MTU enpresa alemaniarrak ITP Aerongan du interesa – Ekonomiaren KZ\nMTU abiazio-motorrak ekoizten dituen konpainia alemaniarrak Rolls-Royce talde britainiarraren filiala den ITP Aero euskal enpresaren kontrola hartzeko interesa izan dezake, Alemaniako prentsaren arabera, baina Munichen egoitza duen enpresak ez du ustezko interesaren zurrumurruen berri eman nahi.\nRolls-Royce motor fabrikatzaile britainiarrak, ITP Aeroren % 100aren jabe denak, udan iragarri zuen ITP Aero eta negozio aeronautikoaren beste zati batzuk saltzeko interesa zuela, milioi askoko galerak erregistratu ondoren, koronabirusaren pandemiak munduko abiazio-merkataritzan izan duen eragin negatiboagatik. Rolls-Roycek desinbertsioetan 2.200 milioi euro lortzea espero du, baina munduko aireko mugikortasuna oztopatzen jarraitzen duten Covidaren berragerraldiek ez diote une honetan prezio ona lortzen laguntzen.\nNolanahi ere, britainiarrek euren negozioaren core zatian kontzentratu nahi dute, eta euskal enpresa erakargarriagoa izateko ekintzak martxan jarri dituzte. ITP Aero euskal aeronautika konpainiako akziodun bakarrak, Rolls-Royce enpresa britainiarrak, duela egun gutxi erabaki zuen Ingalaterrako lantegi bat Zamudioko filialari lekualdatzea , bere lan-karga eta guzti. Hasiera batean, albiste ona da epe ertainean, euskal konpainiari aukera ematen baitio bere produktu-sorta eta fakturazioa handitzeko.\nHain zuzen ere, Rolls-Roycek Erresuma Batuko Hucknall lantegian lan egitea erabaki zuen, euskal aeronautika enpresan lan egiten duten 620 langilerekin. Britainia Handiko prentsaren arabera, neurri horrek enpleguaren gehiengoa babestea ahalbidetuko luke, eta talde britainiarrak mundu osoan iragarritako 8.000 lagunen lan-doikuntza saihestuko luke.\nHucknalleko lantegiko integrazioari esker, ITPk “sektore aeronautikoaren lider gisa dituen gaitasunak handituko” dituela uste du euskal konpainiak.\nITP Aerok 1.000 milioi euroko fakturazioa eta 4.000 langile zituen covidaren krisiaren aurretik, eta tamaina handitu du Hucknallekin. 600 langile baino gehiagoko lantegia da, eta merkatuan erakargarriagoa da.\nMTU Alemaniako hegazkin motorren ekoizle bakarra da. Urte normal batean 4.600 milioi euro fakturatzen ditu, ITP Aero baino bost aldiz gehiago.\n2020ko ekitaldian, Munichen egoitza duen Alemaniako konpainiak pandemiak sektore aeronautikoan izan zituen ondorioak salatu zituen, eta, ondorioz, fakturazioa eta emaitzak jaitsi egin ziren. Izan ere, iazko lehen bederatzi hilabeteetan, MTU Aero Engines AGk 2.956 milioi euro inguruko fakturazioa lortu zuen, eta 2019ko epe berean 3.403 milioi euro fakturatu zituen, mugikortasunaren murrizketarik gabeko azken ekitaldian.\nAzkenik, MTU Aero Enginesek Frankfurko burtsan kotizatzen du, 7.840 milioi euroko merkatu-balioarekin.\n← Zamaketako sindikatuek eta enpresek aurreakordioa adostu dute\n2019an baino 7.500 lan-istripu gutxiago erregistratu ziren iaz Euskadin →


Teknologia barriak eta zinemea lotzen dituen proiektuak lehian - bizkaie.biz\nBizkaie! 2020-08-06 11:16 Zinemea\nBost egitasmo aurkeztuko dira Zinemaldia Startup Challenge sailean.\nIkus-entzunezkoen arloan teknologia barriak eta idea barritzaileak sartzeko asmoz, start-up proiektuen saila eta lehiaketea antolatu ditu Donostiako 68. Zinemaldiak, bigarren aldiz. Deialdira 40 egitasmo aurkeztu ziran, danak Europakoak (hori da sailaren esparru geografikoa), eta bost aukeratu ditue, irailean Zinemaldian aurkeztu eta onena saritzeko.\nBost finalistok urtebetez EAEko Parke Teknologikoen Sareko inkubazino-gune baten parte hartzeko aukerea izango dabe, eta 500.000 eurorainoko finantzaketea be eskura izango dabe. Ganera, proiektu irabazleak 10.000 euro jasoko ditu. Epaimahai batek ebatziko dau aurtengo irabazlea zein dan.\nCovid-19ak eragindako osasun larrialdiagaitik, Zinemaldiak erabagi dau Startup Challenge dalako hau online egitea aurten, hortaz, aurkezpen, topaketa eta antzekoak bide telematikoetatik egingo ditue. Irailaren 25a izango da egitarauaren ardatza, egun horretan aurkeztuko dituelako bost proiektu finalistak.\nJardunaldiak, European Film Forum ekimenaren bidez, Creative Europe MEDIA programearen babesa dau; Europako industria zinematografikoa eta ikus-entzunezkoa indartzea da programa horren helburua. Zinemaldia & Technology Donostia Zinemaldiaren apustu bat da, ikus-entzunezko teknologiari eta industriari buruz hausnartzeko gune erreferentetzat finkatzeko asmoz.\nKontuak kontu, honeek dira Zinemaldia Startup Challenge saileko 2020ko finalistak: AI-Driven Video Editing Platform britainiar aplikazinoa, adimen artifizialaren bidez bideoak sortzeko eta editetako prozesuak automatizetan dituana; Cinesmart kataluniar plataformea, big data baliatuz eta advergamingean oinarrituta, zinema-erakustegiei zuzendua. Compliance Management Solution for the Film and TV Industry norvegiar plataformea, adimen artifizialean eta machine learningean oinarrituta; FilmChain, Erresuma Batuko enpresa batek garatutako aplikazinoa, blockchain teknologiaren bitartez ikus-entzunezkoen alorreko eragile guztien arteko finantzaketea errazteko; eta La Quinta Pared, Alemanian garatutako aplikazinoa, erabiltzailearen eskuko telefonoa film bateko protagonistearen telefono bihurtzen dauena.


AP-1a moztu dute Ernaiko gazteek, prekarietatearen aurka | Ekonomia | Naiz\n2021 ABEN. 01 - 12:42h\nAP-1a moztu dute Ernaiko gazteek, prekarietatearen aurka\nErnai erakundeko 20 bat gaztek AP-1 moztu dute gaur asteazkenean goizean, pentsioen eta lan baldintza egokien aldeko protesta egunaren testinguruan. «Gazteon bizitzek balio dute», aldarrikatu dute.\nAP1, moztuta gaur Eskoriatza ondoan. (Ernai)\nProtesta ekintza egin dute asteazkenean Ernaiko gazteek, AP1eko Agozibar izeneko bide-zatian, Eskoriatza ondoan, gazteriak jasaten duen prekarietatea salatzeko. Pentsio eta lan baldintza duinen aldeko egunaren testinguruan dator ekintza, zehaztu dutenez.\n«Ekimenaren bidez etengabean kolpatzen gaituen sistema gelditzeko beharra irudikatu nahi izan dugu –adierazi dute prentsa ohar batean–. Etengabeko prekarizazioan murgilduta dago gazteria: ez enplegu duinik, ez emantzipatzeko eskubiderik, ez ikasketak modu duin eta doakoan egiteko aukerarik ere».\n«Etorkizun eza da gazteoi eskaintzen zaigun bakarra –erantsi dute–. Espektatiben krisi bete-betean aurkitzen gara eta ezinegona eguneroko ogi bilakatu da gazteontzat. Gazteon bizitzak baliorik gabe utzi dituzte. Zentzu horretan ulertu behar ditugu, gainera, osasun mentalari lotutako arazoen eta, zehazki, ospitalizazioen gorakada: antsietatea, depresioa, elikadura nahasmenak, suizidioak...»\n«Gazteon ondoeza arazo garrantzitsua da euskal gizartean; eta hala izan beharko luke euskal instituzioentzat ere. Bizitzen aurka egiten duten sistema gelditu beharra dago. Euskal Herriak bere egoera iraultzeko beharra du, errotiko aldaketak behar ditugu herri gisa datorren krisi sozialari, ekologikoari, ekonomikoari... aurre egiteko», gaineratu dute.\nHonetarako, «kaleak hartu beharrean gaude, bizitzak erdigunean jarrieta bizimodu duinak eraikiko dituen Euskal Herria pausoz pauso aletzeko. Norabide horretan kokatzen ditugu gaurko mobilizazioak. Independentzia, sozialismoa eta feminismorako bidea halaxe egingo dugu, pausoz pauso. Eta horretarako Euskal Herriko eraldaketaren motore izango gara gazteak», ziurtatu du Ernaik.


Zooak: animali biltegi? - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » Zooak: animali biltegi?\nAbozeta ( Recuvirostra avosseta ) gure ingurune hezeen bisitaria da bere urteroko udazkeneko eta udaberriko migrazioetan. Umaldia Asia eta Europa zentralean pasatzen dute eta negua Afrikako rift valley-tan. Lokatzetan bizi diren animalia txikiak jaten dituzte eta beren moko luzeak, 9 cm-koa, oso lagungarri zaizkie lan horretan. Stutgarteko zooa. (Argazkia: I.X.I.).\nMunduko hiri handi gehienetan, eta txiki askotan ere bai, parke zoologikoak daude. Hiri batzuetakoak gainera, oso famatuak dira duten egituragatik edota biltzen dituzten animalia exotikoen sorta oparoarengatik. Turista-saldo handiak pilatzen dira zoo horien ateetan, lehoiaren ahotzarra edo tximinoen akrobazia eroak ikusi asmoz. Umeek bereziki ondo pasatzen dute horrelakoetan.\nGu ez gara jadanik ume, baina hiri berri batera joaten garenean zooa bisitatzeko aukerarik ez dugu galtzen. Makinatxo bat ikusi ditugu eta guztiek zerbait berezia badute ere bi dira bereziki inpresionatu gaituztenak: Chicagokoa eta Stutgardekoa. Lehenengoa, izugarria da tamainaz, iparrameriketako gauza askoren kutsu nabarmen bera duelarik, eta animaliak etxean bezala daude. Stutgardekoa txikiagoa da baina liluragarria, aldi berean zooko eraikin eta egitura desberdinek paisaiarekin lortu duten integrazio-maila handiagatik: parke arrunt batean zaudela dirudi.\nOrkari (Orcinus orca ) balea, hiltzaile esaten zaio hizkuntza askotan. Hala ere, fama txarreko itsas ugaztun hau delfinario askotako izar distiratsua da. Delfinidorik (hots, izurdearen familiako espezierik) handiena da eta 9,5 m-ko luzera izan dezake. Munduko itsaso guztiak korritzen ditu jateko behar dituen arrain eta zefalopodoen ehizan. Berrogeitamarren bat aleko taldetan bizi da eta oso animalia soziala da. Izurde guztiak bezala animalia azkarra da eta erraz ikasten ditu irakatsitako trikimailu eta lanak. (Argazkia: X. Goñi).\nZooek dena dela, eztabaida ugari sortu dute. Batzuentzat, animali gartzelak besterik ez dira. Animaliak kaiolatan sartzen dira, espazio txikian eta jatorrizko baldintzekin zerikusirik ez duten baldintzapean, esaten dute askok. Animaliak ingurugiro arrotz eta estresortzaile horretan erotu eta hil egiten dira. Etengabe kanpaia jotzen ari den tximinoaren adibidea edota metro karratu gutxitan atsedenik hartzeke jira-biraka dabilen hartzarena behin baino gehiagotan aipatu dira. Garai batean ez zitzaien hori esaten zutenei arrazoirik falta, zooak animali biltegi bait ziren maiz.\nHala eta guztiz ere, egun, beste filosofia bat dago zoooko arduradunen artean: gordelekuaren ingurugiroa animalien jatorrizko baldintzetara ahalik eta gehien hurbiltzea, alegia. Bide horretik ahalegin handiak egiten ari dira eta zooak bisitatzean nabarmenak dira bertan azken urteotan eginiko berrikuntz lanak.\nPapagaio edo loritoak; Psittacidae familiako hegazti ikusgarriak dira. Afrika, Asia, Ozeania eta Ameriketako oihanetan bizi dira batez ere eta batzuek giza hizkuntza imitatzeko gaitasun handia dute. Arrazoi horrexegatik eta duten lumaia izugarri ederragatik ehiztariek harrapatu egiten dituzte eta beren merkatua oso emankorra da. Ondorioz zenbait papagaio-espezie arrisku larrian dago. Chicagoko zooa.\nGainera, zooek badute beste funtzio garrantzitsu bat ere: naturan galbidean dauden espezieen gordeleku eta ugalketa-leku izatea. Hegoameriketako zenbait tximino-espezieren ale gehiago dago mundu osoko zooetan barreiaturik jatorrizko oihan tropikaletan baino. Zoo desberdinen arteko elkarlanari esker espezie horiek zooetan ugaldu egiten dira eta gero jatorrizko eskualdetara itzultzen dituzte. Horrelaxe egin da Orixarekin esaterako.\nZooen problematikaren inguruan bada azpimarratu beharreko beste puntu bat. Eskuarki, zooak animalia exotikoen (paraje urrunetatik ekarritakoen) erakustoki bezala kontsideratzen dira. Ikuspegi hau kamuts gelditzen da gure aburuz eta zooetako arduradunek zooak dauden tokiko faunari jaramon handiagoa egin beharko lioketela uste dugu. Zooek hezkuntz lan izugarria egin dezakete naturaren babes-joeren alde herritarrei bertako natura nolakoa den erakutsiz.\nZapelatz listorjalea ( Pernis apivorus ) gure basoetan umatzen duen hegazti harrapakaria da. Eurasia osoan barreiatutako espeziea da eta Mediterranio eta Eskandinavia artean umatzen badu ere, neguak Afrika tropikalean igarotzen ditu. Gure artean ez da oso ugaria eta ale-kopururik handiena irailean ikusten da hegoalderako bidean daudenean. Gure herriko baso irekitan umatzen du, gure artean oso ugaria ez bada ere. Zapelatz honen ezaugarririk nabarmenena dieta da: liztor eta erleak jaten bait ditu nagusiki. Hala ere, beste intsektuei eta ugaztun txikiei ez die ukorik egiten. Eskuarki ez du jatena hegan harrapatzen, lur gainean ibiliz ordea. Lurrean eginiko liztor-habiak bilatzen ditu eta aurkitutakoan atzaparrekin ondeatu eta agerian gelditutako larbak jaten ditu. Liztor eta erleen eztenkadei aurre egiteko, moko eta begien inguruko zona luma txikiz osatutako lumaia trinkoz babesturik dauka. Bestetik, itxuraz zapelatz arruntaren oso antzekoa da eta batzuetan biak nahastea ez da harritzekoa. Dena dela, liztorjaleak itxura estilizatuagoa du. Igeldoko arrano-etxea. (Argazkia: I.X.I).\nNaturaren aldeko borroka ez dela baleen edo oihan tropikalen aldeko borroka soilik eta etxe aldameneko putzuan bizi den igelaren aldekoa ere badela erakutsiz, alegia. Tamalez, jendeak hobeto ezagutzen ditu maiz Afrikako lehoiaren xehetasunak gure mendietako katajinetarenak baino. Horrexegatik, bertako fauna eta animaliak nolakoak diren, zein itxura duten, nola bizi diren etab. erakutsiz lan garrantzitsua egin dezakete zooek.\nBukatzeko, galdera bat egin gura dugu: Euskal Herrian parke zoologiko bat noizko?\nFlamenko izenpean Phoenicopteridae familiako lau hegazti-espezie biltzen dira. 90-150 cm-ko altuera dute eta kolorea zuria eta arrosa bitartekoa. Flamenkoak hegazti gregarioak dira eta ehundaka alez osatutako taldetan biltzen dira. Sakonera gutxiko uretan ibiltzen dira eta moko bereziaren bidez uretan dauden materia organiko eta animalia txikiak jaten dituzte. Pariseko zooa.\nJirafa ( Giraffa camelopardalis ) ugaztunik altuena da eta 5,5 m-ko altuera izan dezake. Itxura nahikoa barregarria du bere lepo luzea dela kausa. Lepoa itxuragabe luzea izanik ere, beste ugaztunen kasuan legez zazpi orno bakarrik ditu; tamaina handikoak hori bai. Jirafa Afrikako sabanan bizi da taldetan. Arkazi-hostoez elikatzen da batez ere. Bere etsai bakarra, gizakiaz gain, lehoia da eta ihes egiten du defentsa moduan, nahikoa azkarra delako. 48 km/h-ko abiaduraz egin dezake korrika. 15en bat hilabeteko umaldiaren ondoren ume bakarrez erditzen da. Pariseko zooan eginiko argazki honetan, hondoko paretean Afrikako sabana pintatu egin dutela ikusten da. (Argazkia: I.X.I.).\nHartz zuria ( Ursus maritimus ) zooek zenbait animaliengan sortutako estresaren adibide ezin hobetzat jartzen da. Egia esan, Arktikoko izotzezko lautada mugagabeak atsedenik hartzeke korritzen dituen animalia honentzat kaiola baten muga estuek itogarriak izan behar dute. Beraz zooetan, amaierarik gabeko ibilaldian ikustea ez da harrigarria. Hartz zuria ugaztun izugarria da: 720 kg pisatu eta 2,5 m neur ditzake. Arktikoko bankisan harrapatzen dituen fokez elikatzen da batez ere. Gantz-geruza lodi batez babesturik dagoenez, ur hotzei ez die beldurrik eta igerilari iaioa da. Bestetik, hartz zuriak gizakiaren presioa jasan behar du, trofeo bila dabiltzan ehiztariena batez ere. Eskimalek ere ehizatzen dute; hauek aldiz, bizirik irauteko behar dituzten lehengaien (zurda, larru, haragi eta koipea) lortzeko. Madrilgo zooa. (Argazkia: I.X.I.).\nErrinozeroaren patua gaua bezain beltza da. Ekialdeko herri-medikuntzaren arabera errinozero-adarraren hautsak ezaugarri miresgarriak ditu eta eritasun asko sendatzeko balio omen du. Horrexegatik, animalia izugarri honen ehiza furtiboak desagertutako espezieen linbora bidal dezake mendea bukatu aurretik. Babes-neurriak, zorrotzenak ere, huts egiten ari dira eta azken urteotan beldurgarri jaisten ari da errinozero-kopurua. Zooak izan daitezke beren azken babesleku. Madrilgo zooa.\nNagiak munduko animaliarik alferrenak direla esan daiteke. Orduak pasatzen dituzte adarretatik zintzilik ia mugitu ere egin gabe eta higitzen hasten direnean kamera geldian dabiltzala dirudi. Animalia hauek armadilo eta inurrijaleekin batera Edenata ordena osatzen dute. Nagiek 60-70 cm neurtzen dute eta aurre aldeko hankak gibelaldekoak baino luzeagoak dituzte. Ugaztun gehienek zazpi orno dituzte lepoan, nagiek ordea bederatzi. Gainera, burua 270° bira dezakete. Gauez aritzen dira batez ere. Zuhaitzetatik ez dira normalean jaisten, lurrean oso baldarki dabiltzalako eta jaguarraren moduko harrapatzaileentzat harrapakin erraza direlako. Hostoz elikatzen dira. Chicagoko zooa.\nPinguinoak, antarktidako pailazo dotoreak, zoo guztietan aurki daitezke eta oso ikusgarri gertatzen da beren joan-etorriei jarraitzea. Urputzu baten inguruan sardina nahikoa izanik pozik bizi direla dirudi. Madisongo zooa.\nTapirra Malaysia eta Hegoameriketako basoetan bizi den ugaztuna da. Gorputz sendoa eta hanka motzak ditu. 2,5 m-ko luzera izan dezakete. Tapirrak baso itxi eta zingiratan bizi dira, uretatik urrun inoiz ez. Ameriketan jaguarra eta Malaysian tigrea dira bere etsai bakarrak gizakiaz at. Argazkia Chicagoko zooan egina dago, hala ere Amazonasetako oihan trinkoetan egina dagoela dirudi.\nZooak ez dira animalia exotiko eta bitxiak soilik edukitzeko; Indiako Bufaloaren ( Bubalus bubalis ) moduko aziendak ere erakusgai egon daitezke. Animalia sendo hau Indian hezia izan zuten duela milaka urte eta egun munduko lurralde askotan lan-animalia moduan erabiltzen da. Adar izugarriak ditu eta puntatik puntara 1,8 m neur dezakete. (Argazkia: I.X.I.).\nIgaraba ( Lutra lutra ) animalia dotorea da, igeritan ikustea besterik ez dago. Mustelido hau gure uretako erregea zen antzina baina, egun zoritxarrez gero eta urriagoa da. Ur-kalitatearen degradazioa eta giza presioa (bere larrua oso estimatua bait da) igaraba gure artetik desagerterazten ari dira. Kokaguneak oso urriak dira eta ezezagunak gainera. Badagoela esaten da baina, non ez: estatu-sekretua dirudi. Urritasun horren lekuko, Nafarroako gobernuak Britainia Haundikoarekin eginiko tratua: Nafarroako sai arreak Galeseko igaraben truke. Igaraba arrek 11 kg pisa dezakete. Larrua marroia eta oso ilaje fina dituzte. Igaraba gau animalia da eta bakartia gainera. Ur-hegitan bizi da eta arrainak bere elikagai nagusiak badira ere, anfibioak, ur-hegaztiak eta ornogabeak ere jaten dituzte. Londreseko zooa. Igaraba eta honen moduko animaliak toki berezia mereziko lukete Euskal Herrian egiteke dagoen zooan. (Argazkia: I.X.I.).\nArrain pulmonatuak Afrikako laku eta ur-putzutan bizi dira. Beren ezaugarririk nagusiena lehorrean zein uretan arnasa hartu ahal izatea da. Lehorraren konkistan katen maila garrantzitsu baten lekuko ebolutibo dira. Stutgarteko zooa.\nHipopotamoaren ( Hippopotamus amphibius ) ahotzarrak edozer gauza irensteko gai dela dirudi. Dena den, ur-landareak besterik ez ditu jaten. Hipopotamoa talde handitan bizi da Afrikako ibai eta zingiretan. Igerilari trebea da baina lehorrean korrikalari azkarra da distantzia motzean. Pisu izugarria har dezake, 5 tona inguru alerik handienek. Afrikarrek hipopotamoaren okela oso gustokoa dute eta ehizaren presioa jasan behar du animalia honek. Hala ere, ez da arriskuan dagoen espeziea. (Argazkia: X. Goñi).\nTigrea! Tigrea! Ezin aipamen hau bukatu animalia ederrenetako bat eta aldi berean galtzeko arriskurik handienean dagoen bat aipatu gabe: tigre ( Leo tigris ) jauna alegia. Xanti Goñik eginiko argazki honetan dotoreki ari da jauzika Bengalako bere jatorritik urrun. Katu handi honek 2,2 m-ko luzera eta 390 kg-ko pisua izan ditzake. Oihan trinko eta zingiratan bizi da. Ugaztunez elikatzen da batez ere eta batzuetan tigre zahar edota elbarrituak gizakiaren ehizan ibiltzen dira, basa-animaliak baino harrapakin errazagoak bait gara. (Argazkia: X. Goñi).\nOrix generoa hiru espeziek osatzen dute: arabiako orixa ( Oryx leucoryx ), orix zimitar adarduna ( Oryx dammah ) eta gemsbok orixa ( Oryx gazella ). Orixa eskualde erdibasamortutarretan bizi dira Afrika eta Ekialde Hurbilean. Giza presio izugarria jasan dute eta Iparrafrikako orix zuria eta Arabiako orixa galzorian egon da. Zooetan hazitako orixei esker lortu da bi espezie hauek berriro beren jatorrizko eremuetara itzultzea. Irudian Pariseko zooko orix zuria. (Argazkia: I.X.I.).


Rulli, Zaldua, Llorente, Raul Navas, Theo Hernandez, Illarramendi (Zubeldia, 75. min), Zurutuza, Januzaj (Sandro, 72. min), Oyarzabal, Merino, Willian Jose (Moreno, 88. min).\nHerrerin, Capa, Yeray, Iñigo MartInez, Yuri, San Jose (Beñat, 46. min), Dani GarcIa, Cordoba (Raul Garcia, 46. min), Muniain (Guruzeta, 70. min), Ibai Gomez, Williams..\n1-0 : Oyarzabal (16. min.)\n2-0 : Willian Jose (44. min.)\n2-1 : Raul Garcia (82. min.)\nMateu Lahoz. Txartel horiak: Realeko Raul Navasi; eta Athleticeko Kapari.\nBESTELAKOAK: 27.073 ikusle Anoetan.\nRealak irabazi du III. Euskal Herria Txapelaren 2018/19 denboraldiko zazpigarren jardunaldiko partida. Emaitza honekin, bigarren bueltako lehen partida jokatuta, sailkapeneko bigarren lekura egin du gora Realak. Eibarrek jarraitzen du buruan baina.\nLehen zatian erabaki da gaurko norgehiagoka, Realaren bi golekin. Nahikoak izan ditu horiek Athletici gailentzeko, partidaren azken aldian penalitiz sartutako golarekin punturik eskuratzeko nahikorik ez dute izan eta.


Emakumeak, bertikalean ez | Bizigiro | Berria\nEmakumeak, bertikalean ez\nHerri musikagintzan emazteek izan duten eginkizunaz aritu zen atzo Joan Mari Beltran, Oiartzungo Soinuenean. Jo, asko jo dutela, baina beti sukaldean, edo senarrak zainduta.\nJuan Mari Beltran musikari eta ikertzaileak tresnaz tresna azaldu zuen atzo emakumeen bazterketa musikan. JON URBE / FOKU\nHarrituta dago Beñat Ralla musika irakaslea, eta txundituta Vincent Thevenaz Genevako (Suitza) katedraleko organista. Elkarrekin ikasi zuten Genevan duela bost urte, eta, non ikusiko elkar berriz lehen aldiz, eta Oiartzunen (Gipuzkoa). «Hemen entzundakoa gero hezkuntzara eraman nahi dut, musikagintzako ereduen %80 gizonezkoak baitira», esan du Rallak. Beraz, «pertsonalki eta profesionalki» interesatzen zaio Juan Mari Beltranek kontatzeko daukana.\nHiru emakumez eta hiru gizonez osaturiko taldetxoa Beltran musikari eta musikografoaren inguruan jarri da. Haren etxean daude, Beltranek sortutako Soinuenea Herri Musikaren Txokoan, hango musika-tresna museo txiki baina ongi orkestratuan.\nEspainiako telebistak eginiko telesail bat salatu du musikologoak, hasteko. Errepublikaren proklamazioa ospatzeko, Madrilen 1931n musika bandek eginiko jaialdia agertu zen telesailean. Musikari guztiak garai hartako uniformeekin agertzen ziren, baina arazo bat zegoen: erdiak emakumezkoak ziren irudietan. «Garai hartan, Madrilen, musika bandetan ez zegoen emakume bakar bat ere», esan du Beltranek. Etxarri Aranatzen (Nafarroa) ere ez, gogoratu du hizlariak. Izan ere, hango bandan ikasi zuen berak txistua eta klarinetea jotzen. Emakumeei musika plazan jotzen ez uztea tradizio luzeko kontua da.\nInexa Gaxenen kasua azaldu du hizlariak: 1611. urtean sorginkeria egotzi zioten Hondarribian (Gipuzkoa), eta Espainiako Inkisizioaren esku utzi zuten herriko agintariek, besteak beste, danbolina eta txirula jotzea leporatuta. «Horrek erakusten du emakumeek ezin zituztela halakoak jo».\nMuseoko hurrengo bitrinan, 1920ko argazki batean agertzen da emakume bat, Itziarren (Deba, Gipuzkoa) panderoa jotzen. Noski, aldamenean senarra dauka, zeharkako txirularekin. «Mauriziaren [Aldeiturriaga] ondoan ere, hasieran, beti agertzen zen haren senar Karakol», azaldu du Beltranek. Izan ere, izen-abizenekin ezagutzen diren albokari guztiak ere gizonezkoak dira. Emakumeek albokaren errepertorioa abesten zuten, bai, baina senarrak hurbiletik zainduta.\n«Galizian berdintsu», erantzun dio Martazul Busto filologo galiziarrak. Os Rosales gaita taldearen istorioa kontatu du: taldeko bat gaixotu, eta familiako emakumezko batek ordezkatu zuen behin. Geroztik, etengabe deitzen zieten herrietatik jotzera joateko, «gaita jotzaile andereinodun» bakarrak zirelakoan. Emakume musikaria plazan, beraz, baina abere exotiko gisa.\nGelatxotarrak dira beste adibide bat. Akordeoi familian emakumezkoek ere bazekiten soinu handia jotzen. Han daude, 1953ko argazki batean, irribarrez. Baina herriz herri gizonezkoak bakarrik ibiltzen ziren.\nMunduan oso zabalduriko tabua izan da. Nikole Kidman aktore australiarrak hango aborigen batzuen kritika gogorrak jaso zituen 2008. urtean, telebistan didgeridua jotzen —saiatzen— agertu zelako. Beltranek hodi itxurako tresna luzea seinalatu du bitrinan. Emakumeek hori jotzea debekaturik dutela argudiatu zuten.\nEmakume izanda plazan musika jotzeko, oso ausarta izan behar zen Euskal Herrian duela gutxi arte. Adoretsu horietako bat Ramoni Pikabea soinu-jotzailea izan zen. «Gizonjale ospea zuen», esan du Beltranek. «Kontatzen dutenez, gizon bat sartzen zuen bere eta akordeoiaren artean, eta dantza egiten zuen harekin, jo bitartean. Baina nik ez dut sinesten».\nKontrako ahots bat altxatu da orduan: «Primi Erostarberen senidea naiz, eta hura bere kasa ibiltzen zen jotzen, senarra aldamenean izan gabe», esan du Mari Paz Perezek. Beltranek ondo ezagutu zuen Erostarbe pandero jotzaile eta irrintzilaria, eta baietz erantzun dio, baina hura «oso kasu berezia» zela. Nortasun handikoa zen, nahiz eta ez zuen lortu Aldeiturriagak adinako osperik. Irrintzia ere hitzekin botatzen zuen Erostarbek. Grabazio zahar batean entzuten zaio irrintzi batean esaten «heldu-gerritik-eta-pixka-bat-beheraxeagotik». Barreak entzun dira museo txikian.\nMusika klasikoaren munduan emakumeen bazterketa are larriagoa izan dela salatu du Beltranek Thevenazi begira, eta organistak baieztatu egin du. «Lotsa ematen dit Vienako Urteberri eguneko kontzertuak. Debekatu egin beharko lukete telebistan ematea», esan du Beltranek. Azaldu duenez, pare bat emakume baino ez da egoten orkestran, eta kamerek etengabe enfokatzen dituzte gehiago daudela eman dezan. «Ez dator bat errealitatearekin: emakumeak gehiengoa dira gaur bandetan». Ez, ordea, musikagintzako botereguneetan. «Irabazi dute horizontalean, baina oraindik ez bertikalean».


Balmasedako Udala - Aldaketa klimatikoaren arukako Compact of Mayors ekimenean alkateen konpromisoa dela-eta Balmasedari egindako esker ona\nEuskal Herriko hiru kapitalak, Amurrio, Areatza, Durango, Errenteria, Legazpi eta Tolosa, Balmasedarekin batera, Konpromiso hau sinatu dituzten udalak dira, C02a gutxitzeko ekintza desberdinak aurrera eramanez. Zehazki, Balmasedak eraginkortasun energetikoaren eta mugikortasunaren aurrean duen jarrera hobetzeko apustua egin du, herrigune historikoan esku-hartze integrala eginda eta Kadagua ibai-ertzean begetazioa berrituta.\nPlanetan osoko bazterretan klimaren aldeko ekintzak sustatzeko helburuz, Nazio Batuek Compact of Mayors aurkeztu zuten 2014an Michael Bloomberg jaunaren agerraldi bereziarekin. Proiektu hori C40, ICLEI eta Hirien eta Tokiko Gobernuen Batasuneko (UCLG) hirien sareek gidatzen dute UN-HABITAT ekimenaren bidez, berotegi-efektuko gasen isuriak murrizteko, klima-aldaketaren aurrean hauskortasuna murrizteko eta udalerrien erresilientzia handitzeko.\n«Euskadik ibilbide luzea dauka, baita konpromiso handia ere klimarekin. Alde horretatik, 2014ko abenduan, Eusko Jaurlaritzak Compact of States and Regions izeneko hitzarmena sinatu zuen Limako COP 20 biltzarrean. Euskadik Konpromiso horrekin bat egin ostean, Compact of Mayors ekimenarekin ere bat egin du», nabarmendu du Ana Oregik, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen eta Lurralde Politikako sailburuak.


Elkartasun jaialdia Oletako Obena baserriaren alde - Aramaio - Goiena.eus\nElkartasun jaialdia Oletako Obena baserriaren alde\nGoiatz Arana 2010-06-21 11:36\nIa bi hilabete pasatu dira suak Aramaioko Oleta auzoko Obena baserria kiskalita utzi zuenetik, baina bertako bizilagunek ukituta jarraitzen dute oraindik. Eurentzako ezezagunak diren etxebizitza eta herri baten daude uneotan –pisu bat hartu dute alokairuan Otxandion–, baina oletarretatik inoiz baino gertuago sentitzen dira orain, nahiz eta Oletatik kanpo dauden.\nHunkituta hitz egin digu Meritxell Laguillo kaltetuak; etxekoez oroitzean, batez ere: "Sei lagun bizi gara etxean, 90 urteko amama eta 11 hilabeteko haur bat, tartean. Horiek sufritu dute gehien fisikoki, baina moralki gehien jasan dutenak nire gurasoak izan dira, bizitza osoan egindako lana galdu dutelako, 55 eta 56 urterekin".\nEtxetik kanpo zegoen Meritxell ezbeharra gertatu zen egunean. Telefonoz jaso zuen abisua, baserritik kea ateratzen zela-eta. Une hartan amama bakarrik zegoen etxean eta hura etorri zitzaion burura; bizilagunek onik atera zutela jakin zuenean, lasaitu ederra hartu zuen. Baina behin Oletara iritsitakoan aurkitu zuen panorama ez du berehalakoan ahaztuko: "Suhiltzaileek esan ziguten ez zegoela ezer egiterik eta, apurka-apurka, etxea nola jausten zen ikustea beste erremediorik ez zitzaigun geratu. Han egondako auzotar batzuek ateratzea lortu zuten ordenadore bat, haur-aulki altua eta lau jostailu hartu ahal izan genituen; ez besterik".\nAuzokoak ere hunkituta\n120 bat lagun bizi dira egun Oletan eta bertako bizilagunentzako ere gertatutakoa ez da trago gozoa izan. "Barruraino iritsi zitzaigun, eta iristen zaigu oraindik, baserri aurretik pasatzen garen bakoitzean. Mina sortzen digu", azaldu digu Jon Iñaki Isazelaia Oletako Kontzejuko idazkariak. Gertaera horren ondotik, buelta asko eman dizkiote buruari eta asko ikasi dute: "Zergatik gertatu zen, zer egin suhiltzaileak etorri bitartean, teknikoki zein arazo ditugun horrelako ingurune baten eta egurrezko egituradun etxeekin... gauza askori buruz hausnartu dugu". Ezbeharra gertatu zen egunetik bertatik hasita, astero batu da inguruko jendea.\nOletako Kontzejuak eta Aramaioko Udalak bi kontu ireki dituzte: 3035-0161-23-1610007164, Euskadiko Kutxan; eta 2095-0057-50-9110593759, BBKn. Eta laguntza jaialdi bat antolatu dute, domekarako: eguerdian, herri kirolak izango dira baserri ondoan. "Askotan gauzak urruti geratzen zaizkigu; guk nahiago dugu jendeari baserria zein egoeratan geratu den erakutsi eta bere onera ekartzeak duen kostuaz kontzientziatzea", dio Jon Iñakik. Arratsaldean, erromeria izango da plazan; txosna jarriko dute toki bietan.\nKaltetuen esker hitzak\nBaserria berriztatzeko aurrekontua beldurgarria dela eta, gutxienez, pare bat urte beharko dituztela kontatu digu Meritxellek, baina ez dutela etsiko: "Ingurukoen babesak ematen digu aurrera egiteko eta buruari tente eusteko indarra. Nola edo hala jasoko dugu baserria eta bertan biziko gara berriz. Eskerrik asko, denoi!".\n12:00etan, Obena ondoan\nHerri Kirolak. Iparraldeko jokoak –Ingude altxatzen, lasto altxatzen, trontzan eta harri jasotzen–:\nJose Martin Bustintza\nJose Mari Atutxa\nSegalariak Txanda librean:\n18:00etan, Oletako plazan\nErromeria –Xabi eta Unai taldearekin–


Blas Lezo Olabarrieta - blogoetak\nEuskaldunak Amerikan, denean ibili dira. Bidaiariak bazekien hori bidaian abiatu aurretik, baina ibilian arrastoak aurkitzen dira han eta hemen, erruz (kale izenak, deiturak, aipamenak… Arzayuz abizeneko kafetegi-jabe atsegina, bart bertan, Cartagenan), eta euskal presentzia hori materialagoa bihurtzen da. Hala ere, jende askori azaldu behar zaio oraindik non dagoen País Vasco delakoa, eta bidaiariak, batzuetan, tankera berriko misiolari gisa ikusten du bere burua, Espainia eta Frantziaren artean badela herri bat, Andorra ez dena, azaltzen hasita. Aspaldiko proiektua du txarteltxo batzuk diseinatu eta inprimatzea, mapa eta guzti, jakina, hor zehar banatuz joateko, baina ez du sekula egin; eta bidaia hauxe zuen aukera horretarako, baldinbaitere.\nItsasoaren alde honetara etorritakoak –edo etorritakoen ondorengoak– artzain ibili dira, enperadore izan dira, esne-saltzaile, diktadore, nekazari, aberats, militar (bada Armando Artola Azcárate izeneko jeneral bat, esaterako, Perun, ezerezetan ezerezena, gainera, eta txiste dezente sortzeko bidea eman omen duena), pirata, sukaldari, esklabu-jabe, apezpiku, marinel, moja, kale-garbitzaile, baleazale, soldadu, arrantzale…\nBlas Lezoren estatua, San Felipe de Barajas gotorlekuaren aurrean. Cartagena de Indias.\nNormala denez, batzuek arrasto sakonagoa utzi dute historian beste batzuek baino. Eta Cartagenan, Blas Lezo Olabarrieta heroia da, hementxe dauka estatua handi bat, su eta gar defenditu omen zuen San Felipe de Barajas gotorlekuaren oinean.\nEspainiako Armadan goren gradura iritsi zen, ezker begi-hankak eta eskuineko besoa ments zituen pasaitar hori. Bartzelonaren setioan ere parte hartu zuen, Espainiaren alde beti; hain zuzen ere, setio horretan jaso zuen eskuin besoa elbarritu zion tiroa, 1714ko irailaren 11n. [Bide batez, eta setio hura oroitzeko egiten den Diada gaur denez, Visca Catalunya lliure!]\nVernon amiral ingelesak eginarazitako txanpona.\nCartagena de Indiasen, berriz, hiriaren defentsa antolatu zuen, Vernon amiral ingelesak erasotu baitzuen, 1741ean. Esaten dutenez, britaniarrek baino askoz soldadu gutxiagorekin lortu zuen hiria babestea eta britainiarrak garaitzea.\nIstorio bitxia ere kontatzen dute gertaera honen inguruan, eta hantxe dago heroiaren estatuaren azpian, ikusgai: amiral ingelesak irabazi aurretik jo zuen kanpaia, nonbait, eta Lezo haren aurrean belauniko ageri da eginarazi zituen txanpon berezi batzuetan. Txanpon horien aurkian hauxe dio: “Urguilu espainola Vernon amiralak makurrarazia.” Eta ifrentzuan, berriz: “Heroi britaniarrek Cartagena hartu zuten 1741eko apirilaren 1ean.” (apirilaren 20an etsi behar izan omen zuten)\nLezo oso estratega ona izango zen, baina zorte oneko gizona ez zen, itxuraz, eta azkeneko gudaldi horretan ere zauritu egin zuten: britainiarren kanoi bala batek buruzagi espainolak bilduta zeuden Galicia itsasontziko mahaian jo zuen, eta zur ezkardaren batzuek izterrean eta eskuan zauritu zuten gure Blas. Handik bost hilabetera hil zen, zauriak gaiztotuta. Esker txarra jaso zuen, gainera, espainolek ez baitzioten aitortu egindako lana: Erregeordea eta bera ez ei ziren oso ados ibili hiriaren defentsari zegozkion modu-prozeduretan, eta zigorra jaso zuen horregatik. Kolonbiako eskola liburuetan azaltzen omen da, erdigizon (edo gizon erdi) gisa aipatua bada ere.\nBlas Lezo hori pasaitarra zian, San Pedrokoa hain zuzen, eta han zegok bere jaiotetxea.\nA zer elementua, Patxi, pasaitar hori!


Armentia, hiru benta zumardien artean - Trebiñu - Alea.eus\nArmentia, hiru benta zumardien artean\nEstitxu Ugarte Lz. de Arkaute 2019-07-28 06:00\nArmentiako eliza erortzear dago. E.U.\nAxarte bezala, Armentiak, Aranak, eta Torrek Iberiar Penintsulan ospe handia izan zuen Trebiñuko errotarrien harrobiaren ustiaketa partekatu dute, mende luzez. Harrobi horretatik ateratzen zuten garia ehotzeko "harri zuria", oso preziatua.\nGaur egun, ordea, Trebiñuko beste hainbat herritan bezala, nekazariek eta udatiarrek partekatzen dute herriko eguneroko jarduna. Herrian eraikin txukunak aurkituko ditugu eta bista ederrak, baina agerian da, baita ere, hainbat bazterretako utzikeria, XVI. mendeko Jasokundearen eliza erortzear baitago.\nAntzinean bi ibilbide nagusi gurutzatzen ziren Ihuda ibaiaren alboan, gaur egungo Armentiako Bentak herriaren parean hain zuzen ere. Batak Bordele-Astorga galtzada eta Kanpezuko bailara lotzen zituen, ibaiaren ibilguan zehar; besteak, berriz, Gasteizko mendatetik egiten zuen, Herrerako mendatea zeharkatu eta Arabako Errioxara iristeko ibilbidea.\nXVIII. mendearen amaieran, Gasteiz eta Herrera artekoa errege-bidea bihurtu zen, eta hain zuzen garai horretan erabaki zuten Armentiatik behera Las Ventas auzoa sortzea, bideak ibaia zeharkatu eta ibilbide zaharrarekin bat egiten zuen lekuan. Bada, horrela, XIX. mendearen hasieran, Armentian "elkarren ondoan kokatutako eta zumardi zoragarriaz inguratutako hiru benta" zeudela aipatzen zen. Bentok ostatua eta janaria eskaintzen zizkieten bide horiek zeharkatzen zituzten bidaiariei.\nLehen Karlistaldian, Zumalakarregi jenerala Armentiako Bentan kanpatu zen, eta bertatik hasi zuen Trebiñuko gazteluaren kontrako erasoa. Irabazi eta gero, gaztelua dinamitatzea erabaki zuen jeneral karlistak.\n1970. urtean Trebiñuko nekazari talde batek Armentiako Nekazaritza Kooperatiba sortu zuen, eta Armentian kokatu zituzten pabiloiak. Gainera, 2012. urtean kooperatibak gasolindegi bat zabaltzea erabaki zuen, Armentiako Bentak auzoan, koperatibistei eta gidariei zerbitzua emateko.\nBiztanleak: 139 (2018ko INEren datuen arabera).\nBitxikeria: 1987ko urtarrilaren 20an, Armentiako Bentako jatetxean, PSOE, EE eta EAren arteko negoziazioa hautsi zen, etaTxiki Benegasen ordez Ardanza izan zen lehendakari.


Atena Fundazioa dantza eta antzerki taldea, zendu berri den David Beriáin Amátriain kazetaria, Teresa Catalán Sánchez musikari eta konpositorea, Jesus Hernández Aristu filosofo, teologo eta pedagogoa, Miguel Ibáñez Artica numismatikan aditua eta itsas biologoa, Patxi Mangado Beloqui arkitektoa, Fernando Mikelarena Peña Memoriaren historialaria, Obanoseko Misterioa Fundazioa, César Oroz Martija ilustratzailea eta Eduardo gil idazlea dira aurten Vianako Printzea Kulturaren saria jasotzeko hautagaiak.\nTxiribuelta S. Mikrokooperatibak proposatutako Atena Fundazioa irabazi asmorik gabeko erakunde gisa sortu zen, eta adimen urritasuna duten pertsonak prestatzeko arte-eskola bihurtu zen. 2001ean hasi zen lanean eta 2005ean fundazio bihurtzeko beharrezko urratsak eman zituen.\nBere helburu nagusia "artistek eskolan egindako lana kanporatzea, ezgaitasunaren inguruan herritarrak sentsibilizatzea eta 'Aniztasunaren artea' beste ikuspegi batetik erakustea da, ezberdina eta aldi berean ederra", proposatzen duen erakundeak azaldu duenez. Hainbat sari eta sari jaso ditu eta 2010 eta 2011 urteetan Menpekotasunaren Vianako printzea sarietan finalista izan da.\nDavid Beriáin (1977-2021). Artaxonakoa jaiotzez, duela denbora gutxi zendu da Pama Erreserban, Burkina Fason. Informazio Zientzietan lizentziatua Nafarroako Unibertsitatean (1999), Komunikazioa eta Gatazka Armatuen arloan Masterra egin zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta gatazka armatuetan, indarkerian eta murgiltze kazetaritzan espezializatu zen.\nBesteak beste, 'Clandestino', 'El Ejército perdido de la CIA', 'La Vida en Llamas', 'Amazonas Clandestino' eta 'Yasuní, Genocidio en la Selva' dokumentalak zuzendu ditu, eta 'Estrecho' eta 'El Palmar de Troya' telesailak ekoitzi ditu. Nafarroako Gobernuak Carlos III.a noblearen gurutzea emango dio, hil ondoren. Itziar Garcíak, Nafarroako Kultura eta Arteen Kontseiluko kideak, proposatu du bere hautagaitza.\nTeresa Catalán musikagile eta musikariak, Pablo Sarasate Kontserbatorioak titulatua eta Sienan (Italia) sortua, ibilbide luzea du. Tomas Marcok, Aragon Nafarroako Kultura eta Arteen Kontseiluko kideak, proposatu du. Bere hautagaitzan bere prestakuntza musikal zabala nabarmentzen da.\nHainbat disko, liburu, artikulu eta txosten argitaratu ditu, eta baita "Estatuko hainbat kontserbatoriotan ikasketa programaren parte" diren lanak ere, Espainian, Alemanian eta Hungarian. Bere lan batzuk "jaialdi garrantzitsuenetan" programatu dituzte, “Alemania, Italia, Argentina, Errusia, AEB, Frantzia, Holanda, Kuba eta Errumania bezalako herrialdeetan".\nJesús Hernández Gazteluberriko filologo, teologo eta pedagogoak Espainiako Iparraldeko Elkarte Hispaniar alemaniarraren babesa du, “hedapen zientifiko eta kulturalaren aldeko lana" nabarmentzen duena. 35 liburu eta 60 artikulu baino gehiago argitaratu ditu gizarte esku-hartzean, politikan eta kulturan espezializatutako aldizkarietan, Estatuan, Latinoamerikan eta Alemanian.\nJarduera kulturalak antolatu ditu eta eragin kultural eta sozial handiko bi erakunde zuzendu ditu Nafarroan, hala nola Iruñeko Ganbera Koral Taldea eta egoitza Iruñean duen Sociedad Hispano-Alemana del Norte de España elkartea, lehenik lehendakariorde gisa eta gero lehendakari gisa.\nMiguel Ibáñez itsas biologo eta monetaren historialaria Nafarroako Ikerketa Historikoen Elkarteak (SEHN) proposatu du. "Beregan bat egiten dute alde zientzialari eta humanistak", esan dute proposamenean, "eta hori oso positibotzat jotzen dugu garai honetan, non diziplinartekotasuna, ezagutza integratua eta errealitatearen ikuspegi anitza hainbeste eskatzen den".\nNumismatikaren aztertzaile bezala Nafarroako Museoarekin lan estua egin du. Proposamena egiten duen erakundeak gogorarazi duenez, "1988tik ari da Nafarroako Museoko bildumak eta numismatikaren munduarekin zerikusia duten beste gai batzuk eskuzabaltasunez lantzen, argitaratzen eta zabaltzen".\nFernando Mikelarena historialari, idazle eta oroimenaren dibulgatzailea sarirako hautagai da Nafarroako Fusilatuen Senitartekoen Elkarteak babestuta.\nZaragoza eta Huescako Unibertsitatean lizentziaduna da eta hainbat liburu argitaratu ditu 1936ko kolpeari eta frankismoari buruz, hala nola “Osasuna 1936. Golpistas, represaliados y Franquismo” (2021), “Demografía y familia en la Navarra tradicional” (1995) eta “Sin piedad. Limpieza política en Navarra, 1936” (2015).\n1957an Nafarroan jaioa, Francisco Mangado arkitektoa da Nafarroako Unibertsitateko Arkitektura Goi Eskola Teknikoan, eta irakasle berezi gisa dihardu 1982tik. Bere hautagaitzak Patxi Chocarro San Martín, Nafarroako Kultur Kontseiluko kidea, abalatzen du.\nIrakaskuntzaren arloan, irakasle gonbidatua izan da prestigiozko zentroetan, hala nola Harvardeko Unibertsitateko School of Design Graduate (1996-97/1997-98/2000-01/2007-08), Eero Saarinen Visiting Professor of Architecture Yale Unibertsitateko Arkitektura Eskolan (2008-09), eta irakasle gonbidatua L 'École Polytechnied Lausniler-ean (2011).\nObanosko Misterioa Fundazioaren hautagaitza Ildefonso de la Campa Done Jakue Bidearen Lagunen Elkarteen Administrazio eta Harremanetarako zuzendariak bermatzen du.\nSustatzailearen esanetan, "Erreferente bat da Donejakue bidearen sustapenean, herri- eta ondare-kulturaren ardatz egituratzaile gisa, eta, gainera, nazio mailan ospe handiko erakunde bat da". Fundazio honek urtero antolatzen du San Guillengo eta Santa Feliziako Misterioaren antzezpena, Obanoseko misterioa bezala ezagutzen dena.\nVillar Lopez Nafarroako Kultura eta Arteen Kontseiluko ordezkariak César Oroz proposatu du saria jasotzeko. Bere proposamenean dioenez, Nafarroan badaude "hainbat belaunaldi azken orrialdetik egunkaria irakurtzen hasten direnak. Hain errotuta dagoen ohitura horren arduraduna Cesar oroz da, eta bere tira komikoa ‘Punto Final’.\nIlustratzaileak 30 urte baino gehiago daramatza Diario de Navarra egunkarian lanean, hainbat komiki-liburu argitaratu ditu, hainbat erakusketa antolatu ditu eta herritarren intereseko gaiak zabaltzen lagundu du. Hala, Nafarroako Foru Komunitateko hainbat osasun zentrorekin eta ikastetxerekin elkarlanean aritu da "Gatazkak konpontzen, Osasuna handitzen" erakusketa antolatzeko. Erakusketa horren helburua eskolako bizikidetzarako ohitura osasungarriak sustatzea da, ekimen batzuk aipatzearren.\nEduardo Gil idazlea Sandra Ollo Nafarroako Kultura eta Arteen Kontseiluko kideak aurkeztu du. Idazleak ia 40 urteko ibilbide literarioa egin du, eta "bere bi hizkuntzetan, gaztelaniaz eta euskaraz, jarduera aparta egin du pentsalari, saiakeragile, eleberrigile, poeta eta itzultzaile gisa", proposamena egin duenak adierazi duenez.\nLehen saiakerak euskaraz egin zituen, eta lehen saria eskuratu zuen, Xalbador Saria, "Atea bere erroetan bezala" lanagatik. Sari horri Azkue eta Pedro Axular sariak gehitu behar zaizkio. Ondoren, 1993tik aurrera, gaztelaniazko saiakera-egile gisa hasi zen lanean, eta gero eta presentzia handiagoa izango du bere obran. Bere lan batzuk ondokoak dira: ‘El carro del heno’, 'Torralba' eleberri historikoa edo 'Los días de en medio' saiakera.


Dantza proposamen ausartenak, Euskal Herriko antzokietan — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Dantza proposamen ausartenak, Euskal Herriko antzokietan\nDantza proposamen ausartenak, Euskal Herriko antzokietan\nDantza garaikidearen zortzigarren zirkuitua martxan da: Eusko Jaurlaritza, antzoki eta diputazioaren laguntzarekin eta urte bukaerara bitartean azken dantza proposamenak eskainiko ditu. Adibidez, Aukeran edo Kukai dantza taldeen lanak eramango ditu 21 antzokietara.\nBaina bestelako dantza ikuskizunak ere eskainiko dituzte, publiko berria bereganatu nahi baitu zirkuituak eta lortzen ari da, antolatzaileen hitzetan.\nPixkanaka joan da ikuslegoa bereganatzen dantza zirkua, zortzi urte hauetan antzokiak atseki ahala. Jendea ere ausartu delako dantzara gerturatzen, interesa egon badagoelako, nahiz eta Iñaki Larrañaga Elorrioko antzokiko eta SAREA elkarte antolatzaileko kideak dioenez, interes hori piztu eta landu behar den, eta horretarako balio du zirkuituak.\nGuztia, 19 hiri eta herrietako 21 antzokik hartzen dute parte zirkuituan, denetariko eskaintza egiteko. Helburua, dantza mota ezberdinak erakustea baita. Esaterako, ikuslegoak bereziki maite ditu aurten ikusi ahal izanen diren Kukai, Aukeran edo Txalap-Art taldeen ikuskizunak.\nHala nola, Dantzaz konpainiak eskainiko du neoklasiko barruan sartu litekeen Arte-an pieza, bihar bertan Gasteizen ikusi ahalko dena, Hegoalde udal barrutian.\nBaina beste hainbeste piezek ildo berritzaileagoak lantzen dituzte, eta eskaini ere eskeiniko dira, ikuslegoa errezelo handiagoz jasotzen baditu ere.\nJendeari eskura jarri behar baitzaio, obra mota horiek ezagutzeko, eta ondorioz, gozatu ahal izateko. Hala nola, Organik eta Ertza taldearekin, edo Olatz de Andres edo Iker Gomez dantzarien piezekin.\nUrte bukera bitarte luzatuko da dantza zirkuitua, hirietatik kanpo dantza ere denontzako moduan eskaini ahal izateko.


Sorginenea, Gasteizko Emakumeen Etxeak bihar irekiko ditu ateak - andra.eus\nSorginenea, Gasteizko Emakumeen Etxeak bihar irekiko ditu ateak\nAmilena Maslova20 iraila, 20191\nHogei urte pasatu dira Gasteizko emakume feministak Emakumeen Etxea aldarrikatzen hasi zirenetik. Azkenean ere “Sorginenea-Tu Casa feminista”-k bihar irekiko ditu ateak eta zabalik egongo da 12 ordutan (goizeko 11etatik gaueko 11etara) andra gazteiztarrek ezagutu dezaten. Zerbitzu berria Etxanobe Jauregian dago, Santa María kalea 11n.\nEtxearen kudeaketaz Sorginenea elkartea arduratuko da. Udalarekin lankidetza hitzarmena sinatu zuen ahalduntze feminista sustatzeko eta eraikinean “Sorginenea-Tu casa feminista”-n proiektuari loturiko jarduerak egiteko. Urte honetarako plan operativoa martxan jartzeko 90.000 euro eskuratu ditu elkarteak eta akordia urtean urtean berrikusiko da.\nSorginenea elkartekoek beste Emakumeen Etxeen kudeaketa eredu batzuk ikusi eta gero, hala nola, Donostiakoa, Basaurikoa edo Ermuakoa, Gasteizerako formula “orijinala” asmatu dutela uste dute. Biharko ekitaldian bazkideak egiteko leku bat egongo da. “Ekarpen txikia eskatuko diegu eta bi bazkide mota eskainiko ditugu, proiektuarekiko konpromisoaren arabera”. Ate irekien eguna ideiak jasotzeko ere aprobetxatuko dute.\n“Sorginenea” 12 ordutan egongo da zabalik andra gazteiztarrek ezagutu dezaten eta kudeatuko duen elkarteak emakumeontzak “gune ziur eta askea” izatea nahi du\nZerbitzu berria Gasteizko emakumeak batzea eta denontzat “gune ziur eta askea izatea” nahi dute. Udalarekin sinatutako elkarlanerako dokumentuan zehaztuta daude gainontzeko helburuak: “Emakumeen etxea inklusiboa, irekia eta askotarikoa izango da, eta honako helburu hauek ditu: Gasteizko erreferente bihurtzea emakume guztientzat eta feminismoaren eta berdintasunaren alde lan egiten duten kolektibo guztientzat, sormena, hausnarketa eta, batez ere, egiteko beste modu batzuk sustatzeko topagunea izatea, eta dibertsiorako toki goxoa eta ikasteko errespetu eta ekitate esparrua izatea”.\n“Sorginak ohoratu nahi ditugu”\nSorgineneakoek ‘Ser’ kateari esan diotenez, ez da zentro zibikoen modukoa izango. “Araudian zer-nolako ekintzak egin daitezkeen zehaztu dugu; hau ez da izango: ‘Aizu gela bat behar dut jarduera baterako”.\nBeldur dira hemendik gutxira lekua txikia gera dadin: “Hirian elkarte asko daude lan egin nahian eta ez daukate espaziorik ”. Hori alhalbidetzea “ezinbestekoa dela” pentsatzen dute, emakumeok “asko daukagulako esateko” gizartean.\nEspazioaren arazoa aurreikusi zuten baina “hain beharrezkoa zen gure esparru propioa izatea ezen eraikin hau hartzeari baietz esan genion”, aitortu dute Sorginenea elkartekoek. Gainera, Udalaren Jabekuntza Eskolen ikastaroak ere bertan izango dira.\nHala eta guztiz ere, pozik daude elkartekoak emakumeen etxea hor dagoelako. Inauguraziorako eguna ere ez dute auzaz jarri. Egun aproposa aukeratu dute -udazkeneko ekiknozioa- mezu bat zabaltzeko: “Sorginak, emakume jakintsu horiek, ohoratu nahi ditugu eta aldi berean guztion etxearen hazia landatu nahi dugu”.\nLa imaginación feminista <\nClamor contra un congreso sobre el síndrome de alienación parental en la Universidad de Deusto >


Txizaren aurkako legea onartua Bilbon - J.N. "Nafa" / ikaslea\nUkberri 2004 ots 26 Berango\nBilboko Udalak onartu berri du txizaren aurkako legea, zalantzarik gabe Bilboko herritarren etsai nagusia dena (eman zaion garrantzia kontuan harturik); kalean pixa egiten dutenei gutxienez 750 eur...\nEgunkaria aurrera! - Mikel Carramiñana / Mediaberriko koordinadorea\nUkberri 2004 ots 25 Leioa\nEsaten da kazetari bat albiste bilakatzen denean, gaitz edo okerraren bat gertatu izanaren seinale dela. Euskal Herrian tamalez, egunkarien atal osoak betetzeko nahiko albiste sortzen dira komunika...\nLegebiltzarra: parlamentua ala kafetegia? - Xabi Paya / bertsolaria\nUkberri 2004 ots 24 Getxo\nEz da izango zuzenena nik halakorik idaztea legebiltzarrari buruz, izan ere, bertan hasi behar baititut karrerako azken praktikak. Hala ere, hortaz jardun nahi nuke, legebiltzarrak teorian zer izan...\nNola ospatzen ditugu inauteriak? - Maitane Ruiz Lopategi / PTBko kolaboratzailea\nUkberri 2004 ots 24 Plentzia\nAsteburu honetan, inguruko hainbat herri eta hiritan inauteri giroa izan da nagusi: moda modako mozorroak, desfileak, gau osoa dirauen parranda... Baina horrela bizi izan dira betidanik inauteriak?\nPirateria: merkatuaren alde ala kontra? - Aitor Encinas / Kazetaritza ikaslea\nUkberri 2004 ots 22 Leioa\nAzken urte hauetan salgai dauden produktuek gero eta gehiago balio dute. Ikuspuntu azaltzen duen gauzaren bat, eduki dugun moneta aldaketa izan daiteke. Prezio igoerak izan zirela eta, “pirate...\nLau etxebizitza baino ez!\nUkberri 2004 ots 21 Getxo\nInazio Etxebarria "Guzurti" Babes ofizialeko etxebizitzak behartsuentzat izan beharko lirateke, eta ez "entxufatuentzat". Alemanian, esate baterako, aholkulariak dituzte. Eurekin elkarrizketa...\nBetiko egoera - Naia Diez / Kazetaritza ikaslea\nUkberri 2004 ots 20 Leioa\nAzterketak bukatu dira dagoeneko, eta orain egunero hurbiltzen gara urduritasunez ikasgelako ateetara gure notak ikusteko. Askotan ezustekoak egoten dira, baina gehienetan ezustekorik ez dago eta g...\n"Umeen zentzuna... - Jokin de Pedro / irakaslea\nUkberri 2004 ots 19 Gorliz\n…etxean entzuna”. Ez da aitzakia makala irakasleontzat, ez, ikasleen heziketa txarra euren gurasoei leporatzea. Gurasoek ere erabili ohi dituzte kontrakoak —baina parekoak, azken...\nNo comment - Josu Esnaola / Bizarra Lepoaneko kidea\nUkberri 2004 ots 18 Getxo\nBai & bay lotsagabeki plagiatuz kanpaina berri bati ekin dio Eusko Jaurlaritzak, hauteskunde kiratsa darion kanpaina horietako bati. Baina kiratsak sor dezakeen goragaleaz gain edota plagioak adier...\nPezeta jurasikoak - Unai Brea / kazetaria\nUkberri 2004 ots 16 Berango\nKonturatu zarete erdarazko komunikabideetan pezetez berba egiten duten bakoitzean, beti “antzinako” edo “lehengo” adjetiboa gehitzen dietela? (Antiguas pesetas da, zehazki, erab...\nKaleak argi gorriaz zeharkatzeaz - Xabier Kintana / EHUko irakaslea\nUkberri 2004 ots 15 Erandio\nMaiz entzuten da eskolako irakaspenen artean badela bat, behiala oso aintzat hartua izan arren, aspaldian erabat baztertua: gizabideko manerak, ohitura onak eta lagun hurkoarenganako errespetua lan...\nGarabi-autoak eraman zigun kotxea\nUkberri 2004 ots 14 Getxo\nInazio Etxebarria 'Guzurti' Pasa den igandean, otsailaren 8an, Bilbora autoz joan ginen eta ezpaloi bazterrean utzi genuen. Hala ere, ez zuen oztopatzen. Autoa hartzeko asmoz bertara itzuli gine...\nIkastolak ala eskolak? - Nahikari Ayo / Bertsolaritza irakaslea\nUkberri 2004 ots 13 Getxo\nPasa den astean 'Berria' egunkariak gehigarri bat atera zuen matrikulazioari buruz. Bertan hizkuntz eskolak, akademiak, eskolak zein ikastolak agertzen ziren. Gauza batek harritu ninduen: 10 urte p...\nBabesik gabeko mehatxuak - Josu Landeta / Irakaslea\nUkberri 2004 ots 12 Getxo\nAurreko egunetan Eusko Jaurlaritzak ateratako iragarki bat ikusi ahal izan dugu, eta horretan adierazten da Euskal Autonomi Erkidegoan hainbat jende ETAren mehatxupean bizi dela, eta mehatxupean ez...\nPPren oinarriak kolokan - Antton Azkargorta / EHUtik kaleratutako irakaslea\nUkberri 2004 ots 11 Leioa\nPP alderdiak gobernua hartu zuenetik gizarteko instantzia batzuk erabiltzen ari da bere politika sustatzeko. Oinarri horiek, bestalde, ez dira berriak, eskuin politikoak betidanik erabili ohi ditu-...\nAberatsen urrezko eraztunak - Osoitz Elkorobarrutia / Zuharreko kidea\nUkberri 2004 ots 10 Leioa\nAberatsen urrezko eraztunak sabel hutsek ordaintzen dituzte. Bill Gates oraindik da munduko gizonik aberatsena. Bere dirutza 46.000 milloi dolar ingurukoa da eta 2003an 3.000 milloi dolar pilatu...\nEko-espekulazioa - Fredi Paya / bertsolaria\nUkberri 2004 ots 09 Getxo\nArtikulu honetan gure etxeaz berba egitera noa. "Oikos" hitzak, hainbeste eletan txertatuta erabiltzen dugun greziar hizkuntzaren maileguak, etxea esan gura duelako. Guztion etxea, hain zuzen ere. ...\nFermin Muguruza ekartzearekin benetan asmatu dute\nUkberri 2004 ots 07 Getxo\nInazio Etxebarria 'Guzurti' Oraingo honetan Getxoko Udaleko Euskara Zerbitzuak benetan asmatu du, joandako asteburuan Algortako Portu Zaharrean antolatutako kontzertuarekin. Kontzertua primer...\nEutsi Euskal Herri kantariari! - Nekane Ardanza / Getxo Irratiko kazetaria\nUkberri 2004 ots 04 Getxo\nEuskaldunok musikazaleak gara edo, hobe esanda, edozein ospakizun edo une berezi -jateaz gain- abestuz ospatzea gustatzen zaigu. Are gehiago, euskaldunoi taldean abestea gustatzen zaigu batez ere....\nEspainiar estatuaren kalte zuzena jasaten dugu - Alberto Hernández / Irakaslea\nUkberri 2004 ots 03 Sopela\nEspainiar estatuak kaltetu egiten nau etengabe, eskubide politikoak ukatzen dizkit, irakurri egiten ditudan aldizkari eta egunkariak ixten ditu, euskal herritar gisa bizitzea bortizki galerazten di...


By: Emma Green doktorea | Eguneratuta: Maiatza 28, 2020\nZergatik behar duzu estresa erliebea\nEstresaren arintzearentzako gogoeta\nEstresa Erliebatzeko Yoga\nHauek dira estresa arintzeko te onenak\nLimoi barazkien tea\n"Estresa" oso erabilitako terminoa da eta harekin lotutako hainbat esanahi ditu. Definizio estandar bat da hautematearen edo benetako mehatxu bati erantzunez gorputzaren funtzionamendu normala (homeostasia izenarekin ezagutzen dena).1).\nMehatxua "estresatzaile" gisa ezagutzen da. Hori gertatzen denean, gorputza aurre egiteko prest dago hainbat hormona sortuz, hala nola epinefrina, noradrenalina eta kortisola.\nHorrek gorputzean efektu desberdin asko ditu, besteak beste, bihotz-maiztasuna, hipertentsioa eta transpirazioa handitzea. Sistema batzuk ere ezabatu egiten dira, hala nola sistema immunologikoa eta mina erantzuteko sistema.\nAldaketa horiek "borroka edo ihes" erantzun gisa ezagutzen dira, gorputzari estresatzaileari aurre egiteko aukera ematen diona.\nDenek estresatzen dira noizean behin, batez ere egoera zailetan. Garrantzitsua da azpimarratzea estresa berez ez dela txarra.\nEustress terminoak estres kopuru osasuntsu bat aipatzen du. Aitzitik, "ezinegona" estresa larria eta / edo etengabea denean gertatzen da eta portaera, harremanak eta osasun fisikoa eragiten hasten denean.\nZorionez, ikerketek frogatu dute estresa gutxitzeko hainbat modu daudela.\nZerikusia: Estresa arintzeko osagarri mota onenak\nMindfulness-en oinarritutako estresa gutxitzea (MBSR) estresa erliebeari buruzko ikerketetan gehien esploratu den arloetako bat da. Estruktua eta antsietatea murrizten lagun dezakeen meditazio teknikak erabiliz egituratutako talde programa da (2).\nMBSR jatorriz osasun mentaleko eta fisikoko egoerak dituztenetan erabiltzeko diseinatu zen, pertsona osasuntsuetan ere eraginkorra dela frogatu da (3). Hala ere, pertsona osasuntsuetan ez dirudi erlaxazio teknika estandarrak baino onuragarriagoa denik.\nBeraz, pentsaera oinarritutako edozein motatako jarduera onuragarria izan daiteke pertsona osasuntsuetan estresa arintzeko, hala nola, bitartekaritza eta arnasketa teknikak.\nYoga ikertzaileek estresa arintzeko beste jarduera bat da. Yoga hipotalamiko-hipofisario-adrenalaren (HPA) ardatza eta nerbio-sistema jatorra (SNS) erregulatzen dituela pentsatzen da, eta horrek gogoa eta gorputza lasaitzen ditu (4).\nEstresa eta antsietatea murrizteko yogaak duen eraginkortasunari buruzko froga gehiago dago, baina badaude azterlan horietako batzuekin arazo metodologikoak, esate baterako, lagin-tamaina txikia edo kontrol talde baten gabezia (5).\nAzken ikerketek iradokitzen dute yoga onuragarria izan daitekeela bihotz-tasaren aldakortasunerako (HRV), estresa markatzeko faktore fisiologikoa dela pentsatuz6). HRV, izenak dioen bezala, bihotz-tasaren bariazio-aldakorra da.\nZerikusia: Antsietatea Erliebatzeko Osagarri Gehienak\nEstresa murrizteko jarduera zehatzez gain, teak estresan eragin onuragarria duela frogatu da. Anekdotikoki, jende askok pentsatu du tea urte askotan buruko osasunaren eta ongizaterako onurak eskaintzen dituela, baina berriki aurkikuntza horiek ikerketa zientifikoen laguntza izan dute.\nHainbat elementuk estresa gutxitzeko teen gaitasunean funtziona dezaketela uste da. Horien artean, tea kontsumitzen den tenperatura beroa, bere propietate sentsorialak (usaina, kolorea eta aho-sentimendua) eta osagai aktiboak dira, edariak artean, noski.7). Horrek estresa izatearen onurak dakartza tearen kontsumoa zehar eta ondoren.\nPeppermint belar usaintsua da menda familian eta watermint eta spearmint arteko gurutzea da. Europan eta Asian jaiotakoa da eta milaka urte daramatza, bai bere gustuen propietateengatik, baita osasunerako ere.\nPepper menta hostoek funtsezko olio desberdinak dituzte, mentol, menthone eta limonene barne (8). Mentola da piperminari bere zapore eta hozte efektu bereizgarriak.\nNola laguntzen du piper-teak estresa arintzeko?\nPeppermint-ek depresioa eta antsietatea gutxitzen dituela erakutsi da. Ausaz kontrolatutako saiakuntza kliniko batek aurkitu du piperraren olioa etengabe bost egunez arnasteak nabarmen murrizten duela depresioa eta antsietatea kontrol taldearekin alderatuta (9). Emaitza hauek bereziki ikusgarriak dira parte-hartzaileak ospitalean zainketa intentsiboan egon zirelako.\nBeste ikerketa batzuek erakutsi dute piperrak antsietatea eta mina arintzeko lagungarriak izan daitezkeela. Ausaz kontrolatutako saiakuntza kliniko batek aurkitu zuen piperraren arnasketa bakarra mina eta antsietatea nabarmen murrizteko gai zela plazeboarekin alderatuta (10). Horrek frogatzen du piperrak estresa arintzeko azkar funtziona dezakeela.\nPeppermint-ek memoria eta alertan eragin positiboa duela ere frogatu da. Kontrolatutako ausazko azterlan batek aurkitu zuen piperrak memoria eta alertan nabarmen hobetu zuela ylang-ylang edo kontrol talde batekin alderatuta (11).\nNola hartzen dut pipermina tea?\nPepper menta te bat, hosto lehorrak edo hosto freskoak birrinduta erabil daiteke. Erabilitako ura bero egon behar da baina ez irakiten eta tea 5-7 minutuz irauli behar da. Pepper menta tea egunero eta edozein ordutan edan daiteke.\nKamomila bertako kide da Asteraceae/Compositae familia. Bi barietate komun daude: kamomila alemaniarra (Camamilla Recutita) eta erromatar kamamila (Chamaemelum Nobile) (12).\nLehortutako chamomile loreek terpenoide eta flavonoide ugari dituzte, osasun onurak eskaintzen dituztenak. Horrek Apigenina bioflavonoidea da eta antsietatea murrizteko efektuak ditu. Dosi oso altuetan apigeninak sedatzaile gisa jokatzen du.\nNola laguntzen du kamamila-teak estresa arintzeko?\nPlazerra kontrolatutako ausazko itsu bikoitzarekin, zortzi astez kamomila-erauzketak egiteak plazeboarekin alderatuta nabarmen antsietatea murriztu zuela esan zuen13). Ikerketa osoan zehar kamamilaren ongizate psikologikoan ere eragin positiboak egon dira.\nAusazko proba kliniko ausazko batek chamomillak antsietatearen epe luzean izan ditzakeen eraginak aztertzea lortu zuen (14). Parte hartzaileei hasiera batean 1500mg etiketa irekiko kamomila eman zitzaien 12 astez probaren 1. fasean.\n2. fasean, chamomile tratamendu erantzunak ausazkoak ziren 26 aste jarraian chamomile terapia edo plazeboarekin itsu bikoitzeko, plazeboa ordezkatzeko diseinuan. Komertilaren epe luzeko kontsumoak antsietatearen sintomak nabarmen murrizten zituela aurkitu zen. Interesgarria da gorputzean pisua eta batez besteko arteria presioa ere nabarmen murriztu direla ikerketan.\nKamomila estresa murrizten dela azido gamma-aminobutirrikoaren (GABA) metabolismoan duen eraginagatik murrizten da (15). GABA garunean neurotransmisore gisa funtzionatzen duen aminoazidoa da. Neurotransmisoreak mezulari kimikoak dira. GABA Neurotransmisore inhibitzailea jotzen da, garuneko seinale jakin batzuk inhibitzen dituelako eta nerbio-sisteman jarduera gutxitzen duelako.\nNola hartzen dut kamamila-tea?\nKamamila-tea te-poltsa edo lore lehorrak erabiliz kontsumitu daiteke. Erabilitako ura bero egon behar da baina ez irakiten eta tea 5-10 minutuz irauli behar da. Kamamila-tea edan daiteke egunero eta eguneko edozein ordutan. Dena den, kantitate handiagoetan kontsumitzen denean efektu sedatiboak izan ditzakeenez, egunean bertan edatea komeni da.\nIzpilikua (Lavandula), Lamiaceae, menda familiako 50 landare lore ingurukoa da. Mundu Zaharreko jaioterria da. Izpilikua lorezaintzan eta paisaian, sukaldaritzako jardueretan eta komertzialki funtsezko olioak erauzteko erabiltzen da.\nIzpilikua funtsezko bi osagai eraginkorrak linalool eta linalyl azetatoa dira. Linalool-ek lasaigarri gisa jokatzen du nerbio-sistema zentraleko azido aminobutirrikoen errezeptoreetan eraginez (16).\nNola laguntzen du izpilikuaren teak estresa arintzeko?\nZentro anitzeko, itsu bikoitzeko, ausazko azterlan batek aurkitu zuen 80 mg silexan (Lavandula angustifolia loreetatik lurrun destilazioan sortutako olio esentziala) egunero 6 astez hartutakoak, antsietatea nabarmen murriztu duela lorazepam-ekin (antsietatearen aurkako botikaren aurka jarduten duena). GABA / benzodiazepina hartzailearen konplexua garunean (17).\nLoaren kalitatea ere positiboki eragin zuen izpilikuaren gehigarriaren ondoren, loak hartzeko denbora murriztua eta gauean esnatutako denbora gutxiago barne.\nIzpilua ere umorea hobetzen dela erakutsi da. Ikerketa batek aurkitu du izpilikuaren inguruko usainek nabarmen murriztu zutela antsietatea eta hoberen aldartea hortz-tratamenduaren zain zeuden gaixoen plazeboarekin alderatuta (18). Horrek iradokitzen du izpilikua bereziki eraginkorra izan daitekeela gertaera estresagarriaren aurretik.\nEstresa arintzeaz gain, izpilikuak estresa, antsietatea eta depresioa lagun dezake. Saiakuntza kliniko batek aurkitu du izpilikua egunero 4 astez arnasteak estres, antsietate eta depresio markatzaileak nabarmen murriztu dituela kontrol talde baten aldean (19).\nIzpilikuak gorputzaren estresaren erantzuna murrizten ere lagun dezake. Aztertutako ausazko itsu bikoitzeko ikerketek aurkitu dute izugarrizko film klipak ikusi aurretik izpilikula kapsulak kontsumitzeak bihotz maiztasunaren aldakortasuna (HRV) markatzen zuela kontrol taldearekin alderatuta (20).\nNola hartzen dut izpilikua?\nIzpiliku-tea izpiliku lehorrak edo freskoak erabiliz egiten da. Ur beroarekin egin daiteke, 5 minutuz labean edo ur hotzarekin 12 orduz. Izpilikuak lo egiteko lagun dezakeen arren, ez du efektu sedataturik, eguneko edozein ordutan kontsumitu ahal izateko. Egunero edan daiteke.\nValerian (Valeriana officinalis) Europan eta Asian jaiotako landarea da. Sustraia tea hartzeko edo erlaxatzeko edo sedatzailearentzako jan daiteke. Hala ere, ez dago guztiz argi loaren kalitatea edo zenbatekoa hobetzen duen ala ez.\nValerian ere espasmodikoa da eta horrek esan nahi du hilekoaren mukiak bezalako mina arintzen lagun dezakeela. Garunean seinaleztapena hobetuz pentsatzen da bere efektuak (21). Antsietatearen aurkako botikak Valium eta Xanax bezalako ekintza-mekanismo bera da.\nNola laguntzen du valeriar teak estresa arintzeko?\nAzterketa batek aurkitu du valerianiak gorputzaren estresaren erantzuna arintzen lagun dezakeela egoera gogorrean (22). Parte hartzaileek hasieran ikertzaileek ezarritako zeregin estres bat burutu zuten eta ondoren valeriana, kava edo osagarririk hartu gabe astebetez zeregina berriro burutu aurretik.\nBuruko estresarekiko bihotz-tasaren erreakzioak nabarmen egin du behera valeriar taldean. Parte hartzaileek, gainera, zereginean presio gutxiago izan dutela jakinarazi zuten.\nItsas bikoitzeko itsuarekin, kontrolatutako plazeboarekin, ausazko eta orekatutako esperimentu batek, aurkitu du valerianoa are eraginkorragoa izan daitekeela limoi ixtenarekin konbinatuta (23). Parte hartzaileek 600 mg, 1200 mg edo 1800 mg hartu zituzten limoi-ixten eta valerianoarekin, baita plazeboarekin batera, egun bereizietan. Ondoren, eginkizun estresagarrietan parte hartu zuten. Interesgarria da dosi baxuena zereginarekin lotutako antsietatea gutxitzeko eraginkorrena izan zela.\nNola hartzen dut valeriano-tea?\nValeriano tea landarearen erroa erabiliz egiten da. Normalean 2-3 gramo valeriar lehor erro bat ur beroarekin (ez irakiten) erabiltzen da. Ondoren, 10-15 minutu irauten da edan aurretik. Valeriako eguneko edozein ordutan kontsumitu daitekeen arren, lo egiteko hobekuntza hartzen baduzu, oheratu aurretik 30 eta 60 minutu edatea komeni da.\nLimoi bala (Melissa officinalis) menda familiako belarra da eta Europako hego-erdialdeko jaioterria da. Tradizionalki kognizioa hobetzeko eta estresa murrizteko erabili izan da. Antsietatearen aurkako beste belar batzuen antzera, GABAren neurotransmisorea indartzen eraginez funtzionatzen du (24).\nLimoi-baleak bere limoi usaina du izena. Bere hostoak belar sendagarri gisa, teetan eta usain gisa erabiltzen dira.\nNola laguntzen du limoi izozteak estresa arintzeko?\nItsas bikoitzeko itsaso bikoitza, kontrolatutako plazebo, ausazko eta orekatutako probetan, aurkitu dute limoi-baleak zeregin gogorrak eragindako estresa nabarmen murrizteko gai zela (25).\nParte-hartzaileek 300 mg, 600 mg edo plazeboa hartu zituzten egun estresagarria jarduera aurretik. 600 mg-k parte-hartzaileek lasaiago eta zoriontsuago sentitzea eragin zuten. Hala ere, 300 mg ez zen eraginkorra izan, iradokitzen baitute limoi-balsa dosi handiagoak behar direla estresa arintzeko.\nPlaze kontrolatutako ausazko beste itsu bikoitzeko ale batek aurkitu du limoi izozki bat duen izozki bat kontsumitzea antsietate maila gutxitzen duten eremuetan jarduera gehiagorekin erlazionatuta dagoela (26).\nPlaka kontrolatutako azterketa klinikoko itsu biko batek ere aurkitu du limoi ixten denak beste eragin positiboak izan ditzakeela aldartean27). Egunero 3 astez hartutako 8 limoi ixten zenez, depresio, antsietate, estresa eta loaren asaldura markatzaileek nabarmen murriztu zuten plazeboarekin alderatuta.\nNola hartzen dut limoi ixten duen te?\nLimoi ixten tea hosto freskoak erabiliz egiten da. Hauek zati txikitan moztu behar dira eta te difusore baten barruan jarri. Kontsumorako unean egin behar da hori, aurretik mozten badira lehortu egingo direlako. Ondoren, ur beroa hostoetara gehitu eta tea 5 minutuz irauli behar da.\nPassionflower (Passiflora) 500 espezie inguruko landare-familia bat da. Brasilgo Erdialdea da jatorriz. Lore, fruta eta sendagai propietateengatik lantzen dira.\nIpar Ameriketako natiboek erabilitako historia luzea dute. Horrek kontsumoa irakiten, zauriak, belarriak eta gibeleko arazoak tratatzeko kontsumoa biltzen du. Pasio-loreak uzkurdurak sor ditzakeenez, ez da gomendagarria haurdun dauden emakumeek kontsumitzea.\nNola laguntzen du passionflower tea estresa arintzeko?\nPlaze kontrolatutako bikoitza itsuarekin, pasiofloreak pre-kirurgia antsietatea nabarmen murrizteko gai zela aurkitu zuen. Parte-hartzaileek 500 mg passflower edo plazeboa hartu zituzten 90 minutu ebakuntza aurretik. Passionflower nabarmen pre-kirurgia antsietatea murriztu plazeboarekin alderatuta (26). Hala ere, passionflower-ek ez zuen efektu sedatiborik.\nSaiakuntza kliniko ausazko, kontrolatu, itsu bikoitzeko, beste proba kliniko batek aurkitu zuen passionflower hortz-antsietatea arintzen lagun dezakeela. Antsietatea gutxiagotzen denean antsietatea murrizteko modu egokia izan zen. Hala ere, midazolam ez bezala, passionflower-ek ez zuen memoria-galerarik eragin parte-hartzaileetan (27).\nPassionflower loa hobetzeko ere eraginkorra da. Plazebo kontrolatutako proba itsu bikoitz batek aurkitu zuen 7 egunez pasioflower tea edateko kopa bat kontsumitzeak loaren kalitatea nabarmen hobetu zuela plazeboaren te bat edatearekin alderatuta (28). Parte-hartzaileek 260 mg passflower edo 15 mg midazolam (antsietatearen aurkako botikak) hartu zituzten kirurgia baino 30 minutu lehenago.\nNola hartzen dut passionflower tea?\nPassionflower tea landarearen hosto eta lore freskoak edo lehorrak erabiliz egiten da. Honen koilarakada bola bat eratu behar da eta ur bero bat sartu. 10 minutu inguru irauli behar da. Passionflower tea eguneko edozein momentutan kontsumitu daiteke, ez baitu efektu sedataturik.\nTe berdea Camellia sinensis hosto eta begietatik eginda dago. Te beltzak eta oolongak ez bezala, ez da zuritzeko eta oxidatzeko prozesutik pasatzen eta, beraz, kolore berdea mantentzen du.\nTe berdea Txinan du jatorria, baina gaur egun Asiako ekialdean zabalduago ekoizten eta fabrikatzen da. Hainbat te berde daude, besteak beste: hazten diren baldintzen arabera, baratze metodoak, ekoizpen prozesamendua, uzta denbora eta Camellia sinensis kantitatearen arabera.\nTe berdea bereziki aminoazidoaren l-teaninan aberatsa da, estresa arintzeko onurak ematen dituela uste da.\nNola laguntzen du te berdeak estresa arintzeko?\nItsu bakarreko taldeen konparazioko azterketak te berdea nola eragin zuen kafeina maila baxuagoarekin (29). Hau da, l-teaninaren eragina kafeinak blokeatuta dagoela uste da. Aurkitu zen 500 ml te berde egunero (15 mg-ren baliokidea) edatea astebetean 10 eguneko estresaren aurreko aldian nabarmen arintzen zuen parte-hartzaileen estresa erantzuna plazeboarekin alderatuta.\nTe berdea ere umorea hobetzen dela erakutsi da. Aztertutako ausazko plazeboaren aurkako saiakuntzek aurkitu zuten 40 astean ECGC (te berdeen osagaia) 8 mg egiteak XNUMX asteetan nabarmen eragin zuela parte-hartzaileen ongizatearen zentzua plazeboarekin alderatuta (30).\nBeste ikerketa batzuek frogatu dute te berdeak kognizioa hobetu dezakeela. Plazebo-kontrolatutako ausazko itsu bikoitzeko ikerketa batek aurkitu du tea berdean oinarritutako osagarri 1,680 mg hartzeak nabarmen hobetu zuela ezagutza-abiadura eta arreta selektiboa plazeboarekin alderatuta (31).\nGaruneko theta uhinetan ere jarduera handitu egin zen, adimen kognitiboaren funtsezko adierazleetan, burmuineko eremu tenporal, frontal, parietal eta okzipitaletan.\nNola hartzen dut te berdea?\nTe berdea hosto solteekin edo te poltsekin egin daiteke. Hosto solteak erabiltzen badituzu, hauek iragazi batean jarri eta alde batera utzi behar dira. Ura berotu behar da irakiten egon arte. Iragazkia kopa edo katilu gainean jarri behar da eta ur beroa bota. Poltsa bat edo hosto solteak erabili, 3 minutuz aldapatsuak utzi behar dira. Te berdeak kafeina kopuru txikia duenez, hobe da oheratu gabe oso kontsumitzea.\nAshwagandha India, Ekialde Hurbilean eta Afrikako zenbait lekutan hazten den zuhaixka hosto iraunkorra da. Ashwagandha Indiako ginseng edo neguko gereziondo bezala ere ezaguna da.\nHistoria luzea du medikuntza ayurvedikoan, belarrak, dieta bereziak eta osasun fisikoko arazoetarako belarrak, bestelako dietak eta beste praktika batzuk erabiltzen dituena.\nAyurvedic medikuntzan, ashwagandha Rasayana da eta horrek esan nahi du gaztetasuna mantentzen laguntzen duela. Zuhaixkaren hostoak, haziak eta fruituak osasunaren alderdi desberdinak hobetzeko erabili dira.\nNola laguntzen du ashwagandha teak estresa arintzeko?\nGorputzaren estresaren erantzunaren giltzarrietako bat kortisolen maila igotzea da. Cortisol hormona bat da guruin adrenalek askatzen duten estresore jakin bati erantzuteko. Hau onuragarria da epe laburretan baina osasun arazoak sor ditzake denbora luzez kortisol maila altuak izaten direnean.\nPlazeagatiko kontrolatutako ausazko itsu bikoitzeko ausazko proba batek aurkitu zuen Ashwagandha landarearen erroan eguneroko espektro osoko 300 mg hartzea 60 egunez nabarmen hautemandako estres maila eta beherako serum kortisol maila plazeboarekin alderatuta. taldea (32).\nPlazebo kontrolatutako azterketa bikoiko itsu batek aurkitu zuen 250 asteko ashwagandha mg-k 6 egunetan behin-behinean antsietate maila nabarmen murriztu zuela plazeboaren aldean (33). Ashwagandha hartzen duten parte-hartzaileen% 88k antsietatearen murrizketa izan dute, eta plazeboa hartu dutenen% 50 baino ez.\nNola hartzen dut ashwagandha tea?\nAshwagandha tea erro lehorretik eginda dago. Ashwagandha erro hautsa koilarakada bat ur irakiten kopa bat gehitu behar zaio. Ondoren, sukalde gainean jarri behar da 10 eta 15 minutuz. Pixka bat hozten utzi behar da eta, ondoren, iragazi bat mugitu daiteke. Ashwagandha tea eguneko edozein ordutan edan daiteke.\nTurmeric jengibrearen familiako lore landarea da. Indiako azpikontinentea eta Asiako hego-ekialdean du jatorria. Landarearen sustraiak erabilera luzea du Ayurvedic, Siddha eta Chines medikuntzan.\nHauek dira curcumin eta beste curcuminoids aberatsak, eta horiek dira landarearen osagai bioaktibo nagusiak. Asiako sukaldaritzan zaporea eta kolorea gehitzeko ere erabiltzen da, hala nola curryak.\nNola laguntzen du turmeric teak estresa arintzeko?\nTestuarekin kontrolatutako ausazko itsu bikoitzarekin, plazeekin kontrolatutako 500 mg curcuminek 8 astetan birritan egunez nabarmen hobetu zuten bai depresioa bai antsietatea plazeboarekin alderatuta (33).\nTurmeric ere eraginkorra dela dirudi kortisol maila jaisteko. Plazebo-kontrolatutako ausazko itsu bikoitzarekin, plabo-kontrolatutako azterketa batek aurkitu zuen 1000mg-ko curcumina egunero 6 astetan zehar kortisol salbarioa nabarmen eta baita beste hantura markatzaile batzuk ere, plazeboaren aldean (34). Kukumina hartzen duten parte-hartzaileek ere depresio puntuazioen beherakada handia izan zuten plazeboarekin alderatuta.\nGarrantzitsua da ohartzea turmerikak (edo curcuminak) nekez izango direla onura horiek ematen bakarrik kontsumitzen badira (35). Hori xurgatze txarraren eta metabolismoaren eta ezabaketa azkarraren ondorioz sortzen den bioaniztasun eskasa da. Beraz, agente indartzaile batekin hartu beharko litzateke, adibidez piper beltza, bioaniztasuna handitzeko.\nNola hartzen dut turmeric tea?\nTe tumerikoa lurrez, birrinduz edo turmaz hautsetik egin daiteke. Kukurruka koilarakada bat jarri behar da ur beroa (ez irakiten) kopa batean eta irabiatu behar da, turmeric disolbatzeko. Gero piper beltza gehi dakioke, esnearekin nahi izanez gero. Eguneko edozein ordutan edan daiteke.\nMihilu (Foeniculum vulgare) Is a lore landarea tik azenarioaren familia. Mediterraneokoa da, baina gaur egun munduko leku askotan hazten da, bereziki kostaldetik gertu dauden ibaiertzetan eta ibaiertzetan.\nOso usaintsua da eta maiz erabiltzen da sukaldaritza eta aromaterapian. Mihilu landarearen bonbilla, hostoa eta fruituak kontsumitu daitezke.\nNola laguntzen du mihilu-teak estresa arintzeko?\nPlazebo-kontrolatutako azterketa bikoitzeko itsu batek, ausazko eta kontrolatutako plazeboan, aurkitu zuen 100 mg mihilu egunean hiru aldiz 8 astez nabarmen hobetu zituela bai antsietatea bai depresioa edo antsietate nahasteak dituztenen artean plazeboarekin alderatuta (36).\nSaiakera kliniko ausazko hirukoitz batek aurkitu zuen 100 mg mihiletan 8 aldiz astean bitan hartutako bizimoduaren kalitatea nabarmen hobetzen zuela, alderdi soziologikoak barne, plazeboarekin alderatuta (37).\nIkerketen berrikuspen batek, mihiluek giharrak lasaitu ditzaketela esan dezakete. Horrek haizeak ematen eta azkarrago lo egiten lagun dezake (38). Digestioaren muskuluak erlaxatzeak, gainera, mihilu eraginkorra egiten du digestioa hobetzeko. Mihiluetako antioxidatzaileak ere onuragarriak dira erradikal askeak sortzea saihesten lagun dezakeelarik, estresaren ondorioz (39).\nNola hartzen dut mihilu-tea?\nMihilu teak hazietatik eginda dago. Haziak freskoak edo txondorra bat erabiliz egin daiteke. Haziak freskoak erabiltzen badituzu, hauek 2 eta 3 egunez lehortu behar dira eta gero xehatu, tean erabili aurretik.\nBi metodoak erabiliz, mihia 5-10 minutuz irakin behar da ur irakinetan edan aurretik. Eguneko edozein ordutan kontsumitu daiteke. Hala ere, mihiluak digestioan eragina duelako, hobe da egunean 1 kopa edatea eta behar den moduan handitzea.\nGinseng Panax generoko hainbat landare espezieren erroatik dator. Hainbat barietate daude, besteak beste, ginseng korearra, ginseng amerikarra eta Panax ginseng-a. Mendeetan erabili izan da medikuntza tradizionalean.\nGinseng klima klima hotzetan aurkitzen da gehienetan, besteak beste, Koreako penintsula, Txinako ipar-ekialdea eta Errusiako Ekialde Urruna, Kanada eta Estatu Batuak. Ginseng-ek bi konposatu esanguratsu ditu, ginsenosidoak eta gintonina, modu sinergikoan jarduten dutelako osasun-onurak lortzeko (40).\nNola laguntzen du ginseng teak estresa arintzeko?\nAusazko kontrolatutako plazeboaren aurkako gurutze bikoitzeko proba batek aurkitu zuen 400 mg ginseng egunero 8 egunetan lasaitasuna eta memoria hobetzen zuela 200 mg ginseng edo plazeboarekin alderatuta (41).\nAusazko kontrolatutako plazeboaren aurkako beste proba ausazko batek aurkitu zuen 200 mg ginseng-ek 8 astetan egunero hartutakoak nabarmen hobetu zuela plazeboaren aurkako buruko osasuna eta funtzionamendu soziala (42).\nNola hartzen dut ginseng tea?\nGinseng tea sustrai freskoak edo teabag bat erabiliz egin daiteke. Erroa erabiliz gero, 2 gramo inguru behar dira kopa bakoitzeko. Sustrai edo te poltsa ur beroari (irakiten ez bada) gehitu behar zaio eta 5 eta 15 minutu artean xurgatu, nahi duzun tearen indarraren arabera. Ginseng tea eguneko edozein ordutan edan daiteke.\nRhodiola Rosea Belar bat da Rhodiola generoak (Crassulaceae familia). Basatia da jatorrizkoa Arctic Europako, Asiako eta Ipar Amerikako eskualdeak. Erabilera historia luzea du medikuntza tradizionalean, bereziki antsietatean eta depresioan. Osasun onurak eskaintzen dituzten osagai aktibo nagusiak rosavin eta salidroside direla uste da.\nNola laguntzen du Rhodiola teak estresa arintzeko?\nAztertu gabeko ausazko froga batek aurkitu zuen 200 mg Rhodiolak 14 aldiz eguneko XNUMX egunetan nabarmen antsietatea, estresa, haserrea, nahasmena eta depresioa hobetu zituela, baita aldarte orokorra ere.43). Plazerra kontrolatu gabeko azterketa izan zen arren, ikerlariek iradokitzen dute emaitzak ez direla plazeboaren ondorioak izango, pixkanaka eta egoera psikologiko jakin batzuetarako zehatzak zirelako.\nBadirudi Rhodiola nekea murrizteko ere eraginkorra dela. Plazebo kontrolatutako ausazko itsu bikoitzeko ale batek aurkitu zuen 144 egunetan 7 mg Rhodiolak XNUMX egunez nabarmen jaitsi zuela nekea plazeboarekin alderatuta (44).\nNola hartzen dut Rhodiola tea?\nRhodiola tea landarearen edo te poltsen erroa erabiliz egiten da. Sustraia erabiliz gero, 2 g txikitu behar dira eta ur irakinetan gehitu. Ondoren, 12 minutu inguru irauli behar da. Rhodiola teak eragin bizigarria izan dezake, beraz, hobe da egunean lehenago edatea.\nEstresa bizitzea bizitzaren zati naturala da, baina oso deseroso sentitu daiteke. Zorionez, estresa arintzeko hainbat bizimodu aldatu daitezke, hala nola, mindfulness-en jarduerak eta yoga. Hainbat infusiok egunero estresa murrizten lagun dezakete.\nJarrai irakurtzen: Osasun Orokorrerako Belar Osagarri onenak\nStock Argazkiak pikselstock / Shutterstock\n10an leherketak egiteko entrenamendu aurreko 2020 osagarri nagusiak\nCreatina osagarri onenak - 10rako 2020 marka onenak\nHasiera » Golak » Estresa arintzeko eta loturarik gabeko 12 onenak


Heldu aktiboen kasuan, praka motako botatzeko pixoihalak argalak dira, xurgatzaileak eta diskretuak eta erosoak dira arropa arruntaren antzekoak.\nLady Servilleta prakak\nApenas nabarituko duzun babes ikaragarria lortzeko,% 100 produktu kimikorik gabeko zapi sanitarioak, aukeratu Baron Lady Napkin Servilleta. Galtza hauek finak dira, baina xurgatzaileak dira, polimeroaren xurgapen sistemaren ondorioz. Kotoizko kanpoko geruza leuna eta leuna zure larruazala besarkatzen du eta erlaxazio paregabea ematen dizu.\nMundu osoko emakumeen bizi maila hobetzeko, hilekoaren alfonbrak dibertsifikatu egin dira eta emakumeen egoera beharretara gehiago bideratu dira: argiaren babesa, gaueko erabilera, erabilera aktiboa, igeriketa eta neurri diskretuak. Baronek Besuper andereñoaren hileroko zapi sanitarioak diseinatu zituen, biodegradagarriak eta ekologikoak direla frogatzen da eta hilerokoaren garaian garbi eta osasuntsu mantentzen laguntzen du.\nHelduentzako botatzeko pixoihalak zaintzaileek erabiltzaileari errazago jartzeko diseinatutako produktuak dira. Xurgapen kopurua egoeraren arabera diseinatuta dago eta erosotasuna lortzeko xedea da hanken eta bizkarraren beheko ihesak saihestuz.\nBesuper erabili eta botatzeko azpiko alfonbrak inkontinentziarako ohe-alfonbra gisa erabil daitezke, helduentzako, haurrentzako eta maskotentzako azpiko alfonbra gisa. Helduen azpialdekoek 700 cc likido xurgatu ditzakete. Erabili eta botatzeko pixoihalekin jantzita, aparteko xurgapena lagungarria da komunera bera joan ezin duten eta babes gehiago behar dutenentzat. Helduen praketarako botatzeko pixoihaletarako erabiltzen diren alfonbra batzuek lokarrizko lokarriak dituzte, irristakorrak ekiditeko.\nPixoihal aldaketa bakoitzaren ondoren erabilitako pixoihala kanpoko zakarrontzira eramatea zure araua bada, botatzeko pixoihal poltsek gauzak egiteko modua aldatuko dute. Besterik gabe, pixoihal zikinak poltsan bota, itxaron bete arte eta zaborrontzira bota.\nKalitate handiko Eco Pixoihala, Pixoihala Baby, Haurtxoentzako toailatxoak larruazal sentikorrerako, Pixoihala jaioberria, Pixoihala botatzekoa, Banbu Pixoihalak Neurria Xl,\nPixoihala botatzekoa, Kalitate handiko Eco Pixoihala, Banbu Pixoihalak Neurria Xl, Haurtxoentzako toailatxoak larruazal sentikorrerako, Pixoihala Baby, Pixoihala jaioberria,


Gaur amaituko da azaroaren 9ko “Mugarriak, gure herriko historiaren lekuko mutu horiek” jardunaldirako izen-emate epea. — Eibarko Kultura Ondarea - Egoibarra.eus\nGaur amaituko da azaroaren 9ko “Mugarriak, gure herriko historiaren lekuko mutu horiek” jardunaldirako izen-emate epea.\nGerturatzen direnek udalerriko mugarrien bilakabidea eta kokapena ezagutzeko aukera izango dute.\nIndalecio Ojanguren, 1916.\nSarrera historikoan Eibarko artxibariak udalerriak sortu zenetik izan dituen mugen bilakabideari buruzko errepaso labur bat egingo du; herriak bere jurisdikzio-guneari eusteko albo-herriekin izan zituen gorabehera eta gatazka etengabeak azalduko ditu. Eibarrek bere lurralde-mugak mantentzeari ematen zion garrantziaren lekukotza ederra dugu Artxiboak gordetzen duen 1493ko irailaren 2ko dokumentu hau: Nombramiento de amigables componedores entre los vecinos de la villa de Eynbar y Elgueta; dokumentuan, amaiera eman nahi zaie bi herrien arteko liskarrei, hamabost gizon ezagun, prestu eta ondradu izendatuz Elgoibar, Bergara, Soraluze, Arrasate eta Elorriokoak, auzian epaile inpartzial gisa joka dezaten.\nOndoren, Julian Etxeberriak, Periko Iriondok eta Angel Treviñok lagunduta —ikerketa egin zuten Klub Deportiboko Mendi Taldeko kideak hirurak—, azken urteetan ahaztuta egon diren mugarriak aurkitzeko eta identifikatzeko egindako lanaren berri emango du; dokumentazioari dagokionez, 1927 eta 1943 urteetako aktak izan zituzten oinarri. Horrekin, eta udalerriaren planoa erreferentzia gisa hartuta, mugarriak non egon zitezkeen kokatzen saiatu eta zer informazio jaso behar zuen mugarri bakoitzak zehaztu zuten: koordenadak, altitudea, argazkiak, harri mota, inskripzioak, lekuaren toponimoa, kontserbazioa… Hortik abiatuta, landa-lana egiten hasi ziren 2013ko martxoan eta urte osoa eman zuten mugarriak kokatzen eta bakoitzaren gaineko informazioa osatzen.\nAzaroaren 9an, Eibarko Artxiboan egingo den ekitaldian gure herriaren aurpegi ikusezin bat ezagutzeko aukera izango dute bertaratzen diren guztiek. Gaur amaitzen da izenak emateko epea. Izena emateko idatzi mezu bat egoibarra@eibar.eus helbidera. Gehienez, 30 pertsonantzako lekua dago.


Bizitegia baldintza, jarraipena helburu | Bizitegia baldintza, jarraipena helburu – iparraldekohitza\notsaila 5, 2021\nBizitegia baldintza, jarraipena helburu\nAtherbea elkarteak bi proiektu berri garatuko ditu aurten etxegabeen kalitatezko harreran aitzina egiteko: berriki aurkeztu xedean, hogei pertsonarentzako etxebizitza egokituak ukaitea proiektu pertsonalerako aitzin baldintza izanen da; ‘Txakurrekin’ deitu xedearekin, berriz, animalien bitartekaritza landuko da.\nKontzeptua berritzailea da: lehenik etxebizitza, gero gerokoak. Gaur egun, harrera egiteko baldintza desberdinak badira karrikan bizi direnentzat: betebeharrak badira zentroetan sartzeko, eta epeak laburragoak dira. Xede berriarekin, lehen baldintza etxebizitza lortzea da, gero proiektu pertsonala barnatzeko denbora hartzeko, epeekin tinkaturik izan gabe. Etxebizitza sozialak kudeatzen dituen Habitat Sud Atlantic egitura partaidearekin, Frantziako Gobernuaren 200.000 euro ukanen ditu urtean Atherbeak horretarako.\nHarrera lanetan hamarkadetako esperientzia du Atherbeak Baiona inguruan, eta, xede berriaren interesa agerian uzteko, dagoena argituz mintzatzen da elkarteko zuzendari Pantxika Ibarburu. Larrialdi zerbitzuetan epeak laburrak dira, eta, nahiz eta adikzioak, osasun fisikoa edo mentala hobetzeko proiektu pertsonala garatzea harreraren parte den, “usu gertatzen dena da egonaldia bukatzean ez dela lortzen beste segida bat ematea, beste toki bat atzemanez”, dio zuzendariak, izan osasun zentro ala etxebizitza. Gizarteratze eta harrera zentroetan, berriz, baldintzak izateaz gain sartzeko momentuan, “pertsonari eskatzen zaio hastapenetik aktibo izatea, eta bidearen puntan lantzen da etxebizitzaren lorpena”, dio Ibarburuk.\nAurten abian ezartzekoa den esperimentazioarekin, alderantzizkoa da bidea. “Printzipioa da etxebizitza ez dela bide bukaerako lorpena: hastapeneko baldintza da”. Frantziako Gobernuaren bizitegi eta harrera planeko proiektu deialdi bati erantzunez kausitu ditu elkarte lapurtarrak egitasmoa aitzina eramateko beharrezkoak diren ahalak; besteak beste, Habitat Sud Atlantic partaidearekin batean. “Toki bat atzemanen diegu, eta epe luzeko lan bat eramanen dugu, egonkortu arte”, erran du Ibarburuk, laburbilduz. Ez zoinahi toki ere, karrikan urte luzeetan egon denak usu ez baitu apartamentu arrunt batera sartu nahi izaten; bizitegi txiki eta mugikorrak izanen dira, eta pertsona bakoitzak berea ukanen du, baina lagunak ukanen dituzte inguruan. “Karrikan dituzten bizi kolektiboak berriz aurkituko dituzte, eta dimentsio kolektibo eta komunitarioa guk landuko dugu”, zehaztu du zuzendariak. Baiona, Angelu eta Biarritzen bezala, Uztaritze eta Hazparne inguruetan xerkatuko dituzte lur eremuak bizitegi horien egiteko.\nLapurdi barnealdera hedatuz, elkarteak geroz eta gehiago identifikatzen duen eskaerari ere kasu egin nahi dio; eta gehiago hedatzeko xedea ere baluke, Ipar Euskal Herri osoari erantzunez. “Eskaera badelarik, erantzuten duzu, baina usu eskatzen duzu eskaintza dagoen tokian. Gaur egun, barnealdean ez da eskaintza handirik. Eskaintza denetan izan behar da, jendeak eskaera egin dezan”, erran du Ibarburuk.\nEtxebizitza abiapuntu izanik ere, beste harrera forma guztietan bezala pertsona bakoitzaren jarraipena ziurtatua izanen da maila desberdinetan. Baina, konparatzen segituz, bizitegi mota berri horretan sartuko denak adikzio bat badu, ez du hastapenetik hori lantzeko nahia agertu beharko. Haren inguruan, hori bai, jarraipen mediko-soziala hastapenetik antolatuko da.\nBaina, Ibarbururen erranetan, erritmoa da giltza: “Ez da hastapenetik asmo bat eman beharko; xede honetan ere proiektu pertsonala landuko da, baina arrunt malguagoa izanez, etengabeko jarraipenarekin eta pertsonaren motibazioei eta proiekzioei lekua utziz”.\nBi publiko desberdinekoak izanen dira xedearekin sortuko diren hogei lekuetarako hautatuak izanen direnak: “Bazterketa handiko egoeran” diren pertsonak batetik, 18 eta 25 urte arteko gazteak bestalde.\nKarrikan bildu lekukotasunek bultzatu dituzte gisa horretako ekinaldiak beste eskualde batzuetan lehendik ere. Gobernuaren proiektu deialdia bera etxebizitzaren inguruko bost urteko plan batean kokatzen bada ere, konfinamendu garaiko behaketa batzuen ondorioa da, COVID-19aren testuinguruan esperimentazio anitz plantan ezarri baitira zenbait lurraldetan. Distantziak atxiki beharrak eta harrera publikoari irekitzeko debekuak “goxoki jartzeko” guneak kendu badituzte ere, elkarteek egoerari egokitzen jakin izan dute Pantxika Ibarburuk dioenez, “jateko eta dutxatzeko” lekuak bederen ziurtatuz.\nPantxika Ibarburu, Atherbea elkarteko lehendakaria\nBaiona eta inguruetan ere, bi “konfinamendu zentro” ireki zituen Atherbeak. Elkarteko lantaldean ere itxialdiak irakaspenak ekarri ditu, zuzendariak dionez: “Pertsona den bezala hartuz eta hastapen batean deus galdetu gabe, soilik segurtasun fisikoa proposatuz, pixkanaka jin dira beren kabuz laguntza eskatzera adikzioak tipitzeko ere. Eskatu dute, erran digute nahi zutela lagunduak izan”. Konbentzitua da urrats hobeak egin daitezkeela profesionalez inguraturik baina nehor aldaketara behartu gabe.\nXede berri honekin, harreraren kalitatea dute begi bistan. Haatik, kantitateak ere badu inportantzia, Biarritz, Angelu eta Baionako eskualdean berrehun etxegabe inguru zenbatu baitituzte. Horretarako ihardetsi zion elkarteak beste proiektu deialdi bati, zeinak berrogei leku irekitzeko finantzaketa ekarri baitio. Hala, “kuantitatiboki eta kualitatiboki” ihardesten diote eskaerari, nahiz gehiago egitea ez litzatekeen soberan, Ibarbururen ustez.\nBizitegiekin bezala, animaliekin ere laguntzaren kalitatea zaintzen saiatuko da elkartea, Txakurrekin izeneko xedearekin. Proiektu berri hori etxegabeak beren txakurrekin onartzeaz baino aise harago doa, zenbait abere pertsonen arteko bitartekaritzarako erabiliko dituena. Lagundua den pertsonaren eta profesionalen arteko —psikologoak, adibidez— bitartekaria bilakatzen da animalia, aditu baten laguntzarekin. Ibarburuk argitu du: “Animaliak, dituen intuizioekin —primarioa delako—, tentsioak sentiaraziko ditu”. Aspaldikoa den teknika hori guti garatu izan bada ere, Atherbeak lehen esperientzia baikorra izana du zaldiekin.\nElkarteko zuzendariak badaki laguntza behar duenari behin eta berriz “bere istorioa, bere arazoak” kontatzea galdetzen zaiola. Animaliekin lan eginez, berriz, pertsonaren, animaliaren eta profesionalaren arteko harremana “ez da bakarrik hitzen bidez pasatzen”, eta, dioenez, agerian gelditu da beldurrak eta konfiantza lantzeko metodo egokia dela. Ibarburuk aurtengo pario gisa aipatzen du proposamen hori, “behar den konfiantza sortzeko, berriz zerbitzuekin lotura egiteko”. Konfiantza berreskuratzeko, besteak beste, medikuntza edo jarraipen konbentzionalean bizi izan dituzten esperientzien ondotik, ez direnak “beti esperientzia onak izan… Zaila zaie pentsatzea berriz zerbitzuetara itzuli behar dutela”, gehitu du.\nKarrikako pertsonekin hamarkadetako esperientzia ukanagatik, Pantxika Iarbururen erranetan argi da aurten elkarteak eginen duen urratsa ezohikoa dela ibilbidean: “Lortzen badugu bi proiektuak burura eramatea, Ipar Euskal Herriko kartografia zinez aldatuko da. Hamar urtez guti entzun gaituzte, leku guti ireki da, gure lurraldeak gutitan ukan du lehentasuna, eta, beraz, guti garatu gara…”.\nAurten, berriz, proiektu deialdi zenbaiti ihardetsi eta hautatuak izan ondotik, parametro batzuk aldatuko dira: harrera leku gehiago ohiko zentroetan, eta leku berriak bide esperimentaletan. Atherbea eta Habitat Sud Atlantic bizitegiak eraikitzeko lur xerka hasiak dira, hiru hilabete baitituzte, Frantziako Gobernuaren epeen arabera, eraikuntzak abiatzeko guneak identifikatzeko. Hego Lapurdi, Hazparne eta Uztaritze aipagai dituzte jadanik, eta Pantxika Ibarburuk Hitza-ri erran dionez, lurralde zabalagoa ere, barnealderago: “Barnealdean ere badira beharrak, nahiz ez diren hain azkarrak eta ez diren ikusten. Seinale batzuk badira”.\nSeinale horiek profesionalek ikusten dituzte, eskaeren artean “emeki-emeki” barnealdeko herri jakin batzuetatik heldu direnak goiti eta goiti ari baitira. Baina eskaera izateko eskaintza ere behar dela dio zuzendariak, “laguntza galdetzen baita laguntza eskaintzen den lekuan”. Botere publikoei hori ulertaraztea sinple denez galdeturik, irri artetik ihardetsi du Ibarburuk ez dutela berdin ikusten, “eskaintzarekin eskaera ekarrarazten” delakoan.\nIpar Euskal Herriko Harrera eta Orientazio Zerbitzuak 2.096 pertsonaren aterpetzeko eskaera jaso zuen 2019an, eta orotara herenek soilik jaso zuten emaitza baikorra. Eskaera egileetarik berrehun 18 eta 25 urte arteko lagunak ziren.\nKarrikak kurritzen dituen lantaldeak abantzu berrehun etxegabe ezagutu zituen 2020an Baiona, Angelu eta Biarritzen. Horietarik gehienak harrera eta laguntza dispositiboetatik aski urrunduak ziren, Atherbearen arabera.\nFrantziako Gobernuaren proiektu deialdiari erantzunez eta berrogei irabazleetan izanik, Atherbeak hogei bizitegi berritan kokatzen ahalko ditu esperimentazio batean parte hartuko duten pertsonak. Bizitegia lortzea izanen da abiapuntua, beste harrera gehienetan ez bezala. Gero, lantaldearen laguntzaz, emeki- emeki, bakoitzaren xede pertsonala garatuz joanen da.\nPilotari amateurren galtzeaz beldur dira, aritzeko debekuengatik\n5G hedagailu andana baimendu dute Ipar Euskal Herrian


Be�at Gaztelumendi eta tenplea gailendu dira Uztaritzeko plazan - GARA\nBe�at Gaztelumendi eta tenplea gailendu dira Uztaritzeko plazan\nOrain artekoen artean, puntu gehien pilatu dituen saioa izan zen atzokoa. Uztaritzeko plazan, tenplea nagusitu zen, batzuetan kasik txapelketaren itzala ez sumatzeraino. Gaztelumendi gailendu zen, saioko gazteena. Orain arte ezin omen zuen «Dragon Khan»era igo baina, behin igota, seguru gustua hartuko diola. Estiballesek ere saio bikaina josi zuen. Atzoko seikotetik lauk segurua daukate finalaurrekoetarako txartela. Muñoa eta Lagoma kanpoan geratu dira.\nBai, azkenean lortu dute lehendabiziko saioan, Zestoakoan, jarritako puntuen langa gainditzea (Jone Uriaren 661,5 puntuak). Orain arteko saiorik puntuatuena izan zen Uztaritzekoa. Beñat Gaztelumendik lortu zuen puntu gehien, 669. Eta atzetik gertu jarraitu zion Arkaitz Estiballesek, 661 punturekin. Aitor Sarriegik (657) eta Xabi Payak (644,5) ere lortu zuten orain arte marraztuta zegoen puntuen marratxo hori gainditzea. Lau horiek, beraz, finalaurrekoetan izango dira. Atzetik koska handi samarra izan zen puntutan eta Unai Muñoak (615,5) eta Erika Lagomak (567) ezingo dute aurrera egin.\nSaio polita izan zen, erritmo bizikoa eta maila onekoa. Plaza ere, beroa. Eta ia bertsolari guztiek sekulako tenplea erakutsi zuten. Eta benetan eskertu zuen bertsozaleak, igoal hortik pixka bat falta baitzitzaion txapelketari lehen txanpa honetan.\nAgurretan bertan hasi zen gozamena. Agian ez dira pista oso fidagarriak agurrak, baina dagoeneko bertso onak entzuteko tenorean jartzen dute bertsozalea. Hitzordu askoko arratsaldea zen, eta bertsolari denek gogoratu zuten Donostiako manifestazioa. «Gaur Uztaritzen daukat gorputza baina Donostin bihotza» kantatu zuen, esaterako, Estiballesek. Unai Muñoak doinu berri bat atera zuen agurrerako, plurirrimoa, baina gero saioan zehar ez zuen gehiago erabili.\nZortziko handian Estiballes-Gaztelumendi bikotea hasi zen, indartsu. «Egunkaria»ko bi langile ohien paperean jarri zituen gai-jartzaileak. Ondo aritu ziren biak. Gerora ere saio guztian paretsu samar ibili ziren, eta azkenean Gaztelumendik kartzelakoan atera zion koskarik handiena, bai Estiballesi eta bai gainontzekoei ere.\nSarriegiren zortziko handia\nHala ere, zortziko handiko ariketan punturik gehien Aitor Sarriegik lortu zuen. Erika Lagomarekin aritu zen. Gauean, supermerkatuko atean topo egin zuten, zaborrontzitik janaria ateratzen. Sarriegi horrela hasi zen, «Paradoxa da zeuk esan dezu gure gizarte honena/ gizakiokin egiten dena hori ez al da krimena/ arroz hondar bat hiru patata da nik bildu dudan dena/ bizirauteko behar duguna guk askok botatzen dutena». Eta, hirugarrena ere, bikaina. «Haiek esaten digutenari Erika kendu arreta/ gaurko erronda bukatu dugu benga har dezagun buelta/ gaur eguneko jendilajea halakoxea da/ kontzientzia huts-hutsik eta zaborrontzia beteta».\nAitor Sarriegik oso saio polita josi zuen oro har, nahiz eta zortziko txikian nahastu samar ibili zen hasieran. Xabi Payarekin egokitu zen eta horrek zortziko txikikoa bikain josi zuen. Gaia ere pare-parera etorri zitzaion eta bertsozalea bereganatzea lortu zuen bere estilo hain propio horretan, bertsoa antzeztuz. Hauxe zuten gaia: arropa erostera joan zarete eta beti bezala desesperatuta iritsi zarete etxera. Aitorrek dena handi dauka eta Xabik, denak txiki. «Lehenbizi probatu dut L tallen saila/ gero XLa ez zen abantaila/ XXLak sartzea ere zaila/ noizko egingo dut XPren talla». Bigarrenean ere maila berean jarraitu zuen, «...kostata lortu dut bat osorik sartzea/ orain soilik falta zait arnasa hartzea», bukatu zuen bigarrena. Eta gauza polita gertatu zen, Payak azken puntua kantatu baino lehen kantatu baitzuten bertsozaleek. Eta, hirugarrena, berdin, oso ona; «...ni enago lodia ni nago sanoa/ nik soilik handia daukat metabolismoa», bukatu zuen. Asko algara batean jarri zituen Payak, bai esan zuenagatik eta bai esateko bere moduagatik ere.\nArkaitz Estiballes ere oso ondo aritu zen zortziko txikikoan Unai Muñoarekin. Muñoa autobus gidaria zen eta Estiballesek bidaia osoa egin zuen autobusean, eta ez zirudien handik jaisteko intentziorik zuenik. «Bilbora etorri gabe horrenbeste urte/ jo ze edifizio ta zenbat bertute/ alde bat ikusi dut euro baten truke/ bueltan beste aldea ikusi nahi nuke». Ateraldi bikaina. Puntuari erantzuten ere Estiballes izan zen onena.\nEta Muñoak ondo eutsi zion hamarrekoan Estiballesi. Egia esan Muñoak oso saio polita egin zuen. Hamarreko txikian, esaterako, Erika Lagomarekin aritu zen eta ale politak utzi zituzten. Haurra izan berri duen bikotearen paperean aritu ziren. Unaik Erikari lana uzteko eskatu zion, haurra zain zezan. Erika horrela hasi zen, «Zure proposamena daukagu mintzagai/ eta begietara begiratu Unai/ pentsatuta erantzun nahi nizuke lasai/ haurrarekin egongo naiz pozik ta alai/ baina nere bizitza ez nuke galdu nahi». Atzoko saioan tenplea izan bazen nagusi, Erika izan zen estuen aritu zena. Poto bat ere egin zuen eta bera sumatzen zen lotuen.\nEta, Muñoak, erantzun polita; «Badakit kontu hauek goxoak ez dia/ baina hain da polita ta hain da eztia/ emozioz masaila daukagu bustia/ gure kuttuna bada, gure eguzkia/ eman behar diogu daukagun guztia».\nEsandakoa, kartzelakoan atera zuen Gaztelumendik abantaila handiena. Gaia, hauxe: sarraila aldatzera etorri dira. Oraintxe eman dizute giltza berria. Gaztelumendik hiru habanera oso eder josi zituen. «Haseran hartu ninduen erregina bat bezala/ gauero esaten zidan zinez maite ninduela/ baina maitasuna zena bilakatu zen krudela/ jada etzuen musukatzen/ nere masail hain ubela/ oraindik gogoratzen det/ odolez beteta gela/ behinola pentsatu nuen `ezin den segi horrela'/ nahiz ta ederki dakidan sarraila aldatu dutela/ oraindik iruditzen zait berriro sartuko dela», lehena. Eta beste biak ere, gordetzekoak.\nGaur, Zarautzen jarraituko du bertso festak.