Giza ezagutzari buruzko ikerketa/VIII. Atala — Wikiteka\nGiza ezagutzari buruzko ikerketa/VIII. Atala\n←VII. Atala. Beharrezko konexio-ideiaz Giza ezagutzari buruzko ikerketa (1748) David Hume, translated by Xabier Amuriza Zarraonaindia\nVIII. Atala. Askatasunaz eta beharraz] IX. Atala. Animalien arrazoimenaz]→\n3992Giza ezagutzari buruzko ikerketa — VIII. Atala. Askatasunaz eta beharraz]David HumeXabier Amuriza Zarraonaindia1748\nVIII. Atala. Askatasunaz eta beharraz\n62. Arrazoiz itxaron liteke, zientziaren eta filosofiaren hasieratik hain biziki eztabaidatu eta tematuriko gaietan, hitz guztien esanahia bederen erabakia izango zela tematzaile guztien adostasunez, eta bi mila urtetan zeharreko gure ikerkuntzek hitzetatik eztabaidako gai egiazko eta benetakora pasatzea lortu ahal izango zutela. Zeren ez al da, bada, oso erraza arrazoiketan erabilitako hitzak zehazki definitzea eta definizio hauek, ez hitzen hots hutsak, ondorengo analisi eta azterketaren gai bihurtzea?\nBaina auziari hurragotik begiraturik, alderantzizko ondorioa ateratzera joko genuke. Eztabaida batek hain aldi luzean tente iraun duela eta oraindik ere ebazteko dagoela ikusita bakarrik ere, hizkeran anbiguotasunen bat badela pentsa dezakegu eta solaskideek eztabaidan erabilitako hitzei ideia ezberdinak eransten dizkietela. Zeren gogoaren ahalmenak berez gizabanako ororengan berdintsuak direnez, bestela arrazoiketan eta eztabaidan aritzea alfer-alferrik bailitzateke, ezinezkoa litzateke gizakumeek euren hitzei ideia berak erantsiz gero, hain aldi luzean gai berari buruz hain iritzi ezberdinak osatzea, batez ere euren ikuspegiak komunikatzen eta alderdi bakoitza bere antagonisten gaineko garaipena emango dioten argumentuak alde guztietatik bilatzen ari denean. Egia da gizakumeek giza ahalmenaren eskueratik guztiz at dauden auziak eztabaidatzen baditu, hala nola munduen sorrerari edo sistema intelektual baten antolamenari edo izpirituen lurralde bati dagozkionak, luzaz dezakeela haizea bere alferreko liskarrez astin eta sekula ondorio garbira heldu ez. Baina auzia bizitza eta esperientzia arrunteko edozein gairi dagokiona bada, ez luke batek pentsatuko ezerk ere eduki dezakeenik eztabaida hain luzaro ebazteke, antagonistak urrunarazten eta elkarri oratzea galarazten dien zenbait esamolde anbiguoz besterik.\n63. Hauxe izan da askatasunari eta beharrari buruzko gai hain eztabaidatuaren kasua, eta hain desadostasun nabarmenez gainera, ezen, oso oker ez banago, aurkituko dugu gizadi guztia, jakintsua nahiz ezjakina, auzi honetan iritzi berekoa izan dela beti, eta definizio ulergarri gutxi batzuek berehalaxe bukaraziko zutela eztabaida guztia. Aitortuko dut tema hau denek tratatua izan dela eta filosofoak hain sofisteria iluneko labirintora eraman ditu, ezen ez litzateke harritzeko irakurle zentzudunak bere lasaitasun premia asetzea, auzi hau tratatzeko proposamenari entzungor egiteraino, ezin baitu bertatik ez irakatsirik ez entretenigarririk itxaron. Baina hemen proposatzen den argumentuaren jiteak baliteke bere arreta berritzeko balio izatea. Berritasun gehiago duenez gero, gutxienez eztabaidaren irtenbideren bat agintzen du, eta ez du haren patxadarik hautsiko arrazoiketa korapilotsu eta ilunez.\nArgi uztekotan naiz, beraz, gizakume guztiak bat etorri direla askatasunaren eta beharraren doktrinan, hitzoi eransten zaien zeinnahi adiera arrazoizkoren arabera; eta orain arteko eztabaida guztia hitzei buruzkoa baino ez dela izan. Beharraren doktrina aztertzetik hasiko gara.\n64. Unibertsalki onartua da materia, bere eragiketa guztietan, indar beharrezko batek ariarazten duela eta berezko efektu oro bere kausaren indarrak hain zehazki determinaturik dagoela, ezen zirkunstantzia konkret hauetan ez baitaiteke beste inolako efekturik hartatik sor. Mugimen ororen gradua eta norabidea natur legeek hain zehazki finkaturik dituzte, ezen era berean erraza baita bai izaki biziduna sortzea bi gorputzen elkarjotzetik, bai beste gradu edo norabide bateko mugimena gertatzea. Beraz, beharraren ideia zuzen eta zehatzik izan nahi badugu, ideia hau nondik sortua den aztertu behar dugu, gorputzen eragiketari ezartzen diogunean.\nBistakoa dirudi ezen, naturako eszena guztiak etengabe aldatuak balira, ezein gertaera-bikotek antzik ez izateko moduan, aitzitik ordea, objektu oro guztiz berria izateko moduan, aurretik ikusitako ezeren itxurarik gabe, inoiz ez genukeela atzemango objektu arteko behar edo loturaren ideia kaxkarrenik ere. Kasu horretan objektu edo gertaera batek beste bati jarraitu diola bakarrik esan genezake, ez bata besteak eragina izan dela. Gizadiari nahitaez ezezagun litzaioke kausa-efektuen erlazioa. Une honetatik amaitua litzateke naturaren eragiketei buruzko inferentzia edo arrazoiketa, eta oroimena eta zentzuak geldituko lirateke erreten bakarrak, zeinen bitartez edozein existentzia errealen ezagutzak gure gogora helpidea izango lukeen. Beraz, beharraren eta kausatasunaren ideia gurea, antzeko objektuak beti loturik dauden naturako eragiketetan hauteman daitekeen uniformetasunetik bakarrik dator, eta gogoa ohiturak darama bata bestearen agerpenetik inferitzera. Bi zirkunstantzia hauexek bakarrik egiten dute materiari eransten diogun beharra. Antzeko objektuen elkartasun etengabetik eta bata bestetiko inferentzia ondoriozkotik harago, ez daukagu beharraren edo konexioaren inolako noziorik.\nGizadi osoak, inolako ezbai edo zalantzarik gabe, bi zirkunstantzia hauek gizakumeen ekintza nahietsietan edo gogoaren eragiketetan gertatzen direla beti onartu duela gertatuz gero, gizadia beharraren doktrinari buruz beti bat etorri dela atera behar, eta orain arte gizakumeek elkar ez ulertzeagatik tematu direla.\n65. Lehen zirkunstantziari dagokionez, hots, antzeko gertaeren elkartasun etengabe eta erregularraz, honako kontsiderapen hauekin konforma gaitezke. Unibertsalki onartua da uniformetasun handia dagoela herri eta adin guztietako gizakumeen ekintzetan, eta giza izaerak berbera dirauela bere printzipioei eta eragiketei dagokienez. Motibo berek ekintza berak sorrarazi dituzte beti. Gertaera berak kausa berei darraizkie beti. Anbizioa, zikoizkeria, norberekeria, banitatea, adiskidegoa, eskuzabaltasuna, herri-izpiritua: grina hauek, gradu ezberdinetan nahasiak eta gizartean zabalduak, munduaren hasieratik izan dira, eta izaten dihardute, gizadian hauteman ahal izandako ekintza eta enpresa ororen iturri. Grekoen eta Erromatarren sentikerak, joerak eta bizimodua ezagutu nahi direla? Azter ondo frantsesen eta ingelesen izaera eta ekintzak. Ez dago oso oker ibiltzerik, azkenoi buruz egindako oharpenik gehienak lehenei bizkarreratzeaz. Gizadia hain da berdina noiznahi eta nonnahi, ezen, arlo honetan, historiak ez digu ezer berririk edo bitxirik jakinarazten. Honek daukan onura bakarra da giza izaeraren printzipio unibertsalak eta etengabeak aurkitzea, gizakumea denetariko egoera eta zirkunstantzietan erakusten digularik, eta gure behaketak egin ahal izateko eta giza ekintzaren eta jokabidearen ohizko iturburuak geuganatzeko materialeak eskuratzen dizkigularik. Guda, liskar, alderdikeria eta iraultzen kondaira hauek beste hainbeste esperimenduen bilduma dira, zeinekin politikoak eta filosofo moralak bere zientziaren printzipioak finkatzen dituen, fisikaria edo filosofo naturala landare, minerale eta beste kanpo-objektu batzuen izaeraz haiekin eginiko esperimentuen bitartez jabetzen den bezala. Aristotelek eta Hipokratesek ikerturiko lurra, itsasoa eta beste elementuak ez dira gaur egun gure behaketaren mende daudenen antzekoagoak, Polibiok eta Tazitok deskribaturiko gizakumeak eta orain mundua gobernatzen dutenak elkarren artean diren baino.\nBidaiari batek urruneko laterritik itzultzean, guk trataturiko zeinnahi gizakumeren arras bestelakoen berri balekarkigu, zikoizkeri, anbizio eta mendekuzko gogo-izpirik ere ez duten gizakumeak direla hain zuzen, adiskidegoa, eskuzabaltasuna eta herri-izpiritua beste gozamenik ezagutzen ez dutenak, berehalaxe ohartuko ginateke haren esanen gezurraz egite hauek bide direla, eta gezurtia dela frogatuko genuke, bere kondaira zentauroz, herensugez, mirariz eta harrigarriz josi balu bezain segurki. Edozein gezur historiko bistaratu nahi badugu, ez dago argumentu konbentzigarriagorik pertsona baten egintzak naturaren abioaz guztiz kontrakoak direla frogatzea baino, eta zirkunstantzia konkretu hauetan ez dagoela giza motiborik hura halako jokabidera eraman zezakeenik. Kinto Kurtzioren egitasuna susmopean jarri behar da, bai Alexanderren adore goinaturala deskribatzen duenean, zeinaren bidez bera bakarrik jendetzei oldartzen omen zitzaien, bai haiei eutsi ahal izateko indarra eta erremangua deskribatzen dituenean. Giza motibo eta ekintzetan gorputzaren eragiketetan bezain erraz eta unibertsalki antzematen dugu uniformetasuna.\nHemendik dator era berean bizitza luzean zehar lortutako esperientziaren eta eginkizun ezberdinen eta pertsonekiko tratuaren onura, giza izaeraren printzipioak irakasteko eta gure geroko jokabidea, baita gure espekulazioa ere, arautzeko. Gida honekin igoten gara gizakumeen joera eta motiboen ezagutzara, euren egintza, hizkera eta baita zeinuak ere bide direla. Edo alderantziz, euren egintzen interpretaziora jaisten gara, euren joerak eta motiboak bide direla. Esperientziaren joanean altxorturiko obserbazio orokorrek giza ezagutzarako giltza damaigute eta bere nahaste guztiak ilazten irakasten digute. Jada ez gaituzte atxakiek eta itxurek engainatzen. Agerian egindako deklarapenak kausa baten defentsa azpikoitzat jotzen dira. Eta bertutearen eta ohorearen benetako pisua eta itzala aitortzen bada ere, hain maiz erakutsi nahi den ezaxola bikain hori ez da jendearengan eta alderdiengan topatzerik inoiz itxaroten. Gidariengan topatzerik nekez itxaroten da, eta oso bakan zeinnahi maila eta bizikerako gizabanakoengan ere. Giza egintzetan uniformetasunik ez balitz, eta haietaz izan genezakeen esperientzia guztia irregularra eta anormala balitz, ez legoke gizadiari buruzko obserbazio orokorrik biltzerik. Eta ezein esperientziak ez luke ezertarako balioko, gogamenak denik zehazkien hausnartu badu ere. Zergatik da nekazari adintsua bere lanbidean gazte hasberria baino antzatsuago, ez bada barazkintza baldintzatzen duen eguzki, euri eta lurraren ihardunean halako uniformetasuna dagoelako, eta esperientziak lugin zaharrari ihardun hori gobernatzen eta gidatzen duten arauak irakasten dizkiolako?\n66. Ez dugu, hala ere, uste izan behar giza egintzen uniformetasun hau gertatuko dela, gizakume orok, zirkunstantzia berdinetan, berdin-berdin jokatuko duela pentsatzeraino, izaera, aurriritzi eta usteen ezberdintasunari batere lekurik utzi gabe. Halako uniformetasunik xehetasun guztietan ez da inongo izadi-zokotan aurkitzen. Aitzitik ordea, gizakume ezberdinengan jokabide ezberdinak hautemanez, printzipio-ezberdintasun handiagoa osa dezakegu, nahiz eta beti ere uniformetasun- eta erregulartasun-maila bat duen.\nGizakumeen ohiturak ezberdinak direla aldi eta alde ezberdinetan? Honek giza gogoa umetatik taiutzen eta izaera finkoa eta ezarria moldatzen dioten ohituraren eta hezkuntzaren indar handia erakusten digu. Sexu bataren eta bestearen jokabidea oso ezberdina dela? Honetan jabe gaitezke naturak sexuei eman dien eta berak erregulartasunez eta konstantziaz gordetzen dituen izaera ezberdinez. Pertsona baten egintzek alde handia dutela umetatik zahartzarora? Honek obserbazio orokor askotarako bidea ematen du gure sentipen eta joeren aldakuntza gradualei buruz, eta gizaki ezberdinen adin ezberdinetan nagusi diren eredu ezberdinei buruz. Gizabanako baten ezaugarri bereziek eurek ere eragin uniformea dagite. Bestela pertsonekin dugun tratuak eta euren jokabidea ohartemateak inoiz ez liguke euren joerarik agertuko, ezta haiekiko jokabidea zuzentzeko balioko ere.\n67. Aitortuko dut izan daitekeela egintzarik, ezein motibo ezagunekin lotura erregularrik ez bide daukanik, eta gizakumeen gobernurako ezarriak diren jokamolde guztiei buruz salbuespen denik. Baina hain egintza irregular eta harrigarriei buruz zer iritzi egin jakin nahi badugu, naturaren eta kanpo-objektuen abioan ageri diren gertaera irregularrei buruz komunzki izaten diren sentipenak kontsideratzea daukagu. Kausa batzuk ez daude euren efektuei uniformetasun berdinaz loturik. Materia hila bakarrik darabilen artisauak agente sentikor eta adimendunen jokabidea zuzentzen duen politikoak bezalaxe huts egin dezake bere asmoetan.\nGauzak euren lehen itxuraren arabera ulertzen dituen herri xeheak gertaeren ziurtasun eza kausen ziurtasun ezari ezartzen dio, zeinak eragiten duen kausok maiz huts egitea euren ohizko eraginean, nahiz eta euren eragiketan oztoporik topatu ez. Baina filosofoek, naturaren alderdirik gehienetan printzipio- eta iturri-mordo izugarria nimiñotasun eta urruntasunagatik ezkutuan dagoela obserbatzean, gutxienez posibletzat jotzen dute gertaeren kontrakotasun hau ez izatea kausaren hutsen bategatik, baizik kontrako kausen eragiketa ezkutuarengatik. Posibilitate hau ziurtasun bilakatzen da ondoko obserbazioa bide, efektuen kontrakotasunak kausen kontrakotasuna salatzen duela beti eta bata-bestearen oposiziotik harakoa dela hautematean. Baserritar batek ez lezake erloju baten gelditzearen arrazoi hoberik eman aspaldian ez dabilela ondo esatea baino. Artisauari ordea ez zaio batere zaila ohartzea eragingailuan edo penduluan indar berak eragin bera izaten duela beti gurpiletan, baina bere ohizko efektuan huts egiten duela hauts ale baten erruz agian, zeinak mugimen osoa geldiarazten duen. Zenbait kasu paraleloren behaketatik, filosofoek printzipioa ezartzen dute ezen kausa guztien eta efektu guztien arteko konexioa berdin dela beharrezko, eta beronen itxurazko ziurtasun eza, kasu batzuetan, kontrako kausen oposizio ezkututik datorrela.\nHonela, esaterako, giza soinean ohizko osasun edo eritasun sintomek huts egin digutenean, sendagaiek euren ohizko ahalmenez jokatu ez dutenean, halako kausaren bati efektu irregularrak darraizkionean, filosofoa eta medikua ez dira horregatik harritzen, ez animali izaera gidatzen duten printzipioen beharra eta uniformetasuna ukatzera jotzen ere, gehienean behintzat. Badakite giza soina oso makina konplikatua dela, eta bertan gure ulermenetik haragoko ahalmen sekretu asko dagoela ezkutuan, sarritan bere eragiketetan oso zalantzako gertatuko zaigula, eta, beraz, kanporantz agertzen diren gertaera irregularrek ezin dutela izan naturaren legeak euron barne-eragiketa eta esparruan erregulartasunik handienaz betetzen ez diren froga.\n68. Filosofoak, koherentea baldin bada, arrazonamendu bera aplikatu behar die adimendun agentearen ekintzei eta nahizateei. Haien izaera eta egoera xeheki ezagutzen dutenek, sarritan, gizakumeen erabakirik irregularren eta ustegabeenak azal ditzakete. Izaera adeitsuko pertsona batek erantzun gordina damaizu. Baina hagineko mina du edo jan gabe dago. Pertsona geldo batek bapatean bere jokabideari ez dagokion bizitasuna erakusten dizu. Baina gero bapatean agertzen da zorte ona izan duela. Baina baita, noizbehinka gertatzen denez, ekintza bat esplikagaitz gertatzen zaionean konkretuki egin duen pertsonari berari edo beste batzuei, badakigu, gehienean, gizakumeen izaerak neurri bateraino aldakorrak eta irregularrak direla. Giza izaeraren izate konstantea halakoxea da nolabait, nahiz eta hau bereziki aplikagarri zaien joko-arau finkorik gordetzen ez duten, eta etengabeki nahikeriaz eta inkonstantziaz diharduten pertsonei. Itxurazko irregulartasun hau eta guzti ere, baliteke barne-printzipio printzipio eta motiboek uniformeki jokatzea, haizea, euria, hodeiak eta beste eguraldi aldakuntzak printzipio konstanteek gidaturik daudela jotzen denez, nahiz eta giza zolitasun eta ikermenak hain erraz ez daukan eurok aurkitzen.\n69. Honela gertatzen da motiboen eta ekintza nahietsien arteko lotura kausa-efektuen zeinnahi izadi-aldetan bezain erregularra eta uniformea izatea ezezik, gizadiak aho batez aitortu duela lotura erregular hau, eta inoiz ez dela ez filosofian ez bizitza arruntean eztabaidagai izan. Hala ere, etorkizunari buruzko inferentzia guztiak iragan esperientzietatik ateratzen ditugunez, eta iraganean loturik egondako objektuak beti loturik egongo direla erabakitzen dugunez, alferrekoa eman lezake giza ekintzetan esperimentaturiko uniformitate hau bertatik inferentziak atera ditzakegun iturri bat dela frogatzeak. Baina argumentua ikuspegi-barietate handiagoz azaltzeko, azken auzi honi ere ekingo diogu, labur bada ere.\nGizakumeen elkar-dependentzia hain handia da gizarte guztietan, ezen ez baita giza ekintzarik bere baitan guztiz osoa denik, eta ez da burutzen besteen ekintzekiko erreferentziaren bat gabe, hauek nahitaezkoak direlarik egilearen asmoa argitzeko. Artisaurik apalenak ere badu gutxienez magistratuaren babesa bere lanaren fruituak segurtatzeko. Halaber, bere gaiak merkaturatzen eta prezio egokian eskaintzen dituenean, erosleak topatzekotan da, eta hartutako diruarekin bizitzeko behar dituen ondasunak beste batzuek berari hornitzea egin ahal izango du. Gizakumeek euren harremanak ugalduz eta beste gizakumeekiko tratua konplikatuz joan ahala, euren bizi-asmoetan besteen ekintza nahietsi gehiago sartzen dituzte, eurenekin kooperatuko dutela espero dituztenak. Konklusio guzti horietarako, iragan esperientziatik hartzen dituzte argibideak, kanpo-objektuei buruzko arrazoiketetan gertatzen zaien bezala, eta bete-betean sinesten dute gizakumeek, elementuek bezala, beti ezagutu duten bezalaxe jokatzen segituko dutela. Lan bat burutzeko, fabrikari batek bere langileen lana darabiltzan lanabesak bezainbeste kalkulatzen du, eta berdin harrituko litzateke bere kalkulu batak edo besteak huts egingo balio. Hitz batez, besteen ekintzeei buruzko inferentzia eta arrazoiketa esperimentalak giza bizitzan halako neurrian sartzen dira, ezen ezein gizakumek ez baitio, itzarrik dela behintzat, haietaz baliatzeri inoiz uzten. Ez al gaude, beraz, zuzen gizadi osoa beharraren doktrinan, arestian emandako azalpen eta definizioaren arabera, beti bat etorri dela baieztean?\n70. Gai honetaz ere filosofoek ez dute herriarenaz beste iritzirik izan. Zeren, euren bizitzetako ekintza ia guztiek iritzi hau inplikatzen dutela aipatu gabe, ihardun espekulatibo gutxi dago hori funtsezko ez zaienik. Zer litzateke historia, historilariaren egitasunaz fidatzerik ez bagenu, gizadiaz izan dugun esperientziak uzten digun neurrian? Nola izan politika zientzia bat, legeek eta gobernariek gizartearengan eragin uniformerik ez balute? Non legoke moralaren oinarria, gizakera bakoitzak halako sentimendu batzuk sortzeko ahalmen ziur eta ebazkorrik ez balu, eta sentimenduok gure ekintzetan eragin konstanterik ez balute? Eta zernolatan aplikatu gure kritika poeta edo literaturgile bati, bere pertsonaien jokabide eta sentimenduak, halako gizakera eta halako zirkunstantzietan, naturalak ala ez-naturalak diren esaterik ez bada? Ezinezkoa dirudi, beraz, zientzigintzan edo beste zernahigintzan hasteak beharraren doktrina onartu gabe, eta motiboetatik ekintza nahietsietara doan, gizakeratik jokabidera doan inferentzia onartu gabe.\nEta, izan ere, ebidentzia naturala eta morala zein egoki elkarlotzen diren eta inferentzi kate bakarra osatzen dutela kontsideratzean, ez dugu eragozpenik izango izaera berekoak edo printzipio beretatik harakoak direla onartzeko. Ez dirurik ez ukalondorik gabeko prisionariak ihesaren ezina berdin aitortzen du presozainaren gogortasuna kontsideratzean, nola inguruan dituen murruak eta barroteak kontsideratzean. Bere ihes saio guztietan nahiago du harriari eta burdinei ekin, presozainaren gizakera gogorrari baino. Urkabera daramatenean, prisionariak berak berdin dakusa bere heriotza jagoleen konstantzia eta leialtasuna bide, nola gurpilaren eta aizkoraren lana bide. Haren gogoak ideien halako segida bat korritzen du: soldaduen ukoa bere ihesa kontsentitzeko, borreroaren ekintza, burua gorputzetik bereztea, mugida konbultsibo eta odoltsuak, eta heriotza. Hona hemen kausa berezko eta nahietsi elkar-lotuen kate bat, baina gogoak ez du haien artean inolako alderik topatzen maila batetik bestera pasatzean. Eta gertakizun honetaz duen ziurtasuna ez da txikiagoa izaten, gainera, gertatzeko dagoen hori oroimenari edo zentzuei dagozkien objektuekin loturik (behar fisikoa deitzea gustatzen zaigun kausa-sail baten bidez konektaturik) balego baino. Loturaren esperientzia errepikatuak gogoarengan efektu bera sortzen du, lotutako objektuok motiboak, nahizateak eta ekintzak, nahiz figura eta mugimena izan. Gauzen izena alda dezakegu, baina euren izana eta ekintza gogoarengan inoiz ez dira aldatzen.\nJatorra eta aberatsa dela badakidan eta adiskide min dudan gizon bat etxean sartzen bazait, neure morroiz inguraturik nagoela, ziur nago ez didala joan aurretik labanik sartuko nire zilarrezko tintontzia osteko, eta gertaera hau jazo daitekeenik ez dut errazago susmatzen berria eta gogor egina eta zimendatua den etxea behera erortzea baino.-Baina baliteke hura bapateko eromen ezezagunak jotzea.- Berdin gerta liteke gure etxea dardartzen eta gainera botatzen didan bapateko lurrikara ere. Horregatik adibideak aldatuko ditut. Ziur dakidala esango dut hark ez duela bere eskua sutan jarri eta bertan erre arte edukiko. Eta gertaera hau halako ziurtasunez aurrikus dezakedala uste dut, nola egingo nukeen hura leihotik jauzi eta, oztoporik topatu ezik, amen batean ere ez litzatekeela airean zintzilik geldituko. Eromen ezezagunaren ezein susmok ezingo lioke, inola ere, gorago aipatu gertaerari biderik eman, giza izaeraren printzipio guztien hain aurkakoa baita. Eguerdian Charing-Crosseko espaloian urrez beteriko txanpon-zorroa utzi duen gizonak hein berean espero dezake luma bezala hega dadin , nola espero dezakeen ordubete geroago utzi zuen bezala topatzea. Giza arrazonamendu erdiek baino gehiagok era honetako inferentziak dauzkate, ziurtasun-maila handiagoz edo txikiagoz, halako egoeretan gizadiaren jokabideari buruz dugun ezagutzaren arabera.\n71. Maiz pentsatu dut zein izan litekeen arrazoia, gizadi osoa, nahiz eta bere jokabide praktiko guztian eta bere arrazoiketetan beharraren doktrina beti zalantza gabe onartu, hain muzinti agertzeko hura aitortzerakoan, eta bai ordea aurkako iritziari eusteko joera erakusteko, aro guztietan. Auzia, nik uste, honela azal liteke. Soinaren eragiketak eta efektuak euren kausetatik sortzea aztertzen badugu, aurkituko dugu gure ahalmen guztiek sekula ez gaituztela, erlazio honen ezagutzan, zeintzu objektu dauden etengabe loturik ohartze soiletik harago eramango, eta gogoa ohiturazko transizioak daramala bataren agerpenetik bestea sinestera. Baina giza ezjakintasunari buruzko ondorio hau gai honen azterketarik zorrotzenaren emaitza bada ere, gizakumeek nolanahi ere joera nabaria dute naturaren ahalmenetan barrurago sartzen direla eta kausa-efektuen arteko lotura beharrezkoa bezalako zerbait atzematen dutela sinesteko. Berriz pentsamena euren gogoen eragiketarantz zuzentzean eta motibo-ekintzen arteko inolako loturaren sentipenik ez daukatenean indar materialetiko efektuen eta pentsamen eta adimenekoen artean aldea dagoela suposatzera jotzen dute.\nBaina zeinnahi kausatze-motaz objektuen elkarlotura etengabea eta gogoak batetik bestera dagien inferentzia ondoriozkoa besterik ez dakigula etsita egonik, eta bi zirkunstantziok ekintza nahietsietan ere badirela unibertsalki onartzen dela ikusirik, errazago jotzen dugu behar bera kausa orori komuna zaiola aitortzera. Arrazonamendu hau, nahimenaren erabakiei beharra ezartzean, anitz filosoforen sistemen aurkakoa izan badaiteke ere, gogoeta egitean, hartaz hitzez bakarrik eta ez benetako iritziz disentitzen dutela argituko dugu. Beharra, hemen eman zaion esanahian, inoiz ez da ukatua izan eta ez daiteke izan ere inoiz, nik uste, ezein filosoforen aldetik. Bakar bakarrik pretenditu ahal da, agian, gogoak, materiaren eragiketetan, kausa-efektuen artean lotura sakonagoa eta adimendun izakien ekintza nahietsietan gertatzen ez den lotura hauteman ahal izatea. Baina hau honela den ala ez, azterketa bidez bakarrik argi daiteke, eta filosofo hauei dagokie euren baiezpena frogatzea behar hura definituz eta deskribatuz, eta kausa materialen eragiketetan erakutsiz.\n72. Badirudi, izan ere, gizakumeak askatasunaren eta beharraren auzi hau okerreko lekutik tratatzen hasten ote diren, horretara abiatzen direnean arimaren ahalmenen, adimenaren eraginaren eta nahimenaren eragiketen azterketa bidez. Astin bezate lehenbizi auzi errazago bat, hots, gorputzaren eta materia gordin irrazionalaren eragiketak, eta saia bitez ea kausatasunaren eta beharraren beste ideiarik lortzen duten, objektuen etengabeko loturarena eta gogoaren batetik besterako inferentzia ez dena.\nZirkunstantzia hauek, benetan ere, materian bururatzen dugun beharraren orotasuna osatzen badute, eta zirkunstantziok gogoaren eragiketetan gertatzen direla unibertsalki onartzen bada, eztabaidak jo du azkena, edo gutxienez, aurrerantzean, berbal soiltzat jo behar da. Baina kanpo-objektuen eragiketetan kausatasunaren eta beharraren ideia sakonagoa daukagula buruarinki uste dugun bitartean, eta aldi berean gogoaren ekintza nahietsietan beste ezer ez dugula topatzen suposatzen dugun bitartean, ez da izango auzi hau inolako irtenbidera zuzentzerik, hain suposizio okerrean bermatzen gareino. Iruzurretik jaregiteko bide bakarra gorago igotea da, zientziaren eskuera urria aztertzea kausa materialei aplikatzen zaienean, eta geure buruak komentzitzea sineste haietaz dakigun guztia arestian aipatutako lotura etengabea eta inferentzia dela. Lehenengotan beharbada zail egingo zaigu giza adimenari hain muga estuak jartzea, baina gero ez dugu eragozpenik aurkitzen doktrina hau nahimenaren ekintzei aplikatzen diegunean. Zeren, hauek motibo-zirkunstantzia eta gizakerekin lotura erregularra daukatela nabaria denez, eta beti batzuetatik besteetarako inferentziak ateratzen ditugunez, baharturik gaude gure bizitzetako delibero guztietan eta gure portaeraren eta jokabidearen urrats guztietan jada onartua dugun beharra hitzez bederen aitortzera.14\n73. Baina askatasunaren eta beharraren auzi hau, metafisikan den gai eztabaidatuena, zientzia eztabaidatuena, kontziliatzeko proiektuari segida emanez, ez da behar izango berba askorik zera frogatzeko, bai askatasunari dagokion doktrinan baita beharrari dagokionean ere bat etorri dela beti gizadi osoa, eta eztabaida guztia, horri dagokionez ere, hitz-mailakoa baino ez dela izan orain arte. Zeren eta zer ulertzen da askatasunaz, ekintza nahietsiei aplikatzen zaienean? Ez dugu esan nahi, seguru, ekintzok hain lotura gutxi daukatela motibo, joera eta zirkunstantziekin, non batak ez diola besteari jarraitzen uniformetasun-graduren batekin, eta batak ez digula inferentzi biderik ematen bestearen existentzia ondoriozta dezagun. Ageriko eta ongi ezagututako izatezko zerak baitira hauek. Askatasunaz, orduan, hauxe bakarrik esan nahi dugu, egiteko edo ez egiteko ahalmena, nahimenak erabakitakoaren arabera; hots, geldi geratzea erabakiz gero, egin dezakegula; mugitzea erabakiz gero, egin dezakegula baita. Izan ere, unibertsalki onartua da askatasun hipotetiko hau denei dagokiena dela, gartzelan edo katean egon ezik. Hemen ez dago beraz zertaz eztabaidatu.\n74. Edozein definizio ematen dugula askatasunari buruz, bi zertzelada ditugu oso kontutan hartzekoak: lehenengo, egitate nabariekin kontsekuente izatea, eta bigarren, bere hartan koherente izan dadila. Bi puntuok zaintzen baditugu eta geure definizioa ulergarriro ematen, konbentziturik nago giza multzo osoa bat etorriko dela berorri buruz.\nUnibertsalki onartua dugu ez dela ezer existitzen existentzia horren kausarik gabe, eta azarea, zehazki aztertzen badugu, hitz negatibo bat baino ez dela eta ez duela adierazten naturan nonbait existentzia dukeen ahal benetakorik. Baina kausa zenbait beharrezko dela pretenditu ohi da eta beste zenbait ezbeharrezko. Hona orduan definizioen abantaila. Defini beza norbaitek kausa bat, beronen efektuarekiko beharrezko konexio bat barne eman gabe definizioaren zatitzat, eta azal beza argiro definizioak adierazitako ideiaren sorrera: prest naukazue orduan eztabaida guztia amaitutzat uzteko. Baina arazoari buruz lehenagoko adierazpena onartzen bada, guztiz ezinezko bihurtu behar zaigu. Objektuek euren artean lotura erregularrik ez balute, ez genukeen inoiz atera kausa eta efektuaren noziorik. Eta lotura erregular horrexek eragiten du gogoaren inferentzia, nolabait uler genezakeen konexio bakarra dugularik berau. Zertzelada hauek kontutan hartzen ez dituen kausaren definizioren bat ematen saiatzen den edonor aurkituko da termino ulertezinak edo definitu nahi duen terminoaren sinonimo direnak erabiltzera beharturik.15\nEta goian aipatutako definizioa ontzat ematen bada, askatasuna, beharraren aurkako denean, ez bortxaren aurkako, bat bera izango da azarearekin, zeinak existentziarik ez duela onartzen den unibertsalki.\n75. Ez dago arrazoiketa-metodo arruntagorik, eta hala ere gaitzesgarriago denik, filosofi alorreko eztabaidetan hipotesiren bat, beronek erlijioan edo moralean izan ditzakeen ondorio arriskutsuen izenean, errefusatu nahi izatea baino. Iritzi batek absurduetara bagaramatza, faltsua da ziur, baina ez da ziurra iritzi bat faltsua izatea ondorio arriskutsuak dituelako. Guztiz baztergarriak dira, beraz, honelako topikoak, egia bilatzen inola ere lagundu ez eta antagonista dugun pertsona gorrotogarri egiteko baino ez direnak. Printzipio orokor gisa daukat hau, eta ez hortik inolako abantailik atera nahi dudalako. Erabat zabal nago mota horretako azterketapean jartzeko eta zera esatera ausartzen naiz, bai beharraren baita askatasunaren doktrinak, goian azaldu diren erara biak direla moralarekin elkargarri ezezik, haren sostengurako guztiz funtsezko.\nBeharra bi eratara defini daiteke kausaren bi definizioen arabera, horien zati funtsezko baita hura. Antzeko objektuen lotura iraunkorra dela esanez edo, baita, gogoak objektu batetik bestera egiten duen inferentzia. Horiek horrela, unibertsalki onartu izan da, nahiz eta tazituki, eskoletan, pulpituan nahiz eguneroko bizitzan, beharra bi zentzuotan (azken batean gauza bera egiatan) gizakumearen nahimenari dagokiona dela. Eta inor ez da inoiz ausartu ukatzera giza ekintzei buruzko inferentziak atera ditzakegunik, eta inferentziok antzeko ekintzek antzeko motibo, joera eta zirkunstantziekin duten lotura ezagunean oinarritzen direnik. Puntu bakar batean gerta daiteke baten bat ados ez etortzea, dela ez duelako nahi agian giza ekintzen tasun honi beharra deitzea, baina esanahia ulertzen delarik ez dut uste hitzak kalte egin dezakeenik; dela materiaren eragiketetan zerbait gehiago aurki daitekeela aldezten duelako. Baina aitortu behar da honek moralean eta erlijioan ezin lezakeela eraginik ukan, natur filosofian eta metafisikan dena delakoa balu ere.\nIbil gaitezke oker hemen, gorputzaren ekintzetan ez dela beste ezein behar edo konexioren ideiarik baieztean, baina gogoaren eragiketei ez diegu behintzat eransten beste guztiek eransten diena baino ezer gehiago, eta erraz onartua izan behar du.\nJaso dugun sistema ortodoxotik ez dugu aldatzen detailerik nahimenari buruz, baizik objektu eta kausa materialei buruz bakarrik. Beraz, ezin aurkitu doktrina hau baino kaltegabeago denik behintzat.\n76. Lege guztiak sarian eta zigorrean oinarritzen direlarik, zera suposatzen da funtsezko printzipio gisa, motibo hauek eragin erregular eta uniformea dagitela gogoarengan eta ekintza onak sorrarazten dituztela eta txarrei ekidin era berean. Nahi dugun izena eman diezaiokegu eragin honi, baina ekintzari lotua dagoenez gehienetan, kausatzat hartu behar da eta hemen finkatu nahi dugun behar horren adibide kontsidera daiteke.\nPentsamenaz edo kontzientziaz horniturik dagoen pertsona edo kreatura da gorrotogarri edo mendekagarri den bakarra, eta ekintza kriminal edo laidagarriren batek grina hori kitzikatzean, pertsonarekiko erlazioagatik edo harekin duen konexioagatik dateke bakarrik. Ekintzak, beren berezko izaeraz, aldi batekoak eta galkorrak dira eta euron egile den pertsonaren gizakeran edo jauginean datzan kausaren bat ez badute sorburu, ez dute haren ohorea aldeztuko, onak izanez, ezta ere kaltetuko, txarrak izanez. Ekintzak eurak zentsuragarriak izan daitezke, moraltasunaren eta erlijioaren arau guztien aurkako, baina pertsona ez bide da haien erantzule, eta honengan iraunkor eta konstante den ezertan ez duketenez sorrera, ezta mota horretako arrastorik utziko ere atzetik, ezinezko litzateke pertsona hori zigorgarri edo mendekagarri izatea egindakoengatik. Beraz, beharra, eta ondorioz kausak, ukatzen dituen printzipioari jarraituz, gizakume bat jaioberritan bezain narriogabe eta garbi legoke krimen izugarriena burutu ondoren, eta bere izaera ere ez litzateke inolaz ukitua gertatuko buruturiko ekintzongatik, etorri ez letozkeelako berarengandik, eta bataren gaiztakeria ezin erabil daitekeelako inoiz bestearen dongakeriaren frogabide.\nEz ditugu errudun egiten gizakumeak ezjakintasunez edo kasualitatez burutzen dituzten ekintzengatik, direnak direla ondorioak. Zergatik ote? Ekintzon printzipioak aldiunekoak baino ez direlako eta beren hartan bukatzen direnak.\nErru gutxiagokotzat jotzen dira gizakumeak presaka eta ustegabeki egiten dituzten ekintzengatik aldez aurretiko asmoz buruturikoengatik baino. Zein ote arrazoia? Bada, itsumustuko tenperamentuak, kausa edo printzipio jarraia izanarren gogoan, aldizka baino ez du iharduten, eta ez du izaera osoa kutsatzen.\nBestalde, damuak edozein gaiztakeria ezabatzen du, bizimodu eta ohituren aldakuntzarekin batera badoa. Nola uler daiteke hori? Zera baieztuz, ekintzak gogoan printzipio gaiztoen froga direnez bakarrik bihurtzen dutela pertsona bat gaizkile, eta, printzipio hauen mudantzaren bategatik, froga fidagarri izateari uzten diotenean, gaizto izateari ere uzten diotela era berean. Baina beharraren doktrinaren arabera ez bada, ekintzok ez dira izan inoiz froga fidagarri, eta ondorioz, ez dira izan inoiz gaizto.\n77. Erraztasun berdinez eta argumentu berdinen bidez demostra daiteke askatasuna ere, gorago aipatutako eta denek onartutako definizioaren araberakoa, funtsezkoa dela moraltasunerako, eta hura falta den ezein giza ekintzak ez dezakeela ukan kalitate moralik edo onesgarri edota gaitzesgarri izan. Zeren eta, barne-izaera, grina eta hunkipenen adierazpen diren neurrian bakarrik direnez ekintzak gure sentimendu moralaren objektu, ezinezko dute laudorioa nahiz gaitzespena jasotzerik printzipio hauetatik barik kanpo-bortxaren batean badute erabateko jatorria.\n78. Ez nago beharra eta askatasunari buruzko teoria honen objekzio guztiak saihestu edo iraitzi ditudalakoan. Aurrikus ditzaket bai beste objekzio batzuk, hemen ukitu ez diren topikoetan jatorria dutenak. Esan ahal da, adibidez, ezen, ekintza nahietsiak materiaren eragiketetan ematen den beharraren lege berdinen mende badaude, beharrezko kausen kate etengabe bat gertatuko dela, aurre-antolatua eta aurre-erabakia, sorburutiko kausatik hasi eta gizakume ororen nahizate bakoitz guztietara heltzen dena. Kontingentziarik ez, beraz, unibertso osoan, ezta indiferentziarik, ezta askatasunik. Egintzan dihardugularik, eragina jasotzen dugu aldi berean guk geuk ere. Izadiaren Kreatzailea da izan ere gure nahizate guztien azkenbateko Egilea, makina handi hau lehenbizi martxan jarri duena, eta izaki bakoitza halako puntu aproposean jarri, non hurrengo egintza guztiak bertatik segida hartuko duten, gaindiezineko behar baten eraginez. Giza ekintzak, beraz, edo batere doilorkeria moralik ez dute, hain kausa zindotik datozenez, edota, doilorkeriaren bat izatekotan, gure Kreatzailea kateatu beharko lukete erru berean, bera dela aitortzen baita ekintzon azkenbateko kausa eta egile.\nLehergailuaren metxa piztu duena ere ondorio guztien erantzule den moduan, dela laburra zein motza erabili duen haria, halaxe, beharrezko kausen kate jarrai bat finkatzean, lehen kausa sortzen duen Izaki hura, dela finitua edo infinitua, izango da beste kausa guztien eragile, eta hauei dagokien gaitzespena jasan nahiz laudorioa jaso beharko duena era berean. Moraltasunari buruz dauzkagun ideia argi eta aldaezinok dira arau hau ezartzen dutenak eztabaidaezinezko arrazoien gainean edozein giza ekintzaren ondorioak aztertzerakoan, eta indar gehiago dukete oraindik arrazoiok infinituki jakintsua eta ahaltsua den Izaki baten nahizate eta asmoei aplikatzean. Ezjakintasuna edo ezintasuna izan daitezke deskargu gizakumea den bezalako izaki hain mugatu baten kasuan, baina akats batak ez besteak du lekurik gure Kreatzailearengan. Berak aurrikusi, erabaki eta bideratu ditu guk hain arinki kriminaltzat jotzen ditugun giza ekintzok. Konkluditu behar, beraz, edo ez direla hain kriminalak edo Jainkoa dela, eta ez gizakumea, haien erantzule. Baina ikuspuntu bata zein bestea absurduak eta adeigabeak izanik, zera ondorioztatzen da, dedukzioburu duten doktrina ez bide dela egiazkoa, horrelako objekzioei loturik egonik. Ondorio absurdu batek, ekidinezina bada, bere jatorrizko doktrina ere absurdua dela frogatzen du, ekintza gaiztoek beren jatorrizko kausa gaizto bihurtzen duten bezala, elkarren arteko konexioa beharrezkoa eta ekidinezina bada.\nObjekzio honek bi zati ditu eta banaka aztertuko ditugu: lehenik, giza ekintzak derrigorrezko katean Jainkoarenganaino luza badaitezke, ezin daitezkeela inoiz kriminalak izan, sorburu duten Izaki horren perfektasun mugagabea kontutan harturik, on eta laudagarri dena baino ezin asma baitezake. Edo, bigarrenik, kriminalak baldin badira, Jainkoari atxekitzen diogun perfekzio atributua erretiratu beharrean aurkitzen garela eta aitortzera beharturik bera dela bere kreatura guztien erru eta gaiztakeria moralaren azkenbateko egile.\n79. Lehen objekzioari emandako erantzuna bidezkoa dirudi eta konbentzigarria. Filosofo asko dira, naturako fenomeno guztiak zehazki aztertu ondoren, orotasuna, sistema bezala harturik, bere izatearen aldi bakoitzean onginahi osoz ordenatua dagoela konkluditzen dutenak. Eta, azkenean, zoriontasun gorena gertatuko dela sortutako izaki guztientzat, gaitz eta miseria positibo edo erabatekoen nahasmenik gabe. Edozein gaitz fisikok, diote, bere zeregin esentziala du sistema on horren barruan, eta ezingo luke hura baztertu, ezta, egile jakintsua denez, Jainkoak berak ere, beste gaitz handiagoren bati sarrera eman gabe edo handik etortzeko den on handiago bati aukera kendu gabe. Zenbait filosofok, eta aintzinako Estoikoek euren artean, atsekabe guztietarako kontsolamendurako argumentu bat atera zuten teoria horretatik, jasaten zituzten gaitzak unibertsoarentzat egiazki on zirela irakatsiz euren jarraitzaileei, eta, naturaren sistema osoa ulertzen duen ikuspegi zabal batez begiraturik, poz eta alaigarri zela edozein gertaera. Baina arteriotsu eta goitiar izanik ere argumentu hau, laster gertatuko zen ahul eta arrakastarik gabekoa praktikan. Hezueriaren oinaze bizien pean dagoena baretu baino sumindu gehiago egingo duzu, segurki, bere gorputzean handitu gaiztoak eragin eta, kanale aproposetan zehar, orain hain min zorrotza pizten dioten giharretara eraman dituen lege orokor horietaz mintzatzen bazatzaizkio.\nIkuspegi orokor hauek bai ase dezaketela, une batez, eroso eta seguru aurkitzen den pentsalari espekulatibo baten irudimena, baina ezin izango dute iraun bere gogoan, minaren edo grinaren zirrarekiko bakean badago ere, eta are gutxiago oinpeko lurra defendatu, halako antagonista indartsuek eraso egiterakoan. Hunkipenek era hertsiago eta naturalagoan begiratzen diete euren objektuei, eta, giza enteleguen kaskartasunari gehiago dagokion ekonomia baten arabera, gure inguruko diren izakiei doazkie soilik, norbere sistemarentzat on edo kaltegarri diruditen neurrian jasotzen dutelarik gertaeren eragina.\n80. Gaitz fisikoarekin gertatzen den gauza bera gertatzen da gaitz moralarekin ere. Ezin da arrazoiz suposatu bataren kasuan hain arrakasta gutxiko diren urruneko gogoeta haiek eragin handiagoa izango dutela besteari buruz. Naturak hala egin du giza gogoa, non izaera, jaugin eta egintza jakin batzuk agertzean, berehala somatzen duen onespen- edo gaitzespen-sentimendua, eta ez da emozio esentzialagorik bere egitura eta eraketan. Gure onespena lortzen duten izaerak gizartearen bakera eta segurtasunera laguntzen dutenak izan ohi dira, herri-kalte eta nahastera jotzen dutenek eragiten duten bezala batipat gaitzespena. Arrazoiz uste dezakegularik, hortaz, interes kontrajarri horiei buruzko hausnarketatik sortzen direla, bitarte gabe edo bitartekoz, sentimendu moralak.\nEta zer orduan filosofiazko hausnarketek beste iritzi edo aieru ezberdin bat ezartzen badute, dena jotzen duena zuzentzat orotasunarekiko eta gizartea nahasten duten kualitateak, nagusiki, mesedegarriak eta naturaren lehen asmoari dagokionez egokiak direla dioena, gizartearen zoriontasuna eta ongizatea zuzenkiago bultzatzen duten beste haiek diren neurri berean?\nIzango ote dira gai hain urruneko eta ziurtasun gabeko diren espekulaziook objektuei buruzko hausnarketa arartegabeko eta naturaletik sortzen diren sentimenduei indarra kentzeko?\nSamurtuko al dute nolabait hausnarketa goitiarrok dirutza lapurtu dioten gizon batek duen desgustua izan berri duen galeragatik?\nZergatik hartu behar da orduan haiekin elkargaiztzat gure gizonak krimenaren kontra duen herragune morala? Edota zergatik ez du izan behar elkargarri bizioaren eta bertutearen arteko benetako bereizketaren aitorpenak filosofiazko espekulazio-sistema ororekin, pertsonen edertasunaren eta itsustasunaren arteko benetako bereizketak bezalaxe? Bereizketa bata zein bestea giza gogoaren sentimendu berezkoetan dago oinarriturik, eta sentimenduok ezin azpira edo alda ditzake dena delako ezein teoria edo espekulazio filosofikok.\n81. Bigarren objekzioak ez du hain erantzun erraz eta erabatekorik onartzen. Ezin esplika liteke argiro nolatan daitekeen Jainkoa giza ekintza guztien bitartezko kausa, hauen bekatu eta baxukeria moralaren eragile izan gabe. Misterioak ditugu hauek, adimen natural soilak ezin dituenak gaizki baino aztertu beste laguntzarik gabe, eta, edozein sistemaren magalera jota ere, oztopo gaindiezinetan galdurik aurkituko da, eta kontraesanetan ere, arazo horiei buruz ematen duen urrats bakoitzean. Giza ekintzen indiferentzia eta kontingentzia aurrezagutzarekin elkarlotzea, edota Jainkoagandiko dekretuen izaera absolutua defendatu baina bekatuaren egile izatetik aske ateratzea hala ere Jainkoa bera: arazoak ditugu hauek filosofiaren ahalaz handikoak orain arteino. Zoriontsua filosofia hori, berorren ausartziaz jabetzen badaki horrelako misterio gorenetan murgiltzerakoan, eta iluntasun harrigarriz hain beterik dagoen eremutik behar bezalako apaltasunez itzultzen bada benetan aproposa zaion barrutira, eguneroko bizitzaren ikerketara. Eragozpen nahikoa aurkituko baitu berton ere ikerketan iharduteko, duda, ziurgabetasun eta kontraesanen hondogabeko itsasoetan must egiten ibili barik.\nOrrialdearen azken aldaketa: 8 ekaina 2020, 17:58.


Bernardo Atxaga, ostegun honetan, 'Anitzele'n\nIdazle euskaldunaren ibilbide profesionala zein pertsonala errepasatuko dute Xabier Euzkitzek gidatutako saioan.\nBernado Atxaga, euskal idazlerik unibertsalena, ETB-1eko 'Anitzele' saioan izango da ostegunean. Dozenaka ipuin, narrazio, idazki eta hainbat kanturen letrak idatzi ditu, baina aste honetako 'Anitzele' saioan Bernardo Atxaga ez ezik Joseba Irazu ere ezagutzeko aukera izango dute ikus-entzuleek. Idazlearen izenaren azpian dagoen pertsona geratuko da agerian.\nIbilbide honetan, Aintzane Bolinaga kazetaria, Jexux Mari Mujika irakaslea eta Estitxu Fernandez kazetaria izango ditu lagun Xabier Euzkitzek. Mikel Elizegik, bere aldetik, Atxagaren eragin soziologikoa aztertuko du eta elkarrizketan ezer argitu gabe geratuko balitz, Joana Lasherasek Irazuren alderik intimoena astinduko du. Azkenik, Mikel Anterok, astero bezala, musika jarriko dio Bernardo Atxagaren bizitzari.\n'Anitzele' ostegun honetan emitituko da gaueko 22:30etik aurrera ETB-1en.\nBernado Atxaga, euskal idazlerik unibertsalena, ETB-1eko 'Anitzele' saioan izango da ostegunean. Dozenaka ipuin, narrazio, idazki eta hainbat kanturen letrak idatzi ditu, baina aste honetako 'Anitzele' saioan Bernardo Atxaga ez ezik Joseba Irazu ere ezagutzeko aukera izango dute ikus-entzuleek. Idazlearen izenaren azpian dagoen pertsona geratuko da agerian.Ibilbide honetan, Aintzane Bolinaga kazetaria, Jexux Mari Mujika irakaslea eta Estitxu Fernandez kazetaria izango ditu lagun Xabier Euzkitzek. Mikel Elizegik, bere aldetik, Atxagaren eragin soziologikoa aztertuko du eta elkarrizketan ezer argitu gabe geratuko balitz, Joana Lasherasek Irazuren alderik intimoena astinduko du. Azkenik, Mikel Anterok, astero bezala, musika jarriko dio Bernardo Atxagaren bizitzari.'Anitzele' ostegun honetan emitituko da gaueko 22:30etik aurrera ETB-1en.


Dock of the Bay dokumental musikal zinema jaialdiak gogoz eta indarberriturik aurre egingo dio bere hamaikagarren urteurrenari.\nHamarkada berri honi begira, jaialdiak landutako nortasuna eta erroak mantentzeko bere hortan jarraituko du, dokumental musikal onak eskainiz, bai eta zinema eta musikan oinarritutako ekitaldi paraleloak antolatuz.\nNobedade horien artean, eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura Sailaren, Elias Querejeta Zine Eskolaren, Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Donostiako Sustapenaren babesari esker, ‘Musika, irudi eraikitzaile’ izeneko mintegia aurkeztuko du jaialdiak. Teoriko, kritikari eta zinemagileek zinema dokumentalari buruz hausnartzeko erabiliko dute espazio hau eta musikak narrazioak eraikitzeko duen gaitasunari buruz eztabaidatzeko aukera izango dute bertan. Honela, musika eta soinua diskurtsoaren ardatzean jartzen dituzten lan konkretuen analisia proposatuko da. Hizlarien artean, honakoak nabarmen daitezke: Desiré de Fez, zinema kritikaria; Jero Rodríguez, TVE kanaleko ‘Cachitos de Hierro y Cromo’ programaren zuzendaria; Álvaro Granda Ferrer, Reykjavik 606 taldeko kidea; Fernando Golvano, artearen teorikoa, eta Shaila García Catalán, zinemaren teorikoa. Aarón Rodriguez Serranok zuzenduko du mintegia. Bestalde, Primo Estudioko Jorge Elósegui diseinatzaileak sortu du aurtengo jaialdiaren irudia. Artistaren hitzetan, kartel hau ezberdina da aurreko urteetakoekin alderatuz, “irudiaren eta soinuaren arteko harremana” adierazten saiatzen baitzen horietan. Oraingoan, aldiz, elementuen konposizioak sortzen duen “erritmoa eta mugimendua islatzen dute” irudiek; “begia alaitzea helburu duten eta kartelaren informazioa irakurtzeko burua mugiarazten diguten” mugimenduak, hain zuzen ere.


topic_facet:"Instalazio domotikoen eta automatikoen konfigurazioa (Modulua)" topic_facet:"Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Fabrikazio-teknikak (Modulua)" author_facet:"R-400"\nProposatutako gaia: Instalazio domotikoen eta automatikoen konfigurazioa (Modulua) Proposatutako gaia: Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Fabrikazio-teknikak (Modulua) Egilea: R-400\n1 Automatismo Elektrikoak, Pneumatikoak eta Hidraulikoak (Modulua) 1 Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) 1 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Gehiago ... Fabrikazio-teknikak (Modulua) Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Instalazio domotikoen eta automatikoen konfigurazioa (Modulua) 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Lanbide Heziketa 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Sistema automatizatuak (Modulua) 1 Sistema elektroteknikoak eta automatizatuak (Heziketa zikloa). Goi maila 1 Sistema sekuentzial programagarriak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


322 hizkuntza hedatua bildua\n2022ko urtarrilaren 24a da eta 386.172 artikulu ditugu euskaraz.\nAljerko Gudua 1957an gertatu zen Aljerren, Aljeriako Independentzia Gerraren barruan, eta aurrez aurre jarri zituen, batetik, frantses armadaren paraxutisten 10. dibisioa eta Nazio Askatasunerako Fronteko (FLN) aljeriarrak. FLNk egindako hainbat atentaturen ondoren, botere zibilak haren eskumen guztiak Massu jeneralaren eskuetan utzi zuen 1957ko urrian, legezko eremutik erabat kanpo, FLNren antolakuntza desegiteko eta atentatuekin behingoz amaitzeko.\nGasteizko Alde zaharra. Bakardade kantoia.\nIrlandan euskal esku-huskako pilotaren antzeko kirola jokatzen dutela eta irlandar pilota edo pilota gaelikoa deitzen dela?\n2022ko urtarrilaren 24a\nFeliziano, Ixone, Timoteo eta Tirso.\n41 - Kaligula, erromatar enperadorea, Guardia Pretoriarreko bere borrero gogokoenak hil zuen.\n1924 - Errusiako Petrogradek Leningrad izena hartu zuen.\n1935 - Richmond (Virginia) hirian, garagardoa (irudian) latontzi baten barruan saltzen duten lehen aldia.\n1977 - Madrilgo Atocha kalean 5 abokatu laboralista hil zituzten eskuin muturreko kideek.\n1985 - Dalmacio Langarika txirrindularia hil zen.\n2020ko urtarrilaren 24a\nAthleticek 2022ko Espainiako Superkoparen finala jokatu zuen Real Madrilen aurka. 0-2 galdu zuen.\n2021eko abenduaren 5etik 9ra\nBarra ekaitzak Euskal Herrian eta iparraldeko Espainian bi hamarkadatan jasandako uholde larrienetakoak eragin zituen\n2021eko azaroaren 1a\nHasi da munduko agintarien COP26 Goi Bilera Glasgown, Eskozian, Nazio Batuek antolatua, munduko klima aldaketari aurre egiteko. Datozen bi asteetan, 200 herrialde ingurutako ordezkariak bilduko dira.\nMeat Loaf • Elza Soares • Gaspard Ulliel • Hardy Krüger • Yvette Mimieux • Francisco Gento • Hana Horká • Ibrahim Boubacar Keïta • Felix Ormazabal • Ricardo Bofill • Carmen de la Maza • Ronnie Spector • David Sassoli • Ernest Shonekan • Anatoli Aliabiev •\nOrriaren azken aldaketa: 31 abendua 2021, 12:37.


Klima ozeanikoa eta Mediterraneokoa\nBai klima ozeanikoa eta bai Mediterraneokoa klima epelen multzo handiaren baitan daude. Köppen-en definizioaren arabera, hilabete hotzenean tenperatura batez beste -3°C eta 18°C bitartekoa dutenak dira klima epelak, baina uda eta negua izatea da klima epel mota ugarien ezaugarri bereizgarri nagusia, klima hotz eta beroek ez baitute ezaugarri hori izaten, urtaro bat zein bestea falta zaienez.\nKlima epela izatea askoz gehiago dagokio kokalekuari tenperatura epelen errejimenari baino, epeltasun hori ez baita klima ozeanikoen ezaugarria baizik. Klima mota horietan kontuan hartu beharrekoak dira mendebaleko zirkulazio orokorra, tropikoko eta Iparburuko airearen arteko jokoa, eta Iparburuko frontea eta hark tenperaturan, hezetasunean eta haizearen norabidean eta lastertasunean eragiten dituen aldaketa sakonak. Urtaroek baldintzatzen dute Iparburuko fronte horren kokalekua eta ekaitzen norabidea, eta neguan egiten dute ekaitz horiek hegoalderantz gehien. Tenperaturak eraginiko presio handiek ez diete ekaitz multzoei kontinenteetako eremu zabaletara igarotzen uzten neguan; udan ordea kontinenteetara iristen dira, tenperatura gorenak jaitsi egiten baitira. Udan, subtropikoetako beheratzea (airea geldi eta batera goiko geruzetatik lur azaleraino jaistea esan nahi du horrek) iparralderago gertatzen da, eta horrek egonkortasuna, berotze adiabatikoa, hodeiak barreiatzea, lehortasuna eta euririk ez egitea ekartzen du Mediterraneoaren eremura.\nEguzkiaren goratasunak eta egunaren iraupenak urtero izaten duten bilakaera ziklikoak eragin handia izaten du klima epeletan.\nKostaldeetako zerrenda estu mendi handiz mugatuek ?Mendi Harritsuek edo Ande mendilerroak, adibidez? izaten dute, oro har, klima ozeanikoa; Europa baizik ez dago arau orokor horretatik salbuetsita, hango ordokiek itsasoaren eragina izaten baitute.\nIparburuko itsas aireen eta Iparburuko fronteko ekaitzen eragina etengabea izaten da klima ozeanikoa duten eremuetan, eta eguratsaren egoera ezegonkorra, eguraldiaren perturbazio etengabeak eta ibilbide luzeko haizeak dira bazter horietako ezaugarri nagusiak.\nOzeanoek eragiten duten tenperaturen erregulazioak neguak epeltzen ditu etaIparburuko itsas aireak udak freskatzen ditu, eta beraz tenperatura gorenaren eta beherenaren arteko aldea ez da hain handia izaten. Köppenek egin zuen klimen sailkapenaren arabera, klima ozeanikoari C sinboloa dagokio, «b» sinboloaz uda beroak dituen klima mesotermiko hezea adierazten da, eta «c» sinboloaz uda labur eta freskoak dituena.\nEuri kopuruari dagokionez, klima ozeanikoan ez dago urtaro lehorrik, eta udazkenean eta neguan egiten du euri gehien, itsasoaren azaleko tenperatura lurrekoa baino epelagoa baita.\nKlima ozeanikoak dituen aldaeren artean, Cfc formula duena mendebaleko itsas bazterretako zerrendei dagokio, 50°tik gorako latitudeetan zerrenda horiek luzeagoak izaten dira eta mendikate handiek mugatzen dituzte, esate baterako, Ipar Ameriketako Ozeano Bareko kostaldean, Txileko hegoaldean eta Norvegian. Orografiak eragindako euriteak dira hor nagusi, eta ur hori guztia haizaldeko isurialdetik isurtzen da (haizeak jotzen duen aldera dagoen mendi hegaletik), ur kopuru handi-handiak isurtzen direla urtean, bitik seira metro euri, alegia. Köppenen sailkapenean Cfb zeinua duten klima ozeanikoetan euria fronteek eragindakoa izaten da gehienbat, euri gutxiago egiten du, seiehunetik zortziehun milimetrotara bitarte, baina kopuru hori bikoiztu ere egiten da mendietan. Klima hori du Britainiar Uharteen zati handienak, Frantziako ordokiaren eremu handi bat ere hartzen du, eta, kostaldeko zerrenda zabal batean barrena, Jutlandiako penintsularaino heltzen da.\nEuropako ordoki handian zenbat eta gehiago barruratu, orduan eta ?kontinentalagoa? da klima ozeanikoa, eta trantsiziozko aldaerak izaten ditu, tenperaturak eta euri errejimenek erakusten duten bezala.\nAntizikloiak maiz izaten direnez, udan egiten du euri gehien, neguan egin ordez, edo, bestela, udaberrian eta udazkenean, baina neguan gutxien betiere.\nEuropan, mendebaleko kostaldeko itsas klimak hosto erorkorreko basoa du landaredi ugariena, baina oso mota desberdineko landareak izaten dira leku batetik bestera.\nMendebaleko Europak udako hostodun basoa du, Ipar Ameriketako mendebaleko kostaldeak, berriz, koniferoen basoak.\nOzeano Bareko ipar-ekialdeko kostaldeko mendikateetan Oregoneko pinua, izeia, etaVirginiako ipurua dira zuhaitz ugarienak.\nTxileko eta Zeelanda Berriko basoek mendebaleko kostaldeko itsas klima dute, eta klima euritsu edo epeleko basoa da han nagusi.\nMendebaleko kostaldeko itsas klima eta koniferoen basoak dituzten eskualdeetako lurrak oso lixibiatuak dira, podzol esaten zaie, eta azidoak dira izatez. Tropikoetako klima beroetan ez bezala, beste hauetan bakterioek ez dute eragin handirik izaten, tenperaturak hotz samarrak izaten baitira; landare-gaiak ez dira ahitzen, eta humus ugari biltzen da lurraren azalean. Landareak desegiten direnean sortzen diren azido organikoek lurraren osagaiekin erreakzionatzen dute, eta kaltzio, sodio eta potasio baseak eratzen dituzte. Europa mendebaleko lurrak podzol motakoak dira, grisarreak, eta erdiko latitudeetan hosto erorkorreko basoei dagokie oro har. Lur mota hori ez da izaten arestian aipatu dena bezain lixibiatua, eta egokia izaten da nekazaritzarako, oro har.\nLatitudeen eraginez trantsiziozko klimaren ezaugarriak izaten dituzte Mediterraneo motako klimek, eta hala, urtaroka txandakatzen dira mendebaleko zirkulazio orokorra eta tropikoko beheratzea; aldi berean meridianoetako zirkulazioek eragin handia izaten dute tenperaturan eta eurian.\nMediterraneoko klimaren ezaugarri nagusi bat udako lehortea izaten da, goialdeandagoen aire beroak beherantz egiten baitu eta orduan aire hotzak hartzen baitu haren lekua. Udan maiz gertatzen da lur azaleko presio guneetako tenperaturak behera egitea egunean zehar, eta bero gehien egiten duen orduetan eratu ondoren, desagertzea arratsean presio gune horiek. Azaleko depresioak izaten dira horiek, azpikozgoratuak, eta antizikloiak ekartzen dituzte. Baldintza horietan, konbekziozko fenomenoek askotan hauts zirimolak sortzen dituzte giro lehorrean, edo eguraldi onaren ezaugarri diren kumulu hodeiak bestela, eta oso noizean behin baizik ez bero handi-handiak eragindako ekaitzak eta euri jasak (tximista askokoak baina gutxi irauten dutenak).\nUdako lehortea alde batera utzirik, gainontzeko urtaroetako euriak meridianoetako zirkulazioek eragindakoak izaten dira gehienbat, eta fronteak eratzen dituzte (frontogenesia) ur epelen eraginez, «tanta lehorra» esaten zaion gertaera eragiten dute, etab.\nEz du euri askorik egiten, mendi garaietan izan ezik, eta harritzekoa izaten da urteko batez bestekoa mila milimetrotatik gorakoa izatea, eta asko dira 500 milimetro jasotzen ez dituzten behatokiak. Euriari dagokionez gorabehera handiak izaten dira urtean zehar, euri gutxi egiten duen eremuetan batik bat, koefizienteak hirutik hamarrerakoak izaten baitira. Egun euritsuen kopuruak ez dira onenean ehunera iristen, eta asko dira berrogeita hamar egun euritsu baino gutxiago izaten dituzten behatokiak.\nKlima mota honetako tenperaturak epel samarrak izaten dira oro har, eta eremuaskotan ez da tenperaturaren aldetik negurik izaten, udan bero handia egiten baitu.\nNeguko hiletako tenperaturak sei gradu zentigradutatik gorakoak izaten dira batez beste, eta, askotan, 10° zentigradutatik gorakoak ere bai; hilabete beroenean tenperatura ez da 22 gradu zentigradutatik jaisten, baina badira bi salbuespen nabarmen ?Kaliforniako kostaldea eta Txile erdialdea?, korronte hotzek udak epeltzen baitituzte eta urte osoko tenperaturen arteko aldea txikitzen.\nBeroaldiak eta hotzaldiak izaten dituzte tarteka Mediterraneoko klima duten eremuek. Zeruak oskarbi egoten dira, eta eguzki aldiak ehuneko 55etik ehuneko 80 bitartekoak izaten dira. Baldintza horietan, lurruntze eta izerditze potentziala oso handia izaten da, eta meteorologia estazio batzuek metro batetik gorako balioak ere neurtu izan dituzte.\nLehortea udako beroaldiarekin batera izaten dutenez, Mediterraneoko klima duten lurraldeek ur falta handia izaten dute uda erdialdean eta bukaeran. Neguko euriek berehala berdintzen dute hezetasun falta hori, eta udaberri hasieran hezetasun gehiegi izaten da.\nUda lehorreko eta negu hezeko klima oso gauza berezia izaten da klima moten artean, eta oso landaredi berezia sortzen du: zuhaitz eta zuhaixka esklerofilo (hosto lodi, gogor, zailak dituztenak eta lehortean ondo irauten dutenak) beti berdeak dira, eta baso esklerofiloa deitua osatzen dute. Zuhaitzek eta zuhaixkek udako lehorte gogorra jasan behar izaten dute lurruntze handiko eta iaeuririk gabeko bizpahiru edo hiruzpalau hilabetez.\nMediterraneoko klima duten eremuetako lurrak gaztainkara gorrixkak eta arre gorrixkak izaten dira, klima erdielkorretakoak bezalatsu. Mediterraneoko herrialde askok terra rossa esaten zaion lur mota izaten dute, kare harriaren gainean eratutako lur gorria, alegia.\nMediterraneoko arroa du klima mota honek geografia eremu nagusia, baina klima horren baitakoak dira orobat Lurmutur eskualdea (Hegoafrika), Txile erdialdea, Kaliforniako estatua eta Australiako hego-mendebala. Köppenen sailkapenaren arabera, «Cs» dira Mediterraneoko klimaren aldaerei dagozkien sinbolo komunak.\nEuskal Herriko kliman eragina duten gertaeren artean, erliebea da garrantzitsuenetako bat, hainbesteraino non esan baitaiteke Euskal Herriko klima aldaerak bat datozela, oro har, topografiazko eta egiturazko banakoekin. Landaredia da biologiak inguruneko klimari ematen dion erantzunaren froga garbiena; hala Euskal Herrian badira bai belardiak klima ozeanikoaren eragin garbia duen isurialde Atlantikoan, bai Pirinioetako basoak, bai estepak Nafarroako Erriberan eta, oro har, Euskal Herriko hegoaldean, Mediterraneoko klimak eragin handia baitu han. Horrenbestez, mendebalekialde orientazioak elkarren oso bestelako ezaugarriak dituzten bi eremu bereizten ditu: bata Kantauri alderakoa, klima ozeanikoaren eragina duena, eta Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoari dagokiona; bestea mendikate batek bereizten du itsasotik, eta horregatik klima kontinentalaren ezaugarri garbiak ditu, eta Araba eta Nafarroa hartzen ditu gehienbat.\nNolanahi ere, klima mota nagusi horiek badituzte aldaera batzuk: Subalpinoa. Pirinioetako ipar eta hegoko isurialdeak eta Erro, Urrobi, Irati, Salazar eta Ezka nafar ibaiek eratzen dituzten zeharkako haranak hartzen ditu. Eremu horretan, orografiaren, garaieraren eta erliebearen orientazioaren eraginez euri gehiago egiten du eta tenperatura hotzagoa izaten da. Euri eta elur jasak ugariak izaten dira, ia beti 1.500-2.000 milimetrotatik gorakoak urtean, nahiko ongi banatuak urte osoan zehar, nahiz eta eurite-elurte handienak neguan izaten diren, udaberri aldera ere luzatzen direla.\nOzeanikoa. Klima aldaera honek Euskal Herriko iparralde osoa hartzen du: Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa Beherea, Zuberoa, Arabako Kantauriar eskualdea, Arabako Bayas eta Zadorrako ibai-buruak eta Nafarroako alderdi hezea ?Iruñeko arroa, Urbasa eta Andia mendilerroak?. Eremu zabal horrek euri ugaritasuna du ezaugarri nagusia, 1000 milimetrotatik gora urtero, eta kostaldea Europako lekurik hezeenetako bat da. Tenperaturen epeltasuna da klima aldaera honen beste ezaugarri nagusi bat, eguratseko zirkulazio orokorraren eta itsasoaren eraginaren eta erliebearen antolamendu bereziaren eraginez. Tenperatura batez beste 13 gradu zentigradukoa izaten da; tenperatura gorena, jakina, udan du: 18°C batez beste, nahiko freskoa beraz.\nErliebearen antolamenduak badu eragin jakin bat, hegoaldeko mendiek pantaila modura jokatzen dute eta hezetasuna kondentsatzen dute; hortaz, Iberiako penintsulakborrasken eragina izaten duenean, Kantauriko isurialdean eguraldi ona egiten du eta tenperaturak bero samarrak izaten dira.\nEgoera hori foëhn efektuaren eraginez izaten da. Neguak ere epel samarrak izaten dira oro har.\nMediterraneokoa-kontinentala. Nafarroa erdialdea, Nafarroako Erribera, eta Arabako Ordokiaren hego-mendebala hartzen ditu. Eremu honek ez du itsasoaren eraginik, udak eta neguak luzeak izaten ditu, eta tarteko urtaroak, berriz, laburrak. Klima ozeanikoan baino askoz euri gutxiago egiten du, 500 milimetro baino gutxiago urtean, eta uztailetik irailerako aldia lehorra izaten da. Luzea eta lehorra izaten da beraz uda, tenperaturak batez beste 20 gradu zentigradutatik gorakoak izaten dira, eta konbekzioak euriak eta ekaitzak sorrarazten ditu batzuetan, aire masa geldituak lur bero-beroa ukitzen dutenean.Trantsiziozkoa. Euskal Herriko Pirinio aurreko arroak batzuetan Atlantikoko aldaeraren eta besteetan Mediterraneoko-kontinentalaren ezaugarriak izaten ditu, eta beraz oso zaila da muga zehatzik ezartzea.\nNafarroa erdialdeko isurialdean barrena sartzen den Kantauri-Mediterraneo isurialdea izan liteke muga bat. Mediterraneoko kliman baino euri gehiago egiten du, baina ez ozeanikoan bezainbat, 500 eta 800 milimetro artekoa da euri kopuruaren batez bestekoa. Negua eta uda dira urtaro luzeenak eta ezaugarri garbienak dituztenak.\nAzoreetako antizikloiak udan izaten duen eraginez urtaro hori izaten da egonkorrena.\nBaina euria ere egiten du tarteka, maiz ekaitzak eratzen baitira, eguzkiak jotzen duen orduetan Iberiako penintsulan metatzen den beroak sorrarazten dituen borrasken eraginez. Tenperaturen gorabehera handia du beste ezaugarri nagusi bat.


Google bilatzailea modu iluna erakusten hasi da | Azkue Fundazioaren Egunkaria\nAzken bi urteetan, modu iluna hainbat zerbitzu, aplikazio eta sistema eragiletan zabaldu da. Googlek dagoeneko aktibatu du bere plataforma eta aplikazio batzuetan modu iluna, hala nola, YouTube, Gmail edo Chromen; halere bere orri ezagunenean falta zen ikustea: Google Search. Pixkanaka izanagatik ere, erabiltzaile batzuk ari dira modu ilun hori ikusten.\n9to5Google-ren arabera, modu iluna Googleren A/B proba dirudi, baina erabiltzaile batzuk jada ari dira ikusten; hau da, hainbat aldagaitan erakusten ari dira zenbait erabiltzailerentzat, haien erreakzioa zein den eta behin betiko diseinua nola hobetu aztertzeko.\nGoogle Search-en modu iluna espero zen bezalakoa da: tonu gris urdinxka ia beltza hondorako; letrak, gris argiak, zuritik hurbil eta estekak, urdin ilunak, ia itzaliak. Oro har, Googlek distira eta argia murrizteko koloreak erabili ditu.\nEz dirudi bilaketa-emaitzetan modu iluna pizteko aukerarik dagoenik; Google erabat ausaz aktibatzen ari dela dirudi. Aktibatzeko, erabiltzaile gutxi horiek sistema eragilean modu ilunean izean behar dute eta Googlen modu anonimoan sartu behar dute.\nAurreko baldintza horiekin aktibatzen bada, hobespenak alda daitezke Google Search aukeretan. Hor hiru aukera daude: sistema eragilearekin batera lehenetsi; beti aktibatu edo ez inoiz aktibatu. Nolanahi ere, oraingoz, modu iluna edozein dela ere, desagertu egiten da eta ausaz agertzen da.


Vitoria-Gasteizko Udalaren web-orria - UNE arau bat argitaratu da botatzeko toallatxoetarako\nUNE arau bat argitaratu da botatzeko toallatxoetarako\n2020ko urtarrilaren 22an\nToallatxoak komunetik behera botatzeko ohitura kezkagarria da\nHiriko ur zerbitzuen operadoreak aspaldi ari dira kezka adierazten toallatxoak komunetik behera botatzea ohitura orokortua delako. Ingurumenean duen inpaktu handiaz gain, buxadura handiak sortzen dituzte estolda sarean, eta urtean milaka milioi euroko gastua eragiten dute mundu osoan, hoditeria eta hodi biltzaileak mantentzeko. Komunetik behera zer bota daiteke eta zer ez? Galdera horri argi erantzutea funtsezkoa da horrelako arazoak ekiditeko.\nArrazoi hori tarteko, Ur Hornidura eta Saneamenduko Espainiako Elkarteak (AES) gidatutako Batzorde Tekniko batek UNE 149002 estandarra aurkeztu zuen, apirilean: “Komunetik behera bota daitezkeen produktuak onartzeko irizpideak”. Uraren eta paperaren Espainiako sektoreek sustatutako arau bat da, zeinean adierazten baita toallatxo hezeak eta komunetik behera bota daitezkeen bestelako produktu batzuek hainbat baldintza bete behar dituztela, euren osagaiei eta sedimentatu, sakabanatu, desintegratu eta biodegradatzeari dagokionez. Halaber, arauak zehaztu egiten du nola etiketatu behar diren eta zer mezu helaraz daitezkeen komunean erabili ohi diren horrelako produktuak komertzializatzean, helburua izanik inplizituki edo esplizituki botatzeko moduko produktutzat aurkezten diren horiek komunean amaitu ez dezaten, ez dituztelako eskatutako baldintzak betetzen eta, ondorioz, ez dutelako Ingurumena errespetatzen.\nAMVISAk hiri uraren sektoreak bultzatzen duen sentsibilizazio kanpainari atxikitzeko adierazpena sinatu du, “Ez elikatu estoldetako munstroa”, komunetik botatzeko egokiak ez diren produktuei buruz.\nOndorioz, toallatxoen eta komuneko papera ez bezalako beste produktu batzuen erabilera dela eta, herritarrei eskatzen diegu egiaztatu dezatela horiek egiazki botatzeko modukoak direla, etiketetako informazioari erreparatuta, eta onartutako araua betetzen duela egiaztatzen ez duen produktu oro ez dezatela komunetik behera bota. Zalantzarik egonez gero, aukerarik onena beti da zakarrontzira botatzea.


kritiken hemeroteka » Gizaki Gorena munstroaren baitan\nAnnabel / Kathleen Winter (Josu Zabaleta) / Erein, 2012\nEuskal literaturan intersexuaren gaiari heltzen zaion lehen aldia dela esango nuke, itzulpen baten bitartez bada ere. Horrek, esan gabe doa, irizpide literarioak aplikatuz gero, balio berezirik ez du; areago, liburua irakurri ondoren zalantza handiak ditut hermafroditismoarena literatura lan baterako justifikazio nahiko den egiatan. Aldiz, iruditzen zait literaturaren dimentsio soziala ez genukeela gutxietsi behar. Izan ere, eleberriak gizarte-gutxiengo baten inguruko —sexu identitate jakin baten ingurukoa, kasu honetan— isiltasuna haustearekin batera, haren ikusgarritasuna bultzatzen du.\nEra berean, intersexuaren gaia tratatze hutsak ez du ikuspegi aurrerakoia bermatzen, noski. Irakurle bakoitzak nondik begiratzen duen, baina bizi garen (egia ote?) trans-feminismoa, queer teoria eta sexuaren patologizazioaren aurkako bestelako mugimenduen garaiko ikuspegitik irakurrita, ziur asko 1968an, Labradorreko lurralde isolatuan kokatutako istorio hau ez dago modurik postmodernoenean planteatuta.\nObra “bildungsroman” generoaren barruan bete-betean egokitzen da. Egiazko hermafrodita baten bizitza islatzen du, jaiotzen denetik, nerabezaroa atzean utzita heldutasunaren atarian sexu-identitatearen kontzientzia osoa garatzen duen arte. Nahiz eta hasiera batean umearen “berezitasunak” ingurukoengan eta, batez ere, gurasoengan nola eragiten duen —nola jasotzen duten berria, honen aurrean nola jokatzen duten, onarpenaren eta arbuioaren arteko tentsioa, etab.— kontatzen den, testuak aurrera egin ahala fokua protagonistaren beraren baitan jartzen da, bere bilakaera fisiko zein psikologikoa zehaztasun handiz azalduz, eta egunerokoan topatzen dituen zailtasunen berri emanez.\nErronka handia dirudi liburuak proposatzen duena, izan ere, idazleak ez du alferrik edozein pertsonaren bizitzako arorik kritikoena, erabakigarriena eta, aldi berean, gatazkatsuena aukeratu. Zentzu honetan, bereziki deigarria da egiazko hermafroditaren hautua, bizitzako alor guztietan bezala, hermafroditismoan ere mailak daudelako eta hau denetan urriena (eta boteretsuena, teorian subjektu hauek, bi sexuetako ugaltze-organo guztiak garaturik izanda, kapaz baitira beren burua haurdun uzteko) dela kontuan harturik. Ezaugarri hauek, besteak beste, lan hau, enpatia-ariketa gomendagarriaz gain, genero ikuspegitik aztertzeko zinez interesgarria egiten dute.\nIntersexuaren gaiak ia argumentu osoa hartu arren, bada bigarren planoan antzematen den funtsezko beste osagai bat: amaren frustrazioa, Labradorreko gizarte-ereduan indarrean dagoen emakumeari egokitutako genero-rolak eragindakoa; bere burua etxeko-lanetara eta ama- eta emazte-eginkizunetara mugaturik ikusi arren, hura aldatzeko ahaleginik egin ordez, barneraturik duen jarrera akritiko eta esanekoaren erruz egoera betikotzearen ondorio dena, ziurrenik. Bi gai, hortaz, baina bietan diskriminazioa oinarri.\nEuskarara ekarritako lan bati dagokion bezala, identitate kontuak albo batera, Annabel-ek badu Labradorrekoak bezain animalia eta bizimodu arrotzen aurrean liluraz gozatzen duten irakurleari zer eskainia. Espazioak ere badu bere garrantzia, ekintza Labrador eta St. John’s hiriaren artean era dikotomikoan banaturik ageri baita: herriko isolamendu eta giro izoztu itxia vs. hiriko askatasuna eta bertako ez-lekuen (saltoki handiak, esaterako) inpertsonaltasuna. Eleberriko pertsonaiek inguruarekiko erabateko batasuna erakusten dute, nolabaiteko barne-adostasun bat, narrazioak aipatutako bi espazio kontrajarri horien deskribapen xehearen bitartez —konpultsibotzat jo genezakeena kasik— haien izaera eta sentimenduak islatzeko baliatzen duena.\nAitortzen dut nahasi xamar utzi nauela protagonistaren identitatearen planteamenduak, izan ere, sexu, genero eta sexualitate kategorien arteko harremana apenas problematizatu gabe ematen da. Hiruretatik, sexualitatea da arazo gutxien planteatzen duena, pertsonaiak identitate heteronormatiboa bereganatzen baitu. Sexu eta generoaren arteko erlazioa konplexutasun handiagoa erakusten du, hori baita protagonistaren barne-gatazkaren funtsa, baina sailkapen bitarrak ezarritako mugen barruan preso nabari da halere; izan ere, “anbiguotasun beldurgarri” batez hitz egiten da. Sexua eta generoaren arteko (ustezko) adostasuna edo, berdina dena, besteon onarpena lortzeko ezinbestekotzat jotzen den normaltasunaren kontzeptu madarikatua aitzakia, gurasoek mutil gisa heztea erabakitzen dute, horrek tratamendu kirurgiko eta hormonal gogor baten inposaketa —patologizazioa— suposatzen badu ere.\nHortik aurrera, aita, gizarte kontserbadore baten seme, korronte esentzialistari atxikitzen zaio, gizonak ehizan jakin behar dutelako eta igeriketa sinkronizatua soilik neskei dagokielako uste osoan, identitateak trukagarriak eta bizitzan zehar aldakorrak ez balira bezala, une konkretuetan mentalitate irekiagoa agertzen duen amaren maitasuna lotsak eta beldurrak itotzen duten bitartean. Azken batean, umearentzat onena delakoan, gizarte-presioaren aurrean amore ematen duen jokaera gisa uler daiteke gurasoena. Gaizki kudeatutako maitasunaren erakusgarri da, akaso, irtenbide (oker) bat baino ez, munduaren logika jadanik begi aurrean dutena azaltzeko gauza ez denean, honek errealitateaz zuten ideia hankaz gora jarri eta gainditzen duelako.\nArazoa urteetan zehar ezkutatu dioten egia nerabezarora iristean, era naturalean, agerian geratzen denean sortzen da. Orduan hasten dira, lehen unean narrazioa pertsonaia nagusia bezain nahasi antzematen den arren, testuak aurrera egin eta mutikoak independentzian irabazi ahala, estereotipoak deseraikitzeko eta aurreiritzien aurka borrokatzeko ahalegin ahulak azaleratzen, arrakasta gorabeheratsuarekin. Halere, liburu honen egiazko balioa pertsonaia eta egoeren bilakaeran dagoela ohartuta, eta spoilerrik egiteko inolako asmorik gabe, amaierak hotz utzi nauela esan behar dut, onberegia iruditu zaidalako alde batetik, protagonistak bat-batean garrantzia galdu eta fokua bigarren mailako beste pertsonaiengan jarri izana ez dudalako ulertu, bestetik.


Y-a: irtenbiderik gabeko atakan txostenaren inguruan Jaitsi\n- EH Bildu talde parlamentarioak aurkeztutako legez besteko proposamena, Txorierriko Euskotrenen zerbitzuaren gainean. Proposamenari eta aurkeztutako zuzenketari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena (11\_11\_02\_01\_0136).\n- Urtzi Ostolozaga, Nora Onaindia, David Hoyos eta Gorka Buenoren agerraldia, Mikel Otero Gabirondo EH Bildu taldeko legebiltzarkideak egindako eskaerari jarraituz, batzordeak eskatuta, azalpenak emateko Euskal Y-a: irtenbiderik gabeko atakan txostenaren inguruan (11\_10\_06\_03\_0154).\n- EH Bildu talde parlamentarioak aurkeztutako legez besteko proposamena, Bilboko Zorrotza auzoan trenbide pasaguneak kendu eta trenbidea lurperatzeari buruz. Proposamenari eta aurkeztutako zuzenketei buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena (11\_11\_02\_01\_0161).\nEkonomiaren Garapena eta Azpiegitura


"Izigarri kontent gira, eta lasaituak Sudminen proiektua ez baita eginen"\nEz da urre miatzerik eta hustiatzerik eginen Lapurdin. Sudmine sozietateak zuen proiektua, ez da eginen. Kanbo-Ezpeleta inguruan, 11 herri hunkiak ziren.\nMediabask hedabideak du lehenik berria atera atzo goizean. Vincent Bru, Kanboko diputatuak konfirmatu du frantses ekonomia ministroarekin. Sudminek, ez du beste errekurtsorik egiten ahalko, epea iragana baita.\nStopMine EH kolektibokoek prentsaren bidez jakin dute berria eta ez dute ezeztatzearen agiri ofizialik eskuratu oraidik. Panpi Olaizola :\nBizi mugimenduak eta CADE kolektiboak ere berria plazerez hartu dute. Bai eta Jean-René Etchegaray, Euskal Elkargoko presidenteak.\nInterneteko gorabeherak Arantxa Idiederekin: Armak & USA\nOstiraleko kantua: Txomin Iturririaren “Zanpatzarren elekzioa”\nBilbo, Gasteiz eta Iruñan egon ondren Baionan estreinatuko dute "Martin Zalakain"\nJuan Antonio Urbeltz.ek, euskal dantza tradizionalaren ikertzaile eta sustatzaileak zuzendu duen « Martin Zalakain » ikuskizuna taularatuko du Argia dantza taldeak, Euskal Herriko beste 7 dantza taldeekin elkarlanean eta Artedramarekin partaidetzan asteburu honetan Baionako antzokian. Dantza nagusi bada, dantza, antzerkia eta literatura lotzen dituen lan berezi hau Pio Baroja idazlearen « Zalakain abenturazalea » obran oinarritua da non Martin Zalakainen historia harrigarria kondatzen den, XIX mende bukaerako Euskal Herriko kontestu historikoan. Ikuskizun hontan parte hartzen duen Ander Lipus aktore eta taula zuzendariarekin mintzatu da Maia Muruaga..\n"Diskoak soinu ñabardura asko baditu, eta hamaika aldiz entzun ondoren ere zerbait berri eskainiko dizu"\nZe berri emankizuna: janari gastatzeaz mintzatü gira\nBideetako ordainlekuen prezioen emendatzearekin garraiolari autonomoak kaltetuenak\nKultur alea: Ander Fernandez.en « Nigara zuek »


Tasa judizialak, nola eragiten digute? | Consumer\nTasa judizialak, nola eragiten digute?\nAuzitan aritzeko tasak ezartzeak zaildu egingo du herritar askoren justiziarako sarbidea\narabera: Ostirala, 2012ko azaroaren 30a\nIrudia: Stephen Stacey\nBalio gutxiko trafiko-isunaren aurka helegitea jartzea, dibortzio-prozesua hastea, jaraunspena erreklamatzea, istripu larri bat izan ondoren zenbateko handiko kalte-ordainagatik auzitegietan borrokatzea, etab. Kasu horietan guztietan, Tasa Judizialen Lege berriaren ondorioz, beharrezkoa da billete-zorroa prestatzea. Hemendik aurrera, epaitegien aurrean beren eskubideak baliatu nahi dituzten herritarrek ordaindu egin beharko dute lehenik. Ondoren azaltzen den moduan, prozesu judizial bat abian jartzeko, kopuru bat ordaindu beharko da, eta kopuru hori, kasu batzuetan, erreklamatutakoa baino handiagoa ere izan daiteke.\nKontsumitzaileen elkarteak, errepideko biktimen elkarteak, abokatuak, epaileak eta herritar arruntak harrituta geratu dira egun hauetan Tasa Judizialen Lege berriak indarra hartu duenean. Kritikek ia sektore guztietatik egiten dute euria, hasi babes judizial eraginkorraren eskubidea urratzen duelakoan daudenetatik eta aberatsentzako eta pobreentzako justizia ezartzen duelakoan daudenetaraino. Hainbeste zalaparta dago justifikatuta?\nTasa finkoa gehi tasa aldakorra\n90 euroko isuna erreklamatzeagatik 200 euro ordaindu behar dira.\nAraudi berria onetsita, auzitegien aurrean beren eskubideak baliatu nahi dituzten herritarrek tasa bat ordaindu beharko dute, zati finko bat eta beste bat aldakorra, erreklamatzen den zenbatekoaren arabera.\nZibileko judizio arrunt baterako tasa finkoa (dibortzioa, aseguratzaileari istripu baten kalte-ordaina erreklamatzea) 300 eurokoa izanen da.\nProzedura monitorioa bada (jabeen komunitateetako erreklamazioak, bizilagun berankor bat ordaintzeko eskatzea, hiri errentamenduak), zenbatekoa 100 eurokoa izanen da.\nHitzezko eta kanbio judizioetarako, 150 euro ordainduko dira.\nEsparru zibilean epaia eman nahi duenak 800 euro jarri beharko ditu mahai gainean.\nAuzitegi Gorenera joateak 1.200 euro balioko du.\nAdministrazioarekiko auzien jurisdikzioan, prozedura laburtua (zirkulazioko isuna erreklamatzea) 200 euro kostatzen da; arrunta, 350; apelarra, 800 euro; eta kasazio-errekurtsoa, 1.200 euro.\nLan kontuetan, erregutzeak 500 euro balio du eta kasazioak, 750.\nTasa finko horri zati aldakorra gehitu behar zaio. Milioi bat euro bitarte, erreklamatu nahi den zenbatekoaren %0,5 aplikatuko da eta hortik aurrera %0,25. Tasa gisa ordain daitekeen kopururik handiena 10.000 eurokoa da.\nKontuan hartu behar da, halaber, tasak metatu egiten direla prozesu guztietan. Beraz, lehenengo demandan ordaintzen denari apelazioaren tasa gehitu beharko litzaioke eta, Gorenera jotzen bada, kasazioarena.\nTasa berrien adibideak\nTrafikoko isunak. Lege honetako kasurik deigarrienetako bat da. Gidari bati isuna jarri diote 90 eurorekin, ez dago ados, Trafikoan erreklamatu du eta ez diote arrazoirik eman. Ondoren, administrazioarekiko auzi-errekurtsoa jarri du, prozedura laburtu baten bidez, eta 200 euroko tasa ordaindu beharko du. Prozedura irabazi arren, ez zioten tasa itzuliko; beraz, 110 euro galduko zituen.\nLesio larriak dituen istripua. 5.000 euro baino gehiago ordaindu beharko balira lesioengatiko kalte-ordaina eskatzeko prozesu bat abian jartzeko, mundu guztiak ordain lezake? Istripua izan duen pertsona bat tetraplegiko geratu da, eta milioi bat euro erreklamatu nahi dizkio aseguru-etxeari. Demanda jartzeagatik 300 euro ordaindu beharko lituzke, gehi beste 5.000 euro, tasaren zati aldakorra (%0,5) eskatzen duen zenbatekoari aplikatuz ateratzen dena, hau da, 5.300 euro. Arrazoirik eta oharrik ematen ez badiote, 800 euro gehi 5.000 (5.800 gehiago) ordainduko ditu, eta Gorenera iristen bada, 1.200 euro gehi 5.000 (beste 6.200) ordainduko ditu. Guztira, 17.300 euro tasa gisa.\nJaraunspena erreklamatzea. Epaiketa arrunta denez, ordaindu beharreko tasa 300 eurokoa da, gehi erreklamatutako zenbatekoaren %0,5. 200.000 euroko balioa duen etxebizitza bada eta 50.000 euroko banku-gordailua (250.000 euro guztira), tasaren zati aldakorra 1.250 eurokoa izanen da eta guztira 1.550 eurokoa.\nTasarik ordainduko da prozesu guztietan?\nTasek ordena zibilari, administrazioarekiko auzien jurisdikzioari eta gizarte-ordenari eragiten diete, baina ez penalari.\nHala ere, zenbait prozedura daude tasak ordaintzetik salbuetsita:\nDemanda jartzea eta errekurtsoak aurkeztea edukiera-, seme-alabatasun- eta adingabe-prozesuetan, eta adingabeko seme-alaben zaintzari eta zaintzari soilik dagozkion ezkontza-prozesuak edo guraso batek beste bati adingabeko seme-alaben izenean eskatzen dizkion elikagaiei buruzkoak.\nOinarrizko eskubideak eta askatasun publikoak babesteko prozeduretan demanda jartzea eta ondorengo errekurtsoak aurkeztea, baita Hauteskunde Administrazioaren jardunaren kontra ere.\nZordunak borondatezko lehiaketa eskatzea.\nFuntzionario publikoek administrazioarekiko auzi-errekurtsoa jartzea, estatutuetako eskubideak defendatzeko.\n2.000 eurotik beherako erreklamazioak, prozedura monitorioan eta hitzezko judizioan.\nAdministrazioarekiko auzi-errekurtsoak jartzea, administrazioaren isiltasun negatiboaren edo administrazioaren jarduerarik ezaren kasuetan errekurtsoa jartzen denean.\nMundu guztiak ordainduko ditu tasak?\nOro har, eremu zibilean eta administrazioarekiko auzi-errekurtsoan demanda edo apelazioa jartzen duten pertsona guztiek ordaindu beharko dute. Diru kopuru bera ordainduko dute milioidun batek, enpresa handi batek eta familia batek, hilean 1.400 euroko diru-sarrerak badituzte.\nBaina salbuespen batzuk daude:\nAuzitan aritzeko baliabide aski ez dutela eta, beraz, doako justiziarako eskubidea aitortu zaiela frogatzen dutenek ez dute tasarik ordaindu beharko. Familia unitateen kasuan, urtean 14.900 euro baino gutxiago kobratzen dute eta, gainera, ahalmen ekonomikoaren kanpoko zeinurik ez dute erakusten.\nLan arloan, langileek, autonomoak nahiz beren kontura, erregutze- eta kasazio-errekurtsoa jartzeagatik ordaindu behar duten tasaren zenbatekoaren %60ko salbuespena izango dute.\nEra berean, ez dute tasa ordainduko Ministerio Fiskalak, Estatuko Administrazio Orokorrak, autonomia-erkidegoetakoek, toki-erakundeek eta horien mendeko erakunde publikoek, ez Gorte Nagusiek, ez autonomia-erkidegoetako legebiltzarrek.\nTasak itzultzen al dira?\nTasak ez dira itzultzen, kasu jakin batzuetan izan ezik, hala nola judizioz kanpoko bukaera lortzen denean, zerbitzuen kostuaren zati bat aurrezteko.\nProzesuan adingabeen zaintza eta zaintza baino ez denean, ez da tasarik ordaindu behar\nProzesuen pilaketak, halaber, prozesu horien tramitazio bateratua adosten denean sortutako eskaera bakoitzeko ordaindutako tasa itzultzea ekarriko du.\nerrekurritu eskubideak Justicia-eu multa-eu pagar-eu tasa


Martxoan zabalduko da 2019ko Solas Jolas programan parte hartzeko izen-ematea – Irunero\nPosted on 2019(e)ko martxoak 4 2019(e)ko martxoak 4 by Irunero\nMartxoaren 4tik 15era 2019ko Solas Jolas programan parte hartzeko aurre-izenematea egiteko epea zabalduko da. Aurreko urteetan bezala, bi txanda antolatuko dira: lehena uztailaren 2tik 30era eta, bigarrena abuztuaren 5etik 30era. Ordutegia, berriz, goizeko 9:00etatik 13:00etara bitartekoa izango da.\nIrungo Udaleko Euskara Arloak martxan jartzen duen Solas Jolas programaren helburu nagusia haurren artean euskararen erabilera sustatzea eta hizkuntzarekin haurren jarrera hobetzea da. “Ekimen honi esker, haurrek euskara modu naturalean eta entretenigarrian praktikatzeko aukera dute”, azaldu du, Monica Martinez euskara ordezkariak.\nHaur Hezkuntzako 4 eta 5 urteko haurrek eta Lehen Hezkuntzako lehenengo eta laugarren maila bitarteko ikasleek parte hartu ahalko dute 2019 Solas Jolas programan. Horietaz gain, dibertsitate funtzionala duten bosgarren edo seigarren mailako 12 urte arteko ikasleen parte hartzea onartuko da ere. Gainera, joan den urteko prezioak mantenduko dira eta DBE (Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta) kobratzen duten familiek % 75eko deskontua izango dute.\nIzen-ematea www.irun.org webgunean, HAZeko autozerbitzu terminalean edo 010/943505152 telefonoaren bitartez egin ahalko da. Zozketarako onartuen behin-behineko zerrenda apirilaren 1ean argitaratuko da. Gainera, aurre-izenematea egiterako orduan familiek errepeskan parte hartu nahi den adierazi beharko da.\nApirilaren 15ean, berriz, plazak zozketatuko dira eta zozketaren emaitzak egun horretan bertan argitaratuko dira eguerdiko 15:00etatik aurrera. Behin-betiko izen-ematea egin ahal izateko Irun Txartela edukitzea ezinbestekoa izango da.\nPosted in Berriak, InformazioaTagged euskara, irun, irunero, Izen-ematea, Solas jolas


Rouffiac-des-Corbières - Wikipedia, entziklopedia askea.\nDuilhac-sous-Peyrepertuse, Massac, Montgaillard eta Soulatgé\n38 (%45.8) 48 (%57.8)\nRouffiac-des-Corbières (frantsesez eta ofizialki: Rouffiac-des-Corbières) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 89 biztanle zituen.\n2007an Rouffiac-des-Corbières udalerrian erroldatutako biztanleak 88 ziren. Familiak 42 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 14 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 9 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 5 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 84 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 82 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 42 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nRouffiac-des-Corbières udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 20 lanean zeuden (12 gizon eta 8 emakume) eta 9 langabezian zeuden (7 gizon eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.\n2000. urtean Rouffiac-des-Corbières udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 60 hektarea erabiltzen.\nDuilhac-sous-Peyrepertuse (2,1 km)\nSoulatgé (4,0 km)\nMassac (4,5 km)\nCucugnan (5,2 km)\nDernacueillette (6,4 km)\nMontgaillard (6,7 km)\nAuriac (7,5 km)\nCubières-sur-Cinoble (7,8 km)\nBNF: 152468627 (data)\nOrriaren azken aldaketa: 30 abendua 2021, 10:48.


El Molinon, antzuolar baten bihotzean berriro - Antzuola - Goiena.eus\nEl Molinon, antzuolar baten bihotzean berriro\nXabier Urtzelai 2021-11-19 19:00\nPeru Rodriguez Larrañaga, bizkarrez, Sangalli aurrean duela. Argazkia: LA LIGA SMARTBANK\nPeru Rodriguezek Xabi Alonsoren aginduetara debuta egin zuen zapatuan Sanserekin Gijonen (0-1). Antzuolako atzelariak hasierako hamaikakoan jokatu zuen partidua. "Peruk partidutzarra egin du", adierazi zuen Alonsok partidu ostean.\nRealzale askorendako moduan, Peru Rodriguez Larrearendako (Antzuola, 2002) ere El Molinongo futbol zelaia betirako izango da berezia. Motiboak ez dira berdinak, noski. Dagoeneko urte batzuk dituzten zale txuri-urdinei, 1981ean Gijongo Sportingen berdegunean gertatutakoa etorriko zaie gogora, Zamorak egindako golari esker Realak lehenengo liga irabazi zuenekoa. Antzuolako defentsa gazteari (19 urte) hainbatetan kontatuko zizkioten orduko kontuak. 2000ko belaunaldikoa da Rodriguez; pentsa, herrian oraindik futbol eskola sortu gabe zuten, eta Realeko harrobian kategoriak igotzen hasi aurretik Bergarako futbol taldean jokatu zuen.\nHala ere, antzuolarrarendako beste motibo batengatik bilakatu da El Molinon zelai kuttun. Zapatuan, Xabi Alonsoren aginduetara Realaren bigarren taldearekin debuta egin ahal izan zuen, eta talde txuri-urdinak lortutako garaipenean (0-1) hasieratik jokatu zuen.\nAlonso: "Partidutzarra egin du"\nNorgehiagoka amaieran, Xabi Alonso entrenatzaileak taldeak egindako lana baloratu zuen. "Talde oso ona izan dugu aurrean, eta puntu beharrean zeuden. Jakinekoa zen estutu egingo gintuztela, baina talde moduan jokatu dugu, eta horrek pozten nau. Hori da gehien baloratzen dudan gauzetako bat, batzuetan emaitza onekin, beste batzuetan ez horren onekin, baina talde moduan jokatzen saiatzen gara beti. Indarrak oso parean daude hemen, eta gu kategoria honetara moldatzen ari gara", adierazi zuen Alonsok, eta Peru Rodriguezen gainean egin zuen berba: "Perurendako debut eguna izan da, eta partidutzarra egin du".


Aurreikusi baino lehenago itxi dute 3x3 Futbol Festan izena emateko epea - Azpeitia - uztarria.eus\nAurreikusi baino lehenago itxi dute 3x3 Futbol Festan izena emateko epea\nAndoni Elduaien 2021-10-08 08:05\nAzkoitian jokatuko da futbol festa, hilaren amaieran.\nAntolakuntzak izen-ematea igandera arte irekita mantentzeko asmoa azaldu zuen hasiera batean, baina ohar bidez jakinarazi dute dagoeneko itxi dutela. 170 taldek eman dute festarako izena, eta 700 haur baino gehiago bilduko dira hilaren amaieran Azkoitian.\n3x3 Futbol Festan parte hartzeko izen-emate epea aurreikusi baino lehenago itxi dute. Antolatzaileek jakinarazi dutenez, 170 taldek eta 700 haur baino gehiagok eman dute izena urriaren 30ean, 31n eta azaroaren 1ean Azkoitiko plazan egingo den futbol festarako. Hori horrela izanik, izen-emate epea egun batzuk lehenago ixtea erabaki du antolatzaile taldeak.\n"Izugarrizko arrakasta" izan dela nabarmendu dute antolatzaileek, eta parte hartzaileen zein gurasoen erantzuna "bikaina" izan dela nabarmendu. Partiden egutegiak egin eta itxi ondoren, izen-emate orrian talde bakoitzak zehaztutako posta elektronikoetara bidaliko dituzte ordutegiak.\nHalaber, Azkoitiko eta Azpeitiko taldeek hilaren 28an, osteguna, jaso beharko dituzte futbol festan jantzi beharko dituzten kamisetak. Egun horretan, Azkoitiko Kontzejupen banatuko dituzte elastikoak, 17:00etatik aurrera. Hala eta guztiz ere, gainerako herrietako taldeek ere izango dute urriaren 28an kamisetak jasotzeko aukera; bestela, lehen partida jokatzen duten egunean bertan jasoko dituzte. Dominen banaketa partiden egunetan egingo dute antolatzaileek.


Zine eta telebistarako argiztapen tailerra\nLortu nahi duzun argiztapena ikus-entzunezko ingurune bakoitzeko\nIkastaro honi esker, argiaren eta bere iturrien oinarrizko oinarriak ikasiko dituzu,. Asier Armental argazkilariaren zuzendariak eta Argilun zinema eta telebistako argiztapen elkartearen laguntzaz egingo dugu ikastaro hau.\nArgitzeko argi iturri desberdinak eta haien osagarri desberdinak erabiltzea ikasiko duzu.\nHorretarako ondoko medio teknikoekin kontatuko dugu:\n120 m2-ko platoa, ,erabat hornituta, isolatuta eta hurrengo argiztapen ekipamenduarekin:\nFresnel 2kw + kimera\n2 kuartzoa 2 kw\n1 moztu 750w\n1 150w dedolight kit\n1 Kino Flo 4 x 1.20\n1 Kino Flo 4x 0.60\n1 2×2 Grid Palio, beltza, zurizko zuria, kroma, urdina eta berdea\nEtxetresna elektrikoen 1 Hazer makina\n1 bandera multzo\n1 hollywoods multzo\n2 1×1 rack\n2 dimmers 2kw\nHainbat zenbateko eta hirukoitza\n1 gelatina kit\nBideo eta argazkigintzan profesionalak eta argiztapen arloan ezagutza zabaltzeko nahi duen edonork.\nOrdutegia: 10: 00etatik 14: 00etara eta 15: 00etatik 19: 00etara\nErreserba: 100 € CENTA zenbakira deitu beharko da ES55 0049 1956 91 2310004024 zenbakira izen eta abizena adieraziz. Gainerakoa ikastaroaren hasieran.\nLenteak eta ikuspegia\nArgia zineman: argiztapena, pintura eta osaera\nZENBATESPEN BATERATUA ETA UTILIZAZIOA:\nSailkatu eta aztertu behar ditugun baliabideen aurkezpena.\nZuzendaritza eta altitudea.\nAurrealdeko alboko argiaren argia.\nKameraren gaineko argiztapena.\nHiru ardatz arina: nagusia, atzeko argia, posizio positiboa edo negatiboa, ardatz eta maila desberdinak, kicker edo alboko argia, begi argia.\nHiru argiaren erregimeneko alternatibak.\ndifusoreak, erreboteak, iragazkiak, mozketak, birikak eta saretak aurkeztea.\nEgin beharreko praktikak:\nAriketa I: Konfigurazio berean, iturriak igortzen dituzten difusoreak, argi erreboteak eta atzeko argiztapenak igortzen ditu, argia eta argia solairuan.\nII. Ariketa: Argiztapena eta argazkia, marko edo irudi batetik ikasleei proposatutako sekuentzia ingurune jakin baten modelizazioa landu.


Kultura Sustatzeko zuzendari Aitziber Atorrasagastik Aitzina Folk jaialdiaren IX. edizioaren aurkezpenean parte hartu du - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\nKultura Sustatzeko zuzendari Aitziber Atorrasagastik Aitzina Folk jaialdiaren IX. edizioaren aurkezpenean parte hartu du\nKultura Sustatzeko zuzendari Aitziber Atorrasagastik Aitzina Folk jaialdiaren IX. edizioaren aurkezpenean parte hartu du gaur. Aurtengoa jaialdi solidarioaren bederatzigarren edizioa izango da eta nazioarteko eta tokiko folkaren onena eramango du Gasteizko agertokietara. Aurten jaialdiak 13 jarduera baino gehiago antolatu ditu publiko guztiarentzat 2021eko urritik 2022ko urtarrilera bitartean, Gasteizko hainbat gunetan.\nEkitaldi honen diru-bilketak Aefatek babesten dituen hiru ikerketa-proiektuetarako finantzaketa-iturri nagusia izaten jarraitzen du: Aefat ataxia telangiektasia duten familiak eta kaltetuak biltzen dituen elkartea da eta ataxia telangiektasia gaixotasun arraroa, genetikoa eta neurodegeneratiboa da, tratamendurik eta sendabiderik gabea, eta desgaitasun progresibo larria eragiten duena.\nIX. edizio honetan ikuskizunak aurrez aurrekoak izango dira, betiere araudia, edukiera eta segurtasun-neurri guztiak errespetaturik. Jaialdian, urtero bezala, nazioarteko eta tokiko artistak ikusiko ditugu, emakumeen agerraldia sustatuko da (Emakumeak folkean) eta familiarteko bi kontzertu (Txikifolk), Gorka Bravoren "Ehun doinuak" liburuaren aurkezpena, Eskolen Topaketa (dagoeneko aurrez aurrekoa) eta hiru tailer izango dira. Hala ere, kalejirak beste edizio baten zain egongo dira.