Begiak zabaldu nituen eta, aiba! Zer gertatzen da? Ez nekien zer gertatu zen”. Tximistak Goikoetxea bete-betean harrapatu zuen. “Nire kide Jose Antonio Vilasi zerbait eman zion. Eta uste dut Boulandierri ere”.\nGertaeraren testigantza da “tente eta seko” dagoen haritz hila. Udalak garagarrilaren 29ro haren ondoan zerbitzatzen die altsasuarrei ardoa eta mostoa. Bizitakoa bizi ondoren, Goikoetxeak dioenez, “hiltzeko modurik hoberena da: konturatu gabe!”\nNafarroako AEMETeko ordezkari Peio Oria Iriartek azaldu digunez , "joan den astean Burundan izan genituen ekaitzak bai astelehenean bai asteburuan. Asteburuko ekaitzek sortutako tximistak Bakaiku eta Ergoiena aldean izan ziren. Astelehenekoak, 4koak, berriz, hiru tximista ermitatik oso-oso gertu zeuden. Gainera, joan den asteleheneko ekaitza nahiko lehorra izan zen. Ziur aski tximista hori duela aste bat baino gehiago erori zen".\nOriak azaldu digunez, "tximista bat zuhaitz baten gainean erortzen denean, batzuetan sua sortzen da. Euriaren eta hezetasun baldintzen arabera, euri zaparrada handiak badaude, normalena da sua bere kabuz itzaltzea". San Pedrokoa tximista latente edo gorra zen. Hau da, "batzuetan tximistak zuhaitzen enbor barrutik bidaiatzen du eta sustraietara heltzen da. Hor hasten da errekuntza. Oxigeno falta badago errekuntza poliki-poliki egiten da. Batzuetan egun osoak irauten ditu. Kanpotik ez da ezer ikusten, baina zuhaitza barrutik, eta sustraiak, oso bero daude. Erretzen doaz, pixkanaka. Eta barneko suak segitzen badu atera daiteke kanpora eta batzuetan baso suteak eragiten ditu".\nNafarroako Gobernuko Sakana eta Mendialdearako mendi-teknikaria Iñigo Villanueva Zeberiok tximista gorra txondorrarekin parekatu du: "barruan egosi, erre, ke pixka batekin, batzuetan ia-ia nabaritzen ez dena. Haize ufadak etorritakoan, edo tenperaturak igotzerakoan, sua bizitzen dute eta sortzen diren garrak ikus ditzakegu. Baina ikusi den bezala, garrekin, hori arraroxeago da". Villanuevari haritzean garrak ikustea arraro egin zitzaion: " barneko izerdia-eta mugituta dute eta zuhaitza heze samar izaten da. Hori piztu ahal izateko energia edo bero gehiago eman behar zaio. Guk uste dugu barrutik zerbait usteltzen hasia zegoela. Horrela, lehorxeago egonda, errazago pizten da".Oriak gogoratu du "duela bi urte Valentzian sute oso-oso handi bat izan zen eta uste da halako tximista gor baten oinarria zeukala".\nVillanuevak gaztigatu duenez, tximistek zuhaitzetan jotzea "ezin dugu esan normala denik, baina guk uste baino maizago gertatzen dira". Tximistak erakartzen dituztenak koskak, puntak, gailurrak, zuhaitz altuak direla gogorarazi dute. Oriak azaldu duenez, tximista batzuk zuhaitzaren kanpoko aldetik bidaiatzen dutela eta beste batzuk barrutik. Horren zergatia ez dakitela aitortu du Villanuevak: "baina zuhaitza beraren egoera, urtaroa, negu partean geldirik dute izerdia, sano daudenek hezetasuna dute barnean eta horiei gehiago kostatzen zaie su hartzea eta tximistarekin lotutako aldagaiak izanen dira".\nOriak tximistak nola sortzen diren azaldu digu: "ekaitz hodei barruan oso mugimendu bertikal gogorra eta aire bortitza izaten dira. Horiek ur tanten karga elektrikoa bereizten dituzte: batzuek gora joaten dira eta besteak gelditzen dira hodeiaren beheko aldean. Azkenean, bi nukleo berezituta dituzu, bata karga positiboarekin eta, bestea, negatiboarekin. Eta alde handia dagoenean sortzen da tximista. Eta karga garraioa alde batetik bestera".\nAEMETeko ordezkariak argitu digunez, tximista gehienak hodeien barruan gertatzen dira. Baina, San Pedrokoa bezala, hodeietatik lurrera doazenak ere badaude. Hodeitik lurrera jaisten direnen artean daude tximista positiboak eta negatiboak daude. "Positiboek karga elektriko positiboa hodei gailurretik lurrera eramaten dute eta negatiboek karga elektriko negatiboa hodei erditik lurrera eramaten dute. Maizago izaten dira tximista negatiboak. Baina, normalean, positiboek intentsitate bortitzekoak dira. Hemen denetarik dugu. 4ko tximista positiboa zen eta oso intentsua". Ostotsa edo trumoia zer den ere argitu digu Oriak: "karga bereizte horretan kanalak sortzen dira eta aireak oso bortitz, oso azkar bidaiatzen du kanal horietan eta horrek sortzen du halako soinua".\nOriak aholkatu digu "ekaitz arriskua badago edota meteorologia-abisua eman bada, mendira edo kirola ateratzea saihestu behar da. Baina mendi erdian harrapatzen bazaitu, lehenik muino, punta, koxka edo gailurretik jaitsi". Aholku gehiago ere eman ditu: "gauza metalikoez aldendu eta ez ikutu; ura dagoen tokietatik urrundu; korrikarik ez egin, horrek elektrizitatea erakar lezakeelako. Eta tximistak hurbil baldin badaude, adituek esaten dutena da ttuttuipiko edo kukubiko jartzeko, oinak elkartuta, besoak belaunen gainean gurutzatuta, burua besoen artean sartu".\nTximistak jotako haritzean adar txiki bat gelditu da. Hark aurrera eginen duen jakitea "zaila" dela uste du Villanuevak. "Haritzak zuhaitz sendoak dira eta erre zaion zatia da pixka bat hila dagoena. Bere funtzioa da gehiago euskarriarena. Bizirik duen zatia, normalean enbor batean, kanpo aldean dagoen zatia da, adaburu, hosto eta zati horiekin batera. Horren zati txikia geldituta, ezin dugu esan hilabete batera, edo bostera, baina normalena da hiltzera kondenatuta egotea jada. Agian gainditzen, baina harrituko nintzateke. Sorpresa handia litzateke".\nTximistak jotako zuhaitzak 17 metro inguruko altuera zuen eta 1,6 metro inguruko diametroa. Villanuevak azaldu duenez, "eremu komunala da eta zuhaitzak ere komunalak dira eta hori udalaren erabakiaren baitan gelditzen da. Normalean mendi teknikariekin edo basozainekin hitz egiten da: behar bada epaitzetarako edo toki bereziren batzuetan bankuren bat egiteko erabili izan dute, tamainaren arabera". Astelehenean bertan udaleko langile batek eroritako adarrak egurretarako markatu zituen.\nJavier Ollo Martinez alkateak azaldu digunez, “zutik geratu den enbor zatia horrela mantenduko dugu”. Beti ere, segurtasun kontuengatik, zati horren egurra nola dagoen aztertu beharko dute teknikariek. "Beti ere, arriskurik ez badago, zeren inguruan jendea pilatuko da", Villanueva zutik gelditu den haritz zatia dagoen bezala mantentzearen aldekoa da: "Altsasu erdiaren pasealekua da eremu hori. Gainera, heldu den hilabete bukaeran hor egiten den festa dugu. Edozein baso eremuk duen balioaz aparte, paisaia edo soziokulturala den balio berezia da. Hor zutik gelditzea uste dut bideragarria dela, polita".\nMendi teknikariak azaldu duenez, zutik gelditzen den haritz zatia bera bertan xahutzen edo kontsumitzen joanen da. Gaztigatu duenez, "zuhaitz hilen inguruan fauna bat dago, badira intsektu batzuk, hurbiltzen dira okil eta beste txori batzuk… Dena prozesu bat da, dinamikoa.\nSan Pedro egunean dantzarako plazaren ertzean zegoen haritza eta ospakizunean txistulariei itzala ematen zien. Funtzio bera egiteko, beste haritz bat noiz landatu beharko litzatekeen galdetuta, Villanuevak esan digunez, "izerdia geldirik dutenean" izan behar duela, hau da, "neguan, abendutik martxo bitartean. Baina esan behar da ere haritz gazte bat landatuz gero, bizpahiru urte dituenak, hiruzpalau edo bost txistulariri itzala emateko oraindik urte batzuk beharko lituzkeela. Bitartean txistulariak beste haritzen itzalean gorde beharko dira".\nSakanaren zabalean hainbat euskalki biltzen dira eta horietan tximistari eta trumoiari esateko modu desberdinak daude. Jose Luis Erdoziaren Sakanako Hiztegi Dialektologikoan opatu dugu bilduma hau.\nTximista nola esaten da\nIñuzture, Irañetan eta Uharte Arakilen\nIñezture, Sakana erdialdean\nTrumoia nola esaten da\nOrtotz, Irañetan eta Uharte Arakilen.\nOstots, Sakana erdialdean.\n"Maiatzaren 4ko hiru tximista ermitatik oso gertu zeuden"\nGuaixe mai 14 Altsasu\nSan Pedro zelaian igandean haritz batek su hartu zuen tximista batek jo ondoren. Nafarroako AEMETeko ordezkari Peio Oria Iriarte halako gertaeren i...\n"Nik uste dut kondenatuta dagoela"\nNafarroako Gobernnuko mendi teknikari Iñigo Villanueva Zeberiok tximistek zuhaitzetan jotzen dutenean zer eragin duen eta nola kudeatzen dit...


Lehendakariak Pasaiako portua bisitatuko du\n2016.eko uztailak 20, 10:00 2016.eko uztailak 20, 12:00 Lehendakariak Pasaiako portua bisitatuko du\n2016.eko uztailak 20 10:00 - 12:00\nEstación de Euskotren La Herrera, Pasaia, Pasaia\nEkitaldiko kargudunak: Iñigo Urkullu Renteria, Ana Oregi Bastarrika, Izaskun Iriarte Irureta, Cristina Uriarte Toledo, José Ángel María Muñoz Otaegi, Antonio Aiz Salazar\nLehendakariak Ana Oregi eta Cristina Uriarte sailburuekin batera, Pasaiako portua bisitatuko du, azpiegitura zaharrak eraitsi ondoren portua biziberritzeko lehen urratsak ezagutzeko eta Albaola ontziola‑museoa ikusteko.\nLehendakariak bisitan hitzaldia egingo du (10:15ean g.g.b.)\n**OHARRA:Portuko eremuan aparka daiteke, Trintxerpe/Gomiztegiko biribilgunetik obretan den pasealeku berrira sartuta. 10:00etan, Euskotreneko geltokitik, obrak dauden lekura jaitsiko da, sigi-sagan maldan beherako sarbidetik. Hasierako azalpenak eman eta Lehendakariak hitzaldia egin ondoren, bertan autobus batera igo eta portuko pabiloietatik Azti pantalanetaraino joango da. Gutxi gorabehera 10:45ean, Albaolako pantalanetaraino joateko txalupa motordunera igo eta Albaola bisitatuko da. 11:35/11:50ean, Azti pantalanera itzuliko da ontzian.\nInformazio gehiago: Urkullu Lehendakaria: “Pasaiako badiak gizarte garapenerako egiazko potentziala eskaintzen die inguruko udalerriei"\nEstación de Euskotren La Herrera, Pasaia


Osakidetzako ospitaleetako larrialdi zerbitzuek 940.000 lagun artatu zituzten iaz ~ Blog de Petronor\nOsakidetzako ospitaleetako larrialdi zerbitzuek 940.000 lagun artatu zituzten iaz\n31.1.18 Joseba Arruti No hay comentarios\nOsakidetzako ospitaleetako larrialdi zerbitzuetan ia milioi bat lagun artatu zituzten iaz —940.000, zehazki—, eta horietako %65ek patologia oso arinak edo arinak izan zituzten. Halaxe eman dute ezagutzera Osasun Zerbitzuko arduradunek. Lehen Mailako Arretan, 11.648.197 kontsulta mediko hartu zituzten, aurreko urtearen pare. Horietatik, %22,3 telefono bidezko kontsultak izan ziren. Ondorioz, jarduera egonkorra da kuantitatiboki, nahiz eta nabarmentzekoa den kualitatiboki bat-bateko, programatutako, premiazko eta etxeko kontsulten arretaz gain, beste hainbat hartzen dituela: paziente kronikoen eta patologia anitzen jarraipena, haurren arreta, txertaketa, arrisku kardiobaskularraren prebentzioa —tentsio arteriala, diabetesa, obesitatea eta tabakoaren kontrola—, eta antzekoak; baita esku-hartze komunitarioa eta koordinazio sozio-sanitarioko jarduerak ere.\nIaz Osakidetzak aurreko urtean baino 4.305 interbentzio kirurgiko gehiago egin zituen. Guztira, 127.096 programatu ziren eta horietatik %60 ingresurik gabekoak izan ziren. Hala, 76.258 ebakuntzatan pazienteak egunean bertan itzuli ziren etxera. Itxaron zerrenda kirurgikoen kasuan, paziente kopurua aurreko urtekoaren antzekoa izan zen —17.281 eta 17.343, zehazki—, baina egun gutxixeago itxaron behar izanda: 49,6 egun.\nLehen Mailako Arretako eta Ospitaleko Arretako profesionalen kontsulta ez presentzialak %15,5 gehitu ziren 2016koekin alderatuta. Guztira, 95.904 kontsulta egin ziren. Horiek Lehen Mailako Arretaren jarduera bultzatzen dute, pazienteari erantzun azkarrago bat eman eta ospitaleetara joan behar gabe. Telefono bidezko kontsultak Lehen Mailako Arretan egindakoen %23,3 izan ziren: 2,8 milio baino gehiago. Bestalde, Ospitaleetako Arretan kontsultak %13,4 gehitu ziren.\nHorietako larrialdiek milioi bat lagun inguru artatu zituzten, eta 600.000 baino gehiago patologia arinak edo oso arinak izan ziren. Etengabeko Arretako Guneek, aldiz, 941.767 lagun hartu zituzten kontsulta medikoetan eta erizaintzakoetan.\nBizi-itxaropenak gora egin du eta horrek ondorioak ditu osasunaren alorrean. Hala, urtero 80 eta 90 urtetik gora dituzten lagunen ebakuntza kopurua handitzen ari da. Zehatz, 2017an 85 urtetik gorakoei egindako ebakuntzak 11.252 izan ziren.\nEtxeko ospitalizazioaren bidez Osakidetzak 12.224 paziente artatu zituen. Jarduera hori ospitaleko 445 ohetan egindakoaren parekoa da. Patologia kronikoa duten pazienteen (%23), aringarrietakoen ((%23) eta onkologikoen (%7) jarraipen handia nabarmentzekoa izan da. Emergentzietan, 409.335 deirekin, ia minuturo dei bati erantzun diote Osakidetzan. Helikopteroak, bataz beste, egunero irteera bat baino gehiago egiten du: iaz, 381 irteera.\nKoloneko minbiziaren detekzio goiztiarreko programak, arrisku handiko 2.228 adenoma eta 237 minbizi inbaditzaile detektatu zituen. Bularreko minbiziarenean, aldiz, 617 izan ziren detektatutakoak. Transplanteen programari dagokionez, Euskadiko organo-emateen tasa milioi bat biztanleko 70,3koa izan da. Espainiako bataz bestekoa baino handiagoa —46,9koa baita— eta munduko altuenetarikoa.\nBizi-itxaropenak gora egin izanak ondorio zuzenak ditu osasun zerbitzuetan.


Bertan 10 - Gipuzkoako trenak. Kapituloa 11: Trenak Fabrikatzen\nBertan > Bertan 10 Gipuzkoako trenak Euskara bertsioa: Trenak Fabrikatzen\nEuskal Herri osoko eta, bereziki, Gipuzkoako industriaren ezaugarri nabarmenetako bat trenbideetako materialaren fabrikazioan daukan espezializazioa da. Fabrika ugarik, nola lantegirik apalenek, hala ekoizpen gunerik handienek, era guztietako materialez hornitu izan dituzte trenbideak: torloju, lokomotora eta akzesorio mota guztiak.\n112. Fabrikatzailearen plaka\nGipuzkoan enpresa ugarik hornitu izan dituzte trenbideak lanerako behar zituzten osagai guztiez. Arrasetako Unión Cerrajerak, errailak trabesei lotzekoak ziren gabilak ekoizten zituen, Alcorta y Mendizabalek esekidurako malgukiak eta baleztak, Bonifacio Echeverriak trakzioko kateak eta gakoak, eta abar.\nBaina seguraski iharduerarik nabarmenean material higikorraren fabrikazioa eta konponketa izan da. Lantegi apal batzuek ere, Donostiako Urculak, esaterako, egin zituzten bagoi bakan batzuk hogeiko urteetan. Beste batzuek, berriz, Herrerako Ambrona lantegiak, esaterako, oraindik eusten diote beren iharduerari noizean behin bagoiren bat konponduz.\n113. Beasaingo bagoi fabrika\n114. Beasaingo bagoi fabrika. Muntaketa saila.\nArlo horretan Gipuzkoan gehien nabarmendu diren enpresak, duda izpirik gabe, berriki desagertutako Herederos de Ramón Múgica eta batik bat Beasaingo Compañía Auxiliar de Ferrocarriles CAF izan dira.\nLehenengoak iragan mendearen amaieran ekin zion bere iharduerari Donostian, Norte Ko estazioaren ondoan, orain Atotxako dorrea dagoen orubean, futbol zelai zaharraren aldamenean, hain zuzen. Enpresa horretxek ematen dio izena errealzaleen peñarik zalapartatsuenari.\nHasiera batean haren iharduerak ez zuen zerikusirik trenbidearekin, industriako zurgintzarekin baizik, pertsianen fabrikazioan baitziharduen nagusiki. Baina seguruenik, geltokia hain gertu zeukanez, eta garai hartan bidaiarien nahiz merkantzien bagoi gehienak egurrezkoak egiten zirenez, horrek bultzatuko zuen tren-fabrikazioaren arloan sartzera.\nHerederos de Ramón Múgica hasiera-hasieratik espezializatu zen merkantzietako bagoiak egiten eta ardoaren garraiorako ziren "foudre" bagoien fabrikazioan nabarmendu zen. Itxuraz karga-bagoi itxien antzekoak ziren, baina barruan bi upel zeuzkaten, edari estimatua eramateko. Gero modeloa eboluzionatu eta bagoi-zisterna modernoak izateraino iritsi ziren.\n115. Beasaingo CAF\n116. Fabrikatzailearen plaka\nHirurogeiko urteen hasieran Iruna aldatu zituen Ramón Múgicak bere instalazioak eta han jarraitu zuen bere iharduerarekin laurogeita hamarreko urteen hasiera arte. Enpresa horrek bidaiarien bagoi bakan batzuk besterik ez zituen egin Norte Ko Konpainiarentzat hogeiko urteetan. Halaber, berrogeita hamarreko urteetan argindarrezko lokomotora bitxi batzuk egin zituen Cementos Rezolarentzat lantegi barruan erabiltzeko.\nBaina dudarik gabe, alor horretako lantegi nagusia, Gipuzkoakoa ez ezik, estatu osokoa ere, CAF.\n117. Fabrikatzailearen plakak\n118. Beasaingo bagoi fabrika\nEnpresa horren sorburua Beasaingo lurre eta Igartzako burnioletan dago. Horko jabeek, goitia eta usabiagatarrek, iragan mendearen erdialdean batu eta Fábrica de Hierros de San Martín de Urbieta sortu zuten eta bertan 1861ean Gipuzkoako lehen labe garaia ezarri.\nLehen birmoldaketa 1892an jasan zuen eta orduan La Maquinista Guipuzcoana hartu zuen izentzat. Orduantxe hasi zen trenbideko materiala egiten, baina ez hori bakarrik, izan ere, lurrinezko makina finkoak, turbina hidraulikoak, irinak ehotzeko errotak eta errepideetarako zubi metalikoak ere fabrikatzen baitzituen.\nBeasaingo fabrika 1901ean Sociedad Española de Construcciones Metálicasek zurgatu eta behin-betiko espezializatu zen bagoien fabrikazioan. Compañía Auxiliar de Ferrocarriles CAFek errentan hartu zituen instalazioak 1917an. Argindarrezko lokomotorak ekoizten 1928an hasi zen eta bi urteren buruan egion zion Norte Ko Konpainiari diesel automotoreen lehenengo hornidura.\n119. Fabrikatzailearen plaka\nBerrogeiko urteetan CAFek lantegi berria inauguratu zuen Irunen, trenbideetako materialen konponketa handietan espezializatua, nahiz eta batzuetan zenbait tren ere fabrikatu izan dituen bere instalazioetan. Hirurogeiko urteetan CAF Zaragozako Material Móvil y Construccionesekin batu zen, hau da, Carde y Escoriaza lantegi zaharrekin, eta orduan hartu zuen Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles izena, bere betiko siglei eusteko aukera eman diona.\nLehengo hamarkadako urteetan izandako krisialdi latzean enpresaren geroa koloka larrian egon zen, ordura arte ia bezero bakartzat zuen RENFEren eskaria goitik behera erori baitzen. Orain, berriz, itxaropentsu dago ehun urteko bizitza duen industria hori.\n120. 1900. urtean egindako automotore elektrikoa\nEgun, CAF, Estatuko lehenengo postuan dago bere arloan eta Europako multinazional nagusien parez pare dabil. Bere trenak trenbide guztietan ibiltzen dira, bai RENFEn, bai FEVEn, bai Kataluniako Generalitatearen eta Valentziako trenbideetan, bai Mllorcako trenbideetan eta, jakina, bai Eusko Trenbideetan ere. Madril, Valentzia eta Bartzelonako metroak ere bezero leialak dira eta orain bertan Bilboko metroa hornitzen ari da. Azken urteotan era guztietako trenak atera dira bere nabeetatik: teknologia modernoko tranbiak Valentzia eta Lisboarako, metroak Mexiko Hirirako eta Monterreyrako, eta abiadura handiko bagoiak Hungariako trenbideetarako. Azkeneko eskaerek oso helmuga anitzak dituzte: Londres, Amsterdam eta Hong Kong.\nBaina CAFek, jakituria handiz, teknologia modernoak eta ehun urteko tradizioa bateratzen asmatu du. Horretarako, lantegi zaharrak berreskuratu eta balio arkitektoniko handiko eraikinak zaharberritu ditu, ekoizpenaren premia berrietara egokituz. Eusko Trenbideen Burdinbidearen Euskal Museoari ere lagundu dio, orain dela hirurogeita hamar urte bere lantegietatik ateratako tren zaharrak berregiten.


Hiru gazte nafar euskara eta dantza irakasle arituko dira Argentinan eta Uruguain, lau hilabetez, irailaren 14an hasita\nNafar dantzariak Rosarion\nAnder Zudaire, Nora Urtasun eta Alicia Urtasun iruindarrak dantzariak eta dantza irakasleak dira. Hirukoteak otsailean ezagutu zuen Argentinako nafar gizataldea eta hain esperientzia ona izan zuten non orain Hego Amerikara berriro etortzea erabaki baitute, dantza eta euskara klaseak eta euskal kulturari buruzko hitzaldiak eskaintzera. Bidaiaren ibilbidea zehaztuta egon arren –Argentina eta Uruguaiko hamar bat euskal eta nafar etxe bisitatuko dituzte lau hilabetetan– egonaldia luzatzeko aukera ez dute baztertzen, erakunde gehiagoren gonbitea jasoz gero.\nBuenos Aires, Argentina. Irailaren erdialdera argentinaratuko dira Ander Zudaire, Nora Urtasun eta Alicia Urtasun eta 2019ko urtarrilera arte modalitate eta maila askotako euskara eta dantza ikastaroak eskainiko dituzte. Klaseen lana osatzeko eta euskal eta nafar etxeetako kide guztiei begira, euskal kulturari buruzko hitzaldiak emateko prest ere badaude lagunak.\nEuskarari dagokionez, ikasleen profila kontuan hartzen, oinarrizko ezagutzak landuko dituzte, beti ere mintzatzeari lehentasuna emanez. Denbora –eta maila– egonez gero hizkuntzaren beste hainbat arlotan sakonduko dute. Euskararekin lotuta, gainera, hiri ezberdinetako ikasleen topaketa bat antolatzeko asmoa dute –barnetegi modukoa–, azaroan.\nDantzen esparruan ere mailaren arabera antolatuko dituzte ikastaroak: hasiberrientzako eta aurreratuentzako aukerak egongo dira. Aurreratuei dantza jakin batzuetan sakontzeko aukera ere emango zaie. Hala ere, azaltzen dute, eskaintza erakunde bakoitzaren beharretara egokituko da. Ikastaroak bukatuta, entseatzen jarraitu ahal izateko materiala utziko dute gazteek.\nHitzaldietan, bai euskarari bai dantzei buruz –jatorriaz, garapenaz, gaurko egoeraz…– hitz egingo dute.\nAnder, Nora eta Alicia irailaren 12an iritsiko dira Buenos Airesera eta honako ibilbidea egingo dute:\n-Irailaren 14tik urriaren 1era, Mendozako Nafar eta Euskal Etxea bisitatuko dituzte\n-Urriaren 4tik 11ra, sortze bidean den Santa Fe probintzia Hegoaldeko Euskal Etxea\n-Urriaren 11tik 18ra, Buenos Aireseko Nafar Etxea\n-Urriaren 18tik 22ra, San Nicolaseko Euskal Etxea\n-Urriaren 22tik azaroaren 1era, Comodoro Rivadavia eta Viedma-Patagoneseko Euskal Etxeak\n-Azaroaren 1etik 4ra, Mar del Platako Euskal Astean izango dira\n-Azaroaren 5etik abenduaren 10era, Rosarioko Nafar eta Euskal Etxea (Rosarioko Gizataldeen Azoka eta Argentinako Nafar Etxeen Topaketa); Roldango Euskel Biotza\n-Abenduaren 10etik 20ra, Uruguaiko Montevideo, Flores eta Saltoko euskal etxeak.\nGazte nafarren bisita eta ikastaro edo hitzaldiak eskatu nahi dituenak fernandolizarbe@yahoo.com.ar helbidera idatz dezake. Erakundeek bidaia (Rosariotik herriraino) eta egonaldia baizik ez dituzte ordaindu behar.\nGogora dezagun Ander Zudaire, Nora Urtasun eta Alicia Urtasun Rosarioko Nafar Etxean eman zutela dantza ikastaro bat aurten Argentina osoko nafar etxeko dantzariei zuzenduta.\nBoiseko Euskal Museoak lekukoa hartu dio NABOri 2021eko egutegia egiten: eros zurea, munduan edonora bidal dezakete\nMontevideoko Euskal Erria Argitaletxearen liburu berria Uruguai eta euskal kulturaz, Barandiaran eta Irigoyen egile


“Urtea amaitu baino lehen txertoa prest egon daitekeen esperantza dut ” - Durango - Anboto.org\n“Urtea amaitu baino lehen txertoa prest egon daitekeen esperantza dut ”\nJone Guenetxea 2020-05-21 19:30\nJoseba Bikandi mikrobiologoa da, eta irakaslea EHUn. Koronabirusaren inguruko aktualitateari buruzko azalpenak eman ditu: txertoaren ikerketak, tratamenduak, talde immunitatea, hartu beharreko babes neurriak,...\nKoronabirusaren aurkako txertoaren inguruan aurrerapausoak eman dituztela dirudi. AEBetan txertoa urte amaierarako egon daitekeela diote. Ildo horretatik, badugu pozik egoteko arrazoirik?\nModerna enpresaren ikerkuntza ondo doala dirudi. Ikerketaren hirugarren fasea uztailean hasiko dutela diote. Hala ere, hirugarren faseak atal bi ditu eta ez dakit bietako zein hasiko duten. 6.000 pertsona ingururengan probatuko dute txertoa. Emaitzak errepikatzen badira, txertoa nahiko gertu egongo da. Beste kontu bat da txerto hori guri noiz heltzen zaigun. Orain egin dituzten probetan, emaitzak 43 egunetara aztertu dituzte pertsonengan. Horrek esan gura du gauzak luzerako doazela. Oraindino ez dakigu noiz komertzializatuko duten. Bestalde, kontuan izan behar da txinatarrak ere oso aurreratuta dabiltzala. MOEk apirilaren 26an argitaratu zuen 89 txerto-proiektu zeudela martxan. Baina zazpi baino ez zebiltzan gizakiekin esperimentatzen. Moderna enpresarena da horietariko bat. Urtea amaitu baino lehen prest egon daitekeen esperantza dut, baina banaketa ez da populazio guztira aldi berean etorriko. Gu ez gara lehenengoak izango. Beste kontu bat da txertoa prest dagoenean nori eman lehenengo, nagusiei eta osasun arazoak dituztenei ala beste batzuei. Ezin dugu ahaztu hil direnen %95ek arazoak izan dituztela aurretik. Baina hor erabaki politiko eta ekonomikoak sartzen dira, ez bakarrik medikoak. Bestalde, egoera honek txertoen alde egiteko balio izatea espero dut, eta antitxertoak baztertzea.\nPosible da txerto bat baino gehiago komertzializatzea?\nPosible da txerto bat baino gehiago izatea eta horiek erabilera ezberdinak izatea. Bakoitza ikerketa mota bat egiten ari da. Mutazioen ondorioz txertoagaz arazoak izan daitezkeen jakitea da kontua. Ikerketa batzuk koronabirus bat baino gehiago harrapatzen dituen txertoaren bila dabiltza.\nGaixorik daudenentzat badago tratamendu espezifikorik?\nOraindino ez da sortu birus honentzako tratamendurik. Hau da, eman eta sendatu egiten zaituena.Tratamenduak egon, badaude. Lehen, pandemiaren hasieran ospitalera joaten zirenak proportzio handiagoan joaten ziren zaintza berezietara orain doazenak baino. Ikasi egin da tratamenduak ematen. Ez dituzte tratamendu berdinak ematen infekzioaren fase batean edo bestean. Batzuk ez dira birusaren aurka; birusak larri jartzen diren pazienteengan eragiten duen hantura-erreakzioa indartsua edo biriketan eragiten dituen (mikro)tronboak ekiditeko tratamenduak dira. Badirudi badagoela eraginkorra izan daitekeen antibiriko bat, baina oraindino ez dago behar den moduan testatuta. Orain, infekzioak berriro ugaritzen badira, medikuek askoz ere jakintza handiagoa izango dute infekzioari aurre egiteko. Kontua da ostipaleak ezin ditugula saturatu, hori gertatuz gero tratamendurik jaso ezin duten pazienteak egon daitezkeelako.\nTalde immunitatearen inguruan estatuan egindako azterketak azaldu duenez, %5 izan dira infekzioagaz kontaktua izan dutenak. Gehiago izan zitezkeela uste zuten adituek?\nAurrez egindako estimazio batzuetan %15 izan zitekeela uste zen, baina errorearen margena oso zabala zen. Sorpresa izan da uste zena baino gutxiago izan delako, hau da, antigorputzak zituztenak pentsatutakoa baino askoz gutxiago izan dira. Birusa jende gutxik pasatu badu eta jende askok birusaren aurka babesik sortu ez badu, horrek esan gura du infektatu daitezkeenen kopurua oso handia dela. Talde immunitatea noiz sortzen da? Infekzioa pasatu dutenen kopurua handia denean eta aukera gutxiago dagoenean pertsona batek beste bat infektatzeko, inguruan immunizatuta dauden pertsonak dituelako. Ez badago jenderik immunizatuta, infekzioa duenak askoz ere errazago transmitituko du birusa.\nNorberak hartu beharreko babes neurriak zorrozten ari gara. Maskarak jartzea garrantzitsua da? Sentsibilizatzen ari gara?\nMaskara erabiltzen badugu babesa gehitu egingo dugu, baina maskara bakarrik ez da nahikoa. Distantziak mantentzea, eskuak garbitzea... Horrek gelditzen du transmisioa. Itxialdian zehar, transmisiorik gehien familia barruan gertatu da, eta orain familia berriak kutsatzeko arriskua gehitu da. Esaterako, elkarregaz bizi ez diren gazte asintomatiko bik elkar musukatzen badute, ez dabiltza distantzia neurriak mantentzen eta familia berriak kutsatu daitezke. Horrelako gauzak saihestu beharko genituzke.


Literaturia 2022 - Noticia detalle - Zarautz\nMAIATZAREN 27AN IRITSIKO DA AURTENGO LITERATURIA JAIALDIA ZARAUTZERA\nMaiatzaren 27tik 29ra ospatuko da aurtengo Literaturia Jaialdiaren 2022ko edizioa. Pandemia aurreko ohitura berreskuratuz, Lieraturia udaberrira itzuliko da eta maiatzaren azken asteburuan, Zarautz euskal letren plaza bilakatuko da.\n“Literaturiak, asteburu batez, euskal literaturaren topagune bilakatzen du Zarautz. Euskaltzale asko batzen dira gurean eta euskal letrek eskaintzen diguten altxorraz gozatzeko aukera aparta eskaintzen digu”, adierazi du Xabier Txurruka (EAJ-PNV) alkateak gaur goizean ospatu den jaialdiaren aurkezpen saioan. “Zarautz herri euskalduna da, euskarak egiten duelako euskaldun Zarauzko herria. Literaturiak euskal kultura eta literaturaren erreferente bihurtzen du gure herria egun hauetan eta bertatik bertara eta zuzenean egileekin gozatzeko aukera ematen digu. Gainera, Literaturia da Euskal Herrian euskara hutsean egiten den jaialdi bakarra”.\nAurtengo edizioaren gaia Piztia izango da eta Lege Zaharren Enparantzan kokatuko da beste behin Literaturiako liburu azoka, non herritarrek argitaletxe eta liburu denda desberdinek jarritako postuetan euskal literaturako liburuak erosteko aukera izango duten.\nLege Zaharren Enparantzaz gain, Modelo Aretoak ere jasoko ditu aurtengo Literaturia jaialdiko ekitaldi desberdinak. Besteak beste, bertan ospatuko da irekiera ekitaldia ostiralean, arratsaldeko 20:00etan. Asteburuan zehar izango diren ekitaldi eta aurkezpen guztiak Literaturiaren web orrian kontsulta daitezke.\nLiteraturia 2022 - kartela (JPG 2MB)\nLiteraturia 2022 - egitaraua (JPG 248k)


Unai Hualdek Osasunako lehendakariari harrera egin dio, klubaren mendeurrenaren ospakizunaren karietara | Parlamento de Navarra\nUnai Hualdek Osasunako lehendakariari harrera egin dio, klubaren mendeurrenaren ospakizunaren karietara\nNoiz argitaratua Asteazkena, 2020.eko Urtarrilak 22\nLehendakariak Osasunaren “mugimendu eta esangura soziala” nabarmendu du eta elkarrekin jardueraren bat antolatzeko Parlamentuaren prestutasuna agertu du\nUnai Hualde Nafarroako Parlamentuko Lehendakariak Osasuna Klub Atletikoko lehendakari den Luis Sabalzari harrera egin dio gaur.\nMendeurrena ospatzeko Kluba antolatzen ari den egitarauari buruzko informazioa luzatu dio Luis Sabalzak Lehendakariari, eta Osasuna “gizarte guztiaren eta, noski, bere ordezkaritza organoen ondare den heinean, erakundeen arteko lankidetzarako borondatea agertu du”.\nMendeurrenari dagokionez, Sabalzak azaldu du “2020 urtearen lehen erdialdean zeinbait ekitaldi burutuko direla, baina ospakizun gehienak 2020-2021 denboraldian izanen direla, 1920ko urrian klubaren fundazioarekin kointziditzen duen kanpaina baita”.\nUnai Hualdek mendeurrenaren harira elkarrekin eta lankidetzan eginiko jardueraren bat antolatzeko Parlamentuaren prestutasuna agertu du, izan ere, “100 urteko historian zehar Osasunak esanahi handia eduki du Nafarroan, eta egun ere 16.000 bazkide ditu”.\n“Garrantzitsua da Parlamentuan Osasunari buruz eta honen atzean dagoen mugimendu sozialari buruz mintzatzea, zorraz harago, egun ongi bideratuta dago eta. Zorionez, azken egunotan iraganeko garai bati dagozkion eta pil-pilean dauden albiste triste hauen gainetik, Osasuna kirol eta kudeaketa ikuspegitik begiratuta momentu ezinhobean dago”, adierazi du Hualdek.


Marpe enpresara bisita egin dute udal ordezkariek - Azpeitia - uztarria.eus\nMarpe enpresara bisita egin dute udal ordezkariek\nJulene Frantzesena 2021-11-03 11:12\nMarpe enpresako ordezakaria eta udaleko nahiz Iraurgi Berritzeko kideak. (Azpeitiko Udala)\nHerriko enpresek bizi duten egoera zer-nolakoa den eta horien beharrak zeintzuk diren jakiteko hainbat bisita egin izan dituzte udal ordezkariek, eta bisita horien barruan izan dira Marpen.\nAzpeitiko Udaleko nahiz Iraurgi Berritzen garapen agentziako ordezkariek Marpe enpresa bisitatu dute egunotan. Hain zuzen ere, Marpe enpresako buru Mikel Santillanekin elkartu dira Nagore Alkorta alkatea, Leire Goenaga Ogasun batzordeburua, Begoña Beobide Iraurgi Berritzeneko presidentea eta Jaione Valverde Iraurgi Berritzeneko kidea, enpresaren nondik norakoak ezagutzeko.\nHain zuzen ere, herriko enpresek bizi duten egoera zer-nolakoa den eta horien beharrak zeintzuk diren jakiteko hainbat bisita egin izan dituzte udal ordezkariek, eta bisita horien barruan izan dira Marpen ere. Gainera, Sustapen Ekonomikorako dirulaguntzekin enpresetan egindako inbertsioak ezagutzeko ere baliatu dituzte bisita horiek.\nAzpeitiko alkateak azaldu duenez, herriko enpresek dituzten beharrak ezagutzea da lehentasuna, eta horretarako "ezinbestekoa" da horietako ordezkariekin harreman zuzena izatea. Alkortari garrantzitsua iruditzen zaio, halaber, udalak emandako laguntzekin egindako hobekuntzak ezagutzea ere: “Urtero ia milio erdi bideratzen dugu herriko ekonomia sustatzera, eta laguntza horrekin gauzatzen diren proiektuak ezagutzeko balio dute halako bisitek”.\n1983an zabaldu zuten Marpe enpresa, eta orduz geroztik, sukaldeko altzarien eta molduren ateak egitea izan da lantegiaren jarduera nagusia. Azken urteotan, baina, enpresak aldaketa handia izan duela azaldu du Santillanek, eta besteak beste, Sustapen Ekonomikorako laguntzak horretarako "bultzada" izan direla azaldu du hark. Izan ere, hainbat inbertsio gauzatzeko eta dibertsifikatzeko jaso du laguntza enpresak. Zehazki, 2020an energiaren autokontsumorako plaka fotovoltaikoak jartzeko laguntza jaso zuen Marpek. Horrez gain, azpeitiarrak kontratatzeko laguntza ere eskatu du enpresak; gaur egun, hamasei langilek egiten dute lan Marpen.


Aurrekoa Otsailak 21 Asteazkena Hurrengoa\nOtsailak 21 • 18:00 -19:00 • Tabakalera Tailerrak\nGaurko gaia: Guztiok gara bestea\nZergatik futbola? Bernardo Atxaga & Anari & Andoni Egaña\nOtsailak 21 • 19:30 • Ernest Lluch K.E. (Amara) Kultura +\nZergatik iritsi da futbola hain itzal handiko fenomeno soziala izatera? Zeintzuk dira mundu osoan duen arrakastaren atzean dauden arrazoiak? Zer du futbolak beste kirolek ez bezela gu hainbeste erakartzeko?\nModeratzailea: Maddalen Marzol\nSarrera librea edukiera bete arte. Gonbidapenak otsailaren 13tik aurrera eskuratu ahal izango dira Ernest Lluch Kultur Etxean eta Real Sociedadeko dendetan.


Ikastola berritu eta Eguzki-Izarren eraikitzeko planak aurrera egin du - Zarautz - Zarauzkohitza.eus\nIkastola berritu eta Eguzki-Izarren eraikitzeko planak aurrera egin du\nAmaia Urbieta Arruti 2018-10-19 08:30\nEguzki-Izar eremuan eraikiko dituzte etxebizitzak eta hotela. (Amaia Urbieta Arruti)\nSalbatore Mitxelena Ikastola berrituko dute, abuztuan udalean onartutako hirigintza planarekin. Eguzki-Izar eremuan, berriz, etxebizitza eta hotel berriak eraikiko dituzte.\nPromociones Andutz Mendi S.L. eta Salbatore Mitxelena Ikastolak adostutako hirigintza proposamena gehiengoarekin onartu dute Zarauzko Udalean; EAJ, EH Bildu eta PSE-EEkoek onespena eman dute eta Irabazi Zarautzek kontrakoa. Abuztuko udalbatzarrean hartu zuten erabakia Ikastola berritzeko eta Eguzki-Izar eremuko hirigintza plana gauzatzeko.\nIkastola «handitu» eta «hobetu» egingo dute, gaur egun dagoen kokapen berean mantenduz. Salbatore Mitxelena Ikastolako egungo lehendakari den Iñigo Ameztoik adierazi du, instalazioak «zaharkituta» daudela eta segurtasun aldetik ez dituztela gutxienekoak betetzen; beraz, eraberritze bat «behar-beharrezkotzat» jotzen du. Hirigintzako hitzarmen berriarekin, besteak beste, futbol zelaiak estali egingo dira, garaje zaharrean jangela berria eraikiko da eta siesta gela egokituko dute. Guztia marko pedagogiko berrira egokitzeko asmoarekin egingo dute. Ikastolaren asmoa, berrikuntzak 2019ko urrian, Kilometroak festaren egunean inauguratzea da.\nEguzki-Izar eremuan, berriz, Bizitegi Programa gauzatuko da. Programa honen barruan, etxebizitzak eta hotel bat eraikitzeko lur eremuak gordetzea adostu dute. «Plaza handi bat» ere sortuko da eremuan. Horrez gain, Iñurritza ibaiaren erreka bazterra berreskuratuko dute, eta Gipuzkoa eta Nafarroa kaleen arteko bidegurutzean biribilgune berri bat eraikiko.\n2005ean, Andutz Mendi SL enpresa berak Ikastolarekin egindako akordioaz geroztik, «airean» zegoen hirigintza plana, eta orain, Ameztoi Ikastola lehendakari postuan dagoenez, «gaiari heltzea» erabaki du. «Aspalditik ibili izan naiz gai hau lantzen, eta, orain, aukera berri bat daukagu zerbaitetara iristeko».\nHitzarmena Irabazi Zarautz alderdiak eta Arkamurka natur elkarteak egindako alegazioak eztabaidatu ostean onartu zuten udalean, abuztuko udalbatzarrean, hain zuzen ere. Hasieran eraikuntzen gehienezko profilen aipamenak jasota zeuden hitzarmenean, baina gero kendu egin dituzte. Horrez gain, eraikitakoaren %15a lagako zaio Zarauzko Udalari, %10a utzi ordez.\nIrabazi Zarautz alderdiak ez du onartu plana. Etxebizitzak egiteko eremu eraikigarria 18.000 metro koadrokoa izango da, eta hotela egitekoa, berriz, 4.000 metro koadrokoa. Eraikigarritasuna «gehiegizkoa» dela eta «justifikatu gabe» dagoela uste du Irabazi Zarautzek. «Eguzki-Izar leku berezia da, eta biotopoaren inguruan dagoenez, eremu estrategikoa da», Irabaziren ustez. Horregatik, «ingurumeneko ebaluazio estrategiko bat beharrezkotzat» jo du koalizioak. Udal Gobernuak (EAJ eta PSE-EE) hori izapidetzea ez dela beharrezkoa azaldu du. Xabier Txurruka alkateak hitzarmena «izan daitekeen onena» dela azaldu du, eta Irabazikoei plangintza «perspektibarekin» ikusteko eskatu die, «xehetasun txikietan erreparatu beharrean».\nZarauzko Arkamurka natura elkartea ere ez dago ados onartu berri den plangintzarekin. Hala ere, gustura daude Iñurritza ibaiaren alboetako hormak kenduko dituztelako eta naturalizazio prozesu bat emango delako. Dena den, garbi dauka Arkamurkak Iñurritza ibaiak izan behar lukeela Zarautz urbanizatzeko muga. Alegia, ibaitik haratago ez dagoela eraikitzerik defendatzen dute. Aitziber Sarobe Arkamurka elkarteko kideak azaldu du, aspalditik hasitako borroka dutela hori.\n1982an, Erriberetako Parkea egitasmoa jarri zuen martxan Arkamurkak. Biotopotik Astirainoko naturalizazio prozesua bilatzen zuen proiektuak, eta oraindik iritzi berarekin jarraitzen dute. Sarobek azaldu duenez, ados daude Ikastolaren erreformekin, baina Eguzki-Izar eremua «bakean uzteko» eskatzen dute, herri barruan etxebizitzak eraikitzeko leku «aproposagoak» badaudela azalduz.\nPSE-EEk Eguzki-Izarren ezin direla eraikin altuak egin esan du, eta ingurumen inpaktua ahalik eta txikiena izan dadin saiatzea beharrezkoa dela azpimarratu.\nEH Bilduk ere hirigintza plana onartu du udalean. Ikastolaren aferari irtenbide bat ematen diola onartuta, beharrezkotzat jo du orain arte gertatutakoaren hausnarketa egitea. EH Bilduren ustez akatsa hitzarmenaren jatorrian dago. «Oinarrizko eskubide baten kontura ateratako etekinekin Ikastola berria, kiroldegia eta egun idatzita dagoen plangintza garatu nahi ziren, baina higiezinen burbuila lehertu eta orduko ilusioak zor bihurtu ziren». Plangintza zaharrean ez bezala, oraingoan babes ofizialeko etxebizitzak eraikitzeko asmoa dagoela azpimarratu dute, eta Eguzki-Izar eremuan «astakeria handirik» egiten ez bada plana «egingarritzat» jo dute, nahiz eta eremuak eraikigarritasun «askotxo» daukala iritzi.


Hauteskunde ondoren, politika fikzioa? - Xabiren txokotxua\nIgandeko hauteskunde orokorrek erreakzio ugari sortu dituzte dagoeneko. Euskal Autonomia Erkidegoan, urrutira joan gabe, Amaiurrek, EAJk eta Ezker Batuak adierazi dute (bakoitzak bere aldetik) hauteskunde autonomikoak aurreratzea komeniko litzatekeela.\nEztabaida hau ez da berria; asko-gutxi 2009ko hauteskundeen ondotik sortu zen, orduan aukeratutako Legebiltzarrak ez zituelako EAEko gizartearen sentsibilitate guztiak ordezkatzen. Hain zuzen, hauteskunde horietan ezker abertzale ofiziala legez kanpo egonda lortu zuen bloke "konstituzionalistak" (PSE-PP-UPyD) eserlekuen gehiengoa, eta horregatik da, gaur egun, Patxi Lopez lehendakari.\n2009tik hona egoera politikoa asko aldatu da. ETAk behin betiko borroka armatua utzi duela iragartzeak euskal politikaren jokoko kartak aldarazi ditu nabarmen, eta argi gelditu da ilegalizazioan oinarritutako estrategia albo batera uzteko beharra. Horrek, nire ustez, Legebiltzarra egoera berrira egokitzea eskatzen du hauteskunde demokratikoen bidez. Egia da ez dela ezinbestekoa, azken finean jaurlaritzak orain arteko babes parlamentario bera izaten jarraitzen baitu. Baina demokratikoa omen den gizarte baten ordezkaritza bertara egokitutako legebiltzar batek egin beharko luke, zalantzarik gabe.\nArgi daukat ez dela horrelakorik gertatuko epe laburrean. PSEk asko kostatako postu hori mantentzeko eginahal guztiak egingo dituelako, eta Ferraz-eko zuzendaritzak ez diolako utziko momentuz manten dezakeen gobernu autonomikoa arriskuan jartzen (Andaluziakoa, antza denez, galdutzat ematen dute honezkero). PPk, bere aldetik, bere esku dauka lehendakariaren etorkizuna, nahiz eta pentsaezina izan Lopezen aurka zerbait egingo duela; besteak beste, orain duen eragin ahalmen handia galtzea ekarriko bailioke horrek. EAJren kasuan, berriz, lehendakaritza berreskuratzeko nahia izan arren, ez dute aparteko presiorik egingo horretan, ez behintzat lehendakaritzarako hautagairik izendatu arte (Euzkadi Buru Batzarra eta bestelako barne organoak berritu ondoren). Eskaera horiek egiten jarraituko dute agian, baina aho txikiarekin beti ere, jakinda ez dela epe motzean horrelakorik izango (eta beraiei ere ez zaiela horrelakorik komeni).\nHorrela bada, une honetan hauteskunde autonomikoak aurreratzea Amaiurrentzat izan daiteke ona, beste inorentzat ez. Galtzeko askorik ez dute, eta "tsunamiak" lagundurik emaitza onak izan ditzakete, oraindik ere bere antolamendua eta funtzionamendua behar bezala zehaturik ez baditu ere. Gainera, egokiago zaio Sortu auzia behin betiko konpondu arte itxarotea, baita zenbait kasu argitzea ere, Bateragune auzia adibidez.\nHori guztia horrela izanik ere, politika fikzioan murgilduko gara; igandekoak balizko hauteskunde autonomikoak izan balira zer gertatuko litzateke? Emaitzak inoiz baino estuagoak izango lirateke: EAJk 20 eserleku, Amaiurrek 20, PSE-EEk 18, PPk 15 eta EBk 2. Kontuan izanda gehiengo absolutua izateko 38 eserleku behar direla, alderdi batek ere ezingo luke bakarrik gobernatu; edozein gobernuk lau handietatik biren parte hartzea ekarriko luke nahitaez. Ez litzateke, inola ere, erraza izango gobernu egonkorrik osatzea:\nEAJ eta Amaiur elkartuta, 40 eserleku izango lituzkete. Horixe izango litzateke bi alderdik osatutakoen artetik babes handienekoa. Edonola ere, alderdi biok elkarren artean duten lehia kontutan izanda, zail-zaila da horrelakorik imajinatzea. Abertzaletasunaren baitako hegemoniaren borrokan sartuta daude biak, eta batera gobernatzeak besteari laguntzea suposatuko lieke.\nEAJ-PSE gobernuak ozta-ozta lortuko luke gehiengo absolutua (38 eserleku). Realpolitik-aren arabera, gertagarriena izango litzateke, baina 2009ko hauteskundeen ondoren gertatutakoak (EAJ, alderdi bozkatuena, lehendakaritzatik kanporatzea) zauriak utzi zituen jeltzaleen artean. Bestalde, “aldaketan” oinarritutako gobernu sozialista bultzatu dutenak, orain, EAJren ondora gerturatzea koherentzia falta handiegia izango litzateke (arazoa ote PSErentzat?).\nPSE-PP oraingo gobernuak ez luke behar besteko babesik izango. Hauteskunde hauetako emaitzek erakutsi dute, besteak beste, era bateko edo besteko abertzalerik gabe ezin dela gehiengorik osatu EAEn (orain arte ere frogatu ahal izan den bezala), horretarako iruzur eta "putxerazorik" erabiltzen ez bada behintzat.\nAmaiur-PSE binomioak ere 38 eserleku izango lituzke. Ia-ia ezinezkoa PSEko legebiltzarkideak ezker abertzaleko lehendakari bat babesten ikustea. Estatu mailan, gainera, Kataluniako Tripartit-a babesteagatik horrelako egurra jasan zuen PSOEk zer ez luke jasan beharko horrelako itun batengatik? Etorkizunean izan daiteke horrelakorik, baina oraindik orain ametsetan ere zail zaigu irudikatzea.\nEmaitza horiekin EAJ-PP balizko gobernuak ez luke gehiengorik izango. Edonola ere, pentsa liteke egunen batean gertatuko dela, olatu urdina EAEra gerturatu ahala.\nAmaiur-PP gobernua egunen batean? Nork daki! Inork usteko zukeen orain hamabost urte Ipar Irlandan DUPk eta Sinn Féin-ek batera gobernatuko zuketenik?\nOndorioz, argi dago alderdi sistema aldatzen eta sinplifikatzen ari dela. Alderdi nagusi baten eta ertain eta txiki batzuen sistema izatetik, nahiko parean leudekeen lau alderdiren sistemara gerturatzen ari gara. Horregatik, etorkizunean bestelako aliantzak ezagutuko ditugu, orain arte pentsatu ere ezin zirenak. Bake eta normalizazio egoera berriaren ondorio izango dira inondik inora.\namaiur eae eaj hauteskundeak legebiltzarra politika pp pse


Agrako gotorlekua - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAgrako Gotorlekua, Lal Qila, Agrako Gotorleku gorria edo soilik Gotorleku Gorria ere deitua (ez da Delhiko Gotorleku Gorriarekin nahastu behar), Iamuna ibaiaren mendebaldeko ibarrean dago, Indiako Uttar Pradesh estatuko Agra hirian, Taj Mahaletik 2,5 kilometro iparmendebaldera. Gotorlekua, hareharri gorriz eraikia (honegatik datorkio izena), Akbar enperadore mogoldarraren erregealdian, 1565 eta 1573 bitartean, zehatzago defini daiteke harresituriko jauregi bezala, bere barnean, jauretxe eta jauregi multzo harrigarria duelarik, Akbarren konplexutasunetik bere biloba Shah Jahanen sinpletasunerainoko arkitektura estiloekin, eta Iamuna ibaiaren urez betetzen zen lubaki sakon batez inguratua.\nआगरा का क़िला\n1984 (VIII. bilkura)\nMultzo harrigarri honetara, "Amar Singh gate" delako atetik sartzen da, behin barrura sartu ondoren, eskumatara, "Jahangiri Mahal" delakoa dagoelarik, Akbarren erregealditik datatua dagoen jauregi bakarra. Honen ondoan, "Khas Mahal"a dago, haitzurdin zurizko gela ederra, oso modu ederrean margotutako sabaiekin, Shah Jahanen arkitekturan ohikoa zena, eta bi urrezko pabilioi, Bengalako etxetxoen bereizgarria den teilatuarekin.\n1983an, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.\nHau da Indiako gotorlekurik garrantzitsuena. Mogoldar Inperioko mogoldar handiak izan ziren Babur, Humaiun, Akbar, Jahangir, Shah Jahan eta Aurangzeb hemen bizi izan ziren eta bertatik gobernatu zuten. Estatuko altxorra izan zuen. Enbaxadore atzerritarrek, bidaiariek eta Indiako historian parte hartu zuten agintari gorenek bisitatu zuten.\nMultimedia: Agra Fort\nAzken aldaketa 30 azaroa 2019(e)an, 12:28(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 30 azaroa 2019, 12:28.


Irakurmenaren Nahaste zehatzaren (dislexia) ezaugarri nagusiak dira: hitzak errekonozitzeko zailtasunak, irakurmen mantsoa eta ez-zihurra eta zailtasunak ulermenean. Hauek ez dira adimen urri batengatik edo zentzumen gabeziengatik gertatzen. Askotan, beste alterazio batzuekin azaltzen da: zailtasunak idatzizko adierazpenean, kalkuluan edo komunikazioarekin zerikusia duten beste Nahaste batzuekin.\nTalde desberdinak ezberdindu daitezke; lehenengoan, ahozko azalpen bat ondo uler dezaketen baina idatzizkoan zailtasunak erakusten dituzten haurrak daude (hitzak errekonozitu eta irakurtzeko gai izango balira, ulermen arazorik ez lukete erakutsiko). Tradizionalki, talde honi dislexiko izenaz ezagutzen zaio.\nBigarren taldean, hitzak ondo irakurtzeko zailtasunak eta ulermen arazoak, idatzizkoak zein ahozkoak, erakusten dituzten umeak egongo lirateke. Kasu honetan, irakurmenaren atzerapen orokor bezala ezagutzen dira.\nAzkenik, hitzak ondo irakurtzen duten (dekodifikatzen dute) baina ulermen arazoak erakusten dituzten haurrak ere badaude. Hauei hiperlexikoak deitzen zaie; gai dira ondo eta modu egoki batean irakurtzen baina irakurmenaren ulermenaren maila oso baxua izaten da.


EUSKARRI Sarea Ideologiak eta gizartearen dinamizazioa. HERRITARREN %99GANDIK HERRITARREN %99RENTZAT ETA, ALDI BEREAN, “BAKOITZA BEREA”\nIdeologiak eta gizartearen dinamizazioa.\nHERRITARREN %99GANDIK HERRITARREN %99RENTZAT ETA, ALDI BEREAN, “BAKOITZA BEREA”\nAniztasuna beharrezkoa da. Eta, zenbaitetan, zatiketa ere bai. Alderdi politikoak, sindikatuak, helburu ideologiko eta estrategikoen araberako zatiketak nahitaezkoak dira gizarte demokratikoetan. Ideologiak, berez zatitzaileak izanik, beharrezkoak dira gizartea bera aurrera eramateko.\nBaina badakigu gizaki guztiok, nahiz eta iritzi eta balore propioak izan, beste herritarrekin konpartitzen ditugun balore eta iritziak ere baditugula. Gizartearen dinamizazioa mantentzeko, jakin behar dugu ezberdintzen zertan ditugun interes ezberdinak eta zertan ez. Eta, horren arabera, noiz eta zertan elkartu behar garen eta noiz eta zertan zatitu behar garen.\nGizartea bizirik mantentzeko, nahitaezkoa izan daiteke hori dena kontuan hartzea. Zatitzen gaituena baizik ez badugu kontuan hartzen, gero eta herritar gehiago zatiketa horretan eroso sentitu ez eta etxean geratuko da. Neurri bateko zatiketa ideologikoa beharrezkoa bada ere, oinarri objektiboen arabera onartu eta mugatu behar dugu zatiketa hori, beharrezkoak ez diren esparruetara eraman gabe. Gizartearen dinamizaziorako, hil ala biziko kontua izan daiteke zatiketatik kanpoko esparrua bizirik mantentzea eta hori da, hain zuzen, gure sarearen funtsezko helburu bat.\nEUSKARRI Sarea osatzen dugunok ere, norberaren ideologia eta balore propio eta ezberdinak ditugu, jakina. Sare hau eraikitzerakoan, zatitzen gaituena ahaztu gabe, herritar guztiok batzen gaituenaren gainean eraikitzen jakin behar dugu. Gure helburu eta konpromisoa izan behar da, norberaren ideiak eta baloreak ahaztu gabe, herritar guztien interes orokorren arabera pentsatzen eta eraikitzen hastea, bazkide berriak bilatuz, sarea bera edukiera kontzeptualekin hornituz eta ideia, proposamenak eta lan ildoekin aberastuz.\nEz da lan erraza jakina. Ez gara ohituak interes orokorren arabera eta aniztasun osoaren arabera pentsatzen eta lan egiten. Aniztasun horren gainean eraikitzen hasi behar dugula adostuta ere, pixkanaka hasi behar gara sarea aberasten eta proiektua bera erakargarria bihurtzen. Ideia eta asmoa bera erakargarriak izatea ez da nahikoa eta edukiera erakargarriaz betetzea da sare honen funtsezko erronka.\nHoriek dira, hain zuzen, EUSKARRIren jardueran erabili nahi ditugun irizpideak. Ahal den neurrian, argi eta garbi ezberdindu nahi ditugu:\nA. Herritar guztientzat (%99rentzat) baliogarriak diren ideiak\nB. Norberaren berezko ideologia, baloreak eta pentsamoldeak.\nHorretarako, EUSKARRI Sarean bertan, bi lan esparru hauek sortu eta garatu behar ditugu:\nA. Interes eta Ikuspegi Orokorraren esparrua\nEUSKARRI Sarea bera: euskal herritar guztiei irekita\nB. Interes eta Ikuspegi Berezien esparrua\nEUSKARRI Saretik sortutako lan/gogoeta taldeak. Talde horien kideek antolatuko dituzte helburu, ideia eta pentsamolde propioen arabera.\nSarearekiko herritarren %99ren atxikimendua ziurtatzeko, EUSKARRI bera, bere orokortasunean, interes eta ikuspegi orokorren arabera arituko da.\nAldi berean, bigarren maila batean, interes eta ikuspegi bereziak garatu eta lantzeko aukerak zabalduko dira, herritarrak eta gizartearen dinamizazioan nahitaezkoak direlako ere.\nIrudia. ANIZTASUNA KUDEATZEKO\nIk. pdf: https://yadi.sk/i/9eMREILuubV20Q


Manu Ginobilik, Argentinan inoiz egon den saskibaloi jokalaririk onenetako batek, lur batzuk usurpatu izana egozten dio Paichil Antriao maputxe komunitateari. Epaiketa urrian izango da. Prozesua 2018ko ekainean hasi zen, eta irregulartasunez beteriko saltsa juridiko bat izan da. Hiru enpresari dira kereila jartzaileak, eta etxegintza proiektuak dituzte Basoen Legeak babestutako gune batean, baina hiruretatik Ginobili da deklaratu nahi ez duen bakarra, nahiz eta askotan deitu duten deklaratzera. Era berean, komunitateko abokatuak, Luis Virgiliok, dokumentu batzuk aurkeztu zituen frogen artean: dokumentu horietan, esaten da lur horiek maputxeen komunitateari dagozkiola. Haren oharrean, auziaren xehetasun batzuk azaldu ditu.\n1902an, orduko presidente Rocak Villa La Angosturako 9. lursaila eman zion ordainetan Paichil Antriao familiari, Txileko mendilerroaren eta Argentinaren arteko muga zehazteko lanak egiteagatik. Orduan, jabaria eskualdatzeko titulua sinatu zen, estatuaren lurrak baitziren, baina, gero, hainbat diktadura garaitan, lur horiek kendu zizkieten, prozedura baten bidez. 1976an, Videla diktadoreak sinatutako lege baten bitartez, herriei baimena eman zitzaien partikularren lurrak beretzeko. «Villa La Angostura herriak 9. lursailaren zati handi bat kendu zien», esan du Virgiliok, Paichil Antriao komunitatearen abokatu eta ordezkariak.\n«Beste prozeduran, berriz, Onganiaren diktaduran [1966-1970] armadak izendatutako ikuskatzaile bat, Salamida intendentea, mendira joaten zen zenbait eskribaurekin, eta komunitateari galdetzen zion ea zer behar zuen, eta eman egiten zien; horren truke, behatz lodia agiri batean jartzera behartzen zituen, eta, hala, herritarrek beren lursailak ematea lortzen zuen». Herritarren ordez sinatzen zuen pertsona bat ere bazen tramitean, fede ematen zuena herritar horiek analfabetoak zirela. «Hau da, diktaduran, komunitateari ia guztiz kendu zioten 9. lursaila. Orain, inor bizi ez den lekuak bereganatu nahi dituzte, besteak beste Belvedere muinoa; hor daude Ginobiliren lurrak, eta, gainera, gune gorri kontsideratzen dira, eta Basoen Legeak babesten ditu».\nLur babestuak ezin dira ukitu, baina sal daitezke. «Ginobilik lurrak erosi zizkionean Salamidari, 2004an, bazekien hor maputxeak bizi zirela», nabarmendu du Virgiliok. Eta hori frogatzen saiatuko dira epaiketan. «Horren seinale, lurrak erosi eta berehala, Ginobilik epaiketa bat hasi zuen Paichil Antriao komunitatearen aurka; egiazkotasuna deklaratzeko saio bat zen, frogatzeko bere tituluak aitzakiarik gabeak zirela. Hori kontraesanezkoa da: epaiketa bat abiatu behar badu frogatzeko aitzakiarik gabeak direla, izango dute aitzakiaren bat».\nEgiazkotasuna deklaratzeko saioa hastearekin bat, Ginobilik abian jarri zuen berreskuratze interdiktu bat: lurrak uzteko demanda labur moduko bat, maputxeen aurka. Orduan, maputxeek akordio bat lortu zuten Ginobilirekin: berak aurrera jarraituko zuen jabetzaren tituluaren egiazkotasuna deklaratzeko saioarekin, eta komunitateak alde egingo zuen lurretatik, berrikuntzarik ez egiteko baldintzapean; hau da, Ginobilik ez zuen egingo lurrak eraldatuko lituzkeen etxegintza proiekturik.\nKalte larriak ingurumenean\nGinobilik Lago Correntosoko fideikomisoan hitzartutakoak eraginik gabe utzi zuen komunitatearekin adostua zuena; izan ere, Lago Correntosoko ekialdeko kostaldeko urbanizazio proiektu bat egitea hitzartu zuten, Belvedere muinoaren mendebaldeko magalean, Villa La Angosturan. Ginobilik bide eman zion etxegintza proiektu horri; ez zuen bete berrikuntzarik ez egiteko akordioa, eta maputxeak lursail horietara bueltatu ziren. «Ginobilik ezkutuan eduki nahi izan zuen, baina hotel proiektu bat zeukan martxan lur haietan. Beti ukatu zuen fideikomiso hori egin izana, baina haren jabetzaren zaintzaileak lan harremana du Rossirekin —Macri Argentinako presidentearen koinatuarekin—, eta Rossik du fideikomisoaren ardura. Lago Correntosoko bizilagunarekin elkartu zen, eta fideikomisoa bidea egiten eta basoa hondatzen hasi zen».\nOrduan, komunitatea traun batean bildu zen —autoritate filosofikoen bilera, taldean erabakiak hartzekoa—, eta erabaki zuten beren antzinako mandatuaren arabera jardungo zutela: lurra babestearen alde. «Eta orain horren ondorioak ordaintzen ari dira», adierazi du Virgiliok. «Ingurumenari kalte gehiago egitea ekidin zuten, eta lurrak babesteari ekin zioten. Orduan, Rossik usurpazioagatik salatu zituen, eta ingurua poliziaz bete zen. Nik prebentziozko habeas corpus bat aurkeztu nuen, hurbil baitzegoen Villa Mascardin gertatutakoa [Rafael Nahuel maputxearen hilketa], eta Polizia handik ateratzea lortu zen fiskalarekin egindako akordio bati esker. Azkenean, fiskalak ezetsi egin zuen salaketa».\nHandik aste gutxira, maputxeek egoera kontrolatua zutenean, pertsona talde bat azaldu zen: jo egin zituzten maputxeak, eta ondasunak erre zizkieten. Erasoa geldiaraztea lortu zuten, baina erasotzaile batzuek ihes egin zuten, eta Ginobiliren zaintzaile Martinezen etxean babestu ziren. «Zaintzaileak ez zuen ezer esan zenbait hilabetez, maputxeak lurrak zaintzen ibili ziren bitartean. Komunitateak zaintzailearengana jo zuen, eta azalpenak eskatu zizkion. Filmaketa batzuetan ageri da esanez berak ez zekiela halako hondamendia eragingo zutela, eta, azkenean, alde egin zuen handik. Fiskaltzara joan zen, eta salaketa bat jarri zuen usurpazioagatik. Salatu zuen etxea usurpatu ziotela, baina bere borondatez joana zen. Zaintzailearen ondoren, Ginobilik kereila aurkeztu du Paichil Antriao komunitatearen aurka, eta aurrera eraman du urrian izango dugun epaiketa hori».\n2018ko ekainaren 13an, bi salaketa heldu zitzaizkion Adrian De Lillo fiskalari, eta biek protagonista berak zituzten. Salaketa horien harira, bi auzi jarri ziren abian: bata usurpazioagatik, eta bestea erasoagatik. Erasoaren auzian bi inputatu daude; biak Bueno Airesen bizi dira, eta kontratatuak izan ziren komunitateko kideak jotzeko. «Ginobiliren zaintzaileak zera egin zuen: maputxeak salatu zituen zurigarri gisa, berak eraso horretan esku hartu baitzuen. Guk fiskalari eskatzen diogu Ginobili inputa dezala eta iker dezala nork agindu zuen maputxeak jotzeko».\nUsurpazioaren auziak hiru paper sorta ditu, eta hiru kereila jartzaile daude tartean: Converti, Bianchini eta Ginobili. «Pertsona horiek ondoko lursailak erosi zituzten, eta eskua sartu zuten maputxeek okupatua zuten leku batean. Maputxeak usurpatzaile gisa epaituak izaten ari dira, eta, egiaz, delitu horren biktima izan dira; hori frogatzen saiatuko gara epaiketan. Usurpazio delituak ez du inongo zentzurik zu bazara lurren titularra edo jabea».\nDuela egun batzuk, De Lillo fiskalak baimena eskatu zion Villa La Angosturako fiskalburuari erasoaren auzian «ez parte hartzeko». Eskari hori komunitatearen adierazpen batzuen harira egin zuen: «Ez ditu betetzen guk eskatzen dizkiogun diligentziak, eta erasoaren auzian inputatzeko eskatzen diogun pertsona berberak erabiltzen ditu lekuko gisa usurpazioaren auzian. Haren objektibotasun faltaren erakusgarri diren irregulartasun horiek guztiak protesta formal batean helarazi genizkionean, pentsatu zuen moralki eragiten ziola, eta ez parte hartzea erabaki zuen; hala ere, fiskalburuak ez du oraindik ezer erabaki. Maputxeen aurkako epaiketaren auziek, ordea, bere horretan diraute»\nMaputxeen komunitatearen defentsak deklaratzera deitu zuen Ginobili, baina aurkezteari uko egin dio sistematikoki. «Ginobili ez agertzea zuritzeko, haiek diote ez zegoela han dena gertatu zenean. Nire ustez, horrek ez du garrantzirik; izan ere, beste bi enpresaburuak ere ez zeuden han, eta, hala ere, aurkeztuko dira». Horri dagokionez, Neuquen probintziako Zigor Kodeko 109. artikuluak kontuan hartzen du OITren 169. Hitzarmenaren 9.2 klausula, herri indigena eta tribalei buruzkoa: haren arabera, OITren parte diren estatuak behartuta daude ohiturak errespetatzera zigor prozesuetan. «Maputxeen komunitateak ez du onartzen zerbaitengatik epaitua den pertsona bat, edo ustezko biktima, ez egotea komunitatearen aurrean haiek begietara begiratu eta galde diezaioten. Horrek haien tradizioekin du zerikusia, baina, gainera, ez dio ihes egiten gure akusazio sistemari, eta ez zaio kontrajartzen. Salatzaileak akusazioaren lekuko izaten dira kasu gehienetan».\nBERRIAn argitaratua (2019/08/16)


Euskara aireratu dute Seguran | Gizartea | Berria\nIraitz Lazkano erakunde publikoetako eta euskalgintzako ordezkariak atzean dituela, atzo, Seguran. IDOIA ZABALETA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\n2022ko maiatzak 15 - Segura\nEuskara airean sumatzen zen atzo Seguran (Gipuzkoa), eta ahoz aho zerabilten bertaratutakoek, euskara ari zuen. Segurarrek dioten gisa: Euskara aiden! Horixe izan zen atzo, Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak antolatuta, Seguran bertan egin zuten Udalerri Euskaldunen Egunaren leloa ere. Dozenaka lagun elkartu ziren euskara aireratzeko eta udalerri euskaldunen egitekoari aitortza egiteko.\nEgunari Uemaren batzar nagusiarekin ekin diote. Bertan izan dute hitzordua Uemako 94 herrietako udal ordezkariek. Tantaka-tantaka iritsi dira 10:00etarako Baratze pilotalekura. Eta kartelak gora eta behera, bozkatu dituzte Uemaren jardueraren inguruko ohiko kontuak. Gainera, 2021ean egindako ikus-entzunezkoen kontsumoari buruzko ikerketaren emaitzak jakiteko aukera ere izan dute.\nBitartean, kultur etxean, hikaz eta hika aritu dira hitanoari buruzko jardunaldietan. Seguran, Usurbilen eta Oiartzunen (Gipuzkoa) hitanoaren erabilera sustatzeko martxan jarritako ekinbideak azaldu dituzte, eta EHU Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikertzaile Garbiñe Bereziartuaren ahotik, Euskararen normalizazioa eta hitanoa hitzaldia izan dute entzungai. Kokatzeko, datuak eman ditu, Azpeitian (Gipuzkoa) egindako neurketei erreferentzia eginez. Genero arrakala nabaria da; alegia, emakumeek gutxiago egiten dute, batez ere, adinean behera egin ahala: «Beti gizonak nagusi, bai egiten, bai jasotzen eta aditzen ere bai».\nEta zerk eragiten du batzuek hitanoa erabiltzea eta besteek ez? Gazteen kasua aztertu dute. Batez ere, hizkuntzarik «erosoena» euskara izateak, gurasoek eta senideek hika egiteak, baita ikaskideek eta ikastetxeko langileek toka edo noka erabiltzeak ere: «Goitik beherako transmisioak adinako pisua eduki dezake parez parekoak».\nErabilera —edo haren falta— ez ezik, hitanoaren dilemak ere hizpide izan ditu Bereziartuak. Batetik, binarismoa: «genero banaketa binarioa egiten du. Gaur egun, banaketa binario hori motz geratzen ari dela ematen du. Horrekin zer egingo dugu? Nik ez daukat erantzunik». Uste du jokaera bateraturik edo diskurtsorik ez dela eraiki , «esperimentazio fase batean» daudela. Bestetik, komunikabideen egitekoaz ere mintzatu da. Hitanoak izan beharreko presentziak sortzen dituen zalantzak aitatu ditu. Idatzizkoetan, esaterako: «Esaten da prosa idatzi behar denean ez dakigula hartzailea zein izango den; orduan, hika ezin dugu erabili. Elkarrizketetan berez bai, baina kazetariak kazetari lanetan ari denean ezin du islatu elkarrizketatzen ari den pertsonarekin zein harreman mota daukan». Orduan, hitanoak komunikabideetan ba al dauka tokirik? «Ez dakit erantzuten, landu beharko da, eta ikusi, baina hitanoa indartu nahi bada, oso garrantzitsua da ikusgarritasuna ematea, eta edozer gauzari ikusgarritasuna emateko, komunikabideak tresna ezin hobeak dira».\nHerri euskaldunen balioa\nEguerdirako, Segurako plaza atondua dute ekitaldi nagusirako. Hantxe elkartu dira euskalgintzako eragileak eta ordezkari politikoak. Besteak beste, Iraitz Lazkano Uemaren lehendakariak hartu du hitza. Esan duenez, Euskal Herriko 188 udalerri dira euskaldunak; alegia, herri horietan herritarren %70 baino gehiago euskaldunak dira. Horien garrantzia mahai gaineratu du: «Egundoko ekarpena egiten diete euskararen normalizazioari. Areago: herri honen arnasguneak direla esan ohi dugu, eta ez dira hitz hutsak».\nUemak guztiengana iritsi nahi du, sarea zabaldu: «Elkarrekin, egin dugun lanaren eta bidean bildu dugun esperientziaren harrotasunez, baina baita apaltasunez ere, eskua luzatzen diegu, eta eskaera zehatza egin Uemara batu daitezen». Horretarako beharra nabari dute: «Gaur euskara ari du. Euskara ari dek. Euskara ari den. Goazen indarrak batzera eta Uema askoz gehiago sendotzera, bihar ere, euskarak aiden segi dezan udalerri euskaldunetan».\nGoizeko ekitaldien ostean, egitarauak ez du etenik eduki. Besteak beste, bazkaria, puzgarriak eta Bada giro! taldearen erromeria izan dituzte aukeran.


1862. urtean sortu zuen Alexander Parks kimikari ingelesak parkesina izenez bataiatu zuen lehendabiziko plastikoa. Oso material gogorra zen, eta nitrozelulosari esker lortzen den boli edo marfilaren antzeko ehundura zeukan. Handik zazpi urtera, John Wesley Hyatt-ek, billarreko bolak marfilaren ordez beste lehengairen batekin egin nahian, zeluloide izeneko produktu bat asmatu zuen.\nHurrengo urteetan, aurrerakuntza gehiago emango ziren: 1897an galalita aurkitu zuten; 1904 eta 1909 artean, lehendabiziko termoplastikoak; 1924an, industrialki ekoiztutako binilozko azetatoa; 1928an, beira akrilikoa edo plexiglasa. Baina 1933tik aurrera hasiko ziren, polietilenoa aurkitutakoan, plastikozko elementuak industrialki ekoizten: polietilenoak, polipropilenoak, poliamidak, poliuretanoak, poliazetilenoen erretxinak, beira akrilikoa, poliestirenoak, polibinilo kloruroak, poliesterrak, etab.\nPoli delakoa (metal metakrilatoa), batzuek PMMA deitzen dutena, plastiko garden bat da, eta kasu askotan beiraren ordez erabiltzen da: leihoetan, koadroen kristaletan, altzarietan, errotulazioetan, etab. Gure kasuan, baita artisautzako elementuak sortzeko ere.


publizitatea | Karrajua\nUrteen poderioz iraileko matrikulazio-kanpaina errutina dugu gurean. Jendea euskaltegira e(ra)karri behar da orain, orain gehien bat, urtebeteko ibilbidea hil honetako uztak erabakiko baitu, oraingoak gehien bat. Publizitateko inbertsioen marradun grafikoak sekulako tontorra erakutsiko luke bederatzigarren (edo lehenengo) hil honetan duda barik. Kartelen, afixen eta irrati-telebistetako iragarkien sasoia da iraila gurean. Eta urtetik urtera nahikoa errutinarioa egiten zait neuri behintzat. Iragarkietako ideia berriren bat gorabehera, marmotaren urtearena etortzen zait akordura, gehien bat. Sorpresa helburu duen publizitatearen arteak ez dit sorpresa handiegirik ematen urtetik urtera, baina hori gutxinekoa izango da egia esanda, azken batean kanpaina horien target-a beste batzuk dira, ez geu, eta benetako emaitzak datorren astean ikusiko ditugu. Ea ba.\nAurtengo kanpainan (baten batek azken orduko bolanderaren bat gordeta ez badauka behintzat) dena dela, gauza bat egin zait ohikoa baino deigarriagoa: udal-mailako erakunde batzuen kanpainak. Originaltasuna eta freskotasuna gehien bat hortik etorri dela esango nuke, HABE edo euskaltegien euren kanpainetatik baino gehiago.\nBilboko Udalaren kanpaina hau ikusi nuen lehenegoz. Apartekoa izan barik, erakunde publiko-ofizial batena izateko ukitu freskotxo bat nabaritu nuen.\nBaina originaltasunaren bidetik urrats polita izan da Nafarroako euskara zerbitzu batzuek antolatu duten Euskafe hori. Kanpaina osatuagoa eta kanal askotakoa, bideo eta guzti:\nEta hura bezain landua, eta gainera publizitate hutsetik harago, informazio eta zerbitzu batzuez ondo hornituta, Buruntzaldeko euskara zerbitzuen-kanpaina etorri da gero. Gainera sasoi bateko kanpaina baino gehiago izateko asmoz jaio dela dirudi, eskualdeko euskaltegien eta euskalduntzearen informazioa, zerbitzu eta komunikazio gune zentralizatua eskaini guran edo, automailaketa zerbitzua bezalako tresnak adibidez.\nEz da hor amaitu kontua, ez, ukitu biral batekin Gasteizko Udaletik suabe-suabe egin ziguten gonbitea hitza hartzeko ondoren.\nEta errematea, larrosa kolorez jantzia, Donostiatik etorri da. Euskara mon amour leloarekin webgune eta kanpaina grafiko landu eta originala ekarri digute plazara.\nPublizitatea juzgatzeko era bi egon daitezke gutxienez, batetik estetikaren gaineko iritzia, eta hor ez naiz sartuko, gustuak, zaletasunak eta aurreiritziak tarteko, alferrik baita eztabaidatzea, eta bestetik, emaitza "komertzialena", eta horretaz ezer esateko informaziorik ez daukagu oraindik (ezta apur batean edukiko ere).\nGauza bakarra okurritzen zait bakarrik: udaletxeetako biltegi-fitxategi-gordeleku ustez ilun horietan badirudi irudimena, freskotasuna eta originaltasuna -edo haiek topatzeko gogoa behintzat- ez direla erabat galdu. Euskaltegietako txoko koloretsuetan baino biziago daudela ere ausartuko nintzateke esatera, hori esatera ausartzeko ausardia handia beharko ez balitz.\nKartelak eta afixak\nBadakizue, iraila eta ikasturte guztirako bezeroak topatu behar du gure industriak. Urtero egin dugu publizitate kanpainen aipamenen bat, oso tradizionala gehienetan, kalerako kartel-afixa eta halakoei atxikirik. Izan ere, interneten sartuta kalerako kartelen kopiak topatzen dira gehien bat.\nTira, aipamena egingo dugu beste barik (adituen urteroko analisi serioaren esperoan ;-)), orain arte sarean harrapatu ditudan laurak (baten bat gehiago balego, esan eta ekarriko dugu hona).\nAEK, hurbiltasuna eta identitatea ("garena")\nUdal Euskaltegiak (Gipuzkoakoak ala denak?). Elkar ulertzea, baina "gu gara" hauek ere.\nIKA: metodo(logi)a hauen ardatza\nElkarlan: bidea zein den erakusten.\nAipatu gabe utzi dut Nafarroako euskara zerbitzu batzuek martxan ipini duten euskafe kanpaina. Web (http://www.euskafe.com/), bideo eta guzti.\nAEK-koek ere bideo bat sareratu dute: Benito -ren bloga\nIrailaren ekuadorra pasatu dugu gaur. Aste pare bateko sprint-a urrirako, hau da, gure eskola gehienak hasteko. 40.000 etorriko ei dira aurten ere, eta publizitate kanpainak hasita daude. Etxeko buzoian hasi dira paperak agertzen, kalean ere kartelen bat ikusten da, metroan ere ikusten dira, telebista-irratietan agertu da spot-en bat edo beste. Tira ba! Bueltatxo bat egingo dut euskaltegien webguneetara aurten zer nobedade dabilen edo. Webslides-en prestatuta daukadan aurkezpena entxufatu eta orriak pasatzen utzi dut. Kaka! Iaztik hona ez da ezer mugitu apenas, edo batzuek oraindik segitzen dute udako matrikulazio kanpainarekin edo beste batzuek webgunearen aingura aspaldian inkatu zuten, eta hortxe dago "matrikula zabalik" eternoa. Baina ibili, bagabiltza, kalean, metroan, telebistan, buzoian... Eta interneti ez diogu kasurik ere egiten! (salbuespenak salbuespen)\nTeknologia, webdosazero, webtresazero, sare sozialak, mundu birtualak, sarearen botere gero eta ikaragarriago eta ikaratzekoagoa omen... Mundua, komunikazioa, pertsonak, harremanak, portaerak aldatzen ari (omen) direla... O gu hemen!\nKartelak bilatu, kanpainak aztertu, kuxkuxeatu, saltsa apur iraileko sasoi kritiko honetan. Sarean behintzat ez dago modurik.\nGure "target-a", 40.000 horiek denak, analfabeto digitalak ote dira? Internetekoa matraka baino ez da? Teknologiarena ahoa ederto betetzeko berba potoloa besterik ez? Akaso hemen azken batean balio duena betikoa da, eta kitto? Akaso bai.\nBaina sarean, geu barik, bada gure kanpainei kasu egiten dionik. Eskerrak!\nBufa! Aurtengo udakoa bai relaxa! Tontamentean irailean paratu gara derrepentean eta karraju nagusia ziku daukagu. September, Earth, Wind & Fire-en kantu zaharra etorri zait gogora eta tarareatzen hasi naiz: Do you remember....?. Eta lehengo iraila "erremenbratzen" hasi naiz. Ia ahaztuta. Zenbat gauza pasatu dira urtebetean! Ikasturtearen naturaltasuna aurrerantzean hain naturala izango ote zen galdetzen hasi ginen. Urtebetea joanda une honetan naturala ez den bakarra neure galbana da, hala ere, esango nuke ez dela berrikuntza handirik agertu oraindik.\n"Aprender euskera" hura internet-en bilatuta zer aurkitzen genuen kexaka ibili ginen gero. Urtebetegarrenean Google-en emaitzen lehenengo orrialdean Gabriel Aresti euskaltegia eta Eusko Jaurlaritzaren erreferentzia hau ikusi dut online metodoen artean. Gainerakoetan ez da egon posizionamendu lan handirik.\nKolpetxoa egin diet euskaltegien webguneei, eta ez dago nobedade handirik han ere. Publizitate kanpaina gehienak box-etan daude oraindik nonbait. Gipuzkoako Udal Euskaltegien sheriff-ak eta AEKren laguntxoak orain arte aurkitu ditudan bakarrak. Aste pare bat edo itxaron beharko da seguraski.\nIkasturtea hasteko dagoela. Seinale gutxi oraindik. Karrajuko alfonbrari hautsa kendu eta seinaleak aurkitu eta ematen hasi beharko dugu, ezta?\nUmmm. Bizkortuko gaituen zerbait behar dugulakoan nago. Estimulanteren bat aurkitu duzue udan?\nZer ikusten diote euskarari?\nSergio Monge komunikazioan aditua aspaldiko ezaguna dugu Karrajuan eta blogosferan oro har. Ekarpen interesgarriak egin zizkigun ikasturte hasieran euskararen irudia eta euskaltegien publizitateaz, eta orduan zorretan utzi zigun hausnarketa plazaratu du egunotan taller d3 blogean. Bi artikuluotan hain zuzen ere: Euskara saltzeko estrategiak (II)\nZergatik hartu behar dugu Euskara markatzat?\nIdeia-ikuspegi berri bati bueltak ematen dabilkio Sergio: euskara marka bat da, komunikazioaren aldetik horrela ikusita galdera planteatzen da. Zer dio "euskara" markak? Zer ematen/ekartzen dio "publikoari"? Zer pertzepzio-ideia dabiltza haren inguruan? Ikerketaren beharra (eta metodologia) planteatzen du azken batean. Aurriritzi, topiko, azaleko pertzepzio asko dabiltza akaso gaur egun, baina azterketa serio eta oinarrituen falta dago nonbait. Baliteke. Bati entzun diogunetik zenbat bider atera dugu "jendeak dio..." edo "jendeak uste du..." bezalakorik? Eta analisiarekin batera galdera benetan interesgarria: Zer "marka" nahi dugu euskararentzat? Azken horretan ez dakit gauzak oso argi izango ote ditugun, baina guk neurri handi batean euskarara hurreratzen den publikoarekin harremanetan lan egiten dugunez pista asko eman ditzakegu hasierako analisi horretarako. Gure ikasleek (inguruan bizi diren era guztietako pertsonak azken batean) zer ideia-pertzepzio daukate euskararekin? Zer sentimendu? Zelan ikusten dute euskara? Eta euskaldunok zelan ikusten gaituzte?\nSergiok tradizioa, abertzaletasuna eta zorrozkeria aipatu ditu. Beste batek bertokotasuna gehitu du. Nik neuk, geure ikuspegitik, akaso gehituko nuke identifikazioa, sozializazioa, idealizazioa... Ez dakit ba. Gogoeta interesgarria edozelan ere. Orain egiteko, edo, publizitatearen oporren ostean nahi baduzue.\nPD. Oporretan zelan begiratzen diguten aztertzera dedikatu gaitezke. Benito -ren bloga\nEta zuk? Ba al dakizu euskara?\nNafarroatik dator sorpresa oraingoan. Iruñean AEKren Iruñezar euskaltegian bideo hau egin dute. Ez da spot-a ez, fim labur-ertaina baino, 20 minutu ingurukoa. Ondo landua duda barik, eta umorez betea.\nLehengoan deskubritu nuen Webslides jostailuarekin euskaltegien webguneen aurkezpena egitea pentsatu dut. Erraza, Diigon lastermarken zerrenda egin eta automatikoki sortu du aurkezpena, hemen daukazue: Euskaltegien webguneak. (bide batez, baten bat falta bada esan, mesedez.) Aurkezpenari begira geratu naiz. Zer daukagun ikusten. Hain zuzen ere, ikasturtearen hasieran euskaltegien webguneek interneten zer pisu daukaten jardun genuen, ez webguneei eurei buruz hala ere. Alde handiak daude batetik bestera: estetika, antolaketa, edukiak, zerbitzuak, informazioa, lantze-maila, eguneratzea, irisgarritasuna, funtzionamendua... Oro har hala ere, denak ikusita inpresio gazi-geza hartu dut. Gaur egun webgunea edukitzeak berez ez du ezer adierazten, ez bada interneten egon behar dela munduan bazarela adierazteko akaso. Funtzio desberdinak bete ahal ditu webguneak: nor-zer-non zaren esan, marketing eta publizitaterako tresna, zerbitzuak emateko bide, baliabide-iturri, komunikazio-gune, albistegi... Hori guztia nahi izaten da sarritan, eta horrek mantenu eta eguneratze-lana eskatzen du. Inpresioa daukat gurean internet oraindik urrun ikusten dela eta, salbuespenak salbuespen, ez dela egiten webguneak antolatzeko eta eguneratzeko ahalegin berezirik. Eta gauzak aldatzen ari dira. Ez naiz jarri diseinu hutsuneak detektatzen. Baten batek (auto)ebaluazioa egin nahi badu hor dauzka webguneen ohiko 43 akatsen zerrenda hau (ingelesez, hemen gaztelaniaz) edo Jakob Nielsen guruaren aholkuak. Ez da diseinu kontua soilik hala ere, beharbada lehenengo galderak honakoak izan daitezke: Zertarako nahi dugu webgunea? Zertarako behar dezake jendeak? Zer irudi-mezu-eduki zabaldu nahi ditugu sarean? eta... Hori da gaur egun zabaltzen duguna? Hemen daukazue aurkezpena. Zuei zer iruditzen zaizkizue? Euskaltegien webguneak Benito -ren bloga\nEuskaltegiak propaganda eta irudi kontuetan ez ditugu oso aktibo ikusi azkenotan sarean, are gutxiago web2.0 munduan.\nGaur berriz sorpresatxoa hartu dut Youtuben. IKAkoek bideo sorta zabala sartu dute han. Ez dakit publizitate kontua den edo bideook norako diren. Hemen lagintxu bat, "IKA beldurrik gabe":\nBideo landuak duda barik. Webgunean zelan txertatuko dituzten ikusteko deseatzen nago. Benito -ren bloga\nEuskañolaz eta hiperzuzenketazduela 2 urte 4 aste\noroitaraztea zen helburuaduela 2 urte 5 aste\nOroitarazi behar da etengabeduela 2 urte 5 aste\nBenetakoa?duela 2 urte 5 aste\nAnttoniduela 2 urte 5 aste\nGramatika problema erdi bat daduela 2 urte 6 aste\nEskerrik asko ongi etorriagatikduela 2 urte 6 aste\nOngi etorri, bai, Eneko.duela 2 urte 6 aste\nKutxiko gazteriaren koloreakduela 2 urte 12 aste


Biltegiratze elektrikoaren potentzialtasuna ebaluatzeko tresna | IKERLAN\nBiltegiratze elektrikoaren potentzialtasuna ebaluatzeko tresna\nEnergia sortzeko laguntza sistema, inbertsioaren errentagarritasuna maximizatuta\nEnergia iturri berriztagarriek gero eta partaidetza handiagoa dute sare elektrikoan. Hori dela eta, Iberdrolak energia sortzeko laguntza sistema gisa biltegiratze elektrikoak duen potentzialtasuna ebaluatzeko erronka du aurrean.\nIKERLAN eta Iberdrolaren arteko lankidetzaren helburua da sareari laguntza emateko zerbitzuak eskaintzeko beharrezko biltegiratze maila kalkulatzea, inbertsioaren errentagarritasuna maximizatuta.\nPlanteatutako irtenbidea ESS2WIND tresna diseinatzea izan da. Sorkuntza eolikoko parke multzoaren gainean sareari laguntza emateko hainbat funtzionalitate aztertzea ahalbidetzen du. IKERLANeko kideok dimentsionamendu ikerketak egiteko tresnaren aplikazioan ere hartu dugu parte Iberdrolarekin elkarlanean.\nProiektu horren emaitzari esker, Iberdrola Renovables (berriztagarriak) enpresak biltegiratze sistemen potentzialtasuna hainbat agertokitan ebaluatu ahal izango du Estatu mailan zein beste merkatu batzuetan. Hala, negozio aukera berriak irekiko dira.


Moodle-ren oinarrizko erabilera :: ikasi :: Udako Euskal Unibertsitatea\nMoodle-ren oinarrizko erabilera\nHasiera-data: 2010(e)ko azaroaren 3a\nAmaiera-data: 2010(e)ko azaroaren 24a\nOrdutegia: Astean zehar. 17:00-19:00\nMatrikula-epearen hasiera: 2010(e)ko irailaren 6a\nMatrikula-epearen bukaera: 2010(e)ko urriaren 30a\nIkastaro hau bete egin da. Ikastaroan interesa izanez gero, matrikula-orria bete baina ez egin matrikularen diru-sarrerarik.\nIkastaroa on line izango da. Saio presentzial bakarra izango du, ikastaroaren hasiera egunean, azaroaren 3an, 17:00etatik 19:00etara.\nMoodle ikasgela birtualak sortzeko web aplikazio ezagunenetakoa da gaur egun. Hezkuntza-testuinguru guztietan ari da erabiltzen eta gero eta zabalkunde handiagoa du nazioartean nahiz gurean.\nIkastaroaren helburu nagusia Moodle-ren oinarrizko ezagutza eskuratzea da, bereziki alderdi praktikoari erreparatuz. Horretarako, ikastaroan zehar parte-hartzaile bakoitzak bere jakintza-esparruko ikasgai bat molde birtualean eskaini ahal izateko lehenbiziko saiakera egin beharko du.\nPlataformaren aurkezpen labur baten ostean, Moodle-ren osagai nagusiak aztertuko ditugu: baliabideak, jarduera-moduluak eta blokeak. Aztertu ahala, praktikak egingo ditugu.\nMoodle-k ikastaroak sortzeko eskaintzen dituen tresnak ezagutzea.\nParte-hartzaileei Moodle modu autonomoan erabiltzen ikasi ahal izateko baliabideak eskaintzea.\nPlataformaren funtzionamendu orokorra\nKomunikazioa bultzatzeko tresnak\nNorberaren profila, foroak, mezuak, inkesta eta txata\nInformazioa emateko tresnak (I): baliabideak\nWeb orriak, estekak, fitxategiak, direktorioak eta etiketak\nInformazioa emateko tresnak (II): blokeak\nEgutegia, HTML, partaideak, duela gutxiko aktibitatea, urrutiko RSS kanalak...\nEdukiak lantzeko tresnak\nGlosategia, wikia, liburua eta HotPotatoes\nEbaluazioa egiteko tresnak\nKalifikazioak, jarduera-txostena, zeregina eta galdetegia\nIkastaroa zeharo praktikoa izango da. Moodle-ren osagaiak aztertu ahala, parte-hartzaileek praktikak egingo dituzte, on-line ikastaro bat osatzeko lehenbiziko saiakera eginez. Ikasleen ikas-prozesu autonomoa bultzatu nahi da eta horretarako nork bere kasa ikasten segitu ahal izateko baliabideak eskaini nahi ditugu.\nIrakasleei (hezkuntza-testuinguru guztietakoak)\nEz baduzu mezurik jasotzen, akatsen bat egon dela adierazten du. Horrela bada, jarri gurekin harremanetan: 943 82 14 26, markeskoa@ueu.org (Mari Karmen).\nEusko Jaurlaritza. Kultura Saila\nGipuzkoako Foru Aldundia. Gizarte eta Erakunde Harremanetarako Departamentua\nikasgela birtuala, web aplikazioak, moodle plataforma


Integrazio politiken porrota\nItalian zein etorkizun daukate asilo politikoa eskuratzen duten errefuxiatuek? Bruselatik bidaltzen den dirua ez doa iheslarien beharretara. Turingo esperientzia egin behar ez denaren adibidea da.\nIrudian, MOIko eraikineko biztanleak. Eremu guztia poliziaz eta militarrez inguratuta dago eta segurtasun indarren presentziak areagotu egiten du tentsioa. “Turingo herritar askorentzat hobe litzateke errefuxiatuak ez ikustea, baina guk ez dugu apartheid soziala bultzatu nahi”, dio Niccolò Vasile ekintzaileak.\nOlinpiar kirolarien egoitza izateko eraiki zen, baina gaur egun 1.000 errefuxiatu baino gehiagoren bizitokia da. Turingo MOI edo merkatu ohia, huts egindako gentrifikazio prozesu baten irudi garbia da. Bertako eraikin abandonatuak 30 herrialdetatik ihes egindako gazteek okupatu dituzte. Saharaz Hegoaldeko errefuxiatuak dira gehienak, emakumeak, gizonak eta haurrak. Udaberri arabiarrak eztanda egin zuenean amets europarrari ekin zioten. Lau urteren ondotik, askok babes politikoa eskuratu dute, baina bizitza berri bat hasteko aukera ukatu diete.\nBishara Txadekoa da eta 2011n iritsi zen Libiatik Italiara. Integrazio programen porrota salatu du: “2013an amaitu egin zen iheslariei laguntzeko iristen zen dirua, eta egun batetik bestera, kalean aurkitu ginen. Gehienei ez ziguten italiera erakutsi eta erakunde publikoek euren ardurari iskin egin zioten”. Hala, Turinen trabatuta zeuden ehunka iheslarik erabaki zuten 2006ko neguko olinpiar jokoetarako eraiki ziren instalazio abandonatuak okupatzea. “Diru publikoaren kudeaketa ilunaren isla dira”, azaldu du Niccolò Vasile ekintzaileak, “eraikinak korrika eta presaka eta kalitate txarreko materialak erabiliz eraiki ziren, beraz, olinpiar jokoak amaitzean inork ez zituen apartamentuak erosi nahi izan”. Vasilek italiar askori buruan dabilkion galdera plazaratu du: nora joan da 2011n errefuxiatuei harrera eskaintzeko bideratu zen laguntza europarra? Ekintzaileak badu erantzunik: “Afrika Iparraldeko Larrialdia izeneko programa martxan jarri zenean Italiako Gobernuak hainbat elkartez osaturiko partzuergo bati eman zion errefuxiatuei laguntzeko diruaren kudeaketa. Diru hori desagertu egin da”.\nApartheid sozialaren aurka\nHorrenbestez, kirolarien egoitza ohia autogestio proiektu bat bilakatu da. “Turingo Udalaren eta eskualdeko gobernuaren laguntza, ura eta argindarra ordaintzera mugatzen da. Ur hotza, hori bai”. MOIko eraikinak zatika erortzen ari dira eta apartamentu bakoitzak mundu bat islatzen du. Diru pixka bat aurreztu duten familiek sukalde elektrikoak, ur-berogailuak eta garbigailuak dituzte. Beste batzuek, berriz, soilik lurrean jarritako koltxoiak”.\nEdifizio bakoitzaren beheko solairuan, errefuxiatuek hainbat zerbitzu martxan jarri dituzte, besteak beste jangela, zapata-denda eta informatika gela. 30 ekintzaile italiarrez osaturiko talde batek laguntza eskaintzeko bulegoa ireki du: “Aholkularitza legala eskaintzen duten abokatu batzuk ditugu, italiera eta ingelesa ikasteko eskola zabaldu dugu eta gida-baimena eskuratzeko ikasgaiak ematen ditugu. Halere, guretzat lehentasuna da iheslariei lana bilatzen laguntzea”, adierazi du Vasilek.\nBoluntarioei oso garrantzitsua iruditzen zaie iheslariak gainontzeko hiritarrengandik ez isolatzea: “Turingo herritar askorentzat hobe litzateke errefuxiatuak ez ikustea, baina guk ez dugu apartheid soziala bultzatu nahi. MOIaren ghettizazio prozesuak biziki arduratzen gaitu”. Izan ere, eremu guztia poliziaz eta militarrez inguratuta dago. Vasileren aburuz, “bizilagunen aurrean erakutsi nahi dute ordena publikoa eta segurtasuna bermatuta daudela, baina segurtasun indarren presentziak tentsioa areagotzen du”.\nBisharak uste du pobrezia, langabezia eta integrazio falta eskutik doazela: “Ez dugu Italian geratu nahi, baina zeharo blokeatuta gaude. Hemen eskuratu dugu asilo politikoa, beraz, hemen bizitzera derrigortu gaituzte. Arazoa da oso zaila dela lana aurkitzea. Europan zehar bidaiatzeko baimena badaukagu, baina soilik hiru hilabetez eta turista gisa”.\nVasilek ere gogoz kritikatu du Europako integrazio politiken malgutasun falta: “Gazteak nazkatu egiten dira egun guztia ezer egin gabe egoteaz. Askok alde egiten dute, baina beste herrialde batera iristean bueltan ekartzen dituzte edo klandestinitatera igarotzen dira”.\nZorte gehiago dutenek behin-behineko kontratuak lortzen dituzte uzta bilketetan. Kiwiak Piemonten, sagarrak Trentito-Adigen, tomateak Apulian eta laranjak Calabrian. Eguneko batez-beste 30 euroren truke, MOIko errefuxiatuek Italia zeharkatzen dute unean uneko fruituak eta barazkiak jasotzeko. “Krisi humanitarioa hasi zenetik okerrera egin dute lan baldintzek. Lurren jabeek soldatak jaitsi dituzte, baina lanorduak handitu. Badakite errefuxiatuak edozer gauza egiteko prest daudela”, adierazi du Mohamed izeneko etorkin marokoarrak. Mohamedek hamar urte daramatza Italiako eskualde gehienetan uztak biltzen eta ez zaio egungo egoera gustatzen: “Errefuxiatuak barrakoietan bizi dira eta baldintza jasanezinetan lan egiten dute. Ezkutuko legezko esklabotza da”.\nBishara ados dago: “Ez dakit beste aukerarik ba ote dagoen, nik ez dut ikusten. Asilo politikoa eskuratu nuenean ziur nengoen dena errazagoa izango zela, halere, esplotazioak eta miseriak bere horretan jarraitzen dute”.\nNolanahi ere, Italian alarmak piztu dira azkenaldian. Iragan abuztuan lau errefuxiatu hil ziren Apulian mahatsa biltzen ari zirela intsolazioak jota, eta giza eskubideen aldeko erakundeek Erromako gobernuaren laguntza eskatu zuten. Saluzzon, Piemonteren bihotzean, proiektu berri bat jarri da martxan boluntario italiarrek errefuxiatuen lana ikuskatu eta gehiegikeriak sala ditzaten. Iheslari gehienek, ordea, aspaldi galdu zuten bizitza duin bat izateko esperantza. Bisharak argi dauka: “Europak huts egin digu. Ametsa, amesgaizto bihurtu da”.\nEta Europara iristean zer?: http://www.argia.eus/argia-astekaria/2487/errefuxiatu-krisi-globala-3\nEuskal Herrian ere zail dute errefuxiatuek: http://www.argia.eus/argia-astekaria/2487/errefuxiatu-krisi-globala-2


noviembre | 2010 | Geografiamungia's Weblog\nLeave a Comment »\t| Ekonomia, General\t| Permalink\nSistema Ekonomikoa. Beste kontzeptu arraroa. Zer “demontres” da hori?\nLiburuan esaten da hiritarrok ditugun premiak asetzeko eragile ekonomikoek, hau da, produkzio arduradunak, enpresek; familiek, kontsumo unitateak; eta estatuak ondasunen produkzioa eta zerbitzuak antolatzen dutela .\nGizarte guztietan ez da modu berean ekonomia antolatzen. Orain badakigu ekonomia baliabideen, ondasunen eta zerbitzuen produkzioa- eta banaketarekin zer ikusirik duena dela. Kuban, adibidez, Estatuak antolatzen du dena: baliabideen eta ondasunen produkzioa edo lorpena kontrolatzen; zerbitzuak eta gizarteak behar dituen premia guztien banaketaz arduratzen. Hori da Sistema Sozialista edo Komunista. Sistema honetan merkatuak, hau da eskaintza eta eskaria, ez du prezioak finkatzen Estatuak baizik , eta ekonomiaren funtsa ez da etekinak lortzea baizik eta hiritarren beharrak asetuta egotea. Produkzio baliabideak (kapitala, lurra, fabrikak) estatuak kontrolatzen ditu eta publikoak dira.\nSistema kapitalistan, alderantziz, merkatua da , gehien batean , prezioak antolatzen duena eskaintza eta eskariaren legearen arabera. Eskariaren arabera arintzen edo moteltzen da produkzioa; hiritarren beharren arabera antolatzen dira zerbitzuak eta ondasunen banaketa; eskaintzaren arabera kontsumoa alda daiteke eta prezioak eskaintza eta eskariaren arteko orekaren ondorioz eta sistemak maneiatzen duen teknologiaren arabera finkatzen dira.\nKapitalismoa enpresa pribatuetan eta kapitalen pilaketan, irabaziak handitzeko asmoz, oinarritzen da. Lehia librea izan behar da eta lan merkatuan erlazioak soldata eta kontratuaren bitartez antolatzen dira.\nOrduan esan daiteke sistema ekonomikoa produkzioa, banaketa eta kontsumoa gizarte baten onurarako antolatzen duen mekanismoa dela.\nNoski, sistema ekonomikoa batean gero badaude beste faktor asko eragin eta garrantzia ikaragaria dutela: sistema politikoa, teknologia, finantza sistema, botere taldeak, e.a.\nNahi baduzu zerbait desberdina irakurri hurrengo linkean duzu artikulo on bat kapitalismoari buruz, baina erderaz:\nEKONOMIA, DIRUA, INFLAZIOA, AKZIOAK,….\nUf, zein gai zaila hasi garen! esango duzue seguraski. Zenbat kontzeptu berri eta ulergaitza. Honetaz telekomunikabideetan etengabe entzuten da eta ia inoiz ulertzen da zer gertatzen den, ala badakite ekonomilariek krisi ekonomikoa hau konpontzen?\nEz izutu, krisia ez dugu konponduko, baina gauza batzuk oinarrizko moduan ulertu bai.\nKlasean ematen diren azalpenak osatzeko, bila ezazu hurrengo kontzeptuei buruzko informazio pixka bat eta, zure definizio-zerrenda joango zara egiten. Hau jakina baduzu askoz errezagoa izango zaizu gainerako gauzak ulertzea.\n* EKONOMIA. hitz hau “bestia negra” da. Badakigu zuentzat ekonomia dirua dela baina, beti ez da egon dirurik, orduan, dirua esistitzen ez zenean, ez zegoen ekonomiarik?\nHurrengoan, ekonomiaren definizio batzuk aurkituko duzu, gehien gustatzen zaizuna edo hobeto ulertzen duzuna hartu edo zure definizio propioa egin.\nZer da dirua? Estatuek egin dezakete nahi duten diru kantitatea? horrela izango balitz, zergatik hainbeste momentu larri ekonomian? Ematen du ez dela hain erreza.\nPentsatu behar duzu dirua esistitu baino lehen ekonomia ere zegoela. Pertsonek bere premiak asetzeko, hau da janaria, arropa, etxea, e.a. lortzeko lan egiten eta truke ekonomia egiten zuten gauzeei, bere garrantziaren arabera, balore bat ematen, adibidez: zapata pare bat oilo batengatik, demagun.\nDirua zer den azaltzeko ipuin bat\nOrain, imajina ezazu truke ekonomia egiten zuen herri bat. Han bizi da Txomin, baserritarra, eta egun batean zapata pare bat behar du, orduan zapatagilearengana joaten da. Zapatariak zapata parearen truke oilazko bat eskatzen dio. Txominek zapatariari horrela dio: ” beitu, momentu honetan ez dut eskura oilazkorik, baina oilo arraultz askorekin ditut eta hurrengo hilabeteetan emango dizut oilazkoa”. Zapatariak sinesten dio, Txomin pertsona fidagarria da eta, baina ez ahazteko eskatzen dio paper sinatuta esanez oilazko batengatik balio duela. Hurrengo astean zapatariak irina behar du eta errotariarengana joaten da, baina errotariak esaten dio zapatak ez dituela behar eta ea zer eman diezaioke irina sakuren truke. Orduan zapatariak oilazkoren papera gogoratzen du eta azaltzen dio errotariari norena den. Errotaria oso pozik, oilazkoa asko gustatzen zaiolako eta Txomin baserritar ona eta zintzo da eta, hartzen dio papera. Horrela, paper hori, oilazko batengatik balio zuena, joaten da eskuz esku pasatzen. Baina egun batean Txomiren baserrian sute bat sortzen da eta dena galtzen du. Hurrengo egunean paper hori ez du inork hartu nahi guztiek dakitelako paper hutsa dela eta ez dagoela oilazkorik.\nTxominek sinatu zuen paperak dirua bezala funtzionatu zuen. Atzean bazegoen ondasun edo balio zehatz bat, denok ezagutzen zutena. Baina oilazko hori desagertu ostean paper horrek ez zuen ezer ere balio eta papera besterik ez zen. Gure gizartean gauza bera gertatzen da. Estatuek merkatuan jartzen duten dirua, uztezko balio baten ikurra eta kontu unitatea da. Ezin dute herri batean dagoen aberastasuna baino diru gehiago egin, bestela diru horrek ez du atzean izango balorik eta fenomeno horri inflazioa deritzo. Ulertu duzu ipuina? guztiz erreala da eta.\nBeitu, orain Estatu Batuetan diru gehiago jarriko dute merkatuan, Erreserba Federalaren presidenteak horrela esan du, hori egin ahal izateko Zor Publikoa aterako dute, baina, errentagarritasun negatiboarekin!! inoiz ikusitakoa. Argi dago, estatua, sistema produktiboa eta ekonomia osoa ahula badago, eta ateratzen badute diru gehiago diru horrek balio gutxiago izango duela, horregatik dolarraren debaluazioa ere iragarri dute. DIRUA\nOrrialde honetan diruaren historia aurkituko duzu\nAkzio bat sozietate anonimo baten kapitalaren zati bat da. Sozietate horren pertsona batek duen alde bat errepresentatzen du.\nInbertsio bezala errenta aldakorra suposatzen du zeren eta ez du bueltatzeko finkatutako baliorik baizik eta enpresaren martxaren arabera joango baita.\n* ZOR PUBLIKOA\n•Por deuda pública se entiende al conjunto de\ndeudas que mantiene un Estado frente a los particulares u otro país. Constituye una forma de obtener recursos financieros por el estado o cualquier poder público materializada normalmente mediante emisiones de títulos de valores. Es además un instrumento que usan los Estados para resolver el problema de la falta puntual de dinero, por ejemplo:\n•Cuando se necesita un mínimo de tesorería (dinero en caja) para afrontar los pagos más inmediatos.\n•Cuando se necesita financiar operaciones a medio y largo plazo, fundamentalmente inversiones, obras publicas: carreteras, ferrocarril, puertos, etc.\n•Existen distintas formas de financiar un déficit, al menos en el corto plazo. La más importante es el endeudamiento interno. En este caso, la Tesoro Público emite bonos que son adquiridos por agentes privados, no por el banco central. Esta forma de endeudamiento permite al gobierno sostener un déficit sin disminuir sus reservas ni aumentar la oferta monetaria.\nInflazioa ekonomia batean ondasun eta zerbitzuen prezioak modu orokor eta jarraian igotzen direnean ematen da\nHiru inflazio mota bereiz daitezke: eskariarena, kostuena eta egiturazkoa.\n1. Eskariaren inflazioa\nEkonomia jakin batean, agente ekonomikoek ekonomia horren produkzio gaitasunaren gainetik gastatzen dutenean gertatzen da. Hau da, sozietate horrek produzitzen duen aberastasuna baino gehiago gastatzen denean (kreditoa erabiltzen).\n2. Kostuen inflazioa\nPrezioak igo daitezke ere enpresek jasaten dituzten kostuak handitzen badira. Enpresak bere kostu igoera preziotara transmititzen du.\nAdibidez: petroleoaren prezioaren igoerak inflazioa sortzen du garraioaren bidez produktu guztietara transmititzen delako.\n3. Egituraz ko inflazioa\nEgiturazko inflazioa merkatu egitura akastunak sortzen du. Hauek eskaintza eskariaren jokua oztopatzen dutelako eta hauen eraginez inflazioa sortzen da.\nAdibidez: monopolioaren kasuan, Iberdrolak argindarraren prezioa igotzea erabakitzen badu, inflazioan eragiten ari da.\nAntolatutako merkatua non errenta aldakorraren tituluak negoziatzen diren lekua. Gehienetan errenta tinkoa ere negoziatzen da eta beste aktibo batzuk.\nLangile batek, denbora bat pasa ostean, bere lana egiteagatik enpresario batengandik kobratzen diona. Soldata kontratupean finkatzen da normalean.\nSoldatak esanahi oso ezberdinak ditu langilearentzat edo enpresarioarentzat. Azken honentzat bere produktuen kostuaren alde bat suposatzen du, saiatu da ahalik eta gutxien ordaintzen. Bestaldetik langialearentzat eraman ahal duen bizimaila suposatzen du eta saiatuko da ahalik eta gehien irabaztea. Hori dela eta konfliktoak ekiditzeko negoziazio kolektiboa erabiltzen da eta horren bitartez langileak eta enpresarioak soldatak negozioatzen eta finkatzen dituzte.\nLeave a Comment »\t| merkatu ekonomia\t| Permalink\nYou are currently browsing the Geografiamungia's Weblog blog archives for 2 noviembre 2010.