erratzuko kontuak: septiembre 2014\nPublicado por ballarena en 14:18 No hay comentarios:\nBaztan eta Frantsestea. 7.Kapitulua: 1813 Uztaila, Gerra.\n7.Kapitulua : Uztaila-1813 : Gerra\n“The petty (ttipi) campaign of the Bastan”\nJuly , Uztailan gaude, … Belaten… Almandozen.. Sir Hill jenerala lau brigadekin, Cameron – O’Callagham – Ashworth ( 2nd Division) eta Silveira ( portugesak) … (± 8.000 soldadu); gibeletik 7th Divisiona zetorren. Hura Iruñean zagoen, bi eguneko bidaia.\nArthur Wellesley = Lord Wellington\nEta denen burua Lord Wellington General en Jefe de los Ejercitos Aliados y Españoles. Historia honetan Baztan munduko paperetan hasiko da agertzen eta kronista franko dugu: ingelesak, frantsak, portugesak, espainiarrak… euskaldunak ez.\nJakinarazteko, nomenklatura pixkat:\n* Paperetan Otsondo ia beti izanen da Maya, Puerto de Maya, Porto de Maya, The pass of Maya, Le Col de Maya, Puerta de Maya…\n*Aliatuen eta frantsen brigadek buruzagiaren izena hartzen dute: Cameron, Da Costa, Abbé, Darmagnac …\nFrantsek diote … nola Uztailaren lehenean, Berroetako voltigeurs-ak 500 ingelesekin topatu zirela eta hauek, ingelesak, Almandoza erretiratu zirela. Oroitu behar gara frantsek Berroetan fortin bat zutela.\nLe Roi (Joseph I) Donibane Lohitzunen zagoen eta hiru armada zituen : “Centre” Baztanen , “Midi” Senperen, Saran eta Ainhoan, eta “Portugal” Donibane Garazin eta Arnegin. Guri dagokiguna, ingelesak Baztango ateetan ditugu eta beren parean “Centre” armada.\nLe Roi-k (Joseph I) igorri nahi du “Midi” armada Baztan aldera, “Centre” armadarekin aldizkatzeko zeren “Midi”-koak “Centre”-k baino soldadu gehio bazituen eta gisa honetan posible izatea ez bakarrik Baztan kontrolatzea, Donibane Lohitzungo eta Donibane Garaziko bideak ere. Erregeak, José I, oraindik agintea du bere armadetan : Centre (d’Espagne), Midi ( Sud D’Espagne) eta Portugal Penintsulako armada frantsak ziren eta bera Espainiako erregea zen oraindik.\nBerroetako “topaketak” adierazten zuen hori fite eta presaka izan behar zela zeren aliatuak gainean zituzten. Soldadu frantsak martxan jarri ziren berriz, baina gose ziren, bai, gose. Bi egun ziren ez zutela ogirik jaten. Irin hutsa ematen zieten jateko eta nola labeak ez zituzten, irina egosia jaten zuten.\nPortugesek diote… nola Tenente Coronel Grant (1.038 soldadu) eta Tenente Coronel Araujo Correa (500 caçadores) Berroetan omen zirela 1 julho 1813.ean.\nMonsieur Gazan jeneralak annonça le 3 Juillet qui il commencerait son mouvement eta lauan akituko duela, hau da Midi (13.000 soldadu) Baztanera ekarri eta Centre (10.000) Baztandik atera. Aliatuak kontutan izanik, hiru egunetan 30.000 soldadu baino gehiago Baztanen barna!!!\nBortz egun beranduago hala kontatuko du James Hopek:\nCamp. Maya Heights(Amaiurko gaineak/Otsondo) July 9th. 1813\n… 4an (1813.07.04) goiz goizean turutaren soinu kirrinkariak iratzarri gintuen eta minutu guttietan martxan jarri ginen. Eguerdian topatu genituen haien aitzineko postuak…\n(Ingelesek diote…) Belate. Eguerdian, Cameron-en Brigada Belateko gaineak zeharkatu eta frantsekin topatu, Monsieur Cassagne jeneralarekin . Honek Berroeta kontrolatzen zuen eta esperoan zagoen berak zituen tropak bertze frants dibision batekin aldizkatzeko. Ingelesek aitzinerat eta Berroetatik eta Aniztik frantsak kanporatu zituzten eta hauek Zigaraino gibelatu ziren. Hemendik ere gana ziren baina halakoetan malda gora zetorren multzo haundi bat ikusi zuten ingelesek. Sir Hill jeneralak hau ikusiz, Ziga utzi eta bere brigadak antolatzen hasi zen Aniz aitzinean , Apixturri errekako bazter batean. Errekaren bertze aldean frantsak ailegatzekotan, bi brigada jarri zituzten eta bertze bi erreserban Iruritako gainetan.\nAtsalde guzia eman zuten elkar zirikatzen. Iluntzean, Monsieur Gazan jeneralak bi dibision aitzinean zituen eta bi brigada erretaguardian, 13.000 gizon goiti beheiti. Parean, Mister Hill jeneralaren lau brigada eta erretaguardian bertze bat, 8.000 baioneta inguru. Bizkitartean Lord Wellingtonek, aliatuen nagusia, igorri zuen Campbell’s Divisiona Aldude aldera Eugin barna. Lord Wellingtonek Lantz herrian du bere Kuartel Nagusia.\n(Frantsek diote…) Frantsen 6e Division (Midi) Elizondora ailegatu zen eta aldi berean kontrako bidean 2e Division (Centre) Otsondora ailegatua zen. D’Erlon jenerala (Centre), Gazan jeneralarekin (Midi) gurutzatu zen eta han enteratu nola aliatuek Berroeta hartua zutela eta bulkatzen ari Zigaurrerat. Ziga.Braun koronelaren 16e Leger eskuinaldean (Iruritatik begiratuz) eta ezkerraldeko harrizko muno batean jarri ziren. Ilundu artio Sir Hill-en tropak saiatu ziren baina ezin. Hala ere frantsek (Midi) ez zuten ia kartutxorik zeren Centre-koek Baztanen zituzten guziak hartuak zituzten. Holakoetan , Monsieur Gazan jenerala “il se laissai intimider ” zeren “troi prisionniers anglais “erran zioten Hill-en armada “en entier/den dena” Anizen zela, bertze tropa bat Auritzen/Orreagan zagoela eta Wellington bera “en personne” handik zagoela… Monsieur Gazan Erregeari, Joseph I Roi d’Espagne, baimena eskatu zion Otsondoraino erretiratzeko Baztan utzi ondoren.\n(Ingelesek diote…) Eguerdian Lord Wellington, Da Costa-ren portugesekin (hauek bi kainoi dituzte) Baztanen sartzen da. Behin egoera ikusia erabaki zuen aitzinerat jotzea, sikologia hutsez, zeren bere armada parean zuena baino ttikiagoa baitzen baina uste zuen, eta gainera asmatu, Monsieur Gazan jeneralaren morala lur jota zagoela.\nWellingtonek martxan jarri zituen bere brigadak, Cameron – O’Callagam – Ashworth eta Silveira, eta gibelago, Da Costa. Anizeko sakana zeharkatu eta Ziga parean jarri.\nEta hemen moralaren historia: Monsieur Gazan jeneralak ez zekien zer zuen bere parean. Aitzineko egunean (lehenago kontatu dugun bezala) hiru ingeles preso hartu zituzten eta hauek Mister Hill jeneralaren soldaduak zirela azaltzekotan, berak, Gazanek, ulertu zuen Sir Hill-en armada osoa zela (± 14.000 baioneta) alde batetik eta bertze aldetik, bazekien Alduden aliatuak sartuak zirela eta gainera susmo zuen Ultzamatik, Odolagan barna bertze armada ingelesa Baztanen sartzekotan zagoela. Konklusionez, izialdura ustela barnean sartua.\nAtsaldean, Da Costa brigada agertu zenean, Gazanen susmoa ”panic” bihurtu zen. Bildur zagoen inguratuko zutela eta agindu zuen bere tropei Irurita aldera lekutzea. Han zagoen Monsieur Villatte jenerala dibision batekin, eta honen gibelean jarri zen. Mister Hill jeneralak aitzina jo zuenean, Monsieur Villate jeneralaren tropak gibelerat jo eta Elizondo aldera, non zagoen Monsieur Marash jenerala bere dibisionarekin eta hauen gibelean jarri ziren: frantsak ari ziren lerroz lerro erretiratzen eta aldi berean armadak aldizkatzen hortaz gibelean zuten lerroaren gibelera pasatzen ari dira. Eta hola gan ziren Otsondoko leporaino non hemen bai, frantsak finkatu ziren. Hau dena egin ondoren, Monsieur Gazan jenerala arras konforme zagoen bere baitan zeren berea izan baitzen “a masterly retreat/erretirada bikaina”.\nWellington kontent ere, baina oraindik esperoan zagoen noiz ailegatuko zen bere 7th Division.\nBerriz James Hope: Camp. Maya Heights(gaineak) July 9th. 1813\n… 5eko goizean (1813.07.05) prestatu ginen… hamaika inguruan Wellington agertu zen eta hasi ginen mugitzen. Hamabietarako gure eskuinean zagoen izugerriko mendi bat hasi ginen igaten. Orduetan kaskoan ginen eta handik ikusten ahal genuen Frantzia eta itsasoa “the high way to England/ Ingalaterrarako Errege bidea”.\n… justo frantsek Elizondo utzia zutelarik non herriko jendea hasi baitzen elizako ezkilak jotzen, bozkarioz…\n(Frantsek diote…) Goizeko seietan ingelesen skoutak/barrandariak ikusten dira eta eguerdian tropak ageri, zutabe haundi bat Belatetik Berroetara eta 45 minutu beranduago bertze bat baina ezkerraldetik. Gazan jeneralak erretirada agintzen, Iruritan gotortzeko baino han dagoenean, informatzen diote Berderiz aldetik sartu direla aliatuak eta Bergara/Arizkun aldera jotzen ahal dutela bere erretiradako bidea mozten. Erretirada orokorra, denak Otsondora.\nSenpereko auzapezak, Detcheverry jauna, hala izkribituko du “ Gaueko hameketan etxean sartzekotan… ikusi nuen hainbertze su, guk eskuaraz Otsondo deitzen dugun mendi magalean edo hegian… Ez zen dudarik gure tropak erretiratzen ari zirela Baztandik eta gure etsaiak aitzinerat jotzen… Karrasiak leku guzietan aditzen dira… Danborrak jotzen ari dira Saran ..” Dirudienez desertore fransak jateko bila.\nWellington bere 7th Divisionen esperoan.Hauek sartzen ari dira Baztanen baina haran osoa zeharkatu behar dute oraindik. Hola eman zuten egun guzia, esperoan.\nJosé I tropak pilatzen Garaziko aldean.\nBertze kronista ingelesa, F.Seymou Larpent: Head Quarters, Irurita, July 7th … (by F. Seymour Larpent)\nFrom Lans and Arries (Arraitz) we proceeded on the 6th (1813.07.06) to Berueta through Almandos, across a part of the Pyrenees. Lehenbiziko lekoa (lekoa = ordu bat oinez = ± 5 km) harizti menditsu eta eder bat izan zen, hurrengoa malda pikoagoa eta bidea txarragoa, batez ere malda jaustekotan. Mendiak berde eta arbolekin kaskoraino, borobilak ziren… nonbaitetik itsasoa ikusten omen zen…\nAlmandoza ailegatu ginen … etxe haundi guti batzuk zituen… eta handik Berroetara gan ginen mendia zeharka jausten …\nBerroeta zen frantsen postu bat gerrilaren kontra antolatua… eliza eta lau etxe eta pareta bat lehio ttikiekin fusilendako… eta bastion borobil ttiki bat, bi lerroko lehio ttikiekin bidea behatzeko eta horren gainean teilatu ttipi bat zentinela batendako.\nEtxe batek bazuen bere gainean arrano baldar bat beltzez egina eta inskripzioa “Place Napoleon”.\nEliza eta etxeen artean zagoen karrika ttipittoa , “Rue Impériale”.\n… Berroetatik Iruritarainoko bidea muno luze gainetik zihoan baino aski ongi … Haran hau aberatsa da… muno landatuez inguratua, ongi eraikia eta jendearekin … Hill jeneralak bere (H.Q.) Kuartel Nagusia mugitu du Elizondora, leko erdi bat haratago...\nLeku honek, Irurita, etxe haundiak baditu baino maiz barnetik zikinak eta txarrak. Lord Wellington eta Beresford Mariskalen etxeek estilo frantsa dute, lehio kristaldunak tolesten diren ateetan eta pertsiana frantsak … eta garbiak eta erosoak dira. Balle honek bere noblezia propioa du eta etxe gehienek noblezia berexia dute. Ia denek armarria dute, normalki xakea.\nHaran hau famatua omen da zeren hemendik talentoko jende aunitz atera da… there is also trade (negosio) in the valley and commercial connexions even with Cadiz… gerraren ondorioak ageri dira hemen ere…\nLord Wellingtonen patroia (Juan Bautista de Echeverria y Latadi, Baztango alkate ohia), bere etxea nerearen parean dagoena eta arront elegantea dena ( Iruritako Etxeberria) , hemen sortua zen eta Hego Amerikara gana, han 26 urte eman zituen negozioetan, in trade, eta bere sortetxera itzulia zen. Bazituen bi ajente, bata Cadizen eta bertzea Vera Cruzen. Guk, gerra aitzin, itsasuntzi bat atzeman genion… eta gero bertze bat … frantsen kontribuzioneak pagatzeko … bere ondasunak saldu izan behar ditu… Hala ere, gizon ttipi hau, beti umore onean… saiatu da Lord Wellington laket egon dadila bere etxean.\nBalle/haran honetan King Josephek (José I Espainiako erregea) afaldu ondoren agindu edo utzi omen zien bere zerbitzariei bajilla guzia eramatea..utensils, table-cloths, spoons (maindireak, kuxetak… )…\nJose Bonaparte ...\nBasoz (ohianez) abiatu da\n«Hau etzait iduritzen\nhark ere ostu (ebatsi) zuen\nBera-n maindirea. (Bertsolari anonimoa)\nHemengo jendea menditar sendo, altu eta ongi eginak dira… animosoak, with spirit. Batzuek gure tropekin ibiliak dira … eta zalditeriekin gan dira… Erran zietelarik zalditeri frantsa agertzekotan babesik gabe izanen zirela, erantzun zuten haiek lasterka egiten ahal zutela frantsen zaldiek bezain fite…\nHemengo agintariek eskeintzen digute suministroak. Nere ustez, frantsen aginduez bilduak zirenak…\nPortuges gehio kainonekin pasatzen ari dira. Haien kainonak ez dira gureak bezain zabalak eta egokiagoak direla hemengo bideendako.\n(Ingelesek diote…) Goizean, Otsondon, monsieur Gazan jeneralak bere armada borrokara prest jarri zuen: Monsieur D’Erlon jenerala lepoan eta bi aldetako gainetan: Alkurruntz eta Aretesque (hala dio gure kronistak, gero erranen du Gorospil deitzen dela eta bertze batek Arestegui, baino dermio horretan ez dago holakorik. Antsestegi, izan behar, ene ustez ). Beren gibela zaintzeko, Monsieur Villattes-en dibisiona, Urdazubin. Lord Wellingtonek igorri zuen O’Callagham bere eskuinaldetik buelta haundia ematen (Aritzakunen barna ?) eta Cameron Atxuela aldera. Aldi berean esperoan zagoen bere 7th Division Etxalar/Orabidea aldetik zetorrenari, gisa horretan armada frantsa Otsondo berean inguratzeko. Baina ez zen hala suertatu: O’Callagham agertu zen Gorospilen. Cameron Atxuelatik Alkurruntza eta hau hartu problemarik gabe baina hara non Monsieur Villatte-n Dibisiona Atxuelan agertu zitzaion… beharrik laino itsua agertu zela. 7th Division? Lainoan galdu zen, ± 7.000 gizon. Otsondon, Atxuelan, Gorospilen, dena baretua. Lainoa.\n(Frantsek diote…) 8:00etan. Frantsek ikusten dute nola aliatuen multzo haundi bat badator “ le chemin qui conduit de Lecaroz à Urdax par la crête des montagnes (Atxuela/Alkurruntz). Han borrokan lotzen dira bi armadak. Bertze puntan, handik bi kilometrotara, Aretesque (?, Antsestegi izan behar) aldean, gauza bera. Dena den aliatuen multzo haundiena erditik saiatuko da jotzen.\nEguerdian , lainoa. Denak geldi. Monsieur Gazan jeneralak erretiratu nahi du eta saiatzen da justifikatzen “forces triples” parean zituenez hobe zuela Otsondo uztea. Jose I Lohitzundik Ezpeletera doa egoera kontrolatzeko eta berarekin tropa gehio ekartzen, baina Monsieur Gazanek bere baitan erabakita zuen Ainhoara itzultzea.\nBerriz gure F.Seymour Larpent: Irurita, Head Quarters, July 9th\nOraindik hemen… 7an, frantsek 15.000 gizon erakutsi zituzten, bi milako (mila ingelesa = ± 1,6 km) lerroa… in the Maya pass, hemendik bi leko eta erdira. Ilundua zagoen lepoa utzi zutelarik eta hamaikak pasata Lord Wellington eta bere staff etxera ailegatu zenean… zeren gidak gutiesten lainoan galdu zen…. Etxeko bidean zirelarik Fitzclarence batek erran zion nondik pasatzen zen bidea eta galdetua zertaz zekien hori, gereziondo bat seinalatzen, erran zion “Goizean atakatzera gaten ginelarik, arbol hortarik gereziak hartu nituelakotz, by that cherry-tree ”: gezeri sasoia, doike.\nJames Hopek dio : Zazpian (1813.07.07) atakatu genuelarik (Otsondon), hiru herritar “Spanish peasants” elkartu ziren gure tropekin eta mendeku nahian, borrokaren erdian sartu ziren eta borrokatu zuten “with great galantry”, bat hila suertatu artio eta bertze bat kolpatua, eta azken honekin hirugarrena Amaiurra, beren bizilekura, erretiratu zen.\n(Ingelesek diote…) Goiz goizean, Monsieur Gazan jeneralak utzi zuen Otsondoko lepoa, atakatua izan baino lehenago “abandoned the Maya positions”. Hiru egunetako guda honetan, 20.000 soldadu goiti behiti elkar borrokatzen egon arren frantsek hilak, 35 izan zituzten eta ingelesek, 8, hortaz “the petty (ttipi) campaign of the Bastan”.\nNon jarri ziren aliatuak? 2nd Division Elizondon, Cameron eta O’Callagham brigadak Otsondon eta Amaiurren, gehi portugaldarren kainonak, William Stewart jeneralaren eta Ashworth eta Da Costa, Sylveira jeneralaren menean zirenak Erratzu (Arieta,Izpegi eta Elorrieta) eta Berderiz aldean. Ordurako, Mister Campbell jeneralak Aldudeak hartuak zituen, holaxen Orreagatik Baztaneraino aliatuak lotuak ziren.\n(Frantsek diote…) Le Roi Joseph I Senperen dago, baina Monsieur Gazanek Otsondo uztea agindu dio lepoan zagoen dibisionari, eta hola egin dute goizeko seietan. Argudioa? Erregeak igorri zizkion errefuertzoak Ainhoan ziren eta Otsondoraino ailegatzeko oraindik lau orduko bidaia zuten, eta ordurako berandua izanen zen ingelesak atakatzekotan. Otsondo aliatuendako.\nEgun berean Baigorriko alkateak jakin araziko zion Conroux jeneralari nola Gazanek abandonatu dituen Baztan, Otsondo baita Izpegiko lepoa ere.\nArrayoz 8 de Julho. Gazeta de Lisboa.\n“Os Francezes occupaô parte do Porto de Maya eta gure tropak (portugesak) lepoko bertze aldea… Os Baigorrianos behartuak izan dira armak hartzera , beren nahiaren kontra , porque os Francezes beren erretiradan ebatsi dute haien etxeetan apezar de ser paisanos/herkideak izan arren … “\nF.Seymour Larpent: (gaur) dena den, ia harrapatzen gaituzte… gure eskuinaldetik (Izpegi? Berderiz?) atakatu gintuzten baino Caçadore regiment (portugesak) igorri genuen harat…\n(Egun honetan) … Lord Wellingtonen etxeko tximiniak sua hartu zuen… su-ezkilak bildu zuen herriko (Iruritako) jende guzia… maindire busti batekin itzali zuten… Lord Wellington kanpoan zagoen, euripean, zapelik gabe eta bere burua estaltzen zetazko mantelin batekin, aginduak ematen…\nMaya 9th July 1813\nLovell Benjamin Badcock Captain-ek bere aitari Amaiurretik idatziko dio kontatzen nola 4an (1813.07.04) Belaten barna Baztanen sartu direla, nola euria ari zuen/the weather …extremely wet, nola biharemunean Elizondora ,strongly fortified/gorki gotortua, eta nola Erratzu eta Amaiurretik etsaiak kanporatu dituzte…. They speak the Basque Language/euskaraz mintzo dira… sagardo franko, aski ona/plenty of very tolerable cyder, aunitz maite dudana/of which I am very fond…. Kontatzen dio ere nola herritar frantsei ari zaie armak ematen eta nola azken aldi honetan ez dute euria baizik/nothing but rain, nola mendi kaskoetatik itsasoa eta Baiona ikusten dituzten…\nHaute politique : José I, Espainako erregea, abdikaraziko du bere haurride Napoleonek eta Soult Mariskala Espainiako armadaren buruzagia bihurtuko da.\nTolosa. 12 de Julho. Gazeta de Lisboa.\n“… Lord Wellington chegou… a Hernani, hiru egun segidoan egon ondoren etsaiak Baztandik kanporatzen, denak Frantzian sartu arazi artio, causando lhes huma terrivel mortandade… (Wellington) badator arront kontent dos Bastanezes e Baigorrianos hain ongi portatu direlakotz etsaien kontra/ pel o bem que se portaraô perseguindo os inimigos… “\nHala diote Lisboan, baino ez du ez ankarik ez bururik, edo holakorik zerbait gertatu zen? Batek daki.\nAliatuek Bera hartuko dute eta gisa honetan Irun-Bidasoa-Baztan-Aldude-Orreagako muga kontrolpean izanen dute.\nErratzu 20th July 1813\nBerriz gure Lovell Benjamin Badcock, orain Erratzutik: “egunero euria/rain every day.. hala ere etxeetan/in houses gaude (zalditeriako kapitaina zen) … Hemen bada haragi aunitz/Meat is here in great plenty… jan dugun aratxekia, aute, bikain /we have had some excellent veal… ogia eskax/bread scarce… eta dirua ere/& money also… sei hilabeteko saria zor digute… mendietaz arront haspertua nago/I am quite tired of the mountains… paisaia izan daiteke arras polita baina nahiago ditut ordokiak eta lautadak/ but I prefer plains…\nBertze aldeko berriak ere kontatzen dizkio bere aitari, nola mugako jende frantsa izitua dagoela eta nola 14 eta 60 urte arteko gizonak deituak izan dira armak hartzera.\nHala kantatu zuen Baigorriko bertsolariak.Doikebe, ezkonduak ez ziren armadara gaten.:\nEspainia hortan ote laiteke\netxeko mutil beharrik?\nAndanaño bat munta gintaizke\nBaigorri alde huntarik,\nguk ez diagu gogorik.\nBaigorriko mutiko gazteok\negin baitugu kontzertu:\nsoldado joan baino aunitzez\nhobe dugula ezkondu.\nEmaztegaiak txerkatu gabe\nordenantxa heldu zaiku.\nAurten ezkondu nahi duena\nBaigorrira etor bedi;\nnahiz ez izan hamabost urte\nbera premu izan bedi,\nemaztegaiak ukanen ditu\nbehar baditu hamabi.\nAdios, aita; adios, ama;\nadios, ene maitia.\nNoiz gertatuko ote zait berriz\nXantza baduzu, etzazula utz:\nezkon zite, oi maitia!\nZer gehiago dakigu Baztani buruz hilabete honetan? Uztailan Silveiraren Division Portuguesak Erratzun 12 egun eman zituela ,suposatzeko, Baigorrirekin Erratzuk duen muga zaintzeko edo hobekio errana Baigorrirekin lotzen dituzten lepoak behatzeko: Arieta (Ariate/Harrieta), Izpegi eta Elorrieta/ Elorta. Zenbat ziren? Dakigu dibisione horrek 3 mediku zituela, auditor de gerra bat, Cuartel Maestre General bat, noski general bat : Francisco da Silveira Pinto da Fonseca Teixeira , Conde de Amarante, eta bere edekenak/mutilak, 6, brigadier bat, 2 koronel, 2 teniente koronel, 2 maior, 75 ofizial, bi errejimentu ( nº 2, nº 14 ) eta Cazadores nº 9 : 2.000 soldadu.\nHerriak, Erratzuk, zerekin hornitu zien? Argizeriak, egurra, ohatzeak eta olio. Orohar 2.100 soldadu eta ofizialak . Ofizialei ohatzea, egurra eta argizeriak eta soldaduei, egurra eta olioa. Dirudienez ofizialek etxeetan egiten zuten lo, soldaduendako ez du aipatzen ohatzeak baino bai “alojamientos”. Sabaietan lo eginen zuten?\nPortugesek Santiago egunean (1813.07.25) utzi zuten Erratzu, horrek erran nahi du 12 egun lehenago etorri balime ziren, Uztailaren 14an Erratzura ailegatu zirela gure Silveira jenerala eta bere mutilak.\nUztailan bertze dibisione bat ere Erratzun egona zen , “Division de Ingleses” diote paperek: Estuard (Sir William Stewart) jenerala bere burua, 8 egunez eta ia tratu bera, argizeriak, egurra, ohatzeak , oliorik ez: 2 koronel, Stewart jeneral naski, 2 teniente koronel, 2 maior, 2 komisario, 1 Gefe de Estado Mayor, 60 ofizial eta 1.400 soldadu. Oro-har, 1.470 gizon.\nKuriosoa da kontuak egitekotan apuntatzeko sistema: Ingelesei, duro eta sueldo/sos, portugesei, marabedí. Hortik aparte, errealak. Printzipioz bazen bi klaseko erreala: de vellón ( nahasketa) eta fuerte (zilarra). Balioa? 2 er.de vellón = 1 er. fuerte. Hilabete honetan denak dira erreal fuerte. Hau da , kariagoa, baino gero sosetan erabiltzen dute erreal de vellón balitz bezala: 1 erreal de vellón= 38 marabedi, kasu honetan, 1 erreal fuerte = 38 marabedi !!!\nPrezioak? Argizeri libera bat, 5 erreal.\nEgur karga bat, 3 erreal. (Karga bat = 9 @ arroba)\nOhatze bat, 19 marabedi.\nHau Erratzun, Baztango bertze herrietan, gauza bera izanen zen, pentsa, Otsondo aldean bakarrik 7.000 soldadu bazirela.\nIgandea. The Battle of Maya, Otsondoko gudua,Baztango dermioetan.\nLa Bataille de Maya / The battle of Maya\nSantiago eguna, Elizondoko bestak.\nAitzin egunetan Soult Mariskala bere dibisioneak (±60.000 gizon) elkartzen egon da bertze aldean (Ainhoa, Ezpeleta,Garazi…) eta erasora jo du egun honetan. Bi beso. Bat Orreagan barna eta bertzea Otsondon barna. Helburua? Iruñea. Han elkartu behar dira. Zertaz Iruñean? Frantsen eskuetan dagoelakotz, setio gorra jasaten. Baztan aldetik, D’Erlonen hiru dibisione. Eta Baztanen sartzeko: Maya, edo Otsondo guretako. Lehenago erran dugunez gure dermioetan Sir Hill zen buruzagia.\nBataila hau, zeren benetan eta zinez bataila izan zen, bi mila pertsona baino gehiago hil zituzten, non “jokatu” zen?\nMayak (Otsondo guretako) ematen dio izena batailari baina hortxen baino zabalago dermio batean borrokatu zen: Alkurruntzetik hasi Mondarraineraino eta beren inguruak, bien arteko mendi lerroan: Alkurruntz, Goizamendi, Antsestegi, Lizartzu, Gorospil, Bizkailuze, Urrezti eta Mondarrain, ± 9 kilometro.\nThe battle of Maya. Borroka gunea, berdez\nHala ere , ingelesen historiografian hola kokatzen dute borroka gunea, baino oker dira, ene ustez apalean.\nGaizki dago.Aretesque/Gorospil Antsestegi da. Falta zaio puska haundi bat.\nZer dago mendilerro horretan? Bideak eta pasabideak: lehena, Napoleonen Bidea edo Ingelesen Bidea, Ezpeletatik Amaiurreraino gaten dena. Bigarrena, Urdazubitik Amaiurra, Otsondoko lepoan barna eta hemendik Arizkun eta Elizondora. Hirugarrena, azkenaren bariantea, Otsondotik Alkurruntz aldera eta hortik Atxuelara. Atxuela, bidegurutzea, hemendik Eskisaroin barna Etxalarra edo Bagordiren gainetik Elizondora.\nLehenbiziko bidea frantsek erabilia zuten Konbentzioko Gerran Baztanen sartzeko, eta izena anakronismo bat da, zeren Napoleon 17 urte beranduago agertu zen gure historian .\nBertze batzuk “Ingelesen Bidea” deitzen zioten zeren Wellingtonek agindua eman zuen bide hori zabaltzeko. Gaur egun Lezetara eta Burkaitzeko bordara eramaten duen bidea da eta kotxez egiten ahal da.\nSoldadu ingelesak, non dira? Erran dugun mendilerroan ingelesek piketek dituzte, batez ere puntan, Urreztin (kuriosoa, azkena eta altuena EZ izan arren) baino lo egiteko eta jateko beren tropak beheitixago dituzte akanpatuak, kilometro batera edo, Amaiur eta Aritzakun aldera.\nZenbat lotu ziren borroka honetan?\nFrantsek hiru dibisionekin eraso egin zuten: batek Ezpeletatik (Darmagnac), bertze batek Ainhoatik (Abbé) eta azkenak Urdazubitik (Maransin). Denen burua, D’Erlon jenerala: 18.000 baioneta.\nIngelesek: 2nd Divison, gehienak Otsondo eta Amaiurren aldean, 7.000 gizon, eta Silveira’s Portuguese Division, Erratzuko lepoetan: 2.000 gizon. Halere, aliatuek bazuten bertze armada bat Malerrekan eta Bortzirian.\n(01:00 a.m.) Darmagnac martxan Ezpeletatik goizeko ordu ttikietan, Mondarrain aldera eta mendi honen ipar aldean altxatu. Erran behar da Mondarrainetik Urreztiraino (haien Aretesque) dagoen distantzia bi mendien arteko maldak direla, ezta kilometro bat, parean dira. Hemendik Otsondoraino gaten zen xenda frantsek “Chemin des Anglais” deitzen zuten.\nBizkitartean,frantsak, goizeko ordu ttikietan, ilunpean, Auzara igan, su haundiak/grands feux piztu , eta aski ez balimezen, Etcheverry eta bere Baigorriko miliziak , argiastean, hasi ziren zirikatzen Arietan, Izpegin eta Elorrietan arreta alde hartara erakartzeko. Eta lortu.\nHau dena ikusia Otsondoko momentuko buruzagia, Stewart jenerala, harat mugitu zen abisatu gabe norat gaten zen eta hortaz Pringle jeneralak agindua hartu behar zuen. Nor da Pringle hau? Literalki, etorri berri bat, bi egun lehenago ailegatu baitzen Baztanera. Anekdota honek bere inportantzia du ingelesendako zeren derrotaren kulpa ofizial nagusiarenak baitzen, ez baitziren zegozkien lekuetan: Stewart ez zagoen Otsondon, Sir Hill ez zagoen Baztanen eta Lord Wellington Lesakan.\nEgun argia zen eta Urreztin* zagoen ingelesen piketeak (10:00 a.m.) hamarrak artio ez zuen frantsik ikusi.\n*Jakinarazteko: Frantsek eta batez ere ingelesek mendixka honi, Urrezti, ARETESQUE deitzen diote. Ezin jakin nondik atera zuten izen hori. Mendi hau, Urrezti (Ourresty frantsendako) ez da ez azkena ezta mendilerroaren altuena: Pare parean dagoena, MONDARRAIN ( MONDARIN diote batzuek), hori bai dela azkena eta altuena eta hortaz horren gibelean frantsek altxatu ahal zituzten 7.000 soldadu.\nIngelesak, han beheitian, Urdazubin eta Ezpeletan, zerbait ikusi zuten baina ez zitzaien deus bereizirik iduritu. Hala ere, bada ez bada, 400 gizon Urreztira, lerroaren puntara, igorri zituzten. (10:30 a.m.) Hamar t’erdirarako 7.000 baioneta haien parean zituzten: laguntza ailegatu baino lehen 140 preso eta 260 hilak edo kolpatuak. Ingelesen errefuertzoak hasi ziren Gorospilera hurbiltzen eta alde horretako kasko guzietan borrokan lotu ziren.\n(34th batailoneko soldadu ingeles batek dio)… 2nd Division Baztanen akanpatua zagoen, honen brigada bat Otsondo aldeko lepoetan eta batailon bat abantzadetan. On Sunday morning, the 25th, argiastean abantzada hauek atakatuak izan ziren eta kainonaren seinalea eman zen. Malda gora hasi ginen baino bidea estua, pikoa eta nekagarria zen, eramaten genuen pisua astuna eta gizonak atsenkatuak. Gu saiatu ginen baina all too late/beranduegi, gure lagun guziak ziren hilak, zaurituak edo preso. Etsaiek dena hartua zuten , aitzinat jotzea heriotza zen but hori zen agindua/the order and on we went/jarraitu genuen to destruction… lerroz igaten, gizonak atsenkatuak eta itoak… The Colonel, lehenbizikoa eta zaldiz, beretako lehenbiziko tiroa, haren gibelean the Captain Wyatt, buruan jota, ez zuen gehiago solastu… Jasan genuen erasoa… gutiago izan artio... , hilak, kolpatuak… bertze erregimentuak etorri ziren lepoetara ahal bezain fite… orduan 92nd etorri zen eta dibisione frants oso bat geldiarazi zuen hogei minutuz… erretiratu zirelarik haien gorpuek barrera bat zen.. urrundik tirokatzen ziguten… horretan multzo haundi bat gugana zetorrela… ofizialak erretirada agindu zuen… malda behera… ez nuen nere bizi guzian hain azkar lasterka egin.. barraiatuak ginen… ofizialak bandera bat altzatu zuen eta haren inguruan elkartu eta berriz malda goiti… han gaua pasatzeko…\nBizkitartean Otsondoko aldean, bertze puntan, lasai zagoen, halare zituzten kainonak (lau, portugaldarrenak) hasi ziren tirokatzen abiso moduan. Holaxen Sir Hill Aldude aldean eta Lord Wellington Lesakan, enteratu ziren zerbait ari zela gertatzen Baztan aldean. Ingelesek saiatu ziren galdua zuten lurra berreskuratzen baina hara non agertu zitzaien frantsen bigarren dibisionea. Erditik baino Antsestegi aldera.\nHemen ingelesen artean (epika laket dute), 92nd Gordon Highlanders batailon erdiak (bertze erdia Otsondon zagoen) egin zuena: 400 fusil frantsen guzien kontra. “Egon ziren xutik harrizko pareta bat bezala/like a stone wall… bat hogeiren kontra balitz bezala, highland soldiers-en boneta azulak haien ondoan botaiak. Erretiratu zirelarik beren gorpuak zeuden pareta bat bezala… O but they did fight well that day/baino bai zinez ongi borrokatu zutela egun hartan!”\nIrudi fantatsiosoa: 92nd Gordon Highlanders\n92nd Gordon Highlanders-ak xehatu ondoren, frantsek Otsondoko lepotik jo zuten. Hango kanoi portugaldarrak hartu zituzten eta batzuk Amaiur aldera hasi ziren jausten. Baina, hala kontatzen dute ingelesek, beren betebeharra/duty bete zuten, borrokatu. Gibeleratu, erretiratu ziren baina pausoz pauso eta urratsez urrats.\n(02:00 p.m.) Atsaldeko ordu bietan aliatuen buruzagia, Stewart, inork ez zekiena non zagoena, Otsondo aldera ailegatu zen eta juxto momentu horretan borroka lasaitu zen, gosez, nekez edo estrategiaz: astia Stewart-endako bere gizonak antolatzeko.\n(03:00 p.m.) Hiruetan hasi zen berriz borroka, honetan, frantsek Otsondo lepotik. Eta berriz ingelesak gibelerat baino pauso pausoz eta urratsez urrats. Kontuak: (ingelesenak) beren kanpamentuko dendak bide erdian utzi izan behar zituzten, Otsondoko lepoan eta frantsek , handik pasatzean, denbora galdu zuten han harpatu zutena ebasten “hurratzen ofizialen arropen zorroak, non baitziren “a company’s month’s pay/ konpainiaren hilabeteko saria …” Poliki poliki gibelerat baina ordena galdu gabe.\nKontuak: Alkurruntzen zirenak nola kartutxo gabe gelditu zirenez “harrika hasi ziren entsaien kontra/ pelting the enemy with whinstones…”\n(04.00 p.m.) Sunbilan ziren ingelesek dakite beren lagunak arazoak dituztela Otsondon.Hau ez da akitu.\n(06:00) Seiren inguruan Etxalar/Orabidea aldetik bi batailon ingelesa (± 1.500 gizon, Barnes’ Brigade) agertu ziren bapatean, zeharka, ia frantsen gibeletik. Holako agerraldiak sutu zituen ingelesak, eta kontuak berriz:\n92nd Gordon Highlanders' Piper\n92nd batailoneko gelditzen ziren gutti batzuek, beren “piper/gaiteroarekin”, borrokara jo zuten berriz.\nHau ikusia, D’Erlon jenerala sinestua zagoen dibisione oso bat parean zuela eta Otsondon berean gelditu zen: Amaiurrat gana ziren frantsei agindu zien Otsondora itzultzeko.\n(Soldadu ingeles batek dio) … the signal… on the 25th July. Bi konpainia goitira (Amaiurren dira) bertzeak gibelekoaldean… Frantsak indar haundiarekin… bulkatzen… behartu gintuzten gibelera gatera… ikustekoa nola sartzen ziren gure kanpamentuan eta jaten zuten guk prestatutako bazkaria… altura nagusian (Alkurruntz) hamabi artio (24:00). Orduan hasi ginen gure martxa towards the Black Forest / Ohian Beltzarat ( = Belaterat), uzten gure kolpatuak, haien karrasiek barneak hurratzen gintuzten… baino ez genien laguntzen ahal…\nDakigu Ashworth-en portugesak Izpegi uzten ari zirela, ordenean, eta Arieta/Harrieta/Ahariate lepotik Tenente Coronel Telles de Menezes eta Major Travassos beren brigada portugesarekin ere.\nHonetarako Darmagnac-ek erraten du nola herrikoek (erratzuarrek) errana zioten Portuguesak 25eko goizean utziak zituztela Izpegi eta Berderiz. Eta hemen Erratzuko paperek jakinarazten digute nola egun honetan Silveira jeneralaren “Division Portuguesaren “ nº2 eta nº14 errejimentuak eta Cazadores nº 9 , lau behi eraman zituztela pagatu gabe.\nDarmagnac-ek Otsondo hartu ondoren, bere tropak gelditu zituen ordenatzeko eta kartutxoak banatzeko. Segidoan, igorri zituen hiru batailon Amaiur eta Arizkun aldera (orduko bidea Amaiur-Arizkun zen, xuxen, Ikatzatea eta Lamierritako bideak ez ziren existitzen, eta Erratzura gateko Arizkunen barna izan behar zen, goitiko bidetik) hortik Erratzura gateko eta portugesen erretirada mozteko. Amaiurra ailegatzekotan zagoelarik (09:00 p.m.) agindu zioten bueltatzeko.\nPoliki polikitto iluntzean dena baretu zen.\n(08:00 p.m.) 8etarako akitu zen Otsondoko bataila, The Battle of Maya: Kalkulatzen da 800 ingelesek eta 1.200 frantsek bizia utzi zutela gure mendietan egun horretan. Kolpatuak, mileka.\n*Jakinarazteko: orduak eguzkiarenak dira, hau da, gaurko egunekoekin konparatuz, bi ordu diferentzia. 8ak, 10ak dira.\nOrdurako Sir Hill ailegatu zen Aldudetik jakiten 35.000 frants Orreagan barna Iruñerako bidean zirela.\nKuriositatea: Espoz y Mina eta bere Division de Navarra Aragoian daude.\nEta baztandarrak? Erratzuarrak (Baztangoizekoak?), dirudienez, beren etxeetan, Basaburukoak, Elizondokoak, Erbereakoak?, ihes.\nBiharemunean, batailaren ondoriak: Ingelesak eta beren betebeharra. Erretirada. Goiz goizean Elizondora eta hortik Iruritara. Han tente: frantsak geldiarazteko eta Bertizarana aldetik laguntza izateko. Wellingtonek Lesaka utzi, Iruritara etorri eta ziztuz Iruñea aldera. Dakigu Sir Hillek oraingoz 9.000 baioneta dituela eta D’Erlonek 18.000. 27.000 soldadu Baztanen !!! Baina holakoak ziren gauzak orduan, inork ez daki zer du bere parean , eskuinean edo ezkerrean.\nErran behar da partida haundi batean gaudela eta Baztangoa jokaldi bat bakarrik dela, baina guri (neri) interesatzen zaigun/zaidan Baztango da. Bertze guzia nere kapazitate kanpotik dago, sentitzen dut.\nSir Hillek zituen aginduak, frantsen martxa eragoztea eta oztopatzea, zeren argi zagoen Baztango eta Orreagako armada frantsak elkartzen balime ziren, Lord Wellingtonek gorriak ikusiko zituela Iruñearen parean.\nEta D’Erlon? Ez zekienez bere ezkerrean eta eskuinean zer zuen, bada ez bada, geldi geratu zen. Igorri zituen bere abantzadak Arizkun aldera (orduko bidea Otsondotik Amaiurra, eta hemendik Arizkuna gaten zen, ez gaurko bidea bezala, Arizkun baztertzen) eta Izpegira eta Berderiza, ziurtatzeko ez zuela inor gibelean uzten eta prisarik gabe Elizondora ailegatuko da. Atsaldean badaki ingelesak Sunbillan dituela, Soult Orreaga zeharkatu duela; bere parean, Iruritan, ingelesak direla eta Sir Hill Berroetan dagoela.\nEta baztandarrak? Gutti dakigu . (Larpent-ek dio) on the 26th at Almendoz… batailaren ondorioak topatu genituen… zaurituak ailegatu berriak ziren… eta hango biztanleak ardura haundiarekin ziren, beren gauzak biltzen, beren etxeak uzteko Baztango bertze herritakoek egina zuten bezala, Elizondon… Baztangoizekoak? Nere ustez, ez.\nErretirada. Sir Hillek Iruritan utzi zituen Ashworthen portugesak bere bizkarra zaintzeko. Belateko lepora hurbiltzen ari zelarik, leku zakarrenean, euria hasi zen. Bon, euria ez, animeleko erauntsia; atsaldeko argia gaua bihurtu zen, karruak, orgak, zaldiak, mandoak, ekipaia, kainonak, denak lohian trabatuak. Ezinezkoa aitzinat gatea ez bazen denen gainetik ibiltzen.Kainonak eta zamariak amildegian erortzen, batek dioenez “gauza bakarra/the only thing.. sit down/jarri eta wait for the daylight/esperatu argiasteari…”\nFrantsak Elizondotik Irurita pareraino, baino ez ziren aitzinera gan. Erauntsia ari zuen. Ez zuten ja ikusten .\n(Larpente-ek dio) … After a five o’clock breakfast… Olaguera mendien zehar… bidea betea zegoen.. ekipaiak, artileria… iheslariak… hauen artean 14 edo 15 monja/nuns in their dresses/beren arropekin… leherr(eg)inak… guri ron-a eskatzen/beg some rum of us… zoritxarrez ez genuen hortarik deus gurekin… On the 27th we arrived at… Lisasso, ikusten zena ikaragarria! Zaurituak ailegatzen ari ziren, mandoen gainean, herrestaka…\nErretirada. Ingelesak goizean iratzarri eta hasi martxan berriz Lizaso herriraino. Lizaso jendez lepo zagoen: soldaduak milaka, zaurituak eta kolpatuak, denen ekipaia eta “a horde of the peasants of the Bastan/ Baztango herritar multzo ikeragarri bat… loaded their more precious possesion on ox-wagons/garraiatzen gehien estimatzen zituzten gauzak idi-orgetan (???) frantsengandik ihes egiteko/to escape the French”. Hola diote ingelesek baino noraino egia zen? Bederen badakigu ihes egin zutenak ingelesak baino lehenago Lizasora ailegatu zirela.\nEguna argitzean frantsak ohartu ziren Sir Hill & Cia ez zirela Iruritan. Hau jakina, D’Erlonek agindu zuen martxan jartzea (± 18.000 gizon) eta bere armadaren puska bat Almandoz pasa eta Belate zeharkatu. Bertze puska Iruritan geratu zen Belaterako bidea hartzeko. Hala ere, batailon bat Elizondon utzi zuen Urdazubitik eta Ainhoatik janariekin etorri behar zen konboi haundi bat babesteko.\nThe battle of Soraruren (Battle of the Pyrenees)\nD’Erlon eta Soulten armadak elkar komunikatzen ahal dira, baina berandua. Partida Soraurenen jokatu da eta frantsek galdu. Frantsen 2. erretirada hilabete berean.\nIngelesen kontraerasoa. Wellington Belaten barna Iruritaraino, jakiteko handik ± 1.000 frants bakarrik pasa zirela erretiradan. Berak uste zuen frantsak Baztanen barna erretiratuko zirela baina gehienak Etxalar, Lesaka edo Berako bidea hartu zuten. Han enteratzen da frantsek igorritako konboia Elizondon zagola. Alde bietatik atakatu ondoren, konboia babesteko zirenek, ihesari eman zioten. Konboia hartzekotan, oficial ingelesek egin zuten lehenbiziko gauza pattar kupelak xehatu soldaduak ohartu baino lehen “… ikustekoa zen soldaduak etzanta, pattarra milikatzen beren eskuekin/ lapping up the liquor with their hands.”\nIngelesen kontraerasoa. On the first of August (gure James Hope, Camp. Maya Heights ) Belate pasa eta gauerako Elizondotik hiru miletara akanpatu genuen. Bota zuen ekaitza, sekulakoa, inazturak, ortotsak… eta gainera izugerriko erauntsia…\n(34th-ko soldaduak dio) … Zortzi egun beranduago berriz Otsondoko lepoetan… gure hilak zeuden erori ziren leku berean… gehienak biluziaraziak, usteltzen eta hauntzen… futreak han egonak ziren… guardian nintzen gau horretan eta holako konpainian pasa nuen gaua… ilunpean “lagun zaharrekin” muturkatzen… Biharemunean estali genituen hil guziak zogiekin/zohiekin.\n(Larpent-ek dio) 1st of August (06:00) 6en inguruan… Berroetan… han nintzen orduetarako (13:00). Pasatzean bisita bat egin nuen Almandozen,... oroitarazteko bortz egun lehenago lo egin nuen etxeko patronari nola erran baitnion frantsak zanpatuko genituela… eta aste baten buruan bueltan izanen ginela… bortz egun aski izan ziren… eta topatu nuen andrea lehen baino miserableagoa, frantsek bere gauzak ebatsi ondoren… guk frantsei kendutako artoa eman nion and wished her good-bye.\n1813.08.01 Egun berean,\nmilitarren mentalitatea, zakurrena.\nEn el año del Señor de 1813 el dia 1\nde Agosto fue enterrado en esta\nIglesia parroquial de la Villa de\nMaya Juan Francisco de Mazondo,\nMaria Ana Barrenecheren senarra,\nbere etxea Malkorrenea, 70\nUztailak 25, Amaiur partetik 10.000 eta 15.000 tarteko soldadu frantsa sartu ziren, 3.000 soldadu ingelesa Amaiurko lepoa zaintzen zutenak kanporatu ondoren eta Orreagatik sartu ziren 30.000, se hace juicio con fin de...\nY vinieron de retirada por esta Villa 1.000 frantsa inguru , gehienak\nBertizko bidea hartu omen zutelakotz... Al difunto lo enterraron. Bere\netxean zagoenez eta etxetik ateraia ondoko belaira, han afusilatu zuten\nlau soldadu frants artean Uztailaren 31an, se le hicieron... y para que\nDesertoreak ? Legorra eman zien eta hortaz haiekin hil ? Eskualdunak, nola\nbertzenaz komunikatzeko ?\nAmaiurko Beñardo Recalde-k kontatua :” … aditua Zugarramurdiko\ngizon bati, gizon honek amatxi zuen Arriadakoa , etxe hortako alaba,\n(Arriada, Amaiurko karrikan) eta harek amatxiri aditua nola hango etxeko-\nandreak frants soldadua hil zuela ogia egiten ari zelarik labean.\nZer eskatu zuen soldaduak? Ogia edo bertze zerbait? Batek daki.\nHori gertatuko izanen zen Napoleonen armada erretiradan bazaielarik.”\nSir Hill, bere 2nd Division eta Silveira’s Portuguese Otsondon ziren. Goizean 1st Brigade Erratzura gan zen. Egun honetan aliatuek Uztailaren 25eko goizean zutena, beren eskuetan zuten berriz.\n(34th–ko soldaduak dio) Ehortzi/lurperatu baino lehen, naski, soineko guziak kentzen zizkieten hilei, eta enkante baten bitartez arropa hori saltzen zien soldaduei.\nSoldadu honek dio Elizondora joaten nintzela… ogi batek dollar bat balio zuela han, zerrikia eskasa eta karioa… ez da harritzekoa, armada frantsa bi aldiz herri honetan barna pasa ondoren…\nCharming weather/ Eguraldi xarmanta. Abuztua hasia zen Baztanen.\nPublicado por ballarena en 15:36 No hay comentarios:


Hiru pertsona hil dira Nafarroan COVID-19aren ondorioz | Gizartea | Berria\nHiru pertsona hil dira Nafarroan COVID-19aren ondorioz\n2020ko irailak 27 13:03\nHego Euskal Herrian 13.012 PCR proba egin dira azken orduetan, eta 842 positibo atzeman dituzte. Bezperan baino 92 kasu gehiago detektatu dituzte, beraz, 753 proba gehiago eginda. Nafarroan, gainera, hiru lagun zendu dira koronabirusaren eraginez.\nLurraldez lurralde, Nafarroan egiten ari da kalterik handiena. Han, 363 positibo atzeman dituzte; egindako proben %10,9. Bizkaian, berriz, 276 erregistratu dituzte; Gipuzkoan, 113; eta Araban, 88. Horiez gain, Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpo atzemandako beste bi kasuren berri ere eman du Eusko Jaurlaritzak.\nOspitaleen egoerari dagokionez, COVID-19aren eraginez beste 30 lagun erietxeratu zituzten Hego Euskal Herrian: hamar Nafarroan, eta hogei Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Oraintxe bertan 76 lagun daude zainketa intentsiboetako unitateetan; horietatik 26, Nafarroan. Lurralde hartan beste 165 lagun daude solairuan ospitaleratuta. Eusko Jaurlaritzak, berriz, ez du asteburuetan azken datu hori ematen.


«Zuria da negroa sortzen duena»\nFrantz Fanon-ek esaldi horrentantxe adierazitakoa egiten ari ote garen susmoarekin ekiten diogu SUSA-BELTZ honen aurkezpenekoa osatzen duen sarrera moduko honi. Susmo horrek sor diezagukeen kontzientzia gaiztoari ihes egitearren zenbait aitzaki topatu dugu, zenbait arrazoi SUSA honi «beltz» adjetiboa eskeintzeko orduan.\nHistoriaren norabideak markatutako ildoari begiratuz Afrikako lurraldetan gertatutakoa ez da sarraskirik txikienetakoa. Europarrek, mendebaldetarrek, zuriek azken finean inbaditu, porrokatu, txikitu, esklabotu eta kolonizatutako lurralde zabal horretan kultura andana batek zuen bizimodua. Bizimodu primarioa, basatia, europarren «aurrerakuntza»rekin alderatuz gero. Horregatik, azal zuriok, «tindaturikoekin» mesederako uztarperatu zituzten, hezi egin zituzten... zigorraren pean, eta liskartiak, errebeldeak akabatu, kateatu eta deserriratu. Guzti horrekin batera bi teknika erabili ziren. Lehenaren arabera afrikar guztiak «kultura» (edo «inkultura») beraren jabe ziren. Bigarrenaren arabera, ez zuen deus balio.\nEzin esan daiteke, inolaz ere, arrazakeriaren mandatua bukatu denik. Baina dagoeneko azpimarratu beharra dago kultura menperatu guzti horiek arnas berria hartzen ari direla; mende guzti honetan zehar kultura herrien aztarna zaharrak berrazaleratzeaz gain, Afrikako zenbait herriren nolabaiteko independentziarekin batera, herri horien kulturak gaurko garaiari erantzun nahi diola.\nBaina, zer da «beltz-literatura»? Ezin esan daiteke Afrikako literatura denik, Afrika beltza Afrika osoaren zati bat baino ez bait da. Bestalde, Afrikan bizi ez diren beltzak daude. Batzu mendebaldeko hirietan kokaturik, bestetzu Antilletako irletan, esklabuen ondorengoak. Iparrameriketako beltzak ere hor daude. Francofonia eta anglofonia hor daude. Eta, konturatu gara, gehien ezagutua den beltzek sortutako literatura bi hizkuntza horietan sortua izan dela. Eta, halarik ere, hor daude bertako hizkuntza, hizkuntza autoktonoak. Asko eta asko ukatuak, eta besteak ez aski garatuak.\nSwahilia, esaterako, ia bost miloi pertsonak mintzatzen du Zaire, Kenya eta Tanzanian; haoussa berriz, hamar miloi pertsonak inguru ezagutzen du Nigeria eta Sudanaldeko afrikar hirietan; mandingoen mintzaira hamasei miloi pertsonak ezagutzen du mendebaldeko Sudan, Ivoireko itsas-hegian, Ghanan, Liberian eta Sierra Leonan; peul hizkuntza bost miloi inguruk mintzatzen du Sudan mendebalde eta erdialdean; yoruba hizkuntza miloi t'erdik mintzatzen du Dahomey, Togo eta Ghanan; eta azkenik wolof-a Senegaleko ehuneko larogeitamarrak.\nAfrika bertako hizkuntzei eman beharreko irtenbideetaz ere eztabaida ugari badagoela ikusi dugu: europar hizkuntzen aldekoak, elebitasun orekatuaren alde agertzen direnak, eta baita ere bertako hizkuntzen alde gogor borrokatzen direnak. Asimilazioa deitu ohi dena da arazoaren gakoa.\nErrealitate zabal hori aztertzeko hainakoa ez da gisa honetako SUSAren ale bat. Baina agian balio dezake arazoaz jabetzeko orduan lehen urratsak emateko.\nOraingoan liburuak matxeteak bailiren abiatu gara kontinente zabal horretako selban barrena. Ez kolonizatzaile eta predikatzaileek egin bezala guztiaren neurri beraren menpean jartzeko, bertako desberdintasunak azpimarratu eta ezagutzeko.\nEta horretarako Frantz Fanon-en «Larru beltzak, maskara zuriak» iiburuaren izenburuari buelta emanez, gure larru zuriaren gainean mozorro beltzak ezarri ditugu eta «beltz-literatura» egin dugu.


Ikaslan Bizkaiak eta Basque Team-ek bat egin dute kirolarien enplegagarritasuna sustatzeko\nIkaslan Bizkaiak lankidetza-hitzarmen bat sinatu du Euskal Autonomia Erkidegoko goi-mailako kirolarien prestakuntza eta enplegagarritasuna hobetzeko.\nGaur goizean, Ikaslan Bizkaiako presidente Jósé Manuel González jaunak eta Basque Team-eko koordinatzaile Olatz Legarza andreak esparru-hitzarmen bat sinatu dute. Akordio horren bitartez, erakunde biek hartu dute goi-mailako kirolarien prestakuntza eta lan-munduratzea hobetzearen alde lan egiteko konpromisoa.\nEsparru-hitzarmena Basque Team-en Getxoko egoitzan sinatu da, eta bertan egon dira Tokio 2020ko Olinpiar Joko Paralinpikoetan jokatzeko sailkatu den Agurtzane Egiluz saskibaloi-jokalaria eta kirol egokituaren proiektuan sartuta dauden Irati Idiakez eta Xabier Osa snowboarder-ak.\nHitzarmen hori Ikaslan Bizkaiak bere ingurunearen ekonomia- eta gizarte-garapenaren alde egindako apustuaren beste adibide bat da. Oraingo honetan, babestu eta zabaldu egin ditu kirolari lotutako balioak, eta erraztu egin nahi du Euskadin goi-mailako kirolaren aldeko apustua egin dutenen lan-mundurako trantsizioa. Izan ere, trantsizio horretarako ezinbestekoak dira prestakuntza eta lan-orientazioa. Ikaslan Bizkaiak bi ate horiek ireki nahi dizkie kirolariei, eta horretarako, Lanbide Heziketak ematen dituen aukerak eskaini eta LH publikoko Lan Bitartekaritza Zerbitzua, IkasEnplegu, erabiltzera animatu nahi ditu.\nBasque Team-i dagokionez, hitzarmena erakundearen “Baloreetan BAT” izeneko proiektuaren eta “Laneratzea” prozesuaren esparruan kokatuta dago. Proiektu horren bitartez, fundazioak kirolarien beharrizan pertsonal eta profesionalak asebetetzeko asmoa du, hartara, beren goi-mailako kirolari-etapa bukatu eta gero, prestakuntzan eta laneratzean lagunduz.\nAlderdi bien arteko lankidetza honako jarduketa-eremu hauen bitartez gauzatuko da:\nLanbide Heziketaren eta orientazio-zerbitzuaren promozioa.\nGoi-mailako kirolarien enplegu kolektiboaren promozioa. IkasEnpleguren erabilera sustatzeaz gain, alderdi biek emango dizkiete kirolariei beren entrenamenduekin eta txapelketa ofizialekin bateragarriak diren enplegu-baldintzak.\nPrestakuntza-jarduerak. Kirolarientzako eta prestakuntza jaso dezaketela uste duten erakundearen lankidetza-sareko pertsonentzako prestakuntza-aukerak zehaztuko dira.\nEmakumeen ikusgaitasuna. Emakumeen kirola ikusgai jartzearen alde egingo da lan, horretarako jardunaldiak eta ekitaldiak antolatuz eta beste zabalkunde- eta/edo lankidetza-neurri batzuk abiaraziz.\nKirolaren balioetan oinarritutako proiektu berritzaileak egitea. Kirolaren balioetan eta balio horiek hezkuntza-mundura transmititzean oinarritutako nazioko eta nazioarteko proiektu berritzaileak egiteko aukera aztertuko da, LHko Sistema Publikoaren berrikuntza-gaitasunaren arabera.\nLankidetza-hitzarmena bi urtez egongo da indarrean, eta urtero berritu ahalko da.


Patronalak miseriara kondenatzen dituela salatu dute Bizkaiko Eraikin eta Lokalen Garbiketako langileek | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Pribatuak Garbiketa Patronalak miseriara kondenatzen dituela salatu dute Bizkaiko Eraikin eta Lokalen Garbiketako langileek\nPatronalak miseriara kondenatzen dituela salatu dute Bizkaiko Eraikin eta Lokalen Garbiketako langileek\nBizkaiko Eraikin eta Lokalen Garbiketako langileek elkarretaratze bat egin dute gaur Bilbon, Lan Harremanen Kontseiluaren egoitzaren aurrean, patronalarekin negoziazioa hasi eta ordu erdi lehenago. Hain zuzen ere, "Vuestra limosna, gure miseria" lelopean egin dute protesta.\nHauxe da Bizkaiko Eraikin eta Lokalen Garbiketako langileek banatu duten idatzia:\nHiru urte igaro dira Bizkaiko Eraikin eta Lokalen Garbiketaren Hitzarmen kolektiboa negoziatzen hasi ginenetik. Hiru urte luze, non bizitza %3,6a (KPI) garestitu egin den: argia garestitu egin da, uraren faktura, erosketa-saskia eta goizero lanera joateko hartzen dugun autobusaren bonoa garestitu egin da baita ere.\nPatronalak pobretzea baino ez digu eskaintzen. Sektoreko langileen erosahalmenaren galera ekarriko lukeen hitzarmen baten sinadura saiatu nahi du. Pasa den maiatzean hurrengoko proposamena luzatu zuten -eta ordutik ez dituzte mugimendu berririk egin-: KPI-ko %80ko soldata igoera 2018, 2019 eta 2020. urteetarako, betiere -gainera- antzinatasun osagarria 2014ko taulen arabera kalkulatzen baldin bada.\nEzin dugu baldintza horiek jasotzen dituen hitzamenik sinatu, igoera horiek ez luketelako erosahalmenaren mantendua bermatuko ere, gure soldatak ez liratekelako bizi duina bermatzeko behar ditugun ogasun eta zerbitzuen prezioak igoko diren beste igoko. Miseriara kondenatu nahi gaituzte, baina ez dugu baimenduko. Nazkatuta gaude jada:\nHilabete bukaerara ez heltzeaz nazkatuta. Lanaldi partzialetaz. Egunero gure etxeetatik ordubetera dauden zentruetara mugitzeaz 30 minutuko lanaldiak egiteko.\nEzegonkortasunaz nazkatuta. Enpresa berdinarentzat behin-behineko 51 kontratu desberdin sinatzeaz 10 urteko epe batean.\nAzpikontratazioaz nazkatuta. Egunero nagusiaren nahikeriak eta bezeroaren presioak jasan beharraz; eta bata zein bestearen errepresalien beldurrarekin bizitzeaz.\nSufritzen ditugun minez nazkatuta. Gaixoarazten gaituzten lan kargetaz nazkatuta: tunel metakarpianoaz, lunbalgiaz eta artritisaz.\nIkusezintasunaz nazkatuta. Bulego bera 20 urte luzez garbitu izanaz eta oraindik inork ere ez gure izena zein ote den galdetu ez izanaz.\nHauxe da gure sektorearen errealitatea. Gaur, gure lan-baldintzak oraindik eta gehiago prekarizatu nahi dituztenen aurrean salatzera etorri garen errealitate bera.\nPobretu nahi gaituzuenak, miseriara kondenatu nahi gaituzuenak, argi izan dezazue: ez dugu gure aldarrikapenetan atzera egingo, tinko jarraituko dugu. Gure burua, oraindik eta gehiago nazkatzeko prest gaude hurrengoko hau ozen errepikatzeaz izango baldin bada: DUINTASUNA EZ DA NEGOZIATZEN! DUINTASUNA EZ DAGO SALGAI!


Scooby doo skate lasterketa - Ezarri Scooby doo skate lasterketa Free\nScooby doo skate lasterketa\nJokoak Scooby doo skate lasterketa\nHorrela nahi izanez gero Scooby doo skate lasterketa , mesedez, saiatu jokoak horietako bat:\nSkate batean onenetariko bat zara eta behera eramateko kalean skate gabe eta malabareak ezinezkoa diru guztia inguruan flotatzen aurkituko dituzu biltzeko. Begi bat mantentzeko skate eta beste zure inguruko guztia ere on izanen duzue, kalean, arriskuz betea eta horiek guztiak saihestu behar duzu erortzeko. Have mugatua denbora, ez dawdle luzea.\nSkate zalea zara eta joan out dibertigarria eta zirraragarria ride zure skate da. Presaka skate hiriko zure bidea oztopo guztiak, hala nola, leize, zulo lurrean edo garagardo upel kontrolik gabeko saihestuz kaleetan barrena izan dituzu. Ahal den neurrian, joan den hiru bizitza besterik ez duzu. Ez etsi erori baduzu, piztu jaiki eta saiatu berriro.\nSkateboard munduan, maite jolasten bada "Kontseiluak" une oso ona pasatzeko egingo. Nahi izanez jokoaren protagonista mutiko bat edo neska bat bada aukeratu behar duzu jolasten hasteko. Zure pertsonaia Behin aukeratu duzun hiri dodging oztopoak zeharkatuz eta ezinezkoa stunts egiten joan bidez mugitzeko puntu gehiago lortzeko aukera izango dute.\nNik beti gustatu izan zait, eta orain bere abentura gazte hau laguntzera basamortuan bere skate berrian igoeraren bidez skate dezakezu. Trebeziaz mugitu kanpoan izango duzu, eta oztopo guztiak bidean aurkituko dituzu, egur pila, zabor-ontziak eta Estoldetan are bezalako sahiestu. Saiatu ahalik eta urrunen distantzia joan puntuazio altuena lortu. Guztion artean iristen izango duzu oso urrun!\nbizikletak buruz sutsua zara eta zer nahi duzu da kanpo joan noizbehinkako pirouette egiteko. pantailan denbora behar duzu behealdean, counter iristen zero aurretik, stunts guztiak etorri ahal duzun bezala egin behar duzu, zailagoa eta ikusgarria stunts horiek, gehiago zure puntuazio dira. Utzi zure lagun guztiak zure aho zabalik.\nBeti maite izan ditu skate eta orain josta dezakezu skateboarding joko honetan non zirkuitu bat korapilatsu arriskuak desberdinak betea, zein gehitu behar da zehatz-txiki-txiki bat, poliziak joan den ohitura izan duzu eta azkar ihes egin behar duzu, ez utzi duzu esparrua. Bildu esfera urdin duzula puntuazio handiagoa emango die.\nShaggy zorionez oinez egiten zen bere skate eta mamuak berarekin jarraitzea hasi dira. Laguntza ihes egin zion bere oreka eta jaitsiera galtzeko lurrera gabe.\n1. Sonic lurra\n3. Arriskuen Lane\n4. Maite dut nire ordenagailuan\n5. Maus aire indarrean\n7. Web lasterketak\n9. Bee Air Salbamenduko


Argoitia: “Koldo Athleticen defendatzaile itzela izan da” | Athletic Club\nHasieraAlbisteakArgoitia: “Koldo Athleticen defendatzaile itzela izan da”\nArgoitia: “Koldo Athleticen defendatzaile itzela izan da”\nIribar: “Athleticekin jokatu ditudan 18 denboraldietatik, Koldo entrenatzaile izan zenekoa (1976-77) izan zen gehien disfrutatu nuena”\n2019ko uzt. 4a\nJose Mari Argoitia izan da Koldo Aguirreren lagunik onena 60 urte baino gehiagotan Athleticen inguruan. Bere bizipenen oroitzapenak ditu.\n“Athleticek Real Madrileri irabazitako 58. urteko kopako ospakizunetan ezagutu nuen Koldo Basaurin. Jokalariak agurtzera gerturatu nintzen, Baskonian jokatzen nuen eta handik gutxira, bi urte beranduago, lehenengo taldean elkartu ginen. Dena izan dugu amankomunean. Familia eta Athletic\n“Jokalari zoragarria zen, oso erasotzailea, teknikoki bikaina. Burua bere lekuan zuena. Eta entrenatzaile bezela badakigu Athleticek egindako jokoa bera zegoenean, Juventusen aurka jokatutako UEFA txapelketako finala irabaztea merezi izan zuen”. “Baina Koldo askoz gehiago izan da. Athletic totala, peñekin batera beti, milaka oroitzapen ditugu eta ahaztu ezinezko anekdotak. Klubaren defendatzaile zorrotza izan da”.\nJose Angel Iribar oso hunkituta zegoen oraindik Koldo Aguirre mitikoaren heriotzarekin: “lagun maitagarria zen, 9 urtez taldekidea izan zen, gero entrenatzaile eta gero gainontzekoa…”\n“Athletic haretako jokalari teknikoena zen. Gaur egun “jugón” izenarekin ezagutzen duguna. Baloiarekin asko disfutatzen zuen, eskatu baino ez zuen egiten. Baloia eta jokoarekin. Ez nau harritzen 1958. urtean Real Madrilen kontrako kopa txapelketako finalean horrelako errendimentua ematerik, ausarta zen eta hori igarri egiten zen hitz egiten zuenean. Elkarrizketetan beti ateratzen zuen zerbait.\n1976-77 denboraldian, Europa guztitik ikaragarrizko jokoa erakutsi zuen Athleticeko kapitaina izan zen: “Ahleticen jokatu ditudan 18 denboraldietatik gehien disfrutatu nuena izan zela esan dezaket. Jokalariek ikaragarri ondo pasatu genuen eta baita zaleriak ere. Automatismo itzelak genituen, gol asko. Oso dibertigarria zen. Jokalari oso onak genituen baina zelaian kolokatu beharra zegoen. Churruca erdilari baten moduan etorri eta hegalean ipini zuen Txetxu Rojorekin ikaragarrizko bikotea osatuz, bikote itzela. Bakoitzaren errendimendurik onena atera zuen”.\n“Peñentzat egun oso tristea izan behar du, asko maite dute. Humila eta gertukoa zen, athleticzale amorratua, beti egon da hor. Jose Mari Argoitiarekin egindako lana peñen enbaxadore bezela ikaragarria zan da”\n2020ko abu. 13a\nLehen taldea lanera itzuli da gaur Lezaman\nAthletic Clubek banakako saio batekin hasi du denboraldi-aurrea eta larunbatean taldean entrenatuko da\n2020/21 denboraldiko lan saioetako bilduma berria\nAthletic Clubeko gizonezkoen eta emakumezkoen lehen taldeek New Balanceko bilduma pertsonalizatu berria jantzi dute\n2020ko abu. 12a\nVivianen lagapena CD Mirandes taldera\nHarrobiko atzelariak utzita jokatuko du datorren denboraldian Mirandako taldean, eta gaur arratsaldean entrenatuko da bere talde berriarekin\nLehen taldeko jokalariei eta teknikariei atzo egindako PCR eta serologia proben emaitzak\nOsasun-azterketen hasiera Athletic Cluben\nAsteazken honetan, abuztuak 12, Athletic Clubeko lehen taldeko jokalariei denboraldi-aurrearen aurretiko osasun-azterketak egingo dizkiete Lezaman eta Zorrotzaurreko IMQ-aren Kirol Medikuntza Unitatean\n2020ko abu. 11a\nCristian Ganearen kontratuaren etetea\nAthletic Club eta Cristian Ganea akordio batera iritsi dira euren arteko kontratu harremana bukatutzat emateko\nDaniel Vivian, 2023ra arte\nHarrobiko atzelariak kontratua sinatu du Athleticeko lehen taldearekin hurrengo hiru denboraldietarako\nDenboraldi aurreko Athletic Cluben hasierako azterketa medikoak\nLigako Covid-19 protokoloak ezartzen dituen eskakizun medikoak egin dituzte jokalariek gaur goizean Lezaman\n2020ko abu. 10a\n2019-20ko Ligako gol paserik onenak\nAthletic Clubeko jokalarien aurreko denboraldiko asistentzia onenen bideoa\nAthletic Club, Gardentasun Indizearen buruan Laligako taldeen artean\nTalde zuri-gorriak puntuaziorik altuena lortu du “Transparencia Internacional” erakundeak egindako INFUT 2019 Ranking-ean


Onbakutz - Wikipedia, entziklopedia askea.\n42° 56′ 12″ N, 2° 20′ 31″ W / 42.9366408°N,2.3418487°W / 42.9366408; -2.3418487Koordenatuak: 42° 56′ 12″ N, 2° 20′ 31″ W / 42.9366408°N,2.3418487°W / 42.9366408; -2.3418487\nOnbakutz edo Askiolagaina Urkilla mendilerroan dagoen mendia da, mendilerro honetako garaienetakoa. 1.226 metroko garaieraekin, mendilerro honetako laugarren mendirik garaiena da. Berez ez da oso mendi ezaguna.\nPetroleroak izeneko tokitik doa bideetako bat. Bide hau, nahiko erraza da, baina, itxuraz, ez du interes handirik mendizaleentzat. Galtzada erromatarraren bidea hartu beharrean, ezkerraldeko bidea hartu behar da, Urbia eta Oltzara doana. Bide hau, igoaz doa Urkiola II izeneko tokitik, eta, berehal, Askiola mendira iristen da. Hemendik, ezkerretara hartu eta igoera leun baten bidez, Onbakutzera heltzen da.\nGalarretatik, mendizaleentzat interesgarriagoa den bide bat abiatzen da. Herrixka honetatik irten ondoren, Malkorra labarrera poliki-poliki sartzen den bidetik joan behar da. Xedea, Pagomakurra edo Zelaibixkar izeneko mendatera heltzea da, Milpiribil mendiaren ekialdean. Eskuinetik, Onbakutz mendiaren tontorrera heltzen da.\nUrbiatik etorriz gero, Arantzazutik igo ondoren, San Adriango tunelerako adierazitako bideari jarraiki, mendate hontara heltzen da, eta Onbakutz mendia inguratzen du.\nAzkenik, Otzaurte mendatetik kontrako bidea eginez gero, ez da zailtasunik egongo tontorrera iristeko. Tuneletik abiatuta eta Lizarrate izeneko tokia igaro ondoren, pagadian ondo ikusten den galtzada jarraitu behar da, eta ez da utzi behar bide hau Pagazulueta izeneko mendatera iritsi arte. Orduan, pixka bat igo behar da, eskuinetara Liñategieta mendiaren tontorra utziz, eta, aurrerago, Askiolarena, beste aldean. Askiolako mendatetik, Onbakutzen tontorra hurbil eta begi bistan geratzen da. Askiolako mendate honetara, lehen aipaturiko Galarreta herrixkatik ere hel daiteke, Astibarri labarretik barrena.


Espainiak 1036 milioi euroko kalte-ordainak ordaindu beharko dizkie enpresa handiei Energiaren Kartari buruzko Ituna dela-eta | Ekologistak Martxan – Euskal Herria\nItunak aukera ematen die inbertitzaileei Estatuak salatzeko eta zenbateko astronomikoak eskatzeko, baldin Estatuek emandako legeek oraingo edo etorkizuneko etekin ekonomikoak murriztu dituztela uste badute.\nEspainia 1.036 milioi euro ordaintzera kondenatu dute dagoeneko, eta inbertitzaileek 8.000 milioi baino gehiago eskatzen dituzte, ia Errioxako BPG bezainbeste.\nCOVID-19k eragindako osasun-larrialdiko egoera honetan, inbertitzaileek hainbat milioi euroko salaketak eragin ditzakete Espainiaren aurka, gobernuak pobrezia energetikoaren aurka borrokatzeko hartutako neurriak direla-eta.\nEstatuko “No a los Tratados de Comercio e Inversión” kanpainak Espainia Energiaren Kartari buruzko Itunetik (EKI) irten dadila eskatzen duen gutuna entregatu dio Trantsizio Ekologikoaren eta Erronka Demografikoaren ministroari. Gutuna 220tik gora erakundek, sindikatuk, gizarte zibileko ordezkarik, akademikok, legelarik eta politikarik sinatu dute.\nGutunaren aldarrikapen nagusia Espainiak 1995ean herritarren isilpean eta eztabaida publikorik gabe berretsi zuen ituna uztea da. EKI mendebaldeko Europari energia hornidura bermatzeko sortu zen, Berlingo harresia erori berritan. Orain, Estatu sinatzaileen aurka erabiltzen da, eta hainbat milioi euroko erreklamazioren helduleku bihurtu da. Itunak inbertsoreen eta Estatuen arteko gatazkak ebazteko ISDS mekanismo bat du bere baitan. Mekanismo horren bitartez, multinazionalek eta atzerriko inbertsoreek Estatuak sala ditzakete, uste badute gobernuek beren oraingo nahiz geroko interes ekonomikoen kontrako legeak eman dituztela.\nOsasun- eta gizarte-larrialdiko egoera honetan, klima-aldaketaren aurka borrokatzeko proposatutako azken legeek edo pobrezia energetikoaren aurka borrokatzeko hartutako neurriek (hala nola bonu soziala luzatzea edo horniduren mozketak debekatzea) inbertsiogile handien salaketa-oldeak eragin ditzakete EKIren baitan. Ez litzateke lehen aldia izango. Bulgariak eta Hungariak hainbat milioi euroko salaketak jaso dituzte dagoeneko, herritarrentzako elektrizitatean prezio merkeak bermatzen saiatzeagatik.\nIzan ere, dagoeneko 1.036 milioi euro ordaintzera kondenatu dute Espainia (Gobernuak klimari buruzko Europako Funts Berdean sartzeko konprometitu duen aurrekontuaren halako zazpi), eta inbertitzaileek 8.000 milioi euro baino gehiago eskatu dituzte. Inbertsio horiek ordaintzeko dirua Estatuko Aurrekontu Orokorretatik aterako litzateke, hau da, diru-kutxa publikotik, edo zor gisa kontabilizatuko litzateke. Halaber, ezin da baztertu argindarraren fakturan igoerak aplikatzea, Castor kasuan gertatu zen bezala.\nEspainia, salaketetan lehena\nEspainia da EKIren baitan salaketa gehien jaso dituen herrialdea: 47, guztira, 2011 eta 2014 bitartean energia berriztagarriei aplikatutako murrizketen ziozkoak. Paradoxikoki, salaketak jarri dituzten enpresek eso inbertsoreek erregai fosilekin lotuta daude, eta herrialdearen krisialdi-egoeraz jabetuta egin zituzten inbertsioak.\nBeste herrialde batzuetan antzeko egoerak gertatu dira. Alemaniako Uniper enpresak ekintza legalak iragarri ditu Herbehereetako gobernuaren aurka, berotegi efektuko gasak murrizteko estrategia nazionalaren baitan, ikatz zentral elektrikoak 2030erako ixteko erabakia hartu duelako.\nHorrelako aurrekariak ikusita, EKIrekin geroko Klima Aldaketaren eta Trantsizio Energetikoaren Legea zapuztuta gera daiteke. Aurreikusteko modukoa da Energiaren eta Klimaren Plan Nazional Integratua (PNIEC) abiarazteak edo COVID-19ren pandemian hartutako neurriek hainbat milioi euroko salaketa oldea ekar diezaiokeela Espainiako Gobernuari.\nPorrotera bidean doan erreforma\nGizarte zibilak ituna bertan behera uzteko egin duen eskaria EKI gaurkotzeko bigarren negoziazioaldia hasi baino aste batzuk lehenago egin da (negoziazioaldia uztailaren 7tik 10era gauzatuko da). Europa osoko eragileek adierazi duten bezala, negoziazioaldiak ez du ekarriko klimarekin, ingurumenarekin eta pertsonen ongizatearekin errespetugarria izango den itun bat.\nOrain arte, ez dira mahai gainean egon EKI itun ezin asimetrikoagoa bihurtu duten gakoak, alegia, Estatuen burujabetzaren, aurrekontu publikoen eta larrialdi klimatikoa geldiaraztearen kontrakoak. Negozioazioaldiaren agendan ez dago erregai fosilen eta energia nuklearraren aldeko inbertsioak babesteari uztea, inbertsoreen eta Estatuen arteko gatazkak ebazteko ISDS mekanismoa uztea edo klimaren aldeko helburu lotesleak txertaztea.\nGutuna sinatu duten gizarte eta ingurumen eragileek ohartarazi dute EKIren baitan oso babestuta daudela erregai fosilen eta energia nuklearraren sektorearekin lotutako inbertsioak. Multinazionalak eta atzerriko inbertsoreak itun hau erabiltzen ari dira klimaren eta bidezko trantsizio energetikoaren aldeko ekinbideak ezbaian jartzeko eta oztopatzeko, tartean, energia-iturri kutsagarriak bertan behera uztea, energia berriztagarriak buktzatzea edo pertsonarik zaurgarrienei argindarraren faktura murriztea.\n← Plastikoak: birziklatzea ez da irtenbidea Terrazei buruzko prentsa-adierazpena →


[ Hemen zaude: Sarrera >> Oharrak >> Cookie politika ]\nInformazio-Gizartearen eta Merkataritza Elektronikoko Zerbitzuetako 34/2002, uztailaren 11ko, Legearen 22.2 artikuluan jarritakoa betetzean, Legazpi kalea 7. 20700 Zumarraga (Kultur Etxea), GIPUZKOA egoitza soziala eta G20341673 IFK zenbakia dituen IÑAKI BEITIA MENDI MARTXAren izenean aritzen den OSTADAR MENDI TALDEA-ren http://www.beitia.org/ Internet-atariak (aurrerantzean, "Webgune") guneak, sail honetan, cookie-en bilketa eta tratamenduko politikaren gainean informatzen du.\nZein cookie motak erabiltzen ditu webgune honek?\nWebguneak, honako cookie motak erabiltzen ditu:\nAnalisi-cookie-ak: Hauek dira hain zuzen, guk edo hirugarren batek sortuak izanik, webgunea bisitatzen duen erabiltzaile-kopurua kuantifikatzeko informazioa ematen duten cookie-ak, eta era honetan erabiltzaileen eskainitako zerbitzuaren erabileraren neurketa eta analisi estatistikoa egin ahal da. Hartarako gure web-orrian erabiltzaleek egindako nabigazioa analizatzen da produktu- zein zerbitzu-eskaintza hobetzearren erabiltzen da.\nWeb honek hirugarrenen zerbitzuak erabiltzen ditu webgunearen helburu estatistikoren eta erabileraren informazioa biltzearren. Zehazki, Google Analytics-en zerbitzuak darabiltzagu gure estatistiken kudeaketarako.\nWeb honen cookie guztiak ezaba eta blokea ditzakezu, baina hala bada, Web honek ez du funtzionatuko edo webgunearen kalitatean kontrako eraginak izan daitezke.\nCookie-politika atal hau 2018ko apirilaren 30ean eguneratu zen.


Bizkaian azken 33 urteetako elurterik handiena izan da - Gardentasuna - Bizkaia Gardena\nBizkaian azken 33 urteetako elurterik handiena izan da\n2018(e)ko otsailaren 28(a) 12:04\nLurraldean ohiz kanpoko goiza bizi izan da errepideen neguko dispositibo guztia lanean egon delarik; puntu kritikoak eta lehentasunezko ardatzak irekita mantentzea lortu dute nahiz eta elurte handiak egon diren. 11:30ean edukiera handiko sare guztia eta metropoliko sarea jada erabilgarri zeuden.\nAsteazken honetan Bizkaian 1985. urtetik egon ez den elurtea bizi izan da, orain dela 33 urtetik hain zuzen ere. Ezohiko goiz honetan, Bizkaiko Foru Aldundiak martxan jarri ditu prezipitazio bizien kontrako eraginak arintzeko errepideen neguko planeko baliabide guztiak; prezipitazioak lurralde osoan zehar egon dira. Elurra kentzeko 76 makinek eta langile guztiek lan handia egin dute foru sareko errepideak normaltasunera bueltatzeko.\n11:30ean edukiera handiko sare guztia eta metropoliko sarea jada erabilgarri zeuden. Baldintza meteorologikoak muturrekoak izan diren arren, sareko puntu kritikoak eta lehentasunezko ardatzak (ospitaleak, aireporturako sarbideak, portua eta komunikazioko bide nagusiak) irekita mantendu dira.\nGoiza bereziki zaila izan da. Zero kotan egondako elurteez gain, zenbait istripu gertatu dira Bilboko metropoli-eremuan, eta zirkulazioa zaildu dute. Portuen egoerari dagokionez, itxita egon diren bakarrak Dima eta Elgeta izan dira, eta ordu honetan itxita jarraitzen dute.\nBizkaiko Foru Aldundiak eskerrak eman nahi dizkie errepideen neguko planean lan egiten duten langile guztiei eta Larrialdi Zerbitzuei, gauean hasita egindako esfortzu eta lanagatik. Era berean, eskerrik asko aholkuak jarraitu dituzten herritarrei, garraio pribatua gutxiago erabiliz eta arreta bereziz jarduteko jarraibideak betez.\nBizkaiko Foru Aldundiaren errepideen neguko planean 381 profesional daude lanean guztira, besteak beste gidariak, laguntzaileak, zaintzaileak eta beharginak, eta horien guztien lanari esker Bizkaiko errepideetatik segurtasun-baldintzak betez zirkulatu daiteke. Horretarako, elurra kentzeko 76 makina daude guztira, 9.725 gatz-tona eta 140 m³ 19 zulotan, 9 pilaketetan, 4 biltegietan eta erreserbarako biltegi handi batean banatuta.


2. 1940-1968 gipuzkera saiakera-liburuak j. gaztañaga 0070\nBasa-mortuan arkitu zuan larakiko (lur landu gabeko) bakarte-oiu artean; bere begi-ninia bezain maitekiro artu eta argitu eta zaitu zuan.\n3. 1940-1968 lapurtera-nafarrera poesia ir eg 1956 0003\n4. 1969-1990 euskara batua haur-/gazte-literatura a. kazabon 0134\n5. 1969-1990 euskara batua literatur prosa batx obab 0027\n6. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak markina-xemein 0173\nHonek, beste solairu bat gehitu eutson adreiluz, lagarrez apainduta, eta Murgatarren armarria be jarri eban (95) M.U.A., Akta liburua C 14A, 163-164 eta 166-167. orr.\n7. 1991> euskara batua literatur prosa tx. garcia-viana 00090\nNonahi landare eta lahar, liana eta iguapo 7 Zingiretako arboladia.\n8. 1991> euskara batua literatur prosa j. gaztelumendi 00084\nZozo bikotea zalapartatsu irten zen lahar artetik.\n9. 1991> euskara batua literatur prosa j. gaztelumendi 00108\n10. 1991> euskara batua saiakera-liburuak g. bilbao 00070\n5. Hasieran ez zekien zer esan nahi zuen ikuskari bitxi hark, laharrartean baitzeuden numidiarrak eta zaldiak eta, arbolen txapartasuna zela bitarte, ez baitziren erabat ezkutatzen baina halere ez baitzegoen argi zer ziren, batetik lekuaren tankerak eta bestetik euren marrokeriak gordetzen baitzituen eurak eta gudaikurrak, gero handik gutxira zelataldiaz ohartu zen eta berehala geldiarazi zuen bere ejerzitua.


Traizioak (2001). Iban Zaldua - Auñamendi Eusko Entziklopedia\nTraizioak (2001). Iban Zaldua\nTraizioak Iban Zalduaren (Donostia, 1966) euskarazko hirugarren ipuin-bilduma izan zen. Gaztelaniaz ere argitaratu ditu ipuin-bildumak. Euskaraz argitaratu dituen Ipuin euskaldunak (Erein, 1999), Gezurrak, gezurrak, gezurrak (Erein, 2000), Traizioak(Erein, 2001) eta Itzalak (Erein, 2004) ipuin-bildumak gaur egungo euskal ipuingintzaren adibide nabarmenak dira, oraingo narratiba laburraren elementu esanguratsu guztiak biltzen dituztenak, eta bide batez milurteko euskal narratibaren adibide adierazgarriak. Iban Zaldua genero honen defendatzaile sutsua dugu, maiz narratiba idazleen artean euskal ipuingile petoen gabezia salatu izan du.\nTraizioak lanean ipuinak bost ataletan banatuta daude: "Errealismoari" (bederatzi ipuin), "Iraultzari" (zazpi ipuin), "Memoriari" (zazpi ipuin), "Aberriari" (zazpi ipuin eta remix bat), "Literaturari" (zazpi ipuin). Batzuk labur-laburrak dira, mikrorrelatoetarako joera handia erakusten dute. "Literaturari" atalekoak dira luzeenak, intentsitate gutxiagokoak badira ere. Bost atal nagusiok bidaia nostalgikoa osatzen dute, izan ginena eta izan gintezkeenaren artean. Idazleak garbi utzi zuen dakartzan traizioak txikiak direla, maila apalekoak eta egunerokotasunean gertatzen diren egoera arruntei egindako traizioak, "Aberria" eta "Iraultza" berba potoloak erabili arren.\nIban Zalduak horietako asko darabiltza ipuinetan. Alabaina, pertsonaren nortasunaren ugaritasunaren ezaugarria da garrantzitsuenetarikoa. "Argazkia" deritzon ipuinean, "Memoriari" atalekoa, Rakelek, dei bat hartzeko edo egiteko zegoela, argazkiak bota ditu mahaiko kutxatik. Eta han iragana agertu zaio. Mikel -aspaldiko lagunak- eta biek ematen dute, Eñaut semearen gurasoak. Baina bat-batean telefonoak jotzen du. Eñaut poliziak eraman du, eta Rakel Mikelen telefonoaren bila aritu da, Eñauten betiko aita Mikel izan balitz bezala. Rakelek senarra eta adiskidea nahastu ditu idazleak. Horrela errealitatea nahasten da. Berdin gertatuko da espazioarekin ("Adurtzako auzoan") eta denborarekin ("Saltzailearena")., mugak ez dira inoiz finkoak.\nIban Zalduaren ipuinotan pertsonaia batek beste norbaiten izaera hartzen du, eta patuak aldatu egiten dira. Hala gertatzen da, esaterako, "Hiri-udalekuak" deritzon ipuinean. Protagonistak Aimar deitzen den ume baten tokia hartzen du, eta betiko hartu ere, ezen amak hartu eta berarekin eramango baitu, Aimar betiko bakarrik geratzen delarik. Honelako jokoak bizitzaren kasualitateez ari dira, edota bizitzak duen alde absurdua nabarmentzen dute. Irrazionalismo honetan pertsonaien istant txiki batzuk baino ez ditugu ezagutuko. Baina ipuina amaituta, susma dezakegu pertsonaien bizitza obsesiboak berdin jarraituko duela. Horrela, "Esnearena" deituriko ipuin batean ETAko atxilotuari bisita egingo dio unibertsitateko irakasle batek. Hark esnea har dezan gomendatzen dio tripako giharra indartzeko eta koipea galtzeko, eta pixkanaka-pixkanaka irakasleak presoaren tokia hartuko du, eta berriro bisitan datorkion irakasle bati esnearen erregimena gomendatuko dio, eta horrela gurpilak ez du etenik izango, behin eta berriro zikloa betetzera behartuta daude ipuineko pertsonaiak.\nBestalde, ipuin askok hitz egiten dute orainaz eta iraganaz, kolektibitatearen barnean gertatu izan diren aldaketez, eta batez ere aldaketa horiek pertsonen patuan izan duten eraginez. Esaterako, gure egoera politikoaren sinbolo nagusi gisa har genezake "Kronologia" ipuina. Bertan agertzen da denboraren poderioz nola okertu diren eta nola aldatu diren hiru adiskideren bideak eta bizitzak. Anderrek, Felixek eta Jaimek topo egin dute 1971ean udaleku batean. Harrezkero, hiru bide ezberdin hartuko dituzte. Ander borroka armatuari lotuko zaio eta atxilotuko egingo dute, borrokan jarraituko du bere semeak ere; Felix PP-n afiliatuko da eta autoaren azpian jarritako bonbaz hilko dute; Jaime irakasle izango da, Anderren semearen irakaslea izango da, berak bidaliko dizkio gutunak kartzelara borrokaren zentzua zein den galdetuz, baina ez du erantzunik jasoko.\n"Kronologia" ipuinak hiru bide ezberdin eta puntu komun bat adierazten dizkigu: itz egin ezina, pertsonaien arteko isiltasuna eta biolentziaren simetria. Izan ere, azken horri bagagozkio, esanguratsua da joera simetrikoen aipamena. Batzuetan pertsonaia presoen aldeko kontzentrazioetara doa, beste batzuetan ETAren atentatuen aurkakoetara. Beste ipuin batzuetan gai bera jotzen da, batzuetan postmodernismoak berak dakarren indiferentziaren ikusmiratik, eta gehienetan ezintasunez. Isilik geratzea da ezintasunaren patua. Gai politikoak jorratzen dituenean badago sasoi zaharrak gogoratzeko ahalegin bat, eta badago ipuinotan nolabait "Euskadiko Ezkerraren nostalgia" dei genezakeen joera bat, "Trantsizioa", "Materialismo historikoa" edota "Ospakizuna" ipuinek adierazten duten bezala.\nPostmodernitatearen beste ezaugarri bat inmanentzia da, hots, transzendentzia falta: metafisika amaitu egin da, begirada baino ez da geratzen, babes ilun bat besterik ez. Iban Zaldua asko jolastu da inmanentziarekin. Eta hemen ere badira tentsio falta dutela diruditen ipuinak: "Transportes Louriño" edo "Droga" izeneko ipuina, berbarako. Inmanentziak, gertatutakoa kontatzen digun horrek, ipuina tentsiorik gabe uzten du, eta irakurleak irakurri badu ere, ez daki zer dagoen ipuinaren atzealdean, inmanentziaren beraren baieztapena ez bada. Inmanentzia landu izan duen literaturari ohiturazaletasun hiritarra deitu izan zaio, begirada hutsez ikusten diren gaurko elementuak deskribatzen dituelako. Ipuingintza mota horretan, bestalde, elementu dramatikoak ironiaz ikusteko joera handia izan da.\nIban Zalduaren pertsonaiak mundu arruntekoak dira, beharbada egilearen biografiarekin identifika genitzake batzuk (unibertsitateko irakasleak), egileak bere mundutxotik hurbil idazten duelako, eta bere hurbileko mundua fikziora ekarri duelako, errealitatea eta fikzioa nahastuz. Fikzioa eta errealitatea nahasteko joera hori bere-berea du egile honek, gezurraren eta egiaren arteko muga garbi geratzen ez delarik bere lanean. Fikzioaren eta errealitatearen mugak hautsirik daude, ez dago mugarik gezurraren eta egiaren artean. Esaterako, "Aitormena" ipuinak joko horretan hartzen du parte. Ez da erabat autobiografikoa, baina egiazko zertzeladak ipuinetan sartzea ez da bakarrik egiazkotasunaren mesederako baliabide bat, baizik eta jolas bat. Horrela, beste ipuin batzuetan, zenbait pertsonaiaren eta idazlearen bizitzaren arteko pasadizo antzekoak nabarmenak dira. Dela egilearen izena agertzen delako, dela EHUn lan egiten duelako, edo historia maite duelako, edo beste zerbaitengatik, aurreko liburua aipatzen da, edo norberearen lana. Hurbiltasuna da narrazio mota honen ezaugarri nagusia: hurbileko lagunak ditugu, gizaki arruntak... Hala ere, fantasia eta mundu liluragarriak tartekatzen dira mundu logiko horretan. Beste ipuin batzuetan jokoa eta parodia gailentzen dira, ematen du beti dagoela ipuinaren atzealdean norbait guri barrez, ironiaz beteta. Parodia da postmodernitatearen beste ezaugarri bat.\nZALDUA, Iban. Traizioak. Donostia: Erein, 2001


Medikuarengana joateko beldurra | Consumer\nMedikuarengana joatearen beldur irrazionala fobia soziala da, eta eragin larriak izan ditzake kaltetuaren osasun-egoeran\narabera: Igandea, 2013ko otsailaren 24a\nFobia sozialetako bat da sendagilearengana arrazoirik gabe edo irrazionaltasunez joateko beldurra izatea. Kaltetuak benetako arrisku gutxi edo batere ez duen zerbaiten antsietate gogor eta irrazionala sentitzen du. Artikulu honetan azaltzen da beldur hori ez dela soilik irudi profesional horretara eta bere bata zurira mugatzen, inguruko giro guztiari baizik, esate baterako, ospitale batean sartzea, osasun-zentroen usain bereizgarria edo orratzak edo teknologia sanitarioa ikustea. Zorionez, badira fobia hori gainditzeko teknika baliagarriak.\nObjektu fobikotik antsietatera\nMedikutara edo atraziara joateko beldurra beldur patologikoa, iraunkorra, anormala, irrazionala eta arrazoirik gabea da, fobia sozialen taldearen parte dena. Jarraitu eskema klasikoari, zeinaren arabera beldur irrazionala pizten baita estimulu jakin baten aurrean (objektu fobiko deitzen zaio), eta askotarikoa izan daitekeena (medikua edo orratzak). Gero, antsietatea sentitzen du pertsonak, eta, muturreko kasuetan, izu-krisiak.\nIatrofobiaren kasuan, objektu fobikoa medikuaren irudia da. Pertsona horrek antsietatea jasaten du profesional honekin zerikusia duen ororen aurrean, zita medikoaren eguna eta ordua hurbiltzean edo bisita egingo den espazio fisikora hurbiltzean.\nNahaste hori bi arrazoirengatik garatzen da. Batzuetan, haurtzaroan edo medikuaren kontsultara joatean, esperientzia negatiboa izaten da. Beste batzuetan, larritasun orokorreko prozesu baten ondoren sufritzen da, pertsonak aspalditik sentitzen duena horretaz jabetu gabe, ezta aurreko esperientzia traumatikorik izan ez duenik ere; are gehiago, aurrekari bat identifikatzen saiatzeko historial klinikoan arakatzean ere, kausa bat aurkitzeko gai da.\nNor beldur da medikuarengana joateko?\nTeknika zuzena eta gradualki esposizioarena bi terapia kognitibo-konduktual dira, psikologoek erabiltzen dituztenak hura tratatzeko eta atrakofobiarako\nFobien garapena haurtzaroan eta gaztaroko lehen urteetan ohikoagoa den arren, helduak ere izan daitezke. “Ez dago fobia izateko profil immunerik. Bizi diren egoeren eta giroaren mende dago, nortasunaren mende. Gainera, batzuek erresistentzia handiagoa dute, eta antsietatea hobeto jasaten dute; beste batzuek, berriz, ahulagoak dira, ez dute balaztarik jartzen eta kezkatuta daude”, esan du Amaya Terrónek, Madrilgo psikologoak.\n“Txikiek orratzen beldur izaten dute (zimmofobia), baina, batzuetan, beldur hori gurasoek jartzen duten aurpegiari esker kutsatu dute, eta ispilu gisa jarduten dute; beraz, haurrek beren emozioak xurgatzen dituzte. Urduritasuna sentitzen duten gurasoek seme-alabak kutsatzen dituzte. Horregatik, garrantzitsua da haurrak lasaitzea eta helduek lagun ez ditzaten saiatzea”, ohartarazi du Terrónek.\nOsasun eta ospitale giroko fobia\n“Objektu fobiko batekin duen harreman orok ondoeza sortzen du antsietate moduan, eta harekin zerikusia duen guztiari (kasu honetan, medikuari) eta inguruko inguruneari (hau da, osasun-arloari) zabaldu dakioke. Horrela, kaltetuek izerditzea, antsietatea eta, areago, izua sentitzen has daitezke, ospitaleetako usain berezia ikustean, ospitaleetako usain berezia ikustean, askotan, fakultatiboari ikusi baino lehen”, azaltzen du Terrónek.\nProzedura edo proba diagnostiko orok nolabaiteko larritasuna sortzen badu ere, eta pertsona gehienak beldurtu egiten badira gaixotasun larria izateko aukeraren aurrean, sendagilearengana joatearen onurak kalkulatu behar dira, larritasunagatik ez egitearen kostuekin alderatuta. Egia da proba diagnostikoek kezka sortzen dutela, adibidez, zitologia bat ez egiteak arazo handiagoa ekar dezake”, dio adituak. Diagnostiko berantiar batera iristearen ondorio patologikoak hilkorrak eta hilkorrak izan daitezke. Hori dela eta, fobia horrek eragindakoek ulertu behar dute disfuntzionala eta kaltegarria dela, beren buruaren aurkako jokabide arriskutsuak beren gain hartzen dituztelako.\nNola sendatu medikuaren fobia\nGaur egun, bi terapia kognitibo-konduktual erabiltzen dituzte psikologoek beldur irrazionalerako. Horietako bat zuzena da, txertaketa edo uholdea, gogorragoa, eta kaltetuari bere fobia eta antsietatea (armiarmak edo hegazkinera igotzea) azaltzea da, hori diluitu dadin.\nAldiz, gradualki esposizio-teknikak beldurra kentzen du objektu fobikora pixkanaka hurbilduz. Horretarako, pazienteari eskatzen zaio estimulura hurbiltzen dela imajinatzeko, erlaxatzen eta bere antsietate-maila pixkanaka murrizten, estimulu fobikoak indarra galtzen duen arte, eta beldur irrazionala desagertu arte. “Pazientea pixkanaka estimulurantz gidatzen da. Eskatu dio medikuari imajinatzeko, telefonoz deitu dezala hitzordua eskatzeko, angustia pixka bat sentitzen duela eta jaits dezala; gero beste urrats bat ematen da, eta, psikologoak fisikoki kontsultara eramaten du”, zehazten du Amaya Terrónek.\nBaina, askotan, ez da fobia bakarrik tratatu behar; izan ere, “icebergaren punta” da, hots, antsietate orokortua. Fobia konpontzen denean, hots, sintoma, pertsona askok bizimodu normala egiten dute, sentitzen zuten ondoeza kendu zaielako; hala ere, hilabete batzuen buruan, deserosotasuna eragiten dien beste egoera batekin itzultzen dira. Hori dela eta, aurreko esperientzia bati lotutako beldur irrazionala bada, eta horrek haurtzaroan baldintzatzea eragin badu, eta helduaroan sortzen bada, eta hamarkadetan konponbiderik bilatu ez bada, tratatu eta banatu egin behar da, kaltetuak jokabide disfuntzionalarekin bizi ez dezan”, azaldu du.\n2006an argitaratutako Espainiako populazio helduari dagozkion ESEMED (Trastorno Mentalen Ikerketa Epidemiologikoa Europan) proiektuaren datuek adierazten dute fobiak %5,61ean daudela, fobia soziala (%1,17), fobia berezia (%3,82) eta agorafobia (%0,62) barne.\nEstatistika Institutu Nazionalak (INE) argitaratutako erroldaren arabera, 2011n gure herrialdean bizi diren helduen kopuruari buruzko portzentaje horiek proiektatzen baditugu, 2,63 milioi pertsona helduk inoiz izan dute fobia bat bere bizitzan zehar. % 0,55ek (milioi erdi pertsona baino gehiago) antsietate-nahasmendua jasan zuen fobia sozialaren bidez; % 1,79, fobia espezifikoa; eta % 0,29 (ia 300.000 pertsona heldu) agorafobia”, esan du Antonio Canok, Antsietatea eta Estresa Aztertzeko Espainiako Elkarteko presidenteak (SEAS).\nfobia-eu izu pánico-eu


Hautatu dira 5 proiektuak kiroldegi berriaren lehiaketaren 2. faserako\nKiroldegi berriaren diseinurako lehiaketaren epaimahaiak hautatu ditu jada 2. faserako 5 proiektuak, eta herritarrek aukera izango dute haien inguruan beren iritzia emateko.\n2019ko San Pedro jaietarako programa aurkeztu dute\nUdaleko eta gizarteko zenbait ordezkarik atzo aurkeztu zuten aurtengo jaien programa. Ekitaldian, Txus Alonso festetako zinegotziak lankidetza eskertu zien entitate parte-hartzaileei, eta programaren parte aipagarrienak aletu zituen\nLortu zure Lasarte-Oriako bandera!\nGure herriko kide izatearen sentimendua sustatzeko eta festa-giroa indartzeko asmoz, Udalak herriko banderak banatuko ditu, San Pedro jaietan balkoietan esekitzeko.\nBortizkeria matxistako ekintza gaitzesteko adierazpen instituzionala\nLasarte-Oriako Udalak KONDENATU egiten ditu gaur, 2019ko ekainak 13, goizeko 6etan Eusko Trenen ingurumarietan gertatutakoak, gizonezko gazte batek ezustean harrapatu baitu emakume bat eta hark nahi gabeko ukitze intimoak egin baitizkio.\nAntonio Mercero Museo Birtuala errealitatea da www.antoniomercero.eus webean\nLasarte-Oriako Udalak dagoeneko amaitu ditu Antonio Mercero Museo Birtualaren lanak, eta webgune horretatik, www.antoniomercero.eus, zinemagile lasarteoriatarraren obraren zaleek eta adituek haren biografia eta haren obra digitalizatua eskuratzeko aukera izango dute.\nLeku Guztietan Kultura kanpainako emanaldi berriak\nLeku Guztietan Kulturaren barruan ekainean izango diren bi emanaldi aurkeztu dira.\nUdalak eskolako materiala Lasarte-Oriako dendetan erosteko laguntzak jarri ditu martxan 2018-2019 ikasturterako, lehen bigarren hezkuntzako, batxillergoko eta LH erdimailako ikasleei zuzendua. Laguntzak 90, 65 edo 35 eurokoak izan ahalko dira.\nGazteen ekimenetarako dirulaguntzak: eskatzeko epea ekainaren 27an amaituko da\nLasarte-Oriako Udalak gazteen ekimenetarako emango dituen dirulaguntzak aurkeztu dituzte. Eskatzeko epea ekainaren 27an amaituko da.\nHesian, McOnak, Onintze, La Regadera eta Huecco, San Pedro jaietako ikusgarri nagusiak\nUdalak atzo aurkeztu zituen Hesian, McOnak, Onintze, La Regadera eta Huecco musika-taldeak, Okendo plazako emanaldien ardatz nagusiak izango direnak eta 36.363 euroko aurrekontua dutenak.\nEkaineko agenda kulturala\nEkaina musika eta teatro askorekin kargatua datorkigu, San Pedro jaietarako beroketa moduan\nAuto klasikoen eta kirol-automobilen nazioarteko Rallya Lasarte-Orian\nEkainaren 1ean, San Sebastián Circuit Spirit enpresak antolatuta, auto klasiko eta kirol-automobilen nazioarteko 3. Rallya izango da Lasarte-Orian berriro, automobil-zirkuitu historikoan zehar.\n“Trasn-formatzen” dokumentala Lasarte-Orian\nOraingoan, ekainak 7an ostirala, arratsaldeko 19:00tan, Lasarte-Oriako Oriarte Institutuarekin batera, Kultur Etxeko aretoan “TRANS-formatzen” dokumentala ikusiko dugu. Ekintza dohanik da.\nAterpeak Eskuratu 1000 euro! Kanpaina egingo du beste behin\nEskuratu 1000 euro! Aterpearen Kanpaina itzuli da. Saria 1.000 euroko bonuak dira, Lasarte-Oriako dendetan erosteko.\nRuben Lucas murtziarrarren diseinua izan da aukeratua 2019ko San Pedro jaien kartelerako. Gaur goizean, Txus Alonso festetako zinegotziak aurkeztu du kartel irabazlea.\nUdalaren Musika-Eskola: 2019-2020 ikasturterako aurrematrikula egiteko epea\nMaiatzaren 27an irekiko da aurrematrikula egiteko epea Udalaren Musika-Eskolan ikasketak egiteko. Epea ekainaren 7an amaituko da. Plazaren eskaera egiteko unean, dagokion kuotaren % 10a ordaindu beharko da.\n301 - 315 erakusten 656 emaitzetatik.


AUTOGOBERNUA. Inboluzio mehatxuak, aurrerabide promesak | Politika | Berria\nAUTOGOBERNUA. Inboluzio mehatxuak, aurrerabide promesak\nAutogobernuaren aurkako helegiteek zedarritu zuten Rajoyren lurralde ikuskera. Sanchezek, aldiz, eskumen ugari emateko konpromisoa hartu du. Bai PSOEk bai PPk lerro gorria ezarri dute, ordea: autodeterminazioa.\nEAJk botoak eskuduntzen truke emateko fasea krisi egoeran sartu da». Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak horrela argudiatu zuen jeltzaleek Mariano Rajoy Espainiako gobernuburu izendatzeari emandako ezezko botoa. 2016ko irailaren 1a zen, eta, sei hilabeteko epean bigarrenez Espainiako Gorteetarako hauteskundeak irabazi arren, Rajoyk inbestiduraren aldeko gehiengoa osatu ezinik jarraitzen zuen. Testuinguru horretan esan zuen Ortuzarrek krisian zegoela «botoak eskumenen truke» aroa, eta «Euskadiren nazio aitortza eta estatus berriaren beharraren onarpena» jarri beharko zirela mahai gainean EAJ «inplikatu» zedin. Denborak erakutsi du eskema hori, krisian egon edo ez, indarrean egon dela iragan legealdian, EAJk Rajoyren aurkako zentsura mozioari emandako babesak ahalbidetu duelako estatutua betetzeko bidean pausoak ematea.\nHiru urteko legealdiak bi errealitate aski ezberdin izan ditu autogobernuari buruzko jarrerei dagokienez. 2016ko ekaineko bozek zatiketa handiko mapa politikoa marraztu zuten Espainiako Kongresuan, eta zatiketa horren ondorio zuzena izan zen gobernuaren ezegonkortasuna eta babesak etxetik kanpo bilatu beharra; bai Mariano Rajoyren (PP) agintaldiaren kasuan, bai Pedro Sanchezenean (PSOE). Egoera horrek azaltzen ditu euskal politikagintzan azken hilabeteetan izandako hainbat aldaketa; autogobernuaren arloan emandako pausoak, kasurako.\nRajoyren biurtekoa kamutsa izan zen Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako autogobernuan sakontzeko bidean; are, Madrilek oztopoak jarri dizkio Eusko Legebiltzarraren eta Nafarroako Parlamentuaren ekinaldi legegileari, Espainiako Auzitegi Konstituzionalean helegiteak aurkeztuta bi legebiltzarretan onartutako hainbat legeri. Horren adibide, Poliziaren indarkeriaren biktimen legea, fracking-aren aurkakoa, Adikzioen Legea... 2011-2015 legealdian erakutsitako jokabideari segida eman zion horrela PPren gobernuak. Era berean, autogobernua praktikoki murrizteko tresna eraginkorra dela erakutsi du Auzitegi Konstituzionalak, Nafarroako kasuan agerian utzi duenez: Espainiaren eta Nafarroaren arteko eskumen gatazketan, bost erabakitik lau izan dira estatuaren aldekoak.\nRajoyren agintaldian zehar gertatu da Espainiako sistema politikoa eta nazioen eta erkidegoen erabakimen maila eztabaidaren lehen lerrora eraman duen gertakaria; Kataluniako autodeterminazio erreferenduma, 2017ko urriaren 1ean; 26 egun geroago, independentzia deklarazioa eta, aldi berean, Espainiako Gobernuak konstituzioaren 155. artikulua aplikatu izana. Erabaki horrekin, Kataluniako Gobernua kargutik kendu eta hauteskundeetara deitu zuen Rajoyk, baina, aldi berean, ateak ireki zizkion Madrilek nahieran erkidego bat kontrolatzeko aukerari.\nMehatxu hori gauzatu egin zen Katalunian 155.arekin, eta, Generalitat berria osatu ondoren ere, 155.aren mamua tresna politiko gisa erabili izan du azken hilabeteetan Espainiako eskuinak; bai Katalunian eta bai Euskal Herrian. 2017ko azaroan, artean PPko bozeramaile zela, Pablo Casadok ohartarazi zuen 155. artikuluaren aplikazioa «abisu bat» zela gainerako erkidegoentzat, eta «inflexio puntu bat» izan zela autonomien estatua ulertzeko moduan. Orain, hauteskunde kanpainan eta kanpainaurreko asteetan, grina zentralizatzailea hauspotu dute berriro PPk eta Ciudadanosek; besteak beste, Ertzaintza Espainiako segurtasun indarren «subordinaziora» jartzeko, hezkuntzan gaztelania lehenesteko eta administrazio publikoaren lan eskaintza publikoetan euskararen garrantzia urritzeko asmoa adierazita.\nAsmo erakuste bat\nNorabidea aldatu zen iazko ekainean, Pedro Sanchez, besteak beste Euskal Herriko eta Kataluniako alderdi abertzale eta subiranisten babesari esker, Moncloara heldu zenean. Hilabeteotan, Rajoyk aurkeztutako helegiteen ondorioak kudeatu behar izan ditu, eta PPko buruzagiak izan ez zuen jarrera erakutsi du Arabari, Bizkaiari, Gipuzkoari eta Nafarroari dagozkien eskumenak transferitzeko. Jaurlaritzarekin, egutegi batean islatu zen borondate hori, gobernura heldu eta urte erdira. Lehen hilabeteetan pausorik eman ez, eta Alderdi Egunean ohar egin zion EAJk, irailean: «Pazientzia amaitzen ari zaigu». Egun gutxira jakinarazi zuen Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak Sanchez prest zegoela estatutuan Jaurlaritzari dagozkion eta oraindik Espainiako Gobernuaren esku dauden eskumenak eskualdatzeko. Urtarrilean iritsi zen proposamena: egutegi bat igorri zuen Madrilek, 37 eskumenetatik 33 jasota eta horiek urtebetean transferitzeko epea jarrita. Negoziaziotik kanpo, Gizarte Segurantza: Espainiako alderdi ugariren totema eta, aldi berean, Jaurlaritzaren gobernu programan jasotako konpromisoetako bat.\nPSOEren gobernuaren ibilbide motzak, ordea, promesa hutsean utzi ditu asmo gehienak. Hauteskunde aurrerapenak eragin du egutegiaren lehen fasean jasotako eskumen batzuk baino ez ematea, eta gainerakoak hauteskunde proposamenen zerrendara igarotzea. Gauza bera gertatu da Nafarroan: trafiko eskumena agindu, eta hura bete gabe amaitu du agintaldia Sanchezek. Bilana: AP-68 errepidea, Armiñon (Araba) eta Burgos (Espainia) arteko AP-1 errepidearen zatia eta bi trenbide dira Espainiako Gobernuaren kudeaketatik Jaurlaritzaren eskuetara igarotakoak: Basurtutik Arizerakoa eta Irauregi-Lutxana-Barakaldo artekoa.\nPromesa. Hori da PSOEren karta nagusia Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: Sanchezen aldeko botoak soilik berma dezakeela egutegi horrek aurrera egitea. Igandeko emaitzek erakutsiko dute autogobernuaren arloan zein jokaleku zabaltzen diren, baina, eskumenak eskumen, oharra egina du PSOEk: autodeterminazioak gainditu ezinezko marra gorria izaten jarraitzen du.


Xedea, ikuspegia eta balioak – CIP Virgen del Camino\nHezkuntzaren zerbitzu kalitatea, ireki eta berritzailea, ikasleek, euren familiak, administrazioa eta gizarteari ahalik ematea, garapen pertsonala eta prestakuntza profesionala errazteko, gizarte aldakor batera egokitzeko.\nOrdena bere eginkizuna laguntzea, Zentroak honako estrategiak garatuko ditu:\nIritzia eta eskola komunitateko kideen partaidetzarekin plan estrategikoak eta urteko garatzea. Ezagutu ikaslea aniztasuna, berdintasuna eta diskriminaziorik eza sustatzeko. Kudeatu QMS ezartzeko zentroan prozesatu, CCP komunikazio eta erabakiak hartzeko bide gisa erabiliz. Errespeta datu pertsonalak, ikasleek eta beren familiek edo legezko ordezkariei pribatutasuna. Teaming eta planteamendu koordinatua. Inplikatzea irakasleek eta irakasle ez diren langile guztiek zentroaren kudeaketan, bere lanaren aitortuz. behar bezala planifikatu ekintzak, aurrerapen teknologikoak eta ekipamenduak behar bezala sartuz.\nAnimatu eta etengabeko ikaskuntzaren zentroko langileek errazteko. Interes-hezkuntzako programetan parte hartzeko, besteak beste herrialdeetan eta nazioarteko hezkuntza-programak dituzten linguistikoari. Departamentu teknikoak, berrikuntza eta garapen enpresei proiektu batetik CIP bultzada gisa. Garatu funtzioa CIP bezala, informatu eta ikasle, langile eta langabetuek, eta online prestakuntza gidatuko.\nPoliteknikoan Integratuko Zentroa\nErreferentzia akademiko eta profesionala An talde-lana bultzatzen duten errespetatzen elkarbizitza giro batean eta helburua bere kideen interesak asetzeko.\nLotutako sozial eta produktiboa eta sentikorrena beren eskaerei ingurunea da. Partaidetza eta berrikuntza irekia. Kalitatea etengabe hobetzeko konpromisoa hartu du. Zein prestakuntza formal, etengabeko eta lanerako integratzen. Hori ikasleen hezkuntza familia inplikatzeko gai da.\nZentro eta inguruetako instalazioen erabilera ona hiritar eta errespetuz eskolak, enpresak eta estatuko eta nazioarteko beste erakunde batzuekin lankidetza sustatzen duen ingurunearekin ere inculcating.\nAsebetetze pertsonala Zentroa bultzatzen, oinarritutako klima egokia zeregin profesionalak, prestakuntza eta parte-Zentroan kudeaketan garatzeko orrian.\nEtikoa eta demokratikoa portaera, tolerantzia, berdintasuna eta elkartasuna. Ahalegin pertsonala eta laneko gaindituz, egokitzapen bat erraztuz gizarte aldakor batean. Laneko segurtasun estandarrak betetzea. Erantzukizuna, sormena eta pentsamendu kritikoa.\nNorbera errespetatzea, egiten duten hezkuntza-komunitateko jendea, Zentroak eta Ingurumena. Ikasleak gaitasun sozialak, autonomia eta talde-lana ere garatzea.\nAzaroak 11 4. zk 51 Carlos III Street solairuan, Union Ordezkaritza gero bat “akademia edo arte-eskola.” Txiki hasten\nBuruzko Kale Nagusia # 1 “ekoizlea hasiera” da lokaletan transferitzeko.\nHasi zuen bere ibilbidea tokiko Pamplona Iturralde y Suit kalean ere, izena “Sanz Orrio Eskola” printzipioz, eta ia berehala “Virgen del Camino Eskola Tailerra” bertikala Batasunaren arabera. Marrazki Artistikoa, Zapatari eta inprimatzeko: ikasgai dira gaueko oinarria eta ikasketak jarraitu ahal izango dira irakasten.\nHasi zuen bere ibilbidea tokiko kalean Iturralde y Suit, Iruñean, sindikal bertikalaren arabera, “Arte eta Lanbide” beraiek deituz.\nAldatu da bere izena SCHOOL TAILERRA ELKARTEA Virgen del Camino izateko. Ikasgai dira Iturralde kokatutako lokal eta Suit kalean irakatsi gauean erregimen eta ikasketak hartu daiteke at dira: Zapatari, trims eta arte grafikoak.\nIrailaren 1ean, proiektua planak “Union Lanbide Eskola, Virgen del Camino” eraikitzeko egiten dira\nLur helduz (23,055.62 azalera metro karratu) “Patronatua Francisco Franco” ren Txantrea auzoan, eraikitzeko hasten da “Union Lanbide Eskola, Virgen del Camino”, giltzak emanez urrian, Dragados y Construcciones dira.\nEraiki Zentroa, inauguratu zen martxoaren 13an, eta bertan, irakaspen espezialitate Delineazioa eta inprimatzeko zabaldu dira (6.100 luzapena metro karratuko). Irakaskuntza bihurtzen gehienbat egunez, nahiz gaueko erregimena mantentzen da. Ikasketak Balio akademikoa eta amaitutakoan ikasle diploma bat jasoko du.\nInstalatzaileak espezialitateak, WINDER, adjustor, fresaketa, TORNERO zurgintza, arotzeria, soldadura-CHAPA ETA FORGING-Cerrajería ezarri.\nApirilaren 29an, zentroaren lortzen kategorian baimendutako eta izena aldatu da TRAINING CENTER ELKARTEA Virgen del Camino. Ikasleak ikastaro bakoitzaren amaieran San Sebastian, Hezkuntza Ministerioaren zentro ofizialak irakasleek probatu dira.\nErdian zentro Industrial Ofizialtza mailan ezagunak kategorian lortzen. Izenburu Ikasleek lortu berretsitako proba bat pasatzen hiru Ofizialtza urte honen amaieran.\nZentroak bere irakaspenak zabaltzen industrial esperientzia eta taldea Community College Virgen del Camino-maila. Zer ikasleak beraien izenburu Center on partiturak eta berretsitako probak desagertu. Dejan emango arratsaldean ikasketak eta espezialitate berregituratu dira, egurra, GRAPHIC ARTS AND FORGING ezabatuz.\nAutomoción espezialitatea ezarri da.\nIndarra Hezkuntzako Lege Orokorra eta Master ikasketak Ofizialtza sartuko dira, eta teknikoa laguntzailea (FP1) ETA teknikari espezialista (FP2) gradu berriek ordezkatu. espezialitate FORGING-LOCKS eta arte grafikoak hiltzen out.\nAutomatismos espezialitatea ezarri da.\nErdian zentro kategorian ofiziala lortzen.\nInstitutuak da diktaduraren trantsizio politikoaren democracia gertatzen Espainian eta jabetza aldaketak Lan Ministerioak araberakoak joan eragina.\nInstitutua titulartasuna poderioz aldatzen Hezkuntza eta Zientzia Ministerioaren pean.\nespazioa eta Nafarroako Gobernuak finantzatu hornidurak gehiagorekin eraikin berri bat eraiki da.\nEraikin berria Provincial Ordezkaria Hezkuntza eta Zientzia Ministerioak emandako inauguratu zen.\nInstitutua jabetza Nafarroako Gobernuak araberakoak joan aldatzen. mila ikasle gainditu dira. L.O.G.S.E. indarrean sartzen Prestakuntza dago egituratuta MEDIA ZIKLOAK zikloak eta goi-mailako.