Eneko Aritzaren hilobia\nEneko Aritzaren hilobia –\nHorixe da 2005ean argitaratutako eleberri bati jarri nion izena, Eneko Aritzaren hilobia. Ez da zehazki eleberri historikoa, literaturan kontzeptu horri eman ohi zaion adieran; baizik ekintza eta lehia kultural eta sozialaren arloan kokatzen den ele edo kontakizun asmatua. Eleberriaren gaia, edo hobeki esateko aitzakia, Iruñeko Gazteluko Plazan uste gabean azaldutako aztarnategi arkeologikoa eta haren inguruan gertatutako istiluak eta ondoreko sarraskia dira.\nArgazkia: Joxe Lacalle\nAurkikuntza hura 2001ean gertatu zen Iruñeko egon-gela izengoitia eman ohi zaion Gazteluko Plazan. Plaza azpian aparkalekuak egiteko lurra zulatzen hasi eta aztarnak lau mailatan aurkituak izan ziren. Azalekoenean Iruñeko auzoen arteko eta konkista garaiko eta ondoreko gotorleku eta dorreen harresien aztarnak zeuden. Beheragoko mailan bi hilerri elkarren ondoan topatu zituzten; bata, maqbara islamiar edo musulmana, eta bestea, hilerri kristaua. Hirugarren mailan terma erromatarren aztarnak zeuden, guztiz ongi kontserbatuak eta oso adierazgarriak. Laugarren eta azpikoeneko mailan, berriz, mende eta mendeetan baskoien hiritzat ezagutua izandakoaren aztarnak zeuden, menhir bat eta guzti.\nAurkikuntza hura «uste gabean» gertatu zela esatean adierazi nahiko nukeena da ordurarte «historialari ofizialek eta ofizialistek», erakundeetako aholkulariek, Nafar Gobernuko Kultura Saileko Zuzendaritza den Principe de Viana erakundeak eta abarrek ez zeukatela aurreikusita eta ez zutela ezta ideiarik ere. Iruñeko erdi-erdiko plaza nagusian agertu zenak uste gabean harrapatu gintuen denok. Zer egin behar zen? Zer egiten da leku zibilizatuetan holako aurkikuntza batean aurrean? Zalantzarik gabe, eraikuntzak gelditu, aurkikuntzaren garrantzia eta esanahia ikertu, mundu guztiko jakintsuak bildu eta haien iritziak entzunda, babesteko edo/eta, kulturalki eta ekonomikoki ustiatzeko izan litezkeen moduak eta bideak aztertu. Iruñeak bizikidetza, kultura eta aberastasuna galdu zituen.\nBaina Nafarroan ez zen hori gertatu. UPNko Barcina zen Iruñeko alkate eta Sanz gobernuburu; eta PSOE-PSNk oposizioa egin beharrean UPNren morroi papera jokatzen zuen. Kontra zeuden eta geunden guztiak kriminalizatu egin zituzten eta ondoren aztarnategi enblematiko guztia hautsi, birrindu eta zabortegira bota. Sic! A!, hezurdura batzuk kontserbatu omen zituzten eta Alacanteko Unibertsitatera eraman. Han, historiagile «ofizialisten» taldeko De Miguel andreak «osteoarqueologia» delakoan oinarrituta egin zuen tesia Iruñeko maqbaraz 2016an.\nTesi horretan VIII. mendeko datazioa ematen zaio aztertutako hezurdura bati. Datazioari buruz ziurtasun osoz ematen da; (adibidez, norbanako 32. 715-770 KO-ko urtekoa omen zen), Iruña-Veleian erabiltzen diren tranpa, trikimailu, melindrekeria gezurtiak behar izan gabe. Baina jakina, aztarnategi baten azterketa «osteoarqueologia» delakora mugatuta utzi izanak sarraskiaren tamaina salatzen du. Ezjakintasuna barkatu daiteke; baina ezjakintasunari harrokeria eta gorrotoa gehitzen bazaizkio. barkaezina bilakatzen da. UPNk Vaskonia osoari, baina bereziki eta zehazki Nafarroari eta Iruñeko hiriari Gazteluko Plazako aztarnategia desegitearekin egin zion kalte ikaragarria neurri-ezina da.\nAztarnategi hura ez zen soilik Euskal Herriko aztarnategirik enblematikoena, esan bezala, baizik eta baita ere kulturen arteko bizikidetzaren adibiderik ederrena. Monoteismoek beren hilerriak beste monoteismoen hilerrietatik berezi eta aparte kokatzen zituzten. Baina Iruñean elkarren ondoan zeuden. Zergatik? Agian, VIII. mendetik X. mendera Iruñeko agintean egon zen Enekotarren leinuak, lehenik nagusitzat —eta ahaidetzat— Kordobako Omeiak izan zituelako; eta gero, berriz, kristauen lagun egin zirelako. Horixe da Eneko Aritzaren hilobia eleberriko iradokizuna. Ez da ahaztekoa Wannaqo Ibn Wannaqo hau da, Eneko Enekoitz izan zela Omeiatarrentzat Baskoien lehen buruzagia eta beraiek «Emirtzat» hartu zuten hura. Bigarren iradokizuna da ez zela Espainiaren senatzat aitortzen den errekonkista izan Euskal Erresumaren edo Nafarroaren sorrerako pizgarria.\nBeraz, zein erakus-leiho eta museo ikusgarriagorik eta zein kulturen arteko senidetasun dotoreagorik Gazteluko plazako aztarnategi hura bere osotasunean baino? Alferrik izan ziren Aranzadi elkarteak eta hainbeste eta hainbeste adituk eta jakintsuk egindako ahaleginak. UPNk bereari eutsi zion tenkortasunez eta indarkeriari erruak botaz. Alferrik izan ziren ere PSOE-PSNri egindako deierak, Zapateroren «kultura senidetasuna» aipatuz. Baina zergatik? Berrehun metro harantzago egin zitekeen eta egin liteke gaur ere nahi hainako aparkalekua. Izan ote liteke errekonkistaren zentzua ez galtzearren? Ala ezjakintasun eta amorruaren ondorio hutsa izan zen? Nork daki.\nMunduko museorik onena bat bakarra izan liteke Iruñean. Nafarroaren (ez soilik Nafarroako) Museoa. Baina jakina, Nafarroaren museo izatekotan, nafar-Nafarroa hitza eta izena sortu baino lehenagokoa ere ezin dira ahaztu. Besteak beste, horregatik, baina batez ere egiarengatik eta baita ere bizikidetzarengatik zen hain garrantzitsua zabortegira botatako Gazteluko plazako aztarnategi enblematikoa.\nEgun hauetan bete dira 20 urte UPNek PSNren laguntzarekin zorigaiztoko sarraski hari hasiera eman zionetik. Pello Guerrak eta Kepa Garciak egin berri dituzten erreportajeetan hainbat eta hainbat berri eta zertzelada ematen dira.\nNik gaurkoan Miguel Angel Muez ekarri nahi dut gogora; nahiz ordurako zaharra izan, beste gazteago askorekin batera Iruñeko aberastasunen eta etorkizunaren alde kementsu saiatu baitzen, garai eta egoera hartako agintari eta arpilatzaileei aurre eginez.\nEneko Aritzaren hilobia Eneko Aritzaren hilobia Eneko Aritzaren hilobia\nEneko Aritzaren hilobia, gaztelu plaza, historia, Iruñea, miguel angel muez, Obrak, Ondare historikoa, txikizioa\nDonostia Zinemaldiaren 69. edizioko IZARRAK


About: Tibeteko goi-lautada\nTibeteko goi-lautada —batzuetan Tibeteko goi-ordokia edo Tibet eta Qinghaiko goi-ordokia izenaz ere aipatua— Ekialdeko Asiako goi-ordoki handia da, Tibet, Txinako Qinghai eta Katxemirako Ladakh artean kokatuta. Batez besteko altuera 4.500 metrokoa denez, "munduko teilatuaz" ezizenez ezaguna da. Azalera 2,5 miloi kilometro karratutakoa da (Texas edo Frantziarena lau aldiz). Munduko ibai nagusi batzuk goi-ordoki honetan dute iturria: tartean, Yangtze , Huang He, Indus, Satluj, Yarlung Tsangpo (Indian Brahmaputra izenaz ezaguna), Mekong, Irawadi edo Salween.\nTibeteko goi-lautada —batzuetan Tibeteko goi-ordokia edo Tibet eta Qinghaiko goi-ordokia izenaz ere aipatua— Ekialdeko Asiako goi-ordoki handia da, Tibet, Txinako Qinghai eta Katxemirako Ladakh artean kokatuta. Batez besteko altuera 4.500 metrokoa denez, "munduko teilatuaz" ezizenez ezaguna da. Azalera 2,5 miloi kilometro karratutakoa da (Texas edo Frantziarena lau aldiz). Tibeteko goi-ordokia munduko mendirik altuenen inguratuta dago: ipar-mendebaldean Kunlun mendilerroa du, Tarim arroaren muga; ipar-ekialdean Qilian mendiak, Gobi basamortuaren muga; hegoaldean Yarlung Tsangpo ibaiaren harana, Himalaiaren muga; ekialdean eta hego-ekialdean Saluen, Mekong eta Yangtze ibaien iturriak eta mendebaldean Kaxmirko iparraldean dagoen Karakorum ditu. Munduko ibai nagusi batzuk goi-ordoki honetan dute iturria: tartean, Yangtze , Huang He, Indus, Satluj, Yarlung Tsangpo (Indian Brahmaputra izenaz ezaguna), Mekong, Irawadi edo Salween. Baditu zenbait laku gazi, adibidez Tso Ngonpo, Nam Tso, Dagze Tso, Yamzho Yumco, Puma Yumco edo Paiku. (eu)\nTibeteko goi-lautada —batzuetan Tibeteko goi-ordokia edo Tibet eta Qinghaiko goi-ordokia izenaz ere aipatua— Ekialdeko Asiako goi-ordoki handia da, Tibet, Txinako Qinghai eta Katxemirako Ladakh artean kokatuta. Batez besteko altuera 4.500 metrokoa denez, "munduko teilatuaz" ezizenez ezaguna da. Azalera 2,5 miloi kilometro karratutakoa da (Texas edo Frantziarena lau aldiz). Munduko ibai nagusi batzuk goi-ordoki honetan dute iturria: tartean, Yangtze , Huang He, Indus, Satluj, Yarlung Tsangpo (Indian Brahmaputra izenaz ezaguna), Mekong, Irawadi edo Salween. (eu)\nTibeteko goi-lautada (eu)


Badator Debabarreneko Gaztaren III. Astea — Debabarrena turismo\nBadator Debabarreneko Gaztaren III. Astea Datorren ostegunean urriaren 18a hasiko da Debabarreneko Gaztaren III. Astea Eibarren. Egun horretan pintxo pote berezia egingo da, baina ekitaldi nagusia igandeko gazta azoka izango da, urriaren 21ean, bertako ekoizleen gazta erosteko aukera emango duena. Ostiralean dastaketa eta erakusketa egingo dira Eibarko Udaletxeko harrera gunean. https://www.debabarrenaturismo.com/eu/albisteak/badator-debabarreneko-gaztaren-iii-astea https://www.debabarrenaturismo.com/logo.png\nDebabarreneko Gaztaren III. Astea ostegun honetan, urriaren 18, hasiko da, eta gastronomia bikainez betetako asteburua dakar, eskualdeko gazta onenekin. Ostegunean pintxo pote berezia egingo da. Jarraian, ostiralean show-cooking eta dastaketa Mikel Garaizabal eta Oskar Treviñoren eskutik. Larunbatean Mausitxa baserrira bisita eta hurrengo larunbatean urriak 28, Goienetxe baserrria bisita. Ekitaldi nagusia igandean urriaren 21ean izango da, Debabarreneko Gazta Azoka ospatuko baita Eibarren. Egitarau osoa jarraian:\nUrriaren 19a ostirala\nGaztarekin Jolastuz, Show Cooking eta Dastaketa\nTokia: Eibarko Udaletxeko patioan\nOrdua: arratsaldeko 19:15-20:30etara\nMikel Garaizabal enologo aditua eta Oskar Treviño sukaldari eibartarraren eskutik eskualdeko gazta, txakolin eta sagardoarekin egindako Show Cooking-a eta dastaketa aurrera eramango dira partehartze irekiarekin.\nDoako ekintza. Ekitaldian parte hartzeko, aldez aurretik izena eman beharra dago Debemen-eko bulegora deituz: 943 744 067.\nUrriaren 20a larunbata\n11:00etan Mausitxa baserrira bisita.\nAbeltzainen bizimodua eta gaztaren prozesua bertatik bertara ezagutzeko aukera eskualdeko gaztagileen baserrietan. Bisitak ordu beteko iraupena izango du eta gazta dastatzeko aukera izango da\nUrriaren 21a igandea\n10:00etatik-14:00tara Debabarreneko Gazta Azoka Untzaga Plazan, Eibar.\n11:30 Mandiola Gañekuatik Untzaga plazara ardiak kalez kale.\n12:00etatik 13:30ak arte ardiak ikusgai Untzaga plazan.\nErakustaldiak eta tailerrak\n11:30etan eta 12:45etan Gazta egiteko prozesua Mausitxako baserriko Iñaki Ansolaren eskutik\nLatxa ardiaren artilea eraldatzeko prozesua.\n10:00etatik aurrera irute eta artile lan erakusketa Miren Torrealday eibartarraren eskutik\n11:00etatik 14:00tara Artile mozketa, Ipar Arrinda eta Mikel Etxebarria ardi moztaileen eskutik\nPuntu eta kakorratz topaketa\nUmeentzako irute tailerra\nUrriaren 28a larunbata\n11:00etan Goienetxe baserrira bisita. Topagunea: Olatz auzoko plazan (Mutriku).


Albisteak – Vidángoz/Bidankoze\nBTT 01 – ODIETA (eus)\nBTT 02 – BELASKO – MONTXONENA (eus)\nBTT 03 – MARIKALDA – ARAIN (eus)\nBTT 04 – ERREGE ALTXUNBIDEA (eus)\nBTT 05 – LEXARRA (eus)\nEskalada 01 – Belaskoko harrartea\nEskalada 02 – Azanzorea haizpea\nPosts Categorized / Albisteak\nBTT ibilbideak eta eskaladako sektoreak\nBY bidankoztar IN Albisteak NO COMMENTS YET\nB Bidankozeko Aiza Bulguak kirol-eskaladarako hainbat sektore ekipatu ditu udalerrian azken hilabeteotan. Guztira, 6 eta 40 metro bitarteko 80 bide dira, eta bosgarren eta zortzigarren graduen arteko zailtasunak dituzte. Guztiak behar bezala ekipatuta dute; katigaleku kimiko homologatuak dituzte, bai eta zintzilikatzeko ainguralekuak ere. Beste alde batetik, enduro modalitateko bost BTT ibilbide seinaleztatu dira, 12 eta\nAzanzoreako haizpeetarako bidezidorra\nUrrieta honetan zehar Azanzoreako haizpeetara daraman bidezidorraren garbiketa egin da, Nafarroako Gobernuko Garapen Ekonomikoaren Departamentuak emandako subentzio bati esker burututako proiektua. Orain, goza dezagun!\nKeben tzue 2017ko Bidankozeko Xeietako egitaraua\nUda honetan Bidankozera kolonietako azken txandak etorri zirela 25 urte beteko direnez aitzakitzat hartuz, jai bat prestatzen ari gara, topaketa bat, hurrengo ekainaren 24erako, larunbata. Programatutako jardueren inguruan momentuz informazio gehiegi ezin eskaini arren, oinarrizko datu batzuk begira ditzakezue helburu horrekin web-orri honetan sortu den atalean. Ekitaldiak baieztatzen joaten diren neurrian toki berean jakinaraziko dugu.\n2017ko Frankismoko esklaboei omenaldia\nIgariko mendatean ospatzen den Frankismoko esklabuei omenaldia aurten ekainaren 17an ospatuko da. http://memoriarenbideak.eus/\nArtxiboak Hautatu hilabetea 2020(e)ko otsaila 2018(e)ko azaroa 2017(e)ko abuztua 2017(e)ko apirila 2017(e)ko martxoa


OtamotzIparragirre Saria Archives - Otamotz\nEtiketa "Iparragirre Saria"\nPatxi Andionen kontzertua Urretxun\nOstiral arratsaldean Iparragirre bertsopaper, narratiba eta poesia sariak banatu zituzten. Patxi Andion ohorezko gonbidatua izan zen. Ondoren, parrokian, Iparragirreren kanta batzuk abestu zituen. Horra hor Gotzon Aranburuk grabatutako bideoa.\nMaraña: «Iparragirre Sarian ez ditugu egileak saritzen, lanak baizik»\nIparragirre Sarien sorreratik gaur arte egindako bidearen kontakizuna egin du Felix Maraña idazleak eta kazetariak (Donostia, 1953). Sarietako arimetako bat da eta lan irabazleen editore lanak egiten ditu. Zerk lotu zintuen Urretxura eta Zumarragara? Bi herriok gordetzen dituzten erreferentzia historikoez gain –Antioko baseliza Zumarragan eta Iparragirre bardoa Urretxun–, Zumarragak bestelako


Artrosia | Webgune ofiziala Micinorm\nArtrosia da progresiboa gaixotasun artikulazioetan bertan ez da motela suntsitzea bere kartilagoa. Tratatu ez bada, joint mugikortasuna, azkenean, hondatu, eta pertsona bihurtzen egokitua. Artikulu analizan buruzko informazioa zer da artritisa, bere sintomak eta tratamendua, ezaugarriak eta arrazoiak.\nZer jakin behar duzu gaixotasun honi buruz\nEndekapenezko joint suntsiketa eta kartilagoa gaixotasun ohikoena da artikulazioetan guztiak planeta baino gehiago. Estatistikak dira mailakatzea: lau bost, mundu osoko jendeak jasaten, modu batean edo bestean aurrera suntsitzea joint ehun eta guztiak ondorio hau prozesu patologiko.\nGaixotasuna da berdin komun gizon eta emakumeak. Denbora luze bat izan zen pentsatu artrosia bat da, gaixotasun joint adinekoen. Baina orain dela gutxi artikulazioetan hasi kaltetutako gizabanako gehienez 30 urte.\nHau artrosia da, oso arriskutsua delako, azkar garapena ekarriko du, giza gelditasuna. Zoritxarrez, urtero kopurua kasu endekapenezko aldaketen artikulazioetan handitzen.\nZer da arteko aldea artrosia, artritisa? Artritis da hantura synovial ehun. Baina artrosia pertsonak pairatzen progresiboa deforming gaixotasunak lokomozio-aparatua.\nZergatik ez da gertatzen\nKausa nagusia artrosia da nahaste metaboliko bat joint. Hau dela eta, kartilagoa, pixkanaka-pixkanaka, elastikotasuna galtzen. Honen arrazoi gaixotasun joint dira:\nmarkatu nahasteak metabolismoa;\njaistea odol-bolumena hornitzeko joint;\nartritis reumatoide mota;\nfisikoa handitu karga artikulazioetan (barne atleta), non hasiko dute behera hautsi, eta hori gertatzen at nahiko goiz.\nOn agerraldia artrosia eta bere gehiago nahi izanez gero prozesuan eragina izan dezakete, hala nola, faktore;\ntrauma (handiagoa lesioak eta zer ziren astunagoak, garapen-maila patologia gainetik);\nhanditu gorputzaren masa (eramaten da gehiegizko estresa joint eta, ondorioz, gehiago azkar gaixotasunaren garapena);\nartritis da purulent mota;\nadina (adineko pazienteak gaixotasuna da askoz gehiago ohikoa);\npobrea, desorekatua bazkariak;\nsartze infekzioa sartu joint;\nbatzuk autoimmune nahasteak;\nOro har intoxikazioak gorputza, besteak beste, alkohola eta nikotina;\nzehatz gaixotasun infekziosoen esaterako, sifilia, gonorrhea, tuberkulosia;\nbatzuk patologikoa baldintzak tiroideo guruina;\nNabariagoa eta ohiko sintoma artrosia da mina. Da subsides kaltetutako gorputza atseden hartzen ari da eta handitzen denean jasan heavy zamak. Buruz ikasi ostean, buruz gehiago ikasteko talde horiek ezaugarri, geroztik dute, kasu batzuetan, lehen seinalea lesio garapena hezur eta kartilagoa.\nBada joint hasten duela, da lehen seinale da bere porrota. Deseroso sentsazioak kasu horretan, bada, pertsona egiten, bat-bateko mugimenduak. Lokalizazio sintoma mingarriak ostean—, besterik gabe, leku horretan, non mina. Baina kasu batzuetan, agian beste leku batzuetan hedatu musculoskeletal sistema hori ez dira kaltetutako prozesu patologiko.\nDa ezaugarri gau hartan, gizon ia ez da mina sentitzen. Bada aurkitzen zuen optimoa gorputzaren posizioa, lasai doa lo. Aldera goizean dute aktiviziruyutsya hori behartuz jendea Esnatu. Azken fase patologia, mina bihurtzen da hain handia deprives pertsona bat bakea.\nHau da, bereizgarri bat sintoma endekapenezko gaixotasuna: izan ere, elastikotasuna mintzen organo murriztu egiten da, hezurrak hasiko IGURTZI, bata bestearen aurka, hau da, batek lagunduta berezko soinua. Batzuetan, ahal zuen urrunean entzuten.\nSoinua da, itxaropen, gehiago gaixotasuna aurrera egin ahala. Zuen, eta, edonola ere izango da, nabarmen desberdinak lekuak.\nHasierako etapa patologia garapen bolumena aktiboa mugimenduak gorde. Baina bada artritis aurrera egin ahala, eraketa hezur hasten da hazten sartu cartilage ehun, eta horrek eragiten du gihar-espasmo. Aktibo mugimendu hau urratu, mugimendua gisa joint emandako ondo-garatu kartilagoa.\nJaitsiera jarduera mugimenduak gertatzen ari dena, eta hain zuzen, gorputza ezin aurre ohiko karga. Horregatik, azken fase hau garatzeko patologia mugimendua ia ezinezkoa.\nSintoma hau agertzen da, hain zuzen, hori azalean hezurra, kartilagoa hazkunde agertzen dira. Ondorioz, etengabeko narritadura aktiviziruyutsya ekoizpen synovial arina, eragiten organo swells.\nGarrantzitsua! Deformazio bat da berandu sintomak ostean. Joint da dagoeneko kaltetutako, neurri handi batean, eta, askotan, tratamendu kontserbadorea ez du ekarri emaitzak.\nMediku guztiak sailkapenaren larritasuna gaixotasuna bereizteko lau fase (maila) garapen ostean.\n1 maila osteophytes diagnostikoa denean, ez da detektatu. Badira batzuk izan ditu estutzen joint espazioa.\nBatera garaitzeko joint 2 gradu, slit da apur bat murriztu eta osteophytes dagoeneko hit azalera hezur. Akutua artritis bat dago, oso gogorra mina.\nNoiz galtzen duzu 3 gradu, aldea nabarmen murriztu da, eta azalean hezur-kopuru handi bat dauka osteophytes. Zehar areagotzen sukarra.\n4-etapa artrosia hezurrak eta artikulazioak da ezaugarri hori articular slits ia ez dago, eta barrunbea da ia erabat bete.\nMotaren arabera eta leku suntsitzea artikulazioetan gaixotasun mota:\nartrosia — da endekapenezko dystrophic gaixotasuna musculoskeletal sistema lesioak kartilagoa;\nanitz endekapenezko lesioak artikulazioetan;\ngaltzen sorbalda joint;\ncoxarthrosis da belauneko artrosia;\nartritis erreaktiboa da kalte joint ondoren gaixotasun infekziosoen;\nnoraezean transizioa artritis;\nlesioak orkatila baterako, bat eskumuturra joint;\nendekapenezko gaixotasun baten eskutik.\nZer da arriskuan ostean\nGabe eskuineko tratamendua, gaixotasunaren arriskutsua da anitz konplikazioak:\nsuntsipen osoa gorputza;\nlesio periferikoen artikulazioetan;\nia ezinezkoa da egin edozein mugimendu mehatxatzen duten garapen ezintasuna;\nurratzen bizkarrezurra, garapen hura intervertebral hernias;\nnabarmen murriztea bizi-kalitatea gaixoak.\nGaixotasunen diagnostiko artikulazioetan barne hartzen ditu:\nprozedura diagnostikatzeko bolumena eta sorta egin mugimenduak;\nodol-analisia (kliniko eta biokimikoak);\nazterketa baten zati bat cartilaginous ehun mikroskopio baten azpian;\nNola tratatzen joint\nHasteko artritisa tratatzeko behar, hasieran bezala, posible da modu bakarra gelditu garapena patologia eta saihesteko osoa inmobilizatzeko gaixoaren. Zeregin nagusia medikua eta gaixoaren — kentzeko arrazoiak suntsitzea, ezabatzea hanturazko prozesuak, mina. Gogoratu guztiz berreskuratu artikulazioetan ezinezkoa da, baina tratamendua hobetzeko izan bere egoera.\nPrintzipio tratamendua gaixotasunaren dira:\ndeusezten gehiegizko estresa;\nklaseak terapeutikoa ariketak ostean;\nhelburua terapia fisikoa;\nhelburua oinez belaunak;\noptimizatzeko zure dieta.\nMedikuntza izendatuko du, hala nola, droga tratamendua ostean.\nNonsteroidal, anti-hanturazko drogak. Erabili ahal izango dira, eraginkortasunez mina arintzeko, intentsitatea murrizteko hantura-prozesuak. Eta eraginkorrena izango litzateke ezarri pomada droga — desagerrarazi dute lesio urdail-mukosa.\nCorticosteroids arintzeko hantura eta mina akutua prozesuaren etapa. Erakutsi intra-articular administrazio drogak (prozedura hau bakarrik egin klinika). Tresna horiek erabili ahal izango reumatoide.\nPilulak artritisa, eta horrek laguntzen birsortzeko cartilage ehun bateratua. Aplikatzeko, besteak beste, funtsak behar ordura arte, arte hobekuntza nabarmena eta handitzea esparrua mugimendu bateratua. Erakutsi aplikatzeko eta produktu guztiak oinarritzen azido hyaluronic. Erabilera horiek drogak da sarritan justifikatu tratamendua belauneko artrosia.\nIn artrosia agertzen da beste bide batzuk erabiliz. Hobekuntza ondoren, tratamendua, hala nola, drogak ez dator lehenago baino hilabete bat, baldin eta botikak aplikatuko da etengabe. Tratamendu eraginkorra horiek drogak da, posible bada, gaixoaren jarraitzen guztiak medikuaren aginduak eta, batez ere pisua galtzen.\nOso indartsu mina medikuak prescribe dezake analgesikoak narkotikoa serie. Hala ere, bere erabilera mugatua da delako konplikazioak arriskua.\nTratamendu ostean folk erremedioak erabil daiteke gisa laguntzailearen terapia. Eta medikuak aukeratzen eraginkorrena esan nahi gaixoaren bakoitzeko banaka. Hau garrantzitsua terapia egokia da elikadura.\nMesedez, kontuan izan! Sendatzeko artrosia, barne deforming artrosia belauna bateratua da, erabat ezinezkoa. Laguntza eraginkorra tratamendua gelditzeko gehiago ehunen suntsiketa eta saihesteko inmobilizatzeko gaixoaren.\nElikadura eta artrosia\nIn progresiboa kronikoa suntsitzea articular kartilagoa, arreta handia ordaindu behar da elikadura. Debekatuta elikadura, delako gorputzaren gehiegizko pisua eragin dezake gehiago joint suntsitzea. Pisua murrizteko, dietan beharrezkoa da baztertzeko pastel, gozoa. Debekatuta dago edari alkoholdun edariak, batez ere garagardoa.\nBaina arraina izan behar da mahai gainean, artritis pairatzeko egunero. Best guztiak, bada da, ez-koipetsua. Batez ere baliagarria denean, suntsitu joint jelly. It dauka kopuru handiak osasuntsua delako. Da, oso azkar gorputza xurgatu eta gora egiten eza kartilagoa. Kontsumoa erregularra hau, gozo-gozo eta osasungarria plater egiten artikulazioetan mugitzen eta cartilage — elastikoa.\nEguneroko menua gehiago izan behar duten elikagaiak B6 bitamina — piridoxina. Da aurkitu, lekaleak, fruitu lehorrak, patata, berde. Jan arrautzak, gibela, esne-produktuak — aberatsak dira Riboflavin.\nPrebentzio-metodo gaixotasun honen honako hau da:\nnormalizazioa motrizitatea, ezabatzea inaktibitate;\nbakarrik kirol horiek behar ez duten gehiegizko zama (oso erabilgarria da, hala nola, pertsona bat izango da, fitness eta entrenamendu);\nsaihesteko lan fisiko astuna, eta horrek eramaten bizia suntsitzea artikulazioetan;\nsaihesteko overeating, borroka gehiegizko pisua erabilgarri guztiak eta kalterik moduak;\nguztiak kentzeko ohitura txarra;\nohiko ibilaldi aire freskoa;\nsalbuespen bat estres egoerak.\nArtrosia da askoz errazagoa saihesteko baino tratatzeko da. Lehen itxura mina joint, crunching eta mugak medikuak behar berehala mediku bat bisitatu egiaztatu artikulazioetan. Tratamendu goiztiarra saihesteko egingo garapena konplikazioak. Arriskutsua artritisa duten pertsona zuen bihur daiteke egokitua.


Mellitus Tipo diabetes 1 | Asvidia\nHome » Zu eta diabetesa » Mellitus Tipo diabetes 1\nDiabetes mota hau, orokorrean pertsona gazteen artean azaltzen da, berezko organismoak pankreazko beta – zelulak, intsulina ekoizten dutenak diren, hondatzen dituenean agertzen da. Mota 1eko diabetesak diabetesen kasu guztien % 10 irudikatzen du.\nDiabetes mota 1 ezin daiteke iragarri. Oraindik ez da ezagutzen zehazki zergatik pertsona batzuek gaixotasuna garatzen duten eta beste batzuk, aldiz, ez. Diabetesa pairatzeko aurretiko jarrerarekin jaiotzen da, baina beste faktore batzuk beharrezkoak dira hau ager dadila (birusagatiko infekzioak, organismoaren defentsetako asaldura …)\nBehin gaixotasuna azaleratuta, iraunkorra da eta betiko tratamendua eskatzen du intsulina-injekzioekin.\nDieta osasungarria jarraitzea, ariketa fisikoa egitea, autokontrol egokia eta heziketa diabetologikoa izatea, zein egitea garrantzitsuak dira odolean glukosa-maila egokia lortzeko eta gaixotasunarekiko arrisku estutuak ekiditzeko.\nDiabetes mota 1 azaleratzen den unean agertzen diren ohiko sintomak honakoak dira :\nMaiztasun askorekin txiza egitea. Txizak glukosa ezabatu ahal dezala ur kantitate garrantzitsuetan disolbatu behar du , arrazoi honengatik , bere diabetesa tratatzen ari ez den pertsona txiza ugari egin eta ur makina bat edan behar du.\nEgarri asko. Txizagatik ur-galera konpentsatzeko, bere diabetesa tratatzen ari ez den pertsona egarri ugari da, gauean ere gerta daiteke.\nJangalearen gehikuntza. Glukosa erabili ezin denez , zelulek energia eskatzen dute eta bere diabetesa tratatzen ari ez den pertsona saiatzen da jateko elikagai kantitatea handituz hura konpentsatzeko.\nNekea eta galera sendoa. Diabetesa tratatzen ari ez den pertsona nahiz eta gehiago jan, bere zelulek ez dute energia nahikorik, eta horren ondorioz energien erreserba mobilizatu egiten dira, beraz gaixoak argaltzen du eta nekatzen da.\nDiabetes mota 1-en tratamendua:\nMedikuak diabetes mota 1-entzako tratamendu pertsonalizatua aginduko du, baina denbora pasa ahala , eta pertsonak diabetesaren inguruan kontrol handiagoa lortzearen poderioz, autonomia handiagoa izango du erabakiak hartzerakoan. Nolanahi ere, paziente hauek beti behar izango dute eguneko gluzemiaanalisiak egitea eta intsulina, gutxienez eguneko hiru aldiz injektatzea. Une bakoitzean behar diren intsulina kantitateak aldagaiak dira, dieta, ariketa fisikoa edo pisuaren arabera.\nIntsulinak gorputzak ekoizten duen hormona bat da, eta hau ziztatuz gero bere funtzioak betetzen ditu, ez gaixo baten gorputzean gertazten den moduan: funtsezko funtzioa elikagaietatik datorren azukrea zelulen barruan sartzea, eta azukre ugari odalean mantentzea ekiditzea da.\nDiabetes mota 1-eko ohiko zailtasunak:\nGaixotasun honen zailtasunik ohikoenak hipogluzemia (odoleko azukrea maila azpitik jeistea) eta hiperglucemia (maila goitik egotea) dira\nHIPOGLUZEMIA: Prozesu zuzentzeko erraza, baina presako neurriak behar dituena ere da. Zeintzuk diren hipogluzemiaren sintoma posibleak jakitea garrantzitsua da, eta hurrengoetako edozienak izan ahal izango liratekeen: :\nnekea edo gainbehera\ngehiegizko izerdia eta azal hotza\nagresibitatea, amorrualdiak edo haserreak edo bat-bateko umore txarra\nzurbiltasuna edo buruko nahasketa\nGerta daiteke , hipogluzemia zorrotza bada, ezaguera –galera izatea.\nAurreko edozein sintomen aurrean, gluzemia bat egin behar da eta 60 mg/dl. beherakoa bada eta pazientea kontziente dago, berehala hartu behar du ZUKUA, AZUKREA, GLUCOSPORT-a, COCA-COLA ARRUNTA (azukreduna), JOGURTA AZUKREAREKIN. … Glukometro bat hurbil ez izatekotan eta hipogluzemia susmatzekotan: hipogluzemia egongo balitz bezala jokatu.\nAhotik ezer ez eman.\nHIPERGLUCEMIA: Kasu honek ez du presa handiko jokaera eskatzen baina beharrezkoa da ere, odoleko azukre maila intsulinaren bitartez jeisten saiatzea , 2 ordu baino gutxiago jateko faltatzekotan, orduan, intsulinaren pauta aldatu behar izango da jan aurretik odoleko azukrearen arabera.\nHipergluzemiak aurkeztu ditzaken sintomak honakoak dira:\nedo egarri bizia,\nedo maiztasun gehiagorekin txiza egiteko beharra\nedo nekea. …


EHU buru da 25 herrialdetako 200 adituren astrofisika eta kosmologiako ikerketa batean . El Correo\nEHU buru da 25 herrialdetako 200 adituren astrofisika eta kosmologiako ikerketa batean\n4 julio 201702:16\nRuth Lazkoz Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Grabitazioa eta Kosmologia Ikerketa Taldeko irakaslea da Cantata sarearen presidentea (Cosmology and Astrophysics Network for Theoretical Advances and Training Actions). Cantata lau urteko ikerketa proiektu bat da, 25 herrialdetako fisika grabitazionaleko eta kosmologiako 200 adituk baino gehiagok hainbat jakintza alorretan egiten duten lana koordinatzen du eta Cost europar programak finantzatzen du ere bai. Proiektuaren helburua da lankidetzaren bidez eta jakintza alor askotatik ikertzea nola zabaldu daitekeen Einsteinen erlatibitate orokorraren teoria orain arte frogatzerik izan ez den eskaletara.\nEHUk prentsa ohar batean adierazi duenez, unibertsoa zabalduz doa, gero eta azkarrago, eta zientzialariek, ordea, ez dakite azaltzen nola eta zergatik gertatzen den hori. Azken urteotan egindako behaketek agerian utzi dute unibertsoak ez duela jokatzen Einsteinen grabitatearen teoriaren arabera espero zitekeen bezala.\n«Guk ezagutzen dugun grabitatea erakarpenezkoa da, baina unibertsoaren hedapena azeleratzeko, nahitaezkoa da aldarapenezko grabitate bat izatea. Esate baterako, Einsteinen erlatibitatearen arabera, ezin uler dezakegu erabat bi planetek elkar aldaratzea elkar erakarri beharrean, gure intuizioak esaten baitigu grabitateak erakargarria izan behar duela», Ruth Lazkoz EHUko doktoreak azaldu duenez.\nHala, EHUko Grabitazioa eta Kosmologia Ikerketa Taldeko ikertzailearen esanetan, «oso garrantzitsua da grabitate teoria berriak eta haien inplikazioak aztertzea, esku artean ditugun behaketa datuak behar bezala interpretatu ahal izateko».\n«Cantata proiektuak, funtsean, ikertu behar du ba ote den modurik jakiteko, eskura ditugun datu astrofisikoekin, ea Einsteinen teorietatik harago joan beharra daukagun, azaltzeko, adibidez, zergatik aldentzen diren galaxiak elkarrengandik era azeleratu batean eta zergatik ez duten elkar frenatzen edo, beste era batera esanda, zergatik gertatzen den unibertsoaren hedapen azeleratua», Lazkozek azaldu duenez.\nBig Bangetik, gaur egun arte\nProiektuak urtebete du dagoeneko, eta Lazkozek «oso balorazio positiboa» egin du, aukera eman baitu lehen oso modu independentean jarduten zuten ikerketa talde ugariren lana agerian jartzeko. «Proiektuak entitate izaera eman digu guztioi», azpimarratu du.\nLazkozek azaldu duenez, «unibertsoa eta haren historia osoa hobeto ulertzen saiatzen gara, Big Bangetik hasita, gaur egun arte: hasierako hedapen azeleratuaren etapa nola izan zen; nola sortu zen gaur egun ezagutzen dugun egitura; nola ari den zabaltzen... Ikaragarri zaila da grabitatearen deskribapen bat aurkitu ahal izatea, ebazteko geratzen diren problemak gero eta zailagoak baitira». Ikertzaileak adierazi du proiektua etorkizuneko kolaborazioen hazia izatea gustatuko litzaiekeela.


Nola janzten naiz geek bezala - Etxeko Jantziak\nNola janzten naiz geek bezala\nUrtero milaka zentimoren arteko festazaleek galdetzen diote beren buruari: Nola mozorrotu naiz Halloweenerako geek bezala? Erantzunak zabalak eta askotarikoak dira, baina badute zerbait komunean: jantzi geek material merkeak eta erraz eskuragarriak egin daitezke.\nHip da karratua izatea. Besterik gabe, galdetu frikiak eta nerduak plano bero gisa irudikatzen dituzten arrakasta saioei Betty itsusia , Freaks eta Geeks eta Zientzia bitxia. Jada ez da lotsagarria 'geek' deitzea. Izan ere, milaka festazaleek aktiboki imitatzen dituzte beren lehen orduko nerd gogokoenak egiteko errazak diren jantzien bidez.\nEzkaba inspiratutako mozorro ideiak\nHalloween mozorro beldurgarriaren galeria\nHaurrentzako Halloween Jantzien Irudiak\nNerd mozorroak hain ezagunak diren beste arrazoi bat oso merkeak direla da. Gaur egungo ekonomia geldoan oso jende gutxik du errenta erabilgarri kopuru handirik Halloween mozorro dotoreekin uzteko. Halloween festa edo beste mozorro ospakizunetarako geek izatea aurrekontua duten pertsonentzako alternatiba merkea da.\nNola janzten naiz geek iradokizunak bezala\nEz da zaila galdera honi erantzutea: Nola jantzi naiz geek bezala? Azken finean, nerd itxura duten osagarri gehienak armairuan aurki ditzakezu, hala nola:\nUr handiko prakak\nArkatzez eta boligrafoez betetako poltsiko babeslea\nBermuda galtza motzak\nSormen apur batekin aipatutako osagarriak nahastu eta lotu ditzakezu geek jantzi bikaina osatzeko. Adibidez:\nMutilentzat : Oxfordeko alkandora sakon sartu ur handiko praketan, eta gehitu tiranteak edo gerrikoa. Erantsi poltsikoko babeslea alkandorari eta zinta bat jarri bizkarrean: Gehitu gorbata bat jantziari. Jarraian, jarri zinta zati bat betaurreko batzuen erdian, atzeko ilea eta jantzi loafers pare bat orkatila galtzerdi beltzekin.\nNeskentzat : Jarri ilea moeta batean edo txingarretan eta mantendu arkatz batzuekin batera. Makillaje Nix. Horren ordez, jantzi gezurrezko hortzak eta marraztu orbanak aurpegian. Gona gona galtzerdi beltzekin parekatu eta sandalia marroi pare batekin. Eraman liburuz betetako tamaina handiko motxila eta hitz egin tonu altuarekin.\nNola jantzi Geek ospetsu bat bezala\nNerdom mapan jartzen lagundu zuten eta orain zure geek gogokoena bezala mozorrotu zaitezke denbora eta ahalegin gutxirekin:\nBetty itsusia : ABCren arrakasta saileko Betty dirudi Betty itsusia . Erosi besterik gabe peluka beltza merkea, betaurrekoak eta hortz faltsuak giltzarrekin. Ondoren, pare bat gona edo soinekoa belauneko galtzerdi altuekin, loafers 'B' lepokoa eta poncho bat.\nCarl Sagan : Jantzi inoizko astronomo handienetakoa. Sagan-en itxura sinpleak dortsal-jertsea edo soineko alkandora eta jaka soila konbinatzen ditu. Garrantzitsuena ilea da: orrazia zabala ezkerretara, kopeta asko erakusten duena.\nMC Frontalot : Denek maite dute nerdcore erregea, MC Frontalot. Jantzi mahuka motzeko alkandora itxurako kamiseta tipikoa, distiratsua edo kolore ez-gorbata, poltsiko babeslea eta marko beltzak dituzten betaurrekoak.\nTech jantziak : Ordenagailuekin lotutako Halloween jantziak beroak dira, batez ere goi teknologiako mirariak dakartzatenak. Ultra-geek egin nahi baduzu, mozorrotu ezazu zure teknologiako jostailu edo ordenagailu edo software gogokoena. Ohiko bezeroen artean honako hauek daude: iPod bat, Blackberry, ordenagailu eramangarria edo robot txakurra.\nGeek era guztietako formak eta tamainak dituzte. Izan ere, aukera ia amaigabeak dira geek janzteko orduan. Ez baduzu konbentzioko nerd mozorroa itsatsi nahi, pentsa ezazu musika geek janztea eta biolin edo txirula faltsu baten inguruan janztea. Edo jantzi zure poltsikoetatik zintzilik dauden ekintza figurekin osatutako Star Trek edo Star Wars geek.\nEtxeko Segurtasun Aholkuak Designer Engagement Rings Ura Parkeak Eta Ura Larapideak Osasuna Eta Bezai Bereziak Lorategia Diaporapenak\nInteres Bereziko Elkarrizketak\nErosi Zelula Telefonoak\nnola jakin tipo lotsati bat gustatzen zaizun\nemaztegaiaren senargaiarentzako oparirik onena\nnola erakarri kaprikornio bat\nnola garbitu stanley termoa\nlangabezia lor dezakezu uzten baduzu\n29 astetan jaiotako haurra zer espero\nIrabazitako errenta kredituari atxikitako oharra\nTarta Dekorazio Teknikak


naiz: agenda - Gure Zirkuak Bakion amaituko du Bizkaiko egonaldia\nGure Zirkuak Bakion amaituko du Bizkaiko egonaldia\n21.06.11 - 21.06.27\nBizkaia - Bakio\nGure Zirkua Bakioa iritsiko da eta ekainaren 11an hasita, Gure Zirkuak hamabost emanaldi eskainiko ditu Uribe Kostako herrian.\nJoan den apirilaren 8an ekin zion Gure Zirkuak laugarren birari Errenterian eta Bizkaira egin zuen jauzi maiatzean. Busturialdean egin zuen lehen geldialdia, Muxikan; eta Arratiako bailaran ondoren, Diman.\n«Ia 2 urte ziren taldeak ez zuela Bizkaia zapaltzen, eta herritarren erantzun bikaina ikusita lurralde berean jarraitzea erabaki du, lehenbiziko aldiz hiru egonaldi jarraian kateatuz. Bizkaiko egonaldia biribiltzeko, taldea itsasertzera hurbilduko da oraingoan eta Uribe Kostan, Bakion altxako du karpa datorren ekainean», adierazi dute Gure Zirkuaren arduradunek.\n«Gure Zirkuak aurten Bizkaian egingo duen azken egonaldia izango da Bakiokoa, eta ondorioz 2021ean euskal zirku ibiltariaz gozatzeko azken aukerak izango dira hauek lurralde horretan. Hala, ilusio handiz iragarri nahi du Bakion, 2019ko esperientzia errepikatzeko asmotan, Bakeako berdegunean eskainiko dituela emanaldiak», esan dute.\nEkainaren 11an, ostiralean, 20.00etan; ekainaren 12an, larunbatean, 17.00etan eta 20.00etan; ekainaren 13an, igandean, 16.30etan eta 19.00etan; ekainaren 18an, ostiralean, 20.00etan; ekainaren 19an, larunbatean, 17.00etan eta 20.00etan; ekainaren 20an, igandean, 16.30etan eta 19.00etan; ekainaren 25ean, ostiralean, 20.00etan; ekainaren 26an, larunbatean, 17.00etan eta 20.00etan; eta ekainaren 27an, igandean, 16.30etan eta 19.00etan iragarri dituzte emanaldiak.\nEuskal Herri osoa zeharkatzeko asmoari helduta ari dira Gure Zirkuko kideak. «Pandemia tarteko, zirku ibiltaria ez zen iaz hain ibiltari izan, eta karpa ez zen Gipuzkoako mugetatik atera. Asko izan zirenez ikuskizunaz gozatu gabe geratu zirenak, taldea sekula baino lehenago hasiko da aurten emanaldiak eskaintzen, urtean zehar Euskal Herriko ahalik eta txoko gehienetara iristeko asmotan», esan zuten denboraldi hasieran.


2.15. Etxebizitzaren Gidaplan berria.\nUrte hauetan Bilboko Udalak hausnarketa eta diagnostikoa lantzen ibili da Bilbon etxebizitzak duen egoeraren gainean, jardun behar den funtsezko gaiak identifikatzen (zaharberritzea, kudeaketa, eduki ahal izatea eta abar) eta etxebizitzarekin erlazionatutako erronkei erantzuna emateko politikak garatzen.\nDatozen urteotan, arlo honetan aurrera egiten jarraituko da, “Etxebizitzaren Gidaplan” berri bat abiaraziaz, etxebizitza politikak 2023ra begira gidatzeko. Plan berriaren funtsak etxebizitza ondarean bertan ekitea (eraikuntza berriak, zaharberritzea, kudeaketa…), etxebizitza hutsa\nmugiarazteari buruzko politika berriak egitea eta etxebizitza izateko eredu berriak eta laguntzak ezartzea izango dira. Ildo horretan, auzoen arteko oreka bilatzea azpimarratuko da, gizarte etxebizitza ahalik eta auzo gehienetara hedatuaz.\nEtxebizitzaren Gidaplan berria abian jartzean izandako aurrerapen-maila.\nEtxebizitza Plan Zuzendari berria egin da eta hori da Bilboko etxebizitza-politiken jarduketa-esparrua, 2023ra begirako horizontearekin. Testuinguru honetan, plan estrategiko bat diseinatu egin da eta, 2023ra arte, Etxebizitza Plan Zuzendarian jasotako ekintzetako asko egikaritu egingo ditu.\nEtxebizitzaren Gidaplan berria abian jartzean izandako aurrerapen-maila.: %40\nEkintza 2.15. Etxebizitzaren Gidaplan berria.\nEtxebizitzaren Gidaplan berria abian jartzean izandako aurrerapen-maila.: %35


“Ostalaritza ixteak ez du arazoa konponduko; etsita gaude” - Derio - Aikor.eus\n“Ostalaritza ixteak ez du arazoa konponduko; etsita gaude”\nAikor aldizkaria 2020-11-06 11:02\nCOVID-19aren hedapena gelditzen saiatzeko, Iñigo Urkullu lehendakariak atzo jakinarazi zituen neurrietako gogorrena ostalaritzari dagokio, Eusko Jaurlaritzak bihartik aurrera tabernak eta jatetxeak itxita egoteko agindua eman baitu. Hala ere, etxera eramateko janaria prestatu ahalko dute, eta hura gaueko 9ak arte jaso ahalko da aurretiko hitzordua eskatuta. “Oso injustua da benetan: ostalaritza ixteak ez du arazoa konponduko”, esan digu Almudena Diaz Bizkargi Derioko tabernaren jabeak.\n“Nik ez diot inori entzun tabernan kutsatu denik. Zergatik gu? Gainera, beste arlo batzuekin alderatuta, garbitasun-berme handienak eskaintzen ditugu, egun osoa garbitzen ematen dugu eta”. Orain dela egun pare bat, ostalaritza-sektorearen ordezkariek adierazi zuten, haien kalkuluen arabera, 187 milioi euro behar zituztela pandemiak sektorean izan duen galerak arintzen laguntzeko; jatetxeak eta tabernak ixteko agindua eman ondoren, diru gehiago beharko dutela esan dute, eta Urkulluri eskatu diote dirulaguntzak ahalik eta azkarren zehazteko. “Gastuak ditugu eta fakturak eta zergak ordaintzen jarraitu behar dugu, eta niri oraindik ez dit inork ezertan lagundu”, aipatu digu Diazek. Bere esanetan, oso egoera gogorra da eta sektoreko jendea haserre bizian dago. “Izan ere, seme-alabak, hipotekak… ditugu eta gauza askorekin jolasten ari dira. Pandemiaren hasieran aurrezkiak baliatu genituen, baina orain irabazten duguna fakturak-eta ordaintzeko erabiltzen dugu. Gutxienez ogia erosi ahal dugu orain, baina bihartik aurrera itxita ezin izango dugu ezer egin. Egia esan, oso etsita gaude”. Sektoreak manifestaziora deitu du biharko, Euskal Autonomia Erkidegoko hiru hiriburuetan. “Baina askok ezin izango dugu parte hartu, udalerri mugakideetan bizi ez gara eta”.\nAgindutik kanpo hoteletako jantokiak daude, gasolindegiak eta zerbitzuguneak, osasun-zentroak, zahar-etxeak eta ikastetxeetako eta lantegietako jantokiak.\nTabernak eta jatetxeak ixteaz gainera, Eusko Jaurlaritzak beste neurri berri batzuk ezarri ditu. Horrela, etxeratze-agindua gaueko 10etara aurreratu du, eta, farmaziak eta zerbitzuguneak izan ezik, jarduera sozioekonomikoak eta kultura-arlokoak gaueko 9etan amaituko dira.\nBestalde, joko- eta apustu-etxeak ere itxiko dira, eta gurtzako lokalen edukiera % 35 murriztuko da. Lehiaketa profesionala eta semiprofesionala salbuetsirik, taldeko kirol-jarduera bertan behera utzi da eta ezin izango da kirol-ekitaldietara joan. Alabaina, gimnasioetan, kirol-klubetan, igerilekuetan eta kiroldegietan ikastaroak edo programatutako jarduerak egin ahalko dira, maskara jantzita, sei laguneko taldeetan eta edukieraren % 40 izanda. Taxia eta gidaria duen ibilgailuen alokairua izan ezik, garraio publikoak 22:30ean emango du azken zerbitzua.\nHasiera batean, neurriak azaroan egongo dira indarrean, baina 15 egunero berrikusiko dira pandemiaren bilakaeran izaten dabiltzan eragina aztertzeko. Kutsatze-tasa % 10 da gaur egun, eta Urkulluren esanetan, neurriek ospitaleak gainezka egotea ekiditea dute helburu. Era berean, adierazi du neurriek erabateko etxealdia saihestea ere xede dutela, eta Gabonetara “ahalik eta egoera onenean ailegatzea”.


Errioxa, 2019ko azken hitzordua. > universitario bilbao rugby\nErrioxa, 2019ko azken hitzordua.\nuniversitario bilbao rugby > BERRIAK > Emakumezkoak > Errioxa, 2019ko azken hitzordua.\nUniversitario Bilbao Rugby taldeko neskek Domiberiako errioxarren aurka jokatuko dute 2019ko azken partida, Fangoko zelaian. Aurkaria zortzigarren posizioan dago, eta aurreko jardunaldian Bera Berako donostiarren aurka irabazi zuen.\nBilbotarrek ondo bukatu nahi dute 2019a, noski, eta taularen goiko aldean jarraitzeko aukera emango dien garaipena lortu. Carlonen jokalariak bosgarren daude orain, lau garaipen eta beste lau porrot bilduta.\nAurkariak sailkapenean beherago badaude ere, kontuan izan behar da errioxarrak talde langile eta ordenatua direla, eta erdilari pare bikaina daukatela. Beraz, UBRkoek gogor borrokatu beharko dute etxeko garaipena.\nTopaketaren inguruan daukagun zalantza nagusia joko modalitatea izango da, hau da, XII edo XV izango den; izan ere, talde bietan izandako bajak direla eta, ez dakigu larunbaterako jokalari nahikorekin helduko diren. Beraz, azken unera arte ez da jakingo era batera edo bestera jokatuko den.\nEdonola ere, argi dagoena da bizkaitarrak orain arteko bidetik eusten saiatuko direla, beren zale guztiekin batera urte amaierako garaipena ospatzeko.\nUBR vs Domiberia R.C. Rioja. / Emakumezko Euskal Liga – 9ª Jardunaldia.\nAbenduak 21. 12:00etan / Errekaldeko Kiroldegia . Bilbo.


EUSKARA NAFARROA GARAIKO ADMINISTRAZIOAN | Soziolinguistika Klusterra\nAtarikoa » EUSKARA NAFARROA GARAIKO ADMINISTRAZIOAN\nEUSKARA NAFARROA GARAIKO ADMINISTRAZIOAN\nHizkuntza komunitate gutxituen kasuan hizkuntzaren erabilera instituzionala garrantzitsua da hainbat arrazoirengatik: batetik, esan bezala, esparru publikoaren zati handia delako (gero eta esparru zabalagoa gure gizarte ereduan); bestetik, esparru publikoko gainerako erakundeen eredu eta bultzatzaile izan daitekeelako (lan mundua, merkataritza, komunikabideak…); eta, azkenik, instituzioek hizkuntzaren erabilera soziala sustatzeko egin behar duten eragile-lana koherentziaz burutzeko, dagokien esparruan erabiltzea ezinbestekoa delako.\nHainbat udal saiatu dira udal ordenantzen bidez euskararen estatus murriztaile hau nolabait zuzentzen. Batzuk ausartak izan dira, beste batzuk ez horrenbeste; batzuetan ordenantzak betearazteko indarra izan dute, beste batzuetan ez, baina, oro har, ekarpen interesgarria izan dira udal ordenantzak, legeak euskarari ofizialtasunik ematen ez dion eskualdean gazteleraren eta euskararen erabilera orekatuagoaren alde egin baitute.\nForu Administrazioan aipatu ditugun zailtasunak errepikatzen dira Estatuko Administrazioan, are modu nabarmenagoan, oraindik ere. Ele biko inprimakiak eta prozedurak zokoratzeko joera orokorra da, eta, gero, bezeroek ez dituztela erabiltzen argudiatzen dute, euskarararen erabilera are gehiago baztertzeko. Lanpostuak hornitzeko prozeduretan euskara balora dadin hainbat helegite jarri dira. Aldeko epaia lortuta ere (Doneztebeko INEM Bulegoko lanpostua hornitzeko prozeduraren kasua izan da urte hauetan ezagunena), zailtasun handiak daude dagokion erakundeak behar bezala bete dezan epaiak esandakoa.\nHala eta guztiz ere, udal ordenantzen balioa izan da foru legediak aitortutako estatus legala baino haratago joatea, gehienetan. Foru legediak ofizialtasuna aitortzen duen esparruko ordenantza batzuek administrazioko jarduera euskara hutsez egin ahal izateko hainbat bide jorratu dituzte; ofizialtasuna ukatzen duen esparruan, ordea, kutsu ofiziala eman diote euskarari, administrazioko erabilera publiko askotan gazteleraren erabilerarekin parekatu baitute.\nUdal ordenantzak onuragarriak diren arren, ez dituzte, jakina denez, euskara sustatzeko zailtasun guztiak gainditzen. Lehenengo zailtasuna, eta handiena, da aginte organoek ordenantzak bete nahi ez badituzte ezer gutxi egin daitekeela praktikan. Hiritarrek helegiteak egin egiten dituzte bete daitezen, baina gaia deserosoegia denean ez da gehiegi kostatzen ordenantza aldatzea, koste politikoa ez baita orain arte oso handia izan. Bestalde, ordenantzen maila juridikoa mugatua da, eta horien gainean dagoen marko legalak ez du behartzen euskararen erabileraren aldeko neurri asko hartzera\nTeknologia berriek aukera berriak eskaintzen dizkiete udalei. Alabaina, horietaz baliatzeko baldintza izaten da askotan beste administrazio batzuekin elkartzea. Elkartze horietan handiek markatzen dute erritmoa, eta udal euskaldunek (txikiak baitira) hizkuntza erabilerari buruz erabakitzeko ahalmena galtzen dute. Gaia garrantzitsua da, hiritarrekin zuzenean harremanetan egonen diren zerbitzuak edo udalaren lehenengo irudia nolakoak izanen diren, esaterako, horren arabera erabaki baitaiteke.\nZailtasunak, beraz, ez dira gutxi, baina, noski, Nafarroako udalerri euskaldunenak diren hauetan dago egoerarik hoberena euskararen erabilerari dagokionez. Are gehiago, zerbitzu hizkuntza izatetik haratago, lan hizkuntza izateko urratsak emanak daude hainbatetan. Dena dela, lan hizkuntza izatearen oinarria, gehienetan, langileen beraien borondatea da, oso leku gutxitan baitago arauek horrela aginduta edo agiri batean jasota.\nMota honetako udalerrietan ere aurkitzen ditugu Nafarroako herririk euskaldunenetan ikusi ditugun hainbat zailtasun: kontratupeko zerbitzuetan erabilera bermatzeko arauak jartzeko zailtasuna, udal bulegoetan baino zailagoa izatea bestelako zerbitzu "espezializatuetan" emandako zerbitzua euskaraz ere izan dadin bermatzea; langileak euskaraz trebatzeko laguntza ez nahikoa… Badituzte, ordea, beste berezko zailtasun batzuk\nEzin da jakin noiz gaindituko ditugun administrazioan euskararen erabilera sustatzeko jarritako traba eta oztopoak. Argi dago, bitartean, beste esparru batzuk irabazi beharko ditugula euskararen erabilera soziala eremu publikoan areagotzeko; baina ezin dugu ahaztu administrazioa bizitza publikoaren esparru garrantzitsua dela. Garrantzi horrengatik azpimarratu behar da gaurko testuinguru zailean administrazioan euskararen erabilera areagotzeko egiten ari diren ekimenen balioa, tokiko erakundeek edo partikularrek bultzatutako ekimenak izan.\nHizkuntza komunitate batek ezin du bizirik iraun, bere baitan belaunaldiz belaunaldi hizkuntza transmitituko duten mekanismoak osasuntsu ez badaude. Hori esanda burura datorkigun lehenengo eragile soziala familia bada ere, argi dago, gaur egun, familia ez dela transmisioaren eragile bakarra. Ondoan hezkuntza, aisialdia, edo komunikabideak jarri beharko genituzke, gure ikuspuntua zabala eta errealista bada, bederen. Eragile horiek hizkuntza transmititu eta gero, hau da, hiztun berriek hizkuntza jaso eta gero, pertsonen arteko harremanetan erabili behar da jasotakoa, hizkuntza galduko ez bada. Baina ezinbesteko diren bi baldintza horiek (transmisioa eta pertsonen arteko harremanetan erabiltzea) ez dira nahikoak egungo gizarte konplexuetan hizkuntza komunitate baten biziraupena luzera begira ziurtatzeko: hizkuntzak gizarteko erabilera publikoetan ere presente egon behar du, eta erabilera publiko horien artean instituzioak, administrazio-erakundeak, funtsezkoak dira (*1).\nTestuinguru orokorra hori bada ere, Nafarroa Garaiko instituzioek, administrazioak orokorrean, euskararen erabilerari dagokionez duten jokamoldea azaltzeko, kontuan hartu behar dugu Nafarroako erakunde publiko nagusiek ez dutela betetzen, inolaz ere, bete beharko luketen erabilera sustatzeko eragile-lana (geroago azalduko dudan bezala, hainbat udal eta mankomunitate salbuetsita). Beraz, erabileraren eta hizkuntza politikaren arteko koherentzia baino oinarrizkoagoa da arazoa: euskararen erabilera administrazio publikoan erabat zokoratuta dago, eta administraziotik kanpoko esparru publikoetan erabilera lagundu beharrean trabak jartzen dira (berriro hainbat udal eta mankomunitateren salbuespena azpimarratuta).\nEgoera orokorra hori da, eta, askotan, praktika, hau da, eguneroko jarduera, hizkuntzari buruzko legeak eta arauak baino baztertzaileagoa da. Zorionez, administrazioa ez da euskararen erabilera sustatzean zeresana duen bakarra. Izan ere, gizarte ekimenak bere eskubideak ezagutzen eta aldarrikatzen ditu. Horrek bi ondorio nagusi izan ditu Nafarroan azken urte hauetan: lehenengoa, euskararen erabilerarekin lotutako jarduera askoren judizializazioa; bigarrena, inolako erantzunik lortzen ez duen aldarrikapenak sortutako frustrazioa. Lehenengoari dagokionez, Nafarroan lanpostuak betetzeko lehiaketa-oposaketak, plantilla organikoak, eta bestelako xedapen asko epaiaren zain daude, euskaldunen eskubideak errespetatzen ez dituztelako. Bide judiziala, ordea, ez da bukatzen, kasu gehienetan, epaia ateratzen denean, ondoren helegitea etorri ohi baita, edo, okerragoa dena, epaia bete behar duen erakundearen jarrera tematia: epaiak agintzen duena ez betetzeko jarrera edo indargabetutako testua beste xedapen antzekoarekin ordezkatzeko saioa, esaterako. Jarrera horiek aurretik nahasita egon ohi den gaia areago korapilatzen dute. BAT aldizkariaren zenbaki honetako beste artikulu batzuek egoera judiziala sakonago eta hobeki azalduko dutenez, nik, besterik gabe, azpimarratu nahi dut, askotan, epai eta xedapen berrien zurrunbiloan, borondate ona dutenek ere ez dakitela nola jokatu. Aipatutako bigarren ondorioari dagokionez, argi dago gizarte ekimena ez dela aldarrikapen hutsean geratu, eta jakin duela bide sortzaileagoak jorratzen. Hala ere, sormenak baliabideak behar ditu ekimenak gauzatzeko, eta, baliabideen urritasunean, justua dena ukatzen denean, zaila da hizkuntza komunitateak dituen eskubideen berri ozenki ematen jarraitzea eta, batera, hiztunek dituzten beharrak asetzeko lanean aurrera egitea.\nAzaldutako egoera erakunde publiko gehienen jokaerarengatik sortu bada ere, ez da ahaztu behar Nafarroan euskarak duen estatus juridiko orokorrak ere muga handiak jartzen dituela administrazioan (baita beste esparru batzuetan ere) euskararen erabilera sustatzeko. Adibide asko aipa daitezke. Mingarriak izateagatik nabarmentzen diren bi ekarriko ditut hona: bat, euskara ez da ofiziala Nafarroako hiriburuan; bi, legez ezarritako zona 'ez euskaldunean' euskaldunek ez dute euskara erabiltzeko eskubiderik, legeak artikulu berean eskubidea eman eta kentzen baitu: "Aitortu egiten da hiritarrek Nafarroako Administrazio Publikoetara euskara zuzentzeko eskubidea dutela. Azken hauek interesatuei gaztelerarako itzulpena eska diezaiokete, edo 9. artikuluan aurreikusitako itzulpen zerbitzuak erabili." (*2)\nFORU ADMINISTRAZIOA ETA ESTATUKO ADMINISTRAZIOA\nNafarroako administrazio publikoan, orokorrean, euskararen erabilera baldintzatzen duten hainbat aspekturi buruz aritu eta gero eta erabilera bera zertan den azaldu aurretik, esan behar dut artikulu honetan, batez ere, tokiko administrazioek egindako lana eta aurrera begira dauzkaten erronkak aipatuko ditudala. Izan ere, administrazioa konplexua da. Tokiko administrazioaz gain, Nafarroan Foru Administrazioa (bere erakunde autonomoak barne) eta Estatuko Administrazioa daude (*3); alde tekniko edo burokratikoaz gain, alde instituzionala ere garrantzitsua da (Gobernua, Parlamentua, udalbatzak…); kudeaketa zuzeneko jardueraz gain, gero eta gehiago dira enpresen bidez bideratzen diren zerbitzuak… Beraz, puntu eta gai asko Nafarroako administrazioaren ikuspegi osoa emateko. Horrela, bada, esan bezala, tokiko administrazioak egindakoa azalduko dut, batez ere, horretan egin direlako ekimenik esanguratsuenak eta, bestalde, hori delako hobekien ezagutzen dudan esparrua.\nHala ere, aurrera egin baino lehen, euskarak Foru eta Estatutuko Administrazioan duen presentziari buruzko hainbat ideia orokor aipatuko ditut, labur:\n1994. urtean argitaratu zen Nafarroako Administrazio Publikoetan euskararen erabilera arautzeko lehenengo dekretua (*4). Urte hartan ere euskara eskakizuna zuten lanpostuen lehenengo zerrenda argitaratu zuen Nafarroako Gobernuak (zona euskalduneko osasun zerbitzuei zegozkien) (*5). Bi horietaz gain, hirugarren ekimen bat landu zen urte hartan foru administrazioan, zenbait zirkuitu elebidun ezartzeari buruzkoa, herritarrek administrazioan euskara erabiltzeko eskubidea bermatzeko helburua zuena (testuak horretarako arduradunak eta epeak finkatzen zituen). Hala ere, ziriborroa ez zen argitaratu, ez zen inoiz indarrean jarri. Sustatzaileek agiria argitaratzeko nahiko indarrik ez zuten izan Nafarroako Gobernuaren barnean. Ordutik hona emandako urrats gehienek egoera okertu besterik ez dute egin. Honakoak izan dira urrats horien joera nagusiak:\n- Euskara baloratzen den lanpostuen zerrenda murriztu eta mugatu. Euskara ez dakitenen eskubidea administrazio publikoan sartzeko jartzen da euskara erabiltzearen eskubidearen gainean (*6).\n- Administrazioko langileek gero eta zailagoa dute euskara ikasteko baimenak lortzea. 1993. urtean euskara ikasteko baldintzak ezarri zituen Foru Dekretua (*7)argitaratu zen garaian ere ez zen erraza euskalduntze prozesuari ekitea beharrezko jarraikortasun eta bermearekin. Bestalde, inoiz ez da lortu lehentasunak markatzeko eta baliabideak hobeki aprobetxatzeko irizpideak finkatzea; edo, behin ikasita, euskaldundutako langilea erabilerari begira jartzeko estrategia saiatzea. Baina, azken urte hauetan, gero eta zailagoa da euskara ikasteko baimena lortzea eta horrek dakartzan eskubideak gauzatzea (ordutegiaren murrizpena edo ikastaro trinkoak egiteko ordezkapenak).\n- Euskara ahozko harremanetan erabili ahal izatea salbuespena da, eta langile euskaldunen borondatearen mendean geratzen da euskaldunen eskubidea. Idatzizko harremanetan erdara da hizkuntza bakarra informazioa edo argitalpenak Nafarroa osoan banatu behar ez badira. Nafarroa osorako direnean, legearen araberako 'zona euskaldunean' ere banatu behar direnez, ele bietan argitaratzen dira baina euskarri bananduetan. Ohikoa izaten da, kasu horietan, euskarazko aleak kutxetatik atera gabe "ahaztuta" geratzea inork ez baditu erreklamatzen. Euskararen erabilera murrizteko 372/2000 Foru Dekretua argitaratu eta gero, Iruñean kokatutako erakundeetako errotulazio ofizialetik euskara kentzeko izandako sukarra bada nahiko adibide argia, Nafarroako Administrazio Foralean euskara ezabatzeko egindako ahalegin orokorraz ohartzeko.\nTOKIKO ADMINISTRAZIOA: UDALAK ETA MANKOMUNITATEAK\n1. EUSKARAREN ERABILERA ARAUTZEKO ORDENANTZAK.\nNafarroako Gobernuak euskararen erabilera administrazioan arautzeko sortutako marko legal kaskarrak (partziala, hutsunez betea eta askotan aldatua) ez du erraztu udalek haien esparruan egin beharreko lana. Marko legal sendorik gabe, udal agintean gertatutako aldaketa politikoak ordenantzen aldaketa ekarri du batzuetan (Olazti eta Iruñea, esaterako). Beste batzuetan prozedura administratiboa beharko lukeena baino gehiago luzatu da (hilabeteak edo urteak hasierako onespenetik behin betiko onespenera). Azkenik, izan dira ordenantzak bidean utzi dituztenak akordioa hartuta baina Aldizkari Ofizialean argitaratu gabe, edo, helegiteren bat ebatzi ezinik, testua indarrean jartzen duen behin betiko onarpenaren argitalpena egin gabe. Izan ere, ordenantzak onartzeko prozesu batzuetan utzikeria ikusten da, utzikeriari lotutako borondate txarraren proportzioa zein den ezin esan. Dena dela, argi dago tokiko administrazioaren beste esparru batzuetan dagoen prestasuna gutxitan ikusten dela euskararen erabilera arautzeko eta sustatzeko arloan. Ordenantzak sustatzen dituzten eragileen indar eskasaren sintomak dira aipatutako horiek guztiak; behin onartuta eta indarrean, betearazteko momentuan, bete daitezen baliabideak jartzeko momentuan, nabarmentzen den eskasi bera.\n1.1. FORU LEGEDIAK OFIZIALTASUNA AITORTZEN DUEN ESKUALDEA ('ZONA EUSKALDUNA').\nAsko dira oraindik Tokiko Administrazioko euskararen erabilera ordenantza baten bidez arautu ez duten udalak. Hainbatek barne araudiak edo akordioak izanen dituzte, baina, askotan, hizkuntzen erabilera zein izan behar den ez da inon jasotzen. Argitaratutako ordenantzak aztertuta, hiru multzo bereiz daitezke.\nLehenengo multzoan, Udal Euskaldunen Mankomunitateko kideak daude. UEMAren irizpideak jarraitzen dituzte Nafarroako hainbat udalek (Arantza, Arbizu, Etxarri Aranatz, Goizueta, Leitza, Urdiain eta Zubieta). Dena dela, multzo honen barnean, aldeak badaude. Esaterako, euskara udal administrazioko hizkuntza bakartzat jotzen da Zubietan; Leitzan eta Goizuetan, aldiz, euskarari lehentasun osoa ematen zaio eta euskara hutsezko erabilerarako esparru zabalak ezartzen dira, baina gaztelera erabiltzea eskatzen dutenentzako ele biko harremana aurreikusten da.\nBigarren multzo batean, harremanetan bi aukera ematen dituzten ordenantzak (udalak) daude. Bi aukera horiek honakoak dira: gaztelera eta euskara batera erabiltzea, edo euskara bakarrik. Planteamendua da euskarari lehentasuna ematea eta horrela, hainbatetan euskara hutsezko erabilerari tartea egiten diote. Multzo honetan daude Ergoienak, Bakaikuk, Lakuntzak, Sakanako Mankomunitateak eta Etxarri Aranatzek (*8) argitaratutako ordenantzak.\nAzkenik, Olaztik, Altsasuk eta Irurtzunek onartutako ordenantzen multzoa daukagu. Horietan bi hizkuntzen erabilera parekatua da irizpide nagusia. Altsasuko testuak, dena den, beste biek baino haratagoko helburuak dauzka; batetik, bi hizkuntzak erabilita ere, euskarari lehentasunezko trataera ematea arautzen baitu eta, bestetik, euskara laneko hizkuntza ere izan dadila helburutzat jotzen baitu (beste biek ez dute horrelakorik aipatzen).\nMultzo bakoitzeko ordenantzetan ezberdina da euskarari ematen zaion trataera. Jakina da egoera soziolinguistikoa ez dela berdina aipatutako herri guztietan eta elebidunen kopuruak eta euskararen zabalpen funtzionalak markatzen dituztela, neurri handi batean, udalek onartzen dituzten arauak.\n1.2. FORU LEGEDIAK OFIZIALTASUNA UKATZEN DUEN ESKUALDEA ('ZONA MISTOA' ETA 'EZ-EUSKALDUNA').\nHonakoak dira esparru honetan euskararen erabilera arautzeko ordenantzak onartu dituzten tokiko administrazioak: Antsoain, Barañain, Berriozar, Burlata, Iruñea eta Uharteko Udalak, Erronkariko Ibaxaren Batzordea, eta Iruñerriko Mankomunitatea. Horietaz gain, beste batzuk ordenantzen testua lantzen edo onartzeko prozesua egiten ari dira (Atarrabia, Agoitz, Berriobeiti…).\nLehenago aipatu bezala, foru legediak euskararen ofizialtasuna ukatutako eskualdean garrantzitsuak izan dira ordenantzak, gehienetan euskara eta gaztelera hizkuntza propiotzat jo dituztelako eta biak zerbitzu hizkuntza izateko helburua aldarrikatu dutelako. Nolabait esateko, administraziora euskaraz zuzentzeko eskubidea administrazioaren jarrera aktiboarekin lotu nahi izan dute: administrazioak hainbat baliabide jarri hiritarrei erantzuteko eta administrazioa bi hizkuntzak erabiltzeko borondatea hiritarrei orokorrean zuzentzen zaienean. Jarrera horrek foru legediak euskarari ukatzen dion kutsu ofiziala ematen dio, neurri batean, bederen. Dena dela, egia da praktikan baliabideak jartzeko ahalegina ez dela berdina izan tokiko erakunde guztietan. Deigarria izan zen, adibidez, Iruñerriko Mankomunitateak hainbat urtez ordenantzaren aldaketa argitaratu izana, artikulu baten betetze data urtez urte atzeratzeko (eginbeharreko jakinarazpenak bi hizkuntzatan bidaltzea legearen araberako zona misto eta ez euskaldunean). Baina beste batzuetan, esaterako, neurriak jarri dira hainbat lanpostutan euskararen eskakizuna ezartzeko. Kasu horien adibide ona da Burlatako Udalak 2005. urtearen bukaeran argitaratutako ordenantzaren eranskina, non herritarrei zerbitzua euskaraz emateko hartu beharreko neurriak zehaztu diren, eta, horretarako, hizkuntza eskakizunak eta gauzatzeko irizpideak azaldu diren. Nafarroako Gobernuak alor honetan duen hutsunea kontuan hartuta, baloratu beharreko ahalegina da.\nTokiko Administrazioak bere esparruan egin behar duenaz gain, eskualde honetako ordenantza guztiek aipatzen dute, nahiko zehazki, udalerrian euskararen erabilera sustatzeko bultzatuko dituzten ekimenak (askotan ikuspegi partzialak badirela onartu behar da, dena den).\nUdal ordenantzak onuragarriak diren arren, ez dituzte, jakina denez, euskara sustatzeko zailtasun guztiak gainditzen. Lehenengo zailtasuna, eta handiena, da aginte organoek ordenantzak bete nahi ez badituzte ezer gutxi egin daitekeela praktikan. Hiritarrek helegiteak egin egiten dituzte bete daitezen, baina gaia deserosoegia denean ez da gehiegi kostatzen ordenantza aldatzea, koste politikoa ez baita orain arte oso handia izan. Bestalde, ordenantzen maila juridikoa mugatua da, eta horien gainean dagoen marko legalak ez du behartzen euskararen erabileraren aldeko neurri asko hartzera, dakigunez (*9).\n2. EUSKARAREN ERABILERA NAFARROA GARAIKO TOKIKO ADMINISTRAZIOAN.\nArauak arau, ordenantzak onartuta izan ala ez, zein neurritan bermatzen dira euskaldunen eskubideak Nafarroa Garaiko Tokiko Administrazioan? Zein da euskararen erabileraren egoera?\nBerriro gogoratu behar dut ezin dela egoera bateratu batez mintzatu. Egoera ezberdinak mugatzeko marrak, dena den, beste esparru askotan bezala, ez du legeak ezarritako maparekin derrigorrez bat egiten. Egoera soziolinguistikoa eta elebidunen proportzioa argigarriagoak dira, dudarik gabe, Nafarroako Tokiko Administrazioko euskararen erabilera aztertzeko. Izan ere, batetik, udalerri euskaldunenak izanen genituzke (elebidunak %70etik gora) eta, bestetik, Iruñerriaren eredu soziolinguistikoarekin bat egiten dutenak (*10).\n2.1. NAFARROAKO UDALERRI EUSKALDUNENAK: EUSKARA ZERBITZU HIZKUNTZA ERROTZEAREN ERRONKA ETA LAN HIZKUNTZA IZATEKO ZAILTASUNA.\nUdalerri euskaldunetan euskara zerbitzu hizkuntza izan dadin lan egin da azken urte hauetan, eta batzuetan erabilera eta erabiltzeko ohitura aski hedatuta daude. Hala ere, ezin esan oraindik erabat bermatuta dagoenik Tokiko Administrazioan euskara erabiltzeko eskubidea. Hainbat arazo eta oztopo daude, oraindik ere:\n- Euskara gehiago erabiltzen da udal bulegoetan hortik kanpoko bestelako zerbitzuetan baino. Bestalde, gero eta gehiago dira kontratuaren bidez eskaintzen diren zerbitzuak, eta kontratu horietan ez da beti behar bezala lotzen nolakoa izanen den euskararen erabilera. Nolabait irudikatzeko, udalaren gunetik zenbat eta urrutiago orduan eta zalantza handiagoak euskara erabiltzeko eskubidearen bermeaz.\n- Ahozko erabilera bermatuago dago idatzizkoa baino. Oraindik arazoak daude programa informatiko guztietan eta kontratek erabiltzen dituzten euskarri guztietan euskara erabil dadin. Bestalde, badira hainbat esparru bereziki "gogorrak" direnak euskararen erabilerari dagokionez: hirigintza da askotan horren adibidetzat jotzen dena.\n- Gizartearen beste arloetan bezala, honetan ere, Nafarroako hiriburuarekiko mendekotasuna handia da. Adibiderik hoberena da Nafarroan gaur egun prozesuan dagoen idazkarien lekualdatze-lehiaketa. Irizpideak Iruñean erabaki ziren Nafarroa osorako, eta oso tarte txikia utzi zitzaien udalei idazkarien profila zehazteko.\n-Teknologia berriek aukera berriak eskaintzen dizkiete udalei. Alabaina, horietaz baliatzeko baldintza izaten da askotan beste administrazio batzuekin elkartzea. Elkartze horietan handiek markatzen dute erritmoa, eta udal euskaldunek (txikiak baitira) hizkuntza erabilerari buruz erabakitzeko ahalmena galtzen dute. Gaia garrantzitsua da, hiritarrekin zuzenean harremanetan egonen diren zerbitzuak edo udalaren lehenengo irudia nolakoak izanen diren, esaterako, horren arabera erabaki baitaiteke. Horren adibidea da Nafarroan hedatzen ari den 012 telefono bidezko harrera zerbitzua. Udalek zerbitzu hori kontratatzea, gehienetan, atzera pausua izaten ari da euskararen tratamenduari dagokionez, irizpide orokorra pisu handiagoa duten udal erdaldunagoek jartzen baitute.\n- Gero eta txikiagoa da Nafarroako Gobernuak ematen duen laguntza langileek euskarazko gaitasuna areago dezaten. Udal hauetako plantilla organiko gehienetan langile guztientzako euskararen eskakizuna ezarrita dagoen arren, kontuan hartu behar da eskakizuna gauzatzen dela lanpostua hutsik gelditzen denean, eta gaur egun badaudela langileak euskara ez dakitenak. Horiek trebatzeko bidea gero eta zailagoa da, Nafarroako Gobernuak udal langileak euskalduntzeko eta euskaraz trebatzeko diru-partida murriztea erabaki baitu (partida bera kolokan dago). Erabaki horrek, noski, Nafarroa osoko udalak ukitzen ditu.\n2.2. IRUÑERRIKO UDALERRIAK ETA HAIEN TIPOLOGIAREN ANTZEKOAK: EUSKARA ZERBITZU HIZKUNTZA IZATEKO ALDARRIKAPENA ETA ALDARRIKAPENA PRAKTIKAN GAUZATZEKO ZAILTASUNA.\nDudarik gabe Iruñerrian eta tipologia bereko beste udalerrietan (Lizarra, Gares, Agoitz…), euskara zerbitzu hizkuntza izan dadin da erronka nagusia. Horietako udal batzuetan egoera txarra da eta urruti ikusten da horrelako helburua bete ahal izatea. Bestalde, Nafarroako udal asko planteamendu honetatik kanpo daude (Zangozaldean, Erriberan eta Erdialdeko udalerri gehienetan ez dago, esaterako, Euskara Zerbitzuak martxan jartzeko kezkarik, ezta euskaldunei gutxieneko harrera egiteko borondaterik ere). Hala eta guztiz ere, atal honetan, euskara erabiltzeko nolabaiteko borondatea azaldu dutenei buruz mintzatuko naiz. Mota honetako udalerrietan ere aurkitzen ditugu Nafarroako herririk euskaldunenetan ikusi ditugun hainbat zailtasun: kontratupeko zerbitzuetan erabilera bermatzeko arauak jartzeko zailtasuna, udal bulegoetan baino zailagoa izatea bestelako zerbitzu "espezializatuetan" emandako zerbitzua euskaraz ere izan dadin bermatzea; langileak euskaraz trebatzeko laguntza ez nahikoa… Badituzte, ordea, beste berezko zailtasun batzuk:\n- Udal plantillak ez dira egoten ongi hornituta zerbitzuak euskaraz, behar den kalitatearekin, emateko. Horren ondorioz handia da itzulpenaren pisua eta harekiko mendekotasuna. Hainbat lekutan egoera kroniko bihurtzen ari da, euskararen eskakizuna euskara langai duten lanpostuetara mugatzen dutelako (euskara erabiltzearen eskubidearen aurretik administrazio publikoan sartzeko eskubidea jartzen dute, lehenago ere azaldu dudanez).\n- Bezero euskaldunen presioa txikia da. Kontuan hartu behar da eskualde honetan euskaldun gehienak haur eta gazteak direla, administrazioarekin harreman txikia duten hiritarrak, hain zuzen. Bestalde, administrazioak berak duen jokamolde anbiguoak (*11) zalantza sortzen dio euskal hiztunari, ez baitaki nolako harrera izanen duen euskaraz mintzatzen bada.\nEUSKARAK ADMINISTRAZIOAN LORTUTAKO ESPAZIOAREN GARRANTZIA.\nNafarroako administrazioan euskarak espazio txikia lortu du, orain arte. Mendeetako inertzia aldatzeko (erabateko bazterkeria) 90eko hamarkadan egindako lehenengo urratsak ahulduta geratu dira hamarkada honetan. Hainbat udal eta mankomunitate dira, sinesgarritasun gehiago edo gutxiagorekin, euskaldunekin euskara harreman hizkuntza izan dadin lan egiten ari diren administrazioko erakunde bakarrak.\n(*1) Hizkuntzak ez baditu esparru publiko eta formalak eskuratzen (arlo sozio-ekonomikoa, hezkuntza, kultur produkzioa, komunikabideak…) hiztunek beti aukeratu beharko dute zer egin: esparru horietatik kanpo egon, edo horietan parte hartzeko beste hizkuntza ikasi eta erabili. Dikotomia hori ezaguna dugu. Esaterako, Nafarroaren zati handi batean gertatutako euskararen galera geografikoaren aurreko fasea galera funtzionala izan zen; hain zuzen ere, administrazioak sortutako esparru publiko berri guztiak kanpoko hizkuntzaren eskutik gauzatzeagatik sortutako desoreka funtzionala.\n(*2) Abenduaren 15eko 18/1986 Foru Legearen 18. art., eskualde ez-euskalduneko erabilerari buruzkoa. 18. artikulu hori zinikoa da, benetan, horrelakorik badago.\n(*3) Herritarrengan eragin txikiagoa badu ere, Europar Komunitatea ere aipatu beharko genuke administrazio publikoen zerrenda osoa egin beharko bagenu. Ez dugu, ordea, zerrenda zabalduko Nafarroako egoera azaltzea baita artikuluaren helburua. Europar Komunitateak sortutako erabilera administratiboak ez dira ezberdinak Nafarroan eta Euskal Herriko gainerako eskualdetan.\n(*4) Hasiera batean 70/94 Foru Dekretua izan zen; hori 135/1994 Foru Dekretuak ordezkatu zuen lau hilabete geroago.\n(*5) 154/1994 F.D. (1994ko irailaren 19ko NAO).\n(*6) 203/2001 FDak moldatu zuen 1994an argitaratutakoa (154/1994 F.D.): 1994an zehaztutako Osasunbideko lanpostu horietaz gain, euskara langaia duten lanpostuak (euskara teknikariak, itzultzaileak..) besterik ez zituen jaso euskara eskakizuna dutenen zerrendan. Beste bakan batzuen kasuan euskara merezimendutzat hartzea ezarri zuen 203/2001 FDak. Ez zuen bermatu, inolaz ere, euskaldunek administrazioko zerbitzuak euskaraz jasotzeko daukaten eskubidea (hezkuntza arloko langileak zerrenda honetatik kanpo geratu ziren).\n(*7) 195/ 1993 FD (1993ko uztailaren 9ko NAO).\n(*8) Etxarri Aranatz UEMAko kidea den arren, bere ordenantzak multzo honetakoen antza dauka. Aipatu behar da 1. eta 2. multzoetako ordenantzak garai ezberdinetakoak direla: Zubieta, Leitza eta Goizuetakoak 93koak dira eta Etxarrikoak, esaterako, 99koak.\n(*9) Marko legal orokorraren eragina gehienetan euskaren erabilera sustatzearen kontrakoa suertatzen da. 372/00 Foru Dekretua argitaratu zenean (euskararen erabilera administrazioan nabarmenki mugatzen zuena, ezaguna denez) kezka eta eztabaida (interesatua?) sortu zen, ea dekretuak indargabetzen zituen haren kontra egiten zuten ordenantzak, erabilera zabalagoa sustatzen zutenak, hain zuzen. Batzuek udal autonomia aldarrikatzen zuten, besteek maila legal handiagoko bati men egin beharra. Denborarekin eztabaida dekretuak sortu zuen nahasketan urtu zen. Egun udalerri gehienetan, Iruñearen salbuespen garrantzitsua eginda (ordenantzak zentsu murriztaile batez aldatu dira), dekretu aurreko egoera bera mantentzen da. Prozesu honetan gehien kaltetu den aldea izan da euskararen balorazioa lanpostuak hornitzeko lehiaketa-oposaketa prozesuetan (proportzioak murrizteko joera zabaldu zen 372/2000 FD argitaratu eta gero).\n372/2000 Foru Dekretuak ordenantzetan izandako eraginaz, bestalde, deigarria da dekretua eta gero (eta hori ordezkatu zuen 29/2003 dekretua eta gero) aurretik onartutako ordenantzen oso testu antzekoak onartu direla, puntu batzuetan indarrean dagoen dekretuaren artikuluekin bat egiten ez dutenak. Hala ere, foru exekutiboak ez du haien kontra egin.\n(*10) Banaketa hori eginda, populazio gutxiko hainbat udalerri geratzen dira ez batean ez bestean. Ikusi BAT aldizkariaren zenbaki honetako "Euskara Nafarroa Garain: iraupenetik garapenera?" artikulua.\n(*11) Tokiko Administrazioaren hainbat ekimen euskararen erabilera sustatzeko ez dira sinesgarriak suertatzen, periferiatik, eta ez aginte-organoen erdigunetik, egiten direlako.\n58. 2006ko martxoa. Euskararen egoera Nafarroa Garaian