urtarrila 15, 2013 @ Danele\n“Mugaldeko jendeak behelaino begirada du.”\nHitzen ondoeza, Joseba Sarrionadia\nGloria Anzaldúa (AEB, 1942-2004) –norbaitek galdetu baino lehen, bai, abizena euskaldun jatorrikoa da, XVI. mende inguruan kontinente amerikarra sarraskitzera joan ziren euskaldun ugari horietakoren batek laga zion opari–, poeta eta teorialari chicana, hain zuzen, chicano kulturaren teoria, queer teoria eta feminismoa jorratu zituena bere ibilbide akademiko zein artistikoan. Identitate mugaldekoaren, mestizoaren ideia izan zen autoreak egindako ekarpen handienetakoa; mugaldeko izaera nahasia da, anitza, behelainoz bilbatua. Haatik, Anzaldúak mihi zorrotzez aldarrikatu zuen bere mintzoaren zilegitasuna, mihi zorrotzez iragarri zuen izaera mestizoaren garaipena, batik bat Borderlands/La Frontera: The New Mestiza (Aunt Lute Books, 1987) lanean, bere obrarik sonatuenean. Horrez gain, aski ezaguna da Cherríe Moragarekin batera 1981ean editatu zuen antologia, koloreko emakume errotikakoen idatziak batzen dituena: This Bridge Called My Back: Writings by Radical Women of Color (Persephone Press). Irakasle gisa aritu zen luzez eta Kaliforniako unibertsitatean doktore-tesia prestatzen ziharduen 2004an zendu zenean.\nEuskaratu dugun zatia Borderlands/La Frontera liburukoa da eta identitate chicanoaren eta oro har identitate kultural gehientsuenen alor garrantzizkoenetako bat du hizpide: hizkuntza, alegia. Estatubatuarrek zein mexikarrek gaitzetsia, Anzaldúak ingeles eta espainiera nahasketan, berreraikuntzan aurkitzen du bere burua erosoen, askeen. Eta testu honetan ozen dioen moduan, oztopoak oztopo, ez dago bere mihiari uko egiteko prest. Gauzak horrela, bere idatzien zatirik behinena ingelesez badago ere, etengabe zipriztintzen du espainierazko hitz eta esaldiz, han eta hemen. Batzuetan ingelesera itzultzen ditu atzera, beste batzuetan besterik gabe hortxe lagatzen. Jatorrizkoan espainieran datozen zatiak, letra etzanez etorri ere, halaxe mantentzea erabaki dugu guk. Halaber, oin-ohar guztiak autorearenak dira.\nIrakurketari ekin aurretik pare bat ohar. Alde batetik, AEB dozenaka estaturen itsatsi zentralizatua izanik, lur eremu handia da, askotariko geografiek, pertsonek eta zonaldeek osatua. Anzaldúa Ekialdeaz, Hegomendebaldeaz edo Erdialdeaz mintzo denean, hortaz, AEBko guneez ari da. Ekialdea, kasu, Atlantikora ematen duen kostaldea litzateke, besteak beste, New York City, Washington DC eta New Jersey estatuak hartzen dituena. Hegomendebaldeak, kontrara, Arizona, New Mexico eta Colorado inguruak hartzen ditu. Bestetik, Anzaldúak aipatzen duen “pachuco” janzkera, “zoot suit” ere izendatua, 1940 inguruan AEBko italiar etorkinek zerabilten janzkiaren bertsio modernoago bat da, bereziki mexikar jatorriko gizonek hartu dutena. Gerri garaiko galtzak, kapelua eta beroki luzea dira oinarrizko osagaietako batzuk. Janzteko modu bereizgarriaz gain, “pachuco”-ak lotu ohi dira gau-giroarekin, kale-bandekin eta publikoki arranditsu jokatzearekin.\nNola otzandu mihi basati bat\n“Zure mihia kontrolpean jarri beharko dugu”, dio dentistak metal guztia nire ahotik ateraz. Zilar zatitxoak erori eta dilin egiten dute konketan. Nire ahoa meategi bat da.\nDentista nire sustraiak garbitzen ari da. Kiratsaren lurruna iristen zait hatsanka egiten dudanean. “Ezin dizut hortza estali, drainatzen ari zara oraindik”, dio.\n“Zerbait egin beharko dugu zure mihiarekin”, amorrua aditu dezaket bere ahotsean gorantz. Nire mihiak kotoi zatiak kanporatzen darrai, zulaketak atzerarazten, orratz luze meheak. “Ez dut egundo ikusi gauza indartsuagorik ez burugogorragorik”, dio. Eta pentsatzen dut, nola otzantzen da mihi basati bat, isilik egon dadin prestatzen, nola bridatzen duzu eta zelatzen? Nola etzanarazten duzu?\n“Nork dio nazio bati bere hizkuntza ebastea ez dela guda bat baino indarkeriazkoagoa?”\n–Ray Gwyn Smith\nGogoan dut atsedenaldian espainieraz hitz egiten harrapatzen nindutela; nahikoa zen hatz koskorretan hiru miazkada jasotzeko, erregela zorrotz batekin. Gogoan dut ikasgelako txokora bidali nindutela irakasle angloari “erantzutearren”, nahiz eta nire izena nola ahoskatu erakusten besterik ez nintzen ari. “Amerikarra izan nahi baduzu, hitz egin ‘amerikarrez’. Ez baduzu gustuko itzuli Mexikora, dagokizun tokira”.\n“Zuk ingelesez hitz egitea nahi dut. Pa’hallar buen trabajo tienes que saber hablar el inglés bien. Qué vale toda tu educación si todavía hablas inglés con ‘accent’”, esaten zuen amak, zeharo lotsatuta artean mexikarrek bezala egiten nuelako ingelesez. Pan American Unibertsitatean ni eta beste chicano guztiak behartuta geunden bi adierazpen eskola hartzera. Helburua? Gure azentuak ezabatzea.\nNorberaren adierazteko moduari zentsuratzeko asmoz egindako erasoak AEBko Konstituzioaren Lehen Emendakinari bortxaketak dira. El Anglo con cara de inocente nos arrancó la lengua. Mihi basatiak ezin dira otzandu, soilik erauzi.\nIsiltasunaren tradizioari gailentzen\nAhogadas escupimos el oscuro.\nPeleando con nuestra propia sombra\nEl silencio nos sepulta.\nEn boca cerrada no entran moscas. “Euliak ez dira itxitako ahoan sartzen” esapide bat da behin eta berriz entzuten nuena haurra nintzenean. Ser habladora kuxkuxeroa eta gezurtia izatea zen, gehiegi mintzatzea. Muchachitas bien criadas, ongi hezitako neskek ez dute erantzuten. Es una falta de respeto norberaren amari edo aitari erantzutea. Gogoan dut konfesatzera joan nintzen bakanetan apaizari aitortu behar izaten nion bekatuetako bat horixe zela: amari erantzutea, hablar pa’tras, repelar. Hocicona, repelona, chismosa, ahoberoa izatea, zalantzan jartzea, istorioak kontatzea, guztiak ziren mal criada bat izatearen seinale. Nire kulturan hitz horiek denak erdeinuzkoak dira soilik emakumeei dagozkienean; gizonak deskribatzeko ez ditut sekula aditu.\nBi emakume, bata kubarra eta bestea puertoricoarra, “nosotras” erabiltzen entzun nituen estreinako aldian zur eta lur gelditu nintzen. Ez nekien hitza existitzen zenik ere. Chicanek nosotros erabiltzen dugu, emakume ala gizon garen gorabehera. Gure emakume izaera ebasten digute maskulino pluralaren bitartez. Hizkuntza gizonezkoen diskurtsoa da.\nEta gure mihiak lehor bilakatu\ndira natura basatiak gure mihiak\nlehortu ditu eta mintzoa\nBaita gure jendeak ere, beste espainiar hiztunek nos quieren poner candados en la boca. Geldiarazi nahi gaituzte beraien reglas de la academia zakuarekin.\nOyé como ladra: el lenguaje de la frontera\n– esaera mexikarra\n“Pocho, traidore kulturala, zapaltzailearen hizkuntzan mintzo zara ingelesez mintzatzean, espainiera suntsitzen ari zara”, leporatu didate hainbat latinok. Garbizale eta latino gehienei espainiar chicanoa eskasa iruditzen zaie, espainieraren mutilatze bat.\nBaina espainiar chicanoa mugako mintzo bat da, naturalki garatu zena. Aldaketak, evolución, enriquecimiento de palabras por invención o adopción, espainiar chicanoaren aldaera berriak sortu ditu, un nuevo lenguaje. Un lenguaje que corresponde a un modo de vivir. Espainiar chicanoa ez da ez-zuzena, hizkuntza bizia da.\nHerri bati, zeina ez baita espainiarra eta zeina bizi baita espainiarra lehen hizkuntzatzat ez duen herrialde batean; herri bati, zeina ez baita angloa ingelesa nagusi den herrialdean bizi bada ere; herri bati, zeina ezin baita osoki identifikatu ez espainiar estandarrarekin (formala, gaztelania) ezta ingeles estandarrarekin; herri horri zer beste aukera gelditzen zaio bere hizkuntza propioa sortzea baino? Beraien identitatearekin lotu dezaketen hizkuntza bat, egiazkotzat dituzten errealitate eta baloreak komunikatzeko gai dena, hizkuntza bat zeinaren hitzak ez dira español ni inglés, ezpada biak. Dialekto bat hitz egiten dugu, mihi sardetua, bi hizkuntzaren aldaera.\nEspainiar chicanoa ernatu zen chicanoek genuen beharretik geure buruak nazio berezitu gisa idetifikatzeko. Hizkuntza bat behar genuen geurekin komunikatzeko, hizkuntza sekretu bat. Gutako batzuontzat, hizkuntza aberri bat da Hegomendebaldea baino gertuago dagoena; izan ere, gaur egun chicano asko Erdialdean edo Ekialdean bizi dira. Eta nazio konplexua, hetereogeneoa garenez hizkuntza asko hitz egiten ditugu. Horietako batzuk honako hauek dira:\nLangileen ingelesa eta argota\nMexikar espainiar estandarra\nMexiko iparraldeko espainiar dialektoa\nEspaniar chicanoa (Texas, New Mexico, Arizona eta Californiak tokiko aldaerak dituzte)\nPachuco (caló deitua)\nNire “etxeko” hizkerak nire neba-ahizpekin, nire lagunekin erabiltzen ditudan hizkuntzak dira, alegia, zerrendatu ditudan azkenengo bostak, seigarren eta zazpigarrena izanik nire bihotzetik hurbilen daudenak. Eskolaren, komunikabideen eta lan egoeren bitartez ingeles estandarra eta langileena ikasi ditut. Mamagrande Locha eta espaniar zein mexikar literatura irakurtzearen bitartez espainiar estandarra eta mexikar estandarra ikasi ditut. Los recién llegadosen, mexikar etorkinen eta bracerosen bitartez Mexiko iparraldeko dialektoa ikasi dut. Mexikarrekin saiatzen naiz hitz egiten mexikar espainiar estandarrez edo Mexiko iparraldeko dialektoan. Nire gurasoen eta Rio Grande haranean bizi direnen bitartez chicano texar espainiarra ikasi dut eta horretan dihardut amarekin, neba gazteagoarekin (mexikar batekin ezkondu zena eta oso gutxitan nahasten dituena espainiarra eta ingelesa), izebekin eta senide zaharragoekin.\nNuevo México edo Arizonako chicanekin chicano espainiarra hitz egiten dut apur bat, baina sarri ez dute ulertzen esaten dudana. Californiako chicana gehienekin den-dena ingelesez egiten dut (ahazten ez badut). San Franciscora estreina bizitzera joan nintzenean, hitzen bat astintzen nuen espainieraz, eta nahigabe lotsarazten nituen. Askotan soilik beste chicana tejana batekin jardun dezaket aske.\nIngelesak desitxuratutako hitzei ingeleskada edo pochismo deritze. Pocho-a ingelestutako mexikarra edo mexikar jatorriko estatubatuarra da, espainieraz hitz egiten duena estatubatuarren bereizgarria den azentuarekin, eta hizkuntza desitxuratzen eta berreraikitzen duena ingelesaren eraginez. Tex-Mexa edo Spanglisha ezin naturalago etortzen zaizkit. Ingelesetik espainiera, aurrera eta atzera aldatu dezaket esaldi berean edo hitz berean ere. Nire ahizparekin, neba Nunerekin eta chicano tejano adinkideekin Tex-Mex erabiltzen dut.\nUmeen eta nire adinekoen bitartez Pachuco ikasi nuen. Pachuco (pachuco jantzia daramatenen hizkuntza) matxinadaren hizkuntza da, espainiar estandarraren zein ingeles estandarraren kontrakoarena. Hizkuntza sekretua da. Kulturako helduek edo kanpokoek ez dute ulertzen. Espainiar zein ingelesezko argoteko hitzekin eraikia dago. Ruca-k neska edo emakume esan nahi du, vato-k tipo edo motel esan nahi du, chale-k ezetz esan nahi du, simón-ek baietz esan nahi du, churo-k noski, hitz egitea periquiar, pigionear-ek laztanka ibiltzea esan nahi du, que gacho da zelako frikia, ponte águila-k kontuz ibili esan nahi du, heriotzari la pelona deritzo. Praktika gabeziaren ondorioz eta ez daukadalako norekin hitz egin Pachuco mintzoaren gehiena galdu dut.\nChicanook, kolonizazio espainiar/angloaren 250 urteren ostean, desberdintasun esanguratsuak garatu ditugu berba egiteko moduan. Ondoan dauden bi bokal silaba bakarrean lehertzen ditugu eta batzuetan zenbait hitzetako azentua tokiz aldatzen dugu esaterako maíz/maiz, cohete/cuete. Zenbait kontsonante kanpo uzten ditugu bokal artean daudenean: lado/lao, mojado/mojao. Texas hegoaldeko chicanoek [f] ahoskatzen dute [j] bezala, esaterako jue (fue). Chicanoek “arkaismoak” darabiltzate, jada espainieran ez dauden hitzak, hizkuntzatik kanpora garatu diren hitzak. Esaten dugu semos, truje, haiga, ansina eta naiden. [J] “arkaikoari” eusten diogu, kasu jalar hitzean, lehenagoko [h] batetik eratorria da (frantsesezko halar edo alemanezko halon, zeina espainiar estandarretik galdu zen 16. mendean), baina oraindik ere aurkitu daiteke hainbat tokiko dialektotan, adibidez, Texas hegoaldekoan. (Geografia dela eta Texas hegoaldeko haraneko chicanoak linguistikoki banatuta gelditu ziren gainontzeko espainiar hiztunengandik. Espainolek Erdi Aroko Espainiatik ekarritako hitzak erabili ohi ditugu. Mexiko eta Hegomendebaldeko kolonizatzaile espainol gehienak Extremaduratik zetozen, Hernán Cortés izan zen horietako bat, edo Andaluziatik. Andaluziarrek [ll] ebakitzen dute [y] bezala eta beraien [d]-ak alboko bokalek xurgatzen dituzte: tirado tirao bilakatzen da. El lenguaje popular, dialectos y regionalismos-ak ekarri zizkiguten).\nChicanoek eta beste zenbait espainiar hiztunek, baita ere [ll]-a [y] bilakatzen dute eta [z], berriz, [s]. Hasierako silabak jaten ditugu, tar esanez estar beharrean, toy estoy beharrean, hora ahora beharrean (cubanos eta puertorriqueños-ek ere jaten dituzte zenbait hitzen hasierak). Halaber, hitzaren amaiera jaten dugu adibidez para-ren ordez pa. Bokalarteko [y], alegia [ll] tortilla, ella edo botella gisakoetan tortia edo tortiya-rekin ordezkatzen dugu, ea, botea. Zenbait hitzi silaba gehigarri bat jartzen diogu hasieran: atocar tocar-en ordez, agastar gastar-ren ordez. Batzuetan lavaste las vacijas esaten dugu eta beste batzuetan lavates (alegia, -ates aditz bukaera -aste bukaerarekin ordezkatu).\nIngeleskadak erabiltzen ditugu, ingelesetik hartutako hitzak: bola “ball”-etik, carpeta “carpet”-etik, máchina de lavar (lavadora beharrean) “washing machine”-etik. Tex-Mex argota, sortzen dena soinu espainiar bat gehituz ingelesezko hitzaren hasiera edo amaierari, adibidez, cookiar (cook), watchar (watch), parkiar (park) eta rapiar (rape), espainiar hiztunak ingelesera moldatzeko presioaren ondorioa da.\nEz dugu vosotros/as hitza erabiltzen, ezta ere dagokion aditz forma. Ez dugu claro erabiltzen (bai adierazteko), ezta imagínate, ezta me emociona, ez badugu bederen espainol edo latinoengandik, liburu batetik edo ikasgelatik jaso. Beste espainiar hiztun talde batzuk ere prozesu bera edo antzekoa bizitzen ari dira beraien espainieraren garapenean.\nDeslenguadas. Somos los del español deficiente. Zuen hizkuntza-amesgaiztoa gara, zuen hizkuntza-anormaltasuna, zuen hizkuntza-mestizajea, zuen burla-ren subjektua. Suzko mihiekin mintzo garelako gaude kulturalki gurutziltzatuta. Arraza, kultura eta hizkuntzan somos huérfanos; hizkuntza zurtza mintzatzen dugu.\nEspainiar chicanoz mintzatzen koskortu ginen chicanak espainiar eskasa hitz egiten dugunaren ustea barneratu dugu. Legezko kontrakoa da, sasiko hizkuntza. Eta barneratzen dugulako nola kultura menderatzaileak gure hizkuntza erabili izan duen gure kontra egiteko, bada gure hizkuntza-desberdintasunak darabilzkigu bata bestearen aurka.\nFeminista chicanak sarri bata bestearen gonen inguruan ibiltzen dira susmoz eta duda-mudatan. Denbora ezin luzeagoz ezin izan nuen ulertu. Gero bururatu zitzaidan. Chicana batengandik gertu egotea ispiluari so egitea bezalakoa da. Beldur gara zer ikusiko ote dugun bertan. Pena. Lotsa. Norbere buruarekiko begiramen pobrea. Haurtzaroan esan ziguten gure hizkuntza okerra dela. Gure ama-hizkuntzarekiko eraso atergabeek geure buruarenganako sentipena gutxiagotzen dute. Erasoek etengabe diraute bizitzak aurrera egin ahala.\nChicanak deseroso sentitzen dira espainiar edo latinekin hitz egitean, horien zentsuraren beldur dira. Horien hizkuntza ez dago debekatuta beraien herrialdeetan. Bizitza oso bat izan dute beraien ama-hizkuntzan murgilduta, belaunaldiak, mendeak, zeintzuetan espainiarra lehen hizkuntza baitzen, eskolan irakatsia, irratian eta telebistan erabilia, egunkarietan irakurria.\nPertsona batek, chicanak edo latinak, nire ama-hizkuntza gutxiesten badu, ni neu gutxiesten nau. Sarritan mexicanas edo latinas-ekin ingelesez jardungo dugu hizkuntza neutral gisa. Chicana artean ere ingelesez aritu ohi gara biltzar edo festatan. Haatik, aldi berean beldur gara besteak ez ote duen pentsatuko agringadas garela ez dugulako espainiar chicanoa erabiltzen. Elkar jazartzen dugu batak bestea deschicanotzen saiatuz, zinezko “chicana” izateko ahaleginean, chicanoak bezala berba egiteko. Ez dago chicano hizkuntza bakarra, chicano bizipen bakarra ez dagoen moduan. Chicana elebakar bat, zeinak ama-hizkuntza gisa ingelesa edo espainiera baitauka, chicana da espainieraren hainbat aldaera dakizkiena bezainbeste. Michigan edo Chicago edo Detroiteko chicana bat chicana da Hegomendebaldeko bat bezainbeste. Espainiar chicanoa linguistikoki anitza da eskualdekoki bezainbeste.\nMende honen amaieran espainiar hiztunek AEBko gutxiengo zabalena osatuko dute, herrialde bat non institutuko ikasleei frantsesa ikastea aholkatzen baitzaie, frantsesa “kulturalagotzat” hartzen delako. Baina hizkuntza batek bizirik jarraituko badu, erabilia izan behar du. Mende honen amaieran ingelesa, eta ez espainiera, izango da chicano eta latinoen ama-hizkuntza.\nBeraz, zinez min egin nahi badidazue, hitz egin doilorki nire hizkuntzaz. Identitate etnikoa eta hizkuntza-identitatea ahizpa bikiak dira; nire hizkuntza naiz. Nire hizkuntzaz harro egon naitekeen arte, ezin naiz neure buruaz harro egon. Espainiar chicano texarraren, Tex-Mexaren eta hitz egiten ditudan beste hizkuntza guztien zilegitasuna onartu ahal izan arte, ezin dut nire buruaren zilegitasuna onartu. Elebidunki idazteko eta kodez aldatzeko aske naizen arte, etengabe itzultzen ibiltzeko beharrik gabe, espainieraz ala ingelesez hitz egitera derrigortuta nagoen bitartean, nahiz eta nahiago nukeen spanglishez jardun, eta ingeles hiztunei egokitu behar natzaien artean, beraiek niri egokitu beharrean, nire hizkuntza sasikoa izango da.\nEz naute inoiz gehiago nire existitzeaz lotsaraziko. Nire ahotsa edukiko dut: indiarra, espainiarra, zuria. Nire suge mihia edukiko dut; nire emakume ahotsa, nire sexu ahotsa, nire poeta ahotsa. Isiltasunaren tradizioari gailenduko natzaio.\nAzeriki dabiltza zure ahurren kontra\nEmakumeak toki orotan bezala, kodetan mintzo gara\n“Vistas”, corridos y comida: Nire ama-hizkuntza\n1960ko hamarkadan lehendabiziko chicano eleberria irakurri nuen. City of Night zen, John Rechy texar gayak idatzia, aita eskoziar eta ama mexikarraren semea. Egun luzez inguruan bueltaka ibili nintzen zur eta lur chicano batek idatzi zezakeelako eta idatzitakoa argitaratu ziezaioketelako. I am Joaquín irakurri nuenean harrituta geditu nintzen chicano baten liburu elebiduna plazaratuta ikustean. Tex-Mexez idatzitako poesia estreinakoz ikusi nuenean bozkario hutsezko sentipenak zeharkatu zidan barrena. Sentitu nuen zinez existitzen ginela nazio gisa. 1971n institutuan ikasle chicanoei ingelesa irakasten hasi nintzenean, saiatu nintzen derrigorrezko irakurgaiak osatzen chicanoek idatzitako beste batzuekin, finean errieta eta debekua besterik ez jasotzeko zuzendariarengandik. Esan zuen literatura “amerikarra” eta ingelesa irakasteko omen nengoela hantxe. Kaleratua izateko arriskuz, ikasleei sekretua gordetzea zin eginarazi eta ipuin, poema eta antzezlanak helarazi nizkien. Graduondoko eskolan, doktore-tesia lortzeko lanean niharduen bitartean, tutoreekin “eztabaidatu” behar izan nuen, bata bestearen atzetik, ikasturtez ikasturte, literatura chicanoa ikergai bilakatzea baimendu zidaten arte.\nChicano edo mexikarrek idatzitako liburuak irakurri baino lehenago ere autozinemetan ikusten nituen film mexikarrak izan ziren –ostegun gauetan eskaintza bereiza dolar bat auto bakoitza– parte izatearen sentipena eman zidatenak. “Vámonos a las vistas”, oihukatzen zuen nire amak eta guztiok, amona, nebak, ahizpa eta lehengusuak, autoan pilatzen ginen. Otsoen gisan irensten genituen gazta eta bolognazko ogi zuriko sandwichak Pedro Infante ikusten genuen bitartean melodrama malko-astintzaileetan, kasu, Nosotros los pobres, lehenengo filme mexikar “benetakoa” (ez zena film europarren imitazioa). Gogoan dut Cuando los hijos se van ikustea eta susmoa izatea film mexikar guztiek erakusten zutela amek beren umeekiko zuten maitasuna eta esker txarreko alaba eta semeak nola sufritzen duten amarekiko fidelak ez direnean. Gogoan ditut abeskari motako “western”-ak Jorge Negrete eta Miguel Aceves Mejíarekin. Film mexikarrak ikustean etxeratze sentipena sentitzen nuen eta baita alienazioarena ere. Bizitzan zerbait lortu nahi zutenak ez ziren film mexikarretara joaten, edo bailes-etara edo ez zuten irratietan bolero, rancherita eta corrido musikarik ipintzen.\nHazten ari nintzen garai osoan, norteño musika zegoen, zenbaitetan Mexiko iparraldeko mugako musika izendatzen dena, edo Tex-Mex musika edo chicano musika edo cantina (taberna) musika. Conjuntos-ak aditzen hazi nintzen, hiruzpalau instrumentoko taldeak musikari folkek osaturikoak gitarrarekin, bajo sexto-arekin, bateriarekin eta botoi soinuarekin, zeina hartu baitzuten Texas erdialdera eta Mexikora nekazaritzara eta garagardo fabrikak zabaltzera etorritako alemanengandik. Rio Grande haranean Steve Jordan eta Little Joe Hernández ezagunak ziren, eta Flaco Jiménez soinuaren erregea zen. Tex-Mex musikaren erritmoa polkarenaren berbera da, alemanengandik hartua hori ere, aldi berean alemanek txekiar eta bohemiarrengandik ikasi zuten.\nGogoan ditut iluntze bero sargoriak zeintzuetan corridos-ak, alegia, muga texar-mexikarreko eremuko maitasun eta heriotz abestiak, tokiko cantinas-etako anplifikagailu merkeetatik erreberberatzen baitzuten eta nire logelako leihotik hegan sartzen baitziren.\nCorridos-ak luze-zabal erabiltzen hasi ziren Texas hegoaldeko eta Mexikoko mugan chicano eta angloen arteko gatazka goiztiarrean. Corridos-ek gehienetan heroi mexikarren inguruan dihardute, zeintzuek ekintza ausartak burutzen baitituzte zapaltzaile angloaren aurka. Pancho Villaren “La cucaracha” abestia da horietatik sonatuena. John F. Kennedy eta horren heriotzaren inguruko corridos-ak oso famatuak dira oraindik ere ibarrean. Chicano zaharragoek Lydia Mendoza oroitzen dute, corrido abeslari handietako bat, Gloria de Tejas deitzen zutena. Depresio Handiaren garaian kantatu zuen “El tango negro” kantuak herriaren abeslari bilakatu zuen. Corridos nonahikoek mugaren historiaren ehun urte kontatzen dituzte, gertaeren berri emanez hala nola entretenituz. Folk musikari eta folk abesti horiek dira gure mito-sortzaile kultural nagusiak eta gure bizitza latzak pairagarri egin zituzten.\nGure musikarekiko sentimendu lausoekin hazi nintzen. Countryak eta rock&rollak estatus gehiago zuten. 50eko eta 60ko hamarkadetan apur bat ikasitako chicano agringados-entzat bazegoen lotsa sentimendu bat gure musika aditzen harrapatua zintuztenean. Haatik, ezin nuen saihestu nire oinek musikaren erritmoa markatzea, ezin nion letrak ahopekatzeari utzi, ezin nuen ezkutatu sentitzen nuen bozkarioa musika hura entzutean.\nBadira identifikazioa barneratzeko modu sotilagoak, bereziki irudi edo emozio modura. Niretzat janaria eta usain jakin batzuk lotuta daude nire identitatearekin, nire aberriarekin. Egur-kea zeru urdi erraldoirantz kiribilkatuta igotzen, egur-kea amonaren arropak lurrintzen, amonaren azala. Behi simaurraren kiratsa eta adabaki horiak lurrean, 22ko erriflearen krak soinua eta bolboraren bafada. Etxean egindako gazta zuria zartaginean pindarka, tolestutako tortilla baten barnean urtzen. Nire ahizpa Hildaren menudo chile colorado mina, panza zati sakon gorriaren barruan prestatua, eta guztiaren gainean zahia igerika. Nire neba Carito fajitas barbakoatzen atzeko patioan. Gaur ere, handik 3000 miliara egonda ere, ama ikusi dezaket haragi xehatua, txerrikiak eta behikia chile-arekin ontzen. Ahoa urtzen zait pentsatzen dudanean etxean banengo jango nituzkeen tamales ketsu beroetan.\nSi le preguntas a mi mamá, “¿Qué eres?”\n“Identitatea da norbanako gisa garenaren\noinarrizko muina, geure baitako gogoaren\nNosotros los chicanook mugako lurraldeak zamalkatzen ditugu. Alde batera etengabe beha ditugu espainiar edo mexikarrak, beste aldera atergabe aditzen dugu angloen aldarria gure hizkuntza ahaztu dezagun. Gure artean ez dugu esaten nosotros los americanos, o nosotros los españoles, o nosotros los hispanos. Esaten dugu nosotros los mexicanos (mexicanos-ekin ez dugu adierazi nahi Mexikoko herritarrak, ez gara nazio-identitateaz ari, baizik eta arraza-identitateaz). Mexicanos del otro lado eta mexicanos de este lado desberdintzen ditugu. Gure bihotzen sakonean sinesten dugu mexikarra izateak ez duela zerikusirik bizi zaren herrialdearekin. Mexikarra izatea arimaren egoera bat da; ez gogoarena, ez herritartasunarena. Ez arrano, ez suge, ezpada biak. Eta ozeanoaren antzera, bi animalietako batek ere ez ditu mugak aintzat hartzen.\n(Esadazu norekin zabiltzan eta esango dizut nor zaren)\nSi le preguntas a mi mamá, “¿Qué eres?” te dirá “soy mexicana”. Nire nebek eta ahizpak berbera diote. Nik batzuetan erantzungo dut “soy mexicana” eta beste zenbaitetan esango dut “soy chicana” edo “soy tejana”. Baina lehenago identifikatu nintzen “Raza” gisa “mexicana” edo “chicana” gisa baino.\nKulturalki, geure buruak espainiar izendatzen ditugu hizkuntza-taldeari gagozkionean, eta erantzukizuna itzurtzen dugunean. Orduantxe ahazten ditugu gure gene indiar nagusiak. Ehuneko 70 eta 80 bitartean indiarrak gara. Geure buruak hispaniar, espainiar-amerikar, latinamerikar edo latino izendatzen ditugu mendebaldeko hemisferioko beste espainiar hiztun talde batzuekin erlazionatzean eta erantzukizuna itzurtzen dugunean. Geure buruak mexikar-amerikar izendatzen ditugu adierazteko ez garela ez mexikarrak ez amerikarrak, baina gertuago gaudela “amerikar” izenetik “mexikar” izenondotik baino (eta erantzukizuna itzurtzen dugunean).\nChicanoek eta koloreko beste hainbat pertsonak maila ekonomikoan sufritzen dute kulturara ez egokitzearren. Borondatezko (haatik behartutako) alienazio horrek gatazka psikologikoa eratzen du, nolabaiteko identitate bitarra; ez gara identifikatzen kultura-balore anglo-amerikarrekin eta ez gara erabat identifikatzen kultura-balore mexikarrekin. Bi kulturen sinergia gara mexikartasun eta anglotasun maila anitzekin. Hainbesteraino barneratu dut mugako gatazka ezen batzuetan sentitzen dut batak bestea ezabatzen duela eta hutsa garela, ezer, inor. A veces no soy nada ni nadie. Pero hasta cuando no lo soy, lo soy.\nErantzunkizuna itzurtzen ez dugunean, ezer baino gehiago garela dakigunean, geure buruak mexikar izendatzen ditugu, arraza eta jatorriari erreferentzia eginez, mestizo gure jatorri indiar zein espainiarra baiestean (baina ez dugu ia inoiz geureganatzen geure jatorri beltza); chicano, aldiz, AEBtan jaio eta hezitako multzo politikoki kontziente bati erreferentzia egiten diogunean; Raza, chicanoei erreferentzia egitean; tejanos, Texaseko chicanoak garenean.\nChicanook ez genekien nazioa ginenik 1965 arte, Cesar Chavez eta nekazariak batu zirenean eta I am Joaquín argitaratu zenean eta la Raza United alderdia sortu zenean Texasen. Aitorpen horrekin nazio berezi bilakatu ginen. Zerbait erabakigarria gertatu zitzaion arima chicanoari, gure errealitateaz jabetu ginen eta izena eta hizkuntza (espainiar chicanoa) geureganatu genituen, errealitate horixe islatzen zutenak. Behin izena edukita, piezetako batzuk bat egiten hasi ziren: nor ginen, zer ginen, nola garatu ginen. Noizbait bilakatu gintezkeena begiztatzen hasi ginen.\nHaatik, identitateen borrokak bizirik dirau, mugen borroka gure errealitatea da oraindik. Noizbait barne-gatazka amaituko da eta benetako integrazioa jazoko da. Bien bitartean tenemos que hacerla lucha. ¿Quién está protegiendo los ranchos de mi gente? ¿Quién está tratando de cerrar la fisura entre la india y el blanco en nuestra sangre? El Chicano, sí, el Chicano que anda como un ladrón en su propia casa.\nLos chicanos, zein egonarritsuak dirudigun, zein ezin egonarritsuagoak. Indiarren isiltasuna daukagu hor. Badakigu nola biziraun. Beste arraza batzuek beraien mihia laga badute ere, guk geurea gorde dugu. Badakigu zer den kultura norteamericano menderatzailearen mailukadaren azpian bizitzea. Baina mailukadak zenbatu baino areago, egunak, asteak, urteak, mendeak, aroak zenbatzen ditugu, lege eta merkatu eta ohitura zuriak ustelduko diren arte sortu dituzten basamortuetan, histuta datzaten arte. Humildes haatik harro, quietos haatik basati, nosotros los mexicanos chicanoak errauts birrinduetatik igaroko gara geure gauzak egiteari utzi gabe. Burugogor, saiatu, barneraezin harria bezala, haatik haustezin egiten gaituen malgutasunarekin, guk, mestizas eta mestizos, iraungo dugu.\n Ray Gwin Smith, Moorland Is Cold Country, liburu argitaratugabea.\n Irena Klepfisz, “Di raize aheym/The Journey Home”, The Tribe Of Dina: A Jewish Women’s Anthology (Sinister Wisdom Books, 1986), editoreak Melanie Kaye/Kantrowitz eta Irena Klepfisz.\n R. C. Ortega, Dialectología del Barrio, itzultzailea Hortencia S. Alwan (R. C. Ortega Publisher &Bookseller, 1977), 132.\n Eduardo Hernandéz-Chávez, Andrew D. Cohen eta Anthony F. Beltramo, El lenguaje de los Chicanos: Regional and Social Characteristics of Language Used by Mexican Americans (Center for Applied Linguistics, 1975), 39.\n Irena Klepfisz, “Secular Jewish Identity, Yidishkayt in America”, The tribe of Dina, editorea Kaye/Kantrowitz, 43.\n Melanie Kaye/Kantrowitz, “Sign”, We Speak in Code: Poems and Other Writings (Motheroot Publications, Inc., 1980), 85.\n Rodolfo Gonzales, I am Joaquín/Yo soy Joaquín (Bantam Books, 1972). Lehendabizikoz 1967an argitaratu zuten.\n Gershen Kaufman, Shame: The Power of Caring (Schenkman Books, Inc., 1980), 68. Liburu hau oinarrizkoa izan zen nik lotsa zer zen ulertzeko.\n John R. Chávez, The Lost Land: The Chicano Images of the Southwest (University of New Mexico Press, 1984), 88-90.\n “Hispaniar” Hispanis terminotik eratortzen da (España, Iberiar Penintsulari ematen zitzaion izena Erromako Inperioaren parte zenean) eta, halaber, AEBko gobernuak sortutako terminoa da, paperaren gainean gu hobeto maneiatzeko.\n Guadalupe Hidalgo itunak sortu zuen identitate mexikar-amerikarra 1848an.\n Angloek, Chicanoa desjabetzegatik sentitzen zuten errua baretzeko, gure alderdi espainiarra azpimarratu zuten eta Hegomendebalde espainiarraren mitoa iraunarazi zuten. Asmazio hori onartu dugu, alegia hispaniarrak garela, espainiarrak, geure buruak moldatzeko kultura menderatzailera eta horrek sustatzen duen indiarrekiko higuinera.\nTags: autoreak plazara, gloria anzaldúa\nOne Comment → “Autoreak plazara: Gloria Anzaldúa”\nZoragarri bezain gozagarri, Danele. Testu indartsua eta pentsarazlea, zinez.\nIngelesezko testuetan espainierazko hitzak eta esaldiak txertatzeko joerari dagokionez, pentsatzen dut publiko zabala izanen duela, hots, izanen direla autorearen identitate linguistikoarekin bat egiten duten irakurle aski. Edo, behintzat, testuak ulertzeko gai direnak, bi hizkuntzak pasiboki bada ere badituztelako. Izan ere, gurera ekartzen saiatu naiz (nola ez!) eta ez dakit halakorik posible litzatekeen. Sautrelako saio batekin akordatu naiz: Uxue Apaolaza elkarrizketatu zuen Hasierrek, Mea Culpa liburuaren harira, eta gaztelaniazko hitz asko zeudela eta, Hasierrek galdetu zion zer egin behar zuten bere lehengusu euskara-frantses hiztunek (berak “iparraldeko” esan zuela uste dut) gaztelaniazko hitz eta pasarte labur haiekin. Apaolazak erantzun zuen hala bizi zuela berak, hori baitzen bere testuingurua. Ordutik entzun izan diot beste idazleren bati ere. Egia da nahitaez etortzen zaizkigula eguneroko espainierazko hitzak edo kalko asmatuak, eta ni, kasu honetan, bat nator Apaolazarekin. Euskara-frantses hiztunen kaltetan bada ere, eta neurrian, noski. Izugarri murriztuko litzatekeelako bestela aukera, batez ere dialogoetan. Eta ez da preseski hori gogoan dudana Mea Culpa liburutik, bereziki eragin ez zidan seinale. Alta, esan behar dut, baita ere, ez nukeela nahi orain euskal idazleen erdiek Anzaldúaren bidetik jotzea hizkuntzari dagokionez, ez bada hizkuntzaz hausnarketa edo aldarrikapena eginen duen testu baterako, hemen duguna bezala edo Txerra Rodriguezek euskaratutako Séchu Sende galiziarraren Made in Galiza liburua bezala. Ez dakit, boteprontoan etorritakoak dira…


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Pilar Unzaluk adierazi du ‘kezkatuta dagoela’ APEa aldatzeko proposamenaren ikuspegiarekin\nPilar Unzaluk adierazi du ‘kezkatuta dagoela’ …\nPilar Unzaluk adierazi du ‘kezkatuta dagoela’ APEa aldatzeko proposamenaren ikuspegiarekin\nEusko Jaurlaritzak ahaleginak egingo ditu arrantzari buruzko politika erkidearen aldaketan atzemandako gabeziak konpontzeko\nPilar Unzalu Ingurumen, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantzako sailburuak gaur adierazi du "kezkatuta dagoela" Arrantzari buruzko Politika Erkidearen aldaketaren ikuspegiarengatik; izan ere, Unzaluren ustez, "ezin da soilik ingurumen-irizpideetan oinarritu, baizik eta hainbat gizartetan, esaterako, Euskadiko gizartean jarduera horrek duen eragin sozioekonomikoarekin lotutako funtsezko beste elementu batzuk ere kontuan hartu behar dira".\n2013-2020 aldiko Arrantzari buruzko Politika Erkidea (APE) aldatzeko proposamenari buruz Europako Batzordeak egindako jakinarazpenaren inguruan egin ditu gogoeta horiek Pilar Unzaluk.\n"Eusko Jaularitzaren ustez ere arrantza-tokien iraunkortasun-irizpidea funtsezko elementua da Europar Batasunean arrantza egin ahal izateko etorkizunean. Baina iraunkortasun-irizpide hori ezin da soilik bere ingurumen-ikuspegitik interpretatu, ez baitugu inola ere ahaztu behar Jaurlaritzaren ustez APEan bildu behar dena, hots, arrantza-jarduera sortzen duen eragin sozioekonomikoa" adierazi du.\nIldo horretatik, gogorarazi du Eusko Jaurlaritzak bere garaian igorri zituela jakinarazpen honetan bildu beharrekotzat hartzen ziren ekarpenak -sektorearekin adostuta-. Ekarpen horien artean honako hauek zeuden:\n1.\tArtisau-arrantza ontzien luzeran edo tamainan oinarrituta ez dagoen kontzeptu gisa definitzea, baizik eta arteen izaera selektiboan, eta, beraz, arrantza egiteko moduak artisau-praktikatzat hartzean oinarrituta dagoen kontzeptu gisa definitzea.\n2.\tGehieneko etekin iraunkorrek arrantza-toki bakoitzari buruz egiten diren txosten zientifikoetan oinarritu behar dute nahitaez.\n3.\tArrantzari buruzko eskubide indibidualen erregulazioa ezarri behar da, eskubide horiek talde ekonomiko handietan biltzea eragozten duen erregulazioa, alegia. Horren ondorioz, eskubide horiek (ITQ) ontziteria guztiei orokorrean aplika dakizkien ez onartzea.\nEBk proposatu duen aldaketak hainbat gabezia ditu, eta Eusko Jaurlaritzaren ustez gabezia horiek konpondu egin behar dira izapidetze-fasean, arrantzaren ikuspegi sozioekonomikoa ere kontuan hartu behar baita, eta, era berean, arrantza-toki bakoitzaren kudeaketa iraunkorra arautuko duten eta kudeaketa horren benetako oinarri gisa erabiliko diren azterlan zientifikoak txertatu behar baitira.\nHalaber, etorkizuneko APEak kontuan izan beharko du artisau-arrantza ez dela itsasontzien luzeraren arabera soilik interpretatu behar (12 metrotik beherakoak), baizik eta erabiltzen dituzten arteen izaera selektiboa bereziki kontuan hartuta.\nEusko Jaurlaritzaren ustez positiboa da kontsumitzailearentzako trazabilitate-bermea gure merkatuetara iristen diren arrain guztietan aplikatzea, baina hirugarren herrialdeetatik iristen diren arrainetan ere aplikatu beharko litzateke.\nOrobat, positiboa da epe luzerako kudeaketa-planak -aldaketak proposatzen duen jakintza zientifikoan oinarrituta daudenak- ezartzea, baita erabakiak eskualde-mailan hein handiagoan hartzea ere, autonomia-erkidegoek eta sektoreak berak esku hartuz.


¿LA FE EN DIOS Y LA CIENCIA SE CONTRADICEN? ¿KONTRAESATEN AL DIOTE JAINKOARENGANAKO FEDEAK ETA ZIENTZIAK? | Religión en Navarra – Erlijioa Nafarroan\n← CATEQUESIS DE PRIMERA COMUNIÓN EN VERSIÓN MULTIMEDIA\nLA EDUCACIÓN RELIGIOSA EN LOS COLEGIOS RELIGIOSOS. ENTREVISTA A EDUARDO LUDWIG SANZ-ORRIO, DIRECTOR DEL COLEGIO NUESTRA SEÑORA DEL PILAR DE ZUERA (ZARAGOZA) →\nPublicado el noviembre 12, 2012\tpor religionennavarra\nFedea eta zientziaren artean ez dago kontraesanik. Aitzitik, bi errealitate hauek bata bestearekiko osagarriak dira. Aurrerapen zientifikoak, adiera hertsian interpretatuz, balio espiritualen ulermen eta barneratze hobeari laguntzen dio, balio espiritualek zientzia ikerketak sustatzen dituztenak sentsibilizatzeko berezko indarra duten bezala. Benedikto XVI.ak esaten duen bezala “gizakia, bere barrutik zein kanpo aldetik, traszendentziarekiko irekia ezagutu ezean, ezin da erabat ulertu”.\nOso gogoan daukat oraindik Juan Pablo II.a Aita Santuarekin mahia partekatu nuen eguna. Vatikanoko Jauregi Apostolikoan izan zen, bere etxean. Zortzi apezpikuk Aita Santuarekin mantentzen genuen solasaldiaren erdian, memento horretan gehien kezkatzen zuenari buruz galdetu nion. Bere azeri begiekin begiratu ninduen eta, bere ohiturari jarraituz, txantxetan aritu eta gero -45 urteko apezpiku egin berria nintzen ni- zera esan zidan: “Gehien kezkatzen nauena gizartean dagoen erlatibismoa da. Min handia egiten ari da eta ebanjelizatze berri bat behar da”. Gero isilmandatu bat egin zigun: “Fedea eta Arrazoia” izenburupeko entziklika bat idazten ari zela hain zuzen ere. Eta hala izan zen, urte bat geroago, 1998ko irailaren 14an, entziklika hau argitaratu zen.\nBi errealitate hauek kontrajarri nahi zituen garaia behin betiko pasatu da. Oraindik erreakzio kontrajarriak ikusten dira eta baita zientziaren aurkikuntzak erakarrita Jainkoaren existentziaren galdera ixteko adin nahikoa duela uste duenik ere. Ez dut ahazten San Ferminen prozesioan nire atzetik korrika zetorren gazte batek esandakoa: “Jainkoaren partikula aurkitu da jada -egun horietan hauxe komentatzen zen komunikabide guztietan-, hortaz, ez zarete beharrezkoak, joan zaitezte zuen etxeetara, ez zaituztegu behar, engainatu gaituzue”. Zentzurik gabeko erantzun bat, baina ezjakintasunak eta informazio nahasiak sortu dezaketen pentsakera absurdua erakusten duena.\nBenetan, Vatikanoko II. Kontzilioak esaten duen bezala: “diren guztiak eta gizarteak berezko lege eta balioak dituzte, zeinak gizakiak deskubritu, aplikatu eta gutxinaka ordenatu behar baititu” (Gaudium et Spes, 36), baina zientzia eta artearen berezko metodologiak ezagutu behar dira ere. Hala eta guztiz ere, oroitu beharra dago “egiaren bilaketa zuzena azterketa metodiko baten bidez, egiazko modu zientifikoan eta arau moralak errespetatuz egiten dena da. Egiaren ezagutzaren jomuga justuak inoiz ere ezin du egiaren esentziari dagokionari uko egin: ongia eta gaizkiaren ezagutza” (Juan Pablo II, Poloniako unibertsitateetako errektore talde bati emandako hitzaldia, 2001ko abuztuak 30).\nZientziak fedea barrundatu dezake baina inoiz ez da honengana ailegatuko fedea zientzia baino haratago doalako. Bata egiaztagarritasunean oinarritzen da eta bestea Jesukristoren Agerkundean. Zientzari etikak laguntzen dio, fedeari berriz Eskritura Santuak. Horregatik, ulergaitza da zientzialari batzuek baieztatzen dutena: alderdi politiko guztien akordio bat egon beharko litzatekeela zientzia gauza guztien gainean egon dadin eta Erlijioak ez lukeela ikerketa zientifikoan nahasi behar. Josef Menguele ados egon zen. Berak, Auschwitzen, zientzia arrazoitzat aipatu zuen gizakiekin esperimentuak egiteko. Jakina, nazientzat judutarrak ez ziren gizakiak! Zenbait zientzalari modernorentzat giza enbrioiak gizakiak ez diren bezala.\nZientzialaria edo pentsalaria ez da egiaren sortzailea, bere eskura dagoena besteei aurkezten dien ikertzaile apala baizik, eta beti absolutua barnean hartzen ez duen zerbait deskubritu duenaren zintzotasunarekin. Bere aurkikuntza absolutua egiten duen ikertzaileak finitua infinituarekin inoiz nahastu ezin daitekeela ahazten du. Jesukristok bere burua jakintsu eta aditutzat daukatenak salatzen ditu eta, bestalde, apalak eta xaloak goraipatzen. Egia leialtasunez bilatzen dutenen eskura dago soilik eta bere pertzepzioak baino haratago begiratzen duenari agertzen zaio. Zientzia eta fedea elkarri laguntzeko eta gizakiaren serbitzura jartzeko daude; bestela faltsutuko lirateke eta batak eta besteak daukaten misioari traizio egingo litzaioke.\nSin diálogo ciencia-fe se hace daño a la humanidad, la paz mundial y a nuestro destino final\nApezpikuek ongi etorria egin diote “Jainkoaren partikula”ri\nEsta entrada fue publicada en Euskara / Vascuence, Opinión / Iritzia, Recursos / Baliabideak y etiquetada Fe-razón-ciencia / Fedea-arrazoia-zientzia. Guarda el enlace permanente.\nUna respuesta a ¿LA FE EN DIOS Y LA CIENCIA SE CONTRADICEN? ¿KONTRAESATEN AL DIOTE JAINKOARENGANAKO FEDEAK ETA ZIENTZIAK?


Arantxa Lannes - Han eta hemen - Udako serieak - Berria.eus\nOsteguna, 2021ko 23\nArantxa Lannes. Kantua, dantza eta margolaritza gorpuzten ditu Lannesek, betiere entzumena lanabes. Sentituak erakusten dio xendra; traba guziengatik egin du. Orain badu hauta, hala baitu hautatu.\nArantxa Lannes PATXI BELTZAIZ\n«Intentzioak ditu beti zentzua eta eraginkortasuna ematen»\nArantxa Lannesek (Uztaritze, Lapurdi, 1987) bere burua entzuteko sintonia atzeman du, eta, harekin lerrokatua izateko, margolaritzak, kantuak eta dantzak ematen dizkiote bidea eta ogibidea. Orain arte bereiziak bazituen ere, hiruren arteko harmonia atzeman berri du, Alabadena elkartea sortu baitu, hiru arloetan libreki sortzen jarduteko, sentitu bezala.\nArantxa Lannes. Patxi Beltzaiz\nZein izan da zure bizian murgiltzen lehena: dantza, kantua edo ilustrazioa?\nBaxoan hautan hartu nituen arte plastikoak, eta Bordelen lizentzia lortu nuen. Ondotik, arte ederren eskolan sartzeko azterketa prestatzen hasi nintzen Baionan. Hartua izan nintzen, baina dantza ikustaldi batean ere onartu ninduten Tolosan [Okzitanian].\nBi bortetatik bakarra ireki behar...\nKolpe batez izan zen: «nahi dut dantzatu». Bestalde, arte plastikoak ikasi bai, baina asko irakaskuntzara dedikatzen dira. Alta, nik ez nuen hori sentitzen, sorkuntza nahi bainuen. Forma fisiko ona behar duzu hiru urteko ikasketa intentsiboetarako. 21 urte nituen orduan... Gaztea izanki, hobe. Adinak zuen hautua egin. Baina, nonbait, ebidentzia bat zen.\n«Hitzek erran ezin dutena sorkuntzen bidez erraten dut. Behar bat da. Erraten dit nola naizen bizian, inguruarekin»\nGaztea baino gazteagoa izan behar dea dantzarako?\nZenbait koreografok erran zidaten berantegi zela dantzari profesionala izateko, ikasteko denbora behar baita, eta 30 urterekin jada dantzariaren karreraren bukaera kontsideratzen baita. Arrazoi izan dut kasko gogorra izatea. Ez zekiten gorputza prest nuela. Behar dena da mugimenduaren inteligentzia bat eta determinazioa, arte guzietan bezala. Uste dut pertsonen araberakoa dela berant hastea edo ez. Gainera, emazteentzat den arlo horretan ere emazteentzat zaila da, anitz baikara eta toki guti. Aise eman dezakezu amore.\nNola borrokatu zenuen?\nGarai hartan ez nintzen ohartzen [21 urterekin], baina oraindik arras moldagarria da gorputza, eta fisikotasuna maite nuen, gorputza prest nuen. Kontziente nintzen gaitasunak nituela, eta banekien horretara dedikatuz gero zerbait aterako nuela. Arantxa Iturralde lagunak ere akuilatu ninduen: baietz, posible zela, baina determinazioa behar zela. Zahartu ahala, beldur gehiago dugu; alta, esperientzia ere handiagoa dugu! Beldur gara gure gaitasunez eta arriskuak hartzeaz, biluztea galdegiten baitu.\nKolpez dantzatu nahi zenuela, baina aritua zinen, ez dea hala?\nGimnastikan eta Uztaritzeko Izartxo dantza taldean ibilia naiz ttipitatik, eta parada ukan dut dastatzeko afrikar dantzak, baita garaikidea ere; horrek dit piztu zinez dantzatzeko enbeia. Hartzaro festibala kari, Burrunka taldearekin bi muntatu genituen, Ufaka zanpaka eta Hartza iguzki. Baina ez nuen sekula irudikatu hortaz bizi zitekeenik.\nNoiz ikusi zenuen arlo bat baino gehiago jorra zenezakeela?\nArte plastikoetarako prestaketan performerrak aurkitu nituen, eta ezin asea den gose bat piztu zidaten. AEBetako koreografoak ikertu genituen, eta diziplinartekotasun kontzeptua landu.\nDantza ikasketen ondotik?\nEuskal Herritik kanpo mugitzeko gogoa banuen ere, Elirale konpainian hartu ninduten. Presaz nintzen lanbide batean aritzeko. Orduan zitzaidan hirugarren atea zabaldu: kantuarena.\nEzezagunena dea zugan?\nFamiliatik dut zaletasuna, Anje Duhalde otto baitut. Xabier Amilibia lehengusuarekin bigarren saria irabazi genuen haur kantu txapelketan. Orduan nintzen lehen aldiz atera jende aitzinera kantatzera. Baina bazter utzi dut kasik hamar urtez. Harik eta H ikusgarria prestatzen hasi ginen arte, Kriztof Hiriart ari izan zen Pantxika Teilleriarekin elkarlanean; soinuetatik partitzea zen ideia, eta ahotsa lantzea. Erran zidan: «Zoaz kontserbatoriorat, entzunaldia pasatu eta ahotsa landu».\nBerriz ere eskolarat, beraz?\nLau urtez kantu lirikoa ikasi dut. Elirale konpainian lanean ari nintzen bitartean, aldi berean, koreografo gisa ere aritu naiz sorkuntza batzuetan: Buruz behera Uztaritzen, Eate Baigorriko Arrola taldearekin, Ixtante Garaztarrekin eta Uztaritzeko kabalkada. Sei urtez topera ibili naiz!\n«Maite duzunetik bizitzeak ekartzen du erruduntasuna: baloratua baita lanean sufritzea; plazerik ez hartzea»\nKantuz nahi bizi?\nKantua dut gutien garatu, gauza gehiegi nituelako. Baina Doctor Mephisto taldean korista gisa aritu naiz. Utzi dugu, baina talde berria sortzen ari gara, zeina profesionala izanen baita. Country-rock kantuak arrahartuko ditugu. Pianoari lotu natzaio duela urtebete. Bahez emazte talde zuberotarrean ere parte hartzen dut.\nDantzari gisa, arizale izanez hasi, eta ariarazle ere bilakatu zara, ez?\nDantza irakasteko diploma lortu nuen, 2019an; geroztik, Iparralai elkartean irakasten hasi naiz, Garazin. Baina Covid-19arengatik frustragarria izan da biziki, zeren eta ene egiteko manera bilatzen hasia nintzenean dena eten baita. Urte hondarrean Elirale konpainia utziko dut, ene baitatik hasiko bainaiz.\nZure kontu jarriko zara, baina zein diziplina jorratuko duzu?\nAlabadena elkartea sortu dut; alabaina da, baina ene euskalkian. Maite dut anbiguotasun hori: jakin gabe zertan ariko naizen, dantzan, margolaritzan edota kantuan.\nAinize Madariaga. Patxi Beltzaiz\nNola bizitzen duzu diziplina bakoitzean sorkuntzarainoko barne prozesua?\nHiruren arteko puntu komuna gorputza dut. Gauza fisikoa da gertatzen: margotuz jestua da, kantuan ene gorputz guzia engaiatzen da, sentitzen eta bizitzen baitut gorputzean. Dantzan zer erranik ez. Dantza eta izateko manera bata bertzearen miraila dira. Borondatea ez da aski. Bizitu, digeritu eta gorpuztua duzularik, orduan bai.\nKantuan ere gauza bera da: zenbat eta borondate gehiago eman, orduan eta okerrago ateratzen da, borondatea ez baituzu kausitzen indarrarekin. Intentzioak ditu beti zentzua eta eraginkortasuna ematen. Oso zaila da hori onartzea, kanporatu behar baituzu zerbait justua ateratzeko. Funtsezkora jo behar duzu, eta ariketa zaila da; xumetasuna erakusten dizu.\nTinduan ere berdin da: alimaleko ideia ukan dezaket, baina ikaragarriko kaka aterako zaizu. Onartuz kaka bat dela, hasten zaizu zerbait interesgarria ikusten, hori dut garatzen. Orduan, naizen horrekin lerrokatua ikusten dudalarik, obra bukatua da.\nZer desberdintasun ikusten dituzu diziplina horien artean?\nDantza efimeroa da, uneko bizipena da, esperientzia bat. Dantza bera izanik ere, aldiro esperientzia desberdina da. Margolaritzan, aldiz, obra bukatua delarik egoten da, eta batzuetan ez gara gehiago akort berarekin. Joan-jinak dira. Kantuaren kasuan, grabatua delarik ere gauza bera gertatzen da. Objektu bat gelditzen da. Horri esker, halere, emaitza erakusten duzu jendaurrean, eta kanpoko begiradak erakusten dizu zuk ikusi ez duzuna; eta ohartzen zara ez duzula deus menperatzen! Eta gisa horretan aitzinatzen zara. Terapia bat da.\nHorregatik ez dut ulertzen arte terapia, edozein gauza kontzienteki praktikatuz terapia forma bat baita. Aldiz, kontsumituz egiten baduzu, ez; ez zaizu deus gertatuko, salbu eta zainak libratuko dituzula, edo justu uneko plazera hartuko.\nZer ematen dizu bakoitzak?\nEnetzat, hitzek erran ezin dutena horien bidez erraten dut. Behar bat da. Horrek guziak erraten dit nola naizen bizian, inguruarekin. Anitz ikasten dut ene buruaz, eta laguntzen dit izaten. Baina desafio bat da aldiro. Zailtasunak ere badira. Bada alimaleko barne kalapita. Gertatzen zait negar egitea deus ez dudalarik lortzen.\n«Gaizki ikusia da norberak bere burua entzutea; alta, badu zentzu anitz, zaila bada ere. Balio dit hiru diziplinetarako»\nUsu, ene mugengatik neroni preso sartzen naiz, ez besteengatik. Baina hortik bizitzeak ekartzen du etengabeko erruduntasuna, baloratua baita lanean sufritzea, plazerik ez hartzea, pasioz bizitzea. Ez naiz gehiago pasioan. Esperientzia hau haratago doa: desira bat da. Alta, ez du irauten; bikote harremanean bezala da, gorabeherak baitaude. Ohartu behar da lanbide bat dela gurea, besteak ez bezalakoa; ados, baina ez du erran nahi beti erraz eta arina denik. Erruduntasun horrek pusatu nau gehiago egitera.\nAre, diziplina aniztasun hori gaizki ikusia da, bekaizkeria sortzen baitu, eta badelako ustea lana azaletik egina dela. Iruditzen zait iruzurra naizela; baina ez dut halako pretentsiorik, bakarrik arlo horretan dabilenaren ber heina dudala. Lotua da ere berant kontzeptuarekin. Besteen maila harrapatu behar dudala.\nDantzan taldeka ari zara. Kantuan ere bai. Margolaritzan, berdin gutiago...\nMargolaritza arras esperientzia pertsonala da, eta behar du intimitate hori. Talde lanak ere maitatu ditut, baina haien esperientzia hain da intimoa, non koadroa markatu beharra baita, batak besteari intrusiorik ez egiteko.\nDantzan, taldean ari izan naiz gehienetan, nahiz bakarka ere batzuk eman izan ditudan. Dantzari gisa, talde batean sentitzen duzu zeure burua, baina eramaile gisa, bada bakardade forma bat. Eta kantuan, lirikan adibidez, taldean lantzen duzu, baina bakarkako kurtsoak hartu ditut. Kasu guzietan entzumena duzu landu behar. Isiltasunean zure baitakoa entzuten duzu.\nLanbidean hori dut ikusten: haurrek badutela entzuteko arazoa, orokorrean gizartean. Gaizki ikusia baita norberak bere burua entzutea. Alta, entzumenak badu zentzu anitz, nahiz ariketa zaila den. Diziplina guzietarako balio dit.\nDiziplinak elkarren artean nahasi izan dituzu?\nOrain arte ez, baina une batez sentitu dut beharra elkarren artean nahas daitezen ene proposamenak sortzeko. Ene artista nortasunean baieztatzeko beharra sentitu dut. Iaz lehentze erakutsi nuen Oihanean proiektua. Hartan, margolan anitz egin nituen, eta hortik abiatu nintzen ipuina idazteko Xan Errotabehererekin. Trama bilakatu da. Joan-jinak izan dira, arlo bakoitza besteari erantzunez. Materia sortu dut obra batetik, bi kantu, konparazione. Banuen beharra baieztatzeko. Aztarnak proiektuan, zuzenean ariko naiz margotzen. Konplexua da hiru diziplinen arteko uztarketa, ez da sistematikoa izan.\nBaduzua diziplina baten beharrik bertze baten egiteko?\nHiru hizkuntza ikasi ditut, eta hirurak beharrezkoak nituen. Baina, batzuetan, beste hizkuntzaren hitz bat erabiliko duzu, egokiagoa baita. Hor ere arlo bat erabiliko dut, ahal bezain justu izateko erran nahi dudanarekin. Oihanean lanean, adibidez, hiru diziplinak orekatu ditut. Baina teknikoki konplikatua da. Horregatik ez dut uste sistematikoki interesgarria denik. Hurrengo proiektuan nahiago dute arlo bakar bat hautatu, eta une jakin batean erabiliko dut beste arloren bat; azukre pixka bat ematea bezala da.\n«Diziplina aniztasun hori gaizki ikusia da, bekaizkeria sortzen baitu, eta badelako ustea lana azaletik egina dela»\nGaiak errepikatzen direa hiruretan?\nEz dut hautatzen; heldu denarekin egiten dut, inprobisatuz, zeharkatzen dudanaren arabera. Sinpleki ari naiz. Batzuetan gaia badut, baina ez da deus ateratzen. Horregatik entzumena da landu behar. Konfiantzaz ekin behar zaio sentitzen denari.\nHiru alorretako zeinetan zara askeen sentitzen?\nArte plastikoetan oso libre sentitu naiz, bakarrik ari bainaiz; baina gero urduri naiz. Dantzatzeko arrunt lasaiago naiz, baina behar duzu gero eta gehiago aritu, eroso sentitzeko. Kantua zait deserosoena, hor baitut gutien ezagutzen ene burua. Beldur handia dut. Estres hori ona da, baina ahalak galarazten ahal dizkizu. Azkenean, erakusten dizu zeure burua ez seriosegi hartzen, batzuetan ahanzten baitzait arina dela egiten dudana. Erran nahi dut seriosa dela, baina arin gelditu behar duela. Bada kontraerran hori. Funtsean, onartu behar da arlo guzietan gauzak eskapatzen direla eta ez dela hain larria.\nBihar: Paula Estevez.


Arizmendiko batxilergoko ikasleek goraino bete zuten Amaia antzokia - Arrasate - Goiena.eus\nArizmendiko batxilergoko ikasleek goraino bete zuten Amaia antzokia\nJokin Bereziartua Lizarazu 2014-04-06 12:45\nIkasleek denetariko koreografiak dantzatu zituzten Amaia antzokiko agertokiaren gainean.\nArizmendi ikastolako batxilergoko lehen mailako ikasleek egun handia izan zuten egubakoitzean. Datorren ikasturtean egin gura duten ikasbidaiarako dirua lortzea helburu, Aldatu Kataia ikuskizuna eskaini zuten Arrasateko Amaia antzokian.\nDesfile moduan ezagutzen da kalean, baina urtez urte handitzen eta hobetzen doa ikuskizuna. Hasieratik bi aurkezlek gidatu zuten saioa, umore ukitua jarriz. Gero, gelaka antolatutako dantza-ikuskizunetan, hainbat kanturen pasarte labur batzuk dantzatu zituzten jarraian, saio dinamikoak eskainiz.\nUrtero moduan, irakasleen agerraldiak eragin zituen barre algara handienak. Arropatik lotuta irten ziren, ileorde eta guzti.\nAntzokia goraino beteta\nDirua batzea zen helburua eta horretarako sarrerak bost eurotan jarri zituzten salgai. Jasotako diru kopuru zehatza zein den oraindik kalkulatu ez badute ere, ikasleak pozik geratu ziren Amaia goraino bete zen-eta. Ikuskizunaren ostean, ikasle asko Arrasateko kaleetan ikusi genituen; ziur gauak luze joko zuela...


SEXUMATOIA: NEREA RODRIGUEZ — Gaztezulo\nSEXUMATOIA: NEREA RODRIGUEZ\nSEXUMATOIA: NEREA RODRIGUEZ “Dominatrix bat bezala janztea eta aritzea izan da inoiz egin didaten proposamenik zoroena” https://www.gaztezulo.eus/albisteak/sexumatoia-nerea-rodriguez https://www.gaztezulo.eus/albisteak/sexumatoia-nerea-rodriguez/@@download/image/SEXUMATON_232_1.jpg\n“Dominatrix bat bezala janztea eta aritzea izan da inoiz egin didaten proposamenik zoroena”\nNerea Rodriguez (Andoain, 1978) telebistan ikusi izan dugu, azkenaldian ‘Baserria’ saioko eztabaidetan. Andoaindarrak hontzak direnez, gustuko du gauez ibiltzea, beraz, azti ibili, bere begiradarekin harrapatuko zaitu eta!\nZein da zure film erromantiko gogokoena?\nEta bero-bero jarri zaituen telesaila?\nSexu gutxi ikusten dut, agian gaizki aukeratzen ari naiz... Gaizka, mesedez, atera honi buruzko zerrenda\nNoiz eman zenuen lehen musua?\nAndoaingo jaietan, 15 urterekin.\nJoango al zinateke zita batera itsu-itsuan?\nFisikoki beste pertsona ezagutu gabe bai, baina fidatzeko modukoa dela jakinda.\nZer da zita batean esan behar ez dena?\nGustuko ez dituzun gauzak gustuko dituzula esatea.\nZer da lehen begiratuan erakartzen zaituena?\nEskuei erreparatzen diet bereziki. Gero, aurpegia eta ibiltzeko edo mugitzeko era. Halere, izaera da benetan maitemintzen nauena.\nInoiz eman al dizute kalabazarik?\nUmiltasun osoz, ez.\nZein da ligatzeko erabili duzun trikimailurik onena?\nPatentatutako begi-keinuarekin hasten naiz beti, eta hortik aurrera inprobisatu. Ligea behin eta berriz nire etxera erakartzeko oilasko errea prestatzen dut. Beganoen bertsioa ere badut, arroz zuria etxean egindako tomate saltsarekin. Biekin arrakasta.\nLigatzeko, sare sozialak ala zita tradizionala?\nEmaitzak lortzeko biak uztartu behar dira, baina egia da zitara joateko pausoa eman baino lehen nahiago izaten dudala birtualki elkarrizketak izatea nolakoa den ikusteko.\nEta parrandak ala kontzertuak?\nKontzertuetan fitxatu eta parrandan gauzatu.\nZita batean zuk ematen al duzu lehen pausoa?\nEz daukat arazorik lehenengo pausoa emateko, ligatzeko, zita eskatzeko edota sexurako.\nZe menu prestatuko zenuke lehen zitan?\nPatata-tortilla eta ardo ona. Eta gero... badakizue!\nLigatzeko ‘playlist’-ik badaukazu?\nEz, baina sexurako bai.\nArgia piztuta ala itzalita?\nZein da zurekin oheratzeko hobekien funtzionatu duen esaldia?\nNahiago ditut esaldi zuzenak eta argiak, buelta askorik eman gabe.\nManiarik ba al duzu oheratzerakoan?\nOndoren dutxa bat hartzea.\nEtxeko zein txoko da onena sexurako?\nDutxa eta ohea.\nZein da zure fantasiarik zoroena?\nPertsona asko nire esanetara izatea.\nInoiz egin al duzu txortan leku publiko batean?\nEz dut gustuko, ez naiz batere exhibizionista.\nLarrutan egin duzun lekurik gogokoena?\nHotel zoragarri batzuen dutxa, bainuontzi edo oheetan.\nZein da inoiz egin dizuten proposamenik zoroena?\nDominatrix bat bezala janztea eta aritzea. Ezin ezetz esan!\nSexuan izan duzun esperientziarik gozagarriena? Eta traketsena?\nPertsona batekin benetan konektatzean denak izaten dira oso gozagarriak. Eta traketsenak besteak plazera emateko gogorik ez duenean.


Altsasuko auziko bertsio ofiziala gezurtatu dute lekuko berriek | Politika | Berria\nAltsasuko auziko bertsio ofiziala gezurtatu dute lekuko berriek\nSei testiguk azaldu dute auzipetu batzuk ez zeudela Koxkan istiluen unean, eta zeudenek ez zutela parte hartu. Defentsak dio akusazioaren froga bakarra biktimen testigantza dela\nAuzipetutako gazteen gurasoak, atzo, Espainiako Auzitegi Nazionalaren atarian. J. DANAE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nEz zeuden han edo ez zuten parte hartu. Altsasuko auzia Espainiako Auzitegi Nazionaleko Apelazio Aretora heldu zen atzo, defentsak nahiz fiskalak helegiteak aurkeztu baitzituzten auzitegi horrek ahozko epaiketan emandako ebazpenaren aurka, eta atzo egin zuten helegite horiek aztertzeko auzi saioa. Iazko apirileko epaiketan deklaratu ezin izan zuten sei lekuko igaro ziren epaimahaiaren aurretik, eta zigortutako zortzi gazteak errugabetu zituzten.\nHiru orduz luzatu zen saioa, eta lekukoek gezurtatu egin zituzten fiskalaren eta gazteak zigortu zituen epaimahaiaren kontakizunak, adierazi baitzuten horietako batzuk ez zirela Koxka tabernan egon 2016ko urriaren 15eko goizaldean, eta egon zirenek ez zutela parte hartu ezein istilutan. Espetxeratutako zazpi gazteek bideokonferentzia bidez jarraitu zuten saioa, Zaballako eta Iruñeko kartzeletatik. Iazko maiatzean, Auzitegi Nazionalak bi eta hamahiru urte bitarteko espetxe zigorrak ezarri zizkien Oihan Arnanz, Iñaki Abad, Jon Ander Cob, Julen Goikoetxea, Jokin Unamuno, Adur Ramirez de Alda, Aratz Urrizola eta Ainara Urkijori, eta Urkijo ez beste guztiak daude preso; Arnanz, Unamuno eta Ramirez de Alda, 2016ko azarotik, eta gainerakoak, iazko ekainetik.\nDeklaratu zuen lehen testigua Koxka tabernan izan zen gau hartan, eta ez zuen liskarrik ikusi. Erasoa salatu zuten emakumeetako baten laguna zen lekukoa; epaileari adierazi zionez, une batean guardia zibiletako bat ikusi zuen lurrean, eta guardia zibilaren bikotekide eta lekukoaren laguna, makurtuta, poliziari laguntzen. Testuinguru horretan, testiguak ez zuen Julen Goikoetxea ikusi inor jotzen edo bultzatzen, eta Jon Ander Cob tabernan ere ez zuen ikusi.\nHurrengo lekukoa Cobekin egon zen egun horretan, frontoian aurrena eta Lezea tabernan ondoren. Gero, lekukoa Koxkara joan zen; ez, ordea, Cob. Taberna barruko «nahasmena» gertatu zenean, Cob ez zegoen Koxkan, lekukoaren arabera. Era berean, baieztatu zuen Goikoetxea tabernan zegoela, baina hura ere ez zuen liskarrean parte hartzen ikusi, ezta Arnanz ere. Gainerako lekukoek ere bigarrenaren testigantza baieztatu zuten: Cob frontoian, Lezea, Arkangoa eta Gautxori tabernetan egon zela, baina ez Koxkan.\nTestigantza berrietan oinarrituta, auzipetuentzako absoluzioa eskatu zuten defentsako abokatuek. Jaione Karrerak nabarmendu zuen ez dagoela Ramirez de Aldaren aurkako frogarik, eta Manuel Ollek, berriz, ohar egin zuen akusazioen froga bakarrak biktimen hitzak direla. Eva Gimbernat abokatuaren hitzetan, berriz, ez dago Coben aurkako frogarik, eta atzoko lekukotzek baieztatu zuten ez zela Koxkan egon.\nLekukotasun horiei, ordea, balioa kentzen saiatu zen Jose Perals fiskala. Gazteak «terrorismo» delituengatik zigortzea nahi du, eta,horren haritik, esan zuen atzoko lekukoek ez ziotela ekarpen berririk egin prozesu judizialari. Tesi horrekin bat egin zuen Estatuaren abokatuak ere. Zehazki, fiskalak lekuko ugariri galdetu zien gazte auzipetuen aldeko manifestazioetan parte hartu al duten, eta erantsi zuen lekukoak zigortuen lagunak direla. Manuel Olle abokatuak erantzun zion, esanez auzipetuen aldeko manifestazioetara joatea eta egia esatea bateragarriak direla. Halaber, Coben kasuan, fiskalak azpimarratu zuen Arkangoa eta Koxka tabernak gertu daudela eta akusatuak batetik bestera joan zitezkeela, eta ukatu zuen auzian «konspirazio edo Poliziaren azpijoko» bat dagoela: «Ez gaude Guardia Zibilak akusatuen aurka abiatutako kausa orokor batean. Guardia Zibilaren eta bi emakumeren aurkako atentatu baten aurrean gaude».\nAuzitegiaren atarian, fiskalaren jokabidearekin kritiko agertu zen Bel Pozueta, Adur Ramirez de Aldaren ama; «kutsu politikoa duen kontakizun bat» egin nahi izatea egotzi zion. Pozuetaren iritziz, apirileko epaiketan nagusitutako bertsioa «berretsi» zen atzoko saioan, eta auzia «bukatzeko garaia» dela nabarmendu zuen: «Jada ezin dugu proportzionaltasunaz hitz egin, baina justizia ezartzen hasi nahi bada, iritsi da ordua hau guztia amaitzeko eta gure semeak kalera irteteko».\nAuzia hizpide izan zen Auzitegi Nazionaletik kanpo ere. Mikel Buil Nafarroako Ahal Dugu-ko parlamentariak ohar batean adierazi zuenez, «zentzugabeak» dira fiskalaren zigor eskariak, eta espero du auziaren fase honetan «ahozko epaiketan egon ez zen proportzionaltasuna» egotea: «Justizia ez denean proportzionala, automatikoki justizia izateari uzten dio».\nAuzi saioaren bezperan, auzipetuetako batzuen gurasoak Katalunian izan ziren. Herrialde horretako telebista publikoak Altsasu: ferides obertes (Altsasu: zauri irekiak) dokumentala eman zuen astearte gauean, eta, egun berean, Roger Torrent legebiltzarreko presidenteak harrera egin zien. Harrera horrekin «suminduta» azaldu zen atzo Ana Beltran Nafarroako PPko parlamentaria: «Torrentek zigortuen senideei eginiko harrerak erakusten du procés-aren ideologoen eta Nafarroako batasuntzearen artean dagoen elkar hartzea».


kritiken hemeroteka » Igelak benetan hiltzen dira\n« Sargori | Zirrikituak »\nIgelak benetan hiltzen dira / Iñaki Irasizabal / Elkar, 2014\nIgelak benetan hiltzen dira Amaia Panizo / hirinet.net, 2012-04-27\n“Igelak benetan hiltzen dira” misterioko eleberri bat da, laburra eta arina, zeinarekin Iñaki Irasizabal idazle bizkaitarrak, bere lumaren erritmo ezin biziagoaz baliatuz, irakurlea lehenengo orrialdean harrapatu eta azken puntura arte ez askatzea lortzen duen.\nGauza guztiak etiketatzera bultzatzen gaituzten grinak asetuz eleberriaren osagai guztiak analizatu bagenitu, erraz koka genezake honakoa, eleberri beltzeko generoaren barruan, baina ez da hau ordea nolanahiko eleberri beltz bat.\nBadugu noski misterio bat; Aroaren, bere etxetik ez oso urrutiko kala batetan natur-zientzietako lanerako laginak jasotzen ari zen hamabi urteko neskatoaren, desagertzea, eta baita “krimenaren” agertoki bat ere; biztanle guztiek, bistaz besterik ez bada, elkar ezagutzen diren kostaldeko herri txiki bat. Baina istorio honen parte ez den, edo akaso baden, kontalari baten eskutik, ezohiko ikerkuntza baten aurrean aurkitzen gara, zeinean, handik pasatzen den hura bezala, bertan ikusi, bizi edota entzun zituen gertakizunak kontatzen dizkigularik.\nEleberri honetan, bizitzan maiz gertatu ohi den bezala, gertaerek baino pisu handiagoa dute, turko-buru bat bilatuz euren kinielak jolasten dituzten batzuen eta besteen usteak, haria bukaera iragarrezinetan lehertu arte tenkatzen dituzten uste horiek alegia.\nBurua txoriz beterik, eta Mendaroko txokolatea bezalako eleberriekin arrakasta lortu ondoren, nobela beltzako irakurle zaletua dela aitortu duen Iñaki Irasizabalek misterioko tramak harituz ere maisua dela agerian usten digu, berriz ere, bere seigarren eleberria den, “Igelak benetan hiltzen dira” idazlanarekin.


Rap Oilarren Borroka egin zen zapatuan - etakitto.eus\nRap Oilarren Borroka egin zen zapatuan\nEkainaren 26an, zapatua, Rap Oilarren Borroka egin zen arratsaldeko 20:00etan Txaltxa Zelain. Nahiz eta aurrez aurreko ekitaldia izan zen, osasun-neurriak hala behartuta, sarrera mugatuak saldu ziren. Hala ere, bertaratzeko aukerarik ez zutenek @feelthebeateibar Instagrameko kontuan jarraitu ahal izan zuten kontzertua zuzenean.\nHona hemen ekitaldiaren antolatzaileari, Enrique De Souzari, egindako elkarrizketa:\nNolako ekitaldia prestatu duzue herriko jaietarako?\nPandemiaren kontuarekin denbora-tarte mugatua dugu kontzerturako; beraz, ekitaldia laburtu eta denbora erdian egingo dugu, parte-hartzaileen erdiekin. Lehen zatian, “Seven to smoke” modalitatean oinarrituko gara, alegia, erronda bateko borroka azkarrak egiten dituzten batailak egingo ditugu, bata bestearen aurka. Epaileek azkar eman behar dute erabakia, irabazleak puntu 1 lortzen du eta galtzailea ilararen amaieran geratzen da. Hurrengo parte-hartzaileak aurreko batailako garailea gainditzeko aukera izango du. Ekitaldiaren gainerakoa betiko formatuei jarraituz egingo da.\nNor da ekitaldiaren antolatzaile eta kudeatzailea?\nPedro Alfonso eta biok elkarte bat abian jartzen ari gara, gure lanak legalki fakturatzeko eta egiten duguna profesionalizatzeko asmoz. Pedro kudeaketaz arduratzen da eta ni komunikazio arloan aritzen naiz gehiago. Laister izango da ofiziala elkartea, eta KALETIK izena edukiko du. Elkartearen funtsa hiriko kultura eta dantzaekitaldiak sustatzea izango da, inguruan oso eskaintza urria dagoelako esparru horretan.\nZein gai jorratuko dituzue Rap Oilarren Borrokan?\nGure ekitaldian, batez ere, herrikulturaren gaia landuko dugu eta gai orokor horren barruan hainbat esparru ukituko ditugu.\nZein hizkuntzatan egingo duzue ekitaldia?\nEkitaldia elebiduna izango da, aurkezleek euskaraz eta gaztelaniaz hitz egingo baitute. Hala ere, borrokak gaztelaniaz izango dira, oraindik ez baitaude euskaraz behar bezala entrenatuta parte-hartzaileak.\nZein irizpide jarraitzen dituzue irabazlea hautatzerakoan?\nBost epaimahakide egongo gara irabazlea hautatzeko, eta seriotasunez hartuko dugu aukeraketa. Ordaindutako lana izango da epaileena, beraz, benetan abeslari onena hautatzea izango da gure zeregina.\nNahiz eta ekitaldi irekia izango den, osasun-neurriak hala behartuta, sarrera mugatuak egongo dira. Coliseoko lehiatilan erosi daitezke sarrerak, astelehenetik ostiralera, 17:30etik 19:30era bitartean. Gainera, Kutxabankeko webgunean ere erosi daitezke. Prezioa sinbolikoa da, ekitaldiaren gastuak kubritzeko besterik ez. Hala ere, sarrera gabe geratzen direnak eta ezin direnak aurrez aurre etorri, gure sare sozialetan zuzenekoak eta bideoak igoko ditugu, haiek ere gure emanaldia jarraitu eta gozatu dezaten. (@feelthebeateibar)\nZein aurreikuspen duzue?\nZein harrera espero duzue herritarren aldetik? Nik uste dut arrakasta izango duela, batez ere gazteen artean. Momentu honetan Rap Oilarren Borroka gazte asko biltzen dituen ekitaldia dela esango nuke; oso modan dago gazteriaren artean. Gainera, aintzat hartuta aurretiko zabalkundea egiten ari garela eta jaietako egitarauan sartuta gaudela, uste dut publiko dezente izango dugula.\n« [BIDEOA] Presoen aldeko gaurko ekitaldia berezia bihurtu dute Jaixak Herrixak Herrixandako taldekoek Odei Jainagak Espainiako Txapelketa irabazi du »


Nortzuk garen - Habilitas Creative Play\nHabilitas Creative Play 2013an sortu zen Habilitas Hezkuntza izena zuela, eta ikastetxeetan robotika hezitzaileari buruzko eskolaz kanpoko ekintza irakastea zuen helburu.\nAurreneko urteetan, Lego Education materialarekin soilik egiten genuen lan, lan-metodologia horretan trebatuta geundelako. Baina, pixkanaka, beste robot eta material batzuk ere erabili genituen.\nLaster hasi ginen zenbait eduki pedagogiko osagarri sortzen, lehenik eta behin gure ekintzetan erabiltzeko soilik, baina ondoren baita curriculum arloan sartzeko ere. Aipatutako edukiek TILK marka dute eta, egun, 200 ikastetxetan baino gehiagotan erabiltzen dituzte.\n2019ko urtarrilean, Digibot eta Habilitas Creative Play elkarlanean hasi ziren; Digibotek TILK produktuen kudeaketaren ardura hartu zuen gain.\nEskolaz kanpoko ekintzak eskaintzeaz gain, Habilitas Creative Playk aholkatzen die ikastetxeei robotika hezitzailea curriculum arloan sartzen laguntzeko. Horri esker, oso lotura eta lankidetza interesgarriak sortzen diren ikastetxeekin.


2. jarduera: Hitz-errota: ondorioak | Txanela\n2. jarduera: Hitz-errota: ondorioak\nHitz-errotan azaldu diren iritziak eta egindako ekarpenen laburpena jasotzea eta taldekide guztiekin partekatzea da jardueraren helburua.\nHitz-errotak eman duena kontuan hartuta, ikasle jakin batzuek (irakasleak hitz-errota hasi baino lehen izendatu dituenak) laburpena egingo dute, eta gai bakoitzaren inguruan azaldu diren ideia garrantzitsuenak eta adostasunak azpimarratuko dituzte.\nHitz errotaren laburpena\nHitz-errotak eman duena kontuan hartuta, batzuek (irakasleak hitz-errota hasi baino lehen izendatu dituen ikasleek) gai bakoitzaren inguruan azaldu diren ideia garrantzitsuenak eta adostasunak azpimarratuko ditugu, etalaburpena egingo dugu.\nLiburuak proposatzen dituen esaldi-hasieren modukoak erabiliko ditugu:\n"Asmakizunen garrantziari dagokionez, ideia hauek izan dira nagusi..."\n"Gehienen iritziz, oinarrizko asmakizunak ..."\n"Gehien errepikatu den alderdi negatiboa..."\nLaburpena Ikasgelako Blogean argitaratuko dugu, mezuari honen antzeko titulua emanda: "Hitz-errota: ondorioak". Iruzkinetan eskatu dugun bezala, mezuaren bukaeran, egileen izenak jarriko ditugu.\nParabolika martxan jarri eta hitz egin duguna zuzen azaldu!


Hainbat ahultasun MicroLogix 1400 gailuetan | BCSC - Zibersegurtasun Euskal Zentroa\nHainbat ahultasun MicroLogix 1400 gailuetan\nArgitalpen data: 2018/04/02\nAllen-Bradley Micrologix 1400 Series B FRN 21.003\nAllen-Bradley Micrologix 1400 Series B FRN 21.002\nAllen-Bradley Micrologix 1400 Series B FRN 21.0\nAllen-Bradley Micrologix 1400 Series B FRN 15\nCisco Taloseko Jared Rittle eta Patrick DeSantis ikertzaileek Rockwell produktuei eragiten dieten hainbat ahultasunen berri eman dute. Horien ondorioz zerbitzuaren ukapena, informazio konfidentzialaren zabalkundea, komunikazioaren galera edota konfigurazioaren edo eskala logikoaren aldaketa eragin litezke.\nKaltetutako gailuen firmwarea ondoko bertsiora eguneratzea gomendatzen da:\nAllen-Bradley Micrologix 1400 FRN 21.004\nMicrologix 1400 Series Aren edo Micrologix 1100en erabiltzaileei gomendatzen zaie Micrologix 1400 Series B edo Cra migratzea eta horretarako Rockwell Automationek aholkatzen du nor bere banatzailearekin harremanetan jartzea. Ahultasun honi buruzko informazio gehiago Rockwell Automationen orrian aurki daiteke.\nHorrez gain, erabiltzaile kaltetuei gomendatzen zaie "keyswitch" giltzaren balioa "Hard Run" aukeran kokatzea, baimendu gabeko edozein aldaketa saihestearren.\nEra berean, ahultasun horiek baliatuko lituzketen erasoak antzematearren, Cisco Talosek SNORTerako segurtasun arauak sortu ditu, ondoko identifikatzaileekin (SID): 44424, 44425, 44426, 44427, 44428 eta 44429.\nCisco Taloseko ikertzaileek aurkitutako ahultasunak ondokoak dira:\nZerbitzuaren ukapen erako ahultasuna Ethernet txarteleko gaizki sortutako pakete batengatik: ahultasun hau baliatuz erasotzaile batek gailuaren potentzia zikloa alda lezake eta bere huts egitea lortu. Ahultasun hau baliatzeko, gainera, ez da beharrezkoa Ethernet/IP erabiltzea, eta hortaz, RSLogix erabiliz hura desgaitzea ez litzateke aski izango. Ahultasun horretarako CVE-2017-12088 identifikatzailea erabili da.\nZerbitzuaren ukapen erako ahultasuna deskargaren funtzionaltasuna erabiliz: Autentifikatu gabeko urruneko erasotzaile batek bereziki diseinatutako pakete bat bidal lezake kontrolatzailera, deskarga prozesu estandarra gertatzen ari denean. Deskargaren amaiera adierazteko pakete egokirik gabe, kontrolatzaileak huts egiten du. Ahultasun horretarako CVE-2017-12089 identifikatzailea erabili da.\nZerbitzuaren ukapen erako ahultasuna SNMP ezartzeko eskari batekin: bereziki diseinatutako SNMP konfigurazioaren eskaera batek, firmwarearen parametroak aldatzeko balio egokirik gabe bidaltzen denean, gailua itzaltzea eta zerbitzuaren ukapen egoera eragin litzake. Ahultasun horretarako CVE-2017-12090 identifikatzailea erabili da.\nGailura sartzeko kontrolean ahultasuna: Autentifikatu gabeko urruneko erasotzaile batek bereziki diseinatutako pakete bat bidal lezake kaltetutako gailura eta irakurketa edo idazketa eragiketak erabili. Horien bidez hainbat kalte eragin litzake, besteak beste: informazio konfidentzialaren zabalkundea, konfigurazioen aldaketa edo programaren logikaren aldaketa. Ahultasun honetarako CVE-2017-14462tik CVE-2017-14473ra bitarteko identifikatzaileak erabili dira, kaltetutako parametro edo fitxategiaren baitan.\nMemoriaren moduluan fitxategien idazketa ahultasuna: MicroLogix kontrolatzaile batean instalatutako memoria modulua baliatuz erabiltzaileak kontrolatzaileari erakuts diezaioke bere programa moduluan idatz dezan autentifikaziorik gabe. Memoria modulua segurtasun kopia bat da baina, era berean, programak kargatzeko ere erabil daiteke akats bat gertatzen denean, eta programa kargatzeko ahalmena du gailua pizten den bakoitzean. Ahultasun horretarako CVE-2017-12092 identifikatzailea erabili da.\nSaio gaiztoaren erregistro edo komunikazioen galera ahultasuna: MicroLogix 1400 kontrolatzaileak hamar saio aktibo onartzen ditu batera. Aurkitutako ahultasuna baliatuz asmo gaiztoko erabiltzaile batek bere saio paketeak bidal litzake kontrolatzailearekin bere konexio propioa sortzeko, erabiltzaile baliagarriak PLCra sar daitezen eragotziz. Horrez gain, hamar konexio daudenean, berri bat bidaltzerakoan zaharrena deskonektatu egiten da, komunikazioa etenda. Ahultasun horretarako CVE-2017-12093 identifikatzailea erabili da.


Cookieak eta antzeko teknologiak nola erabiltzen ditugun | Elur-jausiak\nCookien erabilera eta antzeko teknologiak\nGure zerbitzuek cookieak eta antzeko teknologiak erabiltzen dituzte, hala nola pixelak eta tokiko biltegia, zure esperientzia erosoagoa, azkarragoa eta seguruagoa izan dadin. Hona hemen gure zerbitzuek teknologia hauek erabiltzeko modu batzuk, hala nola webguneak, SMSak, APIak, posta elektroniko bidezko jakinarazpenak, aplikazioak, botoiak, widgetak eta iragarkiak: hasi saioa Avalancheetan, gorde hobespenak, pertsonalizatu edukia, babestu spamaren eta jazarpenaren aurka eta erakutsi zure interesekin bat datozen iragarkiak.\nOndoren, Avalanchek, gure bazkideek eta hirugarrenen konpainiek teknologia horiek nola erabiltzen dituzten azalduko dugu, baita pribatutasun ezarpenak eta eskuragarri dauden beste funtzioak ere.\nCookien, pixelen eta tokiko biltegiratzearen esanahia\nCookieak webguneek zure ordenagailuan sarean arakatzerakoan jartzen dituzten fitxategi txikiak dira. Webgune askotan bezala, Avalanchek cookieak erabiltzen ditu jendeak gure zerbitzua nola erabiltzen duen jakiteko eta haien esperientzia hobetzeko.\nPixel bat web orri bateko edo posta elektroniko bidezko jakinarazpen bateko kode kopuru txikia da. Beste zerbitzu askoren antzera, pixelak erabiltzen ditugu webgune edo mezu elektroniko bateko eduki zehatzekin elkarreragin izan duzun ikusteko. Horrek gure zerbitzuak ebaluatzen eta hobetzen eta zure esperientzia pertsonalizatzen laguntzen digu.\nTokiko biltegiratzea webgune edo aplikazio batek informazioa ordenagailuan edo gailu mugikorrean lokalean gordetzeko aukera ematen duen teknologia estandarra da. Tokiko biltegia erabiltzen dugu erakusten dizuguna pertsonalizatzeko iraganean gure zerbitzuekin izandako elkarrekintzetan oinarrituta.\nZergatik erabiltzen ditugu teknologia horiek?\nTeknologia hauek gure zerbitzuak eskaintzeko, neurtzeko eta hobetzeko modu ugaritan erabiltzen ditugu. Teknologia hauek normalean jarduera kategoria hauetan erabiltzen dira.\nBenetakotasuna eta segurtasuna egiaztatzea:\nElur-jausietan saioa hasten\nZure segurtasuna bermatzea.\nEdukia banaketa murrizketekin ikustea.\nSpam, irainak eta Avalancheen Komunitateko Arauak urratzen dituzten bestelako jarduerak hauteman eta ezabatzea.\nAdibidez, teknologia hauek Elur-jausietarako sarbidea autentifikatzen laguntzen dute eta baimenik gabe zure konturako sarbidea ekiditen dute. Gainera, gure zerbitzuetan zure interesetarako garrantzitsuak diren edukiak erakusteko aukera ematen digute.\nGorde zure arakatzailearen eta zure lehentasunen inguruko informazioa.\nAdibidez, cookie bat erabiltzen dugu zure hizkuntza hobetsia edo bertan zauden herrialdea gogoratzeko. Horrela, nahi duzun hizkuntzan erakutsi dezakegu edukia Avalanche-ra joaten zaren bakoitzean galdetu beharrik izan gabe. Elur-jausietan, herrialdearen araberako edukia ere molda dezakegu, hala nola herrialdeari dagozkion gaiak erakustea edo tokiko legeetan oinarrituta eduki jakin batzuetarako sarbidea blokeatzea. Herrialde jakin batean mugatutako gaiei eta edukiei buruzko informazio gehiago lortzeko.\nAnalitika eta ikerketa:\nJendeak gure zerbitzuak nola erabiltzen dituen ulertzeko gaitasuna, Avalanche botoiak eta widgetak barne, gero hobetzeko.\nAdibidez, cookieek gure zerbitzuen bertsio desberdinak probatzen laguntzen digute erabiltzaileek zein ezaugarri edo eduki nahiago duten ulertzeko. Baliteke Elur-jausiak optimizatzea eta hobetzea cookieak erabiliz gure zerbitzuekin nola elkarreragiten duzun ulertzeko, hala nola noiz eta maiztasunez erabiltzen dituzun eta zein estekatan klik egiten duzun ulertzeko. Google Analytics-en erabilerarekin lotura izan dezakezun cookieei buruzko informazio osagarria. Cookieak ere erabil ditzakegu txertatutako txio edo jario jakin bat ikusi duten erabiltzaile kopurua zenbatzeko.\nGure zerbitzuak pertsonalizatzeko gaitasuna eduki garrantzitsuagoa erakusteko, hala nola, banakako gai garrantzitsuak, istorioak, iragarkiak eta gomendioak.\nAdibidez, tokiko biltegiratzeak dagoeneko ikusi dituzun zure Elur-jaulkietako iturrien atalak esaten dizkigu, eduki berria erakutsi ahal izateko. Cookiek zehaztasun handiagoz gomendatzen digute erabiltzaileek webguneetan nabigatzean oinarrituta irakurtzea gustatuko zaizuen.\nPertsonalizazioa gailu desberdinetan:\nGailuen interkonexioari buruzko datu gehiago eskuratuta, gailu bateko informazioa erabil dezakegu beste gailu bateko Avalanches pertsonalizatzeko.\nZure gailuko Avalanches saioa hasten duzunean, gailu hori zure Avalanches kontuarekin lotzen dugu. Avalanche-n saioa hasi edo ez, zure gailuei buruzko informazioa ere jaso dezakegu kasu hauetan (zerrenda ez dago osatuta): afiliatu batek eman digu informazio hori; avalanches.com webgunean sartu zara; kapsulatutako Avalanche edukia erabiltzen duen hirugarrenen gune batera sartu zara. Informazio hau erabil dezakegu (gehienetan IP helbideak eta jasotzeko ordua) hainbat gailu lotzeko, besteak beste, Elur-jausietan saioa hasi duzunarekin.\nNon erabiltzen dira teknologia horiek?\nGuk (hirugarrenekin batera) teknologia hauek erabiltzen ditugu gure webguneetan, gure aplikazio eta zerbitzuetan eta beste webgune batzuetan, gure zerbitzuekin integratutako beste aplikazio eta zerbitzu batzuetan (gure publizitate teknologia erabiltzen duten hirugarrenen guneak barne). Hirugarrenek teknologia hauek ere erabil ditzakete, adibidez, gure webgune edo aplikazioetako esteketan klik egiten duzunean, hirugarrenen edukia gure zerbitzuen zati gisa ikustean edo haiekin elkarreragiten duzunean eta gure publizitate teknologia erabiltzen duten hirugarrenen webguneetara joaten zarenean.


Diputazioak otsailera arte atzeratu du txartel bateratuarekin Debagoienetik hiriburuetara joateko aukera - Debagoiena - Goiena.eus\nDiputazioak otsailera arte atzeratu du txartel bateratuarekin Debagoienetik hiriburuetara joateko aukera\nLarraitz Zeberio Lekuona 2008-01-05 13:35\nGipuzkoako Foru Aldundiak atzeratu egin du atzera txartel bateratuaren erabilera gurean. Otsailaren 1era atzeratu du. Alderdi Sozialistak eta Aralarrek gogor kritikatu dute hirugarren atzerapen hau. Mugikortasun foru diputatuaren agerraldia eskatu dute.\nDebagoiena eta Debabarrena dira autobus txartel bateratuaren sisteman sartzeko Gipuzkoan gelditzen diren bailara bakarrak. Herriz herriko zerbitzuetan ezarrita dago urriaren 1era arte, baina Donostiako loturako zerbitzuan, esaterako, ez. Azken asmoa urtarrilerako tresneria guztia ezarrita egotea zen, baina ez da horrela gertatu. Diputazioak beste epe bat eman du, hirugarrena, eta otsailerako guztia prest egongo dela esan du. Honek Alderdi Sozialistaren eta Aralarren kritikak eragin ditu eta mugikortasun foru diputatuaren Arantxa Tapiaren agerraldia eskatu dute. "Txartel bateratuak, besteak beste, deskontuak ekartzen ditu eta beste behin marginatu egiten gaituzte Debagoiena eta Debabarrenako herritarrak", esan du Pako Gartzia batzarkide sozialistak. Azalpenak exijitzen ditugu. "Esan dute tresneria jartzea zaila dela baina ez dugu ulertzen .\nTxartel bateratuak erosoa izateaz gain deskontu garrantzitsuak ekartzen ditu. Lehenengo bidaiatik, esaterako, %40ko deskontua. Diputazioak dio tresneria berezia ezarri behar dela eta horrek ekarri duela atzerapena. "Guk ulertzen ez duguna da", adierazi du Aralarko batzarkide Rebeka Uberak, "zergatik egin den gainerako bailara guztietan eta gurean ez. Ez da kasualidadea gure ustez". Epe berria jarri du Diputazioak, otsailaren 1a. Ikusteko dago hirugarren epe hori beteko duten. "Ez dut sinisten", esan du Gartziak. "Hirugarren atzerapena da eta uste dut laugarrena ere etorriko dela". Rebeka Ubera beste iritzi batekoa da. "Espero dezagun epe hori behin betikoa izatea. Guk ez dugu inolaz ere beste atzerapenik onartuko".


(UK aldizkaria) lehenak – 2 orrialdea – NiEzNaizNabil\n(UK aldizkarian argitaratua) “Artisaua” da Sennett soziologoaren azken liburuaren izenburua. Bertan, artisautzaren gaineko erreflexio sakona egiten du, artisautzaren erraietaraino barneratuz. Zer da artisautza? Lan bat ondo egitearen artea da, hitz gutxitan.Errepaso historiko honetan, Stradivarius biolingile famatuaren lantegiraino garamatza. Maisu honen “sekretuek” ez dute biziraun. Ikerketa asko egin diren arren, bere biolinak imita ezinak dira Trebetasunak... Continue Reading →\nAzken zutabean, plastiko poltsez, ontziki eta edukiontziez aritu nintzen. Carrefour supermerkatu sarea ere aipatu nuen. Oraingoan, gai horretatik larregi urrundu gabe, altzariez hitz egin nahi dut, eta, horren harira, Ikea multinazionalaz. Erosi, erabili eta bota. (edo zenbait kasutan, erosi-eta-bota). Lipovetsky filosofo frantsesak “Kleenex gizartea” izena ematen dio fenomeno horri. Ikeari esker, altzarien mundura ere hedatu... Continue Reading →\nPlastikoa (UK aldizkarian argitaratua) 1609ko abuztuan egin zuen Galileok lehen teleskopioa, duela 400 urte. Egun horretantxe, zaborretara plastikozko poltsa bat bota izan balu, orain, teleskopioaren urteurrenarekin batera, poltsaren heriotza ospatuko genuke. Izan ere, 400 urte behar dute plastikozko poltsa arruntek degradatzeko. Iraila hastearekin batera, plastikozko poltsen erabilera gutxitzeko neurriak hartzen ari dira. Guztietan sonatuena, Carrefour... Continue Reading →\nBritish Airways, Erresuma Batuko hegazkin konpainiarik handiena dugu, bigarrena Europan. 70eko hamarkadan sortu zen beste bi konpainiaren bategitearen ondoren. Izaera publikoa izan zuen, 1987ean pribatizatu zen arte. Hala ere, asko dira mantentzen dituen pribilegioak eta Londreseko Heathrow aireportuan jaun ta jabe izaten jarraitzen du. Aireportu honetan, milaka pantaila daude hegaldien informazioarekin. Parisera doan hegazkina irteteko,... Continue Reading →\n(UK aldizkarian argitaratua) Batzutan, bizirauteko bada ere (goizetan kaferako egiten dugun deskantsuan, adibidez) futboltasunaz kutsatzen naiz. Urtean zehar oso partidu gutxi ikusten ditut, nagoen momentuan, edo nagoen lekuan “historikoak” direnak. Iaz Athleticen Kopako finala gogoratzen dut, Algortan, eta horren aurre/post festa giroa. Duela gutxi, Barçaren ligako garaipena Canaletas-en. Hunkigarria zen bertan zegoen jende nahastea. Bartzelonan... Continue Reading →\n(UK aldizkarian argitaratua, 2009) Izenburu honek salatu egiten nau: dagoeneko berandu da gripeaz hitz egiteko! Zenbait astez gripearen kontu honekin bonbardatu gaituzte, baina aste gutxitan ahaztu egin behar dugula ematen du. Hori bai, itzelezko izua sartu diguten ostean. Ez dakigu arriskua erreala ala mediatikoa izan den, baina gobernu eta erakunde ezberdinek neurri jakinak hartu dituzte.... Continue Reading →\n(UK aldizkarian argitaratua, 2009) UK-tik UKra, United Kingdom-etik, Uribe kostara. Irla batetik idazten dut beraz. Pentsa genezake irla bat zer den definitzea erreza dela. Stop! Australia, adibidez, zenbait sailkapenetan irletatik kanpo geratzen da. Beste batzuk aldiz, kontinenteak ere irla kontsideratzen dituzte. Joan den astean, 5 urteko neska bat ezagutu nuen, hemen, Newcastle-en. Bere altxorretako bat... Continue Reading →\n(UK aldizkarian argitaratua) Bada bikote molde berri bat. Bankuetan jarrita edo eskutik helduta ikusten ditugu egunero. Konbinazio ezberdinak posible dira, baina eredua errepikatu egiten da: laurogei bat urteko gizona eta berroei urteko emakume kolonbiarra. Sinbiosia osatzen dute, batak bestearen beharra dauka bizirauteko Azken hamarkadetan, migrazio eredu berria garatzen ari da gure gizartean, eta horretan, protagonista... Continue Reading →\n(UK aldizkarian argitaratua) Gure gurasoen belaunaldiari begiratzen badiogu, harrituko gaitu lanarekin izan duten edo daukaten lotura mailak: pertsona eta bere lanbidearen arteko identifikazioa ia erabatekoa izan dela esan genezake, kasik identitatea definitzeraino. Lanak, lanbideak, pertsona baten identitatea zehazterakoan zuen gaitasuna erabat ahuldu da. Gaur egun, ez dugu betirako iraungo digun eta gure nortasuna definituko duen... Continue Reading →\nUK aldizkarian argitaratua 2005eko azaroan. Komunikazioaren garaian bizi omen gara. Askotan baina, komunikabideek saturatu eta inkomunikatu egiten gaituzte. Kalean goazela, batekin eta bestearekin gurutzatzen gara. Metroan, autobusean, jendez ingurutatuta goaz. KOSTAta, baina ohitu egin gara jendea eskuko telefonotik hitzegiten ikustera. Hasieran, gutxi batzuk ziren leku publikoetan eskukoa zerabiltenak eta telefono batek jotzerakoan harrituta begiratzen genion... Continue Reading →


Kontxik online formakuntza gomendatzen du – KZblog\nKontxik online formakuntza gomendatzen du\nKaixo, KZguneko lagunak. Zer moduz zaudete? Etxean giltzapetuta, ni bezala? Hori izan dadila guztia… Iñakirekin hitz egin berri dut. Ogia erosteko ilaran zegoen gaixoa eta itxaronaldi luzean deitzea erabaki du.\nIñakik kontatu didanez, etxean egiteko zeuden lan eta garbiketa guztiak egin ditu, eta bere denbora zertan erabili ez dakiela kexu da. KZgunean urrutiko ikastaro bat egiten ari naizela esan diodanean, berehala eskertu dit. Nola ez zitzaidan lehenago bururatu?\nUrrutiko prestakuntza egokiena da beren agendagatik ikastaroetara bertaratuta joaterik ez duten guztientzat. Garai hauetan ondo etorriko zaizkigu denori.\nZer behar da? Interneterako konexioa duen ordenagailu bat besterik ez. Ondoren, KZgunearen web-orria bisitatu behar da, eta han ikastaroen katalogoan sartu. Bertan, urrutiko prestakuntzarako atal esklusibo bat dago. Internetekin eta teknologia berriekin lotutako mota guztietako ikastaroak aurkituko ditugu han. Segurtasuna, sare sozialak, produktibitatea, irudia, bideoa eta abar.\nAurreikusitako datak begiratu eta izena ematea besterik ez da geratzen. Antolatzea da kontua, egunean nahi adina denbora eman diezaiokegulako eta ez dugulako ordutegi finkorik. Gainera, zalantzak argitzeko tutorearekin bideokonferentzia egiteko aukera dugu.\nEtxeko erosotasunetik probatu nahi dituzue online ikastaroak? Egin bada tarte bat zuen agendan.\nKZgunean ikusiko dugu elkar!\nNork KZgunea| 2020-05-08T10:49:23+02:00\t2020/05/08|Formakuntza|Iruzkinik gabe


Han eta Hemen | 2021eko Martxoaren 04a\nBerrikitan, Iruñean Iparra-Hegoaelkarteak “Bizi Gira KutxaBira” ekimenaren berri emandu.\nIparra-Hegoa elkarteak 25 urtegertakariak antolatzen dituela,aurten pentsatu du zurezko kutxabaten bidez, Euskal Herrianherriz herri ibiltzea. Herri bateraheltzen delarik, bakoitzak nahiduen ametsa, aldarrikapenaedo (ta) mezua sartzen ahalkodu. Horrez gain, Euskal Herriosoari zuzendua zaion manifestuakutxa barnean izanenda, Amets Arzallus bertsulariakidatzia eta herri guzietan irakurriaizanen dena.\nKutxa Bira huntan edozein pertsona,ikastetxe, elkarte eta HerrikoEtxek parte hartzen ahalkodu.\nAntolatzaileek azaldu dute:“Iparra-Hegoak mugitzen duenfilosofia eta irizpideak partekatzendituztenak: euskara, lurraldetasuna,eta herri bat girelainguruan. “Printzipio hauekinbat egiten duen orori idekiko zaio ekimenean parte hartzekoaukera”. Herri desberdinetanbildu ametsak edo(ta) mezuakburatzeko ekitaldian plazaratuakizanen dira.\nEkimenean parte hartzeko, Kutxaherri batera heltzen delarikekitaldi bat antolatu beharkoda: argazki, antzerki, dantza,hitzaldi... bakoitzak erabakitzenduena.\nKutxak beste auzoko herrirajoan beharko du, modu sinplebatean, autoz, txirrinduz, korrika,zaldiz, oinez... hau ereherri bakoitzak hautatzen du.Beti ere hurrengo herriarekinhitzartu beharko da kutxa noizeta nola eraman.\nKutxa Bira, martxoaren 20anViedmatik (Argentina) abiatukoda, diasporari ere lekua eta hitzaeman asmo duelakoz. EuskalHerrira apirilaren 8an heldukoda, Baionako EtxepareLizeora, eta Euskal Herrikoitzulia egin eta, maiatzaren30ean Seguran bururatuko du.\nHan eta Hemen | 2021/03/04\nLaurent Inchauspe, Marie-Esther Etxarren, Claire Dutaret-Bordagaray eta Peio Etceverry-Ainchart\nGaraziko ibarreannorkez du ezagutuJean-BaptisteEt x a r r e n,Maiorga kolegioanbere lanbideosoa eginbaitu erakasleeta zuzendaribezala.Jean-BaptisteEtxarren-Lohigorri2020kourtarrilaren 29an hil zen, Elkarargitaletxeak argitaratzenduen liburu hau, idazte lanakbururatu berriak zituela. Ez duliburuaren publikatzeko plazerraukan.\nUharte-Garaziko herrian,Marie-Esther bere alabakdu aitaren liburua aurkeztu,Claire Dutaret-BordagarayUharte Garaziko eta LaurentInchauspe Donibane Garazikoauzapezak berekin zituela, baieta Peio Etcheverry-AinchartElkar argitaletxeko arduraduna.Bi Herriko Etxeek liburuhunen argitaratzeko laguntzaekarri dute, bi auzapezekzioten, holako pertsonalitatebaten ohoratzeko manera batdela. Baina ere kontakizunhorren bidez, eskualde batekohistoriaren ezagutzeko paradaemana dela gehitzen zuenElkar-eko Peio Etcheverry-Ainchart arduradunak.\nLiburu hori irakurriko duenakGarazi eskualdean ibi...\nNire buruari galdegin diothizkuntzagarrantzitsua denezeta zergatik oinarrizko baloreaden.Erantzuna ez da gure buruanbakarrik baina gure bihotzeanere.Hizkuntza museo erraldoia dazeren eta historia eta bizia atxikitzenbaititu.\nHizkuntza desagertzen delarik,gure memoria galtzen dugu.Ez da iraganik, orainik eta gerorik.Uste dut negarrez egonen girelakultura galtzen badugu.Hizkuntza, landare azkarra dazeren eta lurrari lotzen baita.Guri hitzek oparitzen dizkigutetokiak, errekak, zuhaitzak,mendiak...Hizkuntza desagertzen delarik,gure aberria galtzen dugu.\nUste dut negarrez egonen girelahori guzia galtzen badugu.Hizkuntza senidetasuna da zereneta sentimendua baita.Hizkuntza desagertzen delarik,gure berdintasuna ere.Uste dut negarrez egonen girelagure askatasuna galtzenbadugu.\nGau Eskolako erakasleariematen dizkiguzun kurtsoakgakoak dira historia batuaegiteko, herri batua eg...\nHau da bosgarren mailakoikasleek Armellekin(euskara irakaslea)irakurri duten eleberria.Idazlea Jon Arretxeda, bizkaitar idazleaorain Nafarroan bizidena. Berrikitan, berehitzaldia arretaz jarraituzuten gure ikasleek.Kontatu du nola bidaiekduten eraman idazleaizatea, nahiz urte haietanez gehiegi irakurri.Gainera, inoiz ez zuenirudikatzen egun bateanidazle bihurtuko zela eta bereliburuak hainbat hizkuntzetanitzuliak izango zirela. Erakutsidizkie zein bidaiak eta pertsonekinspiratu duten gazte etaargitaletxearen eskaera batgustura eta erraz jarri da lanhonetan.\nIkasleek haien galderakegiteko aukera izan dute baieta liburuaren irakurketarenondotik, hartu-eman hori bizikiatsegina izan da!Ea urte hastapen honetanidatzi duen haur eta gazteliteraturako "Trumoiaren alaba" liburu berria irakurtzekoparada duten ere bai.Noski! Autografoak haienliburu propioan zuzeneanukan dituzte!Milesker Jon!\nGure eskolako proiektua kari,herriko lanbide eta instituziobaten ezagutzeko, eskolakoikasleak Baigorriko Eñauteneaetxalderat joan dira.\n Etxaldearen bisita: borda,barrukia, arditegia, jeztegela...\n Gasnaren egiteko etapak:Jean-François Tambourinekgasnaren egiteko direnetapa guziak aurkeztudizkigu hain goaitatuaden gasna jastaketarekinbukatuz.\n Paisaiaren aztertzea: arolanotsu eta euritsuarengatiktailer hori ezin izandugu egin. Halere, bigarreneta hirugarren ziklokoikasleek paisaiaaztertze hori egitenahalko dutegelan aitzinetikhartuak izan zirenargazkietatikabiatuz.\n Jastatzea:ikasleak, gasnaaditu handiakizanki, entseatudira gustua, testura...deskribatzea.\n Artelan tailerrak...


EBAZPENA, 2017ko abenduaren 4koa, Euskadiko Prezioen Batzordearena, Eusko Trenbideak-Ferrocarriles Vascos SA (Eusko Tren) enpresak ematen dituen zerbitzuen 2018. urterako tarifak onartzekoa. - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\nOrgano arau-emailea: Euskadiko Prezioen Batzordea; Ogasun eta Ekonomia Saila\nGaia: Garraio eta herri lanak; Administrazioaren antolamendua; Ogasun eta Ekonomía\nEuskadiko Prezioen Batzordeak 2017ko abenduaren 4an egindako bilkuran hartu duen erabakiaren xedapen-zatia argitaratzen da, guztiek jakin dezaten.\nEkonomia eta Plangintza Zuzendaritzan sarrera eman zaio Eusko Trenbideak-Ferrocarriles Vascos SA (Eusko Tren) enpresak aurkeztutako eskariari. Eskari hori trenen, anezka-zerbitzu osagarrien, Larrainetako funikular- eta tranbia-zerbitzuen 2018. urterako tarifak berrikustekoa zen.\nEusko Trenbideak-Ferrocarriles Vascos SA (Eusko Tren) enpresak ematen dituen zerbitzuei dagozkien tarifak prezioak kontrolatzeko araudiari loturik daude, «autonomia-erkidegoko prezio baimenduak» modalitatean, ekainaren 7ko 7/1996 Errege Lege Dekretuaren 16.4 artikuluari jarraikiz (ekainaren 8ko BOE, 139. zk.).\nEuskadiko Prezioen Batzordeari dagokio eskumen hori, otsailaren 2ko 35/2010 Dekretuak (otsailaren 16ko EHAA, 31. zk.) eta 2010eko ekainaren 15eko Aginduak (uztailaren 6ko EHAA, 128. zk.) xedatutakoaren arabera.\n2010eko ekainaren 15eko Aginduaren 9.1 artikuluaren arabera, tarifen indarraldia, gutxienez, urtebetekoa izango da. Hala ere, bigarren paragrafoak honako hau esaten du: «espedientean egiaztatutako gorabehera bereziak sortzen badira, Euskadiko Prezioen Batzordeak, ofizioz parte interesdunak eskatuta, indarraldi txikiagoko tarifak baimendu ahal izango ditu, nahiz eta igaro gabe egon 1. paragrafoan zehaztutako aldia.»\n2018. urterako aurkeztu diren tarifak berrikusteko espedientea aztertuta, tarifak nahikotzat jotzen dira eta zerbitzua ematearen kostu-egituraren barruko kontzeptuetara egokitzen direla uste da.\nLehenengoa. Eusko Trenbideak-Ferrocarriles Vascos SA (Eusko Tren) enpresak ematen dituen Larrainetako funikular- eta tranbia-zerbitzuen 2018. urterako tarifak onartzea, balio erantsiaren gaineko zerga eta bidaiarien nahitaezko asegurua barnean direla. Hona hemen kontzeptuak eta zenbatekoak:\nVitoria-Gasteiz. Berezko tituluak eta konbinatuak:\nLarrainetako funikularraren tarifak.\nOsagarrizko anezka zerbitzuak.\nUsansolo-Galdakaoko ospitaleko autobusa:\nBigarrena. Erabaki honek 2018ko urtarrilaren 1etik aurrera sortuko ditu ondorioak.\nEbazpen honek administrazio-bidea amaitzen du; beraz, haren aurka aukerako berraztertzeko errekurtsoa aurkez daiteke Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratzen den egunaren biharamunean hasi eta hilabete bateko epean, edo zuzenean administrazioarekiko auzi-errekurtsoa Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiko jurisdikzio horretako salari, argitaratzen den egunaren biharamunean hasi eta bi hileko epean.\nVitoria-Gasteiz, 2017ko abenduaren 4a.\nEuskadiko Prezioen Batzordeko lehendakari ordezkoa,


Iqbal Masih - Wikipedia, entziklopedia askea.\nMuridke (en) , 1983\nMuridke (en) , 1995eko apirilaren 16a (11/12 urte)\nReebok Human Rights Award (1994)\nIqbal Masih (urduz: اقبال مسیح) (Muridke, Pakistan, 1982 – Lahore, Pakistan, 1995eko apirilak 16) ume langilea, sindikalista eta aktibista izan zen. Pakistango tapiz lantegietako haur esklaboen askatasunaren ikur bihurtu zen.\n1.1 Haurren eskubideen aldeko lana\nIqbal Masih 1982an jaio zen. Lau urte zituela, aitak hamabi dolarren truke saldu ondoren (familiak arrebaren ezkontzako zorrak kitatzeko behar zuen diru hori), oso egoera txarreko lanean hasi zen.\nIqbal egunero ia hamabi orduz ehungailu batera kateaturik lan egitera behartu zuten. Egunean errupia bateko soldata zuen, egungo euroaren hiru zentimo, alegia. Askotan saiatu zen zuzendariarengandik ihes egiten, eta harrapatzen zutenean berak “hilobia” deitzen zuen putzu beltz batera jaurtitzen zuten, zigortzeko.\n1992ko egun batean, fabrika-espetxetik ihes egitea erabaki zuen, eta Ume Langileen Askatasunerako Frontearen manifestazio batean parte hartu zuen beste ume batzuekin batera. Askatasunaren Eguna ospatzeko antolatutako manifestazio horretan, Iqbal bere kabuz hasi zen bere istorioa eta alfonbra fabrikako beste umeek jasaten zuten sufrimendua kontatzen.\nSindikatuko abokatuek haurren esplotaziotik askatzen lagundu zioten, eta Eshan Ullah Khan-ek, BLLFko idazkariak (Iqbal lurpeko zulo batean sartuta aurkitu eta fabrikako zuzendaria atxilotzea lortu ondoren) ikastera eta haurren eskubideen alde lan egitera bultzatu zuen.\nHaurren eskubideen aldeko lana[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1993tik aurrera, Iqbal bere herrialdeko haurrek jasaten duten eskubide faltari buruzko mintzaldiak ematen hasi zen hainbat herrialdetan: alde batetik, iritzi publikoa sentsibilizatzeko, eta bestetik, munduko esklabotzari eta haurren nazioarteko eskubideei buruzko eztabaida irekitzeko. 1994ko abenduan, Reebok zapata markak 15.000 dolarreko saria eman zion, eta diru horrekin Iqbalek bere herrialdean eskola bat finantzatu zuen.\nStockholmeko mintzaldi batean zera baieztatu zuen: “Haur batek ez luke inoiz lan tresnarik hartu beharko. Haur batek erabili beharko lituzkeen lan tresna bakarrak bolalumak eta arkatzak dira”.\nEstatu Batuetako ipar-ekialdeko Walthamgo Brandeis Unibertsitateko diru laguntza jaso zuen, baina uko egin zion: Pakistanen geratzea erabaki zuen, hango haurrak laguntzen jarraitzeko eta bere esperientziatik zerbait baliagarria ateratzeko. Beraz, alfonbragileen mehatxuak jasotzen segitu zuen, haientzat arriskutsua zelako.\n1995eko urtarrilean, Lahoren, haurren esklabotzaren aurkako hitzaldi batean parte hartu zuen. Hari esker, ia hiru mila esklabo infernu hartatik atera ziren: nazioarteko presioari esker, Pakistango gobernuak hainbat alfonbra-fabrika itxi zituen.\nLan gogorraren eta elikadura faltaren ondorioz, Iqbal ez zen modu egokian hazi: hamar urterekin zahar aurpegia eta eskuak hondatuta zituen, txikitatiko etengabeko lanarengatik, eta sei urteko ume baten pisua eta luzera zituen.\n1995eko apirilaren 16an, Pazkoko egun batean, amonaren etxetik gertuko hondartza batean kometarekin jolasten ari zenean hil zuten, Chapa Kana aldean (Lahoretik gertu), hamabi urte zituela. Hiltzaileen kontrako epaiketak ez zituen hilketaren xehetasunak guztiz argitu, baina garbi geratu zen bertako “alfonbra mafia”ko sikario batek hil zuela.\nPakistango poliziak, segur aski mafiarekin elkar hartuta, zera idatzi zuen bere txostenean: “nekazari baten eta Iqbalen arteko liskarraren ondorioa izan da hilketa”.\nIqbalek hasi zuen lana ez da galdu bere heriotzarekin; izan ere, Craig Kielburgerrek, bere anaia Marc Kielburgerren laguntzarekin, bere bizitza lan horri eskaintzea erabaki zuen; eta, horrela, 1995ean Free the Children izeneko elkartea sortu zuen.\nIqbalen heriotzak mundu osoan izan zuen oihartzun handia. Italian, 1998an, Cinzia Torrini zine zuzendariak Iqbal izeneko filma egin zuen, Marokon eta Sri Lankan filmatua.\nFrancesco D'Adamok, 2002an, Iqbalen bizitzan oinarritutako eleberri bat idatzi zuen: Storia di Iqbal. Liburua, Lurdes Auzmendik itzulita, Aizkorri argitaletxeak argitaratu zuen euskaraz 2001ean.\n(Ingelesez)Iqbalen argazkia eta erreferentziak\nMultimedia: Category:Iqbal Masih\nOrriaren azken aldaketa: 21 ekaina 2020, 11:49.