Zer egin dezaket deseskalatzearen 1.fasean?\nLarunbat honetan eman ditu jakitera Arantxa Tapiak deseskalatzearen lehen faseak izango dituen neurriak.\nGarapen Ekonomikoko Sailburu Arantxa Tapiak atzo bertan zehaztu zituen deseskalatze prozesuko lehen faseko EAEko neurriak. Denak ere, osasun publikoa bermatuz normaltasunera mailaka itzultzeko Eusko Jaurlaritzak bultzatzen duen trantsizio sanitario, sozial eta ekonomikorako Bizi Berri Planaren baitan hartu dituztela adierazu du Tapiak.\nJaurlaritzak, maiatzaren 11tik 24ra bitartean Euskadin pandemiak izango duen bilakaera positiboa mantentzearen zain dauden neurri nagusiak azaldu dituzte:\nPERTSONAK – Urruntze soziala (2 metro) eta higiene pertsonaleko neurriak. – Gune itxietan gehienez ere 10 pertsonako taldeak biltzeko aukera. – Gune itxietan maskara erabiltzea.\nMUGIKORTASUNA – Norberaren udalerriaren barruan eta, salbuespen gisa, lurralde historikoaren barruan mugitzeko aukera. – Lurralde arteko mugikortasuna: ohiko zirkulazioko udalerri mugakideen artean eta jarduera sozioekonomiko arruntak egiteko.\nADMINISTRAZIO PUBLIKOA Langile publikoen aurrez aurreko lanerako itzulera modu ordenatuan eta mailakatuan izango da, hiru kolektiboena izan ezik: talde bereziki sentikorrak, 14 urtetik beherakoak edo mendeko adinekoak beren kargura dituzten pertsonak eta telelan-programari atxikitako langileak.\nHEZKUNTZA Maiatzaren 18tik aurrera, aurrez-aurreko jarduerara bueltatuko dira batxilergoko bigarren mailako ikasleak eta Goi Mailako Lanbide Heziketako 1. eta 2. mailetakoak. Itzulera oinarrizko eta erdi-mailako Lanbide Heziketako 2. mailako ikasleei zuzenduta dago.\nUNIBERTSITATEAK ETA IKERKETA Ikertzaileak unibertsitateetara eta bikaintasunzentroetara itzultzea posible izango da ikerketa esperimentalean jarduteko.\nINDUSTRIA ETA ERAIKUNTZA – Industrian ezinbestekoa den jarduera presentziala pixkanaka berreskuratzea, telelanarekin bateragarri eginez. – Etxebizitzetan birgaitze-obrei berriz ekiteko aukera. – Segurtasun- eta osasun-protokoloen jarraipen zorrotza.\nMERKATARITZA – Saltoki txikiak irekitzeko aukera izango dute (400 m2) edukiera mugatuekin eta saltzaileen eta bezeroen arteko segurtasun-tarteekin. Merkataritza-gune handiak ez dira irekiko2. fasera arte.\nGARRAIO PUBLIKOA – Maiztasunak % 100ean igoko dira. – Edukiera, gutxi gorabehera,% 60 izango da; puntako orduetan malgutu egingo da, bereziki edukiera handiko trenbideetan. – Maskara nahitaez erabiltzea. – Geltoki itxietan tenperatura ausaz hartzea.\nOSTALARITZA ETA JATETXEAK Irekiera murrizketekin izango da: terrazazerbitzua bakarrik ohiko mahaien% 50ekin, mahaien eta bezero-taldeen arteko gutxieneko distantzia bi metrokoa izango da, eta gehienez hamar lagunekoa. Janaria establezimenduan jasotzeko edota bizilekura eramateko aukera (eskaera egin ondoren).\nKULTURA, KIROLA ETA AISIA Jarduera fisikoa eta kirola bakarrik, segurtasun-baldintzetan.\nTURISMOA Hotelak ireki ahal izango dira lurraldearen barruan erabiltzeko, baina eremu komunik erabili gabe eta jatetxeetan murrizketak ezarrita. Bigarren egoitzetarako joan-etorriak bigarren fasera atzeratuko dira.\nJUSTIZIA Maiatzaren 12tik aurrera: lanera itzuliko da langileen % 30 eta % 40a goizeko ordutegian. Justizia Administrazioko Zerbitzu Publikoak, krisiaren unerik gorenetan, funtzionarioak izan ditu epaitegi guztietan. Guardia osokoetan eta Erregistro Zibiletan eta Dekanatoetan errefortzuak dituztenetan.\nSEGURTASUNA Arkauteko Polizia eta Larrialdietako Euskal Akademiak bere jarduera teoriko, praktiko eta ebaluatzaileei berrekingo die, prestakuntzari zein instrukzioari dagokienez, Ertzaintzak eta larrialdietako eta babes zibileko zerbitzuek Euskadiko segurtasun publikoa zaintzen jarraituko dutela bermatzeko.\nBestalde, Nekane Murga sailburuak iragarri du, Osasun Sailak eta Osakidetzak hasitako ohiko asistentzia-jardueraren errekuperazio-prozesuaren testuinguruan, astelehenetik aurrera, COVID ez diren eremuetan ospitaleratutako pazienteak pertsona baten bisita jasotzen hasi ahal izango direla. Hala ere, ez da gauza orokorra izango. Bisita jasotzeko aukera banaka baloratuko da.\n#Ataun #Irratia #AtaunIrratia #Albistea #Gizartea #Koronabirusa #Osakidetza #EuskoJaurlaritza #SegurtasunSaila #OsasunSaila #EuskalHerria #Euskadi #Gipuzkoa #Bizkaia #Araba #Nafarroa #IparEuskalHerria #Espainia #Mundua #Deseskalatzea #ArantxaTapia #Ekonomia #Gizartea #NekaneMurga #Pertsonak #Mugikortasuna #AdministrazioPublikoa #Hezkuntza #Unibertsitateak #Ikastetxeak #Eskolak #Ikastolak #Industria #Eraikuntza #Merkataritza #Garraioa #Ostalaritza #Jatetxeak #Tabernak #Kultura #Kirola #Aisia #Turismoa #Justizia #Segurtasuna #SegurtasunSaila


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Berdintasuneko sailburuak esan du martxoaren 8a “aldarrikapen-, sentsibilizazio- eta borroka-eguna” dela eta, aurten, “zuhurrak eta arduratsuak” izan behar dugula\nBerdintasuneko sailburuak esan du martxoaren…\n\nBerdintasuneko sailburuak esan du martxoaren 8a “aldarrikapen-, sentsibilizazio- eta borroka-eguna” dela eta, aurten, “zuhurrak eta arduratsuak” izan behar dugula Iturria: Irekia\n\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_004.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_012.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_002.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_007.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_013.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_001.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_011.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_005.jpg Iturria: Irekia\n\n2021.03.08_Entrevista_OV_Artolazabal_OK_006.jpg Iturria: Irekia\n98 pertsonak eman dute gaua Eusko Jaurlaritzak Irunen bart gauean gaitu dituen baliabideetan\nBeatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasuneko sailburuak nabarmendu du gaur, martxoaren 8a, “aldarrikapen-, sentsibilizazio- eta borroka-eguna” dela, bai eta “berdintasunaren alde lan” egiteko eguna ere. Baina, aurton, “zuhurrak eta arduratsuak izan behar dugu”, pandemia-egoeran baikaude. “Horrek ez du esan nahi gaur martxoaren 8a dela aldarrikatu ezin dugunik, baina zuhurragoak izan behar dugu”.\nBeatriz Artolazabalek, gaur, Onda Vascan egin dioten elkarrizketa batean esan duenez, “azken 15 urteotan, Euskadik urrats sendoak eman ditu emakume eta gizonen arteko berdintasunaren arloan”, 2005ean onetsi zen Berdintasun Legearen garapenari esker. “Lege aitzindaria izan zen, zeinak desberdintasunetan jarri baitzuen foku politikoa”. “Hamabost urteotan, gizarte berdinzaleagoa lortu dugu, baina, oraindik, bidea dago egiteko, eta, hainbat gaitan, aurrera egin daiteke oraindik ere”.\nZehazki, gaur egun Eusko Legebiltzarra izapidetzen ari den Berdintasun Legearen erreformaren helburua da “irtenbideen bilaketan” sakontzen jarraitzea. Arau horretan, bi atal nabarmentzen dira, Berdintasuneko sailburuak nabarmendu duenaren arabera: zaintzak, batetik, eta indarkeria matxista desagerraraztea, bestetik. “Zaintzen duten pertsonen –normalean emakumeen– ikusezintasunaz jabetu behar dugu. Eta emakumeen aurkako indarkeria eten behar dugu, eta, horretarako, desberdintasunaren adierazpen nagusienaren aurrean gaudela jakin behar dugu. Legearen erreformak gai horietan jarduteko ekimen eta baliabide zehatzak proposatzen ditu”. Erreforma hori, seguruenik, datozen egunotan onetsiko da, Legebiltzarraren erritmoaren arabera.\n‘Nork zaintzen du?’ izan da Emakundek martxoaren 8ko kanpainarako aukeratu duen lema. Kanpaina horretan, ez dira zaintzaileak eurak agertzen, “haien beharra are agerikoagoa izateko”, esan du Artolazabalek. “Gizonak ere kontziliazio-eginkizunetan inplikatzea lortu behar dugu, eta, horretarako, kontziliazio erantzunkidea sustatu behar dugu”.\nArlo horretan, Eusko Jaurlaritzak jarraitzen du norberaren bizitza, familia eta lana bateragarri egiteko laguntzak sustatzearen eta berritzearen alde egiten. “Euskadi aitzindaria izan da aitatasun- eta amatasun-baimenerako aste-kopuruak berdintzen”, esan du Artolazabalek. “Euskadi eredu da arlo horretan, eta hori berdintasunaren alde borrokatzeko dugun tresnetako bat da”.\nPandemiak berak kontziliazioa baldintzatu duela esan du Artolazabalek. “Familia askoren egunerokotasuna baldintzatuta dago. Duela urtebete hartu zen lehen neurria ikastetxe batzuen itxiera izan zen, eta orduan hasi ginen kontziliaziorako laguntzak malgutzen eta egokitzen. Hilotan, gure laguntza-ildoak aztertzen jarraitu dugu, malgutasun hori sustatzeko, adin-tarteak zabaltzeko eta laguntzak areagotzeko. Halaber, ildo berriak sortu ditugu”.\nSailburuari Irunen, asteburu honetan, Frantziako muga itxita egoteagatik Europako ibilbidearekin jarraitu ezin duten iragaitzazko migratzaileak heltzeagatik sortu den egoeraren inguruan galdetu diote. “Bart gauean, 98 pertsonak Eusko Jaurlaritzak gaitu dituen baliabideetan eman dute gaua, besteak beste hogei emakumek eta lagundutako lau adingabek. Atzo, 78 bazkari eta 115 afari eskaini genituen”, esan du.\n“Asteburu honetan, gure kontingentzia-planaren bigarren fasea aktibatu dugu, eta hark aukera ematen digu egunean 200 pertsonaren iritsiera ere kudeatzeko; nire ustez, erantzun egokia eman dugu”. Egoerak, sailburuaren iritziz, Euskadiren eremua gainditzen du. “Egiturazko egoera honi Europa eremutik heldu behar zaio, ikuspegi horrekin”.\nHori horrela, sailburuak Espainiako Estatuarekin “koordinazio hobea” behar dela aldarrikatu du. “Irunera iristen ari diren pertsonak Estatuko beste gune batzuetatik iristen ari dira, eta guk ez daukagu aurretiko informaziorik. Izango bagenu, arreta hobea eskaintzeko gai izango ginateke; izan ere, aurreikusi ahalko genuke, besteak beste, zenbat emakume iritsiko diren seme-alabekin”. “Gure aldetik, gaur bertan harremanetan jarriko gara berriro Espainiako Gobernuarekin, komunikazio hori hobetzeko”.\n2021.03.08_Entrevista_OV_Ar... 3 MB (jpg)\n2021.03.08_Entrevista_OV_Ar... 4 MB (jpg)\nBeatriz Artolazabalek esan duenez, “memoria kolektiboa eraikitzeak bizikidetza finkatzen lagunduko digu”\nEusko Jaurlaritzak errepidean arduratsuak izateko deia egiten du Trafiko Istripuetako Biktimak Oroitzeko Munduko Egunean\nEusko Jaurlaritza iragaitzazko migratzaileen etorrera isuri ezberdinetara moldatzeko moduan da\nEusko Jaurlaritzaren Berdindu! - LGTBI kolektiboari Informazioa eta Laguntza emateko Zerbitzuak adierazpena egin du, ekainaren 28ko sexu-askapenaren nazioarteko eguna dela eta


Hezkuntzak %8,15 handitu du bere aurrekontua 2021ean, COVID-19aren aurkako prebentzio-neurrietan, azpiegitura berrietan eta errefortzu digitalean\nIkastetxeen ekipamendurako inbertsioa eta enplegurako LH egiaztagarrirako ekintzak areagotu egin dira, eta 4,4 milioi erabili dira testuliburuak doan izateko\nvideocam Gimeno kontseilariak Hezkuntza Departamentuko 2021ko aurrekontuen ardatz nagusiak azaldu ditu collections Irudi galeria\nCOVID-19aren aurreko prebentzio-neurriak, hezkuntza inklusiboa indartzea eta Hezkuntza Azpiegituren Plana izango dira Hezkuntza Departamentuaren gastua markatuko duten hiru ildo estrategikoak 2021eko ekitaldian. Helburu horiek betetzeko, aurrekontua 737.469.216 eurokoa da, hau da, 2020ko ekitaldiaren aldean %8,15 gehiago.\nAurrekontu-igoeraren zatirik handiena 27.191.800 euro, hain zuzen ere, COVID-19aren pandemiak eragindako egoerari aurre egiteko ezarri behar izan diren prebentzio-neurrietatik eratorri da (distantzia eta higiene pertsonala eta soziala). Egoera hori medio, langileak (ordezkapenak eta kontratazio berriak), inbertsioak eta gastu arrunta (garbiketa, jantziak, e.a.) gehitu behar izan dira sare publikoan nahiz itunpeko sarean, Hezkuntza Departamentuak 2020/21 ikasturterako egindako Kontingentzia Planean ezarritakoaren arabera.\nHorrela, Hezkuntzak datorren urte honetarako duen lehen helburua da hezkuntza-modalitate presentzialeko Prebentzio eta Antolakuntza Protokoloko neurriak aplikatzea maila eta etapa guztietan, COVID-19aren pandemia-egoeran hezkuntzako aukeren ekitatearen eta berdintasunaren berme gisa.\nBigarren, hezkuntza inklusiboaren eta gaitasun digitala bultzatuko duen ekipamendu informatikoa areagotzearen aldeko apustua egiten du, ikasgela bimodala bermatuaz; hau da, ikasgeletan dauden ikasleekin eta beste espazio batzuetan daudenekin lan egin ahal izatea, pandemiak sortuta gerta daitezkeen hezkuntza-arreta ez presentzialak optimizatzeaz gain. Bestalde, 2021erako hezkuntza-aurrekontuaren hirugarren helburua da Hezkuntzako Azpiegituren Plana garatzea; hots, kalitatezko irakaskuntzako ikastetxe publikoak, inklusiboak eta hurbilekoak, bultzatzen dituen plan zuzentzailea, landa-eremuko eskolak eta tokiko administrazioak lagunduaz.\n1. kapituluko langileen gastuen aurrekontua 479.850.161 eurokoa da, 2020an baino %6,59 handiagoa, batik bat COVID-19aren premiengatik, Nafarroako irakaskuntza publiko eta itunduko irakasleen oinarrizko lan-baldintzei buruzko 14/2020 Foru Legeko 1. tituluan jasotako hezkuntza-eremurako ezohiko neurriak aplikatzeagatik (2,4 milioi euro) eta ordainsarien %2ko igoera (9 milioi euro), 2020an aplikatua, finkatzeagatik.\nNabarmentzekoa da hezkuntza-baliabideen inguruko programa, ikasle guztientzat hezkuntza kalitatezkoa izateko gastu-lerroekin, haien baldintzak eta egoerak edozein direla ere, eta aukera-berdintasuna, hezkuntza-inklusioa eta ez diskriminazioa bermatuko duen ekitatea, arreta berezia eskainiaz desgaitasunetik eratorritako desberdintasunei, desberdintasun pertsonalez, kulturalez, ekonomikoez eta sozialez gain, Hezkuntzaren Lege Organikoko oinarrizko printzipioak izanik.\nProgramaren bitartez, hezkuntza-sistemaren bi alderdi horietan eragina izan nahi da, ikastetxe publikoei, zuzeneko kudeaketaren bidez, giza baliabideak, baliabide materialak eta ekonomikoak emanaz, eta ekimen sozialeko zentroei, kontzertuaren edo diru-laguntzaren bidez, kalitatezko eta ekitatezko hezkuntza eskaini ahal izateko bitarteko ekonomikoak emanaz. Era berean, aukera-berdintasuna bermatu nahi da familiei zuzeneko laguntzak eskainita.\nGastuaren partidei dagokienean, programako alderdi garrantzitsuenen artean aipatzekoak dira eskola-garraiorako jarriko diren 13.770.000 euro eta hezkuntza bereziko eskola-garraiorako izango diren 1.200.000 euro, eskola-garraioko kontzeptuaren izenean banako laguntzetarako beste 357.000 euroz gain.\nJangelei dagokienean, aurrekontuan 100.000 euro gehitu dira 21/22 ikasturtean jangela osasuntsuagoak sustatze aldera. Eskoletako jangelen partida 3.300.000 eurokoa da, eta horiei banako laguntzetarako 153.000 euro gehitzen zaizkie. Aurrekontuan 100.000 euro jasotzen dira 1.500 biztanle baino gutxiagoko herrietarako, garraiatu gabeko eta baimendutako eskoletako jangeletan geratzen diren jankideentzat.\nBeken eta laguntzen kapitulua 7.320.104 eurokoa da, eta bertan gastu-kontzeptu hauek sartzen dira: 1,9 milioi euroko transferentzia eskola-kontzentrazioen eta hezkuntza-erabilerako udal-eraikinen funtzionamendurako; milioi 1 euro erdi mailako irakaskuntza eta goi-mailako ikasketetarako; eta 4,4 milioi euro eskolako testu-liburuen doakotasun-plan eta -programarako.\nNafarroa Suspertu Planaren barruan nabarmendu daitezken gastuetarako 19.719.362 euro bideratuko dira, besteak beste, ikastetxe berriak eraikitzeko eta obrak egiteko ziklo eta etapa guztietan, udal titulartasuneko ikastetxeen premiak ere artatuaz. 2021ean, Hezkuntza Departamentuaren aurrekontuan eraikuntza eta ekipamenduko jarduerak jasotzen dira, guztira 23 milioi euroren truke.\nAzkenik, aipatzekoak dira 149.202.430 euroko diru-laguntzak irakaskuntza pribatuarentzat. Hor ere igoerak egin dira batez ere unitate berriengatik (hezkuntza bereziko unitateak batez ere), inklusioa bultzatzeko baliabideak gehitzeagatik eta 14/2020 Foru Legea aplikatzeagatik.\n2021ean, oposizioak egitea aurreikusten da bigarren irakaskuntzako irakasleentzat eta lanbide heziketako irakasle teknikoentzat; oposizio horien deialdia 2020an egin zen, baina bertan behera geratu ziren COVID-19a medio. Halaber, oposizioak egin nahi dira hizkuntzen irakasleentzat. Beraz, gastua 400.000 euro gehitzea aurreikusten da.\nUdal-hitzarmenak 0-3 urte bitarteko eskolentzat eta musika-eskolentzat\nHezkuntza-sistemaren kalitatea hobetzeko helburuarekin, ikasle guztientzat, ekitatearen eta aukera-berdintasunaren ikuspegitik eta Nafarroako gizartearen hizkuntza eta kultura balioak errespetatzetik, onuragarriak izango diren hainbat jarduera jasotzen dira aurrekontuan. Nabarmentzekoak dira Udalekin egindako hitzarmenak 0-3 urte bitarteko haurrak eskolaratzeko (12.096.279 euro) eta musika-eskolentzako diru-laguntza (3 milioi euro).\nModu berean, programaren asmoa da modernizazio eta eraldaketa digitaleko prozesua bultzatzea, ikastetxe publikoetan teknologia berriak ezarriaz eta erabiliaz. Parke informatikoa berritzeko, ikastetxeetan Informazioaren Gizartea garatzeko eta Nafarroa Suspertu Planaren barruko teknologia berrien ekipamenduak, programak eta lizentziak erosteko guztira 5.874.854 milioi euroko gastua egin beharko da.\nHorrez gain, 715.710 euroko gastua kontuan hartu da irakasleen prestakuntza-jardueretarako; 405.980 euro baterako hezkuntza eta genero-berdintasunerako eta 122.400 euro bizikidetzarako; 700.600 euro dibertsitatea artatzeko planerako; 304.000 euro hezkuntza bereziko laguntzetarako; 422.748 euro itundutako zentroen laguntzetarako, inmigrazio eta gutxiengo kulturaletara bideratzeko; 153.415 euro euskara sustatzeko jardueretarako; 253.860 euro euskara erabiltzeko programetarako; 128.500 euro irakasleak atzerriko hizkuntzetan prestatzeko; eta 415.000 euro CNAI enpresa publikoak atzerriko hizkuntzak sustatzeko ikastaroak eta jarduerak egiteko.\nLanbide Heziketako Zuzendaritza Nagusi berria lanean ari da Kualifikazioen eta Lanbide Heziketaren Lege Organikoa osorik praktikan jartzeko; bertan, berdintasun-printzipioetan inspiratutako sistema ezartzen da lanbide-heziketan sartzeko, prestakuntza bizitzan zehar sustatuaz.\nAldi berean, jarduera-eremu zabalagoetan aurkeztutako erronka berriak jorratzen ari dira; hala nola, Hezkuntza Sistemako Lanbide Heziketako I. Plan Estrategikoak markatutakoak, 2030 Agendatik eta Garapen Iraunkorreko Helburuetatik eratorrita, prestakuntza-eskaintza eguneratuaz eta handituaz, Lanbide Heziketako zentroetan berrikuntza eta digitalizazioa bultzatuaz, irakasleen prestakuntza eta irakaskuntzen nazioartekotzea indartuaz eta LH duala bultzatuaz, guztiak eremu publikoaren eta pribatuaren arteko lankidetza estuaren bitartez.\nGainera, Nafarroak erabaki du Estatuko gobernuak hezkuntza eta lan administrazioen artean adostutako erantzukizunen banaketa berria bere eskumen esparrura eramatea hainbat arlotan. Modu horretan, 2021ean, Hezkuntzak bere gain hartuko ditu enplegurako prestakuntza ziurtagarriaren arloko eskumenak; lan-esperientziaren bidez eta prestakuntzako beste bide ez formal batzuen bidez hartutako lanbide-gaitasunak ebaluatzeko, errekonozitzeko eta egiaztatzeko prozedura; eta Foru Komunitatean dauden erreferentzia nazionaleko ikastetxeen kudeaketa.\nHona hemen LHren 2021eko aurrekontu-programako zenbait alderdi garrantzitsu: lanbide-heziketako ikastetxe publikoetako ekipamendua (1,5 milioi euro); LHren garapena eta berrikuntza (275.000 €); Erasmus + programaren eta SEPIEren funtzionamendua (660.000 €); LHn aplikaturiko berrikuntza (200.000 €); Gobernuaren akordioaren garapena lanbide-heziketarako (100.000 €); eta enplegurako lanbide-heziketa egiaztagarriaren ekintzak (2.500.00 €).\nGimeno kontseilariak Hezkuntza Departamentuko 2021ko aurrekontuen ardatz nagusiak azaldu ditu\nDownload Hezkuntzak %8,15 handitu du bere aurrekontua 2021ean, COVID-19aren aurkako prebentzio-neurrietan, azpiegitura berrietan eta errefortzu digitalean as PDF


“BBCko buru baten anaiak dirua kobratu zuen ‘amiantoaren kontrako kanpainetan espiatzeko’”, ‘The Times’ egunkariaren lehen orrian 2016ko udazkenean, infiltratuaren argazki eta guzti. Ustelkeria borrokatzen duen Globat Witness elkarteak auzitara eramanda, Moorek aitortua du 400.000 eurotik gora pagatu zizkiola K2 Intelligence segurtasun konpainiak amiantoaren patronalaren buruetako baten enkarguz. Urtean 1.800 milioi tona asbesto merkaturatzen duen industriak badu hori eta askoz gehiagorako indarra.\n1998an sinatu zen Rotterdamgo Ituna, gai kimiko arriskutsuen nazioarteko salerosketetan erosleak arriskuez informatzea derrigorrezko egiten duena. Nazio Batuen Erakundearen babesean Itunak urtero burutzen du biltzarra; estatuetako agintariekin batera elkartzen dira bertan, batetik industriaren ordezkariak, eta bestetik gai kutsakorrak arautzeaz gain debekatzea sustatzen duten erakundeak.\nHasieratik da amiantoaren debekua Rotterdamgo Itunaren eztabaidagai gatazkatsuenetakoa, urteroko biltzarrean hartze du parte Amiantoaren Gaixotasunaz Ohartarazteko Erakundeak (ADAO ingelesezko sigletan), militanteen artean kutsagaiaren biktimak ere biltzen dituena. 2017ko hitzaldietan ADAOren ordezkaritzan falta zen aurpegi ezagun bat, Robert Moore. Hilabete batzuk lehenago jakin zen ustez kutsagaiaren kontrako gudari sutsua zena benetan mahaiaren beste aldekoen espioia zela, asbestoaren patronalarena.\nADAOren fundatzaileetakoa den Linda Reinsteinek 2006an senarra galdu zuen lanpostuak eragindako mesotelioma batek eramanda, alegia, amianto zuntzek sortutako minbiziak. “Gure elkarteak –esan dio Montreal Gazette egunkariari– milaka dolar xahutu ditu alferrik Rob Moore konbidatu eta haren gastuak pagatzeko. Diru galera baino gogorragoa da, ordea, traizionatuak izatearen mina. Latza da, ezin barkatuzkoa, horrelako bat asbestosiaren biktimen biltzar batean gertatzen ikustea. Ez al dugu nahikoa sufritu?”.\nZinegile akreditazio legezkoa erabiliz, estreina Amiantoaren Debekurako Nazioarteko Idazkaritzara (IBAS ingelesezko sigletan) hurbildu zen Moore Londresen. Amiantoaren kontrako ekintzaile nekaezin bezala agertuko zen kide ezagunenen artean. Gaiaz prestatzen ari omen zen dokumentalaren aitzakian, mugimenduak mundu osoan dauzkan taldeen bileretan infiltratu zen, liderren joan-etorri eta planez informazio zehatzak jaso, biltzar publikoetan parte hartu, berak espiatzen zituen erakundeen ordezkari izatera iritsiz.\nAEBetan ari den ADAO elkartean sartu zuen muturra eta baita Kanadako militanteen artean ere. Kathleen Ruff kanadar beteranoak kazetariari kontatu dio nola aurkitu zuen Moore Thailandiako biltzar batean. Ruffek berak lagundu zion Rotterdamgo Itunaren 2015eko ediziorako kredentzialak lortzen. Gogoan dauka galdera asko egiten zituela mugimenduaren finantziazio iturriez eta nola eskatu zion bitartekari egitea –eta militante zaildu zuhurrak ukatu– Kanadako gobernuaren barruan amiantoaren aurkakoekin harremana zuten funtzionarioekiko.\nKontua da 2016ko irailean Global Witness gobernuz kanpoko erakundeak Londresen auzitara eraman zuela Robert Moore amiantoaren kontrako mugimenduak espiatzeagatik. Antza denez, Moorek berak jo zuen munduko ustelkeria kasuak ikertzen dituen Global Witnessera aitormen harrigarriak eginez: infiltratua zela, K2 Intelligence segurtasun enpresak pagatzen ziola, enkargua Kazakhstanen krisotilo –amianto zuri– meategia daukan Nurlan Omarovek egin zuela, gaiak nahigabe gero eta handiagoa sortzen ziola...\nMoorek Global Witnesseko buruei sekretua isilpean gordetzea eskatu zien, beldur zelako kasua jendearen aurrean azaltzeak kaltetuko zuela BBC kate publikoaren buruzagitzan dagoen bere arreba Charlotteren karrera profesionala. Ez zioten eskaria onartu eta gaia amiantoaren aurkako mugimenduari jakinarazi zioten, epailearen eskuetan uzteaz gain. Moorek kideei ostutako 300.000 dokumentu entregatu behar izan zizkion epaileari.\n“Oraingo amiantoa ez da lehengoa”\nAsbestoaren patronalaren espioiak bazituen motiboak Kanadako mugimenduetan muturra sartzeko. Munduan ziento erdi herrialdek daukate debekatuta amiantoaren komertzializazioa, tartean Europa osoak, baina gainerakoetan libre saltzen da, tartean AEBetan eta Kanadan. Industria urduri zebilen Justin Trudeau lehen ministroak urte hasieran iragarria zuenetik Kanadan ere debekua ezartzeko erabakia.\nMunduko Osasun Erakundearen kalkuluetan urtean amiantoak planetan 100.000 heriotza eragiten duen arren, ez da lortzen haren erabilera mozterik. Rotterdamgo Itunaren 2017ko edizioan biktimen elkarteak saiatu dira debekua lortzen, baina porrot egin dute berriro. India, Errusia, Kazakhstan eta Zimbabwek kontra bozkaturik, pikutara joan da proposamena, Itunaren arauen arabera herrialde guztien unanimitatea behar baitu erabakiak.\nIndustriak lobbygintza eraginkorra egiten du eskueran dauzkan bitarteko guztiekin beraiek beti krisotiloa deitzen dutena saltzen jarraitzeko. Amianto edo asbesto zuria besterik ez da krisotiloa baina industrialek jendeari sinetsarazi nahi diote arriskurik gabe erabil daitekeela. Alde batetik, asbestoaren arriskugarritasuna demostratu duten ikerketen inguruan zalantza bat sortzen ahalegintzen dira. Tabakoaren, petrolioaren edo ikatzaren industriek darabilten taktika berean, kontua ez da zientzia gezurtatzea, plazaratutako ikerketen balioaz zalantza zabaltzea baizik.\nKathleen Ruff ekintzaile kanadarrak ongi ezagutzen ditu metodook: “Zientzia usteltzen dute. Industriak zientzialari batzuei pagatzen die ikerlan ez objektiboak argitaratu ditzaten. Kanadan urte luzez zabaldu dituzte txosten zientifiko faltsuak, herrialdearen osasun politika usteldu dutenak”.\nAmiantoaren kontrako borrokan ekintzaileek egiten dute topo industrialen diruz sortutako Gobernuz Kanpoko Erakundeekin ere, eztabaidak eta ekintzak katramilatzen ahalegintzen direnekin. Beste tresna klasiko bat da Robert Moore bezalako espioiak mugimenduetan infiltratzea, lobbyek orain K2 Intelligence bezalako segurtasun enpresen bitartekaritzarekin disimulu handiagoz lortzen dutena.\nMooreri K2 Intelligencek emandako enkarguaren pagatzailea Nurman Omarov kazakhstandarra, Krisotiloaren Nazioarteko Elkartearen (ICA ingelesezko sigletan) zuzendaritzakoa da. Izen neutro horrek estaltzen du amiantoaren munduko patronala. Errusia, Txina eta Brasilekin batera Kazakhstan da munduko ekoizle nagusia, eta debekuaren kontrako gurutzadan bidaide dituzte AEBak, Kanada eta beste herrialde askotako industrialak ere.\nZientziak eta esperientziak amiantoaren hilkortasunaz erakutsi digutena gezurtatzen diru asko darabilte, adibidez No Crysotile Ban (Krisotiloa Ez Debekatu) bezalako webguneen bitartez. Errusian eta beste askotan amiantoaren arriskuaz kasik inork ez hitz egitea lortu dute. Bitartean, mesoteliomak ugarituz doaz munduan.\nKanal hauetan artxibatua: Amiantoa | Herri mugimenduak | Erresuma Batua | Espioitza


Aitor Miguel «PPk FCCrekin egin zuen kudeaketa dela eta lehioak ireki eta alfonbrak altxatu behar dira» – Alternatiba\nAlternatibako kide eta EH Bildu Gasteizko zinegotzi Aitor Miguelek, 2013 eta 2015 arteko, garbiketa-kontratuaren luzapenaren garaiko txostenak igorri ditu Estatuko Kontu Auzitegiari.\nEH Bildu Gasteiz-ek hilabeteak daramatza kontu-ikuskaritza bat aldarrikatuz, baina PP-EAJren ezezkoaren aurrean, talde soberanistak konpromisoa hartu du Gasteizko Udaleko leihoak irekitzeko eta alfonbrak altxatzeko.\nAitor Miguel: “PPk FCCrekin egin zuen kudeaketa dela eta lehioak ireki eta alfonbrak altxatu behar dira. Maroto alkatea zenean, 2013 eta 2015aren artekoan, aurreko garbiketa-kontratuaren luzatu zenean, bi kamioien erosketa batean eta beste bi ibilgailuen alokairuan, 370.000 euro baino gehiagoko gainkostua ordaindu zelakoan Estatuko Kontu Auzitegiak ikertu beharko du”\n“Salaketa publikoa jada egin genuen. Kamioi berberak 2005an, FCCk kontratua eskuratzeko egin zuen eskaintzan, 155.550 euroko balioa zuen, PPk kontratu hori amaitzean berriz 332.786 euro ordaindu zituen, hau da, bikoitza baino gehiago. Ibilgailu horiek erosi eta hilabete batzuen ondoren FCC-GMSM-ek kamioi berbera 176.289 eurotan baloratu zuen. Beste behin prezioaren ordainketa bikoitza adierazten da”, salatu du EH Bildu Gasteizko zinegotziak, Aitor Miguelek.\nLeticia Comeronek (PP) bere burua defendatzeko eta kamioien prezioa 332.786 eurokoa zela argudiatzeko gas-ibilgailua zirela eta xasisa eta pisaketa sendotuta zutela jarri zituen mahai gainean .Argudio hutsalak, eskaini zirenak berdintsuak direlako eta prezio erdian gainera.\n“374.000 euro balizko gainkostu baten aurrean gaude. Informazio ofizial guztia behin pilatuta Estatuko Kontu Auzitegira bidali dugu, Maroto eta Comeron-ek FCCren kontratuaren kudeaketaren inguruan Auzitegiak irekita duen ikerketan eransteko”, adierazi du Aitor Miguelek.\nEH Bilduren ustez balizko iruzurra argitzeko dagoen berme bakarra Udaleko kontu-ikuskaritza egitean datzan (Badalona eta Bartzelonan egin zen bezala), EAJ-PSE eta PPk behin eta berriz ukatu dutena.\nAraba Berria EHBildu


2018 Uztailak 03\nHainbat erakundek diru-laguntzak ematen dituzte euskara ikasteagatik. Ondorengo lerroetan duzue informazioa laburbilduta:\n1. EUSKO JAURLARITZA\nMailaren bat egiaztatuz gero, ikasleek diru-laguntzak eskura ditzakete. Begiratu hemen informazioa osatua.\n2. BIZKAIKO FORU ALDUNDIA:\nEuskara Eskura Txartela pertsonala da eta onuradunak berak bakarrik erabil dezake. Euskara ikasten duten bizkaitarrak izan daitezke onuradun, baldin eta 2016-2017 ikasturteko bigarren deialdian edo 2017-2018 ikasturteko lehenengo deialdian A1, A2 edo B1\neuskara-mailetako bat gainditu badute; hala, deskontu-bonua izango dute hurrengo ikasturterako.\nBegiratu bono deskontuen informazio osatua.\nARABAKO FORU ALDUNDIA:\nEgun hauetan iragarri ditu. Beken xedea da 18 urtetik gorako helduen euskalduntzea sustatzea, betiere Araban eta Trebiñon erroldaratuta badaude eta 2018-2019 ikasturtean Arabako euskaltegietan matrikulatzen badira. Izena emateko epea 2018ko irailaren 28an amaitu da. Informazio osoa hemen\nUdal askok diru-laguntzak eskaintzen dituzte euskara ikasteagatik. Udalerri bakoitzeko informazioa dago webguneko “aurkitu zure euskaltegia” atalean. Bestela, zure euskaltegi edo Udalean galdetu.\nNafartarrek, esate baterako, hemen jaso ahal dute Udal erakundeek ematen dituzten diru-laguntzen informazioa.\n5. LANBIDE-HABE hitzarmena: langabe daudenentzako doako euskara eskolak.\nAKORDIOA, kudeaketa-aginduari buruzkoa, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuaren eta Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundearen (HABE) artekoa, hizkuntza-gaikuntzako euskarazko ikastaroak egiteko dena, Lanbidek antolatutako prestakuntza-ekintzetan parte hartzen duten langabeei zuzendua. Informazio gehiago.\n6.ERTZAINTZA-HABE hitzarmena. Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak eta Segurtasun Sailak hitzarmen bat sinatu dute euskararen ikaskuntza doakoa izan dadin Ertzaintzan. Informazioa.\nIRAILEAN, EUSKARA ESKOLA BAT DOAN JASO NAHI?\nIrailaren 17an, ate irekiak AEKren euskaltegietan. Eskolak A1 (0tik abiatzen bazara) eta A2 (A1 maila edukita) mailetakoak izango dira. Apunta zaitez!\nPraktikatu zerbitzuaren erabiltzaileak, pozik\nAEKren Praktikatu zerbitzuak inkesta egin du bukatzear den ikasturtean mintzapraktika egitasmoetan parte hartu duten kideen artean, eta nabarmentzekoa da % 89,1ek oso ondo edo bikain baloratu duela...


'Arraun The Basque's World' udako argazki-hizki lehiaketa 2020 - Kulturklik\n"Arraun The Basque's World" udako argazki-hizki lehiaketa 2020\nVitoria-Gasteiz 2020(e)ko ekainaren 20(e)tik 2020(e)ko irailaren 20(e)ra\nAbian da seigarren urtez "Arraun The Basque's World" udako argazki-hizki lehiaketa. Pandemia dela-eta, aurten Euskal Herri inguruetara ekarri dugu lehiaketa, eta hortik izen aldaketa ere ("Gasteiztarrak Arraun The World" zen aurreko urteetan). Horregatik, gure proposamena 2020ko udan Euskal Herrian zehar eginiko argazki eta hitzen bitartez gure herria nolakoa den kontatzea izango da.\n"Arraun The Basque's World"udako argazki-hizki lehiaketa 2020ko ekainaren 20tik irailaren 20ra bitartean egongo da irekita, biak barne. 5 argazkidun argazki-sorta aurkeztu behar da 4 gairen inguruan, eta horrekin batera, argazkiek islatzen dutenaren azalpen laburra bidali behar da oihaneder@oihaneder.eus helbidera. 18 urtetik gorako pertsonei zuzenduta dago lehiaketa.\n1.000-1.500 karaktere arteko azalpen testua bidali beharko da: istorioa, poema, narrazioa, kronika, ipuina...\nLeku argazkiak: ondare arkitektonikoa, herriak, eraikin esanguratsuak...\nNatura argazkiak: mendiak, hondartzak, errekak, paisaiak...\nGiza eta eme argazkiak: erretratoak, pertsonaiak, ofizioak...\nKultur adierazpideen argazkiak: ohiturak, jaiak, ikuskizunak...\nArgazki-hizki lehiaketara aurkeztutako lanen artean lau argazki-sorta sarituko dira, gai bakoitzeko bana. Saritutako lanen egileek nekazal-etxe batean bi gau eta gosariez gozatzeko aukera izango dute.\nData 2020(e)ko ekainaren 20(e)tik 2020(e)ko irailaren 20(e)ra


Gazteek kirol arloan euskaraz gehiago egiteko gakoak identifikatu dira “D ereduko kirola” proiektuan\nHiru urtez ikerketa esperimentala egin da Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako bost kirol-klubetan. 10 eta 16 urte arteko kirolari gazteen eta haien entrenatzaileen hizkuntza-portaerak eta bizipenak hurbiletik ezagutzeko aukera eman du proiektuak. Soziolinguistika Klusterraren proiektua izan da, eta lankidetzan garatu da UPV/EHUko ikerlariekin, Urtxintxarekin eta Euskaltzaleen Topagunearekin. Gipuzkoako Foru Aldundiak zein Eusko Jaurlaritzak proiektua babestu dute eta zuzeneko partaidetza izan dute.\nRead more about Gazteek kirol arloan euskaraz gehiago egiteko gakoak identifikatu dira “D ereduko kirola” proiektuan\nSOZIOLINGUISTIKA KLUSTERRAREN XV. BATZAR OROKORRA\n2019ko martxoaren 28a, osteguna.\nMartin Ugalde Kultur Parkea, Andoain\nRead more about SOZIOLINGUISTIKA KLUSTERRAREN XV. BATZAR OROKORRA\nMaria-Jose Azurmendik jaso du Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona Saria\nEuskal soziolinguistikaren garapena aitortu eta eskertu dio, horrela, Eusko Ikaskuntzak, martxoaren 13an Donostiako Miramar Jauregian ospaturiko ekitaldian. Bertan, Itsaso Olaizolak eta Belen Urangak egin diote eskaintza hitzak.\nRead more about Maria-Jose Azurmendik jaso du Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona Saria\nEHUren Donostiako bi fakultatetan erabilera neurketak eta beste ekimen batzuk\nHizkuntza normalizazio prozesuan gazteak giltzarri. Donostiako Udala, Euskal Herriko Unibertsitatea eta Soziolinguistika Klusterra hezkuntzaren esparruan eta gazteen artean euskararen erabilera soziala bultzatzeko elkarlanean\nRead more about EHUren Donostiako bi fakultatetan erabilera neurketak eta beste ekimen batzuk\nEuskaraldiaren ikerketarako hirugarren galde-sorta betetzeko epea zabaldu da\nAzken galde-sorta hau aurreko biak (Euskaraldiaren aurretik eta ondoren) bete zituztenek bete beharrekoa da.Soziolinguistika Klusterra Euskaraldiaren eragina eta ondorioak aztertzen ari da lan honen bidez. Uda osterako espero dira ikerketaren emaitzak eta hainbat gune eskainiko dira hauek aurkeztu eta interpretatzeko.\nRead more about Euskaraldiaren ikerketarako hirugarren galde-sorta betetzeko epea zabaldu da\nMintegia Galesen: gazteen artean hizkuntza gutxituak sustatzeko ekimenen ebaluazioa\nOtsailaren 25 eta 26an Cardiffeko Urdd Centre gunean gazteen artean hizkuntza gutxituen erabilera sustatzeko egitasmoen ebaluazioari buruzko mintegia egin zen, Aberystwyth-eko Unibertsitateak, Wiserd eta Galeseko Gizarte eta Politikarako Zentroak antolatuta. Nagusiki Gales, Eskozia eta Irlandako ikerlari eta profesionalei zuzendutako lantegian, ebaluazioari buruzko eztabaida eta hausnarketa egin da.\nRead more about Mintegia Galesen: gazteen artean hizkuntza gutxituak sustatzeko ekimenen ebaluazioa\nHizkuntza Berrikuntzarako Laborategi Kooperatiboa\nGipuzkoako Foru Aldundiaren Etorkizuna Eraikiz egitasmoaren barruan garatzen dihardute proiektua elkarlanean Elhuyarrek, Emunek, Langunek eta Soziolinguistika Klusterrak\nRead more about Hizkuntza Berrikuntzarako Laborategi Kooperatiboa\nBig data eta soziolinguistika ikerketaren inguruko mintegia\nSoziolinguistika Klusterreko bulego teknikoak urtean zehar egin ohi dituen barne-mintegien programaren baitan, Big data eta soziolinguistika ikerketaren inguruko saioa egin zen otsailaren 7an. Jordi Morales i Gras EHUko ikerlari eta Big data aholkularia izan zen mintegiaren gidaria.\nLau orduko saioan big dataren inguruko oinarrizko kontzeptuak eta sare sozialen azterketari buruzko zenbait ideia ezagutzeko aukera izan zen. Gainera, teknika hauek soziolinguistika ikerketan izan ditzaketen aplikazioen inguruan ere jardun zuten parte hartzaileek.\nRead more about Big data eta soziolinguistika ikerketaren inguruko mintegia\nGramatikaren Irakaskuntzari buruzko III. Nazioarteko Kongresua (Congram) Bartzelonan\nPasa den urtarrileko 23, 24 eta 25ean Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Hezkuntza Zientzien Fakultatean egin zen Gramatikaren Irakaskuntzari buruzko II. Nazioarteko Kongresua. Soziolinguistika Klusterreko Olatz Bengoetxeak eta Euskal Herriko Unibertsitateko Leire Diaz De Gereñu eta Ibon Manterolak panela aurkeztu dute "Gramática del oral en materiales didácticos destinados a la enseñanza de la lengua vasca como L2" izenburuarekin.\nRead more about Gramatikaren Irakaskuntzari buruzko III. Nazioarteko Kongresua (Congram) Bartzelonan\nAurkezpena irakasleen prestakuntzari buruzko Gasteizko nazioarteko mintegian\n“Hizkuntza gutxituen irakasleen prestakuntza: Ahozko hizkuntza irakasteko trebetasunak eta baliabideak Teacher Training on Teaching Minority Language Oral Skills” mintegia egin zen Gasteizen pasa den urtarrilaren 18an. Euskal Herriko Unibertsitatea, Munduko Hizkuntza Ondarearen UNESCO Katedra eta ELEBILAB ikerketa taldeko kideek hizkuntza gutxituetako irakasleen prestakuntzaz hausnarketa egiteko gunea izan zen.\nRead more about Aurkezpena irakasleen prestakuntzari buruzko Gasteizko nazioarteko mintegian\nTweets por @slklusterra


Ostegunean Oreretako Zintzilik Irrati Libreak grebarekin bat egin du. Ohiko programazioa egin beharrean 2 albistegi berezi egingo ditugu: Lehenego albistegi […]Jarraitu irakurtzen[…]\nGrebarako deia egin du eskualdeko ezker abertzaleak\nOarsoaldeko ezker abertzaleak ostegunerako deitutako greba orokorrarekin bat egin du. Astelehen arratsaldean ELA, LAB, EHNE, STEE-EILAS, ESK eta HIRU sindikatuek […]Jarraitu irakurtzen[…]\nGrebarako deialdia egin dute Oarsoaldeko LAB eta ELA sindikatuek\nGaur goizean Oreretako Herriko plazan ELAk eta LABek greban parte hartzeko deia egin dute. Maitzaren 21erako greba deialdia luzatu diote […]Jarraitu irakurtzen[…]\nPresoen eskubideen aldeko lanuzteak\nMilaka lagunek bat egin zuten atzo Etxerat-ek presoen alde deitutako lanuztearekin. Zintzilik irratiko arranoa elkarretaretze ezberdinetan egon zen eta bertan […]Jarraitu irakurtzen[…]\nOtsailak 23ko lanuzterako deia\nOarsoaldeko Amnistiaren Aldeko Mugimenduko kideek eta eskualdeko presoen senideek asteazken iluntzean egin zuten prentsaurrekoa Oreretan. Ostiralerako ordubeteko lanuztera eta larunbatean […]Jarraitu irakurtzen[…]\nPresoen aldeko gose grebak aurrera darrai\nAurreko berrietan kontatu dugun bezala Amnistiaren Aldeko Mugimendua euskal presoen eskubideen alde Euskal Herrian zehar egiten ari den gose greba […]Jarraitu irakurtzen[…]\nPresoen aldeko gose greba Oreretan. Egitaraua\n– Abenduak 2, larunbata, Informazio banaketa Oiartzungo Alcampon, 11:00etan – Abendua 3, igandea, Kotxe karabana 10:00etan Maisti Lodin. – Abenduak […]Jarraitu irakurtzen[…]\nPresoen aldeko gose greba hasi da Oarsoaldean\nUrriaren 21az geroztik Amnistiaren Aldeko Mugimendua euskal presoen eskubideen alde Euskal Herrian zehar egiten ari den gose greba ibiltaria Oarsoaldera […]Jarraitu irakurtzen[…]


7.000 afganiar inguru preskribatu dira unibertsitatean datorren urtean ikasketak egiteko | Consumer\n7.000 afganiar inguru preskribatu dira unibertsitatean datorren urtean ikasketak egiteko\nOspitaleak berriro zabaldu dira emakumeentzat, eta medikuek berriro ere tratatu ditzakete.\nAfganistango emakumearen egoera aldatzen hasi da pixkanaka. Atzo agertu zen Emakumearen Eskubideen Kongresu-Senatuko Batzorde Mistoan Afganistango (ASDHA) Giza Eskubideen Elkarteko lehendakaria, Mónica Bernabé, eta Kabul hiriburuan izandako aldaketak azaldu zituen, irailaren 11ko atentatuen eta talibanen erorketaren ondoren.\nBernabé-ren arabera, aldaketa nagusietako bat hezkuntza-sisteman gertatu da. Sistema horretara berriro sar daitezke emakumeak, goi-mailako hezkuntzan ez ezik, oinarrizko hezkuntzan ere. Hala, Afganistanen egingo den hurrengo unibertsitate-ikasturtean, ikasgeletan emakumeak izango dira berriro. ASDHAko lehendakariak azaldu zuenez, 7.000 afganiar inguruk eman dute izena goi-mailako ikasketak egiteko, eta 20.000 eskaera egin dituzte guztira.\n“Martxoaren 22an hasi zen ikasturtea, eta bi milioi neska-mutil itzuli ziren eskolara”, esan zuen Bernabék. Nolanahi ere, elkarteak, HAWCA erakunde afganistarrarekin elkarlanean ari denak, hezkuntza-sisteman sartu ezin diren nerabe eta heldu afganiar guztien hezkuntza lantzen jarraituko du, inoiz ez baitute hezkuntzarik jaso.\nOsasun-sisteman ere aldaketak daude, ospitaleak berriro ireki direlako emakumeentzat, eta medikuek berriro tratatu ditzaketelako.\nGauza batzuk ez dira aldatu, burka esaterako. Bernabék adierazi zuenez, afganistango emakumeek ez dute jantzi hori utzi nahi tradiziotzat jotzen dutelako, beren kideek eta senideek eramaten jarraitzen dutelako edo Gobernuaz fidatzen ez direlako, neurri batean Iparraldeko Aliantzako kide fundamentalistek osatzen baitute. Hala, emakumezkoen% 99k burka duela kalkulatzen du.\nBestalde, Bernabék hainbat proposamen egin zituen herrialdea berreraikitzen laguntzeko, duela 20 urte baino gehiagotik gerran baitzegoen. Hala, Afganistanen enbaxada iraunkor bat irekitzeko eskatu zion Gobernuari, oraingoz ordezkari diplomatiko bat besterik ez baitu, eta ordezkari hori Espainiako Europar Batasuneko Lehendakaritzan bakarrik egongo baita. Era berean, Afganistan Espainiako Garapenerako Laguntzan lehentasunezko herrialde gisa sartzea proposatu du.\nIldo beretik, beharrezkotzat jotzen du Espainiak herrialde horretara bideratzen dituen funtsak gehitzea, tokiko GKEen bidez, eta ez Gobernutik Gobernura. Halaber, ezinbestekotzat jotzen dute nazioarteko begirale bat izatea, afganistanen giza eskubideak errespeta daitezen, bereziki emakumeena.\nBestalde, parlamentuko taldeetako bozeramaileek babesa eman zieten herrialdea berreraikitzen lagundu dezaketen eta giza eskubideak, demokrazia eta askatasuna errespetatzen dituzten ekimen guztiei.\nafganistada maila unibertsitate


11 orduz, 11 kantu. Ekainaren 9an, Ikasturterari amaiera emateko aukera paregabea!\nPosted on 2018-06-04 2018-06-05 by Mintzakide Egitasmoa\nMintzakideok! Baietz, gai garela guztion artean, egunean zehar 20 minutu kantuz betetzeko?\nIkasturtea amaitzear dago eta udako taldeei hasiera eman aurretik, azkeneko saio berezi batzuk antolatzen ari gara. Ekainaren 9an EUSKALDUNON BILTOKITIK, “11 ORDUZ 11 KANTU” saioan parte hartzeko gonbitea luzatu digute eta jakina, erronka bezala hartu dugu eta bide batez Solaslagunei eta Hondarribiko Mintzalaguneei zabaldu diegu.\nBakarka, taldeka, karaokean; bikotearekin, familian, lagun artean, koadrilan…….. Berotu ezazue eztarriak, larunbaterako!\nMezu honen bidez bertan kanturen bat abestera eta gurekin batera festan parte hartzera gonbidatu nahi zaitugu. Izena emateko jarraian datorren informazioa bidali behar diguzu:\nEMAN IZENA! (klik hemen)\nEtorri zure mintzapraktika taldearekin ikasturte bukaerako saio berezi honetara eta ezagutu beste mintzapraktika taldeak!!\nEuskaldunon Biltoki. Informazio gehiago\n← MINTZODROMOA. Ekainaren bian San Frantzisko plazan. Etorri gure terrazara!


Farmakamundik Haitiko lana indartu du kolera-agerraldi berri baten ondorioz | Consumer\nFarmakamundik Haitiko lana indartu du kolera-agerraldi berri baten ondorioz\nGKEak 154.000 euro erabiliko ditu edateko ura eta saneamendu sistemak hobetzeko programa baterako, 5.500 pertsona baino gehiagorentzat.\nFarmamundik proiektu berri bati ekin dio Haitin, kolera-epidemiaren biktimekiko prebentzioa eta arreta indartzeko, gaixotasun hori berriro agertu baita Leogane probintziako landa-eremuetan. GKEak 154.000 euro erabiliko ditu edateko ura eta saneamendu sistemak hobetzeko programa baterako. Programa horrek 5.500 lagun baino gehiago bilduko ditu herrialdeko Mendebaldeko Departamentuko hiru landa-komunitatetan: Léogane, Petit-Goâve eta Grand-Goâve.\nEsku-hartze berria Herri Osasuneko Talde (COSALUP) eta Haitiarrentzako Gizarte eta Kultur Mugimendu (MOSCTHA) kontraparteek egin dute, eta osasun arloko oinarrizko arreta eta saneamenduko eta ingurumeneko edateko ura eskuratzeko oinarrizko baldintzak indartzea aurreikusten du. Guztira, 600 familiak jasoko dituzte osasun-laguntza eta botikak, eta ura arazteko PUR sistemak eta edateko ura modu seguruan biltegiratzeko ontziak emango zaizkie 200 familia kaltetu ingururi, eta beste 300 familiak informazioa eta tresnak jasoko dituzte gaixotasunak zabal ez daitezen.\nSei hilabetez, osasun-arloko 60 sustatzaile gaitu eta trebatuko dira, eta horiei lehen sorospenetarako botikinak emango zaizkie. Beste 50 familiari, berriz, komunak eraikiko zaizkie etxeetan, kolera, beherako eritasun edo arnas infekziorik ager ez dadin. Hori guztia, Valentziako Generalitatearen, Garapenerako Nazioarteko Lankidetzarako Extremadurako Agentziaren (AEXCID), Haitiko Kontuko tokiko ekarpenen eta funts pribatuen finantzazioarekin; zehazki, 2010eko hartze-kanpainako gainerako 69.000 euroak, 541 pertsona eta 20 erakunde pribaturen dohaintzetatik 280.000 euro bildu zituenak, nabarmendu zituen erakundeak.\nGaur egun, biztanleen %50ek baino gutxiagok dute edateko ura eskuratzeko aukera, eta etxebizitzen %16k bakarrik dituzte komunak. Hori dela eta, “esku-hartze honek bi arazo nagusi konpondu nahi ditu: egoera soziosanitarioaren narriadura eta oinarrizko saneamendua, bizigarritasuna eta edateko ura suntsitzea”, azaldu zuen Farmamundik.\nEdateko ura eskuratzeko zailtasuna eta hondakin uren tratamendu egokirik eza direla eta, koleraren eragina areagotu egin da 2010eko urrian sortu zenetik. “Orain arte, Mendebaldeko Sailean, 27.165 kolera-kasu tratatu dira guztira (24.663, bost urtetik beherako haurretan), eta horietatik 17.728 ospitaleratzea eskatu dute, eta guztira 329 heriotza izan dira”, azaldu zuen COSALUPeko zuzendari exekutiboak. Garcíak adierazi zuen, halaber, egun dauden osasun komunitarioko sare eta azpiegiturak suntsitzeak eta biztanleriak oinarrizko sendagaietarako sarbide ekonomiko eta geografiko eskasa izateak gaixotasun infekziosoak eta parasitarioak hedatzen laguntzen duela.\nBestalde, Haiti suntsitu zuen lurrikara gertatu eta urte eta erdira egoerak okerrera egin duela ohartarazten du Farmamundik. “Konprometitutako inbertsio gehienak oraindik ez dira zehaztu, eta erakunde humanitarioek egiaztatzen dute nola agortzen diren bildutako funtsak. Haiti jada ez da lehentasunezko gaia, ez agenda politikoarena, ez komunikabideena; horregatik, gizarte zibilari dei egiten diogu kaltetuei laguntza ematen jarraitzen dugun eta Haiti ahaztu ez duten GKEen lana lagun dezan”. Erakundeak Erdialdeko Amerikarako dirua biltzeko fondoa zabalik du: Haitiko Larrialdietarako Kontu Zk.: La Caixa 2100 / 4485 / 95 / 0200021721.\nbotikinak edateko ur Gaixotasun infekziosoak primeros auxilios-eu saneamendu


Mahai jokoan - analisia, paperean argitaratua\nAtala: analisia, paperean argitaratua\nanalisia, paperean argitaratua, 408 hitz\nTestua. ETAk ez du agindu jardun armatua behin betiko utziko duenik, ez du argitu su-etena baldintzarik gabea denik eta ez du berariaz esan alde bakarrekoa denik ere. Baina esan du «konfrontazio armatuaren amaierarekiko» konpromisoa duela, ez dio su-etenari baldintzarik jarri eta, de facto, alde bakarreko su-etena eman egin du, alde bakarrekoa dela aitortu gabe.\nBruselako adierazpenari bete-betean erantzun dio, eta hala aitortu du Brian Currinek. Nazioarteko Harreman Taldeko pertsonalitateak itzaleko lanetik agerikora pasatzeko moduan dira. Gernikako akordioari ere erantzun dio neurri handi batean, baina ez bete-betean: izatez alde bakarrekoa da su-etena, baina beste aldeak egingo duenaren menpe iraungo duen, edo ez, ez du argitu; eta su-etena «jarduera armatua behin-betiko uzteko borondatearen erakusle gisa» ematen duela zehatz-mehatz ez du esaten, baina iparra hori dela adierazten du, konfrontazio armatuaren amaierarekiko konpromisoa agertzen duenez. Ñabardurak ñabardura, Gernikako adierazpenak markatutako arrastoan sartu da ETA. Eta hori zen garrantzitsuena.\nSu-etena orokorra dela ere esan du ETAk, eta horrekin inolako ekintzarik ez duela egingo ondorioztatu du askok; ez duela, alegia, hornitze ekintzarik egingo ezta iraultza zergarik eskatuko ere. Ez dago inon horren ziurtasunik, «orokorra» kontzeptua, hain zuen ere, orokorregia baita. Baina Brian Currinek, sukalde lanetan aritu izanak ematen duen ezagutzatik, hitz hori agertzea «bereziki garrantzitsua» dela esan du, su-etena «guztiz inklusiboa» dela esan nahi duelako.\nKonponbide politikoak elkarrizketa eta negoziazioaren bidez etorri behar duela ere esan du ETAk, eta prozesu horrek zer ezaugarri izan beharko lituzkeen ere bai. Egia da, ez du baldintzarik jartzen; baina ulergarriak dira errezeloak, ez da harritzekoa askok ETAren zaintza asmoaren itzala sumatzea hor, batez ere aurreko prozesuetan erakunde armatuak arlo honetan nola jokatu duen kontuan hartuta. Baina egin daiteke irakurketa positiboagoa: ez du esaten prozesu politikoaren garapenaren mende dagoenik su-etena, eta «prozesu demokratikoaz» dioena bat dator Gernikako akordioaren filosofiarekin, akordio honek hitzez hitz baitio sinatzaileen ustez ezinbestekoa izango dela «elkarrizketarako eta negoziazio politikorako guneak zabaltzea, gatazkaren zioak eta ondorioak osotasunean aztertzeko».\nKontestua. Baina, Jesus Egigurenek ondo dioen bezala, une honetan testua baino garrantzitsuagoa da kontestua. Ezker abertzale barneko iraultza gauzatu egin da. Lizarra-Garaziko eta Loiolako prozesuetan ezinezkoa izan zena, orain gertatu egin da: hau da, aurreko bi prozesuetan ETAren erabakiek baldintzatu zuten ezker abertzale osoa, eta estrategia armatua alde batera utzi behar zela uste zutenek etsi egin zuten, mugimenduaren batasunaren izenean. Oraingoan, alderantziz gertatzen ari da: ezker abertzaleko egitura politikoak, oinarri sozialaren babesarekin, ETA baldintzatu du, jardun armatuarekin jarraitzeko biderik gabe utzi du, oinarri sozialak bukatzeko garaia dela erabaki duelako. Horrek egiten du, egin behar luke, atzeraezin ETAren erabakia.\nanalisia, paperean argitaratua, 465 hitz\nEgon ziur: Ibarretxek eta Zapaterok ez dute dena kontatu. Dudarik gabe, Moncloako prentsaurreko aretoan batak zein besteak eman zituzten azalpenak lehentxeago bilera aretoan gertatutakoaren isla izango ziren, baina neurri batean bakarrik, bi ordu luzeko bileraren zati mamitsuena itzalean geldituko baitzen, horrelakoetan beti gelditu ohi den bezala.\nDakigunagatik, ez du ematen Ibarretxek nahiko lukeen moduko akordioa lortzeko aukerarik dagoenik. Baina, demagun, badaezpada ere. Desadostasun orokorraren barruan martxoko hauteskundeen ondoren gutxieneko batzuetan ados jartzeko aukeraren bati buruz mintzatu izan balira, ez genukeen jakingo. Edo bozen ondoren egoera oso bestelakoa izan daitekeenez aukerak ere bestelakoak izan daitezkeela aitortu izan baliote elkarri, aitortza hori isilpean gordetzekotan egingo zuten. Beraz, aurrerapausorik ez dutela eman jakinarazteak ez du behin-betiko ezer adierazten.\nDena den, mikrofonoen aurrean azaldu dutenari erreparatzen badiogu, lehendik jakina zena gertatu da: Ibarretxek Downing Street-ekoaren moduko konpromisoa hitzartzea proposatu dio Espainiako Gobernuko buruari, eta Gernikako Estatutuaren erreformarako negoziazioa eskaini dio, raca-raca, Zapaterok. Akordioarekin edo akordiorik gabe herri galdeketa egingo duela ziurtatu du Ibarretxek; Estatuaren baimenik ezingo duela egin, Zapaterok.\nIbarretxek lehendik ere baliatutako argudioa plazaratu du, ETArekiko negoziazioa herritarren oroimenean oso gertu dagoela jakitun: «Ulertzen zaila da, ETArekin eta Batasunarekin Euskal Herriaz hitz egin badu, lehendakariarekin hitz egiteari uko egitea». Zertaz hitz egin zuten ez du esan, ezta Zapaterok zer konpromiso hartu zituen ere prozesua ondo bidean zihoanean, baina ziur Ibarretxek ondo jasota dauzkala Oslon hitzartu zituztenak, edo Loiolan mahai gainean izandako paperak, publikoan ez bada pribatuan behintzat esateko Zapaterori, ETArekin hitzartzeko gauza izan bazen, lehendakariarekin hitzartu ezinik ez lukeela izan beharko, joan den ekainean Kongresuko adierazpenean esan zuena datorren urteko inbestiduran berriro esatea horren zaila ez zaiola egin behar.\nEduardo Zaplanak neurri batean arrazoi du, Zapaterok atzo «ordenamendu juridikoaren oroigarriarekin» erantzun zuela nabarmendu duenean. Herri galdeketa egiteko Espainiako Gobernuaren edo Gorteen baimena behar duela gogorarazi dio -beraz, Ibarretxeren egitasmoa ez da berez legez kanpokoa, baimena emanez gero legezkoa bailitzateke-, «egin ezin dena» ez duela egingo ziurtatu du eta, bi gobernuen arteko lankidetzarekin jarraitzeko asmoa duela adieraztean, elkarrizketa horien mugak beti «legaltasuna, Konstituzioa eta Zuzenbide Estatua» izango direla.\nEuskal gatazkari konponbidea emateko Jesus Egigurenek aspaldi proposatutako errezetaren bi osagaietatik bakarrari heldu dio, honenbestez, Zapaterok. Egigurenen errezetan, euskal alderdiek erabakitakoa gauzatzeko legeriak aurreikusitako bideak errespetatuko dituztela hitz eman beharko lukete euskal erabaki esparruaren aldekoek, eta euskal alderdiek hitzartutakoa Madrilgo Gorteetan bere horretan onartuko litzatekeela hitz eman beharko lukete, aldi berean, Espainiako erabaki esparruaren aldekoek. Zapatero, atzo, aurreneko partearekin bakarrik akordatu zen: legalitatea bete beharra. Ez dira beste osagaiari buruz hitz egiteko garaiak, martxoko bozak pasa bitartean behintzat.\nDesadostasunak sakonak dira, baina ez PSOEren eta EAJren harremana erabat garrazteko beste: izan ere, EAJko negoziatzaileentzat, Zapaterok Ibarretxeri emandako ezezko biribila ez da oztopo izan Zapateroren aurrekontu proiektuari babesa agintzeko. Zapateroren ezezkoa hain biribiltzat ez daukaten seinale. Edo, karta joko bakarra Ibarretxerena ez duten seinale. Edo, besterik gabe, politikaren bideak antzemanezinak diren seinale.\nanalisia, paperean argitaratua, 566 hitz\nIgerilekuan ura dagoen ziur jakin gabe egin du murgil Ibarretxek, baina murgil egin du: erabaki eskubidearen gaineko negoziazioa eskaini dio Espainiako Gobernuari, epe zehatza jarrita; galdeketari eguna jarri dio; gizarteari zer galdetu nahi dion zehaztu du; eta gatazkaren konponbiderako prozesuari amaiera urtea jarri dio. Zehaztasuna eskatzen ziotenak ase ditu, behintzat. Eta anbiguotasunez jokatzea nahiago zutenak apur bat larritu, ziurrenik.\nIbarretxe, nolabait esatearren, 2005eko otsailaren lehenera itzuli da. Espainiako Kongresuak Ibarretxeren eta Zapateroren arteko eztabaida argigarriaren ondoren Estatutu Proposamenari ezezko borobila eman zionean Eusko Jaurlaritzako lehendakariak albo batera utzitako estrategiari heldu dio berriro, Espainiako Estatuari gatazka elkarrizketaren bidez konpontzeko bigarren aukera eman nahi balio bezala, berriro konfrontazioan sartu aurretik.\nBide batez, Espainiako Gobernuarekin orain berak negoziatuko duela esaten ari zaio ETAri, erabakitzeko eskubidea helburu. Oslon eta Genevan lortu ez dutena, Moncloako Jauregian lortzen bera saiatuko dela esaten ariko balitzaie bezala. Eusko Jaurlaritzako lehendakaria izateak ematen dion zilegitasunarekin -Downing Street-en adierazpenaren moduko bat lortu beharko lukeela iradoki zuen Egibarrek-, baina hiru herrialdetako gobernuburua izateak lurraldetasunaren ikuspegitik sortzen dizkion mugekin.\nZailtasunak, begi bistakoak dira. Eta faktoreetako asko, Ibarretxeren esku ez egoteaz gain, Eusko Legebiltzarraren eremutik kanpo daude. Ibarretxek arriskatu egin du, zirt edo zart egin behar horretan bi aukera bakarrik jarri baitizkio bere buruari: arrakasta, prozesua bideratzea lortzen badu, edo porrota, horretarako nahikoa babes lortzen ez badu. Eta, oraingoz, ez du.\nLehenengo urratsa egiteko, Espainiako Gobernuarekin ituna hitzartzeko, «nahikoa denbora» badagoela esan du Ibarretxek. Baina Zapatero, legealdiaren bukaeran eta hauteskundeen atarian, tamaina horretako apustu batean nekez sartuko dela badaki lehendakariak. Honenbestez, martxoko hauteskundeen osteko epe laburra geldituko litzateke, Espainiako gobernuburuaren inbestiduraren garaia alegia, Gasteizen eta Madrilen arteko akordioa hitzartzeko.\nEsan gabe doa PPk agintea berreskuratuko balu akordiorik gabeko kontsultaren aukera baino ez litzatekeela geldituko, konfrontazioarena alegia. PSOEk aginteari eutsiz gero ere, Zapaterok EAJren babesa behar izateak honen jarreran eragina izan dezakeela kontuan hartuta ere, oso zaila izaten jarraituko luke Ibarretxek helburutzat jarri duen ituna lortzeak, erabaki eskubidearen gaineko itunaren helburuari eutsiz gero behintzat, Estatutu erreformarako ituna baztertuta. PSOE urte hauetan guztiotan argi eta garbi erakutsi baitu erabaki eskubideari dagokionez joko arauak aldatzeko prest ez dagoela, baina bai Estatutuen erreformaz negoziatzeko. Atzo Patxi Lopezek mahai gainean jarritako proposamenak ere Estatutuaren erreforma hutsaren kutsua zuen: akordio zabala, Espainiako Gorteen oniritzia, erreferenduma.\nBadirudi Zapaterorekin akordioa lortzea ia ezinezkoa dela jakinda marraztu duela estrategia Ibarretxek, PSOEk (edo PPk) negoziazio aukerari ezezkoa erantzun diola erakutsi ondoren ekin ahal izateko konfrontazioari, akordiorik gabeko kontsultarekin. Hipotesi horretan, PSE-EEk nekez emango dio babesa desblokeorako kontsultari, ETAk egiten duena egiten duela ere egin egingo litzatekeen galdeketari.\nEzker abertzaleak izango luke berriro giltza, EHAKren bederatzi parlamentarioekin hirukoaren (gehi Aralar) eta PSE-PPren blokeen arteko berdinketa hausteko gaitasuna berak baitu. Baina kontsulta bera eta ondorengo prozesua hiru herrialderen eremura mugatuta nekez babestuko du ezker abertzaleak Ibarretxeren apustua, aurrerago lurraldetasunaren auziari aterabideren bat emango liokeen egitasmo baten abiapuntu ez bada behintzat. Eta galdeketan ETAri Espainiako Gobernuarekin bake prozesua abiatu ahal izateko aurrez indarkeria baztertzeko eskatzea ere eragozpen gaindiezina izan daiteke, ondorengo ibilbide politikoari buruzko aurrez adostasuna lortu gabe behintzat.\nHonenbestez, ez Zapateroren ez ezker abertzalearen sostengua lortzen ez badu, Ibarretxeren ekimena datorren ekainean buka daiteke eta, ondorioz, Ibarretxe bera ere bai.\nBaina, dela Zapaterorekin akordioa hitzartu duelako, dela ezker abertzaleak bere botoekin kontsulta egitea ahalbidetzen duelako, Ibarretxeren ibilbide orriak datorren ekaineko osoko bilkura onik gainditzen baldin badu eta, beraz, urriaren 25eko larunbateraino bizirik ailegatzen baldin bada, orduan bai, euskal gatazka politikoa aro politiko berrian sar daiteke, eta prozesuaren erlojua martxan jarri, berriro.\nanalisia, paperean argitaratua (26)*


Gu, Erebuseko marinelak | Mundua | Naiz\n2021 URT. 10 - 07:35h\nKORONABIRUSAREN KRISIA - NOLA IRITSI GARA HONAINO? (VIII)\nArtikoak Erebus ontzia irentsi zuen 1847an, orduan igaroezina zen Ipar Mendebaldeko bidearen bila zebilela. Poloa urtzearekin batera azaleratu zen bere eskeletoa 2014an.\nBidaia hau gaur bukatzen da, eta zorrak kitatzeko garaia heldu da. Mikrobioak gauza ona ere badirela azalduko genuela esan genuen aurreko batean. Horrela uste du behintzat Felix gazteak. Ez dugu bere abizena ezagutzen, baina bai bere istorioa: erretinoblastoma izeneko minbizi batengatik begi bat galdu ostean, bi urte ere ez zituela, Bartzelonara iritsi zen tratamendu esperimental bat probatzera. Sant Joan de Deu ospitalean genetikoki eraldatutako birus bat txertatu zioten, zelula kantzerigenoak eraso zitzan, eta bi urte geroago, ikusmenari eutsi dio, eta ez da geratzen minbiziaren aztarnarik.\nDuela mende bat sortu zen ideia ero hau: birusak gaixotasunak menderatzeko erabil daitezke. Disenteria ikertzen zuenean, Felix d’Herelle mediku kanadarrak izan zuen burutazioa, Shigella bakterioa erasotzen duten birus batzuk antzeman zituenean. Antzeman baino, euren existentzia susmatu zuen, eta izena jarri zien: bakteriofagoak. Beti bezala, ideiaren kontrako ahotsak altxatu ziren –Jules Bordet Nobel sariduna da aipagarriena–, baina bi hamarkada geroago, 1940an, mikroskopio batek baieztatu zuen d’Herellen teoria: bakterioak jaten dituzten birusak, gaur egun fago deitzen direnak, existitzen dira.\nOrdutik, fagoak sendagai moduan erabiltzeak polemika biziak piztu ditu sendagileen eta ikerlarien artean. Hamarkadetan, eztabaida bigarren maila batean egon da, bakterioekin akabatzeko antibiotikoak nahikoa zirela uste izan baita denbora luzean. Antibiotikoen gehiegizko erabilerak, ordea, bakterio erresistenteak garatzea ahalbidetu du, antibiotikoen erabilgarritasuna ezbaian jarriz. Ez harritu, beraz, etorkizunean fagoei buruz gehiago entzuten hasten bagara.\nEz hori bakarrik; azken urteetan itsasoan dauden fago andanen berri izaten hasi garen neurrian, ozeanoen orekan duten paperaz jabetzen hasi dira zientzialariak. Ozeanoena, eta planeta osoarena. Lurrean egiten den fotosintesiaren %10 jatorri birikoa duten geneek egiten dutela kalkulatzen da. Carl Zimmer dibulgatzaileak grafikoki azaltzen du: «Har ezazu arnasa hamar aldiz, eta eskerrak eman, arnasaldietako batengatik, birus bati».\nEsker on gehiago zor dizkiegu birusei eta beste patogenoei, William Hamilton biologo ebolutiboak arrazoia baldin badauka behintzat: giza espeziearen ugalketa sexuala patogenoei zor diegula proposatu zuen 70eko hamarkadan. Baieztapenak azalpena eskatzen du. Bizitzaren hastapenetan, izaki bizidunak modu asexualean ugaltzen ziren, klonazioaren bidez, adibidez. Bada, zerk bultzatu zituen animalia batzuk sexu bidezko ugalketa hobestera? Berez, teorikoki, klonazioa bide seguru eta efektiboagoa da ugalketa bermatzeko, norberak bere buruarekin aski duelako beste izaki bat sortzeko.\nWilliam Hamiltonek modelo informatiko bat prestatu zuen fikziozko bi komunitaterekin: biek ezaugarri berberak zituzten, ugalketa sistema salbu. Aukera guztietan, ugalketa asexuala gailentzen zen. Nola azaldu, orduan, sexuala inposatu izana? Biologoak badauka hipotesi bat: patogenoak. Klonazioarekin, izaki batek besteari bere geneen %100 pasatzen dizkio, eta horrek patogeno bati aukera infinituak ematen dizkio mutatzen joan eta izaki horri nola erasan “ikasteko”. Behin ikasita, izaki horien ondorengoei ere eraso egin ahalko die, genetikoki igualak baitira. Bide sexualarekin, ordea, ugaltzaile bakoitzak uko egiten dio bere geneen erdiari, baina, trukean, genetikoki desberdina den izaki bat sortzen da, patogenoei gauzak zailago jarriko dizkiena, eta hortaz, bizirauteko aukera handiagoak dituena. Hamiltonek arrazoia balu, patogenoei eskertu beharko genieke, beraz, sexua. Auskalo.\nMiraria desegin da\nPixkanaka-pixkanaka ikasi dugu birusak –eta bakterioen edo onddoen moduko beste patogeno potentzial batzuk– ez direla beti kaltegarriak. Are, bizitza ezagutzen dugun moduan posible egiten laguntzen dute sarri. Hori aurkitu duen komunitate zientifikoak lortu du, azken mende eta erdian, historikoki gizakia kolpatu duten hainbat eta hainbat patogeno kontrolatzea, besteak beste, baztanga, elgorria, izurria eta kolera. Denbora tarte horretan giza espeziearen bizi itxaropena bikoiztu baino gehiago egin da, eta hori, neurri handi batean, gaitz infekziosoen kontrolak ahalbidetu du.\nAurrerapausoak hain handiak izan dira, ezen Macfarlane Burnet biologo, mediku eta Nobel saridunak iragarri baitzuen, 1951n, gaitz infekziosoak desagertu egingo zirela ia: «Bizitza komunitarioan faktore esanguratsu bat izateari utziko diote». Gauza interesgarri asko egin zituen Burnet zelebreak –edozer gauzari buruz zeukan iritzia–, baina etorkizuna iragartzea ez zen horietako bat izan.\nAzken hamarkadotan gaitz infekziosoen arriskua handitzen joan da esponentzialki, bukatu berri den 2020 honetan muturrean eztanda egin digun arte. Pandemien aroan sartu ote gara? Orriotan saiatu gara azken egunotan nola gertatu den azaltzen. Gauza asko kanpoan geratu dira, halabeharrez, baina funtsezko hariei tira diegu. Egia da tradizionalki giza espeziea kolpatu duten patogenoak kontrolpean dauzkagula, baina munduko azken izkina ere ustiatzera eraman gaituzten indarrek zoonosi berriak gertatzeko aukerak biderkatu dituzte. Patogeno berriontzat autobideak dira gure mundu globalizatu honetako konexio azkarrak, eta gizakien beste obra batzuek –besteak beste, abeltzaintza intentsiboak, bioaniztasunaren galerak eta aldaketa klimatikoak– zoonosi horiek garatu, hedatu eta gero eta arriskutsuago bihurtzea ahalbidetu dute. Era berean, XIX. mendean kolerarekin gertatu bezala, globalki hazi diren desorekek bidea errazten diete gaitz infekziosoei, bereziki zerbitzu publikoak ahuldu diren garaiotan.\nBide paralelo batean, zientziak bizi izan dituen aurrerapausoak itzelak izan dira. Urtea bete baino lehen koronabirusaren kontrako txertoa sortzea gauza txundigarria da, benetan handia. Zientziak atakatik nola edo hala ateratzeko bideak erakusten dizkigu, baina horretarako, jakina, ezagutza zientifikoak esaten digunari erreparatu behar diogu. Eta gordinki formulatuta, zientziak esaten digu sistema kapitalistaren oinarria –etengabeko hazkunde ekonomikoa– eta gizakion etorkizuna bateraezinak direla. Hain sinple eta hain argi.\nArtiko urtu batean noraezean\nErebusera itzuliko ginela ere esan genuen. Kontakizun hau belaontziaren barruan hasi genuen, 1842. urteari ongi etorria ematen Antartikako izotzean. Esplorazioaren urrezko aroa zen; britainiarren inperialismoarena bezala. Union Jack banderapean hedatu ziren merkataritza librea eta industrializazioa, landa eremuko exodoa eta langile klasearen sorrera, erregai fosilen energia eta globalizazioa. Indar horiek sortu zuten mundu baten oinordekoak gara.\nAntartikara bidaia arrakastatsua amaituta, indar horiek munduko beste muturrera eraman zuten Erebus, zirkulu polar artikora, ordukoan sir John Franklin kapitainak gidatuta. Espedizio berriaren helburua Ipar Mendebaldeko bidea topatzea zen, esplorazioaren izenean, eta, jakina, merkataritzaren mesedetan. Panamako kanalari 70 urte falta zitzaizkion oraindik, eta Asia eta Europa lot zitzakeen edozein bide berri sari preziatua zen. Oraingoan, ordea, ez zen hain erraza izango. Franklin 60 urte betetzear zen ordurako, eta ospe handiko esploratzailea zen. 1918an, Artikoko zona ezezagunak kartografiatu zituen lehendabiziko aldiz, nahiz eta ospea beste pasarte batek eman zion: izotzetan harrapatuta, larruzko oinetakoak jan behar izan zituen «sabela indartzeko», berak idatzi zuenaren arabera. Eta horrela ezagutu zuten urte luzez: bere botak jan zituen gizona bezala. Mende laurden bat geroago, ordea, bere botek ere ez zuten salbatu. Erebus eta Terror itsasontzietan banatuta, 134 pertsonako espedizioa 1845eko maiatzaren 19an atera zen Greenhithetik, Ingalaterran. Bakarra ere ez zen etxera bueltatu. Ontzi garaiezin haiek, kontinente antartikoko lurra begiztatu zuten lehendabizikoak, 1842. urteari ongietorri alai eta kezkagabe hura eman ziotenak, lurrak irentsi balitu bezala desagertu ziren urte gutxi batzuen buruan betiko.\nBi belaontzien eta haien tripulazioaren patua esplorazioaren argitu gabeko misterio handienetakoa izan da mende eta erdian. Hamaika espediziok bilatu zituzten lehenengo urteetan. Gero, tarteka interesa berpiztu eta bilaketa berriak martxan jarri arren, Erebus eta Terror ontziek desagertuta jarraitzen zuten XXI. mende hasieran. 2008an, Kanadako Parke Nazionalen Erakundeak bilaketa berri bat abiatu zuen. Historia guztia errepasatu, inuiten ahozko memoriatik apunteak hartu, eta, teknologia berriek lagunduta, martxan jarri ziren. Lehenengo sei urteetan ez zuten ezer lortu, baina 2014an, Ryan Harris arkeologoak topatu zuen azkenean sonarrean bilatzen zuen irudia: Erebus bere horretan zegoen, metro gutxi batzuk urperatuta, Wilton and Crampton badian, Ipar Mendebaldeko bidea topatzetik urrun.\nNeurri handi batean, Erebus harrapatu zuen izotza urtu izanak ahalbidetu du, mende eta erdi geroago ontziaren arrastoak topatzea. Hortxe, agian, paradoxa: Erebus Artikora bidali zuten indarrek lortu dute azkenean espedizio haren helburua; Ipar Mendebaldeko bidea irekitzea. Gaur egun gero eta errazagoa da, aldaketa klimatikoa medio, Atlantikoa eta Pazifikoa iparraldetik lotzea; bide komertziala errealitate izanen da hemendik gutxira. Hori lortzeko prezioa Artikoa urtzea izan da, eta eskupekoa, Erebusaren eskeleto gordina, urpetik galdetzen diguna: benetan merezi izan al du?\nJakina ezetz, baina nahiago dugu gorpu horrekin ez ikusiarena egin; gu ederki geunden 1842ko Urtezaharretako Erebus haren gainera igota, jai giroan, etorkizuna bere kabuz konponduko den zerbait dela pentsatzen. Baina ordukoek ez bezala, guk badakigu nola bukatzen den bidaia hau.\nOharra: Inor despistatu ez dadin, eta ez diren tituluak ezar ez ditzan, kontaketa honetako istorio gehienak –hilabeteotan irakurritako eta egindako elkarrizketa eta artikuluez gain– liburu sorta batetik datoz. Esanguratsuenak (denak gaztelerara itzulita daude): Laura Spinneyren “Pale Rider: The Spanish Flu of 1918 and How it Changed the World” (2017), Sonia Shahren “Pandemic” (2016), David Quammenen “Spillover” (2012), Karl Zimmeren “A Planet of Viruses” (2011), Paul de Kruifen “Microbe hunters” (1926), Adam Kucharskiren “The Rules of Contagion” (2020) eta Michael Palinen“Erebus, The Story of a Ship” (2019).


Nerea Ibarzabal eta Etxahun Lekue Arantzazun\nArantzazuko Bildu Kultur Batzordeak, sanmartinetako IX. bertso afaria antolatu dau zemendiaren 8rako. Afaria, 21:00etan izango da Arantzazuko Herriko Tabernan eta Nerea Ibarzabal eta Etxahun Lekue bertsolariak kantauko dabez bertsoak.\nAfarirako txartelak Arantzazuko Herriko Tabernan, Montero tabernan eta Igorreko Herriko Tabernan erosi daitekez hilaren 6ra arte, 20 euroko prezioan.\nNerea Ibarzabal Salegi (Markina-Xemein, 1994) kazetaria da. 12 urtegaz hasi zan bertsotan. Lea-Artibaiko Txapelketan 2012an kantau eban lehenengo aldiz, eta 2014an txapelduna izan zan. 2016ko Bizkaiko Txapelketako finalista izan zan eta 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu eban. 2018an, Bizkaiko Bertsolari Txapelketan botatako bertso bat biral bihurtu zan, Berri Txarrak-en abesti baten musikea erabili eban bertso horretan.\nEtxahun Lekue Etxebarria (Larrabetzu, 1979) bertso irakaslea da. Magisteritza ikasketak ditu eta bertso irakasle lanetan ibili da hezkuntza arautuan. 9 edo10 urtegaz hasi zan bertso-eskolan. Larrabetzuko Itallen bertso-eskolako kidea da. Eskolarteko eta gazte sariketetatik pasata, 2002tik hasita Bizkaiko Txapelketako final guztietan egon da eta 2016an txapela eskuratu eban. 2005, 2009, 2013 eta 2017 urteetako Txapelketa Nagusietan finalaurrekoetara heldu zan.


topic_facet:"Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Ekipamendu eta instalazio termikoak (Modulua)" topic_facet:"Instalazioak muntatzeko prozesuak (Modulua)" topic_facet:"Energia eta ura (Lanbide Arloa)"\nProposatutako gaia: Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Ekipamendu eta instalazio termikoak (Modulua) Proposatutako gaia: Instalazioak muntatzeko prozesuak (Modulua) Proposatutako gaia: Energia eta ura (Lanbide Arloa)\nEkipamendu eta instalazio termikoak (Modulua) 4 Energi eraginkortasuna eta eguzki energia termikoa (Heziketa zikloa). Goi maila Energia eta ura (Lanbide Arloa) 4 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 4 Instalazio termiko eta fluidodunen mantentzea (Heziketa zikloa). Goi maila Gehiago ... 4 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) Instalazioak muntatzeko prozesuak (Modulua) 4 Instalazioen irudikapen grafikoa (Modulua) 4 Interpretazio grafikoa (Modulua) 4 Lanbide Heziketa 4 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 4 Metal-eraikuntzak (Heziketa Zikloa). Goi maila 3 Fabrikazio-teknikak (Modulua) 3 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 3 Metal Eraikuntzen Irudikapena (Modulua) 3 Soldadura eta galdaragintza (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Fabrikazio mekanikoko diseinua (Heziketa zikloa). Goi maila 1 Fabrikazio mekanikoko irudikapen grafikoa (Modulua) 1 Makineriako Irudikapen Grafikoa (Modulua) 1 Metal Eraikuntzen Proiektuen Garapena (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Edurne Arrizibita: «Bigarren Zabalgunera gehiago joan behar dugu» | Bizigiro | Berria\nATZEKOZ AURRERA. Edurne Arrizibita. Euskaltzalea\n«Bigarren Zabalgunera gehiago joan behar dugu»\nEuskaratik eta euskaraz. Hala aritzen da Arrizibita urte osoan, eta, noski, sanferminetan ere bai. Maite du bestetan feminismoan aurrera egindako urratsak. Aurten gogotsu hartu ditu sanferminak.\nEuskaldunen topaleku izaten da Iruñeko Zaldiko Maldiko sanferminetan. Hitzordua han egin, eta gero bestan murgiltzen dira euskaltzale asko. Tartean, Edurne Arrizibita (Iruñea, 1973). Han izan da hitzordua, ezin bestela. Bere garaian lanean aritzen zen, beste batzuetan oporretara joaten zen lehen egunak pasata. Aurten, ez du egun bat bera ere galduko: «Bereziki gustura hartu ditut sanferminak».\nJaia bai, euskara ere bai?\nBai, jakina. Euskalduna naiz eguneko 24 orduetan eta urte osoan. Niretzat oso garrantzitsua da, ezinen nituzke sanferminak ulertu euskaraz bizi gabe.\nBestak euskaraz bizi daitezke?\nBeti badituzu lagun edo senide erdaldunak, baina bada aukera bat, eta aprobetxatu behar da. Erakundeek ere bultzatu behar dute.\nAlabaina, aurten alkatea ez da euskalduna.\nEz, pena handia da. Azkenengo lau urteetako giroa sekulakoa izan da. Ez bakarrik euskarari eta bestari dagokionez, baita beste alorretan ere: feminismoan eta memoria historikoan bultzada handia eman da, nahiz eta asko dagoen egiteko. Beraz, pena handia da, baina, orain, bestetan, bizipozez bizi behar dugu euskaldunok.\nZenbat ordu ematen dituzu Zaldiko Maldikon?\nAskotxo. Euskaldunok hemen txoko polita dugu. Dena den, hau toki fisikoa da, baina euskaldunak han eta hemen barreiatzen gara: Nafarroa Oinez txokoa, Dugunak eta Karrikirik zenbait jarduera antolatzen dituzte... Elkar lagunduz sortzen da euskal giroa. Agian, Bigarren Zabalgunera gehiago joan beharko ginateke euskara zabaltzera, eta entzun dezaten Iruñea hori badela.\nKanpotik heldu direnentzat katedral gisakoa da Zaldiko Maldiko?\nBai, seguruenik bai. Erreferentzia puntu polita da: hemen elkartu, eta gero hirian barna barreiatu.\nTxandarik izanen duzu egun hauetan, edo erabat libre zaude?\nEgia esan, ez nuen aspaldi egiten, gauza bat edo bestea zela lanean tokatzen zitzaidalako, baina, aurten, Nafarroa Oinez-en txokoan izan nintzen uztailaren 11n. Lehenbiziko txandan aritu naiz, 10:30ean hasi eta 18:30 arte.\nAuzolanak garrantzi handia du egun hauetan?\nBai, garrantzia du urte osoan, eta sanferminetan ere bai. Topikoa da, baina egia da: sanferminetan gauzek funtziona dezaten, jende asko atzean dago lan pila bat egiten: kazetariak, tabernariak, gauzen antolatzaileak, etxeko lanak... Atzean lantalde dezentea behar dugu bestak bere bidea egin dezan.\nTarteka habitat naturaletik kanpo ateratzea gustatzen zaizu?\nSaiatzen naiz. Garai batean, gazteago nintzela, beti toki beretara joaten nintzen, baina, gaur egun, gustatzen zait toki ezberdinetara joatea. Seguruenik, sanferminek duten dohaina da jende ezberdina elkartzeko aukera ematen dutela. Beste lagun batzuekin elkartzen zara, batetik bestera joaten zara, eta hori polita da.\nSanferminen behatoki bat balego, urteko txostenean zein lirateke puntu beltzak?\nLehenik eta behin, eraso matxistak. Hori da puntu beltzik handiena. Hortaz aparte, giro narrasa, Alde Zaharreko bizilagunek pairatu behar dutena. Gehiegizko zaborra, gehiegizko edatea... pasatu egin zaigu kontrol hori; ongi pasatzea, pasatu gabe.\nTxalorik jotzekotan, nori, zeri?\nKarriketan ibiltzen den jendeari, eta giro polita sortzen dutenei: musika joz, dantzatuz, ongi pasatuz... Asko gustatu zait lau urte hauetan eraso matxisten kontra udalak eta, batez ere, talde feministek aurrera eraman duten borroka hori. Zorionez, jendeak bere gain hartu du. Ez gaude atzerapausoak emateko.\nSanferminetan gertatu zaizun gauzarik harrigarriena?\nNiri kanpoko herrialdeetako ahoskerak egitea gustatzen zait. Uztailaren 6 batez, duela urte dezente, Nabarreria plazan behera Mexikoko banderatzar bat ikusi nion tipo bati, eta erraietatik atera zitzaidan: «Que viva Mexico, cabrones!». [Gora Mexiko, kabroiak!]. Galdetu zidan mexikarra ote nintzen, eta nik ezetz. [Irri egin du].


Gartzain ta gaztain. | baztango haizegoa\n« Jose Azkarate Etxandi, aniztar xaloa.\nErrotaz errota. »\nGartzain ta gaztain.\nurria 4, 2011 egilea baztangohaizegoa\nBaztandar erranairu zahar bat dio, Gartzain, zapela bete gaztain!…eta halaxe da! zeren haur-gaztaroko oroizapenen artean, Gartzain inguruetara gaztainak bilatzera joatea, daukat. Elizondotik Akullegiko bidea artuz Gartzain aldera iristen giñen eta ez zapela baizik plastikozko poltsak gaztainez betetzen ginun.\nErranairua aparte, inguruko gaztañondoak aparte eta nire oroizapenak aparte, bada bertze gautz bat Gartzain ta gaztain hitzek lotzen dituna… elizako korua!!. Bai Korua, bai, zeren Baztango zaharrenetako bat den Gartzaingo elizak aipagarri dauka XVIII. mendeko gaztain zurez egindako koru altua, bere boluta eta zure aipagarriekin batera bitxia da, “San Martin” daukan taila xumea.\nElizako gaztain-zuraz egindako koroa. Argazkia Pello San Millan.\nTaila ez da, Tourseko San Martin elizak daukan berexitasun bakarra, zeren herri xume izan arren, bere txiktasunean, xarma haundiko eliza da Garzaingoa. Erligio-eraikin sendoa eta “noblea” dugu eta astion aipatu dugun bezala, Baztango zaharrenetako bat da. Lehenego dokumentuak 1582koa dira, Oizko Miguel argiñaren testamendtua da eta han erraten da Gartzainen elizako lanak hasita daukala eta bere seme Juan segi dezala. Lana hauek eliz-dorrearenak direla dirudi zertaz urte batzuk geroxago 1594an kontratu berri bat siñatzen da Gartzaingo Garaikotxea argiñarekin elizaren gorpuarekin hasteko, hamalau urte pasa ondoren eliza, bukatuta uzten da. XVII.mendearen erdialdera ustekabe batez elizako estalkia (teilatue) eroriko da eta beeritzeko lanak hasten dira. Lanak 1556an dute hasmenta eta urteak eta argin ezberdiñak pastu ondoren 1678an herriko argiña den Miguel Zubieta lanen ardura hartuko du eta bai gradak, harlauzak, sakrista eta paretak zuritzea ekinen dio. Garai hontakoa da aistioan aipatutako bertze berezitatsuna, hain justu absidearen goiko harrizko “kontxa”, Nafarroan halako elementu arkitektonikoa daukaten lau elizetako bat izanez, beno, beharrezkoa da erretea lau hoietatik hiru, Baztanen daudela. Gartzaigoa aparte baita ere daukate harrizko oskola Lekauzkoa ta Zigako elizek, bertzia Leringokoa izanik..\n1793an, Espaniar monarkia eta Franziako errepublika berriaren arteko konvenzioko gerra izan zen. Urte bat geroxago 1794an, armada frantziarrak espainiarrak Ipar Kataluniatik botatzeaz gain, Katalunia eta Hego Euskal Herria konkistatu zituen eta Baztan erdi erdian aurkituz, gerra horren ondorioak jasango zuen. Frantsak Gartzainen sartu bezain pronto elizari sua emanen diote,bertze herrietako ekizei bezalaxe ( Lekauzekoa, Berroetakoa…). Suteak kalte haundia eragin zion eraikinari eta berriz ia ia eliza berrigin zen, gaur egungo duen itxura hartuz.\nArgazkia Pello San Millan. Elizako barrukoaldea, absidean ikus daiteke harrizko "oskol" estalkia\nKanpoaldean, eliz atarian eta elizari inguratzen eta eraberean arlauzko bidetxoa inez, Gartzaingo etxetako losarriak daude. Gehienak XVIII.mendeko urteak daukate zinzelatua eta bitxikeri bezala aipatu garaiko etxe guztien izenak daudela, naiz eta gaur egun etxe horietako batzuk ez existitu. Adibidez, “Venta Andia” bezalaxe, XVIII.mendeko dokumentuta haunitzetan agertzen dena, eliz inguruan bere losarria duena eta gaur egun bere existentziaren segurantzia, ez izatea.\nFamiliako losarriaz arituta, Elizaren ondarreko berexitasuna, Gartzaingo Iturbidetarren hilobia da. Elizpearen mutur batean, “epistolaren” aldean arko baten azpian, harrizko losaz egiñako ” hil-kutxa” dago. Kasu hontan, Ainzanoko Famili noblearen etxearen izena zintzelatuta egon beharrean, bertze guztietatik nabarmentzen zuena, erreliebean grabatuta dago, hauxe da; Iturbidetarren armarria dago… hiru zerrendako armarria. Soilik hiru franja, ez lau, bortz, sei, hamar, ehun edo bertze hainbertze, zeren Gartzainen zenbait “hainbertze” baldin bada (gaztainak aparte) ez dira armarriako “zerrendak” (franjak) baizik artzainak, behinpin hori dio bertze erranairu zahar batek:\nGartzain, hor badago hainbertze artzain!!!\nMariano Izetaren “Baztango kontuak” (erranairuak). 1999 Nafarroko gobernua.\nJaime Viguriaren valledebaztan.com webgunea.\nBaita ere Gartzain buruz zerbait gehiago irakurtzeko edo ikusteko interesgarriak dira urrengo estekak:\nBlog hontako “Gartzaingo Iturbidetarrak” posta.\nBaztan Argazkitan, argazkiblogako ” Gartzaingo San Martin eliza”posta.\nXaloa telebistako, Nire Herrie saioko Gartzaingo atala.


Koldo Izagirrek 'Lorea Gernika, andrazko bat' nobelea plazaratu dau - bizkaie.biz\nKoldo Izagirrek 'Lorea Gernika, andrazko bat' nobelea plazaratu dau\nBizkaie! 2015-05-28 14:39 Kulturea\nHasieran prentsarako txatalak ziran Lorea Gernika, andrazko bat (Susa) nobelea osotzen daben 53 pasarteak. Idazten hasi zan Koldo Izagirre, eta personaiak gero eta garapen handiagoa eskatzen eutsonez, liburua egin behar izan eban. Egilearen berbetan, emakumezkotasunaren topikotik iges egiteko Lorea Gernika personaiak egindako ahaleginen moltsoa da liburua.\nNobelako protagonistak ez dauka ez diskurso ez pentsamendu egituratutik, zentzumenak erabiltzen ditu mundua ulertzeko. Egileak apropos sartu dau personaia emakumezkotasunari lotutako topiko horretan. Lorea Gernikak bidean topetan dituan traba eta arazoek bere nortasuna eregiten dabe, eta halantxe ikasten joango da. Liburuan garapen bat dauka personaiak, eta bera be konturatzen da, berak be badaki azkenean ikasi egin dauela. Ez ekienaren jaube egitea da, egilearen ustez, protagonistearen abenturea.\nKoldo Izagirreren (Pasaia, 1953) bosgarren nobelea da Lorea Gernika, andrazko bat, aurrekoa, 2011n argitaratu eban, Egarri egunak portualdean (Susa). Makinatxu bat lan ditu argitaratuta Izagirrek, poesia, narrazinoak, kronikak, saiakerak eta abar.


Giza Eskubideen Kontseiluari buruzko ikastaroaren beste edizio bat eta Arte- eta kultura-hezkuntza eskubide gisa gaiaren gaineko ekitaldi paraleloa\n2011z geroztik, UNESCO Etxeak Giza Eskubideen Kontseiluari eta haren baliabide normatiboei buruzko prestakuntza antolatzen du, Genevako Nazioarteko Zentro Katolikoarekin laguntzarekin.\nProgramak NBE sistemak giza eskubideak babesteko dituen mekanismoen funtzionamendu praktikora hurbiltzen gaitu. Zati bat teorikoa izango da, eta Giza Eskubideen Kontseiluaren hainbat organismotan parte-hartze praktikoa eta aurrez aurrekoa ere izango dute parte-hartzaileek.\nAurreko urteetan, lankidetzaren eta garapenerako hezkuntzaren arloko profesionalentzat izan da; baina, oraingo hau hezkuntza-eskubidearen edo kultura-eskubideen arloetako tresnei buruz sakondu nahi duten arte-hezitzaileei, kultura-kudeatzaileei eta irakasle-eskolako irakasle eta ikasleei zuzenduta dago.\nBeken deialdiaren ostean, honako hauek hartuko dute parte: Arrate Velasco Delgadok, Jone Otero Martínezek, Elssie del Carmen Ansareo Núñezek, Irene Basilio Inchaustik, Irantzu Lekue Madinabeitiak eta Leire Martinez Garciak.\nPrograma Genevan egingo da, 2018ko martxoaren 19tik 23ra bitartean. Gainera, aukera baliatuko dugu “Arte- eta kultura-hezkuntza eskubide gisa” gaia jorratzeko ekitaldi paraleloa antolatzeko.\nEspainiako Ordezkaritza Iraunkorrak gazteria arloan egiten duen lana aintzat hartuta, elkarrekin antolatuko dugu ekitaldi paraleloa.\nGainera, UNESCO Etxeak ere ordezkaritza izango du: Arantzazu Acha de la Presa zuzendaria. Halaber, espero dugu Karima Bennoune kultur eskubideen errelatorea eta Gemma Carbó ConArte Internacionaleko zuzendaria ere egotea, adibideak eman ditzaten ikusteko nola txertatu behar den hezkuntza artistikoa gizarte-eraldaketaren balioak jorratzeko, hezkuntza formalaren zein ez formalen arlotik.\nAurki emango dugu horri buruzko xehetasun gehiago.


Europa Kanala, jakintza, eztabaida eta pentsamendu kritikoa sustatzeko gune irekia - Artikulua - Gipuzkoa ETORKIZUNA ORAIN\nEuropa Kanala, jakintza, eztabaida eta pentsamendu kritikoa sustatzeko gune irekia\nItxaso: “Erronka garaikideek eskatzen duten mailako kultura politikak behar ditugu”\nDenis Itxaso Kulturako diputatuak Europa Kanal berria aurkeztu du Kultura Departamentuak jakintza sustatzeko babestu duen gune irekia. “Artista, idazle, zientzialari eta beste hainbat aditu -ekonomia, medikuntza eta zientzia politiken alorretakoak, besteak beste- hemen elkartuko dira beraien jakintza, hausnarketa, ibilbide eta sormenaren helburuak eskaintzeko” azaldu du Itxasok. “Modu lasaian heldu behar zaie demografia, klima, teknologia, geopolitika, elikadura edo osasunari lotutako erronka garaikideei, betiere pentsamendu kritikoa, hausnarketa eta eztabaida erabilita, horiek baitira lurraldeko kultura politika bultzatzeko behar ditugun ardatzak”. Luisa Etxenike idazleak ere parte hartu du aurkezpenean, bera baita kanal horretako zuzendaria eta sustatzailea.\nElkarrizketa filmatuak egitera bideratutako kanal digital bat da eta, ondorioz, jakintzaren artxibo bat sortu nahi da, jendeari irekita egongo dena eta jakintzaren zirkulazioa erraztuko duena; gainera, diziplina desberdinetako adituek, nazionalek nahiz nazioartekoek, aukera izango dute elkarren artean aritzeko, betiere sormenari, kulturari, hezkuntzari eta ikerkuntzari lotutako egungo egiturak erabilita. Elkarrizketarien jarduerarekin zerikusia duten Gipuzkoako leku desberdinetan egingo dira grabazioak. Horrela, jakintzaren eta ezagutzaren esparru jakin bati lotutako pertsona batek elkarrizketa egingo dio ezagutza eskaini dezakeen pertsona ospetsu bati (kanpokoak gehienbat), aukera irizpideari esker gurekin izatea lortu ondoren.\n“Guk munduarekin hitz egin nahi dugu etengabe, elkarreraginez eta elkar aberastuz, eta tokiko talentua erabili nahi dugu kultura, zientzia, medikuntza, filosofia, soziologia eta beste alor batzuetako mundu osoko adituek planeta mailako erronka hauei ematen dizkien erantzunak ulertzeko”, esan du Itxasok.\nInteresa duten pertsona guztiek ikusi ahal izango dituzte Europa Kanaleko edukiak, bideotan eta hainbat hizkuntzatan azpititulatuta egongo baitira, eta baita ere www.canaleuropa.eu web orritik jaitsi daitekeen audio-podcast bidez. Halaber, Kultura Departamentuko web orrian ere ikusi ahal izango da.\nOrain arte bideo hauek egin dira eta web orrian ikus daitezke:\nJames Rhodes- Piano jotzailea (Iñaki Salvadorrek egindakoa) eta San Telmo Museoan filmatutakoa.\nSara de la Rica – Ekonomialaria (Laida San Sebastianek egindakoa) eta Eibarko Unibertsitate Eskola Politeknikoan filmatutakoa.\nPedro Miguel Echenique – DIPC zentroko presidentea (Gustavo A. Schwartz) DIFC zentroan filmatutakoa.\nHelmut Lachenmann – Musikagilea (Luisa Etxenike) eta Musikenen filmatutakoa.\nEginak daude eta laster ikusgai egongo dira:\nCésar Velasco – Epidemiologoa (Verónica Zubillagak egindakoa) eta Biodonostian filmatutakoa.\nUlrike Ottinger – Zinemagilea (Leire San Martín eta Sahatsa Jauregik Tabakaleran egindakoa).\nEta urtea amaitu aurretik hauek egingo dira (baieztatuta daude):\nJokin Lopetegi- CAF Venturesen arduraduna\nAnnabel Martín- Gender Research Institute Darmouth-eko zuzendaria.\nJocelyn Bell- Astrofisikaria\nCharo Garaigorta- Artista plastikoa\nStefania Milan – Arte eta kultura digitalean aditua\nAnnie Freud- Idazlea\nMircea Cartarescu- Idazlea\nJürgen Partenheimer- Artista plastikoa.Tabakaleran filmatuko da.\nElkarrizketaz gain, beste jarduera batzuk ere antolatuko dira bertan: hitzaldi, master-class eta mintegiak, besteak beste.


Zerbitzuen maiztasun handiagoa Bursara integratutako autobusetara | RayHaber | raillynews\nHasieraTURKEYMarmara eskualdea16 BursaHandituko da espedizioa Bursa-ra\n01 / 02 / 2018 16 Bursa, RAILWAY, GENERAL, KENTİÇİ Rail Systems, Pneumatikoen gurpileko sistemak, Metro, TURKEY\nUniversity-Kestel eta Emek-Arabayatağı geltokien artean, atea dago minibusak eta autobus publikoak garraiatzeko zerbitzu publikoa eskaintzen duten Bursaray ibilbidea, mendebaldetik ekialdera doana.\nOlay egunkariaren İhsan Aydın idazleak garraiolari publikoek irabazi duten kasua izan du hizpide gaurko txokoan.\nAydinen arabera, botere judizialaren erabakia Bursako metropoli udalerriko udalerriaren arteko autobus zerbitzu publiko pribatuak ezartzeari dagokionez.\nHitzaldietan, Bursaray hegaldiak 5era murriztu behar direla aurreikusten da eta, ondoren, 3 minutuak eta linea bertikal berrietan erdibusak dituzten garraioak irekiko dira.\nMidibusa garraio publikoan erabiltzen al da?\nErabaki judizial bati irtenbidea bilatzen ari dira.\nBursako garraio publikoko buruak, BURULASek, pentsatzen du orain nola bideratu auzi publiko publiko pribatuek irabazitako kasua.\nElkarrizketetatik filtratutako informazioaren arabera; Hiriko mendebaldean tren sistema minibus gisa aktibatu aurretik autobus publikoa zaharra bihurtzeko merkataritzatik aipatzen da.\nHala ere, badago aldea.\nUdalerri metropoliarrarekin eta minibus zaharrarekin egindako elkarrizketak, autobus publiko pribatuen merkatari berriek bi autobus publikoetara itzultzeko eskaria dagoela nabarmendu zuten.\nAlderdiek, botere judizialaren erabakia kontuan hartuta, adostasuna bilatzen jarraitzen dute.\nUdalerriko Metropoliak ez du eskaera negatiboki begiratzen, baina azpimarratzen du erdibusak ez direla tren sistemaren paraleloan ibiltzen eta lerro bertikaletan ibiltzen direla elikatzeko.\nBursaray-n egindako bidaiaren antolamenduarekin batera, bidaien maiztasuna 5-ra eta 3-ra murriztuko dela adierazi da, eta bidaiarien dentsitatea lerro bertikaletan handituko dela.\nEgin klik artikulu osoa ikusteko\nMetro zerbitzuaren maiztasuna handitzen da OEF azterketaren ondorioz\nIrakurleen salaketak "Aire girogailuen BursaRay" dagokion unitateak aztertu zituen.\nIbilgailu havaisten desinfekzio maiztasuna handitu da\nIstanbul Gaueko Ferry Espedizioak, Espedizioen Ordutegia eta IETT Line Integratuak\nBursaraya Scrap Wagon Erosi


Taldea: Txori Zezen Arrunta - Euskonews\nLaurogei cm-ko luzerara heldu daitekeen tamaina handiko hegazti honek, itxura zaparrotekoa da. Arre, urre nabar eta marraduna da. Goialdea, burua kontutan izanda, beltz marraduna eta motaduna da, eta behealdea argiagoa. Hori-berde koloretako mokoa du eta hankak berdeak dira ere.\nLuzera: 80 cm.\nEgunsentiko aktibitatea duen animalia da, landaretzan ematen du denbora asko, erdi ezkutuan eta bakardadean adar eta kanaberen artean mugitzen. Ia ez du inoiz hegan egiten, hori dela eta hegazti hau ikusteko zailtasun handia dago. Arraren oihua ematen digu bere presentziaren aztarna. Orro antzeko bat gogoratzen duen oihua kilometroetara entzun daiteke. Landaretzaren artean tamaina handiko habiak egiten du, lezka eta uretako landareen artean. Bost edo sei arrautzatako errunaldi bakar bat egiten du. Espezie honen populazio handienak Holandan, Frantzian eta Alemanian daude, eta Euskal Herrian izandako lau kontzentrazioen berri besterik ez dago. Europako populazioen atzerakadak, Penintsula Iberiarrean dagoen indarberritzearekin kontrastatzen du. Gure lurraldean egokiak diren habitaten eza dela eta, espezie honek dituen habiak egiteko gaitasuna murrizten da. Horrez gain, ehizak, hibernatzaileak diren espezieei egindako kaltea azpimarratzekoa da. Europan, ehizak egiten dituen ondorio kaltegarriaz gain, lezkarien aldakuntza eta desagerpena, hau da, gehien gustatzen zaien habitata, uren poluzioari gehituta, atzerakadaren arrazoiak bilakatu dira. Zonalde hezeen babesa finkatzea eta kostaldeko ezkutuko ehizarekin amaitzea, gure lurraldean lortu behar diren kontserbaziorako neurriak dira.\nArrainez, anfibioz eta uretako beste bizkarrezurdun txikiz elikatzen da, horrez gain artropodoak, muluzkoak, krustazeoak eta landareak ere jaten du.\nKostaldeko zein barnealdeko alde hezeetan bizi da. Habitatak aukeratzean espezie zorrotza da, ur lasaiak eta zonalde zingira heze handiak okupatzen ditu eta.\nPaleartikoko erdiko latitudeetan kokatzen da espezie hau eta Afrikako Hegoaldean populazio bakartua dute. NATURAREN AHOTSA aldizkaritik hartuta.