Edonoren ogibideak - Alex Uriarte - bizkaie.biz\nAlex Uriarte\t2019-03-01 20:41\nHiruzpalau urtez ikusi barik egon ostean, unibersidade-garaiko lagun bategaz alkartu nintzan oraintsu, bazkaltzeko.\nBerak kazetaritzea estudiau eban eta, egia esan, lantokian beste afera batzutan ibilten dan arren, inoz toketan jako komunikazino beharren bat edo beste. Berbetan hasi ginanean ulertu neban bazkaritarako gonbitea, baten bati gonbitau behar eutson-eta lanean jazotakoa.\nBadagoz ogibide batzuk jente guztiak ulertzen dituanak; bardin deutso zuk fakultadean lau nahiz bost urte pasau izana, egunean sei ordu luzez, gehi esamina-sasoiko ikasaldietako ordu-ilara piloakaz. Ze, jakina, zure pareko injineruak gogorarazoko deutsu holan ez dala Facebookera argazkirik igon behar; kimikari batek esango deutsu telebistako audientziaren neurketea zelan egiten dan, aldizkari baten leidu dauelako; zure entrenatzaileak argituko deutsu gurasoei hozkailuko post-it koloredunean oharra idazteko bost ardura dabela zelan eskribidu… total?\nHorixe jazo jakon nire lagun kazetariari: antza danez, lankideek bideo txikitxu bat egin behar eben, ostean sare sozialatara zabaltzeko. Euren artean eztabaidean ei ebiltzan, berak ondorengoa esan ebanean: Gura dozue nik egitea? Besteek, barriz, ezetz, lasai egoteko, egingo ebela eurek, ze erretratu bat errez egin leitekeela eta sare sozialak, noski, askotan erabili dituela.\nHolakoatan medikuarenera joateko gogoa emoten dau, eta hari zera esateko, ez, ez, nik ez daukat pneumoniarik, oker zabizelakoan nago; nire ondoeza belaun apurtu bat da. Eta, jarraian, adituak erantzun: Ez, arnasa hartzerakoan dozu arazoa, belaunean barik. Baina nik, ostera, baietz, belauna dala begiratu behar dana, jenteak horra begiratu ohi dabela eta maiz ikusi dodazala apurturiko belaunak.\nBa, aizue, neroni, sikiera, zeharo aspergarria begitantzen jat hori guztia. Kantsagarria da sare sozialei buruz eztabaidatu beharra, titular negargarriak zuzendu eta ez zan hainbesterako entzun behar izatea, hizkuntza-akatsak behin eta barriro eztabaidatu beharra edo bardin deutso etenbarik aditzea. Eta, zelan ez, holan sentiduten garenok sentimen hori lau haizetara askotan —gehiegitan— partekatu dogunez, jakin badakit irakasleak eurak be nekatzen dirala, arte edarretako jentea be bai, baita soziologoak be, filologoak zein musikariak. Ez dogu iezelako enpatiarik eskatzen, errespetua baino. Pentsaizue guk horretaz ugari pentsau dogula. Pentsetan dogula.


Euskal Autonomia Erkidegoan sektore estrategikoetako, pertsonen zaintzako eta despopulazio-arriskuan dauden guneetako kualifikazio profesionalarekin lotutako biztanleria aktiboaren kualifikazio eta birkualifikazioko prestakuntzarako reskilling eta upskilling ekintzak garatzeko dirulaguntzak. Enpresak eta irabazi-asmorik gabeko erakundeak - Bilaketa emaitza\n1. Kapitulu honen babespean, dirulaguntza jaso ahal izango dute 16. artikuluan aurreikusitako baldintzak betetzen dituzten eta sektore eta eremu estrategiko hauetara bideratuta dauden prestakuntza-ekintzez osatutako prestakuntza-planek:\nLanbide Heziketa Modernizatzeko Planean jasotako sektore estrategikoak.\nInformazioaren teknologia aurreratu berria.\nMakina-erreminta automatizatuak eta robotika.\nTren-garraiorako ekipo modernoa.\nEnergian eta ekipo berrietan oinarritutako ibilgailuak.\nBiofarmazia eta medikuntzako produktu aurreratuak.\nKontsumo-katea: fabrikatzaileak eta banatzaileak.\nKonpetentzia eta enplegu berdeak, A.1. lerrora bideratutako kredituaren % 50 horretarako gordetzen delarik.\nIngurumen-jasangarritasuna lan profesionalaren funtsezko ardatzaren parte den eremu profesionalei buruzkoa da prestakuntza hau, tartean honako arlo hauei lotutako prestakuntza sartzen delarik: nekazaritza, energia eta ura, itsasoa eta arrantza, elikagaien industriak, erauzketa-industriak, ostalaritza eta turismoa, garraioa eta ibilgailuen mantentze-lanak, merkataritza eta marketina, kimika eta osasungintza.\nAldi baterako enplegu-erregulazioko espedienteen pean pertsona gehien dauden sektoreak, zeinak Enplegua defendatzeko, ekonomia suspertzeko eta langile autonomoak babesteko presako neurriei buruzko maiatzaren 27ko 11/2021 Errege Lege Dekretuaren eranskinean jasota baitaude.\n2. Prestakuntza-planetan, lan-esperientziaren edo prestakuntza-bide ez-formalen bitartez eskuratutako konpetentzia profesionalak egiaztatzeko ekintza osagarriak sartu ahal izango dira, prestakuntza-ekintzetan parte hartzen duten pertsonen egiaztapena bultzatzeko. Ekintza horiek, besteak beste, honako hauek izan ahalko dira:\nEstas acciones de acompañamiento no supondrán una financiación adicional a los módulos económicos establecidos en el artículo 18.\nEnpresak, enpresa-taldeak eta irabazi-asmorik gabeko erakundeak\nEuskal Autonomia Erkidegoan lantokia duten eta langileentzako prestakuntza-planak aurkezten dituzten enpresak, banaka. Pertsona fisikoen, sozietate anonimoen, erantzukizun mugatuko sozietateen eta zuzenbidean onartutako beste forma juridiko batzuen titulartasunekoak izan daitezke enpresak.\nEuskal Autonomia Erkidegoan lantokia duten enpresak ordezkatzen edo biltzen dituzten enpresa-taldeak, partzuergoak, organismoak eta erakunde sektorialak, edozein dimentsiotakoak, baldin eta onuradunari atxikitako edo lotutako enpresetako 20 langilerentzako prestakuntza-planak aurkezten badituzte, gutxienez.\nNortasun juridikorik gabeko enpresa-taldeen kasuan, elkartutako enpresa bakoitza onuradun izango da, eta Dirulaguntzei buruzko azaroaren 17ko 38/2003 Lege Orokorraren 11. artikuluaren 3. apartatuan xedatutakoa aplikatuko zaio; zehazki, honako baldintza hauek:\ntaldearen ordezkari edo ahaldun bat izendatu behar da, nahiko ahal duena taldeari onuradun gisa dagozkion obligazioak betetzeko.\ntaldea eratzeko sinatzen duten agirian, elkartutako enpresek diruz lagundutako jarduera gauzatzeari buruz duten konpromisoa eta, hala badagokio, enpresa bakoitzari aplikatu beharreko dirulaguntzaren zenbatekoa jaso beharko dira.\ntaldea ezin izango da desegin, harik eta Euskadiko Ogasun Nagusiaren Antolarauei buruzko Legearen testu bateginak (azaroaren 11ko 1/1997 Legegintza Dekretuz onartu zen) 44. artikuluan aurreikusitako preskripzio-epea igarotzen den arte.\nLana bilatzen ari den biztanleria aktiboarentzako eta zaurgarritasun bereziko taldeentzako prestakuntza-planak aurkezten dituzten irabazi-asmorik gabeko erakundeak.\nDeialdi honen esparruko dirulaguntzak jasotzeko eskabideak elektronikoki izapidetuko dira, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuaren prestakuntza-aplikazio informatikoaren bidez (LanF).\nLanF aplikazio informatikarako sarbiderik ez duten enpresek, enpresa-elkarteek eta irabazi-asmorik gabeko erakundeek helbide honetara bidali beharko dute mezu elektroniko bat: areadeformacion@lanbide.eus.\n‘Gaia’ honela adieraziko da: «Reskilling/Upskilling deialdirako sarbidea eskatzea»\nEta datu eta dokumentu hauek erantsiko dira:\nHarremanetarako pertsonaren izena, abizena, telefonoa eta helbide elektronikoa.\nEnpresaren, enpresa-elkartearen edo irabazi-asmorik gabeko erakundearen IFK eskaneatua.\nOrdezkariaren edo ahaldunaren NAN eskaneatua.\nNortasun juridikorik gabeko elkarteen kasuan, enpresetako batek talde osoaren ordezkari gisa jardungo du. Beraz, aurreko dokumentazioa ordezkari gisa jarduten duen enpresarena izango da.\nEnpresa eta enpresa-elkarteentzako eskaeraren gida (pdf , 1.15 MB)\nDokumentazio espezifikoa: Enpresak, enpresa-taldeak eta irabazi-asmorik gabeko erakundeak\nPlanak lan-esperientziaren edo prestakuntza-bide ez-formalen bitartez eskuratutako konpetentzia profesionalak egiaztatzeko ekintza osagarriak biltzen baditu, ekintza horiek deskribatzen dituen agiria\n4.1 artikuluko b) letran aipatzen diren onuradunek (enpresa-taldeak, partzuergoak, enpresak ordezkatzen edo biltzen dituzten erakunde eta organismo sektorialak) aurkeztutako dirulaguntzen eskaeren kasuan, eskabidean adierazi beharko dute prestakuntza-plana osatzen duten enpresa zehatzak zein diren eta horietako bakoitzean prestakuntzan parte hartuko duten langileen kopurua. Era berean, parte hartzen duen enpresa bakoitzaren «de minimis» laguntzen aitorpena aurkeztu beharko da\nNortasun juridikorik gabeko enpresa-taldeen kasuan, aurreko paragrafoan adierazitakoaz gain, honako hauek aurkeztu beharko dituzte:\ntaldea eratzeko sinatzen duten agiria, bertan adierazi beharko direlarik taldearen ordezkari gisa izendatutako pertsona, elkartutako enpresek diruz lagundutako jarduera gauzatzeari buruz duten konpromisoa eta, hala badagokio, enpresa bakoitzari aplikatu beharreko dirulaguntzaren zenbatekoa.\n15.2 artikuluaren azken paragrafoan aipatzen den erantzukizunpeko adierazpena eta 19.2 artikuluaren b), c), d) eta e) letretan eskatzen den dokumentazioa (III., IV., V. eta VI. eranskinak), taldeko kide den enpresa bakoitzak sinatuta.\nDiruz lagundutako prestakuntza-jarduera azpikontratatuz gero:\nHiru eskaintzaren eskaera justifikatzen duen dokumentazioa, hala badagokio, 4.2 artikuluan xedatutakoaren arabera, eta hautaketaren justifikazio-memoria, proposamen ekonomiko onuragarriena ez denean. Sektore Publikoko Kontratuei buruzko azaroaren 8ko 9/2017 Legearen mende dauden erakundeen kasuan, kontratu publikoen esleipenari buruz xedatutakoa betetze dela egiaztatzen duten agiriak.\n«Kalte esanguratsurik ez eragiteko» printzipioa («do no significant harm?DNSH» printzipioa) betetzen dela dioen erantzukizunpeko adierazpena, III. eranskineko ereduari jarraituz.\nKontratistak eskubideak eta sarbideak emateko hartzen duen konpromisoa, Europako eta nazioko agintariek kontrol-eskumenak baliatzen dituztela bermatzeko, IV. eranskineko ereduaren arabera.\nInplikatutako administrazio publikoen arteko datu-lagapena eta -tratamendua onartzea kontratistak, aplikatzekoa den Europako araudian xedatutakoa betetzeko, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2021eko otsailaren 12ko (EB) 2021/241 Erregelamenduaren 22. artikuluko 2.d) eta 3. apartatuetan xedatutakoari dagokionez, V. eranskineko ereduaren arabera.\nSuspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planean ezarrita dauden eta kudeatu beharreko eremuari eragin diezaioketen zeharkako printzipioak betetzeko konpromisoari buruzko erantzukizunpeko adierazpena, VII. eranskineko ereduaren araberakoa.\n3.c) apartatu honetan aipatzen diren ereduak LanF aplikazioan eskuratu ahal izango dira\n3 c) apartatuan aipatzen den dokumentazioa ezin bada aurkeztu dirulaguntzaren eskabidearekin batera, onuradunak aurkeztu egingo du, kontratatutako prestakuntza-ekintzak hasi aurretik Enplegurako Lanbide Heziketako zuzendariaren aurretiazko baimena lortzeko.\nGora jotzeko errekurtsoa jarri ahal da Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuko zuzendari nagusiaren aurrean, hilabeteko epean, ebazpena jakinarazi eta hurrengo egunetik aurrera


Gero eta sarriagotan hitz egiten da Fred L. Crane irakasleak eta bere laguntzaileek 1957an Madisongo Wisconsingo Unibertsitateko Entzimen Institutuan aurkitu zuten substantzia honi buruz. Gaur egun, oso arrunta da nutrizio-osagarrien osagaietan edo gorputzerako zein aurpegirako kremetan aurkitzea. Hala ere, kanpoko aplikazioetatik harago, substantzia hau elikaduran agertzen da, eta, horrez gain, giza gorputzak berak ere ekoitzi dezake.\nZer da Q10 koentzima?\nQ10 koentzima (CoQ10) koipetan disolbatzen den substantzia da, eta modu naturalean sintetizatzen da zelulen mitokondrietan. Mitokondria horiek energia sortzeko “lantegiak” dira, hau da, organismoak energia sortzen du bertan (ATP moduan), zelulek euren funtzioak behar bezala bete ditzaten. Funtzio garrantzitsu horrez gain, CoQ10 antioxidatzaile natural ahaltsua ere bada, hau da, organismoa babesten du larregizko erradikal askeen ondorioz sortutako kanpoko erasoetatik; izan ere, zelulak modu goiztiarrean zahartzen dituzte eta zenbait gaixotasun kronikorekin dute lotura. Era berean, zenbait azterketaren arabera, CoQ10ek immunitate-sistema suspertzen du, eta, zeharka, laguntzailekide moduan ere izan daiteke lagungarria zenbait eratako minbizia tratatzeko orduan, gorputzaren defentsa naturalak suspertzen baititu.\nQ10 koentzimaren elikadura-iturriak\nCoQ10 bi eratara lortu daiteke: modu endogenoan (sintesiaren bitartez) edo modu exogenoan (elikagaien edota osagarrien bidez).\nHona hemen CoQ10 gehien duten elikagaiak:\nErraiak: txahalaren, idiaren, arkumearen edo oilaskoaren giltzurrunak, gibela edo bihotza.\nArrain urdinak: atuna, izokina, berdela, sardinak, antxoak, lubaroa…\nNeurri txikiagoan, hauek ere badute: haragia (behikia, batez ere), fruitu lehorrak, arrautza eta landare-olioak (oliba-olioa, arto-olioa, soja-olioa…).\nHori dela eta, elikagai-talde guztiak bidezko proportzioan kontuan hartzen dituen elikadura ona, orekatua eta ugaria bada, behar beste CoQ10 sortuko da, zelulek euren garapen egokirako eta funtzionaltasunerako behar beste energia eduki dezaten.\nQ10 koentzimako osagarriak\nGaur egun, CoQ10 nutrizio-osagarri oso erabilia da zenbait herrialdetan; esate baterako, Estatu Batuetan, Japonian, Errusian eta Europan. Izan ere, Japoniako biztanle helduen ia-ia %10ek horrelako osagarriak hartzen ditu, eta, beraz, ekoizle handiak ere badira.\nEgoera arruntean, elikadura orekatua denean, organismoak badu koentzima hori behar besteko kopuruan ekoizterik. Edonola ere, estres-egoeretan (eskaria handitu egiten da) eta urteen joan-etorrian (zahartu ahala, sintesi endogenoak behera egiten du), beharrezkoa izan liteke CoQ10dun osagarriak hartzea, defentsa antioxidatzaileak indartzeko eta bihotz-hodietarako zein diabeterako zenbait arrisku-faktore hobetzeko (LDL kolesterola, adibidez).\nHorren ondorioz, zelulen energiaren sorrera hobetzeko orduan CoQ10 oso garrantzitsua denez, konposatu hau animalia-jatorriko eta landare-jatorriko elikagaien bidez hartu beharra dago, eta elikadura orekatua eduki behar da. Beharrezkoa izanez gero, koentzima horren osagarriak hartu ahal izango dira dosi egokietan, baina nutrizioko eta osasuneko adituen ikuskaritzapean.


«ENE MAY OCT »\n"El euskera en la Comunidad Autónoma Vasca (2009)" liburua sarean jarri du Euskaltzaindiak\nEuskaltzaindiak El euskera en la Comunidad Autónoma Vasca (2009). Una aproximación a la diversidad lingüística liburua euskarri digitalean eskaintzen du, Iker/Jagon-tegiak atalaren barruan, Jagon-tegian hain zuzen ere.\nEl euskera en la Comunidad Autónoma Vasca (2009). Una aproximación a la diversidad lingüística Euskaltzaindiak argitaratzen duen Jagon bildumaren 8. zenbakia da eta Miquel Gros i Lladós abokatu eta soziolinguista katalanak idatzi du. 2007an, Miquel Gros i Lladósek Recuperación del euskera en Navarra liburua publikatu zuen, Euskaltzaindiaren eskutik. El euskera en la Comunidad Autónoma Vasca (2009). Una aproximación a la diversidad lingüística liburuan, Nafarroako lanaren ildoari jarraituz, Miquel Grosek 1981etik 2009ra, Euskal Autonomia Erkidegoan euskararen garapenak egin duen bidea erakutsi du, bost urtean behineko errolden estatistikak aintzat hartuta. Ezagutza mailan eman den aurrerapauso esanguratsua aitortuta, hizkuntza baten berreskurapenak gainditu behar dituen trabak azaleratzen ditu.\nGasteizko toponimiari buruzko ikastaroa\nGasteizko Udalaren ekimenez, "Kultura denon eskura" izeneko kultur ikastaroak egiten ari dira egunotan Arabako hiriburuan. Kurtso hauek herritar guztiei kulturaren arlo desberdinak hurbiltzea dute helburu, eta hainbat gai jorratzen dute, hala nola argazkigintza, artea, musika edota literatura. Aurten, Gasteizko toponimiari buruzko ikastaroa ere egiten ari da, Elena Martínez de Madina Euskaltzaindiaren Onomastika batzordekidearen ardurapean. Ikastaroa hiriko Iparralde gizarte etxean ematen ari da eta 40 pertsona parte hartzen ari dira.\nIkastaro honen helburu nagusia toponimiaren oinarrizko ezagupenak eta Gasteizko toponimia irakastea da. Honetarako, kurtsoaren hasierako ikasgaietan, baliagarriak eta beharrezkoak diren zenbait kontzeptu eta ikerbide aurkeztu dira, eta hurrengoetan, Gasteizko leku-izenak eta haien deskripzioa eta ezaugarriak izango dira gai nagusiak.\nBernardo Atxagak Argital saria jaso du\nBernardo Atxaga idazle eta euskaltzain osoak Euskadiko Liburu Ganbarak ematen dituen Argital sarietako bat jaso du. Itxaropena argitaletxea eta Javier Marías idazlea ere sarituak izan dira aurtengo edizioan. Sari emate ekitaldia maiatzaren 5ean egin zen Bilbon, Euskadiko Editoreen Elkarteak, Liburu Ganbarak eta Arantzazu Kateak antolatutako Edizioaren Gauaren barruan.\nAsier Muniategi Liburu Ganbarako presidentearen esanetan, euskal kultura Euskal Herriko mugetatik harago eraman izanagatik saritu dute Bernardo Atxaga.\nKoldo Mitxelenaren Idazlan Guztien aurkezpenean\nEgilea: Blanca Urgell\nKoldo Mitxelenaren idazlan guztiak argitaratu dituzte Euskal Herriko Unibertsitateak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak. Lanak hamabost liburukitan bildu dituzte Joseba Lakarrak eta Iñigo Ruiz Arzalluzek. Egitasmoa Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin burutu da.\nHona hemen martxoaren 23an, aurkezpena egin zen ekitaldian, Blanca Urgell hizkuntzalari eta Kultura sailburuak esan zituen hitzak.\nBlanca Urgell: "Koldo Mitxelenaren Idazlan Guztien aurkezpena" 63,57 Kb\nUr Apalategik 2010eko Beterriko Liburua saria irabazi du\nUr Apalategi idazle eta euskaltzain urgazleak 2010eko Beterriko Liburua Ohorezko Literatur Aipamena irabazi du, Fikzioaren izterrak (Susa) ipuin liburuagatik. 111 Akademia-ko kideek erabaki dute saria zein libururi eman. Sari emate ekitaldia maiatzaren 5ean egin zen, Asteasuko Udaletxean.\nUr Apalategik bigarren aldiz eskuratu du Beterriko Liburua saria; 1997an jaso zuen aipamena lehen aldiz, Gauak eta hiriak eleberriarekin. Harekin batera, Anjel Lertxundi da sari hau bi aldiz irabazi duen beste idazlea.\nBeterriko Liburua Saria Manuel Larramendi Kultur Bazkunak jarri zuen abian, 1996an.\n"Erlea - 4", Afrika beltzari begira\n"Erlea - 4" bihar aurkeztuko da Bilbon\nBarne muinetako Sabino\nHenri Duhau: "Alegiak eta bertze neurtitzak" liburuaz\nEuskaltzaindiaren 2009ko Oroitidazkia (PDF)\nHiztegi Batua 2010\nGratien Adema "Zaldubi" : Alegiak eta bertze neurtitzak\n159. Europako toponimia fisikoa\n© 2011 Euskaltzaindia. Ikus lege-oharra


CITES.es - Nabigaziorako Guida\nHurrengoak izango dira nabigazioa errazteko gidan definituko diren edukia :\nInterneteko CITES .es atariko hasierako orrian webguneko informazioa nola antolatzen den kontuan hartuta, hurrengo atalak defini ditzakegu:\nOrrialdeko goiburuan hurrengoak azaltzen dira: Ekonomia eta Lehiakortasun Ministerioa eta Kanpo Merkataritzarako Estatuko Idazkaritzaren logotipoak beraien webgunetara joateko estekekin, erreminten goiko menua hainbat hizkuntzetan idatzitako edukietara joateko estekekin eta hitz gakoak erabilita edukiak bilatzen dituen bilatzailea.\nOrriaren erdialdean webguneko sei kanal nagusietara sartzeko menuak azaltzen dira: Hitzarmena, Baimenak eta ziurtagiriak, Autoritateak Espainian, Informazio baliagarria, Legedia eta Funtzioak.\nOrri-oina: Laguntza eta informazioa emateko bitartekoak eskaintzen dituzten estekak, berriz, hurrengoak dira: Nabigazio Gida, Irisgarritasuna, Harremanak, Webaren Mapa, Lege Oharra eta W3C erakundera estekak.\nInformazioaren Gizarteko Zerbitzuen eta Merkataritza Elektronikoko Legean ezarritakoa betez, cites webguneko irisgarritasuna hobetzeko lanean ari gara.\nWorld Wide Web Consortium-W3C erakundeko estandarrak\nCITES webgune ofizialeko orri guztiek (www.cites.es) World Wide Web Consortium (W3C) erakundearen Webaren Irisgarritasunerako Ekimeneko (WAI ) Webaren Edukien Irisgarritasun Arauak (WCAG ) zehaztapenean definitutako 2. lehentasuneko egiaztapen puntu denak betetzen dituzte (AA mailako egokitzapena).\nCITESeko edukien irisgarritasunari buruzko informazio gehiago eskuratzeko, webguneko irisgarritasun atalera jo.


"Scriptbarik" instalazio artistikoa ikusgai, Azkuna Zentroan | Nontzeberri\nHasiera/ARTEA/“Scriptbarik” instalazio artistikoa ikusgai, Azkuna Zentroan\nSusana Talayero, Gema Intxausti eta Amparo Badiola sortzaileen proposamen artistikoa da Scriptbarik. Azkuna Zentroko Lantegia. Ideia-laborategiko BAT gunean irailetik aurrera garatzen ari diren artistek partekatutako lan-esperientzia bat da, eta horren emaitza, erakusketa-formatuan, azaroaren 7ra arte egongo da ikusgai.\nScriptbarik esperimentu bat da, erritmo organikoan artikulatuz joan dena, proiektuan parte hartzen duten hiru artistaren lan-praktika osatzen duten diziplinen arabera: dantza (Amparo Badiola), eskultura (Gema Intxausti) eta pintura (Susana Talayero).\nProzesu horretan, artistek “imajinarioak partekatu, mugak gainditu eta aukeratu dute ustekabekora iristeko ebazpen-prozesu kolektiboa eta autoretza partekatua”, azaldu dute. Ildo horretatik, “gidoirik ez izatea eta erabiltzen ez diren materialak (Zentroko biltegietan jasoak) erreskatatzea abiaburutzat hartuta, esku-hartze bat egin dute espazioan, eta hiru zati dituen bideo bat (Motorzalea, Azpimundua eta Masa), non istripu batek desioari eta heriotzari buruzko ekintza komun bat jasotzen baitu”, erantsi dute.\nAmparo Badiola (Bilbo, 1958) Medikuntzan lizentziaduna da EHUn. Dantza-ikasketa ez-arautuak egin zituen Bilbon eta Londresen 1988tik 2003ra arte, eta Londresen bizi da.\nGema Intxaustik (GernikaLumo, 1966) eskulturaren, marrazkiaren eta film-narrazioaren arloan egiten du lan. EHUn Arte Ederretako ikasketak egin ondoren, Londresera joan zen bizitzera eta han zinema ikasi zuen. Gure Artea saria eman zioten 2018an, ibilbide artistikoa aintzatesteko.\nSusana Talayerok (Bilbo, 1961) pinturaren eta marrazkiaren inguruan egiten duen lana bideora zabaltzen du noizean behin. EHUn Arte Ederretan lizentziatu ondoren, Erromara joan zen, eta han bizi izan zen 1986tik 1996ra. Carreras Mugican (2019) eta Bilboko Arte Ederren Museoan (2016) erakutsi ditu bere lanak.


www.hitzketa.eus - 11 KANTATZEKO PROIEKTUA\n11 kantatzeko proiektua:\n11 ipuin klasiko bertso bihurtuta eta horiek lantzeko proposamen didaktikoa\n11 Kantatzeko Proiektuaren proposamena Urko Egaña Calderonen eskutik jaso dugu. 2013. urtean Urkok berak sortutako lana da, literaturatik bertsolaritzarako zubia modu entretenigarrian igarotzeko helburuarekin sortua. Nahiz eta egiletza berea izan, proiektu hau jende gehiagorena ere badela esan beharra dago: Oskar Estanga (musika moldaketak), Olatz Amozarrain (musika gainbegiratua eta zeharkako txirula), Antton Iztueta (bideoen muntaiak) eta Leire Derteano (marrazkiak). Proiektu honetako edukia, batetik, liburu batek eta bi CDk osatzen dute; eta bestetik, DVD batek.\nHelburuetako bat literaturatik bertsolaritzarako zubia modu entretenigarrian igarotzea da. Asmoa ez da gizartearekin bat ez datozen zenbait balio sustatzea (emakume eta gizonezkoen rolak, maitasunaren forma klasikoak, etab.). Ipuin hauek aipatu balioei buruzko hausnarketa eguneratua egitea ahalbidetu dezakete, egungo pentsaera guztiak errespetatuz.\nProiektu hau adin desberdinetako haurrekin lantzeko prestatu dugun proposamen didaktikoa orrialdearen beheko aldean duzue eskuragarri, ondorengo bideoen azpian, hain justu ere.\nSANT JORDI ETA HERENSUGEAREN KONDAIRA


Badok | Soinu Eleak: Maite Larburu\nSoinu Eleak: Maite Larburu\nMaite Larburu. (Andoni Canellada / Argazki Press)\nAmsterdamen bizi eta ogibidez antzinako musikako biolin jotzailea da Maite Larburu (Hernani, 1979), mundu osoan zehar eskaintzen ditu kontzertuak hainbat orkestrarekin, baina horrez gain Neighbor bikotea osatzen du Josh Cheatham estatubatuarrarekin. Ura patrikan diskoak (Gaztelupeko Hotsak, 2013) onespen handia jaso du eta gurean ezagunago egin du Larbururen izena. Horrez gain, Asier Altunaren Zela trovke film laburrean parte hartu du musikari gipuzkoarrak.\n‘ENTRÉE POUR LES BASQUES’ (ENSEMBLE DIATESSARON, ‘Le Basque’ diskokoa)\n(Maite Larburuk barre egin du ezer esan gabe…)\nBADOK: Badakizu zer den, noski. Zu partaide zaituen talde bat. Antzinako musika ez dudala batere ezagutzen onartu behar dut eta horregatik jo dut zuzenean honetara. Elkarrizketa batean zenioen modernoagoak diren beste musika batzuei buruz baino informazio gutxiago egotean irudimen ariketa handiagoa eskatzen duela, ñabardura gutxiago dituela, musikariak berak sortzen zituelako bere konposizioak, eta inprobisaziorako aukera handiagoa ematen duela. Horrela al da?\nMAITE LARBURU: Atzera begira jartzen bagara, zenbat eta zaharragoa izan musika orduan eta xehetasun gutxiago daude idatzita. XIX. mendeko musikan konpositoreak argibide guztiak ematen ditu: tenpoak, azentoak… Eta bide horretatik, gaur egungo musika garaikidean baldintza fisikoak eta testuingurukoak zehaztera ailegatzen da. Denboran atzera egitean ordea, batzuetan ez dago ezer. Notak soilik. Ondorioz, XVI, XVII eta XVIII. mendeetako musikarekiko lotura galtzen joan gara, eta garai haietako partiturak aurkitzean notak jotzera mugatu izan dira musikariak. 80ko hamarkadan Herbeheretako musikari batzuk beren buruari galdezka hasi eta musika horrek ezin zuela hain sinplea izan pentsatu zuten, eta informazioa arakatzen hasi ziren garai hartako koadro eta liburuetan. Adibidez, klabezinaren kasuan (pianoaren aitzindaria) jakin ahal izan dute musikariak nota batzuk soilik idazten zituela oinarri moduan, eta horren gainean inprobisazioak eta doinu berriak gehitzen zituela unearen arabera. Halaber, haiei esker jakin dugu musikaria zerbitzari bat zela. Ez zen egungo pop izarren edota XIX. mendeko bakarlari klasikoen modukoa. Jendeak eskatzen ziona jotzen zuen eta askok inprobisatu egiten zuten, noski. Beraz, musikaria konpositore eta interpretatzaile zen aldi berean, eta beharbada horregatik daude horren argibide gutxi partituretan.\nBADOK: Eta horregatik ere musika asko galdu egin delakoan nago.\nM.L.: Bai, galdu egin da. Baina asko aurkitu da ere. Italiako monastegietan adibidez, asko dago ikertzeko oraindik. Irudimena erabiltzeaz diozuna egia da. Ariketa horrek erakarri ninduen, garai hartako musikariari burutik zer pasatzen zitzaion irudikatzen saiatzeak. Adibidez, Monteverdiren musika nola jotzen zuten? Nola afinatzen zituzten instrumentuak? Jakin nahi horrek mugitu ninduen. Baina denborarekin konturatu naiz nahi bezain beste informazio izan arren, musika horren soinu zehatza benetan ezagutzeko modurik ez dagoela.\n‘AMSTERDAM’ (JACQUES BREL, ‘Enregistrement Public à l’Olympia 1964′)\nM.L.: Jacques Brel da.\nBADOK: Zure ahotsa eta estiloa oso bestelakoak dira, baina Amsterdam hitza entzuten dudan bakoitzean doinu hau datorkit burura, eta han bizi zinela jakitean gauza bera gertatu zitzaidan. Abesti oso ederra izateaz gain, hitzek marrazten dituzten portu eta marinelen irudi horietan badago nolabait XVIII. mendeko belaontzi handien garaiko oihartzuna. Herbeheretako herriari eta musikari buruz ezer gutxi dakit eta hori komentatu nahi nuen zurekin. Zerk eraman zintuen herrialde horretara eta zer eman dizu han bizitzeak?\nM.L.: Hango kontserbatoriora joan nintzen musika, musika normala esan dezagun, ikastera. Geroago sartu nintzen antzinako musikaren munduan. Ikerketa mugimendua han bertan hasi zelako eta bertan murgilduta ibili ziren batzuek klasea ematen zidatelako. Amsterdamen, orokorrean, asko ikasi dudala esango nuke. Bizitzeko hiri erraza da, ez da oso handia (750.000 biztanle inguru ditu) , lasaia da. Nik ez nuen sekula hiri batean bizitzeko asmorik izan baina Amsterdamen eroso sentitu naiz. Ez nuen uste, hala ere, horrenbeste urte emango nituenik han.\nBADOK: Zenbat urte daramatzazu?\nM.L.: Hamabi. Ikasketak bukatu eta lana bilatzen hasi nintzenean antzinako musikaren inguruan aukera ezberdinak sortu zitzaizkidan, baita inguru honetan ere, baina hangoa erakargarriagoa iruditu zitzaidan. Musikagintzan asko ikasi dut, oso praktikoak eta pragmatikoak dira herbeheretarrak eta jarrera hori ere pixka bat itsatsi zaidala esango nuke. Hau da, oinak beti lurrean izatea.\nBADOK: Eta hango musikari buruz zer nabarmenduko zenuke? Zerk eragin zaitu gehien? Orokorrean esan nahi dut, ez bakarrik antzinakoaren alorrean…\nM.L.: Gauza asko gertatzen dira han. Kontserbatoriora iritsi nintzenean adibidez, indiar musikan, jazzean, popean edo musika garaikidean espezializatutako jendea ezagutu nuen eta horrek txundituta utzi ninduen. Hemen ez baikenuen inolaz ere hainbeste sakontzen, denok denetik pixka bat egitekoak ginen. Era horretan ikusi nuen musikari izateko era asko zeudela. Hemendik joan nintzenean pentsatzen nuen bi aukera besterik ez zeudela arlo profesionalean niretzat: orkestra sinfoniko batean sartu edo irakaslea izan. Han freelance moduan lan egin daitekeela ikusi nuen, antzinako musika ezagutu… hainbat gauza, eta konturatu nintzen orkestra sinfoniko batean sartzea ez zela nire benetako helburua. Sortzailea naiz, beti lanean, gauzak egiten, jolasten ibili behar dut nolabait. Orkestra batek bulegoko lanaren antza dauka modu batean, eta hori ez da niretzat. Lanpostu oso ona da, zalantzarik gabe, eta lanpostu hori lortzeko pasa behar diren frogak ikaragarri zailak dira (agian ni ez nintzateke horiek gainditzeko gai izango), baina modu batera edo bestera hori ez da nire bidea izan. Makina handi bateko pieza txiki bat bihurtzen zara. Gogorra da aukeratu dudan bizimodua, baina poztasun handiak eman dizkit. Neighbor, adibidez. Nik ez nuen inondik inora espero horrelako proiekturik sortzea, baina nonbait nire barruan zegoen gaitasun edo behar hori, eta ziurrenik Herbeheretara joan ez banintz ez nintzateke inoiz horretaz ohartuko.\n‘CON TOMILLO Y ROMERO’ (LUCAS 15, ‘Lucas 15′)\nM.L.: Ez dut ezagutzen. Zer da? Asturiasko hizkuntzaz ari dira?\nBADOK: Bai. Xel Pereda eta Nacho Vegasen artean eratutako talde bat da, asturiar doinu herrikoi zaharrak eguneratzeko asmoz. Lucas 15 du izena.\nM.L.: Apuntatu behar dut, asko gustatu baitzait.\nBADOK: Benetan liluragarria da abesti hau. Sehaska kanta bat da berez, eta estilistikoki Neighborrekin antzekotasun nabaria izateaz gain, umeen kontua ekartzeko aukera eman dit. Zure musikak umeekin funtzionatu dezakeela iruditzen zait. Horrez gain, zure marrazkilari alderdia dago. ETBko Orain saioan ikusi nuen umeei zuzendutako marrazkigintza eta ipuin kontaketa lantzen dituzula.\nM.L.: Kuriosoa da, ume askori gustatu omen zaio diskoa. Guraso batek baino gehiagok komentatu dit. Kontzertuetara ere ume ugari etortzen dira, baina ez dakit zer esan, nik ez dut horretan pentsatu musika idatzi dudanean.\nBADOK: Eta zure marrazkiak?\nM.L.: Nik ez dakit marrazten. Txikitan ez nuen marrazten, askoz beranduago terapia moduan hasitako gauza bat da. Hasiera batean ikaratuta jartzen nintzen paper zuriaren aurrean eta zirriborro txiki-txiki batzuk baino ez nituen egiten. Baina aldi berean, nire ilobei istorioak kontatzea gustukoa nuen, eta nire marrazkitxoek ilustrazio itxura zutela jabetzean biak uztartzea erabaki eta horrela hasi nintzen, joko baten moduan. Ilobek azalarazi didate alderdi hori, nire barneko umea.\nBADOK: Elkarrizketa batean komentatu zenuenez, aitak txikitan kantatzen zizkizun abestietan oinarritu zinen zure ahotsa bilatzerakoan.\nM.L.: Etxean beti kantatu izan dugu asko, nire aitak bereziki. Eta musikarekin gogoratzen dudan lehen harremana horixe da, nire gurasoak kantatzen entzutea. Egia esan, modu apalagoan bada ere, beti landu dut nire kantari alderdia, klaseak hartu izan ditut, hemen eta Amsterdameko jazz departamentuan. Baina azken honetan hasi bezain pronto utzi egin nuen. Biolinarekin nahikoa sufritutakoa nintzen, ia ilusioa galtzeraino, eta ez nengoen prest akademizismoaren zurruntasun beretik pasatzeko berriz ere. Azken batean, zergatik hasten zara txikitan musikaz interesatzen? Maite duzulako, ezta?\nAbestia jartzean zera gogoratu dut: Amsterdameko jazz departamentuan Asturiasko neska bat zegoen gurekin, Mapi izenekoa (Mapi Quintana Bellon). Asturieraz hitz egiten zuen eta jazz departamentuko abeslari guztietatik bera nuen gustukoena, gauza oso politak idazten zituen, oso xumeak, oso bereak. Asturiasera itzuli da eta gauzak sortzen jarraitzen duela uste dut.\n‘LET’S GO SWIMMING’ (ARTHUR RUSSELL, ‘World of Echo’)\nM.L.: (denbora luzez entzun ondoren…) Ez dakit zer den… baina uau!\nBADOK: Arthur Russell.\nM.L.: Gustatu zait, bai.\nBADOK: Biolontxeloa jotzen zuen, baina elektronika eta esperimentazioaren bitartez, eta irudimen eta ausardia izugarriz, beste maila batera eramateko gai izan zela uste dut, disco estilotik Phillip Glass-ekin elkarlanean aritzera igaro da, naturaltasun osoz eta pertsonalitate handiz. Gainera, Indiako raga musikaren eragina nabaritzen da, bere pentsaera budistaz aparte, eta gai hori bereziki ukitu nahi nuke.\nM.L.: Hori Josh-en gauza da. Sarangia jotzen du, Bruselan irakasle hindu bat du, eta joera handia du inguru hartako musikarekiko.\nBADOK: Inoiz pasa zaizue burutik elektronika eta pedalekin esperimentatzea?\nM.L.: Bai, pasa zaigu. Orain arte ez gara sartu, hala ere. Akustikoan gustura sentitzen gara. Berriki gitarra elektriko bat sartu dugu eta egia esan pozik gelditu gara, baina pedalekin, pentsatu dugun arren, ez dugu pausorik eman oraindik.\n‘THE GOOD SON’ (DAVID SYLVIAN, ‘Blemish’)\nM.L.: Hau ere ez dakit nor den.\nBADOK: Abeslaria David Sylvian da eta gitarrista Derek Bailey. Sylvian Japaneko abeslaria zen eta bere ahotsaren goxotasunean eta dotorezian zurearekin antzekotasuna nabaritzen dut. Bakarlari moduan geroz eta estilo askeago eta inpresionistago bat lantzen joan da, neurri handi batean inprobisazioan oinarrituz. Zuen musika ere batzuetan modu inpresionista edo minimal moduan ikusten dut. Egitura zurrunetatik ihes egiten duzue nolabait. Nola planteatzen dituzue abestiak?\nM.L.: Ura patrikan oso modu naturalean atera zen eta beharbada hori da zuk nabaritzen duzuna. Nik bi abesti neuzkan idatzita, besterik gabe, eta Josh antzinako musikaren inguruko mundutik ezagutzen nuen. Nik banekien berak sarangia jotzen zuela baina ez gitarra jotzen zuenik, eta hobeto elkar ezagutzean banda bat egin behar genuela esaten hasi ginen erdi txantxetan. Joshi iruditzen zitzaion nik ondo abestuko nuela, eta berarentzat kantatzeko eskatu zidan. Lotsa handia ematen zidan, eta grabatuta neuzkan nire bi kantu bidaltzea proposatu nion. Jaso eta entzun bezain pronto akonpainamendu batzuk sartu eta bueltan bidali zizkidan, “gehiago?” izenburua zuen e-mail batean. Eta hor jaio zen Neighbor. Hala ere, gure musika entzulego bati erakusteko beldur ginen artean eta horregatik musikari “ateratzen dana” izena ematea erabaki genuen. Izen horrek eszenatokira ateratzeko ausardia eman zigun. Galbaherik gabe aritzea izan da gure irizpidea. Zentzu kritikoa oso barneratuta daukagu, eta berez ez da gauza txarra, baina gehiegizkoa denean kaltegarri bihurtzen da. Hortik atera nahi genuen.\nBADOK: Bai, hori izan daiteke nik sumatu dudana. Bestalde, pop ikuspegi batetik ere zuen abestiak ez dira oso konbentzionalak.\nM.L.: Armoniak bai dira bereziak. Gure musika heziketa ezberdina da, ez dut esan nahi pop musikariena baino hobea denik, ezberdina baizik. Beste leku batetik gatoz.\nBADOK: Derek Bailey oso inprobisatzaile iaioa zen, eta Josh hain erradikala ez bada ere, era horretako puntu bat ikusten diot. Inprobisazioa lantzen duzue?\nM.L.: Askeago sentitu nahi nuke horretarako. Josh ni baino gehixeago ausartzen da. Asko kostatzen zait oraindik, musika klasikoaren irakurketara ohituta nago, baina Neighbor gauza berriak egitera ausartzeko opari bat izan da zentzu horretan.\n‘NADA EM VAO’ (RODRIGO AMARANTE, ‘Cavalo’)\nM.L.: Ez dut ezagutzen… (barrez)\nBADOK: Rodrigo Amarante da. Brasilgo musika ekarri nahi nuen, edo behinik behin bossa novatik jaiotzen den musika korrontea. Jobim, Vinicius edo Astrud Gilberto moduko klasiko bat ekarri beharrean gaur egungo artista bat ekarri nahi izan dut. Zuen musikak duen “brasildar” kutsua komentatzea zen nire helburua.\nM.L.: Bai, musika hori asko gustatzen zaigu bioi. Gure musikan zer eragin izan duen ez daukat garbi, ez bainaiz batere kontziente gauza horietaz. Egia da, hala ere, “Nunzare” abestia Josh-i bidali nionean, berak bossa nova kutsua ematea ikaragarri gustatu zitzaidala, beste edozein moldaketak tonu tristeegia emango baitzion abestiari. Harritzekoa da hitzak ulertu gabe bossa novarekin erlazionatzea kantua. Baina erabat asmatu genuela esango nuke. Nik abeslarien kantatzeko modua dut oso gogoko Brasilgo musikan, oso naturala delako. Ez dago batere inpostaziorik. Hori izan zen kantu eskola uzteko arrazoia, benetan. Nik ez nuen inpostazio edo amarrurik ikasi nahi, nik kantatzen nuen bezala kantatu nahi nuen. Teknika bai, baina nortasuna galdu gabe. Elis Regina eta Astrud Gilberto moduko kantariek hori dutela esango nuke, beren ahots naturalaz kantatzen dutela. Hitz egingo balute bezala, bibrato edo beste edozein gehigarririk gabe. Neighborren abestiak egiten hasi ginenean egin baino gehiago desegitea zen gure nahia.\nBADOK: Dekonstrukzioa deituko zenioke? Lehen entzun dugun David Sylvian ere ildo horretatik doala esango nuke.\nM.L.: Bai. Hainbeste informazio, hainbeste gauza jasotzen ditugu gaur egun, geruzen moduan itsasten zaizkigula gainean eta horiek denak kendu nahi genituen musika idazterako garaian. Prozesu horretan ezerezera iritsiko ginateke, ezta? Bada, horra iritsi nahi dugu guk. Kendu, kendu, kendu. Horixe zen gure mantra.\n’3′ (CAFE TEATRO, ‘Sei’)\nM.L.: Ea bat behintzat asmatzen dudan… Uff, ba ez…\nBADOK: Café Teatro da.\nM.L.: Umm.. Ezaguna egiten zait…\nBADOK: Berakoak eta Zarauzkoak dira taldekideak. Sei bat urte dauzka disko honek baina gure inguruko taldeen artean zuen antzeko sentsibilitatea lantzen dutenei buruz pentsatzean, Cafe Teatro da burura etorri zaidan lehen izena. Folka ganberako laukote moduan lantzen dute, ñabardura eta mimo handiz, leunki… delikatua eta aldi berean boteretsua, ebokaziorako botere handikoa. Trantze moduko zerbait eragiten duela esango nuke eta zeuk ere horixe bilatzen duzula batzuetan…\nM.L.: Niri doinu honek antzinako musika ekarri dit gogora. Baxu mugimendu errepikakor hori oso ohikoa da antzinako musikan. Dena hortik dator azken batean. Oinarri horretatik eta oinarri horren gainean inprobisatzetik. Frank Zappak esaten zuen bezala, musika zoragarri hura guztia ileordea eramaten zuten musikari haiek idatzi zuten orain dela 200 urte eta gu denok hortik gatoz.\n‘MY FUNNY VALENTINE’ (CHET BAKER, ‘Chet Baker Sings’)\nM.L.: Jazz klasikoa dela garbi dago baina ez dakit zehazki zein den…\nBADOK: Chet Baker. Estandarren abeslari klasiko horietako bat eta zure izaeraren antza duena gainera, nire ustez behintzat. Aurretik aipatu duzun arren, jazzarekin duzun harremana ekarri nahi nuen mahaira. Desengainu txiki hori azaltzea nahiko nuke. Jazza askatasunarekin lotzen badugu ere, zure kasuan ez zen horrela izan, ezta?\nM.L.: Ni ez naiz oso jakituna, estandarrak entzun ditut eta aro jakin bateko jazza gustukoa dut, jazz berriagoa eta free jazza ere entzun dut. Argi dago jazzak, musika klasikoaren ondoan, askatasun handiagoa duela, baina jazz jotzaileak ere patroi eta estilo baten barnean ari dira inprobisatzen, ez da guztiz librea. Hori posible ote den ez dakit, beharbada egungo musika garaikidean, baina hor ere ez da erabatekoa izango. Zuzenekoetan beti uzten dugu tarte txiki bat gauzak momentuan aldatzeko, baina orokorrean ez dugu inprobisaziorik lantzen. Edozein modutan, nigan desengainua jazzak ez baizik eta akademiaren zurruntasunak eragin zuen, estetika jakin batera mugatu beharra eta bere izaera ikasi beharra. Ez nituen gauza gehiago jaso nahi nire gainean, kendu egin nahi nituen, lehen aipatu dudan bezala. Ez zen erabat kontzientea beharbada, baina nire barneak horixe esaten zidan. Umetan daukazun gozamen hori bilatu nahi nuen. Ez du axola nola ateratzen den, atera dadila eta kito. Maletan gauza asko sartzen badituzu ideiak adierazteko erreminta gehiago dauzkazu baina freskura galdu dezakezu bidean.\n‘PEQUEÑO VALS VIENÉS’ (SILVIA PEREZ CRUZ, ‘Granada’)\nM.L.: Hau ezagutzen dut, Silvia Perez Cruz da. Bere diskografia ez dut osorik entzun, baina kantu hau bereziki ezaguna zait lagun batek Youtubeko link bat bidali zidalako. Bitxia bada ere, Amsterdameko gure etxean Marta Robles izeneko gitarrista bat bizi zen, eta Bartzelonara bueltatu zenean talde bat sortu zuen. Las Migas zen taldearen izena eta Silvia zen kantaria. Geroztik atentzioa deitu dit bere kantatzeko moduak.\nBADOK: Nik ere gustukoa dut Silvia Perez Cruz (neurri batean behintzat) baina abestia ekartzeko arrazoia flamenkoaz hitz egitea zen. Kantu originala Leonard Cohenena bada ere, egokitzapen hau Enrique Morenteren bertsioan dago oinarrituta.\nM.L.: Bai, bera katalana da, baina flamenkoa oso ondo abesten du.\nBADOK: Hala da bai, eta zuk flamenko zertzeladaren bat erakusten duzu Neighborren.\nM.L.: Aipatu izan didate, baina ideiarik ez daukat nondik datorren. Flamenkoa entzun dut, Morente, Pata Negra eta antzekoak, eta flipantea da musika hori guztia. Bereziki gitarristak. Gitarra batekin egin daitekeen gorena flamenko jotzaileek egiten dutela esango nuke. Antzinako musikan aritzen diren gitarrista atzerritarrek ere askotan komentatzen didate teknikoki flamenkoa baino urrutiago ez dagoela joaterik.\nBADOK: Eta gaztelaniaz egiten dituzun abestiak, orokorrean, nondik datoz?\nM.L.: Askotan galdetu didate hainbat hizkuntza erabiltzearen zergatiaz. Ni lau hizkuntzatan bizi naiz: euskaraz, gaztelaniaz, ingelesez eta nederlanderaz. Bakoitzarekin harreman berezi bat daukat, pertsona ezberdinekin komunikatzea ahalbidetzen didatelako. Idaztea asko gustatzen zait eta euskaraz idazten dut beti, baina nire bikoteak ez du euskaraz hitz egiten, gaztelaniaz mintzatzen da. Eta gaztelania haren bidez aurkitu nuen. Niretzat gaztelania, bera da. Gainera, hizkuntzekin jolastea oso atsegina da, hizkuntza bakoitzak bere sekretuak baitauzka. Euskara nahiko zuzena da eta ingelesarekin gaztelaniarekin baino zerikusi handiagoa duela esango nuke. Gaztelania aldiz, arkaikoagoa da nolabait, esaldi luzeagoak erabiltzen ditu. Hitz gutxitan esateko: kantu bakoitzak hizkuntza bat dauka gauza ezberdin batek inspiratu duelako.\nBADOK: Perez Cruz gaitasun handikoa izanik, batzuetan “extra” bat erakustera behartuta sentitzen dela iruditzen zait. Orokorrean emakumezko musikariengan ematen den gauza bat dela esango nuke. Kontuan hartuak izan daitezen beti gizonezkoek baino puntu bat gehiago eman behar dutela sentiarazten ote diegun galdetzen diot nire buruari. Baliteke ez izatea hori arrazoia, edo arrazoi bakarra ez izatea, baina inoiz sentitu al duzu behar hori? Euskal Herriaren eta Amsterdamen artean desberdintasunik nabaritu al duzu emakumezkoen lana balioztatzeko garaian?\nM.L.: Mundu bakoitzean ezberdina dela esango nuke. Antzinako musikaren alorrean, gehienbat jakinmin handiko pertsonak direnez, “alternatiboagoak” dira nolabait eta inguru horretan emakume gehiago dago. Baina adibidez, Espainian antzinako musikara dedikatzen den jendearen artean ez dago hainbeste emakumerik, ezta Italian ere. Eta concertinoaren kasuan adibidez, emakumezkoa baldin bada, seguraski ez da espainiarra edo italiarra izango. Beste alde batetik, Euskal Herrian berdintasun handiagoz jokatzen dugula esango nuke. Espainiako beste herrialdeetan aritu naizenean ez naiz erabat eroso sentitu, gizonezkoek beti gehiago irabazten dute, erlazionatzeko modua ezberdina da, nik batere gustukoa ez dudan flirteo joko batean sartzera behartuta sentitzen zara eta nik ez dakit era horretan funtzionatzen. Neighborren pop mundua ez dut hainbeste ezagutzen baina itxuraz behintzat gizonezkoek gehiengoa izaten jarraitzen dute hemen ere. Hala ere, ez dakit beste inork baino gehiago erakutsi behar dudan, ez baitut inoiz entzulegoan pentsatzen. Gizon, emakume ala ume izan, bost axola zait. Gakoa da norentzat egiten dituzun gauzak, zein den zure helburua: beste norbait atsegitea edo zeure burua? Begira, nik musika aukeratu nuen musikaren bila nenbilela uste nuelako, baina ez zen musika bilatzen nuena, musika azkenean baliabide bat izan da bilatu ahal izateko. Nola esango nuke? Zerbaiten bila ibili naiz nire bizitza osoan musikaren barruan zegoela pentsatuz, baina ez dago musikaren barruan, ez hor soilik behintzat. Edonon dago. Edo inon ere ez.\n‘SEVILLANAS DEL SIGLO XVIII’ (JOSEPHINE FOSTER AND THE VICTOR HERRERO BAND, ‘Anda jaleo’)\nBADOK: Bitxikeria bat da.\nM.L.: Zein da??? (barrez)\nBADOK: Josephine Foster and the Victor Herrero Band. Josephine amerikar abeslari bat da, antzinako folk kantuak landu ditu sarritan eta Espainian emandako kontzertu batean ezagutu zuen bere bikotekidea, Victor Herrero. Geroztik, Cadiz inguruan bizi dira, inguruko folk, flamenko eta doinu herrikoi zaharrak modu oso berezi batean eguneratuz.\nM.L.: Ezaguna egiten zait.\nBADOK: Victor Herreroren kontzertu bat ikusi nuen eta txundituta utzi ninduen bere jarrera xume eta aldi berean ausardia ikaragarrizkoak.\nM.L.: Nik ere flipatu dut. Hori da ausardia! Horrela egin behar dira gauzak, naturaltasunez.\nBADOK: Hauek, idatzitako musika baino gehiago, kantu herrikoiak bilatu dituztela dirudi. Zuek era horretako doinuak bilatu dituzue edo beti musika idatzira jo duzue?\nM.L.: Nik ez dut hainbeste bilatu baina Milos Valent izeneko nire lagun batek Eslovakiako kantu herrikoiak asko ikertu ditu. Biolinista da eta moldaketak gehitzen dizkie aurkitutako abestiei. Adibidez, Asier Altunarekin egin dugun Zela trovke film laburrekoa.\nBADOK: Hori ere aipatu nahi nizun, zinemarekin lotutako zure alderdia.\nM.L.: Tira, ez da existitu ere egiten, beste modu batera gertatu ziren gauzak. Milosekin disko bat egiten ari ginen berak moldatutako abesti zaharrekin. Kantu horietako bat “Zela trovke” da. Milosek berak gu guztiongan aztarna uzten zuen modu benetan hunkigarriz abesten zuen kantua. Hitzek zer esan nahi zuten galdetzen genion geure buruari eta Milosi berari galdetu genion. Eta zera esan zigun: neska bat belarra moztera doa behiei jana emateko, mozten du, etxera ekarri, aizkora berriz zorroztu eta bizkarrean sartzen dio bere gizonari, lasai-lasai… Aho bete hortz geratu ginen, noski. Behin Varsovian irratirako grabatzen ari ginela, kantua bapatean amaitu ondoren, nik “zerbait” egin nuen, besterik gabe, eta grabatuta geratu zen. Lagun artean zabaltzean Asierrengana iritsi zen eta erabaki zuen film labur bat egitea. Pasadizoaren berreraikitze prozesu bat egin genuen. Dokumental bat da beste ezer baino gehiago.\nBADOK: Eta Euskal Herriko kantu zaharren inguruan inoiz egin duzu ezer?\nM.L.: Zoritxarrez ez, baina lehengoan Arkaitz Minerrek biolinekin jotako euskal musika zaharraren disko bat pasa zidan, eta argi ikusten da Euskal Herrian biolina erabiltzen zela kalejiretan eta antzekoetan, nahiz eta gero pixkanaka galdu egin den. Musikariak zerbitzariak izanik unean uneko abesti ezagunak joko zituztela suposatzen dut. Adibidez, chacona, Espainian sortutako baxu erritmo errepikakorra, garai haietan mundu guztira zabaldu zen dantzarako aproposa bezala. Gaur egun herrikoitik asko bereizi da musika akademiko eta garaikidea, baina lehen ez zen horrela, dena leku beretik baitator… edo inondik ez… eta horren bila gabiltza…\nSoinu Eleak: Amorante\nJuan Gorostidi 14.12.14\nMerezi du Asier Altunaren ‘Zela trovke’ (Belarra mozten) ikustea: http://player.vimeo.com/video/80793324


Mundu zabalean | 2019/01/17\nBozen gorabeherak RDC-ko presidente bozetan\nRDC siglarekin hasten gara aipatzen Afrika- Kongoko errepublika. Presidente bozak iragan berriak baitira estatu horretan abenduko azken igandean. RDC hara estatu bat lur gainean eta lurpean errealitate arrunt kontrakoak bizitzen dituena. Hain segur Afrikako lurperik aberatsena duen eremua dugu Kongo. Baditu nasaiki bere lurpean gordeak: kobrea, kobaltoa, koltena, diamanta, urrea, burdina, nikela, uranioa eta eztaina. Mundu zabaleko holding eta multinazionalak begiak zuriturik daude Kongoko lurpeko aberastasunei so, nola jabetuko diren aztertzeko, iragan berri diren presidente bozen ondotik Kongoren gidaritza hartuko dutenak nor izanen diren zain, beren estrategiak araberan egokitzeko. Kongoko errepublikan ibiltzen dena aldiz jabetuko da zalu lurralde biziki jendetsua eta gaztea dela, 80 milioi biztanlerekin, horien erdiak katolikoak. Kongoko barne produktu gordina 450 dolarrekoa da urteko jendeka; kasik zortzi milioi biztanlek e...\nHan eta Hemen | 2019/01/17\nEuskarari hizkuntzakeriaren pozoitik eman izan zaizkion eztenkada mingarrienak inperialismo linguistikoaren botere egituretatik etorri izan zaizkio. Eztenkada horiek etengabeak izan dira historiaren joan-etorrian, baita gaur egun ere. 1234-1239koa da agirietan agertzen den euskararen aurkako hizkuntzakeriari buruzko testigantzarik zaharrena. Sasoi hartan Errioxako Ojacastro herrian, eta baita eskualde osoan ere, euskara zen egunerokoan herritarrek hitz-jario bizian erabiltzen zuten hizkuntza. Herritar haietako asko eta asko euskaldun elebakarrak ziren. Baina, Gaztelako merioak, erregearen izenean lurralde hartan epaile lanak egiten zituenak, epaiketetan euskaraz egiteko debekua ezarri zien. Erabakiarekin suminduta, haserrearen haserrez, alkateak eta Ojacastroko bizilagunek bat hartuta, merioari ikusarazi zioten epaiketetan euskaraz egitearena aitortuta zeukaten eskubidea zela. Alkateak Gaztelako merio nagusia zen on Morial jaunari frogatu zion lurralde hartako herritarrei Ojacastrok...\nIduri du txaleko horien haserreak 2019an iraunen duela eta larunbat orotako folklorea bihurtuko dela. Biribilguneak, bideak, autobusak eta zentro komertzialen sartzeak blokatuz, sos gutxiago gastatzen lagunduko gaituzte! Harri batez bi txori… Larriena liteke, aurten, oharkabean, gorroto biszeralaren fazsinazioak tirriatu eta horiz janztea, Macron kanpora orroaz, BFMTV katean pasatzeko asmoz. Egitekoak:\n1-Telebista hiltzea. Berriak jarraian eskaintzen dituzten kateen armiarma sareetan harrapatuak gara gogoaren kontra eta masa kontsumora akuilatzen gaituzten publizitatez mukuru ditugu buru-muinak. Igandetan, hala ere, ETB pizten ahal da Hitzetik Hortzera, ETB Kantxa eta Herri Txiki ikusteko. Hor, ez da, manipulatze arrisku handirik!\n2-Lekuko eta sasoiko jakiak erostea, merkeago eta hobeak direlako osagarriarentzat. Ez da egia, bio deitzen duguna, supermerkatuetan saltzen diguten saltsa kimikoa baino garestiagoa dela luzera, honek sortzen dituen osasun arazoak kontu...\nEgun eta bihar | 2019/01/17\nIragan asteburu hortan bederatzigarren larunbata segidan Parisen eta asko hiritan manifestaldiak bazirela Horiz Jauntzi delako horiekin! Parte hartzea aitzineko zortzian baino aise handiagoa gainerat. Orotarat, 84.000 lagun nunbait han barne-minixtroaren arabera. Eta bortizkeria gutiago hor gaindi, hola hobe segur, nahiz tira-bira pizkor batzu izan diren han-hemenka. Elgarretaratze handienetarik batto (8.000 lagun) Bourges hirian, baizik-eta hiri hori Frantziaren erdi-erdian dela... Beharriak tutatu arte aipatzen daukuten galdeketa handi horrekin bazterrak lasaituko ote dira halere? Ainitz badira ez baitira batere hortarik ari...\nTrufania ondoko aste hortan, usaia xahar bat berme, Macron presidentak errezebitu du okin edo bollander multxo bat, beti alimaleko arrakasta duen errege- bixkotxa ere jastatu dute elgarrekin. Presidentak laudatu ditu okinak, lan ederra egiten dutela, goizean goiz jeikiz, gauak gau gehienet...\nEuskararen aldeko herri-lasterketa erraldoia apirilaren 4an abiatuko da Garestik eta, hamar egunez Euskal Herri osoan ibilirik, Gasteizen bururatuko da, apirilaren 14an. Gares izan da lasterketari abiatzeko AEK-k aukeratu duen herria. Handik abiatuko da mezu sekretua eramanen duen lekukoa apirilaren 4an (17:00). Hiru egunetan, Nafarroako hegoaldean ibiliko da, eta apirilaren 6ko iluntzean (larunbata) ibilbidearen lehen hiriburura helduko da: Iruñea. Apirilaren 7an beste hiru hiriburuetatik pasatuko da Korrika (Donibane-Garazi, Maule eta Baiona) eta 8an, goizean goizik, Gipuzkoan sartu eta, Lapurdi eta Nafarroara sartuko da berriz. Apirilaren 9an, asteartea, Nafarroa eta Araba artean sigisaga ibili ondoan, lasterketa iparraldera buruz abiatuko da. Ostegunean, apirilaren 11n (12:00) etorriko da Bilbora eta, Bizkaian barna bide egin eta, kostaldetik jarraituko du bere bidea. Apirilaren 12 eta 13an, Gipuzkoan izanen da eta berriz hegoaldetik sartuko da Bizkaian, bederatzigarren eguna O...\nBakantzak baino lehen Eguberri ospatu dugu eskolan. Lehenik, bixkotxa ttipi batzuk prestatu ditugu Eguberriko merkatuarentzat. Gure gela, CP-tik CM2-rat, "cookiesak" egin ditugu; izigarri untsa zen! Beste gelak, "rose des sables eta sablés" batzuk egin dituzte. Ostegunean, Beskoitzeko ikastolarekin eta eskola publikoarekin desfile bat egin dugu herrian Olentzero ikusteko. Horrentzat, gure eskolako CM-ko ikasleek afixa konkurtso bat egin dute. Binazka eman dira eta afitxa asmatu dute. CP, CE1 eta CE2 elebidun haurrak hautatu maitatzen zuten afitxa. Afixa horiek, herriko bolanjerian eta Eguberriko merkatuan emanak izan dira. Desfilearentzat, Eguberriko kantuak eta dantzak euskaraz ikasi ditugu. Eskolatik pilota plazarat joan gira elgarrekin. Han bertan kantatu eta dantzatu dugu, eta Olentzerok goxokiak banatu ditu. Ostiral arratsaldean, Eguberri ospatu dugu eskolan burasoekin. Lehenik eskola guziak kontzertu ttipi bat egin du. Kantuak euskaraz, frantsesez eta ingelesez ziren. Gero, x...\nEuskal preso politikoen familiak elgarrekin manifestatzen\nJoan den larunbatean Baionan, 9 000 pertsona hurbildu dira presoen sustengatzeko, eskatuz frantses eta espainol estatuek presoen kasua kondutan har dezaten. Baionan manifestazioa bururatu delarik hitza hartu dute: Kotte Ecenarro Hendaiako auzapez eta Euskal Elkargoko presidenteorde denak, Leonie Aguergaray Muskildiko auzapez eta Biltzarreko kide denak, Anaiz Funosas Bake Bideko presidenteak eta Michel Berhocoirigoin Bake Artisauen bozeramaileak. Aho batez eskatu dute Euskal Herriko delegazioaren eta gobernuaren arteko eztabaiden kari, bake prozesuaren aldeko urratsak emanak izan daitezen. Memento berean Bilbon 80 000 jende hurbildu ziren eskaera berdinarekin.\nJean Amesoty, Beskoitze\nBeharrena ez da aberriaren ohorea baina gizadi guziaren ohorea eta gerlak gizadiaren desohoreak dira. Baitezpadakoa ez da ideologia, erlisioneak, arrazak, mugak, ofizioak... Denak untzi berekoak gira, “Lurra” deitua, untzi miresgarria baina ttipia, neurrigabeko unibertsoaren barnean. Noizko armarik gabeko armada, desmasia naturalen kontra borrokatzeko: helde, idorte, uholde, lurrikara eta beste... baina ere gosearen eskandala ikaragarria. Zapalkuntzako eta suntsimenduko armaden partez, zergatik ez eraikitzeko eta partekatzeko armadak, beste herrietarat joan litezkeenak ez heietaz jabetzera baina heien laguntzera, beren neke eta miseriatik atera daitezen. Zorigaitzez amets horren gibelean armamenduen industriak interes ikaragarriak baditu. Beraz, ene ustez, industria horri beste itzuli bat eman beharko litzaioke. Denak hoin goxoki bizi gintezkeen gure planeta emankor huntarik bolborategi bat egin da. Gaizkiago baizik ez dira miseriaren kontra borrokatzen direnak, ardura gizarte z...\nMada C. Baionako AEK Gau Eskola C1 maila\nBizkaitarra izan arren, Iparraldea nire etxea izan da azken hiru hilabeteetan. Orain dela bi urte hasi nituen nire doktoretza ikasketak Bilbon eta “nazioarteko” egonaldia egitearen beharrak ekarri ninduen Baionara; hau, bai, xelebrea! Baionara heldutakoan euskal giroa aurkitzeko asmoa neukan, alde batetik erosoago sentitzen naizelako, eta bestetik, euskaraz mintzatzeko. Hala ere, lanean ez nuen euskal hiztunik aurkitu eta Baionan, gainera, euskaraz hitz egitea ez da lan erraza. Horiek izan ziren harritu ninduten lehen bi gauzak. Horregatik, Baionako AEK Gau Eskolan izan dut harreman estuagoa Iparraldetarrekin. Nire ustez, gure bizimoldeak Hegoaldean eta Iparraldean ez dira hain ezberdinak. Egia da hemen frantses kutsua egunero nabaritzen dela, baina hori normala da. Pixka bat goizago bazkaltzen eta afaltzen da, eta gastronomia ere apur bat desberdina da, baina gauzak beti aldatzen dira leku batetik beste batera. Haatik, zur eta lur utzi ninduen beste berezitasun bat euskal sinbolog...\nJean Michel Bicain Gamarteko auzapeza eta Jean Claude Ybargaray Lakarrakoa buraso eta zuzendaria inguruan\nGamarte eta Lakarra herriak, Lakarrako apezetxearen jabe dira eta urteak hetsia zela. Pentsatu dute bi herrietako kontseiluen artean haurtzaindegi euskaradun baten sortzea. Duela 4 urte hasi ziren gogoetatzen eta obra batzuk egin eta, joan den astean lehen aldikoz abiatu da 10 leku dituen haurtzaindegia, Ttinka elkartea delarik kudeatzaile. Euskal Elkargoaren laguntza ukan dute, haur saila egitura horren konpetentzietan izanez. Hau lehena da murgiltze sisteman dena. Idekia da goizeko 7:00etatik arratseko 7:00etara. Euskal Elkargoak 221 363€ ezarri ditu, CAF delakoak 128 000€ laguntza emaiten zuela, bai eta materiala erosteko parte hartu du %80 ordainduz, MSA asurantzak 21 000€. Haurtzaindegiaz gain sozial egoitzak ere eraiki dituzte, hor ere laguntzak eskuratuz Office 64 egiturarenganik. Bestalde, Baxe Nafarroan beste bi haurtzaindegi elebidun badira, Seinulia Izuran eta Baleako Haziak Bankan kokatua dena.\nIsard COSen bulegoak okupatu ditu Bizi mugimenduak Pauen. Ekintza horren bidez salatu nahi izan du errefusiatuen aterbetzeko den egitura horren jarrera. Departamenduko Kontseiluarentzat egiten ditu ikerketak eta Biziren iduriz jakin behar delarik errefusiatu bat adingabekoa den edo ez, ez dituela emaitza onak emaiten. Bizi mugimenduak dudak ditu egitura horretan, gaitasun eza ala manipulazioa denik. Zuzendariak hitzeman du heiekin bilduko zela ondoko egunetan. Kasu konkretu bat badute, Moriba Koivogui ginearrarena, auzitegiak kontsideratu du 18 urte baino gehiago bazuela, adingabekoek duten babesa ukatua zaiola. 2018ko otsailean preso sartu zuten Baionako helduen presondegian kasu egin gabe zer adin zuen, libratua izan zen Baionako auzitegiak kontsideratu baitzuen adingabea zela. Isar COP-ek beste txosten bat atera zuen heldua zela azpimarratuz. Ikusiko ondoko asteetan zer erantzun emanen duen auzitegiak.\nG. L. 18-12-07\n(airea: ttiki ttikitik…)\nBizi hobe bati deika…\nOi etorkinak lurrez, itsasoz\nBadatoz ehun milaka…\nPortuz portu ate joka\nEta ipar Amerikan aldiz\nJendea mugan jauzika…\nEsperantzak bere hegaletan\nHarturik noizbait herrian,\nBizitze hobe baten menturan\nZenbat ez da hil bidean…\nMundu aberats bihotz gabeak\nDauzka beren miserian,\nMugetako ateak hetsita\nUzten ditu hil-zorian!\nMundu guzian aspaldidanik,\nBeldurra eta gezurra\nEskutan duen aitzurra!\nJende xeheak erraiten dio:\n"Eskubideak ez urra,\nEz eta kutsatu betirako\nBizitoki dugun lurra!"\nJean-Baptiste Etchamendyk utzi gaitu 86 urtetan. Jean-Baptiste Ezterenzubi Mendiburuan sortua zen, zazpi haurridetako familian hirugarrena. Garai hartan ardura ikusten zen bezala eskolan poxi bat ibili eta hamalau urtetako bortuan artzain egona zen Erretagaineko etxolan, Mendiburuko artalde ttipia harek kudeatzen baitzuen. Bortuko sasoina zenean behar zituen ardiak jetzi, gasna egin eta ardiak artzainkatu, izanik ere artalde ttipia adin hortako gazte batendako bazen aski lan seriosa. Hogoi urtetan soldado ereman zuten eta Masseilles inguruetan egon zen 18 hilabete, garai hartako obligazionea hola baitzen. Uste dut bere denbora normalean 18 hilabeteak gostura ereman zituen adiskide anitz eginez eta heiekin josteta arizanez. Baina gero etxerat etorri eta, zonbait hilabeteren buruan berriz deitu zuten Aljeriako gerla nahasi tzar hartarat eremaiteko eta orduan zinez gogoaren kontra legeak bortxaturik joan behar izan zuen eta “Chasseurs Alpins” delakoetan gertatu zen Eliniliako eskua...\nHan eta Hemen | 2019/01/16\nAndrée Rosier sukaldariak eskuratu du ohorezko legioa (légion d’honneur), Les Rosier jatetxea bere senarrarekin atxikitzen du Biarritzen. Urtarrilaren lehenean eskuratu du saria, departamenduko bakarra da. Jatorriz Lekornekoa (Alaman), laborari alaba, jadanik 2007an langile hoberenaren saria eskuratu zuen. Lehen emaztea izan zen sari hori eskuratu zuena. 2008an Stéphane Rosier bere senarrarekin ideki zuten Biarritzen ostatua. 2009an Michelin gidako izarra ukan zuten. Ttipitik sukaldaritza gostukoa du, 1994an Biarritzeko sukaldaritza eskolak egin ditu eta 1998an Hôtel du Palais-en lanean hasi zen. 2000ko urtean Monaco hirirat abian da eta 3 izarretako Louis XV Alain Ducasseren jatetxean lan egiten du. 2001ean nagusi handi bilakatzen da La Chèvre d’Or (Alpes Martimes) ostatuan. 2004an berriz Euskal Herrirat heldu da Hotel Du Palais-rat.\nJainkoa bizia jendea | 2019/01/17\nPariseko auzo pobreetan, denda xume batzuk irekiak aurkitzen dira gaueko hamarretan ere berdin. Ardura asiar edo ipar-afrikarrek mantenduak, premiazko produktuak saltzen dituzte. Erosketa handiak supermerkatuan eginik eta afaria prestatzeko mementoan supiztekoak falta, goxo da auzoentzat karrika buruan holako denda ukaitea! Merkatariak, supiztekoak saldurik eta bihar agian gatz edo azukre paketa bat, egunean eguneko irabazi kaxkarrarekin bizi behar, etsipenari irria ordainduz... Horietako merkatari bat, goiz batez, dendaren irekitzera zihoala, bihotzekoak jota erori zen tanpez dendaren erdian. Denda hetsirik egon zen egun guzia, jabea barnean, ilunpean hilotzik. Gaueko hamarretan, denda hetsiaren aitzinean, auzoak zoin gehiagoka entzuten ziren zernahi erranka, karrikako beste denda hetsi guziak lekuko.\n— Encore fermé!... Sale profiteur!... Qu'il retourne dans son pays!...(2)\nAuzo ederretan aldiz, Opera edo Vendôme plazetan konparazione, ez duzu gaueko hamarreta...\nEuskal diaspora | 2019/01/17\nZORIONAK, AITOR! Iragan asteko astelehenean zin-egina du Nevadako Elkon Aitor Narvaizak bere sheriff kargu berria hartzean. Zorionak, Aitor, eta anitz urtez! (arg. Elko Sheriff Departamendua)\nPlazaratu berria du Eusko Jaurlaritzak noiz eta non eginen den 2019 huntan euskal diasporaren helduden mundu mailako biltzarra. 'Euskal Gizataldeen Mundu-Batzarra' Bilbon eginen da, urriaren 4tik 6ra, eta mundu osoko euskal etxe eta komunitateen ordezkariak bilduko ditu. Jakina denez, lau urtean behin egiten dira honelako mundu-bilkurak, eta aurtengoak "munduratzen diren egungo gazteen eta gure diaspora tradizionalaren arteko bat-egite ahalegin uztartua" sustatzea ukanen du helburu, "nazioartean euskal sareak emeki sortzen segitzea eta aitzinaraztea, eta sinergiak batzea".\nEuskal diasporaren elgarretaratze behinena da Mundu-Batzarra, eta karia horretara aurtengo Gaztemundu honi loturik agertuko da, lau urtean behin agitu ohi denez. Mundu osotik etorriko diren euskal etxeetako 15 gazteak Mundu-Batzarrean parte hartuko dute lehenik --ahotsa dutela, baina bozka ez, hori herrialde bakotxeko ordezkariei dagokie-- eta ondoren, urr...\nHerriz Herri - Azkaine (L) | 2019/01/17\nBatzuk: "Hil beltza"\nEz da iluna!\nHau zer lillura!\nJantziz geroz beroki\nEz da etsaia.\nIzotza ez da\nEz, garbitzaile txarra\nPozik da lurra.\nInbido | 2019/01/17\nIlargia noiznahi ikusten ahal dugu. Gauaz berdin eta orduan ilargi xuritarat ibiltzen ahal gira ttipi-ttapa harat eta hunat. Egunaz ere ba haatik eta badira gogoetatuak daudenak hori zendako den hola, ez dugula untsalaz ilargiaren beharrik iguzkia hor delarik... Ilargiaren itxura biziki kanbiakor dago. Batean xirrixta mehe luzexko bat, bestean iduri pilota borobil bat... Gisa hortan ilargiak badu bere gorapena eta badu bere beherapena. Lehen baserritar gehienek beren kanpoko lanentzat biziki kasu egiten zuten gorapenari eta beherapenari. Orai aise gutiago naski... Eta gero bada gauzaño bat zoini ez baigira guhaur aise ohartzen bainan jakintsun guziek segurtatzen daukutena, ilargiaren eskualde bat baizik ez dugu ikusten ahal, beste eskualdea arrunt gordea baitzauku. Hauxe da bitxikeria hori ere! Bitxikeria ditake beharbada bainan badaki gu zerk egiten duen hori. Ilargia itzulikatzen da bi gisetarat. Bera alde bat itzulika dabila bainan Lurra baino biziki arraposkiago, gure 27 egun b...\nKostaldean | 2019/01/17\nArrunt estatu txarrean den etxea\nEtxe bat lehertzeko irriskuan\nDonibane Lohizunen, Herriko Etxeak hartu ditu neurri berezi batzu, frango xorrotxak, Jondoni Jakube karrikan, karrika horren zati labur bat zerratzeraino, auzoak oharturik, eta herriko zerbitzuak ere ba, etxe xahar bat lehertzeko heinean dela, gaitzeko arraildurak agertuak murru paretetan. Etxe hori aspaldian hutsa da (hogoi bat urte huntan segurik). Jabea, motaz donibandarra, Frantzia behere hortan bizi da. Segurtatu omen du behar diren obrak akulatuko dituela ahal bezen epe laburrean...\nAldaketa asko Ziburun\nZiburun, Herriko Etxeak muntatu agiantza-bilkura iragan da Bordagaindorrean. Herriko bozak hurbilduak dira bainan Guy Poulou auzapezak segurtatu du obra asko eginen dela oraino arte huntan. Besteak beste tenisgune xaharrean eraikiz lau edo bost ehun lagun kokatzen ahalko diren bilgune bat. Azpimarratu du ere indar berezi bat akulatu Odolki egileen xapelketak badu beti gaitzeko arrakasta! behar dela sozial-maileko biz...\nKostaldean | 2019/01/16\n"Laida pilota" ikusgarri xoragarria!\nHendaian eta Ziburun, horra beraz bi asteburuz segidan, herriko bestak, beren patroin saindua, Jondoni Bixintxo, kartsuki omenduz. Bi herrietan egitarau nasaia eta guziz herrikoia zinez! Lehen asteburu huntakoaz ari gira gehienik egun, bestaldian ere segidaz ukanen dugu zerbait erraiteko. Hendaian, ortzirale aratsalde apalean, Pelot itasturi famatua eta Neskatxa haren bizilaguna Kanetako portutik etortzekoak dira, herriko haurrek eginen diote lehen ongi etorria eta denak bilduko dira Herriko Etxe aitzinean besten airoski idekitzeko.\nLaida pilota: usaiako ausagailuez bestalde, lehen egun horren berezitasuna ez da entraalekoa izanen! Aratsean alabainan, Daniel-Ugarte plazan preziatzen ahalko da ikusgarri arraro bat, Pier-Paul Berzaitz xuberotar artixta famatuak moldatua bere lagunekin, hori da "Laida Pilota" jadanik ikusia duten guziak xoratu dituena. Pilotaren ohoretan segur bainan ere kantu eta dantza miresgarri batzuekin! Igandean, meza nagusia bixtan da eta usaiako hitzor...\nHerriz Herri - Ezpeleta (L) | 2019/01/17\npdf --ezpeleta (302 Ko)\nHerriz Herri - Lekorne (L) | 2019/01/17\nMaitexa Curutchet hil da 94 urtetan, Lekorneko elizaz arduratzen zen eta luzaz apezetxean bizi izan da, joan den astelehenean iragan dira ehorzketak. Doluminak familiari.\nelkartearen sustengu kontzertuan, 50 bat jende bildu zen Lekorneko elizan, Angeluko abesbatzaren entzuterat eta tokiko etorkinen sustenguz.\nBestalde ofiziale berri bat plantatu da herrian, Muxileneko Medik du kudeatzen eta Msm Renov Auto deitzen da. Autoen garbiketaren arloan ari da (barnekoa eta kanpokoa), karrozeriaren tindu lanak barne. Zuzenean etxean edo lantokian artzen ahal da, manera badu ekipatua duen kamionaren bidez. Xeheta...\nHerriz Herri - Senpere (L) | 2019/01/17\nUrtero bezala, kide asko ibili dira etxez-etxe urteberri onaren desiratz...\nHerriz Herri - Uztaritze (L) | 2019/01/17\nJende berria hautetsiekin\nHeldu den igande huntan San Sebastian bestakari dugu Jatsuko kermeza. Egunaz beti bezala meza bakar bat izanen da parropia osoarentzat beraz Jatsun (11:00). Ondotik zintzur bustitze eta bazkaria trinket ondoko gela berotuan. Tokiko kantari batzuk bazkaltiarrekin batera segurtatuko dute animazioa. Ongi etorri hoberena segurtatua da deneri.\nJoan den ortzirale aratsaldean Herriko Etxeak gomita eginik, Lapurdi gelara hurbildu dira hautetsien ingurura 50 bat jende azken bi urte huntan Uztaritzera bizitzera etorriak direnak. Auzapezak ongi etorria eginik eman diote Herriko Etxeak egiten dituen lanen berri bai eta ere dituen egitasmoak, auzoetan diren batzordeekin elkarlanean. Ondotik sei axuantek hitza hartu dute bakotxak duen sailaren berri emaiteko: Mikel Goienetxek hirigintza, lur eremu okupatze eta bideetako obrak; Marie-France Semerenak komunikazioa, agenda 21 eta Tolosarekin senidetza; Denis Rouault-k kirol eta kultur elkart...\nHerriz Herri - Aiherra (NB) | 2019/01/17\nUrtarrilaren 26an estreinatuko den ANTZUOLA JOSTALEKUA obra berria\nHerriko Etxetik, aldizkaritxo elebiduna\nHerriko Etxetik, urteko lehen aldizkaritxoa eskuratu dugu, hau joan den asteburuan gutun ontzietan aurkitu duguna. Honetan 2 hizkuntzetan (euskaraz eta frantsesez) agertzen da azken 6 hilabeteetan hartu erabakien edo hasi lanen berri, hala nola herri barneko jostalekuari buruzko obrak bururatuak direla, eta hau urtarrilaren 26an, urte berriari buruzko agiantzen egunean estreinatuko dela, Elixaldeberria etxeko obrak urtarrilaren 20 inguruan hasiko direla. Etxebizitza kolektibo honek 3 T2, 2 T3 eta T4 bat izanen ditu, arrazoizko prezioetan, eta apartamendu baten alokatzeaz interesatua denak xehetasunen biltzera Herriko Etxera joan behar du. Aldizkaritxoak tokiko hirigintza plano berria zertan den, eskola publikoan obrak egin direla, herriko bideen izendapen lana bukatu dela (hau Herriko Etxean ikusgai da) eta lan hori kadastra zerbitzuei, baita ere sare eta GPS operadoreei hedatuko dutela, urteko diru-laguntzak zer heinetakoak izan di...\nHerriz Herri - Heleta (NB) | 2019/01/17\nHerriz Herri - Iholdi (NB) | 2019/01/17\nHerriko agiantzetan gazteak goretsiak\nMaialen Curutchet Amostoiko andereak utzi du mundu hau 99 urtetan, herriko emazte adindunena, azken denboretaraino etxean egonik, zonbait hilabete zituen erretira etxean zela. Bere bizian anitz lan eginik, beti omore onean, arta zuen ere bere fedeaz, ez baitzuen arrotz elizako bidea. Jainkoak eman diezola araberako saria, gure partetik dolumin bihotzekoak familia guziari.\nUrte guziz bezala, auzapezak eskaini ditu urte berrikari agiantzak, behako bat emanez joan den urtean egin dituen laneri: uraren kudeantza Euskal Elkargoak hartu du bere gain, egin behar diren lanen %50a horrek du kudeatuko. Errepideak estatu onean atxikitzea 100 000€. Eliza eta hilerriez kanpo, beste toki publikoak enbalditueri idekitzeko gisan ezartzea. Postako etxea erosirik aurten hasiko dira obrak, azpian Herriko Etxearen gela eta estaian bizitegia, oraiko Herriko Etxea joanen da eskolari. Griña estaduak diru laguntzak tinkatu dituela 40 000 euroz gutiago, Eusk...\nHerriz Herri - Donapaleu (NB) | 2019/01/17\n"Solidarité Migrants – Elkartasuna Amikuzen" taldearen biltzar nagusia\nElkarte hunek bere urteko biltzar nagusia ibiakoitzean, urtarrilaren 12an, egin du Donapaleun. Duela urte bat eta erdi sortu da, Amikuzerat jiten diren etorkineri laguntza baten ekartzeko. Talde horrek 80 bat kide biltzen ditu eta 35ek parte hartu dute biltzar nagusi hortan. Urteko bilana presentatua izan da. Elkarteak lau etorkineri ekarri du bere laguntza eta errana izan da biziki harreman onak ukan dituela lekuko elkarte eta Herriko Etxe zonbaitekin. Azpimarratua izan da Donapaleuko Herriko Etxeak ekarri laguntza apartamendu bat elkartearen esku utziz, Mazedoniatik jin familia baten aloitzeko. Enpresa batzuk ere aipatuak izan dira eta eskertuak beren laguntza ekarririk lana emanez etorkin batzuri. Eskertuak izan dira ere egun guziz beren laguntza ekartzen duten kideri hauen engaiamendua gabe ez baitira gauzak aitzinatzen. 2019ko urteari begira, "Elkartasuna Amikuzen" taldeak pentsatzen du etorkin...\nHerriz Herri - Aloze-Ziboze-Onizegaine (Z) | 2019/01/17


2018ko ekainaren 19a, asteartea | Ordua Euskal Herrian 14:07:18\nAuzoa husteko arriskuan dagoela azaldu dute bizilagunek. Ostegun goizean tentsio une handiak izan dira, polizia lurrean eserita mozketa eragotzi nahi izan dutenen kontra hasi denean. ARGIAk jarraipena egin du.\nZer gertatu da Errekaleorren? Egunaren irudiekin bideoa egin dute Hala Bedik eta Topatu.eus-ek\nErrekaleor: zer dakigu oraingoz?\nManifestazioa deitu dute 19:00etan Gasteizen\nBIDEOA: Zer da Errekaleor? 'Okupaziotik auzo askera', Topatu-ren erreportajea\nElkartasun mezuak eragile ugariren aldetik\nArgindarra moztu dute Errekaleorren\nHala Bediko kazetari baten telefonoa puskatu dute ertzainek\nPolizia-hesia hautsi dute herritarrek\nKateatutako pertsonak atera ezinda, argindarra etxez etxe moztuko dute\nErrekaleor Trending Topic da Espainiako Estatuan\nZortzi lagun geratzen dira kateatuta\nGarabi bat eraman dute\nBigarren atxiloketa baieztatu dute\nKazetari bat identifikatu eta kanporatu du Ertzaintzak\nBIDEOA: Sei ertzain auzotar bakarraren kontra\nAtxilotu bat gutxienez Errekaleorren\nAldamio inguruko auzotarrak bortizki kanporatzen ari da Ertzaintza\nBIDEOA: Ertzainak indarka Errekaleorreko auzokideen aurka\nErtzaintza kargatzen hasi da\nBIDEOA: Tentsio uneak Ertzaintzarekin\nArgindarraren koadroa eta bizilagunen eserialdia\nIberdrolako furgonetak ere iritsi dira\nErtzaintza iritsi da Errekaleorrera\nBIDEOA: Auzotarrak kalera irten dira auzoa defendatzeko\nErtzaintza Errekaleorrera bidean\nGasteizko manifestazioa (Arg.: Hala Bedi)\n09:08 · 2017-05-19\nGasteizen milaka pertsona abiatu dira Andra Mari Zuriaren plazatik hiriko kaleetara. Iruñean Nabarreria plazan egin dute elkarretaratzea eta Donostian Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritzan.\nGasteiz (Hala Bedi):\n08:51 · 2017-05-19\n18:56 · 2017-05-18\nErrekaleorreko gertaerak salatzeko mobilizazio deialdiak\nArratsaldean eta iluntze partean mobilizazioak egingo dituzte Euskal Herriko hainbat tokitan, Errekaleorren argindarra mozteko Ertzaintzaren operazioa salatu eta auzokideekin elkartasunez. Hauek dira deialdietako batzuk:\nGasteizen, Andra Mari zuriaren plazatik abiatuta manifestazioa egingo dute arratsaldeko 19:00etan\nIruñean, Nabarreria plazan bilkura du Iruñerriko Herri Mugimenduak 20:30etan.\nDonostian, Eusko Jaurlaritzaren Andia kaleko egoitza parean elkarreteratuko dira 20:00etan.\n18:54 · 2017-05-18\nHiru atxilotuetatik bi aske daude jadanik\nHala Bedik bere Twitter kontutik zabaldu duenez, goizean Errekaleor auzoan Ertzaintzak atxilotu dituen hiru lagunetik bi aske leudeke.\n@Errekaleor @topatu_eus @AhotsaInfo @argia @hara_ba Goizean atxilotutako hiru gazteetatik, bi aske daude jada. https://t.co/5piwcjrlkA\n— Hala Bedi Irratia (@halabedi) May 18, 2017\n15:42 · 2017-05-18\nGoizeko 10:00etan Errekaleor Bizirik-ek eta Hala Bedi irratiak abisua jo dute Ertzaintza Errekaleor auzora bidean zela argindarra mozteko asmoz. Ertzaintzak Eusko Jaurlaritzako Industria sailaren agindua betetzen ari zela esan du Garak. Dispositibo oso handia erabili dute horretarako, furgoneta eta agente ugarirekin.\nBertako auzokide ugari eta beste tokietatik joandako hainbat lagun argindarraren-koadroaren inguruan bildu dira operazioari aurre egiteko eta harresi bat osatu dute.\nGoizean tentsio momentuak bizi izan dira ertzainen eta auzotarren artean, hainbat lagun arrastaka eraman dituzte harresitik eta inguruan zeuden lagunen kontra ere oldartu da polizia.\nKazetariek oztopoak izan dituzte euren lana egiteko. Topatu.eus-eko kide bat identifikatu eta kanporatu egin dute gertaerak izaten ari ziren tokitik. Garako Ion Salgado kazetariak ere salatu du ez dietela auzora hurbiltzen utzi Ertzaintzaren furgoneta batek bidea moztuta zuelako. Hala Bediko kazetari bati, berriz, lanerako erabiltzen zuen mugikorra hautsi diote, nahiz eta kazetari-txartela erakutsi duen.\nIberdrolako teknikariak ere iritsi dira argindarra mozteko eta garabi bat eraman dute horretarako. Hainbat lagun argindar-koadroaren inguruan lotu dira hodi baten bidez eta teknikariek ezinezkoa izan dute bertatik ezer egitea. Suhiltzaileek uko egin diote esku-hartzeari, euren esanetan ez delako larrialdi bat, eta ondorioz etxez etxe moztu dituzte kableak.\nGoizean zehar bi atxilotu baieztatu ahal izan dituzte tokian bertan zeuden iturriek. EiTBk informatu duenez, hirugarren atxilotu bat ere legoke eta beste bi laguni diligentziak irekiko dizkio Ertzaintzak. Horrez gain hainbat lagun identifikatu dituzte.\nArratsaldeko 15:30ak aldera Iberdrolako teknikariek etxe guztietako argindarra moztu dute eta Ertzaintza joan egin da auzotik.\nErrekaleor Bizirik-eko kideek manifestazioa deitu dute gertatutako salatzeko, arratsaldeko 19:00etan Gasteizko Andra Mari Zuriaren plazatik abiatuta. Iruñean ere bilkura egingo dute Nabarreria plazan Errekaleorren bizi den jendearekiko elkartasunez.\n14:10 · 2017-05-18\nGasteizko Andra Mari Zuriaren plazatik manifestazioa egingo dute gaur, 19:00etatik aurrera, goizeko gertakariak salatzeko.\n13:43 · 2017-05-18\n13:15 · 2017-05-18\nAndaluziako SAT sindikatuak mezu hau bidali du Twitter bidez, Errekaleorri babesa adieraziz:\nNuestro apoyo a los compas de @Errekaleor basta de represión policial.Por unos barrios vivos y combativos! https://t.co/rQ23czO0JE\n— SAT nacional (@SAT_nacional) May 18, 2017\nArabako Kaleratzeak Stop-ek ere elkartasuna adierazi die eta elektrizitate-enpresen tarifa garestiak salatu ditu:\nUn abrazo a @Errekaleor por los momentos que estáis pasando. Lo que resulta un robo son los tarifazos de las electricas. #ArgiIbiliErreka\n— KaleratzeakStopAraba (@StopAraba) May 18, 2017\nMadrilgo La Ingobernable zentro sozial autogestionatuak espekulazioaren kontrako mezua zabaldu du Errekaleorrekin elkartasuna adierazteko.\nToda la solidaridad desde Madrid. Así tratan a quien usa los edificios para vivir y no para especular #ArgiIbiliErreka #DesalojaAlaMafia https://t.co/lOy7tRZZ8i\nEuskal Herriko gaztetxe eta gazte asanbladek ere animoak eman dizkiete Errekaleorreko auzotarrei. Legazpiko Gaztetxearen mezua da hau:\nElkartasun eta animo guztiak Legazpitik, @Errekaleor -rri!! Gora gune askeak!#ArgiIbiliErreka\n— Legazpiko Gaztetxea (@LGaztetxea) May 18, 2017\nBeste hau berriz, Kanpezutik bidali dute:\nKanpezutik gure babes osoa @Errekaleor-eko auzokideei! Zuekin gaude! EUTSI GOGOR ETA GORA ZUEK! #ArgiIbiliErreka\n— Kanpezukogazteria (@KanpezuAstinduz) May 18, 2017\nDonostiako Txantxarreka gaztetxeak jakinarazi du 16:00etan elkartuko direla.\n.@Errekaleor erasotzen ari dira!!Donostitik erantzuna:16tan Rekalden!Zabaldu eta azaldu!\n— Txantxarreka (@Txantxarreka) May 18, 2017\nEta Gasteizko Askapena talde internazionalistak auzoa defendatzera deitu du:\n#ArgiIbiliErreka | Guztion ardura da @Errekaleor defendatzea! Herri botereaz, auzo askea defentatu! pic.twitter.com/opxIKFtacc\n— Gasteizko Askapena (@askapenagasteiz) May 18, 2017\nBeste mugimendu eta eragile asko ere ari dira ostegun goizeko polizia-operazioa salatzen.\n12:59 · 2017-05-18\nArgindarra eten dute Errekaleorren, hiru orduz hori eragozteko erresistentzia baketsua egin ondoren. Errekaleor Bizirik plataformak erresistitzen jarraituko dutela adierazi du.\n12:48 · 2017-05-18\nHala Bedi irratiko kazetari baten telefonoa puskatu du Ertzaintzak, Errekaleor auzoan gertatzen ari zena jarraitzen ari zen bitartean. Kazetari-txartela erakutsi du Hala Bediko kideak, baina ertzainak ez dio bere plaka zenbakia eman irratiaren arabera.\nOndoren berriz joan da agentea kazetariengana eta prentsa txartelak kendu dizkie.\n12:45 · 2017-05-18\nErrekaleor Bizirik plataformak jakinarazi duenez, Ertzaintzak osatutako polizia-hesia hautsi dute inguratu diren herritarrek. Auzora gerturatzeko eskatzen ari dira.\n#ArgiIbiliErreka Herriak kordoi poliziala apurtu du. Geldituko dugu!!! Hurbildu Auzora!!!\n12:13 · 2017-05-18\nErrekaleor auzora bidali duten dispositiboak ez du lortu argindar koadroaren inguruan kateatu diren pertsonak askatzea, suhiltzaileek uko egin diotelako lan horri. Ondorioz, blokez bloke moztuko dute elektrizitatea, Errekaleor Bizirik plataformak zabaldu duenez.\n12:02 · 2017-05-18\nGasteizko auzo autogestionatuaren aurkako operazioak mugimendu handia eragin du Twitterren ere. Hainbeste, Espainiako Estatu mailan gai aipatuenetarikoa izatera iritsi dela, jario hori neurtzen duen Trendinaliaren arabera.\n⒏ La Virgen del Rocío\n⒐ Eddie Vedder\n2017/5/18 11:52 CEST #trndnl https://t.co/K5DFqqcseW\n— Trendinalia España (@trendinaliaES) May 18, 2017\n11:52 · 2017-05-18\nHala Bedi irratiaren arabera, zortzi lagun geratzen dira kateatuta Errekaleorreko argindar-koadroaren inguruan.\n@Errekaleor @topatu_eus @hara_ba @GESGasteiz @GasteizGaztetxe @argia @AhotsaInfo Zortzi kateatu geratzen dira.\nAtxilotu berri bat.\nGutxienez, bi atxilotu daude konfirmatuta pic.twitter.com/0wy6xDwvQo\nHedabide beraren arabera, Gasteizko suhiltzaileek esan dute larrialdi egoeran bakarrik parte hartuko dutela. Kanpoan geratu dira.\nUne honetan langileak Errekaleor Bizirik plataformak bideo hau zabaldu du, non zenbait langile ikusten diren argindar koadrora iristeko dauzkaten oztopoak kentzen.\nUrtaran, atera ZURE zaborra GURE auzotik!!!\nUrtaran, saca TU basura de NUESTRO barrio!!! pic.twitter.com/tMcYcDPnnI\n11:45 · 2017-05-18\nEH Bildu, Podemos eta Ezker Anitza operazioaren kontra\nAlderdi politikoek ere erreakzionatu dute Errekaleorreko operazioaren aurrean. EH Bilduk honako txioa bidali du:\nZein arrazoi dago Errekaleor auzoaren proiektu bizia suntsitzen ahalegintzeko? Gure elkartasuna! @Errekaleor bizirik! #ArgiIbiliErreka pic.twitter.com/GeOu0OT5Mc\n— EH Bildu (@ehbildu) May 18, 2017\nGasteizko Podemos-Ahal Duguk onartezintzat jo ditu goizeko gertakariak.\nPedimos con @ehbildugasteiz un consejo extraordinario en Ensanche 21 por el desalojo de @Errekaleor. Esto que está pasando es injustificable pic.twitter.com/x053FsUUcT\n— Podemos Vitoria (@PodemosVitoria) May 18, 2017\nArabako Ezker Anitzak babesa adierazi die auzotarrei:\nTodo nuestro apoyo a las jóvenes que resisten en Errekaleor. #ArgiIbiliErrekahttps://t.co/ZIridu9LVi\n— Ezker Anitza Araba (@IUAraba) May 18, 2017\nGasteizko EH Bilduk, bestalde, Errekaleorreko operazioa eta EAJ-PP akordioa lotu ditu.\n@gorka__urtaran , que está pasando ? El acuerdo PP-PNV llega hasta @Errekaleor ? pic.twitter.com/jO8VST8Zxr\n— EH Bildu Gasteiz (@ehbildugasteiz) May 18, 2017\n11:41 · 2017-05-18\nHala Bedi irratiak beheko irudia zabaldu du: garabi bat eraman dute Errekaleor auzora Ertzaintzak babestuta. Auzotarrek Iberdrolako langileei desobeditzeko eskatu dietela jakinarazi du Gasteizko irratiak.\n11:35 · 2017-05-18\nKazetarientzat bidea itxita\nIon Salgado Gara egunkariko kazetariak Twitter bidez salatu duenez, Ertzaintzak Errekaleor auzoa inguratuta dauka eta ez die kazetariei pasatzen uzten.\nCerco de la Ertzaintza en Errekaleor. No permiten acceso a los medios de comunicación. #errekaleor pic.twitter.com/jrZfhuIs2D\n11:28 · 2017-05-18\nNaiz hedabideak jakitera eman duenez, Errekaleor Bizirik plataformak bigarren atxiloketaren berri eman du.\n.@Errekaleor Bizirik plataformak bigarren atxiloketa baten berri eman du https://t.co/FJRKitade2 #ArgiIbiliErreka pic.twitter.com/nECr5xfoYJ\n— naiz: (@naiz_info) May 18, 2017\n11:21 · 2017-05-18\nHala Bedik informatu duenez, Topatu.eus hedabideko kazetari bat identifikatu eta kanporatu du Ertzaintzak Errekaleorretik. Tentsioak ez du etenik Gasteizko auzo autogestionatuan, goizeko 10ak aldera polizia autonomikoa argindarra mozteko asmoz agertu denetik.\n@Errekaleor @topatu_eus @hara_ba @GESGasteiz @GasteizGaztetxe @argia @AhotsaInfo Karga bortitzak eta irudi gogorrak @Errekaleor-en. Fuerte ari da Ertzaintza@topatu_eus-eko kide bat identifikatu eta auzotik kanporatu dute pic.twitter.com/rhFgeGkBgo\n11:16 · 2017-05-18\nErrekaleorren Twitter kontuak zabaldu duen bideo honetan ikusten da nola darabilten sei ertzainek Errekaleorreko auzotar bat lurrean arrastaka, bultzaka eta tiraka.\n11:05 · 2017-05-18\nGutxienez pertsona bat atxilotu du Ertzaintzak Errekaleorren goizeko 10etatik egiten ari den polizia-operazioan.\n11:01 · 2017-05-18\nErrekaleorreko argindar-koadroaren inguruan bildutako auzotarrak kanporatzen ari da Ertzaintza. Lekukoen arabera, bortizkeria erabiltzen ari dira polizia autonomikoko agenteak. Hala Bedi irratiak bideo hau argitaratu du Twitter bidez.\n@Errekaleor @topatu_eus @hara_ba @GESGasteiz @GasteizGaztetxe @argia @AhotsaInfo Bortizki ari dira jendea kanporatzen. Gutxienez pertsona bat atxilotu dute https://t.co/5piwcjrlkA pic.twitter.com/yvwSLd2y0r\n10:57 · 2017-05-18\n#ArgiIbiliErreka Biolentzia zuena nazkagarriak!!! pic.twitter.com/LzWEroTnlI\n10:56 · 2017-05-18\nHala Bedi irratiak informatu duenez, Ertzaintza kargatzen hasi da Errekaleor auzoko argindar koadroa babesten ari ziren pertsonen kontra.\n10:50 · 2017-05-18\nLurrean eserita dagoen jende-harresiaren inguruan zeuden pertsonak kanporatuak\nErtzaintzak kanporatu egin ditu Errekaleorreko argindar-koadroaren inguruan eserita zeuden pertsonei babesa adieraztera inguratutako pertsonak.\n10:49 · 2017-05-18\n#ArgiIbiliErreka Escombros, cadenas, cuerpos y corazones en defensa de Errekaleor!!! pic.twitter.com/cTRnGodQkG\n10:41 · 2017-05-18\nHala Bedi irratiak txio honetan esplikatu du egoera: bizilagunak argindarraren koadroa inguratzen ari dira, elektrizitatea kentzea eragozteko.\n@Errekaleor @topatu_eus @argia Andamioaren atzean, argi koadroa; aurrean, hau babesteko harresia. https://t.co/5piwcjrlkA\nErtzainak, grabatzen pic.twitter.com/OvtVgZu27Q\n10:36 · 2017-05-18\nErtzainen furgoneten atzetik Iberdrolarenak ere iritsi dira Errekaleorrera. Auzotarrek azaldu dutenez, argindarra mozteko asmoa du multinazionalak.\n10:32 · 2017-05-18\nAuzoko sarrera moztuta\nHala Bedi irratiak jakitera eman duenez, Ertzaintzaren furgoneta batek auzoko sarrera moztu du. Tentsio uneak izaten ari dira.\n10:29 · 2017-05-18\nErtzainen dispositibo handia; auzotarrek lurrean eserita egin dute aurre\nErrekaleor auzotik iristen ari diren irudiek erakusten dutenez, Ertzaintzak agente ugariko dispositiboa bidali du Errekaleor auzora. Bertan bizi direnek lurrean eserita, auzoaren aldeko oihuekin erantzun dute.\n10:26 · 2017-05-18\nBIDEOA: Ertzaintza Errekaleorrera iritsi den unea\n10:19 · 2017-05-18\nErtzaintza Errekaleor auzora iritsi da Hala Bedi irratiak jakinarazi duenez.\n@Errekaleor @topatu_eus @argia Iritsi da Ertzaintza @Errekaleor-era. Autodefentsarako prest auzokideak; aurrean, polizia ilara luzea https://t.co/5piwcjrlkA pic.twitter.com/oqBt1kAlcE\n10:13 · 2017-05-18\nAuzora hurbiltzeko deia\nErtzaintzak auzoa husteko asmoa edukiz gero, aurre egiteko prest daudela azaldu dute Errekaleorreko kideek Está pasando en Gasteiz webgunearen arabera. Erresistentzia jada martxan dagoela diote auzokideek Twitter bidez.\n#ArgiIbiliErreka La resistencia está en marcha!!! Unete a la defensa popular!!! pic.twitter.com/3pkQcWrY5t\nPolizia autonomikoa ez da oraingoz iritsi.\n10:09 · 2017-05-18\nErrekaleor Bizirik! Twitter kontuak bideo hau zabaldu du. Auzotarrak ikusten dira bertan, Ertzaintza iritsi aurretik auzoa defendatzeko kalera irtenda.\n#ArgiIbiliErreka El barrio preparado para resistir!!! Venid pronto!!! pic.twitter.com/c42ZUcfgWi\n10:04 · 2017-05-18\nHala Bedi irratiak informatu duenez, Ertzaintza Gasteizko Errekaleor auzo autogestionatura bidean da. Auzoko bizilagunak kalera irten dira auzoa husteko arriskuaren aurrean.


Orkidea, landare exotiko eta deigarria | Consumer\nOrkidea, landare exotiko eta deigarria\nOrkideak lurrean, zuhaitzen adarretan, beste landare batzuen zurtoinetan edo arroken gainean hazi eta landu daitezke.\nIrudia: Claudia Meyer\nBere lore deigarri eta koloretsuen ondorioz, orkideak lore preziatu eta landuenen artean kokatzen dira. Orkidazeoen familiakoak dira, eta gaur egun 25.000 espezie baino gehiago daude. Horiei 70.000 hibrido artifizial gehitu behar zaizkie, landare basatiak eta landatuak gurutzatzearen ondorioz. Orkideak lurtarrak, litofitoak (arrakaloen gainean hazten dira) edo epifitak (beste landare batzuen zurtoinen gainean edo arbola adarren gainean hazten dira) izan daitezke.\nOrkideak ureztatzeko beharrak haien barietate eta tamainaren eta inguruko baldintza klimatikoen araberakoak dira. Oro har, lore horiek ingurumen-hezetasun handia behar dute, eta ez dute onartzen ur oso kloratua edo mineraletan aberatsa. Ureztatzeko aukerarik onena ur destilatua erabiltzea da.\nBarietate gehienek jatorri tropikala eta subtropikala dutenez, landare horiek 12 °C-ko gutxieneko tenperatura eta 30 °C-ko gehienezko tenperatura behar dute. Hala ere, espezie batzuek ongi jasaten dituzte tenperatura baxuak, eta beste batzuek, berriz, egunaren eta gauaren artean tenperatura-diferentzia handiak daudenean bakarrik loratzen dira.\nIngurumen-hezetasun handia behar dute, eta ez dute onartzen ur oso kloratua edo mineraletan aberatsa.\nKomeni da, halaber, aire-korronteen babespean dauden lekuetan jartzea, betiere leku argitsuetan, baina eguzkiaren zuzeneko ekintzaren babespean.\nHazteko, lurra porotsua eta ondo drainatua izan behar da. Orkideak loreontzietan hazten direnean, substratuak berezia izan behar du landare mota horretarako. Landareak epifitak badira, plastiko gardeneko ontziak aukeratu behar dira, argia sustraietara irits dadin.\nHilean behin ordain daitezke, otsailetik uztailera bitartean, baina ez da komeni horrelako produktuak erabiltzea.\nOrkideak haziz edo zatituz biderkatzen dira. Azken modalitate hori da errazena. Landarea zatitzeko unerik onena kimu berrien hazkundearekin bat dator.\nBeste landare-espezie batzuekin gertatzen den bezala, orkideetako izurriterik ohikoenak birikiak, txerrikumeak eta armiarma gorriak dira. Horiek kentzeko, intsektizida batez kutsatutako landarea 15 egunean behin busti behar da.\nGaixotasunei dagokienez, birusek, onddoek edo bakterioek eragin ditzakete.\nBirusik suntsitzaileenak mosaikoa eta orban eraztuna dira. Kasu horietan, landareari klorosiak (klorofila behar adina ez ekoiztea) eta lore eta hostoetan malformazioak eragiten dizkio.\nOnddoek orban ilunak eragin ditzakete hostoetan eta loreetan, eta, muturreko kasuetan, zurtoin eta sustraien usteldura.\nBakterioei dagokienez, orbanen eta kolore-aldaketen bidez agertzen dira. Gainera, azkar garatu eta ugaltzen dira, eta, azkartasun berarekin, gainerako aleak kutsatzen dituzte. Horregatik, garrantzitsua da garaiz detektatzea eta kaltetutako landarea edo landareak isolatzea.\nflor-eu Jardín-eu Orquídea-eu Planta-eu


Sexu-transmisiozko gaixotasun - Wikipedia, entziklopedia askea.\nSexu-transmisiozko gaixotasuna edo sexu bidez transmititutako gaixotasuna (STG) harreman sexualen bitartez transmititzen den gaitz infekziosoei deritzo.Hala ere, kutsatutako xiringak erabiliz edo odolarekin edo beste sekrezio batzuen bidez transmititu daitezke, eta haietako batzuk haurdunaldian edo erditzean amarengandik helarazi daitezke.\nSTG en prebentziorako propaganda kartela\nSexu-transmisioko gaixotasun gehienak bi germen motaren eraginpean daude: bakterioak eta birusak, baina onddoek eta protozoarrek ere eragiten dituzte.\n2015. urtean 1,1 bilioi pertsona. 500 milioi inguru sifilisa, gok izan zuten STG bat. Gonorrea, Klamidia edo trikomoniasiarekin kutsatu ziren. Gutxienez 530 milioi pertsonek izan zituzten herpes genitalak eta 290 milioiek giza papilomavirusa. GIBaz apart, STG-k 108.000 heriotza eragin zituzten 2015ean.\n2 Sexu-transmisiozko gaixotasun nagusiak\n2.3 Giza Papiloma\n2.6 Genitaletako herpesa\n6 Gaitzak eta mikrobio eragileak\n6.1 Bakteriar jatorrikoak\nMundu mailan Sexu bidezko 400.000 infekzio baino gehiago salatu ziren Erresuma Batuan 2017an, 2016. urteko kopuru berdina, baina gonorrea eta sifilisa kasu baieztatuak % 20 baino gehiago izan ziren.\nHIESa gaur egun Sahara azpiko Afrikan heriotza-kausa nagusien artean dago. GIB / HIESa babestu gabeko sexu harremanen bidez transmititzen da nagusiki. 1,1 milioi pertsona baino gehiago bizi dira GIB / HIESarekin Ameriketako Estatu Batuetan . B hepatitisak sexu transmisiozko gaixotasuna ere hartzen du, sexu harremanen bidez zabaldu daitekeelako. Tasa handienak Asian eta Afrikan aurkitzen dira eta tasa baxuagoak Ameriketan eta Europan daude. Mundu osoko bi biloi pertsona inguru hepatitis B birusa kutsatuta egon dira.Gainera, bakterio drogorresistenteen mundu mailako difusioa (adibidez, penizilinara erresteteak diren genokokoak).\nEuskal herrian Azken hamar urteetan, hainbat STGen kasuek gorakadak izan dituzte; adibidez, gonorrearen kasuan % 153ko gorakada eta sifilisaren kasuan, % 45ekoa. , gorakadarik handienak gizon gazteen artean ematen dira eta, bereziki, gizon homosexualen artean, beharrezkoak diren prebentzio neurriak hartzen ez direlako.\nAfrika da HIES-ak gogorren jo duen kontinentea\nGorakadarik handienak gizon gazteen artean ematen dira eta, bereziki, gizon homosexualen artean, beharrezkoak diren prebentzio neurriak hartzen ez direlako.\nGazteen Euskal Behatokiak argitaratu zuen txosten baten arabera, sexu-esperientziaren bat izan duten gazteen % 15 inguruk azken hamabi hilabeteetan arriskua zekarren harreman sexualen bat izan duela aitortzen zuen. Horietatik, gehienek haurdun geratzeko edo sexu-transmisiozko gaixotasunen bat hartzeko arriskua zekarren harremanen bat izan zuten. Jokabide arriskutsuak ohikoagoak omen dira mutilen artean nesken artean baino. Horrela, sexu-esperientziaren bat izan duten mutilen % 17k arriskua dakarren harreman sexualen bat izan duela aitortzen zuen eta nesken kasuan, berriz, ehuneko hori 13,4raino jaisten da..\nSexu-transmisiozko gaixotasun nagusiakAldatu\nSTGrik ezagunenetakoa eta ohikoenetakoa. Sexu-organoen eremu hezeetan hazten ohi den Neisseria gonorrheae bakteriak sortzen du. Aipatu bakteria, gainera, uzkian, ahoan, eztarrian eta begietan ere haz daiteke. Gonorrea ez da gaixotasun hilgarria baina oso mingarria da eta antzutasuna ere sor lezake. Gizonen kasuan kutsatzea eragin duen harremanaren ondorengo bizpahiru egunetan azaltzen dira lehen sintomak.\nTreponema pallidum bakteriak eragiten du. Bakteria hau eremu heze eta epeletan hazten da, adibidez, genitaletan, ahoan edo uzkian. Kutsatzea jada gaixorik dagoen pertsona baten zauri irekiekin harreman zuzena izatean ematen da. Gaixotasun honek lau fase ditu. Lehen fasea kutsatze fasea da, hots, bakteriarekin kontaktu zuzena izaten denean. Fase horretan sintomak antzematea oso zaila da eta, ondorioz, gutxitan tratatatzen da eta beste faseetara pasatzen da. Bigarren fase batean (3-6 astetara) negelak azalduko dira azalean. Gaixotasuna tratatzen ez bada fase latente batean sartzen da. Fase horretan ia ez dago sintomarik eta ez da kutsagarria. Fase latentea igaro ondoren faserik larrienean sar gaitezke. Kasu horretan sintomak oso larriak izan daitezke: buru-nahasmenduak, itsumena… Garaiz antzematen bada antibiotikoekin erraz senda daiteke.\nGiza papilomaren birusak eragiten duen gaixotasuna da. Nagusiki sexu-harremanen bidez kutsatzen da, baina baita beste bide batzuetatik ere. Dena den, hainbat pertsonekin sexu-harremanak izan dituzten pertsonetan ematen da nagusiki. Sintomarik nagusiena garatxoen agerpena da, batez ere, bagina eta uzkiaren inguruan edo zakilaren inguruan. Emakumeen kasuan galda sentsazioa izaten ohi da baginaren sarreran harremanak izatean. Kasurik larrienetan minbizia sor lezake. Badira Giza papilomaren aurkako txertoak ere.\nSexu-transmisiozko gaixotasun ohikoenetako bat. Chlamydia trachomatis bakteriak eragiten du eta gizonei zein emakumeei eragiten die, baina nagusiki emakume gazteen artean ematen da. Nagusiki sexu harremanen bidez kutsatzen da: baginala, anala edo ahozkoa. Sintomak oso arinak izaten ohi dira eta, ondorioz, nekez jakin daiteke pertsona bat kutsatuta dagoen ala ez. Kondoiaren erabilera da gaixotasun hori ekiditeko modurik onena, baina ez du guztiz ekiditen kutsatzeko arriskua.\nSakontzeko, irakurri: «Hartutako Immuno Eskasiaren Sindromea»\nGiza immunoeskasiaren birusak gaixotasunen aurka egiten duten globulu txuriekin amaitzen du. HIESa (hartutako immunoeskasiaren sindromea) GIB infekzioaren azken etapa izango litzateke. GIBa jada kutsatuta dagoen pertsona batekin sexu-harremanak izatean beregana daiteke. Lehen sintomak gripearen antzekoak dira.\nSakontzeko, irakurri: «Herpes»\nHerpes simple birusak sortzen duen sexu-transmisiozko gaixotasuna da. Gaixotasun hori duten pertsonek zauriak izan ohi dituzte genitaletan. Hala ere, kutsatuta dauden pertsona guztiek ez dituzte zauri horiek izaten. Kutsatuta dauden pertsonak betirako izango dute birusa bere gorputzean eta lehen urtean agerraldiak errepikatzea ohikoa da. Denborarekin sintomak leunagoak dira.\nBigarren eta hirugarren mailako prebentzioan, helburua da sexu-bidezko gaixotasunak erabat sendatzea, gaixotasun horiek nozitzen dituztenek konplikaziorik izan gabe. Horretarako, beharrezkoa da berehala medikuarengana joatea, gaixotasuna garaiz diagnostikatu eta segituan hari dagokion tratamendua jartzeko.\nSTI arriskua murrizteko estrategiak: txertoa, elkarrekiko monogamia, sexu-bikote kopurua murriztea eta abstentzioa eta sexu hezkuntza.\nGaixotasun sexualen transmisioa ekiditeko modurik eraginkorrena sexurik ez izatea da.\nKondoia edo gizonezkoentzako preserbatiboa zakilera egokitzen den estalki irazgaitz mehe, leun eta arin bat da, koitoan haurdunaldia eragotzi eta sexu-transmisiozko gaixotasunak prebenitzeko, sexu harremanetan zein felazioetan.\nSexu heziketa puntuala era honetako gaixotasunak eta kutsaduraren forma ezagutzeko.\nSexu organoen higienea; eguneko xaboiarekin bainatu eta genitalak lehortu behar dira.\nBabes mekanismoak erabiltzea, esaterako, kondoia\nSTG diagnostikoko probak infekzio horietako bat bilatzeko edo horietako sorta zabal batetarako banakako proba ugari erabil daitezke, besteak beste, sifilisa, gonorrea, klamidia, hepatitis eta GIB probak. Hala ere, ez dago prozedurarik aplika daitekeenik agente infekzioso guztien presentzia detektatzeko, beraz, garrantzitsua da jakitea proba bakoitzeko ITS desberdinetarako zein erabiltzen den.\nIdentifikazio goiztiarrak eta tratamenduak gaixotasunak zabaltzeko aukera gutxiago ematen du eta zenbait baldintza izan daitezke tratamenduaren emaitzak hobetzeko. Hasierako infekzioaren ondoren baiteke STG test negatiboa izate,epe horretan infekzioa transmitigarria izan daiteke. Epe horren iraupena aldatu egiten da infekzioaren eta testaren arabera. Txosten baten arabera jendeak Internetera jotzen du mediku profesionalera baino\n90. hamarkadara arte, STGak gaixotasun benerealak bezala ezagutzen ziren, antzinako eufemismoa latinezko venereetik eratorria, Venus adjektiboaren forma izanik, maitasunaren erromatarren jainkosa. Alabaina, hezkuntza postklasikoaren garaian efektu eufemistikoa erabat galdu zen eta "VD" laburdura arruntak konnotazio negatiboak baino ez zituen. STGen ohiko eufemismoak "odol gaixotasunak" eta "gaixotasun sozialak" dira. Egungo eufemismoa "STG" inizialak erabiltzen ditu. Osasunerako Mundu Erakundeak (OMS) gomendatu du sexu transmisiozko infekzio epe inklusiboagoa izatea 1999tik.\nGaitzak eta mikrobio eragileakAldatu\nSifilia (Treponema pallidum)\nKlamidiasia (Chlamydia trachomatis)\nTxankroidea (Haemophylus ducreyi)\nUretritis ez-gonokozikoa (Ureaplasma urealyticum edo Mycoplasma hominis)\nGiza papilomaren birusaren infekzioa\nkandidiasia (Candida albicans)\nTrikomoniasia (Trichomonas vaginalis)\nGiardiasia (Giardia lamblia)\n↑ Ingraham, John L, Ingraham Catherine A Introducción a la microbiología vol. 2, Editorial Reverté 1998: 593-594\nMultimedia: Sexually transmitted diseases and disorders\nAzken aldaketa 5 urria 2020(e)an, 22:01(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 5 urria 2020, 22:01.


Donostiako Berritzegunea: Daniel Cassanyren bisita (urtarrilak17 -LH-,18 -BH-)\n2013(e)ko urtarrilakren 16(a)\nDaniel Cassanyren bisita (urtarrilak17 -LH-,18 -BH-)\nEz da batere erraza Daniel Cassanyri buruz hitz egitea lerro gutxitan; berak duen dimentsioa hizkuntzen didaktikan nahiz ideien alorretan tarte zabalago bat eskatzen du. Hala ere gaur eguneko abiadurak eskatuta hona hemen lerro hauek gure artean bere etorrera goraipatzeko, alde batetik, eta etorrera hau dela eta komentario xume batzuk esateko, bestetik.\nBataz beste hamabost urte igaro dira “berarekin” ibili garela era hurbil edo urrutiko batean. Berak idatzi dituen liburu nahiz artikuluen bitartez, hizkuntzaren irakas-ikas prozesuaren atzetik, edo etxe honetatik kanpo, mundu zabalean, ikastaro zein saioren baten atzetik. Lehenengoetatik berak guri bidalitako garai horretako komunikazio ikuspegiari buruzko artikulu bat gogoan izaten dugu eta artikulu horrek izan zuen eragina hemengo zenbait mintegitan eta oro har aholkularitza prozesuan.\nNolabait esateko, azkeneko aroan teknologi berriek agintzen dute. Honen lekuko ere dauzkagu D. Cassanyk idatzitako liburua (En_línia: llegir i escriure a la xarxa-En línea: leer y escribir en la red) eta datozen egun hauetan, errealitate honen aurrean Donostiako Berritzeguneko bi saio hauekin azalduko digun bere diskurtsoa.\nGaiak: eskola2.0, Esperientziak, Hizkuntzak, Prestakuntza