Teknologien Faroa: Digitalizazioa eta etorkizuna | Azkue Fundazioaren Egunkaria\nFaro berezi honetan ohiko lotura sortaren ordez irakurketa kolektibo edo luzeagoak dakarzkigu. Proposamen interesgarriak agertzen ari dira Europa eta mundu mailan digitalizazioari eta etorkizunari dagokionez eta ezagutaraztea dugu helburu. Horietako askok p2p peer to peer filosofiarekin, komunekin, elkarlanarekin edota publikotasunarekin dute zerikusia.\nDatu zentroen eragin espaziala eta energetikoa gero eta eragin handiagoa du Lurraldean, datuen sorreraren eta biltegiratze premien hazkunde masiboaren ondorioz. Datu zentroak askotarikoak dira, tamainari, erabilerari, interesei eta kokapenari dagokionez. Horrek haien dinamika eta Espazio efektuak ulertzea konplexua bihurtzen du.\nTxosten honen xedea, Frantzian eta Estatu Batuetako hiru kokapenetan datu zentroen paisaia deskribatzea da. Bakoitzak espazio eta egoera energetiko desberdinak aurkezten ditu (landatarra, aldiritakoa, hirietakoa). Tokiko energia-sistemak suntsitzen dituzte, eta hiri-eremuetan pilatzen dira, lurretan zabaltzen baitira hirigintza eta lurralde plangintzarako kezka bihurtuz.\nGaratzen ari diren azpiegitura digital alternatiboetan arreta berezia jartzen du, bai Afrikan, Hego Amerikan eta Europako eta Estatu Batuetan gutxiago konektatutako lurraldeetan. Bai Interneterako sarbidea eta gero eta gehiago ostatze zerbitzuetara zuzentzen direnak, banatuak dira, pareen artean eraikiak dira, erabiltzaileen beharretara gehiago hurbiltzen direnak. Klimako gertakariei eta erasoei konponbidea emateko gaitasun handiagoa dute. Teknikoki zentralizatuak eta espazialki kontzentratuta daudenekin alderatuz erresilienteagoak direlako\nTxostenak hiru mundu digital posibleen ikuspegiak aurkezten ditu, joera globaletan eta sortzen diren joeratan oinarrituz.\nDoughnut Economics liburuan emandako sintesitik dator txosten honetako inspirazioa. Gure garaitako galdera handiak grafikoki aurkezten dituena, galdera honen erantzun bila: gizakien beharretarako ekoitzi dezakegu, planetaren mugak gainditu gabe?\nEgileen usten, horrek funtsezko aldaketa behar du sistema ekonomiko komun batean zentratuta, kontserbaziotik haratago joanez, giza eta natur baliabideak birsortuz. Nola? “Teknosfera” erabiliz: gure ezagutza tekniko eta zientifikoen metaketa baliatuz, baina kontzientzia ekologiko sakon bat oinarri bezala hartuz, planetako gainerako izakiekin lankidetzan.\nHorretarako, munduan dugun eragina guztiz kontuan hartu behar dugu. Lehenik eta behin, gure eragin negatiboak aitortu eta arindu behar ditugu, baina ezagutzen ez diren ekarpen positiboak ere aitortu behar ditugu.\nBerri ona da, alde batetik gero eta jende gehiagok krisi sistemikoa, ekologiarekiko duen lotura aitortzen ari dela. Bestetik, gure prozesu ekonomikoak modu ezberdinean kudeatzeko aukera ematen diguten gero eta tresna gehiago ditugula.\nKomso-tokiko produkzioaren printzipioak erabilita, hau da, ezagutza mundu osoan partekatzea, baina gure giza aztarna murrizteko ahal den tokikoena produzitzea posible egitea; horretarako gaur egun logistika partekatua eta kontabilitate partekatuko sistemak erabil ditzakegularik. Txosten honetan kontabilitate kontributiboa bezalako gaiak aztertzen dira, lurraren eta bertako biztanleen ongizaterako ekarpen sortzaileak aitortzen dituena; balio-fluxuaren kontabilitatea, sarrera bikoitzeko liburu narzisisten alternatiba gisa planteatua. Horretarako kontabilitate termo-dinamikoa, materia eta energia fluxuen neurketa ahalbidetzen duena erabiltzen da. Tresnak existitzen dira, hori da albiste ona, baina oraindik ez daude integratuta. Txosten honek ikusmolde bat eskaintzen du nola integratu daitezkeen kosmo-tokiko produkzioaren azpiegitura batetik.\nTxosten kolektibo honek ikerketa eta blog mezu ugari ditu oinarri bezala. Ingurune digitalaren ikuspegi desberdin bat izan gabe, (balio sozialak, publikoak, kulturalak eta beste batzuk ere barneratu ditzakeena) gaur egungo eta etorkizuneko arazo horietako batzuk konponduko ezinezkoak izango direla sinistuta daude egileak. Horrek esan nahi du Europak ikuspegi berria behar duela bere jendarte digitalerako. Gure eguneroko bizitzan sortutako datuak bereganatuz nagusitzen joan diren plataformen eta zerbitzuek herritarrei ematen dieten balioarekin alderatuz, sortzen dizkieten ondorio kaltegarriak nabarmen handiagoak direla diote.\nBurujabetza digitala aldarrikatzeko ahalegina egin behar dugu gure balio demokratikoak biltzen dituen, ekitatearen eta justizia sozialaren alde egingo duen Europa Digital Partekatua sortzeko. Ingurune digitala ulertu behar dugu, espazio hibridoa dela kontuan hartuta, non merkatua eta publikoa dagoen eta komunak ere hazteko aukera duten.\nParte-hartzaileekin kontsultatuta, hainbat tailer egin ondorekin, kolektiboki merkatuan zentratuta ez dagoen Europako espazio digital partekatua eraikitzeko proiektu berri baten oinarriak lau direla ikusi dute. Europa Digital Partekatu baterako printzipio hauek elkarri lotuta daude, baina, aldi berean, Europako espazio digitala pentsatzeko esparru berri baterako proposamen koherentea osatzen dute. Hauek dira: Autodeterminazioa gaitu, komunak landu, azpiegiturak deszentralizatu eta erakunde publikoak indartu. Espazio digitaleko geruza guztietara aplikatzen dira sareko azpiegitura fisikotik, azpiegituraren eta sareko pila gainean exekutatzen diren aplikazio eta zerbitzuetara. Era berean, eraldaketa digitala jasaten ari den gizartearen alderdi sozial, ekonomiko edo politikoei ere begiratzen die.\nEuropako Hauteskundeen aurretik argitaratutako saiakerak, kasu eta elkarrizketa bilduma da. Liburuak nazioarteko commons mugimenduak eskaintzen dituen ideia eraldatzaileen aberastasuna erakusten du. Kate Raworth, David Bollier, George Monbiot eta beste askoren ekarpenekin, Our Commons europar guztiei dei politikoa da komunak besarkatu eta Europa berria eraikitzeko.\nCommons Network-ek, Sophie Bloemen-ek eta Thomas de Groot-ek, ia bi urtez aritu ziren liburu honetan, ikerketak eta elkarrizketak egiten, akademikoekin, arduradun politikoekin, egileekin eta aktibistekin lanean. Komunen irudi koloretsu bat, inklusiboa, ekologikoki jasangarria, ekitatiboa, demokratikoa, kolaboratzailea, sortzailea eta erresilientea den etorkizun berri baterako eredu gisa.\nGure Commons-ek ezagutzaren itxiturari eta esparru digitalaren monopolizazioari buruzko gogoetak, energia berriztagarrien kooperatibei buruzko istorioak eta komunitateko elikagaien inguruko ekimenak eta premiazko esku-hartzeak hiria komun gisa eta osasuna ondasun komun gisa tratatzeko.


Obaban barrena paseatzeko | Hitzen uberan\n← Hegats berria, kalean\nJoxan Artzeren poesian barrena →\nObaban barrena paseatzeko\nDonostia 2016k eta Asteasuko Udalak Muskerraren bidea zabaldu dute\nMuskerraren bidea Obaba literarioa eta Asteasuko herria bateratuko dituen proiektua da, Bernardo Atxagak, Donostia 2016k eta Asteasuko Udalak elkarlanean sortua. Toki zehaztugabea da Obaba, eta bertan daude kokatuta Bernardo Atxaga idazlearen narrazio ezagunetako zenbait, hala nola Sugeak txoriari begiratzen dionean (1984), Bi anai (1985) eta, bereziki, Obabakoak (1988). Asteasutik abiatuta, Obabako lurralde horretan barrena murgiltzen den pasealekua da Muskerraren bidea. Hala, pausorik pauso, Bernardo Atxagaren lana eta Asteasuko paisaia ezagutzeko aukera ematen du bi kilometro inguruko ibilbideak. Pasa den larunbatean egin zen inaugurazio ekitaldia.\nBi kilometro inguruko bidean zehar, zazpi panel aurkituko ditu ibiltariak. Bertan, Asteasu-Obaba lurraldeari lotutako kultur gaiak azalduko dira, bertako pertsonaiei buruzko azalpenekin batera. Horietako batzuk panelean irakurgai egongo dira, eta beste zenbait QR kodearen bitartez zabalduko den web orrian entzungai. Proiektu honen baitan, Muskerraren bidea gida literarioa ere argitaratuko da.\nMuskerraren bidea DSS2016EUren Elkarrizketak lerroaren baitan kokatzen da; “alegia, tokiko eragileekin aliantzak sortu eta kultur hiriburuaren balioekin bat datozen proiektuak garatzeko programazio-lerroarekin. Izan ere, Donostia 2016k hiritik haratago doan lurraldea barne hartzen du, eta eremu zabal horretan utzi nahi du arrastoa”.\nIbilbidearen inguruko gida literarioa\nBernardo Atxagarekin eta Asteasuko Udalarekin elkarlanean gauzatutako Muskerraren bidea prozesu parte-hartzaile batetik abiatu den proiektua da; “bizimodu osasungarri baten alde egiten duen kultur egitasmoa, zeinek literaturaren arloan dauden sentsibilizazio eta sustapen artistikorako beharrei erantzuten dien”. Modu horretara, Asteasuko idazlearen literatur lana eta mundu sinbolikoa publiko orokorrari zabaldu nahi zaio.\nEgitasmoak, bestalde, eta “Donostia 2016ren espirituari jarraiki”, ondare bilakatuko da: Asteasuko geografian txertatuko den pasealekua izango da Muskerraren bidea gida literarioa.


Mathieu Vivier — Euskal kultur erakundea\nMathieu Vivier (Baiona, 1986) Iparraldeko Dantzarien Biltzarraren Baionako Bilaka koreografia zentroko zuzendari artistikoa da. Txikitan hasi zen euskal dantzak ikasten Leinua (Hiriburu) taldean. Tradizioaren eta modernitatearen artean ez du hautatzen, biak dira, sortze prozesuan ezinbesteko osagarri.\nEz da momentu zehatz batean egin dudan hautua, nire baitan dagoen zerbait da, nire buruan ditudan galderei, oinarrizko galderei erantzuteko modu bat. Uste dut artearen berezko ezaugarria dela arimari aritzea, arrazoinamenduaren gainetik egotea, diskurtsoak, mintzairak iristen ez diren lekura heltzea, emozioaren bidez. Denborarekin ohartu naiz, gaztetatik gorderik nuen eta berriki onartzen ari naizen idazteko behar hori, oinarrizko galderei erantzunak bilatzeko behar horretatik datorrela, hala nola: "Nor naiz ni? Nor gara gu? Nora goaz?". Euskal dantza tradizionalari doakionez, euskal dantzari zarenean, zerbait berezia oinordetzen duzu, gure kultura osatzen duten oinarrizko adierazpen artistikoetarik bat eta uste dut horren atxikitzearen, garapenaren eta babesaren ardura duzula nonbait. Gero ongi asmatu behar da nola egin babesteko. Euskal kultura garaikidea sortzea interesatzen zait niri bereziki, orduan nola erabili dantza tradizionala sorkuntzetan, tradizioa traizionatu gabe?\nUste dut artearen berezko ezaugarria dela arimari aritzea, arrazoinamenduaren gainetik egotea, diskurtsoak, mintzairak iristen ez diren lekura heltzea, emozioaren bidez.\nZure lehen sorkuntzan, Negua ikuskizunean, euskal errituak edo mitoak agertu dituzu. Gaiak interesatzen zaitu?\nNeguan aritu garenok, behar hori sentitu dugu orokorrean. Gure negua identifikatu nahi izan dugu eta jakin nahi izan dugu zer egin hobe sentitzeko, gure dantzen eta kanten bidez. Eta uste dut sendabide egokiena aplikatzen asmatu dugula azkenean, elkarrekin dantzatuz eta abestuz; nonbait ez gara urrundu inauteri erritoetan gertatzen den girotik, zeinean garrantzitsuena ez den ikuskizuna, baizik eta ikuskizunaren inguruan sortzen den jendearen bat egitea, elkartzea, neguari aurre egiteko. Halere Neguan ahalegin guztiak jarri genituen ikuskizun ederra izan zedin.\nArtista gisa, ez dugu politikarik egiten baina zerbait proposatzen dugu hein batean, mundua behatzeko modu bat, irudi bat, ondorioz eragina dugu nonbait.\nEuskal dantza taldeetan garai zailak pasa dira kideen apaltze orokorrarengatik; baina uste dut orain osasun ona dagoela, eragileak biziki desmartxa dinamiko eta sortzailea eramaten ari direlako.\nBilaka interesatzen da ondare immateriala oinarri duen sorkuntzaz. Zer gorde behar da? Zer baztertu? Nire ustez, lehenik luze eta zabal ezagutu behar dira gure ohiturak, gure dantza tradizionala ezagutu, horren osagaiak, mugimenduak, nola interpretatu eta zein testuinguruan, bere eragina gizartean... Aurre baldintza horiek betetzea garrantzitsua da. Gero, beste gai bati begira jarri behar da gure interesa, beste hizkuntza batzuek ikasi behar dira. Ideia da ez duzula zure hizkuntza ongi ezagutzen atzerriko hizkuntzarik ez badakizu. Ez da bestearen beldur izan behar edo beste zerbait ikastearen, dantzatzearen beldur izan behar… Besteak bere ingurumena erakusten digun heinean, gure burua hobe ezagutzeko parada ematen digu. "Bitarte" horretan existitzen dira gauzak. Niretzat arrazoinamendu hori funtsezkoa da, gauzak existitzen direla beraien arteko loturari esker. Gogoeta hori ezinbestekoa da sorkuntza prozesua hasi aitzin.\nBesteak, bere ingurumena erakusten digun heinean, gure burua hobe ezagutzeko parada ematen digu. "Bitarte" horretan existitzen dira gauzak. Gauzak existitzen dira beraien arteko loturari esker.\nAuzoaren irudia gustatzen zait horren islatzeko; auzo bati buruz, ainitzetan erraten da haren identitatea gorde duela. Identitatea atxikitzen den edo arriskuan egon daitekeen kalitate bat da… Auzoa irentsia izan daiteke eta bertako biztanleak, bizimodua, mintzaira desager daitezke sortzen den hiri multzo berri batengatik. Orduan galdera hau dator: Zer egin daiteke auzoa bizirik mantentzeko ingurumen aldakor batean? Ideia hori dantzara edo tradizioarekin lotura duten beste alorretara eramanez geroz, nola egin horiek bizirik egon daitezen mundu aldakor honetan? Dantza edo auzoa aldatzen badugu, bestelakotzen badugu ingurumen berriari egokitzeko, haren izaera aldatzen dugu eta ondorioz ez da berdina, desegin da...\nEuskal gizartea nora dago begira zuretzat: Atzera? Etorkizunera?\nUste dut herri hau sakonki atxikia dela haren erroei, iraganari eta barnaki bizi dituela orainaldian. Hemen aipatutako ideiak, besteari irekitzearena, garatzeko gogoarena edota sortzearena bereak egin ditu, desmartxa horretan sartua da. Zentzu horretan Bilakan daramagun lanaz oihartzun biziki baikorrak ditugu hasteko.\nUste dut Euskal Herria etorkizunari begira dagoela, iraganari atxikia dela baina aitzinatzeko prest eta eboluzio garai handiak biziko dituela.\nBilaka sortzea zinez beharrezkoa zen. Talde ezberdinetatik gentozen gazte multzo bat ginen, nahiko baztertuak dantzari gisa. Ni Milafrangakoa naiz eta Hiriburuko Leinua taldean ari nintzen. Anitz ikasi dut Bilakako beste dantzarien ondoan, gure ezagutzak partekatu, sakondu ditugu eta aritzeko gogoa indartu dugu. Sorkuntzarako ere beharrezkoa zen. Erabaki dugu konpainia irekia sortzea, euskal dantzari irekia eta horregatik gaude orain Federazioan sartuak. Hastapenetik proiektu hau irekia izan zaie nahi zuten dantzariei, baldintzak betetzen eta zorrozki aritzeko ikasteko eta hobetzeko prest ziren gazteei. Sortzaileei ere irekia da Bilaka. Izan ere berez ez dugu koreograforik. Zuzendari artistikoa naiz gaur egun, hiru urtetarako bakarrik; koreografia bat idatzi dut aurten baina ez naiz bakarra, beste koreografo batzuek gonbidatuak izan dira. Sortzaile ezberdinak jartzen ditugu kolektiboaren eskura eta kolektiboa bere aldian sortzaileen eskura. Biziki garrantzitsua da gure proiektuarentzat eta horrek bereizten gaitu beste konpainietatik. Bilakan 16 dantzari daude orain eta 10 bat musikari. Batzuk zorrozki egunero ari dira. Gehiago izan daitezke bihar nahi baitugu taldea gero eta kide gehiagori ireki. Gehienak ikasleak dira, bakar bat da dantzari profesionala baina lauk nahi lukete bilakatu. Besteak amaturrak dira, dantza pasioa dute eta lanaz kanpo ari dira.\nNola pentsatu gure kultura gaur egungo munduan? Zeintzuk dira gure erritoak, zer zentzu dute hiri ingurumenean, aspaldiko erritoak sortu zituzten gure arbasoen baserri ingurumenetik urrun? Zein dira gaur egungo munduaren gaizkiak? Eta mundu modernoa bera balitz?\nDantza saioen ondoren, euskaltegira zoaz… Garrantzitsua da euskara ikastea?\nZure sorkuntza berrian uretara gonbidatzen gaituzu?\nBai horixe, hitzordua itsasoan jarri dut.\nSaio zero izena duen ikuskizun berrian, sakontzen ditugu berriz ondoko oinarrizko galderak: "Nor naiz ni? Nora goaz? Zer egiten dugu gure dantzarekin? Euskal dantzak horrela tratatzeko eskubidea dugu? Ongi ari gara ?". Izan ere galdera horiek gure buruan bueltaka dabiltza egiazki eta inportantea zaigu horiek sakontzea, gauzatzea Saio zero bezalako sorkuntza batean. Gero, fite, galdera horien eta itsasoaren arteko lotura egin dugu. Nire lanean beti dago materia organiko baten presentzia. Neguan, sua, odola, elurra zeuden. Hemen itsasoa hautatu dut izan ere bere leria amaigabean, erreberritzen da beti; azkenean beti itzultzen da uhain berdina itsas hegira, eta beti ber marea bazterrera…\nBukatzeko, egina ez den galdera bati erantzuteko gogorik?\nSaio Zero sorkuntza


Toki bat nahi dute - Nafarroako Hitza Toki bat nahi dute – Nafarroako Hitza\nToki bat nahi dute\n2021, urtarrilak 29 Aisialdia, Albisteak, gaiak, Gizartea, nafarroa 374\nTximeleta Nafarroako autokarabana erabiltzaileen elkarteko kideek turismo mota horren aldeko neurriak eskatu dituzte Nafarroako Parlamentuan. 2011n sortu zuten taldea; 130 bazkide ditu jada.\nToki bat. Horixe eskatu dute Tximeleta Nafarroako autokarabana erabiltzaileen elkarteko kideek, Nafarroako Parlamentuan egindako agerraldian: toki bat Nafarroako Gobernuaren agendan; toki bat Nafarroako Turismo Kontseiluan, eta toki bat beren ibilgailuentzat.\nAzken bospasei urteotan nabarmen egin du gora autokarabana erabiltzaileen kopuruak Nafarroan. Gero eta gehiago dira turismo mota horren aldeko apustua egin duten herritarrak, eta koronabirusaren pandemiak ekarri duen jokalekuak mesede baino ez dio egin hautu horri: “Seguru bidaiatzeko aukera ematen du autokarabanak”.\nTximeleta elkarteko idazkari Patxi Izkuerenak dira hitz horiek. “Kontent” azaldu da parlamentuan agerraldia egin eta gero, eta nabarmendu du taldeek, behintzat, jarduera horren gorakada onartu behar izan dutela. Haren ustez, horrek ekartzen du neurriak hartzeko beharra: neurriak, turismo mota horren inguruan egungo legeek dituzten “hutsuneak betetzeko”, eta erabiltzaileek turismoaren inguruko jardueretan beren iritzia emateko aukera izan dezaten; eta, neurriak, halaber, turismo mota hori bultzatzeko, autokarabanentzat eremu berriak sortuz eta daudenak sustatuz.\nIzkuek garbi du herritarren bidaiatzeko ohiturak “gora” egin izanak eta bidaia horiek “askatasunez” egiteko nahiak azaltzen dutela gero eta autokarabana erabiltzaile gehiago izatea. Haientzat “erreferente” izan nahi du Tximeleta elkarteak. 2011. urtean sortu zuten. “Hogei erabiltzailek jarri zuten martxan, elkartzeko eta esperientziak partekatzeko asmoz, eta egun, jada, 130 bazkide inguru gara”.\nHerrialdean, autokarabanentzako 30 eremu inguru badira, baina “eskasak” dira haien inguruko datuak, herrialdeko turismoaren inguruko informazio iturri ofizialetan. “Nafarroako Gobernuak duen turismo webgunean sartzen den erabiltzaileak deus gutxi jakin ahal izanen du eremu horien inguruan”, erran du Izkuek. Egoera hori aldatu nahi dute, eta gobernuko arduradunei eskatu diete elkarteak duen informazioa balia dezatela.\nKanpalekuan eta handik at\nToki bateko edo bertzeko turismoa sustatzeko ere balio dezakete autokarabanentzako eremuek, Tximeletako kideek parlamentuan defendatu dutenez. Hautu horren ordezkari izateko lortu nahi dute toki bat Nafarroako Turismo Kontseiluan. “Premiazkoa” da, haien ustez, egun dauden hutsuneak betetzea.\nIzan ere, turismoaren legeak eta autokarabanen inguruko dekretuak eragiten diete ibilgailu horien erabiltzaileei. “Bietan, kanpalekuak baino ez dira aipatzen”. Kanpalekuetatik kanpo, baina, autokarabanek badute espazio bat: batetik, ibilgailu horientzat herriz herri dauden eremuak; eta, bertzetik, karrika bera. Kontua da, udalez udal aldatzen dela egoera, autokarabanentzako lege zehatzik ez dagoelako.\nEgun falta den arau orokor eta bateratzailea nahi du Tximeleta elkarteak, autokarabanen bidezko turismoari “bere lekua” emanen diona. 2020an ere, autokarabanen salmentak Nafarroan “%3 gora” egin zuela nabarmendu du Patxi Izkuek. Erosteko orduan, 35.000-50.000 euro artekoa da autokarabanen prezioa. Alokatzea da bertze aukera, baina hori ere ez da merkea: 100-120 euro egunean, hain zuzen ere. “Askatasunez” bidaiatzeko ordaindu behar den prezioa da, Izkueren hitzetan. Nafarroako Parlamentuan egon eta gero, Nafarroako Gobernuko turismo arduradunekin biltzea dute helburu Tximeleta elkarteko kideek. Nahi duten tokiaren alde segituko dute.\nZENBAT AUTOKARABANA ERABILTZAILE DAUDEN\nNafarroan, 10.000 autokarabana erabiltzaile inguru daude. Kontuan hartu behar da autokarabana bakar batek zenbait erabiltzaile dituela. Bikoteek eta seme-alabak dituzten familiek erabiltzen dituzte, batez ere.\n« “Maite dut hari batetik tiratu eta gauzak handitzen ikustea”\nJokoaren legea aldatzeko zain »


Sunday Morning Coming Down Johnny Cash-en eskutik - Artista-Egitateak\nSunday Morning Coming Down Johnny Cash-en eskutik\nKris Kristofferson-ek abesti hau idatzi zuen Nashville-ko etxebizitza hondatu batean bizi zenean Columbia Records-eko atezain lanetan ari zela - ogibide bitxia Oxford Unibertsitateko masterra zuela eta AEBetako Armadako kapitain mailara igo zela kontuan hartuta. Baina Kristofferson-ek kantautore izan nahi zuen, beraz, West Point-eko AEBetako Akademia Militarreko irakasle kargua ukatu zuen eta Columbia-ko solairuak miatu zituen bere atsedenaldiaren zain.\nMilitarrean Kristofferson-ek hegazkinak egiten ikasi zuen eta Nashville-n helikoptero komertzial pilotu gisa lan egin zuen, eta abesti honen demo zinta Cash-i nola lortu zion istorioa kondaira bihurtu da: bere Guardia Nazionaleko helikopteroa Cash-en pilotalekura eraman zuen. lurreratu eta zinta entregatu zuen. Istorioa okertu ohi da Cash-ek ez zuela Kristofferson-ekin inoiz ezagutu, baina 1965az geroztik ezagutzen zuten elkar. 2008an egindako elkarrizketa batean San Luis Obispo Tribuna , Kristoffersonek azaldu zuen: 'Orduan ezagutzen nuen John. Grabazio estudioan bere atezaina izan nintzen, eta idatzi nituen abesti guztiak plazaratu nizkion, beraz, nor nintzen jakin zezakeen. Baina oraindik gomendatuko ez nukeen pribatutasun inbasio moduko bat izan zen.\nEgia esateko, ez dut uste han zegoenik. Istorio oso bat zuen helikopterotik atera nintzenean zinta esku batean eta garagardoa bestean atera nintzela.\nJohnek nahiko memoria sortzailea zuen, baina ez nuke inoiz eztabaidatuko gertatutakoaren bertsioa, bera izan baitzen kantautore eta interprete gisa izan nuen arrakastaren erantzule. Lehenengo aldiz jarri ninduen oholtza gainean, Newport Folk jaialdian eskaini zuen emanaldian ».\nAbesti hau ajearen ingurukoa da, Cash-ek igande goizean 'jaisteari' buruz kantatzen zuen larunbat gauean 'harrikatu' ondoren. Kris Kristoffersonen abesti askok dibertsioaren ondoren gertatzen denaz dihardu, eta normalean ez da polita izaten. Abesti honetan, gure heroiak bere alkandora zikin garbiena jantzi, garagardo batzuk edan eta egun bakarti bati aurre egitera joango da.\nAbesti hau Country zerrendetan # 1 izan zen bi astez 1970eko irailean. Kristofferson-en lehen Country # 1 izan zen idazle gisa.\n2009an Rolling Stone Ethan Hawke-k idatzitako Kris Kristofferson-i buruzko artikulua, Kris-ek Johnny Cash-ek helikopteroa kendu aurretik abestia entzutera bultzatu zuela azaldu zuen. Entzun ondoren Cash-ek esan zuen 'hain gustuko zituen bere abestiak, kendu egingo nituela eta beste inork entzun ez zitzan'.\nCash-ek zuzenean grabatu zuen abestia Johnny Cash Show , eta emanaldiaren aurretik, ABC zentsoreek letrak aldatzeko eskatu zioten, 'Nahi, Jauna, harrika nintzela', 'Nahi, Jauna, etxean nengoela'. Cash-ek Kristofferson-ek idatzi zuen moduan kantatu zuen, eta 'harrikatu' hitza ere azpimarratu zuen.\nAbesti honen jatorrizko bertsioa Ray Stevens-ek grabatu zuen 1969an. 2009ko BMI Country Awards sarietan, non Kristofferson ikono gisa saritu zuten, gogoratu zuen Stevens-ek nola hartu zuen bere doinuan aukera, oraindik kantautore ezezaguna zenean. 'Inork ez zuen sekula hainbeste diru eta ahalegin egin nire abestiren bat grabatzeko', esan zuen Kristoffersonek. 'Gogoan dut entzun nuen lehen aldia - abeslari zoragarria da - argitaletxea utzi behar izan nuen eta eskaileretan eseri eta negarra egin nuen, oso gauza ederra zelako.'\nStevensek gaineratu zuen abestiak erakarri zuela, Kristoffersonek 'txinparta' zuela uste baitzuen.\n'Talentu handia zuen, oso argia eta garaiz egokia zen bere estiloarekin', gogoratu du Stevensek. 'Orduz geroztik jende askok kopiatu ditu berak atera zituen abesti horiek, beraz, une honetan ez dirudi hain desberdina denik. Oraindik ere noski da. Oso idazle gutxi dago momentu egokian txinparta hori lortzen duena ».\nbaina, azkenean, ez du letrak axola\nabestia etortzeko datozen letra\nmundu bakarti batean bizi den herri txikiko neska lyrics\nnire maitasuna inoiz doakoa ez den mendekua da\ngizakia baino ez gara azken finean


#ZULOTIK: Adiorik ez, gero arte baizik! — Gaztezulo\n#ZULOTIK: Adiorik ez, gero arte baizik!\n#ZULOTIK: Adiorik ez, gero arte baizik! 3 hilabete. 63 elkarrizketa. Kontakizun eta esperientzia amaigabeak. Gonbidatu paregabeak. Pasarte zoragarri, dibertigarri eta baita gogorrak ere. Konfinamenduaren hasieran abian jarri genuen Instagram bidezko elkarrizketa saio honi itxiera berezia eman nahi genion pasa den astean. Baina adi hau ez da behin betiko agurra izango eta, hemendik aste batzuetara geratzeko etorri den atal hau eraberritua itzuliko etorriko baita! https://www.gaztezulo.eus/albisteak/zulotik-adiorik-ez-gero-arte-baizik https://www.gaztezulo.eus/albisteak/zulotik-adiorik-ez-gero-arte-baizik/@@download/image/6f1f3052-a7ad-400d-86aa-403450c97c6f.jpeg\n3 hilabete. 63 elkarrizketa. Kontakizun eta esperientzia amaigabeak. Gonbidatu paregabeak. Pasarte zoragarri, dibertigarri eta baita gogorrak ere. Konfinamenduaren hasieran abian jarri genuen Instagram bidezko elkarrizketa saio honi itxiera berezia eman nahi genion pasa den astean. Baina adi hau ez da behin betiko agurra izango eta, hemendik aste batzuetara geratzeko etorri den atal hau eraberritua itzuliko etorriko baita!\nItxialdiak ezarri zizkigun mugez harago, sare sozialen hizkuntzara egokitu eta egunero pertsona hauei guztiei ahotsa emateko helburuz sortu genuen Instagrameko atal berri hau. "Zenbaterainokoa ari da izaten koronabirusaren eta itxialdiaren eragina eta zein ondorio ekarriko dizkigu?" Hori da guztiei jaurti diegun galdera orokorra, eta horren gaineko elkarrizketa arinak, informalak eta pertsonalak egitea izango genuen helburu. Sare sozialen bozgorailua erabiliz, bizi zuten egoeraren berri jakin eta etorkizunari begira zein izango den beraien plana.\nEspero ez genuen arrakasta itzela izan du, eta eskerrak ematea besterik ez zaigu tokatzen: eskerrik asko egunero-egunero zuzeneko konexiora batu zareten guztioi eta eskerrik asko elkarrizketatuei, beraiek izan baitira atal honen mami nagusia. Hemendik aste batzuetara itzuliko gara: eraberrituak eta indartuak.\nZULOTIK guztiak ikusteko sakatu hemen


Herri Ondarea :: Eskolako kontuak\nBentadeseko eskolara joaten hasi zan, 10 urte ingurugaz. Orduan, monjak egon ziran bertan. Kobretan hasi ziranean, eskola publikora pasau zan. Neskentzat firmetan jakiteagaz nahikoa izaten zan.\nAkorduan dauka, behin, amak abarketa gorriak erosi eutsazala, eta hareekaz joan zala eskolara. Pozez beterik joan zan. Arratsaldean eskolatik urten ebanean, trugoia eta euri zaparradea ziran. Abarketak kendu, eta ortozik igon eban Elordi gainera, oinez.\nAmak traputxuagaz egineko poltsatxuan sartzen eban koadernoa. Liburu bat besterik ez dau euki eskolan ibili dan denpora guztian; eta eskribiduteko pizarrea eta pizarrina.\nInformador: Eusebia Duo


Bosgarren urtez egin dute prezioek gora Euskal Herrian | Gaindegia\nBosgarren urtez egin dute prezioek gora Euskal Herrian\nSubmitted by gaindegia on 2020, urtarrila 18 - 12:55\n2019 urtean salneurriek gora egin dute Euskal Herrian. Hego EHn %1,2koa izan da gorakada, eta Ipar EHn, aldiz, %1,3koa. Bizitzaren garestitze joerak urteko %1a gainditu du laugarren urtez jarraian Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroa Garaian, eta hiru urtez Lapurdi, Nafarroa Behere eta Zuberoan. Behin-behineko datuen arabera, azken urtean prezioek %1,5a gora egin dute Europar Batasunean.\nEuskal Herrian bosgarren urtez egin dute gorasalneurriek, 2019 urterako INE eta EUROSTATeko datuek baieztatzen dutenaren arabera. Prezioen igoera Frantzia (+%1,3), Belgika (+%1,3), AEB (+%1,3) edo Finlandiaren (+%1,1) parekoa izan da. Europar Batasunaren baitan prezioen gorakada apalagoa izan da Hegoaldeko herrialde gehienetan. Kontrara, aise handiagoa izan da joera Ekialdeko Europako herrialdeetan.\nHego EHn 2019 urtean zehar garraioa (+%5,7), janaria-edari alkoholgabeak (+%2,3) eta hotelak-kafetegiak-jatetxeak (+%1,5) izan dira prezioen igoera handiena jasan dutenak. Aldiz, argindarra eta gasa merketzeari esker (-%12,1), etxebizitzari dagozkion gastu orokorrak apaldu egin dira (-%5,0). Ipar EHn, ordea, edari alkoholdunak-tabakoa (+%6,5), janaria-edari alkoholgabeak (+%2,5), hezkuntza (+%2,4), etxebizitzako gastuak (+%1,5) eta hotel-kafetegi-jatetxeak (+%1,4) izan dira prezioaren igoera nabarmenena jasan dutenak. Ostera, komunikazioen salneurriak behera egin du lurralde honetan (-%2,9), Hego EHn ez bezala.\nEuskal Herri osoan elikagaien prezioa igo egin da. Bereziki handia izan da fruta freskoaren prezio igoera Hego EHn (+%7,8), eta barazkiena, Ipar EHn (+%6,4). Azken honetan, bestalde, tabakoaren prezioa indarrez (+%10,2) garestitu da, bigarren urtez. Ibilgailu pertsonalari loturiko gastuen igoerak (+%8,1) garraioaren garestitzea eragin du Hego EHn (+%5,7), Ipar EHn baino nabarmen gehiago. Alta, Ipar EHn irakaskuntzaren garestitzea Hego EHkoaren bikoitza izan da (+%2,4).


Sindikatuen jarrerak kaleratzeak ekarri ditu, Confebasken arabera – Ekonomiaren KZ\nSindikatuen jarrerak kaleratzeak ekarri ditu, Confebasken arabera\nEduardo Zubiaurre Confebask patronaleko presidentearen ustez, sindikatuek proposatutako malgutasun neurriak eta doikuntza ez traumatikoak onartzen badituzte, euskal enpresetan gertatutako kaleratze batzuk “saihestu egin zitezkeen”.\nRadio Euskadiri egindako adierazpenetan, Zubiarruek Tubacexen egoera jarri du adibide gisa: “Luzaroan egon da soldatak doitzeko proposamen bat, munduko leku guztietan onartua (taldea dagoen tokian), eta enpresa horrek ezin izan duen leku bakarra hemen dago. Horrek ez du oso ondo hitz egiten errealitatea onartzeko dugun gaitasunaz “.\n“Ezinbestekoa den barne malgutasuna izateko zailtasunak badaude, guztiak doikuntza atsegin hori egiteko zailtasunak badira, logikoa da egoera batzuk larriagotzea”, azpimarratu du. Egoera ekonomikoaren inguruan, Zubiaurrek gogorarazi du “adostasuna” dagoela “Osasun arazoa konpondu ahala suspertze ekonomikoa oso indartsua” izango dela.\nHala, euskal patronalak uste du “aurtengo bigarren zatian susperraldi ekonomiko handia” izango dela. Ikusten ari gara krisiak gutxien kaltetu dituen sektoreak suspertzen ari direla “.\nSusperraldi ekonomikoa, urtearen amaieran\nConfebasken kalkuluen arabera, datorren urtearen amaieran berreskuratuko ditu Euskadik pandemiaren aurreko jarduera- eta enplegu-mailak. “Espainia baino urtebete lehenago ateratzea ekarriko luke, gure ekonomiaren ezaugarriengatik, Espainiakoarekin alderatuta, turismoarekin eta mugikortasunaren mende dauden jarduerekin oso lotuta baitago”.\nEspainian susperraldi berantiarrago batek “neurri handi batean guri eragiten digu, gure enpresen heren bat Espainiako merkatuaren menpe baitago”, zehaztu du Zubiaurrek.\nAlarma egoeraren asteburuari buruz, enpresaburuek beti “egonkortasuna” eskatzen dutela gogorarazi du, eta kasu honetan, berdin: “Segurtasun juridikorik eza badugu eta ziurgabetasun handia badago alarma egoera bertan behera uzteko astebetera, ez da egoera ideala”.\nLan erreformari dagokionez, Zubiaurrek esan du “CEOEri buruz dakigunagatik, zehaztasun handirik ez” dagoela, eta ERTEak luzatzeko negoziazioari eta patronalak kaleratzeko egindako eskaerari buruz, “Epe ertain edo luzean plantillak mantentzea zaila delako” justifikatu du.\nGainera, ELA sindikatuak sozietateen gaineko zerga % 25era igotzeko egindako proposamena “irreala” dela esan du. Zubiaurreren arabera, Euskadin “gure Europako esparruaren pareko fiskalitatea dugu, gure lehiakideena; Europako sozietateen gaineko zergan % 25 oso zati gutxitan gertatzen da”.\nZubiaurrek esan duenez, baliabide publikoak “ez datoz batzuei tasak igotzetik, baizik eta jarduera ekonomikoa sortu behar da zergadunen oinarria handitzeko”.\n← Tubacexeko langileek elkarretaratzea egin dute Derioko egoitzan\nEspainiak 6.150 milioi euro jarri ditu letretan →\nSusperraldirako funtsak, gero eta gertuago\nNafarroan 5.000 auto baino gehiagok espero dituzte txipak\n2021-05-11 Libe García Kandina\nMUren eta Ziurren arteko aliantza zibersegurtasunean


Gipuzkoa eta Bizkaiko 30 baserritako ateak irekiko dira uztailaren 6 eta 7an\nENBA sindikatuak 2014an abiarazitako ekimena da Ongi etorri baserrira!. Aurten, bosgarren aldiz errepikatuko da, uztailaren 6an eta 7an. Hasieran Gipuzkoako baserritako ateak ireki ziren eta eskaintza Bizkaiko beste hainbatekin osatuz joan da. Aurten, guztira, 30 baserri bertatik bertara ezagutu ahal izango dira, 30 baserri, 30 famili eta beste horrenbeste nekazal ustialeku.Izan ere, egitasmoak, hainbat helburu baititu: landaguneari balorea eman, barnealdeko zonaldeko turismoa sustatu eta herri gastronomia goratu. Baserritarrek kalitatezko produktuak sortzeaz gain, ingurumena eta paisaia zaintzen duten subjektu aktiboak direla ezagutzera eman eta gizarteratu nahi da.\nGomiztegi baserriak egitasmo honetan parte hartuko du. Egitasmoaren beteranoetako bat da Gomiztegi, orain lau urte, ekimena martxan jarri zuten 8 baserrietako bat izan baitzen eta urtero bertako ateak bisitariei ireki baitizkie, bertatik bertara ezagutu dezaten. Uztailaren 6an izango da Gomiztegi bisitatzeko aukea. Aurten ezagutu daitezkeen 30 baserrietako bakoitzak bere berezitasuna du, Gomiztegin, artaldea eta gazta ekoizpena dute baina eskaintzan, baserriko oilaskoak, haragitarako behiak, barazkiak, txakolina, txerriak edota sagarrak eta sagardoa ekoizten dutenak ere ezagutu daitezke.\nBaserriak ezagutu nahi dituzten banakako, familia edo taldeek izena aurrez eman behar dute. Horretarako epea ekainaren 30an amaituko da. Bisita bakoitzean, produktu dastaketa edota ekintza osagarriak antolatuko dira. Ongi etorri baserrira! ate ireki jarduna doan izango da eta baserriaren arabera, uztailaren 6an edo 7an egin ahal izango da. Izen-ematea internet bidez egin behar da: www.ongietorribaserrira.eus atarian sartuz.


Ficha Visita eu\nArabako Arkeologia Museoak eta Fournier Karta Museoak osatzen dute 2009. urtetik BIBAT museo gunea. Bi museoak modu independentean aritzen dira, baina lankidetzan, izan ere, eremuak eta jarduerak partekatzen dituzte.\nArabako Arkeologia Museoak Arabako ondare arkeologikoa zaindu, katalogatu, erakutsi eta zabaltzen du 1975. urtetik. Bere erakusketa iraunkorrean 1.500 lan inguru erakusten dira eta, horren bidez, Arabako historia azaltzen du historiaurretik Erdi Arora arte.\nGainera, museoaren barruan askoz ere aberatsagoa den bilduma bat gordetzen du, Arabako Lurralde Historikoan XIX. mendearen amaieratik garatutako esku hartze arkeologikoetatik eratorritako materialak biltzen dituelako, bereziki Eusko Jaurlaritzak material arkeologikoen gordailu ofizial izendatu zuenetik.\nHorrez gain, Arabako Arkeologia Museoan Arabako Lurralde Historikoan dauden aztarnategi arkeologikoen kontserbazioa eta dokumentazioa bermatzeko beharrezkoak diren administrazio izapideak eta ekintzak kudeatzen dira.\nArabako Arkeologia Museoa Gasteizko alde zaharrean dago. Fournier Karta Museoarekin batera BIBAT museo gunearen eraikinaren barruan dago eta Arabako Foru Aldundiarena da.\nPatxi Mangado arkitektoak diseinatu zuen 2000. urtetik aurrera, eta 2009. urtean inauguratu zuten.\n"L” forma du, eta horri esker, museoak ingurunearekin bat egiten du: alportxazko etxe estuetatik museoaren fatxada nagusi zabalera igarotzeko aukera emanez. Horrela, mailaketa bat sortzen da, eta joko formal geometrikoa egiteaz gain, sarbideko patio bat handi bat ere sortzeko aukera ematen du.\nArabako altxor arkeologikoak edukitzeko kaxa edo kutxa gisa sortu zen. Barruan trinkoa eta itxia da, iluntasuna apurtzen duten argi prismek zeharkatutakoa. Horrek, denbora eta jakituria sinbolizatzen du, eta bildumako objektuekin topaketa lasai eta pertsonala ahalbidetzen du.\nKutxa hori, tolestuta dagoen brontzezko xaflez estalita dago atzealdean, eta aurreko fatxadan, kristalez. Horrela, protagonismo estetikoa ematen zaio eskailera nagusiari, eraikinaren zirkulazioa ere antolatzen duena. Fatxada hori ixten duten alboak errefortzu metalikodun hormigoizkoak dira eta eraikinearen egitura osatzen dute.\nEraikin moderno horrek, museo baten berezko eginkizunak garatzeko beharrezkoak diren instalazio guztiak ditu: gure arbasoen ondarea gordetzea, ikertzea eta ezagutzera ematea.\nEraikinari buruzko informazioa [PDF]\nDeskargatu hemen zure audiogidak\n- Arabako BIBAT Arkeologia Museoa


Arratiak lehenengo partidu biak irabazi ditu - Arratia - Begitu.eus\nArratiak lehenengo partidu biak irabazi ditu\nAsier Abrisketa 2021-09-27 12:18\nGizonezkoen Arratia futbol taldeak ligako bigarren partidua be irabazi eban zapatu arrastian Ermuaren kontra. 0-2 izan zan emaitza eta golak Azibar Sagarna igorreztarrak eta Ekain Garaizar dimoztarrak sartu ebezan.\nArratia 6 puntugaz dago sailkapeneko goiko postuetan. Datorren partidua Retuerto Sport taldearen kontra jokatuko dau Arratiak Urbietan urri bigarrenaren 2an, 15:30ean.\nArratia B taldeak be zapatuan jokatu eban Galdakao B taldearen kontra ligako lehen partidua etxetik kanpo eta 0-1 irabazi eban. Datorren partidua Etxebarri B taldearen kontra jokatuko dau Arratiak Urbietan urri bigarrenaren 2an, 17:45ean.\nLemoako Harrobi taldeak be zapatuan ekin eutsan ligeari eta 3-1 irabazi eban Montefuerte taldearen kontra hiru puntuak eskuratuz. Datorren partidua Atxulaur taldearen kontra jokatuko dabe Orozkon urri bigarrenaren 2an, 17:00etan.\nAndrazkoen Arratia taldeak deskantsua eduki eban urri lehenengoko atzen astegoienean eta datorren partidua urri bigarrenaren 3an jokatuko dabe Urbietan Mutilvera taldearen kontra eguerdiko 13:00etan.


Firefox-ek 10. urteurrena ospatu du bi bertsio berezi eskuragarri jarriz - Debagoiena - Goiena.eus\nFirefox-ek 10. urteurrena ospatu du bi bertsio berezi eskuragarri jarriz\nJon Berezibar 2014-11-16 09:05\nPribatutasuna ikur bihurtu duen nabigatzaileak asmo berriak iragarri ditu: Forget nabigazio modalitatea eta pribatutasunean sakontzeko lankidetza-proiektu bat. Eguneraketa, eskuragarri dago jada.\nInternet garaikidearen nabigatzaileen artean zaharrenetakoa da Firefox, Mozilla Fundazioarena. 2004ko azaroan abiatu zuten lehen aldiz eta alternatiba libreen artean, popularrena bilakatu zen berehala. Gaur egungo nabigatzaileen moldagarritasuna eta gehigarriak eransteko aukera, hein handi baten, bere garaian Firefoxek ekarritako berrikuntzei zor zaie. Horri eutsi guran, nabigatzailearen bi bertsio berezi jarri dituzte eskura, urteurrenaren ospakizun bezala.\nJoan den astelehenean pribatutasunari lotutako berrikuntzak zekartzan bertsioa kaleratu zuen Firefox-ek. Hala, erabiltzaileen datuak ez gordetzeko kontu berezia duen DuckDuckGo bilatzailea gehitu du bilaketa aukeretara. Forget delako nabigazio aukera berria ere badakar urteurreneko bertsioak. Modalitate horretan nabigatzaileak duela gutxiko historia ezabatzen du, automatikoki, erabiltzaileak ezartzen duen denbora tartean.\nPribatutasunarekin lotuta, Polaris ekimenean lanean dihardutela ere iragarri dute Mozillatik. Tor proiektuarekin bat egin eta erabiltzailearentzako pribatutasun tresnen garapenean bete-betean sartu da Firefox. Independentzia eta pribatutasunaren errespetua ikur egin ditu joaniko hamar urteetan Firefoxek eta, ematen du, aurrerantzean ere etorkizuneko lan ildo nagusia horixe izango dela.\nGaratzaileentzako bertsio berria da bestea: Firefox Developer Edition. Tresna eta aukera bereziekin dator bigarren hori eta aukera ematen du profil berezituen bidez bertsio arruntarekin eta bereziarekin, aldi berean, lan egiteko. Egitasmoekin bat egin eta nabigatzailea ezagutzera emateko atxikipen kanpaina ere abiatu dute, deskarga webgunetik.


Eusko Alkartasunak Sarkozyri EBaren hizkuntz politikari buruz galdetu dio | EA - Eusko Alkartasuna\nHasiera » Europa » Eusko Alkartasunak Sarkozyri EBaren hizkuntz politikari buruz galdetu dio\nEusko Alkartasunak Sarkozyri EBaren hizkuntz politikari buruz galdetu dio\nArgitaratua honek egina: Prentsa Bulegoa data Uzt 10, 2008 honetan: Europa\nFrantziar estatuko Sarkozy presidentea Europar Parlamentuan egon da gaur, hurrengo 6 hileetan EBko presidentzia frantsesaren lehentasunak izango diren politikak azaltzeko asmoz. Lehentsuan horien artean eleaniztasunari buruzko politika ez da aipatu ere egin. Hori ikusita, Mikel Irujo Eusko Alkartasunako europarlamentariak, hiru hizkuntzetan(frantsesa, gaztelania eta euskara)eginiko hitzaldian, Sarkozy jaunari eleaniztasunaren inguruan presidentzia frantsesaren jarrera eta ekintzak zeintzuk izango diren itauna egin dio.\nIragan maiatzak 22an Kontseiluak plazaratutako Ondorioetan, Europar Batzordeari, eleaniztasunari buruzko esparru zehatza eraikitzeko gonbita luzatu zion. Batzordeak, hartara, irailerako komunikazio bat prestatuko duela gaiaren inguruan aditzera eman du. EBeko printzipio eratzaileetako bat aniztasuna dela azpimarratu ondoren, Mikel Irujok zuzenean galdetu dio Nikolas Sarkozyri zein izango den europar presidentziaren jarrera politika hauen inguruan, eta horrez gain, zein da EBko hizkuntza ez ofizialei (hizkuntza gutxitu edo erregionalak deitzen dituena frantziarrak) emango dien papera.\nEAko Mikel Irujok ere gogorarazi dio presidente frantsesa, eta orain EBkoari, “Ikusiko dugu senatu frantsesak zer bozkatzen duen hurrengo astean, baian oraingoz, frantziar estatua, oso adibide txarra da hizkuntz aniztasuna europar guztien ondarea dela uste dugunontzat”.\nAzkenik, Euskaraz esan dio frantziar presidenteari “Euskara, frantsesa bezala, europar guztien hizkuntza eta ondarea da” .\nIrujori emandako erantzunean, Sarkozyk onartu du “ez dela aniztasunik egongo hizkuntza bakarra existitzen den heinean”, baina, demagogiaz beteta berriz ere, gehitu du “politika linguistikoa indar independentisten esku uztea, hanka-sartze handia litzateke, ea eurentzako mesede eta zerbitzu handia”. Beste behin, buruzagi frantziar baten ahotik, aniztasunaren aintzat hartzea, “batasun nazionala”-rekin nahastu nahi izan dute.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Jaurlaritzak 35,5 milioi euro bideratuko ditu garapenerako lankidetzako 90 proiektutara (Gobernu Bilera 2018-1-20)\nJaurlaritzak 35,5 milioi euro bideratuko ditu …\n<img src="https://www.irekia.euskadi.eus/uploads/cover_photos/50218/original/fotoconsejo.jpg" style="max-width:100%" alt="" />\nGobernu Kontseiluak oniritzia eman dio gaur euskal GGKEek aurkeztutako garapenerako lankidetzako 90 proiekturi laguntzak emateari. Guztira 35,5 milioi euro batzen dituzte.\nLankidetza-proiektuetarako laguntzak Eusko Jaurlaritzaren jarduketa-ardatz nagusia dira arlo horretan eta horietara zuzentzen da Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziak kudeatzen dituen funtsen zati handiena.\nLaguntza horiekin hiru modalitatetako proiektuak finantzatuko dira.\nGarapenerako lankidetza-proiektuak, hegoaldeko herrialde pobretuetan pobreziaren aurkako borrokarako lagungarriak. Guatemala eta Kolonbia izango dira proiektu gehien bilduko dituzten herrialdeak. Modalitate honetara bideratzen da laguntzen zati handiena, 62 proiektutara zuzendutako 29,2 milioi euro inguruko zenbateko batekin.\nEkoizpen-garapeneko, prestakuntzako eta laguntza teknologikoko proiektuak, hegoaldeko herrialde pobretuetan pobreziaren aurkako borrokari zuzenean lotuak. Modalitate honetara milioi bat euro inguru bideratzen da 3 proiektutarako.\nGarapenerako hezkuntza-proiektuak, Euskal Autonomia Erkidegoan gauzatutakoak munduan desberdintasunak sortzen dituzten kausen ulermena sustatzeko eta herritarren inplikazioa eta konpromisoa pizteko egungo gizarte-ereduen eraldaketarekin. Modalitate honetan 25 proiektu onartu dira eta 5,3 milioi euro inguru bideratuko dira horietara.\nLaguntza horien hartzaileak euskal GGKEak dira, edo hegoaldeko herrialdeetako erakunde eta mugimenduen eskutik lan egin eta Euskadin ordezkaritza dutenak. Bi urteko iraupena izango duten proiektu bakoitzerako diru-laguntzak ez dira 600.000 eurotik gorakoak izango.\nGaur egun, Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziak 300 proiektu inguru finantzatzen ditu mundu osoan. Horietako gehienak, Euskadin ez ezik, Perun, Bolivian, Kolonbian eta Ekuadorren kontzentratzen dira, Hego Amerikan; Guatemalan, El Salvadorren eta Kuban, Erdialdeko Amerikan; Kongoko Errepublika Demokratikoan, Senegalen eta Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoan, Afrikan; eta Indian eta Palestinan, Asian.


Ehun ikasletik gora parte hartu dabe ikasgeletan antzerkia lantzen den Antzerkhizkuntza programaren edizio berrian\nAntzerkhizkuntza programa martxan hasi zen urrian Galdakaoko ikastetxeetatik barrena. Programak Lehen hezkuntzan izan duen harrera izugarria izan da. Gaur egun, 10 taldetan banatutako 130 umek hartzen dute parte.\nLehen hezkuntzaz gain, Bigarren hezkuntzan ere Galdakaoko zenbait gaztez osatutako taldea sortu da. Oraindik talde honetan sartzeko aukera dago abenduaren 14ra arte ez baita hasiko. Kasu honetan, saioak ostiraletan izango dira 17'30etatik 18'30etara Torrezabalen.\nAurten, berrikuntza batekin gatoz: Antzerkhizkuntza programak urrats bat gehiago aurrera eman nahi du eta familiei zuzendutako antzerki talde bat sortu du.\nFamiliaz aritzen garenean, ez gara gurasoen inguruan soilik aritzen. Gonbitea aiton-amona, izeba-osaba edota familietako bestelako kideei zuzenduta dago.\nEgunerokotasuneko betebeharrek eta ardurek eragiten dituzten estresari aurre egiteko sendagaia daukazue aurrean: astero ordu bateko iraupena izango duen antzerki ikastaro batetan parte-hartzeko aukera. Gainera, euskara mintza praktika egiteko aukera bat izango da. Ez da zertan hizkuntza menperatu behar baina bai euskararekiko jarrera ireki eta positibo bat izan.\nFamilientzako antzerki taldea ostiraletan batuko da Torrezabalen 18:30ean ordu bateko iraupena izango duen taldea garatuz. Hasierako eguna abenduaren 14a izango da ere.\nHiru dira, abentura jostagarri honen bitartez, lortu nahi ditugun helburuak:\n1. Konplexuak alde batera utzita, euskaraz naturaltasunez mintzatzea.\n2. Antzerki teknika edota talde dinamika desberdinen bidez norbere buruarekiko auto-ezagutza, beldurren eta konplexuen kudeaketa eta ahalduntzea lantzea.\n3. Kideekin batera eta ikasturtean zehar landutako teknikak erabiliz, antzezlan bat eraikitzea eta jendaurrean antzeztea\nIlusioz betetako bi proiektu horietan parte hartzera animatzen zaituztegu. Interesa izatekotan email bat bidali antzerkhizkuntzagdko@gmail.com helbidera abenduaren 7a baino lehen.


https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 11 Dec 2019 06:29:34 +0100 hourly 1 https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2019-08-31/greziako_normaltasun_berria.htm Sat, 31 Aug 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2019-08-31/greziako_normaltasun_berria.htm corralito-a desegitearen domina. Normaltasunera bueltatzea hitzeman du Mitsotakisek, baina 2015eko ekainetik asko aldatu da Greziaren normaltasuna, nahiz eta herritarrek berriz ere askatasun osoa izan euren aurrezkiak nahieran erabiltzeko.\nDatu makroekonomikoen hobekuntza ekarri dute Tsiprasen gobernuaren murrizketek eta erreformek, baina aldagai asko dira corralito eta krisi aurrean baino okerragoak. Besteak beste, estatuak azpiegitura gako dezente pribatizatu behar izan ditu —Pireoko portua eta hainbat aireportu, esate baterako—; zor publikoa 2015ean baino ia 23.000 milioi euro handiagoa da —334.571 milioi euro guztira, BPGaren %181—; eta hiru herritarretik bat (%35) pobrezia edo gizarte-bazterketa arriskuan dago. Horra hor normaltasun berria.]]> https://www.berria.eus/albisteak/170531/26_urteko_langile_bat_hil_da_lezon.htm Fri, 30 Aug 2019 15:34:55 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/170531/26_urteko_langile_bat_hil_da_lezon.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-08-30/gerra_komertzialak_ia_2_apaldu_du_g20ko_kideen_kanpo_merkataritza.htm Fri, 30 Aug 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-08-30/gerra_komertzialak_ia_2_apaldu_du_g20ko_kideen_kanpo_merkataritza.htm\nMerkataritza gerraren bi protagonistek igarri dituzte kalteak, baina ez dira bakarrak. Txinaren nazioarteko salmentak %5,3 jaitsi dira bigarren hiruhilekoan,eta AEBetakoak, %1,1. Oraintxe hasi dira jaisten esportazioak bi potentzietan, lehen hiruhilekoan igo egin baitzituzten, OCDEren ustez, hain zuzen ere merkataritza gerrarako prestatzeko.\nBaina, tartean egon arren, Europako ekonomia ere ari da igartzen esportazioen galga: esportazioak %1,2 apaldu dira bigarren hiruhilekoan, eta inportazioak, %2,3. Eta makalaldi handiena Alemaniak bizi du, Europako motor ekonomikoak, hain zuzen ere ekonomia industrializatuena eta esportatzaileena daukalako eta Donald Trumpen gobernuak mehatxupean daukalako Europako altzairua eta autogintza.\nAlemaniako esportazioek %3 egin dute behera, eta inportazioek, %1,7. Jaitsiera leunagoa izan du Frantziak —%0,3 gutxitu ditu esportazioak, eta %0,7 inportazioak—; Italiak eutsi egin die esportazioei, %0,1 handituta, eta %0,6 gutxitu ditu inportazioak.\nEurogunean denak daude Alemaniara begira, haren moteltzeak diru batasuneko ekonomian eragin dezakeen ahulaldiaren beldur. Europako ekonomiarik handiena atzeraldiaren amildegira gerturatzen ari da, %0,1 uzkurtu baita haren BPG barne produktu gordina aurtengo bigarren hiruhilekoan. Moteltzeak dagoeneko badu eragina herrialdeko lan merkatuan: langabe kopuruak gora egin du lau hilabetez jarraian; abuztuan bakarrik, 4.000 langabe gehiago zenbatu zituen Enplegu Agentzia Federalak. Hala ere, Alemaniaren langabezia tasa EBko bigarren apalena da, %3,1ekoa, soilik Txekiar Errepublikaren atzetik (%1,9).\nZigorrak eta elkarrizketak\nItaliako esportazioen igoera Ã±imiÃ±oa kenduta, ez dago kanpo merkataritza hobetu duen EBko beste herrialderik G20an. Aurtengo bigarren hiruhilekoan kanpo merkataritza indartu duten herrialdeak lau dira, Italiaz aparte: Kanada (%6,4), Australia (%6,3), Mexiko (%2,4) eta Japonia (%0,2).\nWashingtonen eta Pekinen arteko tentsioak, gainera, ez du baretzeko itxurarik, Txinako Merkataritza Ministerioko bozeramaile Gao Fengoek atzo esan arren «elkarrizketaren alde» egiten duela eta ez duela errepresalia gehiagorekin erantzungo. Dagoeneko jarri dizkiote elkarri nahikoa zigor bi potentziek udazkenean nazioarteko merkataritza are gehiago estutzeko.\nAEBek gaur zortzi iragarri zuten Txinako produktu batzuei muga zergak %25etik %30era igoko dizkietela urriaren 1etik aurrera, 250.000 milioi dolarren balioarekin; halaber, datorren igandetik aurrera tarifak, %10etik %15era igoko dizkiete beste hainbat produkturi (300.000 milioi dolar).\nKolpe horri beste muga zerga batzuen igoerarekin erantzun zien Pekinek: %5etik %10era igoko dizkie AEBetako produktu batzuei, 75.000 milioi dolarren balioarekin.\nZigor horiek guztiak mahai gainean jarri eta gero, irailean elkarrekin negoziatzen jarraitzeko asmotan direla adierazi dute bi aldeek. Gerra komertzialaren hasieratik ari dira berbetan, baina egoera okertu baino ez da egin harrezkero. Europa, bitartean, beldur da Txinak 2020rako indarrean nahi duen SCSC Kreditu Sozial Korporatiboen Sistemarekin, uste baitu Txinako merkatuaren ateak itxi daitezkeela Europako enpresa batzuentzat. Merkaturako sarbidea soilik «enpresa fidagarriei» emateko puntu bidezko sistema bat da CSCS.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/009/001/2019-08-28/hegoaldeko_batez_besteko_pentsioa_1215_eurokoa_da_urtebetean_37_igota.htm Wed, 28 Aug 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1891/009/001/2019-08-28/hegoaldeko_batez_besteko_pentsioa_1215_eurokoa_da_urtebetean_37_igota.htm\nIgoera horrek bi azalpen ditu: demografikoa eta ekonomikoa. Alde batetik, baby boom deitutako belaunaldia, 1958 eta 1977 bitartean jaiotakoa, erretiroa hartzen hasi da; bestetik, belaunaldi horrek aurrekoak baino soldata hobea izanda hartu du erretiroa, kotizazio maila handiagoarekin, pentsio handiagoak izateko eskubidearekin.\nHorrek handitu egin du, era berean, pentsioen ordainketara bideratutako diru kopurua. Gizarte Segurantzak abuztuaren 1ean 846,3 milioi euro erabili zituen Hego Euskal Herriko pentsioak ordaintzeko, iazko abuztuan baino ia 41 milioi euro gehiago.\nBereziki azken urtean hasi da igartzen kotizazio handiko langileen erretiro gero eta ugariagoa. Gainera, 2018ko udan Espainiako Gobernuak pentsioak KPIaren arabera gaurkotu zituenez, batez besteko pentsioaren igoera %5,8koa izan zen 2018ko urtarriletik 2019kora bitartean; 2004tik ez da horrelako igoerarik izan.\nBatez besteko pentsioaren igoera are deigarriagoa da mende hasieratik egindako bilakaerari erreparatuz gero: bikoiztu egin da 2000. urtetik, 574 eurotik 1.205era. Dena dela, kontuan izan behar da, kotizazioen igoeraz gain, azken hemeretzi urteetan KPIa %48,5 garestitu dela.\nNolanahi ere, batez besteko pentsioa goraka joateak ez du esan nahi egoera onuragarria denik pentsiodun guztientzat. Oraindik orain, dozenaka milaka batzuek hilean 1.080 eurotik beherako pentsioa jasotzen dute: 165.135 alargun pentsio daude, eta 852 eurokoa da batez bestekoa; zurtz pentsioa, berriz, 19.872 pertsonak jasotzen dute, eta 470 eurokoa da batez bestekoa. Erretiro pentsioa, berriz, 454.950 pertsonak dute, eta batez bestekoa 1.380,5 eurokoa da.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/010/001/2019-08-13/kofradiek_izan_beharko_lukete_arrain_kuoten_jabeak.htm Tue, 13 Aug 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1864/010/001/2019-08-13/kofradiek_izan_beharko_lukete_arrain_kuoten_jabeak.htm Motxo arrantzontzia, inguratze sarea erabiltzen zuena, Deba eta Zumaia arteko geoparkeko haitzetan trabatuta. 2010eko azaroa zen, eta Ondarroa 12 Milia elkarteak orduantxe egin zuen lehen agerraldi publikoa. «Hor atera ginen, sortu berritan, lehenengo aldiz pankartarekin», gogora ekarri du Nagore Zaldua biologoak (Donostia, 1974), Ondarroa 12 Milia elkarteko bozeramaileak.\nItsasoaz eta arrantzaz arduratutako euskal kostaldeko hainbat pertsonak sortu zuten elkartea. «Ikusten genuen arrantza gain behera zihoala, eta itsas ekosistema ere bai». Eta egoera ez da hobetu harrezkero, elkarteko kideen iritziz.\nEusko Jaurlaritzak uztailean gaurkotu zituen arrantza sektoreko datuak, eta azken hiru hamarkadetako bilakaerari erreparatuz gero, joera deigarriak berretsi ziren: Bizkaian eta Gipuzkoan arrantzontzi kopurua %73 apaldu da 1985etik —748tik 200era—, eta marinel kopurua, %72 —7.950etik 2.224ra—; aldi berean, baxuran porturatutako harrapaketak %32 gehitu dira, eta porturatutakoaren balioa %44 handitu da.\nDatuak mahai gainean izanda, zer interpretazio egiten duzue?\nJaurlaritzak, datuak ematerakoan, kanpoko arrantzontziek gure portuetako enkanteetan saldutakoa ere zenbatzen du. Baina bertoko ontzidia asko murriztu da, eta porturatzeen zenbakiak ez du islatzen euskal ontzidiaren harrapaketen eta salmenten tamaina.\nSorreratik da zuen eskaria: kostaldeko lehen hamabi milietako eremua babestea. Zergatik?\nItsas erreserbak behar ditugu gure kalak defendatzeko. Gure kalak indartzen hasiko balira eta ekosistema berriro bizkortuko balitz, uste dugu egoera aldatu egingo litzatekeela artisau arrantzarentzat. Beste herrialde batzuetan egin dute, arrantzale artisau txikiek beraiek bultzatuta, eta ikusi dute onuragarria dela: esaterako, Balearretan. Erreserba eremuarekin, oso prezio onean salduko lukete arraina, eta ez orain bezala, oso merke. Jaurlaritzak badu aukera Espainiako Gobernuari itsas erreserba izendatzeko eskatzeko. Orain asko hitz egiten da akuikulturaz: bada, hori piszifaktoria natural eta erraldoi moduko bat izango litzateke.\nHalaber, arrain kuoten pribatizazioa salatzen du Ondarroa 12 Miliak. Zer esan nahi duzue?\nItsasontziaren jabeak bereganatzen du arraina harrapatzeko baimena eta harrapaketa kuota. Baimen eta kuota hori saltzen badio beste norbaiti, beste erkidego batera, euskal arrantza sektorea kuota hori gabe geratzen da.\nZein litzateke soluzioa?\nKofradia bakoitza izatea arrain kuoten jabea, eta kofradiak kudeatzea kuotak. Bestela, kromo salmenta bat da.\nZer pauso eman beharko lirateke hori lortzeko?\nJaurlaritzak esku hartu beharko luke, eta arrantzaleek beraiek ere bai. Hori bai, kuotak kofradiek kudeatuz gero ere, horren gaineko kontrol zorrotz bat jarri beharko luke administrazioak.\nArtisau arrantza defendatzen duzue, baina zer da zehazki artisau arrantza?\nEuropako administrazio guztiek oso argi daukate artisau arrantza defendatu behar dela, baina bakoitzak bere erara definitzen du. Guretzat ardatz hauek definitzen dute arrantza artisaua: egunekoa izatea, tamaina txikiko ontziak erabiltzea, arrantzale gutxi, eta tresna xumeak erabiltzea.\nZeintzuk dira teknika xumeak?\nAsko dira. Adibidez: mailasareak edo sare zuzenak; amu aparailuak; eta otarreak edo nasak. Guretzat, artisau arrantzatik kanpo utzi behar genituzke inguraketa sarea darabilten itsasontziak. Horiek hamabi miliatik kanpora arrantzatu beharko lukete. Baina inor ez da ausartzen artisau arrantzaren baldintza zehatzak jartzera eta zerrenda bat egitera.\nZer onura ekarriko luke bereizketa zehatzagoak?\nTalde moduan jarduteko aukera emango lioke azpisektore txiki bati: 70-80 ontzi dira Bizkai eta Gipuzkoako kostaldean, batez beste bi-hiru arrantzalekoak. Inguraketakoek hamabi miliatik kanpora arrantzatuko balute, erreserban artisau arrantzak izango luke aukera, eta eremu hori, espezie askok erruteko erabiltzen dutena, biziberritu egingo litzateke; hala, ekosistema berpiztu eta biodibertsitatea handituko litzateke.\nBadago beste arazo bat portuetan: errelebo falta. Zergatik?\nAlde batetik, itsasoa lan gogorra delako, eta, bestetik, transmisio faltagatik. Eta, gainera, ez da lagundu artisau arrantza, hain zuzen ere norbere bizitza eta lana kontziliatzeko arrantza sistemarik egokiena izan daitekeena. Baina, hala ere, jendeak ez du ikusten aukera ekonomiko handirik artisau arrantzan.\nLan baldintzak ere badira beste galga bat, ezta?\nHori da: ez dago lan hitzarmenik, ez dago gutxieneko soldatarik...\nEtiketatu berezi bat ere eskatzen duzue artisau arrantzako produktuak bereizteko.\nArrantzaleei prezio duinagoa pagatzea ekarriko luke, produktuaren eta arrantza motaren kalitatea bermatuko lukeelako.\nAzken hiru hamarkadetan gutxitu eta kontzentratu egin dira arrantza portuak, eta ugaritu, berriz, kirol portuak.\nEuropak murriztu egin nahi izan du ontzidia, ados, baina horrek zer onura ekarri digu Euskal Herrira? Nik turismoa ikusten dut portuetan, arrantza turismoa. Eta, artisau arrantza galduta, arrantza eta ekonomia baino askoz gehiago galtzen da: galera kulturala ere bada. Harrigarria da euskal kostaldean zenbat kirol portu egin diren, eta nolako gentrifikazioa dagoen bereziki kostaldean.\nArtisau arrantzarentzat intrusismoa al da kirol arrantza?\nGure ustez, bai. Horregatik, administrazioak oso ondo kontrolatu behar du kirol arrantza.\nBaduzue harremanik arrantzale artisauekin? Zenbaterainoko kontzientziazioa du azpisektore horrek?\nBadago jende kontzientziatua eta kontzientziaziorik gabekoa, baina arazoa azpisektore osoak dauka. Jaso dituzte diru laguntza batzuk geldialdietarako, eta beharrezkoak dira, baina askoz beharrezkoagoa da kostaldea babestea, bertan lor ditzaten etekinak. Gu haiek babesteko sortutako elkarte bat gara, eta haiekin harremanetan jarrita gaude, baina oraindik lanean hasi gabe. Asmo hori daukagu.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-08-03/uztaileko_enplegu_sorrera_ez_da_gai_izan_hezkuntza_efektua_saihesteko.htm Sat, 03 Aug 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-08-03/uztaileko_enplegu_sorrera_ez_da_gai_izan_hezkuntza_efektua_saihesteko.htm\nUztaila hilabete txarra zen langabeziarentzat krisiaren aurreko urteetan, baina, 2009az geroztik, langabe kopurua jaitsi egin izan da zazpigarren hilabetean, udako aldi baterako enpleguari lotutako kontratazioei esker. Iaz arte. Hamar urtean lehenengo aldiz, iazko uztailean langabe kopurua igo egin zen, krisi aurreko ohiko joera berreskuratuz. Bai iazko kasuan, bai aurtengoan, pisu handia du zerbitzuen sektoreko enplegu galerak, eta bereziki irakaskuntzaren arlokoak.\nIazko uztailean eta aurtengoan, enplegu sorrera ez da gai izan hezkuntza efektua delakoari buelta emateko. Ekainarekin, irakasle askori kontratua amaitzen zaie behin-behineko, eta ez diete kontratu berririk egiten irailean edo urrian ikasturtea hasi arte. Uztailean, sektore guztietan gutxitu da enplegua, baina zerbitzuen sektorean zenbatu dituzte langabe gehien, eta alde handiarekin gainera: ekainean baino 2.548 langabe gehiago zeuden zerbitzuetan.\nNafarroako jarduneko gobernuak, hain zuzen ere, «txartzat» jo ditu uztaileko langabeziaren datuak, baina nabarmendu du «urtaroari lotutako arrazoiek» eragin dutela igoera, «langabeziaren igoeraren zati handi bat ikasturtea bukatu duen hezkuntza sektoreari baitagokio».\nBai Nafarroako Gobernuak bai Eusko Jaurlaritzak eskatu dute uztaileko datua modu isolatuan ez hartzeko, eta urte arteko beherako joeran jarri dute begirada: hilabete arteko langabezia lau lurraldeetan igo bada ere, urte artekoa lauretan jaitsi da. Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Enplegu sailburuak adierazi du beherako joera hori indartzeko lan egin behar dela, dagoeneko %10etik behera dagoen tasa gehiago apaltzeko —EAEn %8,6koa da tasa INEren arabera, eta %9,6koa Eustaten arabera—.\nBestelako irakurketa egin dute sindikatuek. LABek gogora ekarri du langabeziaren igoerak bereziki emakumeak zigortu dituela, eta uztailaren amaieran andrazkoak zirela hamar langabetik ia sei (%58,5). Gainera, langabe erdiak baino gehiago 45 urtetik gorakoak ziren (%50,5). «Hain zuzen ere, enplegurako sarbide txarrena duen adina dute langabe gehienek: 45 urtetik gora», ohartarazi du sindikatu abertzaleak.\nLABek adierazi du inoiz baino beharrezkoagoa dela ekintza sindikala indartzea eta «erantzun sindikal eta soziala orokortzea»: «Instituzio publikoen enplegu planak ez dira gauza egoera aldatzeko; areago, ematen du instituzioek datu estatistikoak eman besterik ez dutela egiten, prekaritatearen notarioak balira bezala». Halaber, UGTk ere esan du «oso kezkatuta» dagoela Nafarroako datu txarrekin, «ekonomiaren moteltzea erakutsi dezaketelako zenbakiok».\nNolanahi ere, Gizarte Segurantzak 27.155 afiliatu irabazi ditu iazko uztailetik: hilabete horretan izandako urte arteko bigarren daturik onena da 2007tik —datu onena iazko uztailekoa izan zen, 27.783 afiliatu gehiago izan baitziren—. Hori bai, ekainean iaz baino %7,7 kontratu gehiago sinatu bazituzten ere —ekainekoak dira azken datuak—, hamar kontratutik bederatzi baino gehiago aldi baterakoak izan ziren (%93,3).]]> https://www.berria.eus/albisteak/169469/siemens_gamesak_bikoiztu_egin_ditu_irabazi_garbiak.htm Tue, 30 Jul 2019 12:25:21 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/169469/siemens_gamesak_bikoiztu_egin_ditu_irabazi_garbiak.htm https://www.berria.eus/albisteak/169471/alemaniako_justiziak_konstituzionaltzat_jo_du_ebko_banku_batasuna.htm Tue, 30 Jul 2019 12:22:51 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/169471/alemaniako_justiziak_konstituzionaltzat_jo_du_ebko_banku_batasuna.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1910/010/001/2019-07-30/ohitura_zaharren_morrontza.htm Tue, 30 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1910/010/001/2019-07-30/ohitura_zaharren_morrontza.htm\nMundua asko aldatu da 1944tik, ekonomikoki eta politikoki. Eta herrialde eta GKE gobernuz kanpoko erakunde askok kritikatzen dute, alde batetik, bi erakundeok jokatzen duten rola, eta, bestetik, AEBek eta Europako Batasunak gehiegizko presentzia dutela NDFn eta MBn, eta horietako buruak hautatzeko prozedura ez dela ez gardena, ez demokratikoa.\nNDFk, hain zuzen, atzo abiatu zuen Lagarderen ordezkoa aukeratzeko prozesua, eta irailaren 6ra arte dago aukera hautagaiak aurkezteko. Lagarde EBZ Europako Banku Zentraleko hautagai bakarra da, eta irailaren 12an utziko du, behin betiko, NDF. Erakundeak nabarmendu du prozesu «irekia» izango dela, eta «merituan eta gardentasunean» oinarrituko dela. NDFko buru berriak urriaren 4an hartuko du kargua.\nDagoeneko, Frantziako Gobernuak aitortu du badagoela hautagai nagusien zerrenda ofizial bat, bost izenez osatutakoa, —eskumako zutabean daude bostak—, eta denak dira, nola ez, europarrak. EB Europako Batasuneko estatu nagusiek erabaki dute hautagai bakarra adostu eta aurkeztuko dutela Washingtonen NDFrako, eta Frantziak bere gain hartu du EBko kideen arteko kontsentsua bilatzeko lana, uko egin baitio hautagai frantziar bat aurkezteari; nahikoa du EBZn Lagarde jarrita.\nAbuztuko G7koen goi bileraren harira Parisen uztailaren 18an EBko finantza ministroek egindako bileran hasi ziren hautagaiak mahai gainean jartzen. EBren hautagaia aukeratzeko, bi baldintza adostu ziren: aditua izatea gai ekonomikoetan, baina, aldi berean, politikaren esparruan ere iaioa izatea. Beraz, soslai politikoa ari dira bilatzen, Lagarderenaren antzekoa.\nNDFren zuzendaritzan bakarrik ez, aurten erreleboa egon da MBrenean ere. Jim Yong Kim MBko presidenteak dimititu egin zuen, urtarrilaren 7an —2012tik zegoen karguan—, agintaldia amaitu baino hiru urte eta erdi lehenago. Haren hutsunea betetzeko, Georgievak hartu zuen kargua behin-behinean, Etxe Zuriak hautagai estatubatuar bat aurkeztu bitartean. Donald Trumpek gizonezko bat aukeratu zuen, David Malpass, eta hura da MBko buru apirilaren 9az geroztik. Ohitura zaharrak bizi-bizi daude.\nBi erakundeen legitimitatea ezbaian jarri izan dute garabideko herrialdeek, baita erakunde alternatiboak sortu ere: BRICS eta Asiako Inbertsio Bankua, adibidez. Besteak beste, Keynes ekonomista britainiarrak sortutako MBk eta NDFk helburuak ere aldatu dituzte 75 urteko bidean. Depresio Handiaren eta Bigarren Mundu gerrako triskantzak eta gero, nazioarteko diru eta finantza politikak euren erara ordenatzeko eta kontrolatzeko sortu zituzten.\nOrain, merkatu askearen eta globalizazio basatienaren predikatzaile eta betearazleak dira bi erakundeak. Baina, hara paradoxa, NDFk aldaketa handiak ditu etxe barruan ere: Bretton Woodseko anfitrioia da orain protekzionismoaren defendatzailerik sutsuena.]]> https://www.berria.eus/albisteak/169257/egun_bat_gutxiago.htm Sun, 28 Jul 2019 09:46:20 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/169257/egun_bat_gutxiago.htm\nGipuzkoako komisarietako eta epaitegietako garbitzaileek egunero esaten zioten elkarri, akuilu eta makulu moduan: Â«Egun bat gutxiagoÂ». Akuilu, erresistentziarako eta borrokarako; makulu, elkarren animoei eusteko. 281 egun egin zituzten greba mugagabean, akordioa lortu arte. Beste bi sektore feminizatutan ere greban daude oraindik: Bizkaiko etxez etxeko laguntzaileak eta Gipuzkoako zahar etxeetako zaintzaileak. Funtsean, borroka bakarra da, BERRIAk hiru ahotsetara jaso badu ere.]]>\nOrain, behin akordioa lortuta eta greba amaituta, lasaiago bizi da, baina oraindik ere normaltasunera erabat ohitu gabe. «43 urtean inoiz pankarta baten atzean egon gabe, eta, gero, bederatzi hilabetez egunero pankartarekin!». Animo hitzak baino ez ditu oraindik greban jarraitzen duten bi solaskideentzat, Aitziber Aranberrirentzat eta BegoÃ±a NuÃ±ezentzat. «'Egun bat gutxiago', esaten genion guk elkarri egunero», hauspotu ditu.\nN.: Etxeetan zaintzen ditugun asko kalera ere ez dira ateratzen, eta gu gara errealitatearekin daukaten kontaktua. Irrikaz egoten dira gu ailegatzeko eta berba egiteko, baina ordubetez egon gaitezke harekin: garbiketak eta bestelako zaintzak egiteko. Familia askok etxean mantendu nahi dituzte, zahar etxeetara eraman barik, baina eman nahi dugun kalitatea, daukagun denborarekin, ezinezkoa da. KariÃ±oa eta komunikazioa ere eskatzen dute, baina batzuetan jartzen zara, begiratzen diozu begietara, eta esaten diozu gaur ezin zarela jarri, bazkaria eta afaria ere egin behar dizkiozula, astebururako dena prest izateko.\n"M-8an, bai. Egun horretan, izugarrizko goraldia izaten dugu, baina gero konturatzen zara bihar ere greban jarraitu behar duzula, eta etzi, eta etzidamu" Olatz Iruretagoiena Elola\n"Ia hamahiru urte daramatzat zahar etxeetan lanean, eta hirugarren greba dut hau. Are gehiago, lanean hasi nintzenean greba betean hasi nintzen" Aitziber Aranberri Aristi\nZer eragiten dizue hipokrisiak? A./N.: Sekulako amorrua! [Biek batera].\n"Guri esan izan digute, badira urteak, afaria emateko astirik ez badaukagu, uzteko ohean afaldu barik. Baina gero zeozer gertatzen bada, zein da erantzulea?" BegoÃ±a NuÃ±ez Larrazabal\nI.: Ituna sinatu genuen egunean, jendeak negar egin zuen; pozez saltoka ibili ziren batzuk, eta beste batek akordeoia eraman zuen. Nik sentsazio oso-oso arraroa neukan: ez nuen sinesten. Gero, ostegun goizean, lanera bueltatu nintzenean eta hasi nintzenean nire kafetxoa hartzen makinan, eta lanbasa eta mopa eskuan... hori ja beste kontu bat izan zen. Nik animo handia ematen dizuet zuei [beste bi solaskideei zuzendu zaie], eta segi aurrera, eutsi. Ze ni lanera bueltatu nintzen pozago umetxo bat txupatxus batekin baino! Desiratzen nengoen lanera bueltatzeko. Batzuek esaten zidaten greban nengoela: «Oporretan bezala zaude eta!». Ez, ez da oporretan egotea. Eta erantzuten nien: «Egin nik egin ditudan bederatzi hilabeteko oporrak, eta gero esango didazu». ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2019-07-28/egun_bat_gutxiago.htm Sun, 28 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2019-07-28/egun_bat_gutxiago.htm greba puta hori bukatu da», esan zion alabak Olatz Iruretagoienari greba amaitu zuten egunean, joan den ekainaren 26an. Greba hasi eta bederatzi hilabetera, 281 egunera. Aho-mihietan erabili zuen izendapen hori etxean denbora horretan guztian: «greba puta» gora, «greba puta» behera. «Greba etxera eramaten duzu; nik alabatxoekin igartzen nuen. Nahikoa zen haiek edozein tontakeria esatea edo egitea, eta segituan egiten nuen salto», aitortu du.\nI.: Ituna sinatu genuen egunean, jendeak negar egin zuen; pozez saltoka ibili ziren batzuk, eta beste batek akordeoia eraman zuen. Nik sentsazio oso-oso arraroa neukan: ez nuen sinesten. Gero, ostegun goizean, lanera bueltatu nintzenean eta hasi nintzenean nire kafetxoa hartzen makinan, eta lanbasa eta mopa eskuan... hori ja beste kontu bat izan zen. Nik animo handia ematen dizuet zuei [beste bi solaskideei zuzendu zaie], eta segi aurrera, eutsi. Ze ni lanera bueltatu nintzen pozago umetxo bat txupatxus batekin baino! Desiratzen nengoen lanera bueltatzeko. Batzuek esaten zidaten greban nengoela: «Oporretan bezala zaude eta!». Ez, ez da oporretan egotea. Eta erantzuten nien: «Egin nik egin ditudan bederatzi hilabeteko oporrak, eta gero esango didazu».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-07-26/langabezia_tasa_9tik_beherakoa_da_euskal_herrian_hamar_urteren_ostean.htm Fri, 26 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-07-26/langabezia_tasa_9tik_beherakoa_da_euskal_herrian_hamar_urteren_ostean.htm\nGaindegiak egin du langabezia tasaren zazpi lurraldeetako kalkulua, Espainiako INE k eta Frantziako INSEEk egindako neurketak baliatuta. Hala, Euskal Herrian 123.700 langabe zeuden joan den ekainean: aurreko hiruhilekoan baino 12.900 gutxiago, eta iazko ekainean baino 22.100 gutxiago. Horrela, langabezia tasak 0,79 puntu jaitsi da aurtengo lehen hiruhilekotik bigarrenera bitartean, eta tasa %8,3an finkatu da.\nLurraldez lurralde, eta INEren inkestaren arabera, Bizkaian jaitsi da gehien langabezia tasa (-1,49 puntu), eta jaitsiera leunagoa baina aipagarria izan da Gipuzkoan (-0,9). Aldiz, Nafarroa Garaian eta Araban puntu erdi jaitsi da tasa, eta Ipar Euskal Herrian 0,08 puntu baino ez da murriztu.\nDena dela, kalkulu orokorrerako Eustaten azken inkesta aintzat hartuz gero, emaitzak ezberdinak dira INEren datuekin alderatuta. Izan ere, Eustaten arabera, Araban jaitsi da gehien langabezia tasa (-1,6), eta Bizkaiko jaitsiera ez da izan INErena bezain nabarmena (-0,1).\n«Oro har, bi iturrien emaitzak ez datoz bat, ez biztanleria aktiboan, ezta langabe gordinen kopuruak azken hiruhilekoan izandako bilakaeran ere», azaldu du Gaindegiak. Eustatek adierazi du Euskal Autonomia Erkidegoan 5.000 pertsona aktibo gehiago daudela, eta 6.700 langabe gutxiago. INEk, ordea, adierazi du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 1.100 pertsona aktibo gutxiago daudela, eta 10.300 langabe gutxiago.\n«Azpimarratzekoa da langabe kopuruaren beherakadan bat baldin badatoz ere, diferentzia nabarmena dagoela biztanleria aktiboaren joeran, INEk jaitsiera adierazi baitu eta Eustatek igoera», nabarmendu du Gaindegiak.\nBizkaian, tasarik handiena\nEdonola ere, inkesten arteko ezberdintasunak ezberdintasun, Euskal Herriko langabezia tasarik handiena Bizkaian dago: %9,7 da, INEren arabera, eta %11,3, Eustaten arabera. Ostera, tasarik apalenak Ipar Euskal Herriak (%7,4) eta Gipuzkoak (%7,1) dauzkate. Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Enplegu sailburuaren ustez, «enpleguaren norabide ona» erakusten dute datuek, eta formakuntza gehiago eskatu du, enplegu maila handiagoa lortzeko.\nBadira datu positiboak INEren inkestan: urtebetean 26.100 landun gehiago daude Hego Euskal Herrian, eta biztanleria aktiboa ere handitu egin da, 3.700 pertsona gehiagorekin. Bestalde, Nafarroa Garaian, emakumeen langabezia tasa handiagoa da (%8,5) gizonezkoena baino (%6,8); aldiz, EAEn, gizonezkoen langabezia tasa handiagoa da (%9,5) emakumeena baino (%7,63).\nEuropako Batasunarekin alderatuta, Euskal Herriko langabezia tasak bilakaera hobea izan du EBkoak baino azken hiruhilekoan: 0,5 puntu jaitsi da tasa EBn, eta 0,79 Euskal Herrian. Hala eta guztiz ere, Euskal Herriko langabezia tasa oraindik ere EBkoa baino 2 puntu handiagoa da, nahiz eta bi tasen arteko aldea aurreko hiruhilekoan baino txikiagoa izan. Gaur-gaurkoz, beraz, Euskal Herriak baino langabezia tasa handiagoa daukate EBn bost herrialdek: Greziak (%18), Espainiak (%14), Kataluniak (%11,2), Italiak (%10), eta Frantziak (%8,4).]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/010/002/2019-07-26/hego_euskal_herrian_1213_eurora_igo_da_batez_besteko_pentsioa.htm Fri, 26 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1909/010/002/2019-07-26/hego_euskal_herrian_1213_eurora_igo_da_batez_besteko_pentsioa.htm\n851 euro, alargunentzat\nPentsiodun gehienak, %65, erretiratuak dira, eta horien artean batez besteko pentsioa handiagoa da: hilean 1.379 euro, batez beste. Aldiz, alarguntasunarenak dira pentsioen %24, eta horien batez besteko ordaina 851 euro da.\nHalaber, igo egin da Gizarte Segurantzak Hegoaldeko pentsioak pagatzeko hilero erabiltzen duen diru kopurua ere: 845,1 milioi pagatu berri ditu; urte hasieran baino 11,5 milioi gehiago.]]> https://www.berria.eus/albisteak/169311/euskal_herriko_langabezia_tasa_83ra_jaitsi_da.htm Thu, 25 Jul 2019 07:16:28 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/169311/euskal_herriko_langabezia_tasa_83ra_jaitsi_da.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2019-07-25/azpiazuk_galga_jarri_die_susperraldiaren_olatuan_zergak_jaitsi_nahi_dituztenei.htm Thu, 25 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2019-07-25/azpiazuk_galga_jarri_die_susperraldiaren_olatuan_zergak_jaitsi_nahi_dituztenei.htm\nKontrapuntua, azken asteetan polizia adeitsuaren rola jokatu duten gobernukide eta alderdikideen ondoan. IÃ±igo Urkullu lehendakariak ekainean esan zuen atea zabalik dagoela 2017an EAJk, PSEk eta PPk adostutako erreforma fiskala berrikusteko eta PFEZ errenta zerga jaisteko, PPk eskatu bezala. Jeltzaleek eta sozialistek PPkoen babesa behar dute 2020rako aurrekontuak onartzeko, eta PPren eskaria errenta zergaren maila guztiak jaistea da, diru sarrerarik txikienei, baina baita diru sarrerarik handienei ere.\n2017ko erreforma fiskalean sozietate zerga %28tik %24ra jaitsi zuten, eta adostu zuten 2020an legealdia amaitu baino lehen errenta zerga berrikustea. Uda eta gero dira berrikustekoak, eta errenta zerga jaitsierak balio dezake PP gerturatzeko 2020rako Jaurlaritzaren aurrekontuetara.\nUrkulluk ekainean agertutako ildo berean, joan den astean Gipuzkoako Foru Ogasuneko diputatuak ere esan zuen aztergai dutela errenta zerga apaltzeko aukera, baina zuhurtzia eskatu zuen, eta bi aldagai aipatu zituen baldintza gisa: kontu publikoen jasangarritasuna eta egoera ekonomikoa.\nZenbakiei erreparatuz gero, bi aldagaiak bide onean daudela ondoriozta daiteke: hiru foru ogasunek inoizko diru gehien bildu zuten 2018an (14.981,5 milioi euro), eta EAEko BPG barne produktu gordinak seigarren hazkunde urtea kateatuko du aurten, %2tik gorako erritmoari eutsiz. Azpiazuk «bertutezko eredutzat» jo du EAEko hazkunde ekonomikoa. Baina, hala ere, nabarmendu du ez dela momentua testuinguru makroekonomiko hori baliatuz zergak jaisten hasteko.\n«Kontuan izan behar da oraindik asko dagoela egiteko krisiaren doikuntzaren ondorioak berreskuratzeko, bereziki aurten aurrerapauso esanguratsuak eman baditugu ere», esplikatu du sailburuak. Aitortu du murrizketa, neurri handi batean, langile publikoen eta inbertsioen bizkar egin zela.\nHala eta guztiz ere, atzera begira ez bizitzeko eskatu du: «Argi geratu behar da, krisiaren ondorioz galdu ziren eta zorrak ordeztu zituen diru sarrerak itzuliko ez diren bezala, ezinezkoa dela egin ez ziren gastu haiek berreskuratzea». Are gehiago, «posible denari» bakarrik erreparatzeko eskatu du: «Ezin dugu denborarik galdu itzuli ezin den iraganari begira; orainaldiari begiratu behar diogu, eta etorkizuna proiektatu behar dugu. Posible denari begiratu behar diogu, hau da, ekonomiaren susperraldiaz baliatu behar dugu, funtsezko zerbitzuak eta pertsonak helburu nagusiak direla ahaztu barik, ordainketa mailetan hobekuntzak egiteko eta inbertsio mailak berreskuratzeko».\n2018ko txosten ekonomikoaren arabera, EAEko ekonomiak konbergentzia lortu du Europako Batasuneko hamabost herrialde nagusien batezbestekoarekin: biztanle bakoitzeko 35.130 euro korronteko BPGa lortu zuen iaz, EB-15aren 35.375 eurotik gertu. «Europaren bihotzean ikusten den mailara itzuli gara, krisialdia gogorrago jasan eta gero», goraipatu du Azpiazuk.\nHazkunde ekonomikoak lan merkatuan ere izan du isla, txostenak nabarmendu duenez, eta iaz biztanleria aktiboa %0,7 hazi zen, hiru urteko erregistro negatiboak amaituta. Hala ere, biztanleria aktiboa gero eta zaharragoa da, eta enplegu beharrizana handituko egingo da laster: «Erretiroaren ondoriozko ordezkatze beharrak 19.000 lanpostutakoak izan ziren 2018an, eta 25.000ra igoko dira 2030erako».\nHazkunde ekonomikoaren bilakaera sendoa da sailburuarentzat, benetako hazkundea bere potentzialera hurbiltzen ari delako. Hori aprobetxatuz, Jaurlaritzak 2017an laga zuen atzean defizitaren bidea, BPGaren %0,3ko superabitarekin itxita urtea; iaz, superabit handiagoa lortu zuen, %0,5; eta, aurten, %0,2 espero du. «Beraz, 2020ko ekitaldia zero defizitarekin ixtea aurreikusten zuen kontsolidazio fiskala hiru urte lehenago lortu da».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/012/001/2019-07-25/lan_ikuskaritzak_berrikusitako_kontratuen_25_iruzurgileak_dira.htm Thu, 25 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1889/012/001/2019-07-25/lan_ikuskaritzak_berrikusitako_kontratuen_25_iruzurgileak_dira.htm\nLehenengo siehilekoan 12.348 kontratu berrikusi ditu Lan Ikuskaritzak, aurreko urteko lehen erdian baino %24,4 gehiago. Hala ere, joan den urteko aldi berean baino mila iruzur kasu gutxiago aurkitu ditu Ikuskaritzak, San Jose sailburuak azaldu zuenez. «Albiste ona da, eta, urte amaieran joera hori baieztatzen bada, esan nahiko du enpresaburuek, aldi baterako kontratuen gehiegizko erabilpena egiten badute ere, iruzur gutxiago egiten dutela kontratazioan. Hori gertatzeko, uste dugu funtsezkoa izan dela lan iruzurraren aurka abiarazi dugun kanpaina», gaineratu zuen.\nMaria Jesus San Josek nabarmendu zuen langabezia murriztea dela Eusko Jaurlaritzaren helburua, «baina inoiz ere ez prekaritatearen kontura», erantsi zuen. «Kalitatezko lanpostuak nahi ditugu, gure gazteei eta helduei beren bizitza proiektua garatzen laguntzeko».\nLegegintzaldiaren joera da\n2016. urtetik gaur arte, azken legealdian Lan Ikuskaritzaren esku hartzeak izandako emaitzak ere plazaratu zituen sailburuak. Denera, ia hiru urtean, 13.000 kontratu aldarazi ditu Lan Ikuskaritzak, eta horietatik 10.970ek (%85 ia) aldi baterako kontratu izateari utzi, eta mugagabe bihurrarazi ditu; beste 1.936 kontratutan (%15 inguru), berriz, lanaldia luzatu dute.\nAzken seihilekoan, beraz, legealdian islatu den joera berari eutsi dio kontratazioaren iruzur motak, eta enpresarien lege hauste nagusia, kontratazioaren alorrean, aldi baterakotasun faltsuarena da.]]> https://www.berria.eus/albisteak/169263/lan_ikuskaritzak_berrikusitako_kontratuen_laurdenak_aldatu_ditu_iruzurragatik.htm Wed, 24 Jul 2019 15:19:28 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/169263/lan_ikuskaritzak_berrikusitako_kontratuen_laurdenak_aldatu_ditu_iruzurragatik.htm https://www.berria.eus/albisteak/169272/kutxabankek_5_handitu_du_mozkin_garbia_lehen_seihilekoan.htm Wed, 24 Jul 2019 10:11:39 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/169272/kutxabankek_5_handitu_du_mozkin_garbia_lehen_seihilekoan.htm https://www.berria.eus/albisteak/169266/azpiazu_presio_fiskala_murrizteko_edozein_dei_ekonomia_eta_aurrekontu_politika_txarraren_adierazpena_litzateke.htm Wed, 24 Jul 2019 10:11:22 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/albisteak/169266/azpiazu_presio_fiskala_murrizteko_edozein_dei_ekonomia_eta_aurrekontu_politika_txarraren_adierazpena_litzateke.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-07-23/bi_funts_eta_175_milioi_euro_enpresei_hazten_eta_errotzen_laguntzeko.htm Tue, 23 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jon Fernandez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-07-23/bi_funts_eta_175_milioi_euro_enpresei_hazten_eta_errotzen_laguntzeko.htm Finkatuz izeneko funts publikoaren helburua: enpresa traktore estrategikoen erabakiguneak bertotik ez aldentzea. 75 milioi euro jarri ditu gobernuak funts horretarako. Bestalde, ETE enpresa txiki eta ertainak laguntzeko funts publiko-pribatu bat sortu du, eta AEBetako enpresa baten esku utzi du haren kudeaketa: 100 milioiko funtsa izango da —laster 200 milioira handitzea espero du gobernuak—, baina euskal instituzioek hamabost milioi euro baino ez dituzte jarriko.\nGobernua 2016an hasi zen lantzen ETE lehiakorrei laguntzeko funts publiko-pribatuaren ideia, eta iaz lehen pausoa eman zuen diru publikoz enpresa traktoreen akzioak bereganatzeko, Beasaingo CAF trengile eta autobusgilearen akzioen %1,24 bereganatuta. Formalizatu eta egituratu egin ditu bi funtsak, eta udazkenerako martxan egongo dira.\nOposizioko indar politiko nagusiaren ustez, motz geratu dira bi inbertsio funtsak. «Ez diete behar bezala erantzungo Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako industria ehunaren beharrizanei», kexatu da EH Bilduko Iker Casanova legebiltzarkidea.\nGogora ekarri du hasierako planteamendua 250 milioi euroko funts publikoa sortzea zela, baina azkenean 75ekoa izango dela. «Urkulluren gobernuak erakutsi du inprobisatzen ari dela, ez daukala ikusmen eta planteamendu estrategikorik, ez eta baliabide ekonomiko nahikorik ere, besteak beste, zerga politika atzerakoia egiten ari baita».\nJaurlaritzako ordezkariek, ordea, kontrakoa defendatu zuten atzo, esanez «kapitalari lotutako finantzaketa alternatiborako tresnak» jarri dituztela konpainien eskura, eta «Euskadiko industria sendotzen eta finkatzen» lagunduko dutela.\nHazten ari diren ETEei laguntzeko funtsa, esan bezala, kapital publiko-pribatukoa izango da. Udazkenerako 100 milioi euro izango ditu, eta Jaurlaritzak espero du bigarren fase betean 200 milioi eurora iritsiko dela. Kapitalaren zatirik handiena pribatua izango da, eta baita kudeaketa ere: ABE Capital Partners sozietate estatubatuarrak kudeatuko du, PwC britainiarraren aholkularitzarekin.\nGasteizko gobernuak jadanik jakinarazi dio CNMV merkatu arautzaileari erreminta abian jarriko duela, eta hark baimena ematen duenean hasiko da martxan. Funts horretan hamabost milioi euro baino ez dituzte jarri euskal erakunde publikoek: hamabi milioi Jaurlaritzak, eta beste hiru milioi hiru foru aldundien artean.\nGainerako 85 milioi euroak erakunde pribatuek jarriko dituzte; oraingoz, hauek agertu dute interesa: finantza erakundeek, enpresa taldeek eta BGAE borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeek. Horiek ez ezik, parte hartzeko asmoa agertu dute ICO Espainiako Kreditu Ofizialeko Institutuak eta Europako Inbertsio Funtsak ere.\n100 konpainia begiz jota\nOstera, Finkatuz funtsa erabat publikoa da, eta Jaurlaritzaren kontrolpean geratuko da, FEE Finantzen Euskal Erakundeak kudeatuko baitu. 75 milioi eurorekin abiatuko da —praktikan, 60 milioirekin, 15 milioi jada erabili baitzituen iaz CAFeko akzioak erosteko—, baina gobernuak espero du 2020rako 100 milioi eurora handituko dela.\n«Parte hartze hori elementu estrategikotzat jotzen du Eusko Jaurlaritzak, enpresa horiek ekoizpen ehunean trakzio elementu gisa jardungo dutela bermatzeko», azaldu zuen lehendakariak.\nHainbat baldintza bete behar dituzte enpresek, Finkatuz funtsak haien akzioak erosteko, eta Jaurlaritzak ehun konpainia inguru identifikatu ditu baldintzok betetzen dituztenak. Besteak beste, 100 milioi eurotik gorako fakturazioa izan behar dute, eta 50 langiletik gora; Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan izan behar dute egoitza soziala eta fiskala; kooperatibak eta kapital sozietateak izan beharko dira —baita sozietate anonimo kotizatuak ere—; eta parte hartzea gutxienez %3koa edo %5ekoa izan beharko da, eta, gehienez, kapitalaren %20koa. Jaurlaritzak argi utzi du funtsak ez duela balioko krisian dauden enpresei laguntzeko.]]>


genre_facet:"EIMAk onetsitako materialak" author_facet:"Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak" author_facet:"R-400" author_facet:"Olano Goti, Joseba Iñaki" topic_facet:"Lanbide Heziketa" topic_facet:"Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila"\nGeneroa / Forma: EIMAk onetsitako materialak Egilea: Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak Egilea: R-400 Egilea: Olano Goti, Joseba Iñaki Proposatutako gaia: Lanbide Heziketa Proposatutako gaia: Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila\n1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoen Industrietako Segurtasun Planak (Modulua) Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Kalitatearen kudeaketa,laneko arriskuen prebentzioa eta ingurumen-babesa (Modulua) Gehiago ... 1 Lan Arriskuen Prebentzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Lanbide Heziketa 1 Laneko prestakuntza eta orientabidea (Zeharkako modulua) 1 Lotura- eta muntai-teknikak (Modulua) Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Metal-eraikuntzak (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Metal-eraikuntzen industrietako segurtasun-planak (Modulua) 1 Sekuritate baldintzetatik deribatutako arriskuak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


2009ko ekainean industriako prezioek % 0,2 egin dute gora\nHomeGaiakIndustria-prezioen indizea (IPRI)Prentsa Oharrak 2009ko ekainean industriako...\nINDUSTRIAKO PREZIOEN INDIZEA (IPRI), 2009KO EKAINA\nIndustriako prezioen urte arteko beherakada (2008ko ekaina eta 2009ko ekaina alderatuta) % 8,4koa izan da\nEUSTATen datuen arabera, Euskal AEko industriako prezioek % 0,2 egin dute gora 2009ko ekainean. Datu horien arabera, azken hamabi hilabeteetako industriako prezioen aldaketa jaso duen ekaineko urte arteko tasak % 8,4 egin du behera.\nSektore-azterketa xehekatuenak erakutsi bezala 2009ko ekainean, eta aurreko hilabetearen aldean, hauexek izan dira inflazio handiena izan duten adarrak: “petrolioaren birfinketa” (% 10,2), “larruaren eta oinetakoen industria” (% 1,1), "manufakturatako beste industria batzuk" (% 0,6) eta “garraio-materiala” (% 0,3). Prezioetan beherakada handiena izan duten adarrak, aldiz, honakoak izan dira: “mineral metalikoak eta ez-metalikoak” (-% 2,2), “energia elektrikoa, gasa eta ura” (-% 1,4), “metalurgia eta gai metalikoak” (-% 1,4) eta “industria kimikoa” (-% 1,1).\n2008ko ekainetik 2009ko ekainera arteko aldian, prezioen igoerarik handienak ondoko adarretan eman dira: “mineral metalikoak eta ez-metalikoak” (% 3,8), “ehungintza eta jantzigintza” (% 3,0) eta “garraio-materiala” (% 2,6). Baina prezioen beherakada handienak hurrengo sektoreetan eman dira: “petrolioaren birfinketa” (-% 34,5), “metalurgia eta gai metalikoak” (-% 14,2), “zuraren industria” (-% 4,5) eta “manufakturatako beste industria batzuk” (-% 3,7).\nXede ekonomikoaren araberako ondasunen sailkapenari jarraituz, sektore garrantzitsuenen prezioek ekainean izan duten bilakaerak joera ezberdina izan zuen guztietan: energiako prezioak % 4,1 igo dira; ekipamenduko ondasunen prezioak ez dira aldatu (% 0,0); kontsumo-ondasunen prezioek oro har aldaketa negatiboa izan dute (-% 0,2), kontsumo-ondasun ez iraunkorrek behera egin dutelako (-% 0,3) eta kontsumo-ondasun iraunkorrek aldaketarik izan ez dutelako (% 0,0); azkenik, tarteko ondasunek % 1,0 egin dute behera.\nOndasun talde garrantzitsu hauen prezioen bilakaerek urtetik urtera ezberdintasun nabarmenak egon direla erakusten dute. Energiaren prezioek % 20,6 egin dute behera eta tarteko ondasunenek % 10,1; ekipamenduko ondasunen prezioak % 1,5 igo dira eta kontsumo-ondasunen prezioek % 0,4 egin dute behera. Azken hauen artean, kontsumo-ondasun iraunkorren prezioak berdin mantendu dira eta kontsumo-ondasun ez iraunkorren prezioek % 0,6 egin dute behera.\nEuskal Estatistika Erakundea Donostia-San Sebastian kalea, 1. 01010 Vitoria-Gasteiz Tel.:+34-945-01 75 00 Faxa: +34-945-01 75 01 Helb. elek.: eustat@eustat.es Harremanetarako pertsona: Gerardo Pérez Aja Tel.:+34-945-01 75 06 Faxa:+34-945-01 75 01 Prentsa-oharrak Interneten: www.eustat.es Datu bankua: www.eustat.eus/bancopx/euskara/indice.aspx


Elikagaien osaeraren taulak | Consumer\nElikagaien osaeraren taulak\nPopulazioaren elikadura baloratzeko ezinbesteko tresnetako bat dira, nahiz eta muga batzuk gainditzen ari diren nazioartean.\nElikagaien osaeraren taulak funtsezko eta ezinbesteko tresna dira elikaduraren eta elikaduraren arloko profesionalentzat eta antzeko eremuetakoentzat. Taula horiek ematen dituzten datuak oso erabilgarriak dira elikadura-politikak diseinatzeko, nutrizioari buruzko ikerketak egiteko, produktu berriak diseinatzeko eta, are gehiago, kontsumitzaileei informazio interesgarria emateko, gero eta gehiago arduratzen baitira kontsumitzen dituzten produktuen ezaugarriak ezagutzeaz.\nNahiz eta oso tresna erabilgarriak diren, kuantitatiboki eta kualitatiboki, dietak bizitzan zehar eta hainbat egoeratan (osasuna edo gaixotasuna) hartzen dituen mantenugaiak ebaluatzeko balio dutenak, taula gehienek erabilgarritasun-, erabilgarritasun- eta fidagarritasun-arazoak dituzte. Hori guztia arazo garrantzitsua da, nazioarteko hainbat erakunde konpontzen saiatzen ari baitira.\nOinarrizko kontzeptuakPlater baten, errezeta baten edo menu oso baten osaera energetikoa eta elikagarria aztertzeko, dietista-nutrizionistak elikagaien konposizio-taulak\nerabiltzen ditu. Herrialde bakoitzeko elikadura-ohituretan ohikoenak diren elikagaien zerrenda bat dute, eta horietako bakoitzaren balio energetikoa kilokaloriatan eta kilojouletan eta mantenugaien kopurua (gramotan, miligramotan edo mikrogramotan) -karbohidratoak, proteinak, lipidoak, bitaminak, mineralak eta ura.\nKontuan hartu behar da elikagaiak irenstean duten nutrizio-edukia eta gordinaren balioa desberdinak izan daitezkeela.\nElikagaien zifrak elikagai edo elikagai bakoitzaren zati jangarriaren 100 g-ri dagozkio. Adibidez, oilasko-izter batean 100 g haragi jaten dira, hezurren pisua kontuan hartu gabe. Landare-produktuen edo produktu eratorrien kasuan, nutrizio-edukia labore-eremuko klimaren eta lurzoruaren, uztaren heltze-mailaren eta landutako barietatearen araberakoa da. Adibidez, zenbait taulatan genero bereko hainbat barazki-barietate ageri dira, hala nola tomateak. Barietatearen, laborantzako lurzoru-motaren, klimaren edo uzta-unearen arabera, beste kontzentrazio bat dute karotenoetan.\nHala ere, kontuan hartu behar da elikagaiak irensteko unean elikagaiek duten nutrizio-edukia ez dela petrolio gordinaren balioa bezalakoa. Balio hori aldatu egiten da prestatu edo kozinatzeko moduaren eta biltegiratzean izan dituzten aldaketen arabera. Komeni da gogoratzea, laborategi espezializatuetan ere, analisiek errore-tarte bat dutela, eta tarte hori aldatu egiten dela mantenugaiaren arabera; taulako balioak aztertutako elikagaietan (gordinik edo prestaturik, kasuaren arabera) dagoen mantenugai osoaren adinakoak direla, eta ez direla nahitaez giza organismoarentzat eskuragarri dauden kopuru bioerabilgarriei dagozkienak.\nNutrizio edukia jasotzen duten taulak, beraz, oso tresna erabilgarriak dira, baina mugak dituzte eta, beraz, kontu handiz erabili behar dira.\nMugakDietaren eta gaixotasunen arteko harremanen konplexutasunaren\nonarpena nabarmen handitu da azken hamarkadetan. Populazio baten nutrizio-baldintzak ezagutzea funtsezkoa da nutrizio-ongizaterako politika eta programa eraginkorrak hautatu eta ezartzeko, bai eta dietarekin lotutako gaixotasun kronikoak ager ez daitezen ere, hala nola malnutrizioa, anemia edo edozein gaixotasun karentzial, baita gehiegizko elikadurarekin zerikusia duten beste batzuk ere (obesitatea, hiperurizemia, hiperkolesterolemia…).\nElikadurarekin eta gaixotasunekin zerikusia duten osasun publikoko erabaki gehienak elikagaien osaerari buruzko datuak kontuan hartuta hartzen dira. Konposizio kimikoaren taulak funtsezko tresnak dira adin guztietako pertsonen elikagaien kontsumoaren eredua ebaluatzeko; beraz, oso garrantzitsua da datu horiek fidagarriak izatea.\nAlde horretatik, sortzen diren mugak dira, adibidez, eskura dauden taula gehienak paperean argitaratu direla, eta, beraz, horien erabilgarritasuna eta hedapena mugatuak dira, eta horietako asko beste herrialde batzuetako elikagaiei dagozkie; beraz, erabilgarritasun eta fidagarritasun handiagoa dute. Gainera, informazioa ez da beti osoa, eta ez dago behar bezala ebaluatuta edo egiaztatuta. Hain zuzen, taula horien balioak aplikatzeko orduan, kontuan hartu behar da benetako edukirako hurbilketak direla; beraz, taula bakoitzean erabili diren irizpideen arabera erabili behar dira.\nElikagai jakin batzuetan zehaztasun handiagoa behar denean edo tratamendu klinikoetan bereizi behar denean, profesionalak erabaki beharko du komeni ote den taulako balioak aplikatzea, edo autoreei informazio gehiago eskatzea interesatzen zaizkien elikagai eta elikagaiei buruz, edo, azken batean, beharrezkotzat jotzen dituen analisiak egitea, horiek ere konplexuak eta garestiak baitira. Beste muga bat da taula horietako askok ez dutela ezagutzera ematen taula egiteko erabilitako metodologia eta datuen iturria. Batzuek ez dute jaki jakin batzuen zenbait mantenugairi buruzko daturik.\nKasu batzuetan, akatsez ere hitz egin liteke. Adibidez, dokumenturen batean, elikagai jakin baten gantz-azidoen batura elikagai horrentzako lipidoen guztizko balioa baino handiagoa da, eta hori akatsa da; izan ere, gantz-azidoen batukariak, hain zuzen, lipidoen guztizko balioa baino txikiagoa izan behar du, elikagaiek beste gantz batzuk baitituzte, hala nola kolesterola edo fosfolipidoak, azken osagai horrentzat tauletan ageri ez den balioa dutenak.\nHutsune horiek arintzeko, bai Europan bai nazioartean, Elikagaien Osaketari buruzko Datu Baseak (BDCA) garatzen ari dira, askoz eraginkorragoak, eskuragarriagoak eta osoagoak. Espainiako BDECA sareak Osasun eta Kontsumo Ministerioak eta hainbat ikerketa-zentro nazionalek argitaratutako datuak bilduko ditu, bai eta sektoreko industriaren esku daudenak ere, eta horiei beste berri batzuk gehituko zaizkie. Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziak koordinatzen ditu Espainiako sare-proiektu honetako parte-hartzaileen bilerak.\nElikagaien osaerari buruzko Europako lehen informazio-iturri integratua da EuroFIR proiektua (Elikagaien Informaziorako Europako Iturriak). Sare horretan, Europako hainbat herrialdetako ikerketa-zentroek, unibertsitateek eta osasun-erakundeek parte hartzen dute, eta Europako herrialdeetako datu-baseen arteko erlazioa erabiltzen du. Sare horrek herrialde horien kudeaketa, eguneratzea eta konparazio eraginkorra ahalbidetzen du.\n2006. urtean, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioak RedBDECA sortu zuen, Espainiak EuroFir delakoan sartzeko moduko oinarria izan zezan.\nElikagaien osaerari buruzko taularik osatuenetako bat Kataluniako Nutrizio eta Dietetikako Goi Mailako Ikastetxeak (CESNID) diseinatu eta prestatutakoa da. Autoreen arabera, helburua da “balio ezezagunik gabeko oinarrizko kalkulu-tresna eskaintzea eta elikaduraren eta nutrizioaren sektoreko lan askotan ohiko tresna gisa erabiltzea”.\nTaula horietan, konposizio-datuez gain, kalkuluetan erabilitako errezetak ere sartzen dira (adibidez, arrautza-flana egiteko: 1.000 ml esne oso, 350 g azukre, 500 g arrautza, limoi/laranja azala eta kanela); elikagai zatien taulak, elikagai likidoen dentsitateak eta elikagaien izen zientifikoak.\nTaulak zeharkako metodoaren bidez egin dira, hainbat iturritako datuak bilduz: Espainiako eta atzerriko konposizio-taulak, osaerari buruzko datuak ematen zituzten argitalpen zientifikoak, nekazaritzako elikagaien sektoreko enpresetatik lortutako datuak, doktore-tesiak eta laborategietako datuak. Datu horiek tratatu eta hautatu egin dira, ahalik eta balio fidagarrienak eta adierazgarrienak eskaintzeko, hau da, Espainiako merkatuko elikagaiei buruzko datuak.\ndatuak elikadura elikagaien konposizio-taulak nutrientes-eu taulak