ETSAI ETA ADISKIDE. BIBLIAKO ZENBAIT IKUSPEGI – Argiaren Atarian\nNeure buruaz bi hitz\nETSAI ETA ADISKIDE. BIBLIAKO ZENBAIT IKUSPEGI\n01/10/2012 / Artikuluak /by José Arregi\nEtsaiz eta adiskidez betea dago Biblia, giza historia osoa bezala. Elkar maite zutenek elkar gorroto dute batean, elkar gorroto zutenek elkar maite dute bestean; adiskide zirenak etsai dira hemen, etsai zirenak adiskide dira han. Horrelaxe da gizakion historia, hain kontraesankor sarri, hain gorabeheratsu beti.\nBiblia ere horrelaxe da. Ez da giza historiaren eredu, ispilu baizik. Ez digu erakusten zuzenean nolakoa behar lukeen, nolakoa den baizik eta, zeharka, nola litzatekeen hobe eta nola posible. Gizakiaren grina eta bertute, zakarkeria eta samurtasun, zikoizkeria eta handitasun guztien aurrean jartzen gaituzte kontaketa biblikoek, irakurleok geure aukera egin dezagun.\nZabaldu eta irakurri Biblia, eta zeure burua aurkituko duzu bertan, baita gaurko mundua ere, zein eta modernoa den: gure borrokak eta konpondu ezinak, gure borondate on ezindua eta gure bake-amets erdizka beteak, adiskide izatea eragozten diguten grina eta beldur pertsonalak zalantzarik gabe, baina ez gutxiago egitura eta erakunde kultural, ekonomiko, sozial eta politikoak… Dena hortxe dago, bere garaiko hizkuntzan esana, eta halere gaurko irakurlearentzat hain ulergarri: etsai izatetik adiskide izatera igarotzen diren (edo ez diren) gizakiak, taldeak, herriak: anai-arrebak, senar-emazteak, aita-semeak, biktima eta borreroak, jaun eta morroiak, herri etsaiak…\nHaien itzalak gure itzal dira, haien zauriak gure zauri. Haien haserreetan gure haserreak islatzen dira, haien adiskidetze-bideak gurea argitzen du, gauden lekuan gaudela, gauden zaurituak gaudela, aurrera egiteko adorea izan dezagun. Eroria bazaude, ez izan beldurrik, jaiki eta jarrai. Bidelagunik ez duzu faltako Bibliako antzinatean nahiz egungo munduan, eskutik heldu eta elkarren gerizan jarraitzeko.\nHorretaraxe gonbidatu nahi zintuzkete ondorengo orrialdeok, modurik xumeenean. Zeure bizi-ibilbidearen irakurketa egitera, alegia, Bibliako zenbait istorio eta pasadizo gogoraraziz. Ez dut, ordea, Biblia bere osoan hartuko, ur handiegiak, mundu konplexu eta anitzegia baita hain espazio estuan kabiarazteko. Beraz, Bibliako liburu bat, lehenengoa, hartuko dut lagin gisa: Hasiera edo Genesis liburua.\nHasiera liburuak mundu oso bat aurkezten digu kontaketa estiloan. Ez da mundu idilikoa, ezta gutxiagorik ere. Gizakiaren barruko kontraesanak eta itzalak, gizakien nahiz herrien arteko gatazkak eta borrokak bere gordintasun osoan agertzen dizkigu, ez izan behar lukeen bezala, den bezala baizik. Kontatzeko moduak erakusten du, bai, kontatzailearen aukera, baina ez du zertan izan aukerarik onena, kontatzailea bera ere gizaki mugatua baita eta ez inondik perfektua. Irakurleak bere aukera egin beharko du kontaketa bakoitzaren aurrean, eta ez du zertan izan kontatzailearen aukera bera.\nHorrela, Hasiera liburu biblikoak kontatzen dizkigun istorio zaharrak irakurriz, XXI. mendeko irakurleok –sinestun nahiz sinesgabe– geure historia iruten, irazkitzen eta bilbatzen ikas dezakegu. Ez gara inoiz iritsiko geure aiher eta gorrotoen korapilo guztiak askatzera, geure haserre eta larritasunen itzalgune guztiak argitzera, baina on egingo digu gure hezur-mami bereko gizaki horien ibilbideak ezagutzeak.\n1. Anaiak eta ahizpak, gizonak eta emakumeak liskarrean\nAnaien arteko liskarrak ugari ageri zaizkigu Hasiera liburuan. Ez, halere, eguneroko bizitzan senide artean izan ohi den baino gehiago, lehen bezalaxe orain. Eta, bizitzan bezalaxe, Genesian ere liskarrak ez dira beti ongi amaitzen. Ezinak eta porrotak erakusten digute sarri norabidea eta bihotzaren ametsa, eta hor “Jainkoaren promesa”.\nZergatik diot, ordea, “anaien arteko liskarrak” eta ez, “anai-arreben” edo, hobe, “neba-arreben” artekoak? Bidegabeko bezain sinplea da zergatia: emakumearen mundua ezkutatzera eta isiltzera jotzen du Bibliak (edo alderdi negatiboak bakarrik aipatzera maiz). Eta inoiz, berehala ikusiko dugunez, ahizpen edo oro har emakumeen arteko gatazkak aipatzen direnean, emazte gisa dituzten liskarrak dira gehienetan, ez emakume gisa dituztenak.\nHor ditugu, esate baterako, Lea eta Rakel ahizpak, Labanen alabak (Has 29-30). Jakob bere anaia Esaurengandik ihesi joana zen Palestinatik Ekialdera, Siriako Haranera. Han Rakel, Labanen alaba gazteenaz maitemintzen da, baina Labanek biak emaztetzat hartzera behartzen du amarruz (alaben gustuaz eta hautuaz galdetu ere egin gabe…). Rakel atsegina eta ederra da (Has 29,17), baina agorra. Leak begirada hila du, eta Jakobek ez du bere ahizpa bezainbat maite, baina ernalkorra da eta lau seme ematen dizkio (ez “seme-alabak”, baizik eta “semeak” izatea da Hasiera liburuko eta antzinate osoko obsesioa, semeek –ez alabek– bermatzen dutelakoan ondorengotzaren bedeinkapena…). Rakel eder eta maitatua, baina agorra, jeloskor da bere ahizpa haurdunarekin; Lea haurdun eta baztertua jeloskor da bere ahizpa Rakel Jakoben kuttunarekin (Has 29,30). Patriarkalismoak eta poligamiak bi ahizpen artean eragiten dituen minak, lehiak, ezinikusiak eta etsaigoak.\nGauza bera ikusten dugu Sara eta Hagar, Abrahamen emazteen artean, nahiz eta oraingoan ez diren ahizpak (Has 16); eta berdin Ana eta Penina, Eli apaizaren emazteen artean (1 Sm 1). Bibliak ez digu esaten emakume eta emazte lehiakide hauen arteko haserreak inoiz konpondu zirenik. Horregatik dio Ben Sirak jakintsu biblikoak: “Ez dago liskarrik, emakume aurkariena bezalakorik; ez dago mendekurik, emakume lehiakideena bezalakorik” (Si 25,13).\nEz beza, ordea, hortik inork ondorio makurrik atera. Ez beza inork pentsa emakumeak berez liskartiago direla eta horregatik gertatzen direla euren artean ezinikusiak eta lehiak. Sistema patriarkalak bihurtzen ditu emakumeak elkarren etsai, eta bide okerra litzateke emakumeei baketsu eta adiskide izateko eskatzea elkarren etsai bihurtzen dituen sistema errotik aldatu ezean. Biblia osoan zehar ez dira sistema horren erroak erauzten, harik eta Paulok esango duen arte: Jesu Kristorengan “ez dago jadanik bereizketarik gizonezkoaren eta emakumezkoaren artean” (Ga 3,28). Bistan da, ordea, harrezkeroko bi mila urteetan ez zaiola jaramonik egin San Pauloren printzipioari (egia esan, San Paulok berak ere ez erabat).\nUtz ditzagun hor, ordea, ahizpa eta emazteen arteko (eta sistema aldatu gabe konpondu ezineko) haserreak, eta begira dezagun Hasiera liburuan ageri den anaia arteko zenbait gorabehera. Urrutikoekin ez, hurbilekoekin izan ohi ditugu arazoak, zenbat eta hurbilago gehiago. Eta zer hurbilagokorik anaia (arreba, ahizpa) baino? Aita-amaren minezko eta pozezko sabel beretik irtena, ur eta odol beraz mamitua, maitasun berean sustraitua, zauri beraz zauritua. Eta halere hain arrotz eta hain etsai gerta daiteke! Kain eta Abel, Isaak eta Ismael, Esau eta Jakob, Jose eta anaiak… Ez dira, noski, kontaketa historikoak, eta ez dira inondik eredugarriak , baina elezahar hauetan geure eguneroko historia aurkitzen dugu, modu paregabean kontaturik.\n2. Adam eta Eva paradisuaren bila\nAnaien kontakizunetan murgildu aurretik, hurbil gaitezen “jatorrizko bikote”arengana eta euren “jatorrizko” harreman minduetara. Adam eta Eva, gizaki ororen eta bereziki bikote guztien irudi.\nBikotetik gatoz. Biziaren mirariak estrategia desberdinak asmatu ditu, zein baino zein miragarriago, bizirik irauteko. Bakteria bat bitan banatze da, bata bestearen errepika; hori da itxuraz estrategiarik sinpleena eta baketsuena, baina baita antzuena ere, banatu denaren errepika huts baitira banatuak (nahiz eta zelula banatuen barnean zenbait mutazio gerta daitekeen). Besterik gertatzen da biziak, landare nahiz abereengan, ugalketarako estrategia sexuala asmatzen duenean. Bik elkar bilatzen dute, ahal duten bezala bata bestearengana iristen da –haizearen ufada leunaz nahiz desiraren bulkada gartsuaz–, biek bat egiten dute eta bien elkartzetik bestea sortzen da, “bestelakoa”, berezitasuna, aniztasuna. Bizia aberatsago bilakatzen da, baina baita arriskutsuago ere.\nBikotetik gatoz, eta bikotearen arteko harreman-historia aberats bezain nahasi, eder bezain zailetik. Hasiera liburuko 2. eta 3. kapituluetan ezin hobeki deskribatzen zaigu bikotearen ataka: bata bestea gabe ezin bizi, eta bata bestearekin ere ezin. Adam bakarrik sentitzen da Eva gabe (“berari zegokion lagunik ez zuen aurkitzen”: 2,20), baina biak elkarrekin diren orduko hasten dira arazoak, areago, egiazko dramak (eta gaurdaino diraute…). Gizonaren eta emakumearen arteko drama, gizakien eta ama lurraren arteko drama, gizakien eta Jainkoaren arteko drama. Zergatik?\nHasiera liburuak ez digu esaten zergatik, askotan hala irakurri izan bada ere. Mito handiek –eta Adam eta Evarena, kreazioarena bezala, mitoa da, zentzurik onenean izan ere– ez digute erakusten zer gertatu zen antzina, baizik eta zer gertatzen den gaur; ez digute balio gaurko gure dramak esplikatzeko, baizik eta ezagutzeko eta agian egoki bizitzeko, bideratzeko.\nHorra, bada, Adam eta Eva, bata bestearen “hezurraren hezur eta haragiaren haragi” (2,23) eginak. Elkarrekin, elkartasunean, elkarrekikotasunean dira “Jainkoaren irudi” (1,27), ez bakartasunean, bakardadean, banakotasunean. Baina biek ere ezin dute batasun betea eta itxia osatu, ezin dute elkar erabat bete; ez dira elkarren egile, kide baizik; ez dira bata bestearen jabe, lagun eskertu baizik; ez dira Biziaren, Izatearen, Ongiaren eta Gaizkiaren nagusi apetatsu, zaintzaile arduratsu baizik. “Edengo baratzean” jarri ditu Jainkoak: ama lurretik datoz, eta izate ororen iturri misteriotsutik. Lurra “landu eta zaindu” behar dute (2,15), zapaldu eta ustiatu gabe, tenplu sakratua baita lurra, natura, izaki bakoitza, hurko bakoitza. Biziaren fruitu ugariak jan eta goza ditzakete esker onez eta begirunez, Ongiaren eta Gaizkiaren jaun bakar bilakatu gabe. Konpainia eta harmonia ederrean bizi daitezke, solaskide eta bizikide, elkarren beldurrik eta lotsarik gabe: “Jainkoaren konpainian” (zer da “Jainkoa”, dohaintasun konpartitu zoriontsu horixe baizik?).\nEz dute lortzen. Ez dira iristen (noiz edo noiz iritsiko ahal gara!). “Biziaren zuhaitzaz” eta “Ongiaren eta gaizkiaren zuhaitzaz” (2,9) jabetu nahi dute, hau da, biziaren iturriaz eta ongiaren nahiz gaizkiaren neurriaz. “Jainkoa bezalakoak” (3,5) izan nahi dute, hots, biziaren eta legearen, zorionaren eta jakituriaren (3,6) jaun eta jabe absolutu, doakotasun zoriontsua tragikoki bazterturik, “Jainko” izatea “Jaun goiko” eta botere absolutu izatea balitz bezala. Euren burua paradisuaren, lurraren, errealitate osoaren zentro eta gailur, neurri eta lege bakar bihurtzen saiatuko dira.\nBaina hara: bikotea bere baitan ixten denean, zorionaren espazioa estutzen da, airea urritzen, arnasbideak itotzen. Bikote itxian, laster sortuko dira barne-hausturak, laster hasiko dira batak bestea tamalgarriro ukatzen, larriki zauritzen. Horra Adam eta Evaren historia, guztion historia: zuhaitzeko fruitua bereganatu orduko, “begiak ireki zitzaizkien” (3,7). Eta zer ikusi zuten? “Biluzik zeudela ohartu ziren” (3,7), hots, elkarren lotsa eta beldur izan ziren, edo “Jainkoaren beldur”. Eta elkar salatzen hasten dira: “Ni ez naiz errudun. Laguntzat eman didazun emakumeak eskaini dit fruitua” (3,12). Eta beldur eta lotsa, “Jainkoarengandik gorde ziren zuhaitz artean” (3,8): “Jainkoarengandik”, hots, Biziaren dohaintasun dohatsutik ihesi abiatzen dira eta, jakina, bizi-zorionaren jakituria desiratuak ihes egiten die…\nErrudun ote dira? Ez, ez da hori. “Sugea” da errudun. Baina sugea ez da “ezer”, ez da “inor”. Izatearen muga eta ezina, natura eta gizaki mugatuaren “errorea” da sugea, “errua” baino gehiago. Adam eta Eva, gizakiak oro, ez dira errudun, baizik eta oraindik guztiz kreatu gabeak dira. Ez dira errudun, baina euren bizitzaren arduradun dira, eta gehiago, elkarren eta lurraren arduradun, kreazioak aurrera jarrai dezan.\nPosible ote da, ordea? Irudi lezakeenaren aurka, Hasiera liburuak baietz diosku: Jainkoak ez dizkie “kontuak eskatzen”, baizik eta gertatu denaren aurrean harridura mindua erakusten du, esanez bezala: “Zer gertatu da? Ezin dut ulertu?”. Baina hondamendiaren barrenean biziari etorkizun berria zabaltzen dio. Heriotzaren zigor-mehatxua ez da bete. Bizi dira. “Gizonak bere emazteari Eva, hau da, Bizi, eman zion izen, bizidun guztien ama delako” (3,20). Biziak aurrera darraio, oinazez eta pozez, porrotez eta promesaz beterik. Edeneko baratzetik, paradisutik kanpo biziko dira, beti erbestean, baina biziko dira. Biziaren zuhaitzak bizirik dirau, Biziaren aingeru kerubinek gorderik (3,24), bizidun guztien aberri. Adam eta Evak bizirik diraute eta bizitzen lagundu behar diote elkarri, elkarrekiko menpetasuna elkarrekiko askatasun bihurtzen etengabe saiatuz (3,16), gozamenean eta erdiminetan bizia sortuz (3,16), kopetako izerdiz ogi-orea oratuz (3,19), lurra zapaldu ordez landuz eta zainduz (3,23). Eta, bizidun guztiak bezala, sortu diren lurrera itzuli arren, biziak jarraituko du lurrean, eta Bizi Zuhaitzaren sustraietan, bihotzean, oroimenean, bizirik jarraituko dute.\n“Hasieran”, iraganean, ez da inoiz paradisurik izan, baina paradisuaren ametsa sortu zitzaien arnasarekin eta kontzientziarekin batera, eta ametsak bizi gaitu harrezkero. Emakumearen ondorengoak “sugeari” burua zapalduko dio noizbait (3,14). Inoiz iritsiko ote da Bake osoa, Shalom desiratua? Gure esku dago neurri batean. Amets dezagun eta saia gaitezen. Bila goaz erbesterik erbeste.\n3. Kain eta Abel: hiltzaile ere zauritua da\nBibliako eta literatura unibertsaleko orrialderik latz, hunkigarri, lortuenetakoa dugu Hasiera liburuko 4. Kapitulua. “Adamek bere emazte Evarekin harremanak izan zituen. Haurdun gelditu zen Eva, eta Kain –hau da, ‘Eskuratua’– izan zuen. Orduan, esan zuen: ‘Gizon bat eskuratu dut Jaunari esker’. Gero, haren anaia Abel izan zuen” (Has 4,1-2). Adam eta Eva bezala, Kain eta Abel ere pertsonaia paradigmatikoak ditugu, giza kondaira osoaren irudi. Gurasoen bitasun tirabiratsua gorputz-arimazko batasun bilakatzen da maitasunean, nolabaiteko batasun nolabaiteko maitasunean. Eta batasuna, ostera, bitasun, berezitasun, aniztasun bilakatzen da. Haurrak sortzen dira. Haurrak! Gurasoen zorion eta gurutze.\nBi haur, bi seme, bi anaia: Kain eta Abel. Adam eta Evaren harremanetatik sortuak dira; harremanetatik, bizidun gehienak bezala. Baina gurasoen harremanak zaurituak ziren, ikusi dugunez, eta seme bien harremanak ere laster zaurituko dira eta modurik ankerrenean zartatuko, ikusiko dugunez.\nBi seme, bi anaia. Biak guztiz desberdinak eta biak errukarri, zein baino zein errukarriago. “Abel artzain bilakatu zen; Kain, berriz, nekazari” (4,1): bi izaera, bi biziera, bi zibilizazio. Eta biak borrokan, edo bat bederen bestearen aurka, ezinikusiz. Senideen arteko gatazkak ez ezik, “zibilizazioen arteko talkak” ere ez dira berriak (baina etengabe berritzen dira, eta ez dute inolako itxurarik berritzeari uzteko, maien egutegiko “aro berria” hasi omen den arren).\nKainek gorroto du anaia. Motiboa bitxi gertatzen zaigu: “Jainkoak Abelen eskaintzak maiteago zituen Kainenak baino”, dio testuak (Has 4,4-5). Jainko arbitrario baten apetak ote dira, beraz, azken arrazoia? Hala dirudi, baina itxura besterik ez da, irudi literario bat. Kontua da, Kainek ezin duela eraman anaiaren ona, eta hori aise ulertzen dugu. “Biziki haserretu zen eta kopetilun zebilen” (Has 4,5). Hori ere aise ulertzen da: ezinikusia, “bekaitza”, begietako edo bihotzeko gaitza. Gaixotasuna, ez gaiztakeria. Baina ondorenak ikaragarriak dira.\nHalako batean, “Kainek bere anaia Abeli esan zion: ‘Goazen landara’. Eta landan zirela, Kainek anaiari eraso eta hil egin zuen” (4,8). Giza historia osoa laburbiltzen duen esaldi soil eta latza da. Ez dago hitz askoren beharrik. Kainek isilik hiltzen du, eta Abel isilik hiltzen da, kontaketa osoan zehar hitzik esan gabe, ezer egin gabe, ezer izan gabe. Abel izenak, hain zuzen, horixe esan nahi du: “hutsa”, “ez-izatea”. Hutsaren hurrengo gisa ezabatzen diren guztien irudia da. Testuan bada, bestalde, xehetasun aipagarri bat. Gure bertsioetan irakurtzen dugu: “Kainek esan zion Abeli: ‘Goazen landara’” (4,8). “Masoretikoa” deitzen den eta juduek erabiltzen duten hebreerazko bertsioan, ordea, ez da ageri “Goazen landara”. “Kainek esan zion”, dio, baina zer esan zion ez. Hutsunea. Edo mututasuna, itxitasuna. Kainek ez dio ezer esaten Abeli: hitza ukatzen dio. Anaiari hitza ukatzetik dator hilketa. Anaiak anaiari hitza ukatzea hiltzea bezala da.\nKain gaiztoaren irudia da, Abel zintzoarena. Kain errudun, Abel errugabe. Baina, hurbilagotik begiratuz gero, bistan da testua ez dela inolaz kokatzen “erruaren” ikuspegian. Izan ere, Jainkoari leporatzen dio nolabait Kainen bekaitza, ezinikusia, haren eskaintza baino Abelena “maiteago zuela” esanez, zergatik esan gabe. Nola sinetsi baten eskaintza bestearena baino maiteago lukeen Izaki goren apetatsu batengan? Horrelako “jainkorik” ez da existitzen. Baina ez dezagun horrela irakurri. Azken batean, testu horrek esan nahi digu Kainen bekaitza eta hilketa ulertezinak direla. Ez dago esplikaziorik. Zerbaiten zergatia ezagutzen ez denean eta azaldu nahi denean, “Jainkoa”ren borondateaz baliatzen da Biblia, antzinateko kultura erlijioso guztiak . Baina “Jainkoa” esatea, “esanezina” dela esatea da, ulertezina dela. Bestalde, Kain izenak “eskuratua” esan nahi du, “Jainkoak eskuratua”, alegia. “Gizon bat eskuratu dut Jaunari esker” (4,1), dio Evak, Kain jaio orduko, kontaketaren hasieran. Jainkoak sortua da, Jainkoak emana. Beraz, inor izatekotan, Jainkoa bera izango litzateke errudun, berak egina baita Kain, den bezalakoa. Baina hori ez da kontua.\nGaur egun, hilketaren zergatiak identifikatzeko, “Kainen” baldintza ekonomikoak edo soziologiak eta baldintza psikologikoak edo genetikoak edo biologikoak ikertuko genituzke, eta ongi legoke. Baina hori ere ez da kontua Hasierako kontaketan. Erantzukizuna da kontua, ez errua. Hori dio testuak nabarmen asko. “Zergatik zaude haserre? Zergatik kopetilun? –galdetzen dio Jainkoak Kaini, nahiz eta oso argi dagoen baduela haserre egoteko motiborik, areago, “Jainkoa” bera dela azken batean motibo– . Oker jokatzen duzu, eta atean duzu bekatua. Baina mendera dezakezu” (4,6-7). On eginez argituko zaizu aurpegia. Eta zu gai zara ona izateko, gauza zara on egiteko. Horretan datza erantzukizuna. Kontua ez da “errua” nork duen erabakitzea, eragindako zauriak sendatzea baizik, baita eragilearen zauria ere. Kontua ez da gaizkilea zigortzea, arduratsu eta ongile izaten laguntzea baizik.\nJainkoak ez du Kain “zigortzen”. Abelen lekuko bihurtzen da Jainkoa, hori bai, haren “leku hutsa” betez, erailaren ahots eta bozemaile bihurtuz. “Non da anaia?” (4,9), galdetzen dio Kaini, eta ez dio uzten arduragabekeriara eta ahanzturara ihes egiten, bere baitan itxita jarraitzen, Kainek erantzuten dionean: “Ez dakit. Anaiaren zaintzaile ote naiz, bada?” (4,9). Bai, badakizu: “Zure anaiaren odola lurretik oihuka ari zait” (4,10). Salaketa hotza ote? Ez da salaketa, ez da kontu-hartzea, ez da errua egoztea, hiztegiak (“lurrak madarikatuko zaitu”, “noraezean ibiliko zara”…) hala iradoki balezake ere.\nEz. Jainkoak ez du Kain zigortzen, ez madarikatzen. Kontzientzia esnarazten dio, bere buruaz eta ekintza krudelaz ohartaraziz. Ez, ordea, burumakur eta larri bizi dadin, alderantziz baizik: bere duintasunaz jabetu dadin, bere buruarekiko konfiantza berreskura dezan, ongi egiteko gai izan dadin eta beldurrik gabe bideari jarrai diezaion, anaia hilaren eta anaia bizi guztien anaia bezala.\nKain beldur da: “Aurki nazan edonork hil egingo nau” (4,14). Ez, ezin zaitu inork hil. Abelen lekuko da Jainkoa, baina baita Kainen lekuko ere. “Eta Jaunak ezaugarri bat ezarri zion Kaini, aurkitzen zuen inork hil ez zezan” (4,15). Hiltzailea hiltzea ez da bidezko. Mendekua ez da zilegi. Zigorrak ez du zentzurik. Kontua da nola lortu gaizkileak gaitzik ez egitea eta gaizkilea ongile bihurtzea, hiltzailea biziaren babesle izatea. Posible ote da, ordea? Jainkoak Kaini kopetan ezarritako ezaugarriak baietz dio. Jainkoak sinesten du. Gaitasun eta sinesmen hori da Jainkoa, Kainen kopetako ezaugarri eta babes horixe, lur honetako hilketa eta zauri guztien gainetik.\n4. Ismael eta Isaak: Abrahamen erlijioak tirabiran\nNoski, Hasiera liburuko anaiei buruz ari garela, “Abrahamen erlijioak” –hots, judaismoa, kristautasuna eta islama– eta euren arteko tirabirak aipatzea anakronismo hutsa da. Hasiera idatzi zenean (K.a. VI. mendea) bostehun urte falta ziren kristautasuna judaismotik bereizteko eta mila urte bien errotik islama sortzeko; israeldarren erlijioa bera ere, bestalde, hasia besterik ez zen oraindik “judaismo” arautu eta zehatz bilakatzen. Eta kontaketa literarioak kokatzen gaituen garaietan (K.a. 1.700 inguruan) kokatzen bagara, are anakronikoagoa da hiru erlijioen aipamena.\nHala da. Hiru erlijioek, ordea, Abrahamen fedea dute oinarri, eta hiruek beneratzen dituzte haren seme Ismael eta Isaak, baina bakoitzak bere erara. Hasiera liburuak juduen asaba gisa aurkezten digu Isaak, Jakoben aita, hamabi leinuen aitona; Ismael, ostera, hamabi leinu-buru arabiarren “aita” bezala eta arabiarren (“ismaeldarren”) asaba gisa (25,12-18). San Pauloren Galaziarrei gutunean, aldiz, juduen Lege lotzailearen irudi da Ismael, eta kristauen Ebanjelio askatzailearen irudi Isaak (Ga 4,21-31). Azkenik, Koranaren eta tradizio islamiarraren arabera, arabiarren (“ismaeldarren”) asabatzat ez ezik, islamiar guztien patriarka da Ismael; Arabian bizi izan zen eta Meka, Muhammad profetaren jaioterria eta Islam osoaren sorleku eta zentro sakratu nagusia, eraikitzen lagundu zuen. Hiru erlijio eta jatorri beraren hiru interpretazio kontrajarri, gaurko munduko gatazka politiko korapilatsuenen sustrai-sustraian.\nZilegi da, beraz, Isaak eta Ismaelen arteko gorabeherak erlijio abrahamdarren arteko gatazkaren eta konponbidearen ispilu gisa irakurtzea. Juduek eta kristauek “Isaak eta Ismael” esan ohi dute: Isaakek du lehentasuna. Islamiarrek, ordea, “Ismael eta Isaak” esango lukete: Ismaelek du lehentasuna. Ba ote du inork lehentasunik? Erlijioen artean eta herrien artean egiazko bakerik izango bada, ez ote dugu Hasiera eta Biblia osoa bestela irakurri beharko, “lehentasunaren”, “herri hautatu bakarraren”, “egiazko erlijio bakarraren” kategoria horiek behingoz gainditurik?\nIsmael izenak “Jainkoak entzun” esan nahi du, eta Isaak izenak “Jaunak irri”. Nor da aurrena? Zer axola dio Jainkoari? Biak aita beraren, Abrahamen, seme dira, baina ez ama berarenak: Isaak Sararena da eta Ismael Hagarrena. Eta testuak ez digu ematen zuzenean seme bien arteko gatazkaren berri, ama bien artekoaren berri baizik. Eta nondik dator amen arteko liskarra? Senar beraren bi emazte izatetik, esango genuke. Sistema patriarkal poligamikoan ezinbestekoak dira lehentasuna eta bereizketa, bata bestea baino kuttunago izatea. Eta ezinbestekoak dira jelosiak.\nHala gertatzen da istorio honetan. Ohiko denaren aurka, amak dira hemen protagonista nagusi. Sara da, itxuraz, “lehen” emazte, edo berak hala uste du bederen, eta “lehen” ama izan nahi du, eta bere semea Abrahamen “lehenseme” eta oinordeko bakar izatea nahi luke. Testuak, ikuspegi judutik idatzia den arren, ez du ukatzen Ismael, Hagarren semea, dela Abrahamen lehensemea, baina Sararen menpeko mirabe gisa aurkezten du Hagar. Nolanahi ere, Sarak mehatxu eta etsai gisa begiratzen dio Hagar emazte-kideari. Historia negargarria da, nahiz eta irribarrea eta barrea behin baino gehiagotan aipatu (17,17.19; 18,12.13.15).\nHasieran, amen arteko jelosiak eta gatazkak ez die erasaten bi anaiei. Haurtzaro alai errugabean bizi dira oraindik bi mutikoak, eta –zer egin dezakete hoberik?– jolas dagite elkarrekin, amen tormentuez ohartu gabe (edo ohartu arren) (21,9). Sara jeloskorrak, ordea, ezin du eraman bi haurrak elkarrekin jolas egitea, biak parekoak balira eta eskubide berdinak balituzte bezala. Eta neurri ezin krudelagoa hartzen du, Abrahamen baimen pasibo eta koldarrarekin: Hagar eta bere seme Ismael etxetik botatzea (21,10-21).\nSistema patriarkalak, emazteen arteko jelosiak eta lehiak, lehentasunaren irrikak, herentziaren gutiziak… elkarrengandik aldendu dituzte bi haurrak, bien zorigaitzerako. Eta euren ondorengoek bakoitzak bere Jainkoa dela uste izango dute egiazko Jainko bakarra, eta norberaren herria hautatu duela, ez bestea. Hasiera liburuak, juduek idatzi dutelarik, argi dio Jainkoak Isaak –eta beronen herri Israel– hautatu duela. Baina argi eta garbi dio, baita ere: “Jainkoa lagun izan zuen Ismaelek” (21,20). Hari horretatik eta horrelako beste hainbatetatik tiraka, Biblia beste modu batera irakurri beharko genuke kristauok, Jainkoaren agerpen eta hautaketa unibertsalari gure giza muga estuak ez leporatzeko, erlijio-aniztasuna egiazki aitortzeko eta kristau berezitasuna inolako lehentasun eta pribilegio teologiko ez bihurtzeko.\nHasierak esaten digu, bestalde, Isaak eta Ismael, elkarrengandik aldenduak, aita Abraham hil zenean haren hilobian elkartu zirela (25,9). Talmud, antzinako errabinoen ahozko tradizioan erakusten da, urte luzez elkarri borroka egin ondoren, bi anaiak aitaren hilobi ondoan adiskidetu zirela. Gaur ere adiskidetuko ahal dira asaba bien ondorengoak –juduak eta arabiarrak– jatorri beraren jaraunspenean, elkarren onarpenean, lurralde beraren gozamenean! Eta adiskidetuko ahal dira hiru erlijio monoteista nagusiak, sineskizun eta arau guztien gainetik, Abraham aita beraren oroitzapenean, onezko etorkizun beraren borondatean, den ororen iturburu eta helburu den Misterio beraren aitorpenean!\n5. Esau eta Jakob: bi herri liskarrean\nJarrai dezagun Hasierako anaia-bikoteei begira, gure ispilu baitira. Esau eta Jakob, Isaak eta Rebekaren semeak, aurkitzen ditugu hurrengo. Anaiak ez ezik, bikiak ditugu. Bikiak, baina ezin desberdinagoak: Esau ehiztaria da, Jakob artzaina; Esau basati, Jakob etxetiar; Esau iletsu, Jakob ilegabe; Esau inozo, Jakob amarrutsu; Jakobek aitaren bedeinkapena du amets, Esauk platerkada dilista nahiago. Aitak Esau du maiteago; amak, berriz, Jakob.\nSortu bezain laster, amaren sabelean bertan, hasi ziren “elkarrekin liskarrean” (25,22). Esau jaiotzen da aurrena, baina Jakob haren orpoari helduta, jaio orduko elkarrekin lehian. Hala jarraituko dute luzaroan, estu eta larri, harik eta adiskidetzeko ordu zoriontsua iritsiko zaien eta euren anaitasuna besarkada estuan zigilatuko duten arte.\nEsau eta Jakob bi herri etsairen aitalehen edo arbaso dira Hasiera liburuaren arabera: israeldarrena Jakob, edomdarrena Esau (36,1). Bere bi txikitxo jaio gabeak sabelean borrokan sumatzen dituelarik, ama Rebeka larritzen hasten da, eta Jainkoak azaltzen dio zer gertatzen den: “Bi nazio dituzu sabelean, bi herri aterako zaizkizu erraietatik: bata besteari nagusituko zaio, zaharrena gazteenaren morroi izango da” (25,23).\nZaharrena gazteenaren morroi, gazteena zaharrenaren nagusi, orpoa buru, lekuak trukaturik. Jakob izenak “orpo” eta “leku-hartzaile” edo “trukatzaile” esan nahi du, hain zuzen, eta horixe egingo dio anaia zaharrenari, ama Rebekaren amarruak medio: anaia zaharrenari lekua hartu eta hari zegokion bedeinkapenaz jabetu, ondorengotza-lege patriarkala hautsiz eta hankaz gora jarriz. (Ohartzekoa eta aipagarria da zeinen iraultzailea den alde horretatik Esau eta Jakoben historia: ironia finez kontatzen zaigu nola irabazten dion amak aitari, amaren abileziak aitaren botere patriarkalari, Isaaken itsutasunaz eta Esauren basakeria arduragabeaz baliatuz).\nJainkoaren bedeinkapena da kontaketaren ardatz: Jainkoaren bedeinkapena nork lortuko? Baina zer?, Jainkoak bedeinkapen bat bakarra ote du? Anaia bietako batentzat, herri aukeratu batentzat bakarrik ote du bedeinkapena? “Ez al duzu niretzat beste bedeinkapenik?” (27,36), galdetzen dio larri Esauk aita Isaaki, gertatu denaz jabeturik. Hain “jainko” zikoitz eta apetatsua, gizaki gaixoon hain antzeko “jainkoa” nola sinetsi? Baina ez da hori, nik uste, hondo-hondoan eta azken batean Esau eta Jakoben historiak erakusten diguna. Ez da Jainko arbitrarioa, baizik eta gazteenaren, txikienaren, azkenekoaren, eskubiderik gabearen alde dagoen Grazia iraultzaile eta berritzailea, txikienetik hasita denak bedeinkatzen dituen Bedeinkapen oro-ontzailea.\nDena ontzen duen ontasunean sinesten du fededunak, baina ez da erraza. Giza historia ez da batere samurra. Esau zabarrak platerkada bat dilista nahiago izan zuen bedeinkapena baino, eta bedeinkapenik gabe geratu zen bere zabarkeriaz. Eta “negarrez hasi zen ozenki” (27,38), eta erabaki negargarria hartzen du berriro: “Hurbil da gure aitaren hileta-eguna: orduan, Jakob nire anaia hilko dut” (27,41).\nJakob iruzurtiak, aldiz, eginahalak egin zituen bedeinkapenaren grazia lortzeko, Jainkoarekin berarekin borrokatzeraino (32,23-33). Eta ahaleginaren ahaleginez lortu zuen, lortu, bedeinkapen irrikatua, baina ez bere iruzur, maltzurkeria eta handinahi guztien ondorenak pairatu gabe. Ihesi doa, anaiaren mendekuaren beldurrez. Bedeinkatua da, baina “izterretik herrenka” dabil (32,32),zauriturik du bizia. Halako batean, ordea, Ebanjelioko seme galduaren antzera, bere baitaratuz esaten du: “Zer nabil hemen etengabe beldur eta ihesi, noragabe? Itzul nadin herrira, etxera, anaiarengana. Adiskidetu gaitezen”. Bere burua ahul aitortzen du, eta anaiarengana abiatzen da apaldurik eta eskuzabal.\nEta Esau anaia begitandu orduko, behin eta berriro ahuspezten da, anaiaren aurpegian Jainkoa bera ikusten baitu (33,11). Esau mendekatia ere biguntzen da eta, anaia ikustean, “lasterka bideratuz, besarkatuz eta lepotik heldurik, laztandu egin zuen Jakob, eta negarrari eman zioten biek” (33,4). Denak konpondua dirudi, baina adiskidetzea ez da hain erraz. Borondate ona ez da aski. Zauriek hor diraute. Bakoitzak bere bidetik jarraituko dute bi anaiek, bi herriek, elkarrengandik aparte, behin-behineko bake mugatuan, “otsoa eta bildotsa elkarrekin bizi ahal izango diren arte” (Is 11,6), biak Bedeinkapen oro-ontzailearen onera etorriko diren arte.\n6. Jose eta anaiak: barkamena zer den\nJoseren historia oso luze kontatzen du Hasierak, modu xume eta hunkigarrian. Saldukeriaren eta berradiskidetzearen historia bikaina dugu. Ez da historikoa, noski, baina horrek ez dio axola, irakaspenak baizik. Anaia bidegabeki saldua da Jose, baita bihotz onaren eta barkamenaren irudia ere.\nHamabi anaia ziren, Jakoben hamabi semeak, Israel herriko “hamabi leinuen” arbasoak. Behin eta berriro dator kontaketan zehar, Hasiera osoan bezala, “anaia” hitza, etengabeko errepika: anaia, anaia, anaia. Anaitasuna behin eta berriro urratzen delako beharbada. Oraingoan ere bai.\nEta oraingoan ere, inbidiak urratzen du anaitasuna. Jose besteak baino “ameslariago” da, hau da, argiago, dohatuago. Harroxeago ere bai agian. Eta aitaren kuttunago. Eta “anaiek bekaitzez begiratzen zioten” (37,11). Bestearen ona ikusi eta eraman ezina da bekaitza, eta norberaren segurtasun gabezia, konplexu eta beldurretatik dator beti. Norberaren zaurietatik dator eta bestea zauritzera darama.\nAnaiak artzain zebiltzan etxetik urrun, eta aitak Jose bidaltzen du hain berri jakitera. “Hor dator gure ameslaria. Ken dezagun geure artetik, eta ikusiko dugu zertan amaitzen diren bere amets handiak” (37,19). Hilko zuketen, baina ez dira ausartzen, eta merkatari arabiar batzuei saltzen diete; haiek, berriz, Egiptoko faraoiaren gortean saltzen dute esklabo gisa. Baina “Jauna berarekin zegoen”, errepikatzen da kontaketan (39,2.21.23); horrela, Egiptoko administratzaile nagusi izatera iristen da Jose, eta, lehorte luze baten ondorioz beste herrialdeetan gosea zabaltzen den bitartean, Egipton bihitegiak beteak daude.\nKanaanen ere, Joseren aitarenean, gose dira. Eta aita Jakobek Egiptoko faraoiaren jauregira bidaltzen ditu semeak, ogia egiteko garitara, inondik ere pentsatu gabe Jose dela Egiptoko bihitegien arduradun. Honek ikusi orduko ezagutzen ditu anaiak, baina anaiek ez bera. Hor hasten da berradiskidetzearen historia ederra. Josek bigun du barrua, gorrotoaren aztarnarik gabe, nahiz eta gogor-plantak egiten dituen anaien aurrean. Berradiskidetzeak bere ibilbidea du. Barkamenerako, denbora behar da.\nZer da, ordea, barkamena? Ez da errudunari absoluzioa ematea, “errua barkatzea”. Anaia saltzaileek aitortzen dute, noski, egindako kaltea (42,21), eta damu dira (44,18-34), baina Josek ez du “erru” hitza aipatzen, ez du damurik ez ordainik exijitzen, ez zigorrik ezartzen, ez mendekurik hartzen. Anaia bezala ezagutzen ditu Josek bere saltzaileak (42,8), eta anaia bezala onartzen ditu (43,15-24), euren historia zaurituaren kontaketa entzuten die (43,25-29), gupidaz eta onez begiratzen (43,14.30), gorrotoari ordez hunkidurari eta malkoei leku egiten (43,30; 45,2.14), eta gertatu den guztia “Jainkoaren borondate” bezala ulertzen du, hau da, azken batean den-dena biziaren hoberako izan dela aitortzen du, anaiei esateraino: “Ez izan orain atsekaberik, ez damurik, hona saldu ninduzuelako. Jainkoak zuen aurretik etorrarazi nau, bizia izan dezazuen” (45,5). Azkenean, “Josek Benjamini lepotik heldu, eta negar batean ari ziren biak besarkaturik. Eta, negarrez jarraiki, beste anaiak ere besarkatu zituen” (45,14-15).\nHorra barkamena zer den. Horra zer egin zuen Jesusek, gurutzean esanez: “Aita, barka iezaiezu, ez baitakite zer ari diren” (Lk 23,33). Horra zertara deitu gintuen: “zazpi milatan zazpi aldiz”, beti barkatzera (Mt 18,22). Ezer ukatu gabe eta ezer ahaztu gabe, iraganari baino etorkizunari arreta gehiago jartzen zaionean, kaltetuarenganako aitorpena eta kaltegilearenganako konfiantza sortzen direnean, erru-sentipenaren eta erru-barkamenaren ikuspegitik elkarrekiko arduraren ikuspegira igarotzen denean, kaltearen ordez elkarri ona opa zaionean, elkarren begirada gupidaz ontzen denean, kaltegilearen eta kaltetuaren oroitzapen minduak sendatzen direnean, kaltegilearengan ere gaiztakeria baino gehiago historia zauritua begiratzen denean, anaitasun zaurituari berriro fedea eta aukera ematen zaizkionean… orduan gertatzen da barkamenaren miraria, orduan loratzen da Jainkoaren onezko misterio ontzailea gizadiaren eta izadiaren historia zaurituan.\n(Hemen 36 ,urria-abendua, 7-21 or.)\nAnaia etsaien gaia oso hedatua dago antzinateko mitologian: Egipton (Osiris eta Set), Grezian (Minos eta Sarpedon, Dardano eta Jason, Atreo eta Tieste, Egeo eta Likos, Eteokles eta Polinize…), Fenizian (Hipsurano eta Uso), Erroman (Romulo eta Remo)… ↑\nInguruko hizkuntza handi guztiek –ingelesa salbu– dituzten “genero arazo” deserosotik libre dago zorionez euskara, ez baitu generorik (maskulinoa eta femeninoa, are neutroa). “Enemigos reconciliados” edo “Des ennemis réconciliés” esanez, gizonezkoez bakarrik ariko ginateke; “etsaiak adiskide” esatean, ordea, guztiak berdin aipatzen ditugu, gizonezko nahiz emakume. Ez da onura makala, generoari loturiko gatazkaz ohartuagoak garen honetan. Gizonezkoak emakumearen gain –edo, hobeki esan, maskulinoak femeninoaren gain– izan duen nagusigoa islatzen dute hizkuntza gehienek. Harremanak baketuko badira, hizkuntzak ere baketu beharko du, forma matxistak ahal den neurrian saihestuz.\nSenide-harremanen arloan, ordea, euskarak ere badu korapilotxo bihurri bat: “anai-arreba” dioena gizonezkoaren lekuan kokatzen da nahitaez, emakume batek ez baitu “arrebarik”, “ahizpa” baizik; bizkaieraz, emakumeak ez du “anaiarik” ere, “neba” baizik. “Neba-arreba” esamoldeak ez du arazoa guztiz konpontzen, baina oreka bat ezartzen du, gizonezkoaren ikuspegia (“arreba”) eta emakumearena (“neba”) konbinatuz. ↑\nHasiera liburuan, ezaguna denez, bi kreazio-kontaketa desberdin ditugu: 1,1-2,4a eta 2,4b-25. Lehenengoan, gizona eta emakumea biak batera egiten ditu Jainkoak, eta euren bitasun eta elkartasunari esker bilakatzen dira “Jainkoaren irudi”. Bigarren kontaketan, ordea, Jainkoak gizona (Adam) egiten du lehenengo lurreko hautsaz eta bere baitako hatsaz, eta haren saihetsetik eratzen emakumea (Eva). Bistan da gizona lehenesten eta emakumea gutxiesten duen ikuspegi patriarkala duela oinarri bigarren kontaketak (bigarren kontaketa hau, kronologikoki, lehenengoaren aldean zaharra dela uste izan da, lau mende zaharragoa, K.a. X. mendekoa; gaurko ikertzaileen ustetan, ordea, badirudi bigarren kontaketa hau ere ez dela K.a. VI. edo V. mendea baino lehenagokoa).\nBeste siglarik gabe ematen diren erreferentziak Hasiera liburutik hartuak dira. ↑\nBestalde, Has 2-3ko kontaketan ez da “jatorrizko bekatu” gisa ulertu izan denaren arrastorik: lehen guraso historikoek egindako bekatuaren errua eta zigorra –heriotza eta grina txar guztiak– ondorengo guztiengana igarotzen direla, eta errurik larrienaz zamaturik sortzen eta jaiotzen garela gizaki guztiok, gurasoek haurrak kutsatzen dituztelarik, sexu-harremanaren bidez bereziki. Horregatik bataiatu behar ziren lehenbailehen haur guztiak, ifernura edo linbora joango ez baziren. San Agustinek (V. mendea) garatu zuen dotrina hori, San Pauloren esaldi bat (Erm 5,12) gaizki ulerturik. Harrezkeroko kontzilioek (Kartago, Orange, Trento) dogma gisa ezarri zuten. Sineskizun horiek zentzugabea dira gaur, Bibliatik zein gaurko zientzietatik eta mundu-ikuspegitik begiratu. ↑\nJainko zigortzailearen irudi antropomorfikoa nonahi agertzen da Biblian (eta erlijio monoteista guztietan), baina elementu guztiz kulturala da, noski, eta hondoko esanahiari erreparatu behar zaio, irudia bere horretan hartu gabe. “Jainkoren zigor” irudiak esan nahi du: bizia zaintzen ez dugunean, ondoren gaiztoak pairatzen eta pairarazten ditugu. Baina gure gaitz eta kalte guztien artean, konpainia baldintza gabearen eta zorion bete unibertsalaren irudia, promesa, bermea da “Jainkoa”: uholde erraldoian “Noeren kutxa” da Jainkoa (Has 6-8), eta areago: izadi guztia biltzen duen ortzadar eder, bedeinkapen unibertsalaren seinale eta promesa (9,12-17). Bedeinkazioa nagusituko zaio madarikazioari (8,21; 9,8-11). ↑\nIslamak dio Abrahamen fedea, juduek eta kristauek zapuztua, bere purutasunean berreskuratzen duela, eta Ismaeli ematen dio Bibliak Isaaki aitortzen dion lekua: Ismael da Abrahamen lehensemea eta berak du, ondorioz, lehentasuna; Jainkoak Abraham eta Ismaelekin egin zuen ituna erdainkuntzaren bidez, Isaakekin baino lehenago (17,24-25); Abrahamek Ismael lehensemea eskaini nahi izan zuen sakrifiziotzat, ez Isaak (22,1-18). ↑\nGaiak: Biblia, Gizartea, Harremanak\nPartekatu sarrera hau\nhttps://josearregi.com/wp-content/uploads/2020/08/Recurso-22-1-300x155.png 0 0 José Arregi https://josearregi.com/wp-content/uploads/2020/08/Recurso-22-1-300x155.png José Arregi2012-10-01 10:56:392020-09-14 11:01:14ETSAI ETA ADISKIDE. BIBLIAKO ZENBAIT IKUSPEGI\nAgian gustatuko litzaizuke\nJOSE MARI SARASUA mintzo\nEGIARI BURUZ GOGOETA TEOLOGIKOAK\nArtxibategia Hautatu data Urtarrila 2022 Abendua 2021 Azaroa 2021 Urria 2021 Iraila 2021 Abuztua 2021 Uztaila 2021 Ekaina 2021 Maiatza 2021 Apirila 2021 Martxoa 2021 Otsaila 2021 Urtarrila 2021 Abendua 2020 Azaroa 2020 Urria 2020 Iraila 2020 Maiatza 2020 Martxoa 2020 Urtarrila 2020 Abendua 2019 Azaroa 2019 Urria 2019 Iraila 2019 Uztaila 2019 Apirila 2019 Martxoa 2019 Otsaila 2019 Abendua 2018 Urria 2018 Uztaila 2018 Ekaina 2018 Maiatza 2018 Martxoa 2018 Abendua 2017 Azaroa 2017 Iraila 2017 Abuztua 2017 Uztaila 2017 Ekaina 2017 Apirila 2017 Otsaila 2017 Abendua 2016 Urria 2016 Abuztua 2016 Ekaina 2016 Apirila 2016 Martxoa 2016 Abendua 2015 Urria 2015 Iraila 2015 Uztaila 2015 Ekaina 2015 Apirila 2015 Martxoa 2015 Otsaila 2015 Abendua 2014 Urria 2014 Uztaila 2014 Maiatza 2014 Apirila 2014 Martxoa 2014 Urtarrila 2014 Azaroa 2013 Urria 2013 Iraila 2013 Ekaina 2013 Apirila 2013 Otsaila 2013 Abendua 2012 Urria 2012 Iraila 2012 Abuztua 2012 Ekaina 2012 Urtarrila 2012 Abendua 2011 Azaroa 2011 Urria 2011 Iraila 2011 Abuztua 2011 Uztaila 2011 Ekaina 2011 Martxoa 2011 Iraila 2010 Uztaila 2010 Ekaina 2010 Apirila 2010 Urtarrila 2010 Urria 2009 Iraila 2009 Urria 2008 Iraila 2008 Ekaina 2008 Urria 2007 Iraila 2007 Abuztua 2007 Apirila 2007 Urtarrila 2007 Urria 2006 Uztaila 2006 Ekaina 2006 Apirila 2006 Urtarrila 2006 Azaroa 2005 Urria 2005 Uztaila 2005 Ekaina 2005 Maiatza 2005 Urtarrila 2005 Azaroa 2004 Urria 2004 Apirila 2004 Urtarrila 2004 Martxoa 2000 Otsaila 2000 Ekaina 1997 Urtarrila 1992\nAbendua Arantzazu Argia Askatasuna Bakea Barkamena Bekatua Bizia Bizitza Dogma Eguberri Eliza Elkarrizketa Erlijioa Erlijioa eta euskal kultura Erlijioa gaur Erlijioen elkarrizketa Esperantza Espiritualtasuna Etika Ez-dualtasuna Fedea Frantzisko aita santua Hemen Heriotza Herria 2000 Eliza Homo Sapiens Islama Jainkoa Jakinduria Jesus Justizia Kultura Laikotasuna Maitasuna Mundua Mundu berria Nazareteko Jesus Ontasuna Otoitza Piztuera Teologia Transteismoa Uztarria Xabier Lete\nNORBERAREN BAKEA ERLIJIOEN ETORKIZUNA


PVC plastikozko zoruaren ertz okertuaren zergatia aztertzea-Albisteak-Topflor China mugatua\nViews:17 Egilea: Gunearen editorea Argitaratze ordua: 2021-04-13 Jatorria: gunea\nEdozein solairuk era honetako arazoak izan ditzake erabiltzean, eta zoruarekin arazoren bat dagoenean, lehenik eta behin, kontsumitzaileek zoruaren kalitateari emango diote erantzukizuna. PVCzko plastikozko zoruaren okertzearen kasuan, zoruak okertzen du. Arrazoia ez da nahitaez kalitatezko arazoa!\nIzan ere, PVCzko plastikozko zoruaren ertza okertzea eragiten duten faktore asko daude eta hurrengo editoreak banan-banan aztertuko ditu.\nLehenik eta behin, kalitatea da. Beheko PVCzko plastikozko zoruak egiturazko egonkortasun eskasa du, eta hotza eta bero tenperatura txandakatuta daudenean uzkurtzea edo zabaltzea erraza da, beraz, okertzeko joera du. Fabrikatzaile arruntaren PVC plastikozko zoruaren ekoizpenaren zehaztapenak, zoruaren kalitatea bermatuta dago, iraunkorra da eta ertzak okertzeko aukera murriztu dezake.\nBigarrenik, eraikuntzako osagarriek zorua okertzea ere eragin dezakete. PVCzko plastikozko zoruak zolatzeko osagarriak, normalean erabilitako kola, alde biko itsasgarria, soldadura alanbrea, etab., Kalitate handiko kola zorua eta lurra sendo atxikitzen dira, kola baxuak, berriz, zorua ahula atxikitzea eta erraz bihurtzea eragingo du. .\nJakina, eraikuntzaren kalitatea ezin da alde batera utzi. Eraikuntzako langile profesionalek eraikuntzaren ingurunea eta lurreko zimenduen baldintzak ikuskatuko dituzte eraikuntza aurretik. Profesionalki ere zoladuraz arduratzen dira. Hala ere, profesionaltasunik gabeko eraikuntzarako, ez dira kontuan hartzen giro tenperatura eta zoruaren oinarria, hala nola, zorua. Desnibelak, hareak eta legarrak, uraren orbanak eta abarrek zorua okertu egingo dute.\nAzkenean, erabilera desegokiak, zainketarik gabeko mantentze-lanak, epe luzean uretan bustitzeak eta abarrek zorua kiribilduko dute.\nHori dela eta, kalitate handiko PVC zoruak erosterakoan, zorua ahalik eta okerren agertzen ez dela ziurtatzeko, Jiqiu bezalako ohiko fabrikatzailea aukeratu behar duzu. Produktu guztiak material berriekin eginak daude, produktuaren egonkortasun ona dutenak eta, aldi berean, kalitate handiko osagarriak aukeratzen dituzte. Eraikuntza talde profesional batekin, materialek eurek edo zolatzeko materialek eragindako arazo asko murriztu ditzake.\nPVCzko blokeo zoruaren abantailak


Dulantzin erabakiko dute Bertsolari Txapelketako hiru finalaurrekoen osaketa - Arabako Bertsozale elkartea - Alea.eus\nDulantzin erabakiko dute Bertsolari Txapelketako hiru finalaurrekoen osaketa\nOtsailaren 19an, igandean, Dulantzin, Arabako Bertsolari Txapelketako hirugarren finalaurrekoa jokatuko dute.\nTxapelketako lehen itzuliaren azken finalaurrekoa igande honetan jokatuko da, Dulantzin. Bertan sortutako sailkapenaren bitartez bigarren itzuliko hurrengo hiru finalaurrekoak osatuko dira, hau da, Legutio, Laudio eta Aramaioko saioak. 17:30ean hasiko da Dulantziko Kultur Etxean. Sarrerak 17:00etatik aurrera jarriko dira salgai Kultur Etxean bertan.\nKantuan Ander Solozabal, Izar Mendiguren, Oihane Perea, Asier Otamendi, Jon Ruiz de Pinedo eta Paula Amilburu arituko dira. Orain arte puntu gehien lortu duten bertsolariak Xabi Igoa eta Manex Agirre dira. Dulantzin, Langraizen eta Zigoitian jokatutako saioen sailkapenarekin batera 18 bertsolariek lortutako puntuazioaren arabera osatuko dira falta diren hurrengo 3 saioak, finala baino lehen. Parte hartzen duten 18 bertsolariek bi aldiz kantatuko dute txapelketan. Gai-emailea Lierni Altuna aramaioarra izango da.


Txakurrak atzo, arratoiak gaur . diariovasco.com\nTxakurrak atzo, arratoiak gaur\n'Criando ratas'-eko zenbait pertsonaia. Gorriz, 'El Cristo'.\nIgande goizeko datuen arabera 769.016 lagunek ikusi dute YouTuben Carlos Saladoren 'Criando ratas'. Jose Antonio de la Lomaren 'Perros Callejeros'-ek, berriz, 40 urte betetzen ditu aurten. Zutik dirau kinki zinemak\n12 febrero 201710:13\nAzaroan Madrilgo La Casa Encendidan aurkeztu zuten 'Criando ratas'. Segituan, internetera igo nahi izan zuten, denok ikus ahal izateko. Segituan ere hamaika lekutan entzun zen ozen 'Kinki zinema berria' ('neoquinqui', hots) jaioa zela.\nUne hartantxe asko eta asko Zarautzen jaio eta Madrilen hil zen Eloy de la Iglesiak eginiko 'Navajeros'-ekin akordatu ginen. Baita Jose Antonio de la Lomaren 'Perros Callejeros'-ekin ere. Eloyrena 1980an pantailaratu zen. Jose Antoniorena, berriz, 1977an. Akordatu ginen ere bietako protagonistekin: 'El Torete' eta 'El Jaro'-rekin, alegia. Lehenengoa, Bartzelonako semea, txakur kalekumeen sail osoko inspirazioa izan zen, eta 40 urte zituela hil zen, hiesak jota. Bigarrena, Toledokoa, tiroz akabatu zuten 17 urterekin Madrilen. Joaquin Sabinak fama handiko abestia eskaini zion: 'Mundiala, hi, baietz telebistan atera orain!', zioen leloak.\nAkordatu ginen Rosario Flores eta anaia, Antonio Flores musikari fina, izan zirela De la Iglesiak egin zuen beste film oso kaleko/kaletarrean, 'Colegas'-en. Akordatu ginen 2009an Bartzelonako CCCBen (baita Bilboko Alhondigan, Zaragozan eta Madrilen ere) izan zen erakusketa mamitsuaz: '80.hamarkadako Kinkiak: Zinema, Kalea, Hedabideak'.\n'Perros callejeros'-en irudi bat argazki handia. Azpian, 'Navajeros'-en eta 'El Torete'-ren ibileren segidetako baten kartelak.\nHorrekin guztiarekin akordatu ginen Carlos Saladoren 'Criando ratas' ordenagailuan tekleatu genuenean. Hor, pantailan, El Jaroren El Toreteren, El Vaquillaren ondorengoak ziren. Gure begi aurrean: Egun 'El Cristo', 'Pistolicas', 'Mauri', Anna dute izena baina haiexek dira. Eta ez bakarrik El Jaroren eta El Toreeteren senideak, baizik eta Carlos Sauraren 'Deprisa'-n agertzen diren horienak. Inkluso, inkluso, Armendarizen '27 ordu'-n dauden Jon, Maite eta Patxirenak ere.\nKotxeak aldatu dira, hori bai. 'Criando ratas'.en ez dago ez SEAT 1430rik, ez 124rik, ez Renault 12rik ere. Badira, jakina, moto txiki japoniarrak. Estetika, arroparena, hori ere aldatu da. Zertxobait. Ez gehiegi: gizonezkoak txandal prakak eta kamiseta tirantedunak. Neskak, gona motzetan edo praka pitilloetan.\nLekuz aldatu dugu. Oraingoan ez gaude ez Madrilen, ez Bartzelonan. Ez eta Pasai Donibanen ere. Orain Alicanten gaude, Mil Viviendas, Colonia Requena eta Virgen de los Remedios auzoetan. Baina paisaia, bai arimena, bai kale, etxe eta hondakin eremuetakoa, antzekoa da. 'El Langui' jaio zen Pan Benditoko bera da: triskantza eta bihozmina.\nDrogak ere antzeko-parezidoak dira. Hemen ez dago sofistikaziorako betarik, gogorik, beharrik. Ezta Molly, Syrup edo Purple Drunk izeneko berrikuntzetarako grina ere. Hemen eta egun, koka eta jako. Nahiko. Soberan, berriz, sekulan ez.\n'¿Qué he hecho yo para merecer esto?'-tik hona bastante aldatu da giza paisaia. Espainiako herrietatik hirietara eskapu eta salto egiten zuen jendearentzat di-da batean sorturiko etxe eta kale horietan orain Europako Ekialdetik etorritako franko ikusten da. Arrazakeria bertakoen eta kanpokoen artean? Ez pentsa. Ez da beharrezkoa. Beste hamaika zio eta motibo dute elkar gorrotatzeko, engainatzeko, hiltzeko. Putak? Nola ez. Puta tristeak, puta merkeak. Puta atzerritarrak. Bertako emakumeak? Edadetuak, Paco Leonen amaren antzekoak: basa eta tinko. Gazteagoak, nahi ez zituzten seme alaben zaindari fuerteak..\n'Criando ratas' YouTuben harrapatu orduko horrekin guztiarekin akordatu ginen. Lan itzela da sei urtez filmaturiko hau. Sei urtez? Bai. Kale gorrian. Mundu gordinean. Aktore nagusiak 12 hilabete eman zituen kartzelan. Filmaketa bertan behera utzi behar izan zuten. Baina denbora ez zuten galdu. Ramón Guerrero preso zegoela, Salado zinegileak bisitatu zuen astero eta Cristo pertsonaia han bertan landu eta findu zuten elkarrekin.\nFilmak badu erritmoa. Filmak ederki daki nolakoa den denen patua. Egungo malenkolia amorratua dario. Ezeri ez dio muzin, errefus egiten eta sekula ez du atzera pausorik egiten. Bai, lehengo berak dira Cristo eta besteak, baina gaur egungo zeluloideak biltzen ditu. Eta sareak eskaini die bat-bateko aterpe.\nArtikulu hai irakurtzen bukatu orduko, auskalo zenbat ikuste dituen 'Criando ratas'-ek...


Iheslari adingabeen adina, auzitan | Gizartea | Berria\nIheslari adingabeen adina, auzitan\nAtzerriko adingabeen ardura du administrazioak, baina, adinaren ebaluazioa dela medio, kontrolen zorroztasunak gaina hartzen die batzuetan adingabeen eskubideei.\nM.S.; adingabea dela onartu zioten hasieran, gero ukatu, eta azkenean baliteke berriz onartzea. N.A. LETE\nLegez, etorkin adingabeen ardura badu administrazioak Euskal Herri osoan. Ipar Euskal Herriko lurretan, Pirinio Atlantikoen Departamendua da horren arduradun. Ahaiderik ez duen adingabe gisa ezagutuz gero, babestu egin behar da 18 urtetik beherakoa. Gehiago dena, legeak dio adingabe atzerritar bati ezin zaiola leporatu legez kanpoko egonaldirik. Adingabeak ez du asilo eskubiderik eskatzerik: haurren babes eskubideak zaizkio aplikatzen. Baina hara, aplikazio hori ez da automatikoa. Horretara iristeko, lehenik, gaztearen egoera ebaluatzen dute. Paueko Isard Cos elkarteak du ardura, departamenduak hala eskaturik. Prefeta eta Aire eta Mugetako Polizia ere protokoloaren parte dira.\nEtorkinaren nortasuna eta adina baieztatzea: hori azterketaren helburua. Baliabideak, bere historiaren kontaketa, eskura ditzakeen agirien egiazkotasuna baieztatzea, eta hezur azterketak ere egin ditzakete. Hatz markak ere kontsultatzeko ohitura hartua dute. Zerrenda hori praktikatik begiratuz gero, zalantza batzuk agertzen dira. Giza eskubideen defendatzaileak berak jakinarazia du inkesta bat abiatua duela jakiteko zuzen zer gertatzen den azterketa horietan Pirinio Atlantikoetan.\nZalantzetan sartu baino lehen, hasteko, azterketa bera egitea, hori ere galdezka daiteke. Buruzagien aldetik, dudarik ez. Adingabea «egiazko adingabea» den baieztatzea ezinbestekoa dela berresten du PAF Aire eta Mugetako Poliziaren departamenduen arteko zuzendari Judith Gabelek. «Adingabe faltsuak baitaude». Hau da, beren burua adingabe gisa aurkezten duten helduak. Gabelek gogoratu du etorkinek aurkeztu lau agiri ofizialetik bat faltsua dela baieztatzen dutela beren egiazkotasun lanetan. Nahiz eta aitortu agiri faltsu batek ere ez duela egiten adingabea heldu.\n«Arriskurik ezin dugu hartu», argudiatu du Fabien Tuleuk, Pirinio Atlantikoetako Elkartasun Zerbitzuetako zuzendariak. «Horrek erran nahiko luke, potentzialki, gazte egoitzetan, geriza familietan, adingabeak helduekin nahasiko nituzkeela. Alta, nortzuk dira babesten diren adingabeak? Tratu txarrak, eraso sexualak jasan dituzten gazteak». Adingabe faltsu batek erasotzaile izateko arrisku handiagoa ote du, hortaz? Ohar hori egiterakoan, hauxe Tuleuren erantzuna: «Ez didazu erranaraziko erran ez dudan zerbait. Gure lana da adingabeei babesguneak eskaintzea. Eta babesgune horietan helduak sartzea biziki arautua da. Langile sozialak baizik ezin dira sartu». Eta, dena den, ebaluazioak egiten badituzte, legeak hori eskatzen duelako dela bururatu du Tuleuk.\nBada diru kontu bat ere. «Laguntza sozialen iruzurra dago», nabarmendu du Gabelek. «Adingabeen aurrekontuaren parte bat eskuratzen dute, ez luketelarik eskuratu behar». Landen departamendua jarri du adibide poliziaburuak: «Egiazko adingabeen errezibitzeko lekurik ez dute gehiago, adingabe faltsuengatik. Horregatik da garrantzitsua sailkatzea».\nOrotara 5 salaketa jarri dituela jakinarazi Pirinio Atlantikoetako departamenduak. Bost salaketa bost gazteen aurka. Adingabe faltsuak izatea leporatzen die. Eta ondorioz, babes lekuetan iragan egunek sortu gastuen araberako isuna eskatzen du departamenduak. Iruzur egitea leporatzen die. Heldu den ostegunean, ekainaren 28an, bi gazteen auzia iraganen da Baionako delitu auzitegian. Adingabe faltsuak izateaz agin, agiri faltsuak aurkeztu izana leporatzen diete.\nOrain, kontua bestaldetik begiratuz gero, zergatik aurkezten dute helduek beren burua adingabe gisa? «Kalteberatasunaren prisma esklusibotik egin kudeaketaren» ondorio dela azaldu du Daniel Senovilla Hernandezek. Poitierseko Unibertsitateko jurista da, eta Migrinter laborategiko kidea ere bai. Nazioarteko migrazioen ikerketan berezitua da laborategia. «Migrazio erregularrean ohiko biderik» ez izatea da kontua. «Europaren atarira iristen diren etorkinentzat, beren burua etorkin kaltebera gisa aurkeztea da aukera bakarra». Horrek esplikatzen du «etorkin suntsierrazak hain kopuru handian agertzea estatistiketan»; eta barne, bakarrik dauden adingabeenak.\nAdingabe «faltsu» ala «egiazko» sailkapenari bestaldetik begiratzeko aukera ematen du Senovilla Hernandezek. Ebaluazioak «egiazkoak baztertu ditzakeela» ere ohartarazi du. «Iruzur potentzialaren argumentuak instituzioei aukera ematen die justifikatzeko biziki eraginkorra den azterketa sistema bat plantan jartzea. Haren oinarria etorkinaren sinesgarritasuna dudan jartzea delarik».\nIkerlariak zehaztu du lege guztiek errespetatu behar duten proportzionaltasunaren printzipioa lanjerrean jartzen duela jokamolde horrek: «Lanjerrean den etorkin adingabe bat ez babestea ezin da inondik ere justifikatu babes zerbitzuen harrera kontrolatzeko instituzioek duten interesarekin. Adingabearen interesa lehentasuna izan behar da beti, haurraren eskubidearen nazioarteko hitzarmenaren hirugarren artikuluak dioen bezala».\nHorren guztiaren lekuko zuzena da M.S.; ginearra da sortzez, gaur egun Baionan bizi da. «Ni ez naiz kriminal bat», ohartarazi du. 16 urte dituela eta, babesa eskatzea, hori du erru bakarra. Hendaiako atxikitze zentrora eraman zuen eskaera horrek. Kanporatua izateko atarian, azkenean, prozedura akats batengatik askatu zuten, duela bi hilabete.\nIkusteko nolakoak diren gauzak. Atxikitze zentroan zela, ordea, askatasun epaileak hau erran zion: «Zu ez zara adingabea. Zimur gehiegi dauzkazu kopetan». Beste bat, Baionako epaile adingabearena: «Argi egon dadila. Ni ez naiz hemen humanitarioa egiteko». Baina, oroz gainetik, Paueko Aire eta Mugetako Poliziaren atxiloaldia du gogoan iltzatua. Zergatik hor zegoen ongi ulertu gabe, oraino gogoan du ate nagusia giltzaz hetsi ziotelarik bere gibelean. Bere adingabetasuna zuten zalantzan ematen. Alta, hala zela zioen ebaluazioa pasatu berria zioten Aveyron departamenduan. Han lekurik ez zutela eta, Paueko babesgunera bidali zuten. Pauek, ordea, berriz azterrarazi. Eta berrazterketa horretan, Aire eta Mugetako Poliziara eraman. Haiek hatz markak begiratu. Eta hatz markek Tarifatik (Espainia) pasatu zela erran. Eta ikusi han heldu gisa zela erregistratua.\nDokumentu batzuk izenpetzeko eskatu zioten poliziek. Espainiara bidaliko zutela, eta han babestuko zutela. Baina, horretarako, izenpetu behar zituela dokumentuak, kontseilu bat balitz bezala aurkeztuz kontua: «Nik hori bitxi kausitu nuen. Polizia batek ezin du lagundu. Mesfidatu nintzen. Ez nuen izenpetu». Orduan zuten bidali Hendaiako atxikitze zentrora. Han dagoen Cimade elkartea ohartu zen, bai, haren egoeraren anomaliaz. «Txikia» zela eta zer egiten zuen hor galdetu ziotela gogoratzen da M. S. Bere historia kontatu zien. Eta elkarteak martxan jarri zuen hura babesteko sarea.\n«Azken finean arrazakeria» dela laburbildu du M.S.-k. «Beren haurrak izan balira gure lekuan, ez zuketen nehoiz horrelakorik eginen. Baina, nola ez garen beren haurrak, horregatik digute jasanarazten hori dena».\nKontua da Europara sartzean, hona iristen direnen artean, anitzen kasuan, Espainiako Estatuan agintariek hatz markak hartzen dizkietelarik beren burua heldu gisa aurkezteko hitza pasatzen dutela elkarren artean etorkinek. Baita egiazki adingabeak direnen artean ere. Hori baieztatu da kasu batean baino gehiagotan. Horretaz ohartuak direla egiaztatu du Aude le Herissier Baionako prokuradoreordeak: «Ohartuak gara Espainian hobe dela heldua dela erratea, harrera hobea daukatelako. Jaten ematen diete. Frantzian, ordea, hobe da erratea adingabeak direla. Adingabe batek heldua dela erran dezake, soilik hobeki artatua izateko».\nBaina bizkitartean, fitxategi horien baliagarritasuna berresten du poliziaburuak. Asilo eskatzaileen Eurodac, pertsona bilatuen FPR, edota jadanik delituak egin dituzten FAED fitxategiak, denak begiratzen dituztela. Tolosako Dei Auzitegiak, alta, ebatzi berri du Eurodac fitxategiak ez duela balio adina zehazteko. Baina, kasazio gortearen erabakia ez deno, erabakia ez dela efektiboa ihardetsi du Gabelek. Eta, dena den, fitxategien emaitza, «elementu bat gehiago da elementu multzoaren barnean», Gabelek. M.S.-ren kasuan, alta, hatz marken fitxategiko elementu hura bakarrik aski izan zitzaien atxikitze zentrora bidaltzeko.\nZerbitzu sozialen eta Poliziaren arteko elkarlan horretan ez du arazorik ikusten Tuleuk. Atzerriko adingabeen ebaluazioa zehazteko tokiko protokolo bat ere izenpetzekotan direla iragarri du Tuleuk. Poliziaburuak baieztatua. Jakiteko nork zehazki zer egiten duen. Gaur egun egiten dena paperean emateko, Gabelek gaineraturik. Tuleuri kritikagarriagoa egiten zaio ebaluazioak departamendu batean baino gehiagotan errepikatzea. Eta estatuak hori guztia «harmonizatzea» eta diru gehiago ezartzea nahiko luke. Azterketak departamendu guztietan berdin egitea ere eskatzen du. Leku batzuetan oren erdi bateko solas batera mugatzen direla salatu du. Pirinio Atlantikoetan, berriz, «zorrotzak» direla dio.\nAitortzen du gazteari ebaluazio bat baino gehiago egitea «indarrak galtzea» dela. «Eta ez da pertsonak tratatzeko modurik egokiena». Zerbitzu sozialetik pasatu gabe. Erran beharra da gertatzen dela adingabea fisikoki ez onartzea, Gabelek baieztatu duenez. Barne Mugetako kontrolak berriz martxan jarri zituztenez geroztik egiten dute hori. «Zubietan, autobideetako ordainbideetan, geltokietan» aurkitzen dituztenekin egiten dute hori. Adingabeez gain, helduak ere bai, funtsean: «Espainiarrekin akordio bat badago adingabeen kasuan, sistematikoki berriz har ditzaten». Nola dakite adingabeak direla? «Batzuetan, ikusten da; besteetan, haiek erraten dute hala direla». Espainiako Estatuko agintariak adingabeen bila etorri bitartean polizia etxean atxikitzen dituztela ere nabarmendu du: «Gose badira, jatera ematen diegu. Ez gara gaiztoak».\nGauzak nola diren. M.S.-ren kasuan, azken berrien arabera, Baionako adingabeen epailea adingabe gisa onartzekotan da. Adingabe gisa lehen aldiz aurkeztu zenetik bost hilabetera.


Maiatzaren 11n, Zientzia Azoka festa Bilbon • ZUZEU\nMaiatzaren 11n, Zientzia Azoka festa Bilbon –\nEuropako hainbat kideren bisita ere izango dugu aurten; horrela, Erasmus+ programako SPOON proiektu europarreko kideak izango dira bisitan Bilboko Plaza Barrian: Estrasburgoko, Kataluniako, Herbeheretako eta Kroaziako kideak izango dira Elhuyarren koordinaziopean. Elhuyar Zientzia Azoka ezagutu eta bertan parte hartu duten irakasleekin ideiak trukatu eta irakasleen trebakuntza-beharrak identifikatzeko asmoarekin izango dira SPOON proiektuko kideak. Bestalde, Erasmus+ programako STEMFAIRNET proiektu europarrean ere ari da Elhuyar; helburua da zientzia-azoken inguruko sarea sortu eta zientzia-azokak aberasgarriagoak bihurtzea (bai konpetentzien garapenaren aldetik, bai inklusioaren aldetik) eta, horretarako, azoka egunean gertatzen den guztia dokumentatuko da.\n12:00 – 15:00 / 16:00 – 18:00: Arkupean eta erdiguneko karpan gazteen stand-ak\n12:00 – 14:30: Erdiguneko karpan, txikienen esperimentuak eta txikienentzako tailerrak\n12:00 – 16:30: Erdigunean, eremu profesionala: ikertzaile profesionalen proiektuak\n17:00 – 18:30: Ginkana eta joko zientifikoak plazaren erdigunean.\n17:00 – 20:00: Erdiguneko karpan, Zientzia-Azokako marrazkien erakusketa, Dibujatolrato-ko kideek egindakoak\n19:00 – 20:00: Eszenatokian sari-banaketa\nazoka, esperimentu, gazteak, ikerketa, ikertzaile, IRAKASLE, proiektu, zientzia, zientzia-azoka\n#A28 Hauteskundeen biharamuneko egunkarien azalak


sarean.com: urria 2000 Archives\n« iraila 2000 | Main | azaroa 2000 »\n2000ko urriak 26, Osteguna\nHacker iraultzaileen bilera Bartzelonako skuat batean\nHaren tresna informatiko aurreratu berberak erabiliz sistemari aurre egiten dioten antagonistak. Horixe da ziberpunk hitzaz dugun kontzeptua New World Order globalizatu honetan eta horixe dira iragan asteburuan bildu ziren haktibistak.\n2000ko urriak 25, Asteazkena\nBarcelona.com aferaren epaiak ondorioak izan ditzake beste kasu askotan\nNazioarteko Jabego Intelektualaren Erakundeak (WIPO) barcelona.com domeinua bere jabeari kendu eta Bartzelonako Udalari ematea ebatzi zuen abuztuaren 4an. Erabaki hori eskandalugarria eta onartezina izan da aditu gehienen iritziz, bidea ematen baitu ehunka domeinu izen komertzialen desjabetzerako.\n2000ko urriak 19, Osteguna\nSareko ibilera inozoak Shaft-en bila\nSareko nabigazioak badu portu ezezaguneranzko nabigazioaren irrika eta misterioa. Badakigu nondik hasten garen, baina ez dakigu noraino eramango gaituen nabigazioak. Printzipioz, loturetan etengabe klik eginez eta loturen katea eten gabe, baliteke gure ibilaldia Egiptoko historiaren gaineko web batean hasi eta Disneyrenean amaitzea, Vaticanoko web ofizialetik eta webcam porno batetik igaro ostean.\n2000ko urriak 18, Asteazkena\nMusika artxiboen truke librea geldiezina da\nNapster-en aurka egunotan egiten ari den epaiketak zalantzan jarri du zerbitzua baina internautek ez dute zertan larritu. Musika artxiboen truke librea ahalbidetzen duen programa arrakastatsua desagertzen bada ere, badira haren lekukoa hartuko duten programa batzuk. Zentsuraren aurka hobeto prestaturik daude Gnutella eta Freenet.\n2000ko urriak 14, Larunbata\ne-liburu piratak eta Napster afera\nNon daude doako liburuak sarean? Formato digitalean gordetako liburuen debaldeko deskargak agintzen zituen #bookwarez izeneko webgune bat desagertu zen egun batetik bestera. Wired aldizkariak haren berri eman eta ordu batzutara desagertu zen Saretik. Bertako foroan ageri ziren loturak jarraituta, Fran McCourt-en Angela's Ashes liburua eskura zitekeen, doan, formato digitalean. Era berean, King-en The Green Mile eta The Stand, Tom Clancy-ren Red Storm Rising, Carl Sagan-en Contact eta beste asko inoren eskura zeuden, osorik eta babesik gabe.\n2000ko urriak 12, Osteguna\n2000ko urriak 11, Asteazkena\nMundializazioaren aurkako mugimenduak sarea du tresna nagusi\nInterneteko paradoxa dugu hau: globalizazioaren aurkako mugimenduak mundu osoan hedatua dagoen Internet sarea erabiltzen du bere burua antolatzeko. Mundializazioari aurre egiteko mundu mailan eragiten hasi dira. Komunikazioaren alorrean, Marshal Mc Luhanek deskribatzen zuen herrixka globalaren adierazpenik argiena Internet dugu.\n2000ko urriak 5, Osteguna\nOraindik heldu ez zaizkigun filmak ezagutzeko\nGaur bertan hasiko da Sitgeseko zinemaldia. Zinema fantastiko eta ikarazkoaren jaialdia zenak egundoko arrakasta lortu du urterik urtera eta aurten, Kataluniako Nazioarteko Zinema Jaialdia izena duen arren, zinema mota horrek garrantzi handia du oraindik egitarauan.\n2000ko urriak 4, Asteazkena\nEuskaldun bat Yang-en gortean\nXabier Etxebeste, Yahoo Espa�a-ko Zuzendari Nagusia: "Sarearen bidez tamainuaren diferentzia minimizatzeko aukera dugu"\nYahoo! bilatzaile famatuak Madrilen duen ordezkaririk garrantzitsuena Nafarra dugu. Xabier Etxebeste Iruinsemea euskalduna dugu, San Fermin ikastolan hazitakoa. Iragan astean Bilbon izan zen, EITBrekin euskal komunikabide publikoen hainbat eduki yahoo.es webgunearen bidez zabaltzea ahalbidetuko duen akordioa sinatzeko.


Blandouet - Wikipedia, entziklopedia askea.\nClaude DEROUARD (2014-2020)\n48° 03′ 04″ N, 0° 19′ 43″ W / 48.0511°N,0.3286°W / 48.0511; -0.3286Koordenatuak: 48° 03′ 04″ N, 0° 19′ 43″ W / 48.0511°N,0.3286°W / 48.0511; -0.3286\nChammes, Saint-Jean-sur-Erve, Sainte-Suzanne-et-Chammes, Torcé-Viviers-en-Charnie, Saint-Denis-d'Orques eta Sainte-Suzanne\nBlandouet Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Pays de la Loire eskualdean. 2013an 194 biztanle zituen.\n2007an Blandouet udalerrian erroldatutako biztanleak 194 ziren. Familiak 74 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.\n2007an 101 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nBlandouet udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 117 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (44 gizon eta 26 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Blandouet udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 211 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.334 euro zen. \n2000. urtean Blandouet udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.\nBNF: 152638262 (data)\nOrriaren azken aldaketa: 2 urtarrila 2020, 20:29.


Jalgi: kultur ekitaldien programa bat baino gehiago - Topagunea | Euskaltzaleen Topagunea\n> Berriak > Kultura > Jalgi: kultur ekitaldien programa bat baino gehiago\nJalgi: kultur ekitaldien programa bat baino gehiago\nnork Euskaltzaleen Topagunea • 2016/05/06 • 0 iruzkin\nJalgi euskal kulturaren plaza ibiltariaren lehen edizioak badu programa. Laudion aurkeztu da eskualdeko kulturzale, eragile eta erakundeen aurrean, maiatzaren 23tik 29ra eskualdeko bederatzi herriak kulturaz bustiko dituen ekimenaren programa.\nArgazkia: Jon Catalan (Aiaraldea Komunikazio Leihoa)\nAskotariko kultur jarduerak, askotariko guneetan eskainita eta kulturzaletasuna zabaltzeko helburuz osatutako programa izango da Jalgik eskainiko duena. Euskarazko kultur sortzaile ezagunak eta hasi berriak, Euskal Herri osoan erreferentzia direnak eta eskualdekoak, denek izango dute lekua Jalgiren lehen edizioan. Xabi Solano, Pantxika Telleria, Miren Amuriza, Asier Altuna, Gorka Urbizu, Izar Mendiguren, Andoni Egaña, Irantzu Lekue, Hika Teatroa, Anari,…. asko eta askotarikoak egingo dituzten eskaintzak. Aiaraldeko bederatzi herrietara helduko da Jalgi, baina gainera ohiko kultur jardueren espazio eta ordutegiez gain, ez-ohiko eskaintzak, ez-ohiko guneak eta ez-ohiko ordutegiak izango dituzte hainbat eskaintzek. Transmisioa eta ikusgarritasuna lantzeko proposamena egin nahi izan du Jalgik eta horixe izango dira eskaintzaren ardatzak.\nEgitarau osoa Jalgiren webgunean dago ikusgai.\nKultur jarduerez gain, gogoetak ere izango du lekua Jalgin. Maiatzaren 26 eta 27an kulturaren komunikazioa eta transmisioa izango dira aztergai Amurrioko Refor gunean egingo diren jardunaldietan. Laudioko aurkezpena baliatu da jardunaldien berri emateko eta programa aurkezteko. Gogoeta orokorrak baino, proposamen zehatzak aztertu nahi dira jardunaldiotan. Hizlarien artean izango dira Gorka Bereziartua, Aritz Martinez de Luna, Ane Zabala, Iñaki Etxeleku, Mertxe Mugika, Lore Erriondo, Imanol Igeregi, Nekane Goikoetxea eta Manuel Moreno, besteak beste. Gai bakoitza lantzeko 11 hizlari izango dira eta mahai inguru bidez aurrerabide eta proposamenak eztabaidatuko dira.\nIzen-ematea zabalik dago Jalgiren webgunean (egitaraua bertan ikusi daite)\nHilabete luzeetako lanaren emaitza izango da Jalgiren lehen edizioa. Lehen urte honetan eskualdeko Aiaraldea Komunikazio Leihoaz gain EHAZE, Ahotsenea, Bertsozale Elkartea eta Euskaltzaleen Topagunea aritu dira antolakuntzan, beste eragile eta erakunde askoren babes eta laguntzarekin.\nLaudioko Lamuza frontoian egindako aurkezpenean eskualdeko zenbait sortzailek Jalgin eskainiko dutenaren aurrerapena eskaini dute. Uluka musika taldeak, Mikel Ayllon idazleak eta Igor Arzuaga musikariak zuzeneko emanaldiak egin dituzte. Aurkezpenean Ahotseneako Gotzon Barandiaran eta Euskaltzaleen Topaguneko Manuel Morenok Jalgiren aurkezpena egiteaz gain, Maria Rivero egitasmoaren koordinatzaileak programaren zertzelada batzuk azaldu zituen. Laudioko alkate Natxo Urkixo eta Aiarako kuadrillako presidente Ander Añibarrok eskualdeko udal guztien izenean hartu dute hitza.\nArgazki albuma: Jon Catalan-en argazkiak Aiaraldea Komunikazio Lehioarentzat (cc-by-sa 2.0)\n← Zubideiak: bizikidetzari euskararen eta aniztasunaren ikuspegitik heltzeko\nAutokritika eta inurri-lana →


Kartzela politika berria eta presoak etxeratze bidean jartzea eskatzen dugu | LAB SINDIKATUA\nEkintza Politikoa Kartzela politika berria eta presoak etxeratze bidean jartzea eskatzen dugu\nKartzela politika berria eta presoak etxeratze bidean jartzea eskatzen dugu\nGaur sinatu da EAEko espetxeen kudeaketaren inguruko transferentzia. Lehenik eta behin, honek agerian uzten du administrazio autonomikoen estatuarekiko menpekotasuna eta burujabetza falta. Eredu autonomikoa aspaldian agortu zen, 42 urte pasa dira Estatutua onartu zenetik eta oraindik ere guztiz bete gabe badago ere, herritarren presioari esker lortu den eta ongi etorria den eskualdatzea dela esan dezakegu.\nEspetxe kudeaketaren transferentziak, pertsonak suntsitu eta erail dituen salbuespenezko espetxe politika anker eta krudela albo batera utzi eta espetxe politika eredu berri baterako aukerak irekitzen dituela uste dugu.\nEuskal Herrian eremu politiko, sindikal eta sozialean adostasun zabalak eraiki dira espetxe politikan aldaketak eskatzeko. Babes zabala dauka salbuespen neurriak albo batera utzi eta presoei legedia arrunta ezartzearen aldarrikapenak, presoak euskal herriratu eta gradu aldaketak ahalbidetuz.\nAldarrikapen hauek lortzeko helburuarekin, LABek lanean jarraituko du adostasunak bilatu eta aktibazioa hauspotuz.


Ondarroako Kamiñalde eta San Ignazio lotzen dituen igogailua egunotan konponduko dute - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nOndarroako Kamiñalde eta San Ignazio lotzen dituen igogailua egunotan konponduko dute\nIgogailua itxita dago aurreko aste hasieratik. Konponketagaz askotan gertatzen diren akats txikiak saihestu egingo direla uste du udalak.\nOndarroako udal ordezkariek jakitera eman dutenez, eguaztenean [martxoak 4] konponduko dute Kamiñaldetik San Ignazio 32 atari parera doan igogailua. Aurreko aste hasieran itxi zuten igogailua, eta orduz geroztik itxita dago. Konponketa eginda, askotan gertatzen ziren akats txikiak saihestu egingo direla uste dute udal iturriek. “Udalaren asmoa herritarrei ahalik -eta kalitate oneneko zerbitzuak eskaintzea da, eta horretarako zuzenduta daude bihar egingo dituzten konponketak ere”.\nArazoaren berri eduki orduko igogailuaren mantenu lanak egiteaz arduratzen den enpresagaz ipini ziren harremanetan, eta enpresa hornitzaileak esan dietenaren arabera, bihar bertan aurreikusten dute igogailua erabilgarri egotea ere. “Biharko ipini ziguten hitzordua. Igogailuak gida bat dauka higatuta, eta horrek pieza batzuen matxura eragin du. Konponketekin higadura hori berriro ez gertatzea, eta arazoari amaiera ematea aurreikusten du enpresa hornitzaileak”.


Nahitaezko migratzaileak, ihes egitera behartuta dauden 72 milioi pertsona | Consumer\nMigratzaile behartuak beren etxeak alde batera utzi beharrean daude, hainbat arrazoirengatik, eta askotan irauten duen desplazamendu bati egin behar diote aurre\n“Planetako ehun biztanletik batek baino gehiagok migratu behar du”. Gurutze Gorriak txosten batean ohartarazi du. Guztiek osatzen dute migratzaile behartuen taldea, hainbat arrazoirengatik etxea, ingurua, bizitza utzi behar dutenak. Kezkagarriena da kopuruak gora egiten duela. Gaur egun 72 milioi pertsona dira, eta horietako batzuk gure herrialdean bizi dira. Ondoren, nahitaezko migratzailea izateak zer esan nahi duen eta Espainiatik nola lagun daitekeen zehazten da.\nEhun pertsonatik bat: migratzera behartuta\nNahitaezko migrazioak gatazken eta indarkeriaren, hondamendien, asaldura politikoaren edo eskala handiko garapen-proiektuen ondorio dira.\n72 milioi migratzaile behartsu baino gehiago. Hau da, ehun biztanletik bat baino gehiago. Mundu osoan migratzera behartuta dauden pertsonen kopurua da hori. Zer suposatzen du horrek? Etxetik, herrialdetik eta ingurutik alde egitea, aberririk eta laguntza-sarerik gabeko egoera bati aurre egiteko.\n2012ko Hondamendiei buruzko Munduko Txostenak, Gurutze Gorriaren eta Ilargierdi Gorriaren Elkarteen Nazioarteko Federazioak, ohartarazi du egoera horretan dauden pertsonen kopurua handitu egin dela. Arrazoiak: gatazkak eta indarkeria, hondamendiak, asaldura politikoa edo eskala handiko garapen-proiektuak.\nKopurua eta arrazoiak erronka dira. Horiei gehitu egin zaie klima-aldaketa, bizi-baldintzak aldatzen ditu eta leku seguruagoak bilatzen ditu. Giza kostua ere garrantzitsua da. Askotan, migratzaile behartuak familiarengandik eta historiatik bereizita geratzen dira, beste leku batean bizitzera behartuta, ezegonkortasun-egoera dela eta. Askotan, erabat babesgabeak dira “ezarritako tresna juridikoetatik eta arauditik kanpo geratzen baitira”.\nMigratzaile behartuak, batez ere emakumeak eta neskak\nMigratzera behartuta dauden pertsonen% 49 emakumeak dira, eta horrek okerrera egiten du. Etxetik irtetean, ezezagunen etorkizunari egin behar diote aurre. Batzuetan, ordea, hainbat urtez luzatzen dira. Uste da “hogei milioi migratzaile desplazamendu egoera larrian bizi direla”, ohartarazi du Gurutze Gorriak.\nHogei milioi migratzaile behartuta bizi dira desplazamendu luzeko egoeran\nGabezia nagusien artean babesik eza eta gero eta ahulezia handiagoa nabarmentzen dira, tresna juridiko eta arautzaileetatik kanpo geratzen baitira\nezarritakoak”. Bere premiak, batez ere, osasunaren esparruan hautematen dira, batez ere, ugalketarako, mentalerako, ama-osasunerako eta haurrentzako.\nBaina beste fenomeno bat nabarmentzen da: “nahitaezko migrazioa hiritartzea”. Izan ere, ihesaldian, iheslariek, hondamendiek eta gatazkek eragindako iheslariek, batez ere hiri, herri eta hiri-inguruko eremuetara zuzentzen dira, eta, beraz, talde horiei arreta eskaintzeko prest egon behar da ingurune horietan.\nEspainian ere nahi gabe utzi behar izan zuten pertsonak bizi dira. Laguntzen duten erakundeekin lankidetzan aritzea haiekin lankidetzan aritzea da:\nGurutze Gorria. Urtero, 200.000 etorkinek hartzen dute parte. Ziklo osoan laguntzen dute, herrialdera iristen direnetik integrazio-ibilbide baten parte diren arte. Horregatik, funtsak behar dira programa horiek finantzatzeko. Horiekin, pertsona migratzaileek hizkuntza ikasten dute eta lege-aholkularitza, orientazioa, laguntza psikologikoa eta lanerako gaikuntza jasotzen dituzte, besteak beste.\nSare Hartzailea Erakunde honek pertsona migratzaileen harrera-programak garatzen laguntzen duten ia mila boluntario ditu. Herrialde osoko 24 erakunderekin, bere eskubideen alde egiten du, emakume migratzaileen aukera-berdintasuna sustatzen du, eta, oro har, etorkinen integrazioa sustatzen du.\nCEAR. Hala badagokio, lagundu nahi dutenak boluntario izan daitezke arlo juridikoan, sozialean, enpleguan, itzulpengintzan/interpretazioan, egoitza zentraleko Informazio eta Dokumentazio Zentroan, eta beste ekintza batzuetan, hala nola boluntariotzan, kudeaketa administrazioan edo informatikako laguntza.\nhondamendi naturalak inmigrantes-eu migración forzosa-eu migración-eu


Maite Iriarte: "Partida gogorra irudikatzen dut, pilotakada askokoa eta sufritua" - Uztarria (Azpeitia)\nMaite Iriarte: "Partida gogorra irudikatzen dut, pilotakada askokoa eta sufritua"\nMaite Iriarte azpeitiarrak Eneritz Iriarte azkoitiarraren aurka neurtuko ditu indarrak Emakume Master Cup lau eta erdiko pilota txapelketako lehen mailako finalean. Bihar jokatuko dute partida Sopelan, 12:00etan hasita. ETB1ek zuzenean emango du norgehiagoka. Irabazlea zehazteke dago, baina ziurra dena honako hau da: txapela Azpeitira etorri edo Azkoitira joango da. Urola Kostako Hitzak bi pilotariekin hitz egin du.\nEneritz Arrieta eta Maite Iriarte, Frontoi Txikian. Ikusi haundiago | Argazki originala\nPartidaren atarian zer moduz zaude?\nIlusioarekin, gogotsu, baina urduritasun puntua ere badut.\nAhal dudan onena emateko eta gozatzeko. Halere, inguruko batzuk ni baino urduriago daude.\nZerk du pisu handiagoa, txapelak ala ohoreak?\nTxapela janztea sari berezia da, niretzat, behintzat, bai.\nNolako norgehiagoka izatea aurreikusten duzu?\nPartida gogorra irudikatzen dut, pilotakada askokoa eta sufritua.\nApustuak egiten hasita, zer emaitzarekin bukatuko duzue?\nApustu honetan ez dut ezer galtzen, beraz, 22-21 nire alde.\nAurkariaren zer indargune aipatuko zenituzke?\nTeknikoki oso pilotari ona da, eta ongi moldatzen da bi eskuekin.\nEta zertan egiten du herren?\nHerren zertan? Jakingo banu...\nZer harreman duzu berarekin?\nLagun onak gara, asko estimatzen dut Eneritz. Argi dago bakoitza berea ematera aterako garela kantxara, baina gertatzen dena gertatzen dela, besarkada handi batekin amaituko dugu partida. Eta, gero, irabazlea trago bat ordaintzera! Kar, kar, kar.\nJaikitzen zarenetik finala jokatu bitarteko orduetan zer egingo duzu?\nFinala 12:00etan da, eta 10:30ak ingururako Sopelara gerturatuko naiz. Urduritasunak uzten badit, behintzat, ahalik eta lo gehien egingo dut. Gero, egunero bezala kafesnea eta tostadak gosalduko ditut, eta frontoira.\nZu animatzera joanda, harmailetan zale asko izatea espero al duzu?\nFamiliakoak eta hainbat lagun finalean izango dira, eta etorri ezin duten hainbatek esan dit telebistaz ikusiko duela.\nEzer eramango duzu soinean?\nEz, inoiz ez dut ezer eramaten. Pilotari askok lepokoa eramaten dute, baina beti pentsatu izan dut asko molestatu behar duela.\nEta finalaren ostean, zer?\nAnimatzen diren lagunekin bazkaltzera.\nTxapela jantziz gero, nori eskainiko diozu?\nNire gurasoei, inongo zalantzarik gabe, eta txapela ez bada, kopa. Bai pilotan eta bai futbolean –kirolari ibilbide luzeena azken horretan egin dut– nire jarraitzaile sutsuenak izan dira, garai onetan eta zailetan.\nTxapelketan egin duzun lanaz zer balorazio egiten duzu?\nAsko gozatu dut txapelketa honetan, eta ja oso pozik nago lortu dudanarekin. Dena den, nire lana baino gehiago txapelketa bera baloratuko nuke. Izugarrizko lana dago atzetik, ikusten ez den lana. Eskerrik asko eta zorionak antolatzaileei, horiek bai merezi dutela txapela!\nEmakumeen pilotak zer osasun du?\nOraindik, tamalez, emakumeon kirol esparruan lan asko dugu egiteko. Halere, azken urteetan, pauso handia eman da, eta emakume pilotariak badaudela eta ondo jokatzen dutela ikusaraztea lortu da. Oraingo pilotari gaztetxoek pilotan jarraitzeko aukera izango dute, guk izan ez genuena. Izan ere, pilotak oso gogorrak ziren eta ez zeuden gure eskuetara egokituta. Beraz. hori lorpen handia da. Bestalde, emakume pilotariak ikusarazte horrek emakume gehiago animatuko eta erakarriko dituela uste dut.\nNondik norakoa duzu pilotarako zaletasuna?\nKirolzalea izan naiz txikitatik. Kirol guztiak ditut gustuko, eta ikastolan frontoia ere bazegoenez, pilotan ere aritzen nintzen. Baina ez dut zaletasunerako arrazoi berezirik.\nEneritz Arrietari egindako elkarrizketa honako lotura honetan irakur daiteke.


Nire aitak Alzheimerra dauka. Eta orain, zer...? | Matia Fundazioa\nHasieraBlogaNire aitak Alzheimerra dauka. Eta orain, zer...?\nNire aitak Alzheimerra dauka. Eta orain, zer...?\nJuan Carlos dut izena. 42 urte ditut eta bi txikiren aita naiz, bata 6koa eta bestea 3koa.\nZalantza askoren ondoren, azkenean erabaki dut nire bizitza erabat aldatu duen esperientzia bati buruzko lerro batzuk idaztea: nire aitaren Alzheimer diagnostikoa. Espero dut azken hilabete hauetan izan ditugun bizipenak lagungarri izatea antzeko egoerak bizi dituzten eta gaixotasun honen aurrean gaindituak eta bakarrik senti daitezkeen beste pertsona batzuentzako orientazio eta laguntza gisa.\nNire aitak Carlos du izena eta 81 urte ditu. Nikaraguakoa da, baina bizitza erdia darama Madrilen. Duela urte batzuk ama hil zitzaidanean, biok bakarrik geratu ginen.\nUrteak pasa ahala, independizatu egin nintzen eta berak bere bizitzarekin jarraitu zuen. Elkar ikusten genuen, baina gutxiago. Oso isila izan da beti, eta apenas kontatzen zidan ezer bere egunerokotasunaz. Bere ibileren misterioa errespetatzen nuen, berarentzat garrantzitsua zela susmatzen nuena.\nOrduan iritsi zen zerbait gaizki zihoanaren lehen seinalea. Hospital Princesako dei batek dementzia susmoa adierazi zidan. Aita beti izan da nahiko berezia, eta hasieran esaten zidatena bere "bitxikeriei" egotzi nien.\nHilabete batzuk geroago pandemia.\nAita aspalditik bizi zen etxean hartzen zituen beste nikaraguar batzuekin. Pandemiaren erdian egiten nizkion bisitetan zerbait gertatzen ari zelaren seinale berriak sumatu nituen. Mugimendu handia ikusten nuen, jende ezezagun asko, ez zegoen maskararik, ez zegoen inolako urruntasunik...\nUne hartatik aurrera, nire presentzia areagotu nuen, eta aitaren oroimenean (oraintsukoan) etengabeko akatsak sumatu nituen. Bezperan behin eta berriz esan banion ere, ez zuen gogoratzen bilobaren urtebetetzea ospatzeko bila joango nitzaionik. Supermerkatura erosketak egitera joatean, zer erosiko zuen ahaztu eta etxean beste erosketa batzuk pilatzen zituen. Ez zuen gogoratzen zer jan zuen egun hartan. Kafe bat har zezakeen, eta handik 10 minutura ahaztu eta beste bat hartu zezakeen.\nNire aita bere bilobekin\nMedikuei dagokienez, eramaten den okerrena itxaroteko hilabeteak izaten dira, harik eta diagnosia egin arte. Gero froga-errosario bat, gure senideak beti ondo onartzen ez dituenak. Horietakoren bat galtzen baduzu (ez da arraroa pertsonak joateari uko egitea), badakizu prozesua are gehiago luzatuko dela.\nHorren bidez, tratamendua iritsiko da, eta, nolabait, nolabaiteko lasaitasuna; izan ere, zaintzaileek baldintzatuta ikusten dituzte berme mediko hori izateko laguntza asko.\nAlde medikoarekin batera, ezgaiketa-prozesuan aurrera egin genuen. Urtebete behar izaten da normalean, eta pentsa dezakezuen bezala, dilema gogorra planteatzen du, nolabaiteko erruduntasun-sentsazioa ere badakarrena. Denborak, oso jakintsua izanik, beste ikuspegi batetik ikusten zaitu.\nGizarte-zerbitzuekin izan genituen lehen harremanak kalbario bat izan ziren. Haiekin borrokatu behar izan genuen mendekotasuna aitortzeko eta baloratzeko prozesua hasteko. Gomendioa: alde batetik, ezin baduzu aurrera egin, beste bide batzuk jorratzean kontzentratzen ditu energiak.\nEpaiketa baten ondoren, egoerari buelta eman zioten kautelazko neurri batzuk lortu genituen. Etxea hustu eta etxea aseguratu ahal izan genuen, "Giltzarrapo birtuala" jarriz erroldan, Herritarren Arretarako Bulegoan. Dozena bat baino gehiago zeuden bi gelako etxe txiki batean erroldatuta. Eta orduan hasi ginen, azkenean, zaintzak nola antolatu planteatzen.\nEz da batere erraza izan. Batzuetan, ezjakintasunagatik eta orientazio faltagatik, pauso faltsuak emango dituzu. Ez galdu indarrik eta denborarik errua zuri edo beste batzuei egozten. Segi aurrera.\nEspero izatekoa zenez, Covid-ari aurre egitea egokitu zaigu. Aitak ez du pandemiaren larritasuna ulertu, eta etengabeko erronka izan da dagozkion prebentzio-neurriak har zitzan saiatzea. Bi aldiz kutsatu da. Lehenengoa arin pasatzen dut. Bigarrena grabitatezkoa, Coviden beste aldaera batek eragindako alde biko pneumoniarekin.\nErrehabilitazio zentro batean hilabete batzuk eman ondoren, aita bere etxean dago gaur. Hainbeste kontu daude egiteke, non egunerokotasunean bakarrik pentsatzen saiatzen naizen. Beste gomendio bat: lortutako guztiari balioa ematen dio. Beste ikuspegi batekin aurre egiten lagunduko dizu.\nEta lorpen txiki/handi horien artean: etxeko atea aldatu genuen, bitxiak berreskuratu genituen, zorrak ordaindu genituen, mugikorraren zenbakia aldatu genuen dirua eskatzeko deitzen jarraitzen zuten pertsonen deiekin mozteko... eta, garrantzitsua, gizarte-zerbitzuen laguntza lortu dugu. Laguntza hori eguneko zentro batean ematen da, astean hiru egunetan, non berak bere burua eta gorputza lantzen baititu, eta, horri esker, bere zaintzaz arduratzen den pertsonak atseden hartzen du astean zehar, eta niri lasaitasun pixka bat eman dit.\nAlde ekonomikoari dagokionez, zure zaintzak zure pentsioa baino gehiago jaten dira. Horri etxeko gastuak, botikak, janaria... gehitzen dizkio. Bai, gaixotasun hau zulo ekonomiko erraldoi bat da familiarentzat.\nHala eta guztiz ere, gaur egun lasaiago ikusten dut, bere bilobekin gozatzen, Retirotik paseatzen, goiz batez bere tarta gustukoena hartzen, ahal zuen guztietan joaten zen lokal horretan... Gaixotasunak aurrera egiten du, baina izugarri pozgarria da oraindik irribarre bat ateratzen diogula ikustea, Gloria Estefan, Amaral, Perales eta abarren kanturen bat entzutean abesten duela, errezitatzeko eta Ruben Dario idolatratuarekin hunkitzeko gai dela. Zein garrantzitsua den bizitza horiei zentzua ematea!\nAlzheimerraren Nazioarteko Eguna da gaur. Egun horretan, gizarteari dei egiten zaio egoera horrekin bizi diren pertsonak ez ahazteko. Gogorkeria gorabehera, beren bizitzaz gozatzen jarrai dezaketen PERTSONEZ ari gara. Lana zoragarria da eta sinistu, denboraren zati handi bat oso bakarrik sentitzen gara. Gurekin batera bultzatu behar zaituztegu, ikusgarritasuna emateko eta kasuan kasuko erakunde eta organismoek gaixotasun hau nork duen eta bizitza zaintzen nork uzten duen onartzeko moduko erronka izatea ahalbidetuko duten politikak har ditzaten. Mila esker irakurtzeagatik.\n09 Urtarrila 2022\nGizarte urtetsuetan ondo zahartzeko hamar proposamen


Philip Larkin-en poemak (II) — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Volgako Batelariak / Philip Larkin-en poemak (II)\nPhilip Larkin-en poemak (II)\nJuanjo Olasagarre 2005/10/20 12:30\nThe Whitsun Weddings (Mendekosteko Ezkontzak) izan zen Larkinen zazpigarren liburua (1964), eta poesiako hirugarrena, nahiz eta bere poesia-liburu nagusien artean bigarrena izan, lehenengoa, The north ship, arbuiatu egin zuelako. Urteak kostatu ondoren sendo eta irmo ageri da bere ahotsa. Poema ederrak daude liburu honetan. Esan bezala mendebaldeko gizakion hutsala ederki adierazten dutenak. Badira liburuan zehar bizitzea eta, batez ere, artearen gozamena loriatzen dutenak. Baina hauexek aukeratu nituen bere garaian eta zer eginen zaio.\nHauxe zen Bleaney jaunaren gela. Tailerrean\naritu zen bitartean hemen bizi zen, harik eta\naldarazi zuten arte. Kortina loredunak, mehe eta zirtzil,\nleiho ertzetik koarta bat behera,\nkanpoan orube puska bat,\nlaharrez, zaborrez josirik. "Bleaney jaunak\nederki zaintzen zuen nire lorategia".\nOhea, sila gogorra, 60 watteko bonbilla, pertxarik\nez ate atzean, liburu eta poltsendako lekurik ez-\n"Alokatuko dut". Eta horrela Mr Bleaney etzaniko lekuan\nnatza neroni, souvenir plater berean\nitzaltzen ditut zigarroak, eta goataz\nbelarriak estaliz, etxejabeari erostarazi zion\nteelbistaren kalaka itotzen saiatzen naiz.\nBadakizkit haren ohiturak- noiz jaisten zen\nnahiago zuela salda saltsa baino, zergatik\ntematu zen lau bidaia lekurekin-.\nUrte guztietako plana: udako oporretan,\nostatu ematen zioten, Frinton-go jendearengana,\neta Gabonetan Stoke-ra, arrebaren etxera.\nBaina haize izoztuak hodeiak nola desegiten zituen\nbegira aritzen ote zen, ohe zaharrean etzanik\nhau etxetako ote zeukan, eta saminez,\nnolako bizitza, halako izana dugulako izua\ngainetik ezin kenduz, dar-dar egiten ote zuen,\nedade horretan gela alokatua baino ez edukiak\ngehiago merezi ez zuelako seinaletzat\note zuen-ez zuen, hori ez dakit.\nESATEKO DEUS GABE\nLaharra bezain ilun nazioendako\nharkaitz tarteko nomadendako\naltuera txikiko tribu tatuatu\neta harri hesiko familiendako\nHiri industrialetako goiz ilunetan\nbizitza pixkanaka hiltzea da.\nHori baino ez dira\namodioa eta dirua neurtzea,\npixkanaka hiltzeko moduak.\nTxerribodan emandako eguna\nedo lorategian igarotako festa,\nlekukotza ematen duten orduak\nedo jaiotzak, halaber,\nheriotzarantz doaz pixkanaka.\nEta hau esatea batzuendako\nezer ez esatea bezala da; beste batzuk,\nesatekorik gabe uzten ditu.\nHor da, zutik, anteojuekin, ilea urdin\njantziak beltz, lepokoa zuri, emakume ilara\nharengana hurbiltzen. Laguntzaileek\ngerturarazten dituzte haren ahots eta eskuetara\nnon amodiozko ardura lako udaberri euri epelaren pean\nhogei segundoz izanen baitira. *Ene alaba maitea\nzer duzu?*galdetu du ahots amerikar sakonak,\njarraian, errezo betean hasiko da\njainkoa begi horretara edo belaun horretara zuzenduz.\nBurua besarkatuko die zakar; gero, exiliaturik\nnoragabeko ideiak bailiren, isilean joanen dira; batzuk\nardiak legez barreiatuz, oraindik ez baina,\nhaien bizitzetara; beste batzuk, ordea, zurrun,\ngelditu egin dira malko sakon eta erlatsez espantuka, haien baitan\nbalute bezala ume mutu, ergel bat\nadeitasunez esnatzeko pronto; amets dagite:\nahotsak niri bakarrik dei nazala, eskuek\nargi eta kontsola nazatela; eta behin bertan,\nmihiak totel, begiak oinaze, erantzun ezohiko\neta beldurgarriak murduskatzen dituzte, pozaren pozez.\nZer duzu? Bibote, soineko loredunarekin, dar-dar batean:\nAi ene, ai ene! Denen baitan datza\nbizitza amodioaren legera bizitzeko nahia.\nBatzuendako, horrek, beste maitatzeak\nekar zezakeen abantaila baino ez du esan nahi, gehienendako, ordea,\nmaitatu balituzte eginen zutena agerrarazten du.\nHori ez du ezerk sendatzen. Min izugarria,\nlurmentzan paisaia zurrunaren zinkurina bailitzan,\nematuz doakie- hori, eta ahotsa, goitik,\nEne alaba maitea esanez; hori, eta denborak gezurtatu guztia.\nZEINEN TRISTE DAGOEN ETXEA\nZeinen triste dagoen etxea. Utzitakoan bezala\nazken joandakoen erara irautearekin\nhaiek ekarrarazi nahiko baIlituen.\nLaketzeko inor gabean, ordea, higatuz doa\nkemenik gabe lapurreta uxatzeko\neta zegoenera itzultzeko,\ngauzak nola beharko luketeneko tiroa,\naspaldi erratutakoa. Hara nolakoa zen:\nbegira koadroak eta kuberteria.\nMusika piano-aulkian. Lorontzi hori.\nBEREKOIA DA GIZONA\nOi ezin da ukatu ni\nArnold baino neurekoiago naizela.\nEzkondu egin zen andregaiak ihes ez zekion,\norain, gainean du egun osoan,\neta lanari lotuz bizitza ahitzen lortu dirua,\neskupekotzat dauka emazteak,\numeen arropa erosteko eta sekadora,\neta estufa elektrikoa, ,\narratseko egunkaria irakurtzekotan dela,\nhara Para ezazu torlojua orman-.\nArnasa hartzeko betarik ere ez du,\nkurrikak eskuan etxean buelta eta buelta\neta ezkaratza pintatu beharra galtza zaharrekin\neta amarendako eskutitza\nEtorriko zara udan esanez.\nGure bizimoduak alderatzeak\nzerri bat bezala sentiarazten nau:\nBaina, zaude, ez hain azkar\nHainbesterainokoa ote da aldea?\nBere zortzikotan dabil hori\neta ez lagunak laketzearren;\neta oker badago ere\nez du nolanahi bere burua galduko,\nbere alde dabil hori.\nGeroz, hura eta ni, berdintsu,\nbakarrik nik hobe dakidala\nnoraino agoanta dezakedan\nSanta Agedakoak bila etorri gabean,\nedo horretan nago, behintzat.\nERAMAN BAT UMEENDAKO\nAhotz artean, kristal garbi batean\nkatilu hutsez inguraturik, lo dautza:\nez ilunpe, ez ama, ez lur, ez belar ez dute behar.\nAmatxo, bat eraman eta hazi eginen dugu.\nJostailu bizidunak, bai berriak\nbaina horiek ere bai azkar higatu.\nEkarri zapata-kutxa, ekarri pala-\nAmatxo, entierrotara ari gara.\nIlara makur horiek\nOval edo Villa Park-eko atarian\nnagiak ateratzen bezala.\nSonbreiruen galdorrak, eguzkipean,\nbibotedun aurpegi arkaikoak\nirribarrea dariela, Aguztuko\nfestetako olgeta bailitzen.\nEta dendak itxirik, izen\nhigatu eta entzutetsuak toldoetan,\nlaukoak eta durokoak\neta errege-erregina izeneko umeak\narropa ilunekin, jolasean,\nkakao eta twist latorrizko iragarkiak\nzabal-zabalik, egun osoan;\nEta baserri inguruak ezaxol:\nherri izenen plakak belar hezez\nestalirik, eta lursailak\nkatastroaren lerroak belztuz\ngaritzaren isiltasun urduriaren pean;\nuniformez jantzitako zerbitzariak\netxe handietako gelaxka ttikietan;\nhautsa limusinen atzetik;\nhalako inozentziarik sekula,\nsekula lehenago, sekula gero,\niragan bihurtua hitzik gabean-\ngizonak lorategiak apaintzen,\nmilaka senar-emazte gehixeago\nhalako inozentziarik sekula berriz!\nOhantzean solas egitea errazago beharko luke,\nhonen aspaldikoa baita elkarrekin etzate hau,\nbi lagunen arteko leialtasun ikurra.\nHala ere denbora joan badoa, isilean.\nKanpoan, haize nahasiak sortu ahala\ndesegiten ditu hodeiak zeruan,\neta hiri ilunak metatzen dira ortzemugan.\nEzeri ez gatzaizkio axola. Inon ez da ageri\nisolamenduaren distantzia aparteko honetan\nzergatik den gero eta zailago aurkitzea\nhitz, aldi berean, egiazkoak eta atseginak,\nedo egiazko eta atsegin antzekoak, behintzat.\nLEITZE OHITUREI BURUZKO IKERKETA\nLiburutan buru-belarri aritzeak\neskolaz-eta sendatzen ninduenean,\nmerezi zuen begiak erretzea\njakiteko artean lasai egon nintekeela,\neta muturka akaba nitzakeen\nni halako bi ziren zerri madarikatuak.\nGero, behatz lodierako anteojuekin,\nTxerrenekin egiten nuen parranda:\nni eta kapa eta letagin batzuk\nprimeran pasatzen nuen ilunpetan\n. Ze emakumeketa zigortu nuen sexoarekin!\nMerengea bezala txikitzen nituen.\nOrain ez dut asko leitzen: heroia\netorri aurretik neska\nbertan behera utzi duen morroia\nalmazen bat daukan txinoa\nezagunegiak zaizkit. Pikutara:\nliburuak kaka zaharra dira.\nHatoz Prestatyn-go eguzkitara\nzioen, irribarrez, posterreko neskak\narearen gainean belauniko\nsaten zuri itsatsia soinean.\nBazirudien atzean zituen kostalde\npuska eta hotel palmeraduna\nizterretik atera eta lepoan bildutako\nbesoetaraino hedatzen zitzaizkiola.\nMartxoko egun batean zartatu zuten.\nAste pare batean akastu zizkioten\nhortzak eta hazi arazi begiak;\nsastatu zizkioten, sastatu ere,\ntiti handiak, zarramazkatu hankartea,\nizterpean, zangalatraba, zirriborroa egin:\nbuztan lodi bat eta potroak.\nSinadura Titch Thomas. Norbaitek\nlabana-edo erabiliko zuen irribarre\nbibotedunaren ezpainak zulatzeko.\nOnegia bizitza honetarako.\nGutxira, zeharkako urratu handi batek\neskua eta urdin pixka bat baizik ez zituen utzi.\nMinbiziari aurre egin ageri da orain.\nKonfesionarioen antzera itxi, hor doaz\nhirietako eguerdi zaratatsuen tartetatik,\nirentsitako soei itsu,\ngriskara brilant, ikurra marrazturik,\nedozein espaloi dute geltoki:\ndenborarekin kale oro bisitatuko dute.\nAtari edo karriketan dabiltzan umeek,\nedo afari anitzetako usainak zeharkatuz\ndendatik datozen emakumeek ikusi egingo dute,\nkamila sartu bitarte horretan,\nmaindire gorri artean bildurik,\naurpegi desegin zurbila.\nEta egiten dugun guztian\ndatzan hustasun erabakigarria nabarituko dute,\neta instantean jabetuko dira oroz,\nhorren iraunkor eta huts eta benetako.\nAtzera dagite ate tinkoak. Gizajoa\ndiote bere artean, nahigabeturik;\nze agian, hor intsonorizaturik baitoa\ngaleraren brausteko danbatekoa\nakaberarantz doan zerbait bailitzan,\neta urteetan zehar osaturikoa,\nfamilia eta usadioen nahastura\nnabar eta apartekoa, horra\ngaltzera bidean. Eta horrela\namodioaren gorabeheretatik urruti\ngela babesturako bidean doala\ntrafikoak leku egitean\nhurbildu egiten zaigu etortzeko dena\neta ezabatu, urrundu ahala, garena.\nArraroa ezer ez jakitea, inoiz seguru ez egotea\nzer den benetako, zer zuzen, zer erreal;\nusteka mugatzen aritu beharra\nedo hala dirudika,\nArraroa ez jakitea gauzen nondik-norakoa:\nhaien trebezia behar dutena aurkitzeko,\nhaien formaren sena, eta bihien artezko ereintza,\neta aldatzeko borondatea.\nBai, arraroa da\nhonelako ezagutza janztea ere-haragiak\nbere erabakiekin inguratzen gaitu-\neta haatik, bizi osoa zehazgabetasunetan iragatea,\nze hiltzen hasten garelarik ere\nez baitakigu zergatik.


Getxo Antzoki berriak badu izena: Muxikebarri - Getxo - Hiruka.eus\nAinhoa Bretos 2019-03-04 15:58\nApurka-apurka zabalduko ditu ateak antzoki berriak. Azaldu dutenez, martxoaren 26an ekingo dio programazio arruntari. Ibon Rodriguez EH Bilduko zinegotziak aurkezpen-ekitaldia kritikatu du sare sozialetan.\nGetxoko Udalak adierazi duenez, udalerriko tradizio toponimikoan oinarrituta dago aretoaren izena. Izan ere, azaldu dute kokatuta dagoen eremua Muxikelanda deitzen dela, Getxoko leku-izenak liburuak jasotzen duenaren arabera.\nDirudienez, Muxike familiatik hartu zuen izena. Toponimoari, -barri atzizkia gehitu diote "Getxon oso sustraituta dagoen ohitura" baita eraikin zaharren gainean eraikitzen diren etxe berriek atzizki hori hartzea, udal-gobernuak dioenez. Euskaltzaindiaren arabera, bestalde, Muxika da jatorrizko izena, eta amaierako -e hori ahozko aldaera bat besterik ez da. Inguruan dagoen Muxikeaurrekoa kalea eta "koherentzia" kontuengatik Muxike formari eustea erabaki du Udalak.\nAstelehen goizean egin dute eraikin berriaren aurkezpen-ekitaldia. Ibon Rodriguez EH Bilduko zinegotziak sare-sozialetatik kritikatu duenez, Getxoko udal-gobernuak komunikabideak gonbidatu ditu bisitaldira, eraikinaren izenaren eta programazioaren gaineko informazioa azaldu, eta beranduago deitu die oposizioko alderdi politikoei. Adierazi duenez, hilabeteak daroatzate kultura-eskaintzaren gaineko informazioa eskatzen, eta "ukatu" egin zaie.\nAinhoa Bretos ots 20 Getxo\nErabakia "euskal hiztunon komunitatearen aurkako eraso zuzena" dela adierazi du koalizio abertzaleak: "Badirudi Euskaraldian batzuek egindako aldar...\nGetxo Antzokiaren irekiera ofiziala atzeratuko dute, hauteskunde orokorrak direla eta\nAinhoa Bretos ots 19 Getxo\nProgramazio arrunta martxoaren 26an abiaraziko dute, Udalak adierazi duenez, Andres Isasi Musika Eskolako ikasleen kontzertu bategaz.\nAinhoa Bretos ots 04 Getxo\n2019ko lehen hiruhilekoan zabalduko dute Getxo Antzoki berria, Getxoko Udal Gobernuak adierazi duenez. Hala, bat egingo du proiektu berean sartu di...


Bakar Etxea - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBakar Etxea (frantsesez Bakhar Etchea) Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen etxe bat da. Pierre Loti frantziar idazle ospetsuaren bizilekua eta hilekua izan zelako ospetsua da.\nBakar Etxearen irudia, eta ezkerrean Mauresque Etxea.\n43° 21′ 36″ N, 1° 46′ 37″ W / 43.360067°N,1.776925°W / 43.360067; -1.776925Koordenatuak: 43° 21′ 36″ N, 1° 46′ 37″ W / 43.360067°N,1.776925°W / 43.360067; -1.776925\nLapurdiko monumentu historikoen zerrendaren barnean sailkatua dago.\nTxingudi badiaren ertzean dago, Arrantzaleen karrikaren 2-4 zenbakietan dago, Mauresque Etxearen alboan, Herrigunearen azpian eta antzinako portua zenaren eremuan. Aurrez-aurre Hondarribia begi bistan du.\n1893an bertan Pierre Loti frantziar itsas gudarosteko ofiziala eta idazle ospetsua bizitzen jarri zen, Hendaiako ontzi estazioaren agintari izendatu baizuten, handik gutxira Frantziako Itsas Gudarosteak Hendaiako portuan kokalekua zuen Jamelo kanoiontziaren agintaritza eman zion, honela bere literatura lanak idazten jarraitzeko behar zuen adina astia izan zezan. 1899an idazleak etxeari Bakhar Etchea izena eman zion, alegia, bakartiaren etxea. 1903an etxea erosi eta berez nahiko apal eta sotila zen etxeari euskal arkitektura estiloa eman eta garaiko bere gonbidatu ospetsuei behar bezala harrera egiteko erosotaunak gehitu zizkion.\nLotik etxea maite zuen oso, etxeko bere lekurik kutunena dorre nagusian dagoen eta bere lantokian zen bulegoa zen. 1923an bertan zendu zen.\nBakar Etxea. Akitaniako Gobernuaren Kultura Saileko webgunea (Frantsesez)