Euskararen lekukoak Archives - Page 2 of 6 - LINGUA NAVARRORUM LINGUA NAVARRORUM\nEuskararen lekukoak: IBARGOITI eta ELO\nIbargoiti eta Elo udalerrien batura (urdinez). Gorriz, bi dermioen arteko muga.\nLeku gutxitan bezain argi mintzo zaigu Nafarroako euskara Ibargoiti haranaren izenean. Izen zaharra da gainera, inon zaharrik bada: Iruñeko katedraleko 991. urteko agiri batekoa da lekukotasun idatzirik antzinakoena. Ez dira askoz berankorragoak ibarreko herri zenbaiten lehen aipamenak: XI. menderako baziren Idozin edo Çaualza, adibidez. XXI. mendean ere bizi diren herriak dira horiek, Getze, Izko eta beste gutxi batzuk bezala; bidean gelditu ziren Elizaberria, Zirotz eta hustutako hainbat gehiago. Gaur beregaina den Elo-Monreal aditzera emateko, bestalde, Mont Real itxurako formak bildu dira agirietan XII. mendetik aurrera, baina orain ez horrenbesteko euskaldunek herria izendatzeko moduaren adierazgarri dira han-hemen barreiatutako Elobidea leku-izenak: esate baterako Arangurengo Zolinakoa, Tiebaskoa edota Elortzibarko Otanon dagoena.\nLeintz gipuzkoarra ‘Gatzaga’ edo Añana arabarra ‘Gesaltza’ diren bezala, Getze da Ibargoitikoa. Argazkia: J. Asunción\nDuela hainbat hamarkada joan ziren Ibargoitiko euskara bertatik bertara entzuteko aukera izan zuten azkenak, eta gaur arte bederen ez da mintzo haren oihartzuna antzematen lagunduko ligukeen idatzizko testurik argitara eman. XX. mende hondarrean xeheki bildutako toponimia txikiak azaleratu behar, beraz, dagokion hizkeraren eitea; fonologia edo lexikoari buruzko hainbat ñabardura interesgarri, gutxienez. Erdi Arotik aurrera dokumentatutako hamaikatxo toponimok eman diote izatea ibarrari, eta asko dira euskara garbi-garbian ari zaizkigunak: amandrezulua (1694), arçanegui (1174), asiainguibela (1694), buzunausia (1700), elizaverria (1694), elizazarraga (1693), erensuguea (1700), erreca andia (1630), errotazarra (1754), eunzearana (1688), guecearte (1656; Getze esaten zioten Ibargoitikoek gaztelaniaz Salinas denari), iturzarra (1799), lizarburua (1693), sabalzavidea (1797), ugalpea (1744)…\nEz dira atzo goizekoak, beraz, Ibargoitiko euskararen aztarnak; baina ez dira toponimiak emanikoak bakarrik.\nAspaldiko lekukotasun idatziak\nArestiko leku-izen horietako asko baino zaharragoa da ibargoitiarren euskalduntasuna dela-eta artxiboek dakarkiguten albisterik aspaldikoena: 1376an, Getzen, apezpikuak bertako eliza Leireko monastegiari ematean, baldintza ezarri zuen: bikario euskalduna behar zen han, que sepa hablar y entender el bascuence que hablan los hombres y mujeres de dicha villa.\nAro Modernoaren hasierako notariotza-protokoloetan, ibargoitiarrek erabilitako irain-hitzen lekukotasun xumeren bat dago. 1540 aldera, Idotzinen, Miguel Pascoal zeritzon batek bellaco çarra esanez iraindu zuen behin eta berriz Esparza abizeneko bat herritar askoren aurrean. 76 urteko Pascala Idozingoak eman zuen lekukotasuna. Urte batzuk beranduago (1558) hitz horiek berak —bellaqua çarra— bota zizkion herri bereko Don Martin izeneko batek Maria Zilietakoari sagar batzuk zirela-eta. Gizonezkoak eragotzi egin zion Mariari haiek hartzea, eta emakumeak esan zion Miguel Izko senarrak zuela baratze hartakoak jaso eta zaintzeko ardura. Ez ziren noski irain haiek izango Don Martinek eta Zilietakoak elkarri botatako euskal hitz bakarrak.\nEz da harritzekoa, hartara, 1587ko Nafarroako herri euskaldunen zerrendan salinas de monrreal, çabalça, ydozin, sangariz, yzco, abincano edota monreal agertzea, inguruko guztiak eta are hegoalderagokoak ere halaxe bildu baitziren.\nXVI. mendeko lekukotasunetan ibargoitiarren eguneroko mintzoaren zipriztintxoak ageri diren bezala, XVII.ekoetan eliz arduradunek herritarrekin euskara erabili beharra zutela dugu begi-bistan. Mende hartan zehar behin baino gehiagotan erabili zen euskara Abintzaoko herritarrei Elizbarrutiko bisitatzaileen aginduak jakinarazteko. Horixe jaso zuten bertako parroki artxiboetan eta halaxe egingo zuten seguruenik inguruko herrietan ere.\nElo. Argazkia: www.elcaminodesantiagodesdeasturias.blogspot.es\nIruñeko Elizbarrutiko Artxiboko 1627ko agiri baten arabera, Ibargoitin —Itzagaondoan edota Longidan bezala— ‘euskara beste hizkuntzarik ez zen erabiltzen’. Pare bat urte beranduagokoa da Eloko apezaren euskal hitzak biltzen dituen artxibo bereko dokumentua. Herriko andere noble baten hilobiaren aurrean otoitzean ari zela, errezoa espero bezala hasi zuen bikarioak, latinez, alegia:\nNe recorderis… (= ez hartu gogoan)\nbaina euskarara jo zuen jarraian:\n…indan ene olloa.\nGertaera argitara eman zuenean (1978), J.M. Satrustegik Azkueren hiztegiko ‘inda‘ (bidea) hitzarekin lotu zuen Eloko bikarioaren indan hori, esaldiari ‘nire oiloa bidean / kalean‘ esanahia egokituz. Jimeno Juríoren lanetan beste irakurketa bat egin zen, indan aditz formatzat jo eta apaizak hildako emakumeari hika hitz egin ziola ulertuta: indan (= emaidan) ene olloa. Niri txukunagoa iruditzen zait bigarren hau.\nEz ziren apaizak eguneroko jardunean euskara behar zuten bakarrak. Gorabeherak izan omen ziren 1656an Elon, zenbait herri-ardura hartzeko gaztelaniaz hitz egiten edo gutxien-gutxienik sinatzen jakin behar izatea nahi zuenik bazegoelako. Iritzi hori zutenen ustez Martin Iriarte elotarra ezin zen kontzejuko eta azokako alkate izan: no sabe ler ni escribir y es meramente bascongado que ni entiende ni sabe hablar la lengua castellana. Leporatu zioten ezaugarri hura bera aldeko baliatu nahi izan zuen Iriartek: en la villa de Monreal y su jurisdicción se habla Basquenz de ordinario y es lengua precisamente necessaria. Albiste esanguratsua ematen du: Elo ez zen herrixka hutsa, XII. mendetik forua zuen hiria baizik; Santiago Bidean zegoen bezainbatean pasabide garrantzitsua zen aspaldi luzean, Erdi Arotik nafarrak, frankoak, juduak… hartu zituena. XVII. mende erdialdean, hala ere, ohikoak omen ziren bertan bai euskara, bai euskaldun elebakarrak ere.\nIzko (argazkia: www.ibargoiti.es)\nEz du ematen hurrengo mendean zehar Eloko egoera izugarri aldatu zenik. Apaizek euskaraz jakinarazi zizkieten herritarrei (en su lengua vulgar) gotzainek emandako aginduak. Apaiz haietako bat, Martin Oroz elotarra, Iruñeko katedraleko sakristau zen 1751n. Urte hartan hiriburuko eliz-kabildoaren alde egiteko idatzi zuen erdal testu batean aitortu zuenez, ez zen gaztelaniaz nahi bezain argi eta dotore idazteko gauza, ez baitzuen ama-hizkuntza: no es fácil dexar los resabios a que inclina la naturaleza de la leche vascongada que mamé.\nXVIII. mende erdialdeko elotar letradun hura gaztelaniaz arrotz samar sentitzen zen arren, Ibargoitin erdara ohiko bihurtzen ari zela aldarrikatu zuten 1760ko hamarkadan Nafarroako Erret-Kontseiluko komisari erdaldunek, hainbat bailara euskaldunetan lan egiten utz ziezaieten idatzitako txostenean; nahiz eta gehiengoa euskaraz mintzatu erdara ere den-denek ulertzen zuten herrien zerrendan sartu zituzten Getze, Garisoain, Ekisoain, Lekaun, Abintzao, Izko, Sengaritz, Zilegieta, Besolla edota Idotzin, honako hau adieraziz: la mayor parte de personas hablan la lengua vascongada (…) los más saben y todos entienden el castellano, por haberse introducido este idioma generalmente con la plausible providencia de enseñarlo los Maestros en las escuelas que se han puesto, no sólo a los niños, prohibiéndoles el hablar bascuence, sino es también a las demás personas del pueblo.\nKomisari euskaldunek faltsutzat jo zuten erdaldunen baieztapena eta zenbait lekuko aurkeztu zituzten gaztelaniaren ustezko zabalkuntza hura gezurtatu nahirik. Nicolás Algarra eskribaua izan zen haietako bat; bere zeregina betetzeko Nafarroako herri askotan ibilia zen (Ibargoitiri zegokionez Gatzaga, Abintzao, Izko eta Besollan) eta lekukotasun zabal bezain zehatza eman zuen 1769an, hitzez hitz kopiatzea merezi duena (azpimarratua neurea da):\n…he hallado q. los señores eclesiásticos, escribanos reales, médicos, cirujanos, boticarios, albéitares, herreros, ministros de la real renta, estudiantes, algunos arrieros trajineros o gente navegante saben y parlan el idioma castellano y por lo común los demas la lengua vascongada q. es la mas usada y corriente. y siempre que he examinado algún testigo de la gente común fuera de los arriba citados ha sido en el vascuence, porque aunque entienden parte del castellano no se acomodan sino en el curso del vascuence, pidiéndome les explique las diligencias en dicha lengua. Y en los pueblos referídos, cuando he llegado a ohir la misa popular de los festivos, he visto que los párrocos, al tiempo del ofertorio, las plegarias, sermones o pláticas doctrinales las han explicado en vascuence como mas comun y comprensivo a todos.\nAlgarrak emandako zertzeladak ez datoz bat bi hizkuntzatan eroso samar molda zitekeen ibarraren irudiarekin. Ezta Xabier Itulain ikertzaile itzagaondoarrak bildu duen XVIII. mendearen hondarreko beste albiste hau ere: 1789an eskakizuna egin zioten Untzitik, Elortzibarrek, Ibargoitik eta Elok Erret-Kontseiluari, ohiko idazkaria gaixorik zegoelako eta urruti zutelako ezinduaren lana betetzen ari zen Arangurengoa. Eritutakoaren suhia ere eskribaua zen, eta huraxe bidal ziezaiela eskatu zioten aipatu ibar-herriek Kontseiluari. Arrazoia? Entiende la lengua bulgar, y se usa en ellos. Baita lortu ere: Andrés Peralta Buelta (sortzez Murillo el Frutokoa, euskalduna izanik!) izan zen inguru hartako eskribaua ondorengo bost hamarkadetan.\nLaburbilduz, komisari batzuen argudioak argudio, zaila da 1800 aldera euskarak Ibargoitin zukeen bizitasuna ukatzea. Haranean ez ezik baita ondoko Elon ere, kanpoko eraginetara Ibargoitiko herrixkak baino irekiago egon arren (XV. mendekoa da herriko azoka). XIX. mendea hastearekin idatzitako Diccionario Geográfico-Histórico lanaren II. liburukian (1802) herrian euskara bizirik zela iradoki zuten Elo izenaz aritzean (ikus azpiko irudia). Ez da beharbada beste albiste batzuk bezain lekukotasun sendoa, baina testuinguru honetan kontuan hartzekoa bederen bai.\n‘MONREAL’ sarrera ‘Diccionario-Geográfico-Histórico de España’ hiztegian (1802),\nHala ere, euskararen erabateko gainbehera ekarri zuen mende hasiberri hark.\nFrancisco Espoz Ilundain idotzindar euskalduna, gerora Mina deitua (1781-1836), Goyak marrazturik.\nLitekeena da ibarreko euskararen transmisioa XIX. mendearen lehen laurdenean hondatzea, Bonaparteren mapak emandako informazioa kontuan hartuz; baina XVIII.aren bukaeran ez zen artean eten, eta ordu hartan jaiotako ibargoitiarrek ez omen zerabilten gaztelania euskara bezain egoki. Ez behintzat Idotzingo Espoz Ilundain anaia-arrebek (Clementek, Simonak eta Franciscok). Clemente Espoz Ilundain Iruñeko Ospitale Nagusiko kaperau izan zen mendearen hasieran, eta lanbide hartarako euskaldun izan beharra zegoen oraindik. Simona Espoz arreba Iruñera ezkondu zen, baina sekula ez zuen gaztelaniaz zuzen eta artez hitz egin, ezagutu zutenek adierazitakoaren arabera. 1781ean sortutako Francisco Espoz Ilundain, aldiz, Javier Mina iloba gerrillariaren abizena bereganatu eta Francisco Espoz y Mina izan zen militar gisa eta historia-liburuetan. Lehen Karlistadan hildako ibargoitiar famatu hark ere euskara zuen ama-hizkuntza eta —gaztarora bitartean laborari soil izaki, oinarrizko ikasketak besterik ez zituena— inoiz ez omen zuen gaztelania euskara bezain aise erabili. Ez zuen inolako arazorik izan 1835ean, gerrako lantze batean, Lekarozen euskaraz agur eginez etorri zitzaizkion gizon batzuei hizkunta berean erantzuteko.\nNolanahi ere, euskara berezkoago zuela hazitako azken belaunaldia izan zen seguru asko hura. XIX. mende erdialderako aski makaldua zegoen Ibargoitiko mintzoa eta are makalduago Elokoa, Bonaparteren arabera. Worcestershireko ikertzailearen ustez bat zetozen ibarraren hego-muga eta euskararen eremuarena, eta eremutik kanpo utzi zuen Elo. Han, beraz, ez zen ordurako euskararik erabiliko; hitz egiteko gai zenik bazegokeen, akaso. Ibargoitiko herrietan, aldiz, zeharo nagusi izango zen 1865erako erdara, euskara oraindik entzuterik egon arren, alboko Itzagaondoan Klaudio Otaegik 1871n entzun ahal izan zuen moduan. Otaegik Itzagaondoaz emandako lekukotasun idatzia horren gertukoa eta zehatza izanik, zentzuzkoa da pentsatzea adineko ibargoitiar batzuk bederen solastuko zirela oraindik euskaraz, Bonapartek herri guztiak koloreztatu zituenerako.\nBrocak (1874) Idotzingo txostena jaso omen zuen; huraxe izan zen bere mapan irudikatu zuen herria. Txostena ez zen, nonbait, aldekoa izan, euskararen gutxieneko mugatik beheiti utzi baitzuen, Bonapartek ez bezala (ikus azpiko irudia).\nIdotzin, gorriz azpimarratua, Bonaparteren mapan (ezk.) eta Brocarenean (esk.). Elo batak zein besteak utzi zuten euskararen eremutik landa.\nMila urtez behintzat Izko mendilerropean hedatutako hizkeraren azken egunak ziren, nolanahi ere den. Seguru asko XX. mendearen hasierarekin batera iraungi zen guztiz Ibargoitiko euskara, eta mendeak aurrera egin ahala, baita azken hiztunen ondorengoek gordetako oroitzapen eta azken kondarrak ere.\nIdotzin. Iturria: www.ibargoiti.es\nEncajados en el corredor natural que separa las sierras de Izaga e Izco, lugar de tránsito o peregrinación desde época temprana, el valle de Ibargoiti y su vecina Monreal, villa con asiento en Cortes, se han expresado en euskera al menos desde el siglo X, momento en el que se atestigua por primera vez el nombre del valle. Junto con la toponimia, es abundante la documentación escrita que desde el siglo XIV alude expresa y directamente a la lengua de uso diario en Monreal, Salinas, Idocin, Abínzano y el resto de lugares que han compuesto y compusieron en su día este espacio entre Elorz, La Vizcaya, Izagaondoa y Urraúl Bajo. Incluso hasta el inicio del siglo XIX, no hace más de doscientos años, las fuentes nos muestran ibargoitiarras incapaces de manejarse en castellano con la misma soltura con la que hablaron su lengua materna; entre ellos el célebre Francisco Espoz y Mina (1781-1836), natural de Idocin. Probablemente el euskera sobrevivió en Ibargoiti tanto como la propia centuria que lo vio declinar; no es improbable que los últimos hablantes del valle alcanzaran los albores del XX, siglo durante el cual se extinguieron de la memoria de las gentes del valle los recuerdos directos de la lengua de sus mayores, aparentemente lejana pero tan presente a la vez.\neuskararen galera, historia, ibargoiti 1 Comment more...\nargitalpenak, Erronkari, euskararen galera, historia, Pirinio aldea Leave a Comment more...\nHizkuntzaren lekukoak: EZKABARTE\nEzkabarte ibarra Ezkaba menditik.\nIruñerria Ezkaba menditik. Argazkiak: Julio Asunción.\nAzken aldi honetan San Cristobal ere esaten dioten Ezkaba mendiak eman dizkio izena eta izana magalean sortutako haranari. Mikel Belaskoren iritziz ‘Ezkabako haitzartea’ izan liteke Ezkabarte toponimoaren esanahia, eta Iruñetik zetozenek ibarrera jotzeko baitezpada igaro beharreko tokiari egingo zion erreferentzia. 900 metro inguruko tontor hau ez da haraneko garaiena (hemen Jose Mari Pastor eutsatarraren azalpena), baina udal-dermioaren hegoaldea alderik alde zizelkatzeaz gain, ahazten zailak diren gogorapen garratzak sortarazi ditu XX. mendeko nafar askorengan, 1878an eraiki eta Gerra Zibil inguruko urte ilunetan heriotza gune bilakatutako gotorlekuagatik. San Cristobal izena nagusitu zen orduan, baina XIII. mendetik bederen ezagutzen ditugu escaua edo ecquaua bezalako toponimoak.\nErdi Aro urrun hartan euskaraz mintzatuko ziren noski Arre, Orikain, Sorauren, Eutsa, Makirriain eta abarreko biztanle gehien-gehienak, denak ez baziren. Baita historiaren zurrunbiloan itotako Eguntzun edo Elegi bezalako herrietakoak ere. Eremu zinez interesgarria da Ezkabarte Nafarroako euskararen iraupen-galeren begiekin aztertuta. Izan ere, nahiz eta berez Iruñerrikotzat ez jo ondo-ondoan du haran hegoaldeak hiriburua (Arre Iruñetik 5 kilometrora besterik ez dago), eta, bestetik, ipar-muturrean den Anotzek askoz hurbilago du Odieta harana -bertako euskarari XXI. mendera arte eutsi diona- Ezkabarteko gainerako herrixkak baino.\nHartara, Ezkabarteko euskararen gainbehera aztertzea ia bi mendetan zehar gertatu den prozesuaren kronika egiten saiatzea da. Azken berrehun urte horietako xehetasun batzuk ematen ahaleginduko naiz, datu zaharragoren batzuk bazterrean utzi gabe.\nXIX. mendera arte: euskara nonahi\nZildotz. XVII zein XVIII. mendeetako lekukotasunak utzi ditu bertan euskarak.\nErdi Aroko leku-izenetan argi eta garbi antzeman daitekeen euskara bizi-bizirik zegoen XVI. mendean ere Ezkabarten barrena. Gizaldi hondarreko nafar herrien zerrenda ezagunean macaryayn, sorauren, acoz edota ezcaba bildu zituen eskribauak; esan gabe doa guztiak sartu zituela bascongadoen zerrendan. Euskaldun hutsak ziren Iruñe inguruko herrixka haiek.\nZildozko 1629 eta 1631ko bi lekukotasuni esker badakigu zamuka esaten zietela ezkabartearrek korkoinak-eta garraiatzeko erabiltzen zituzten kakoei, eta isun, aldiz, lur-eremuren batean ezarritako debekuari: …a oydo decir que se suele poner vedado o ysun, que asi lo llaman de bascuençe / que en su lenguaje llaman ysun… (1631).\nArre eta Arga ibaia. Ezkabarteko irudirik ezagunenetako bat.\nXVII eta XVIII. mendeetan zeharreko toponimo askok eta askok hurbilduko gaituzte ezkabartearrek euren etxalde, alor edo mendiak izendatzeko zerabilten hizkuntzara. Hara, besteak beste, Aranbidegaña (Zildotz, 1699), Askapea (Orikain, 1777), Azotzaldea (Eutsa, 1718), Elizgibela (Azotz, 1777), Euntzebidea (Orrio, 1796), Orriobidea (Makirriain, 1678), Zabaldikaldea (Sorauren, 1741) edo Zokoa (Arre, 1782). Erret-Kontseiluko komisari erdaldunek Arre, Orikain, Sorauren, Ezkaba edo Azotz ordura arte bezala euskaldun huts ez, eta haientzako lan-eremutzat ere jo zitzatela eskatu zutenean (1767), zeharka eta haien asmoaren kontra ibarraren ordura arteko euskalduntasun osoa ari ziren aitortzen.\nUrte haietako altxor eder bat utzi digu gainera Ezkabarteko euskarak: Zildotzen (1773), herriaren mintzoa baliatuz idatzi zuten kontzejukoek arma eta neurri zenbaiten inbentario bat. Udal agiri itxurapean idatzia dator Aingeru Irigaraik ezagutzera emandako dokumentua; gutxi dira euskarak eman dizkigun tankera beretsuko idazki zaharrak. Lerro hauen azpian duzue testua.\n“Milla eta zazpitan eun eta yrutan oguei eta amiru guaren vrtean; celaric ReJidore Juan de Suescun, Gostunbrazen zen Bezala entreguatu zizaizquio vrte beri egunarequi Auzoco Armac: eta artuzitue por Inmentario; Zerenguatic Alziñeco urte zenbaites faltatu ziren zenbait paper…” (handitu irudia klik eginez)\nXIX. mendea. Jarraipenaren etena.\nAsko dira Iruñerrian zehar euskararen hondamendia XIX. mende hasieran gorpuzten hasi zela erakusten duten lekukotasunak (hemen, esaterako, Jimeno Juriok Egues harana dela-eta argitara eman zuena). Orduantxe abiatuko zen noski hizkuntzaren higatzea Iruñera begira dagoen Ezkabarte hego-ekialdean ere (Arre, Orikain, Azotz). Bonaparteren mapan berde argiz ageri da eremu hura; 1860ko hamarkadan euskaraz aritzen ziren hiztunak bazirela, baina ordurako gutxiengo zirela esan nahi du horrek. Euskararik gabeko lehen belaunaldia ez zen, nonbait, hiru herri horietan Lehen Karlistaldia baino beranduago jaio. Duela 150 urte Atarrabia, Burlata eta Iruñe atari-atari hartan euskararik bazela behintzat badakigu, nolanahi ere, mapari esker.\nHaranaren erdialdean gehixeago iraun zuen euskararen transmisioak; XIX. mende hasieran hizkuntzak oraindik bazuen bizitasunaren seinale da, esaterako, Juan Francisco Goñi maisuak Makirriaingo eskolan idatzitako euskarazko doktrina (1828). Hainbat urte beranduago, 1860 inguruan, ez zen oraindik euskararen jarraipena eten Ezkabarte mendebaldean; baina aldatze bidean zen egoera. Sasoi hartan jaio zen Orrion urteen joanean Olaibarko azken euskaldun zahar bihurturiko Jose Maria Makirriainen aita. Orrioko seme hark ba omen zekien euskaraz, baina ez biribil. Ama (Etsaingo anuetarra) euskaldunagoa izango zen noski. Makirriain jauna muga-hiztuna zen, beraz. Zildotzekin batera Txulapain euskaldunagora begira zegoen Orrion euskararen jarraipena urte haietan ari bazen higatzen, ez zen bestela gertatuko ibarrean barrenerago dauden Makirriain, Garrues edo Eutsan. Zildotzen, nolanahi ere, 1860 inguru hartan bertan jaiotako emakume euskaldun baten aditzea dago Koldo Artolari esker, eta Pedro Diez de Ultzurrun sendagile euskaltzalearen aitona zildoztarra ere urte hartan sortua zen. Ekialdean dagoen Soraurenen, aldiz, gauza ezaguna da Antonio Atondo Arraiza euskal hiztuna 1872an jaio zela, baina nik behintzat ez dut herri hauetan bera baino beranduago sortutako inongo euskaldunen berri jakin.\nBonapartek mapa prestatu zuen urteetan, beraz, euskara zen nagusi Zildotz-Sorauren lerroan eta euskaldunak eremu hartako (ia) biztanle guztiak; baina herri gehienetan euskararik gabeko lehendabiziko belaunaldia orduantxe sortzen ari zela ematen du. Dena den, euskara ezinbesteko hizkuntza zen oraindik erlijio betebeharretarako: 1878an Aita Isidoro Zildozkoak idatzitako prediku bat arestian aipatu Diez de Ultzurrun sendagile iruindarraren eskuetara heldu zen.\nIbarraren hego-muturreko Azotz, Orikain eta Arreren ondotik, badirudi Garrues eta Ezkaba izan zirela erdaldundu ziren hurrengoak. Litekeen gauza da haien kokapena kontuan harturik. 1878an bertan, Asociación Éuskara delakoaren ekimenez eta euskararen orduko egoera zehaztu nahian hainbat eskualdetako bazkideek galdetegi bati erantzun ziotelarik, Oltzako bizilagun batek ia Ezkabarte osoa bildu zuen euskara ‘con bastante generalidad’ gordetzen omen zuen eremuaren baitan. Sorauren, Eusa, Orrio eta Makirriain zonalde horretan sartu zituen. Ez, ordea, Ezkaba eta Garrues, Bonapartek hamarkada bat lehenago haiexek ere berde ilunez margotu zituen arren. Bi herriotan euskara gainbehera zihoala pentsatu daiteke.\nXX. mende hasiera. Ezkabarte erdialdeko euskararen azken hatsak.\nMakirriaingo txoko bat\nEzkabarte erdialdean euskarak 1900 inguruan bizi zuen egoera traketsa hainbat iturriri esker azter daiteke. Ez dira guztiz koherenteak, baina nahikoa irudi argia eskaintzen dutela uste dut.\n1904an Elizbarrutiko Guía estadística-rako ¿Se habla vasco? galdera egin zutenean, Orrio, Zildotz, Eutsa, Makirriain eta Garruesen erantzun zuten baietz (baita gaur herri ez diren Aderitz, Nagitz eta Elegin ere). Hauetan guztietan, euskara oraindik hitz egiten zela erantzuteko bezain pixkor zegoen, antza. Gainerako herri guztietan ezezkoa eman zuten ordea; guztiz galdua izango zen agian ordurako Arre eta Orikain inguruan. 1904ko datu horiek, alabaina, ezin dira beti egia ziurtzat jo; 1878an euskaldun samartzat jo ez zuten Garruesen 26 urte beranduago baiezkoa eman eta Sorauren herria, ostera, ez zuten 1904koan aipatu, artean euskalduna zela beste iturri bati esker dakigun arren: arestian aurkeztu dudan Jose Maria Makirriain euskaldun olaiztarra 1888an jaioa zen, eta zahartzaroan adierazi zuenez bere gazte denboran ‘en Sorauren hablaban [euskaraz] hasta los gatos’. Litekeen gauza da ordurako haur soraurendarrak erdaldunak izatea, baina euskara indarrean egotea 30-40 urtetik gorako askoren ahotan. Garbi dago hizkuntza bizia zela oraindik, nekez eragingo baitzuen bestela aipatu pertzeptzio hura olaibartarraren gogoan; baina galtzen hasia zen Soraurengo euskara.\nTransmisioaren etena agerikoa zen ordurako Ezkabarte erdiguneko herrietan. 1865an-edo Berriogoitin jaiotako antsoaindar euskaldun bat Ezkabartera ezkondu eta 1903-5 aldera jaio zitzaion semea Makirriainen. Aita ez bezala, erdaldun hazi zen seme hura. Koldo Artolak bildu zuen albistea semearen ahotik 1980ko hamarkadan. Zeharkako beste hainbat datuk berretsirik pentsa daiteke XX. mendean ez zela Zildotz eta Sorauren artean euskaldun zahar alerik ere jaio.\n1935ean Aingeru Irigarai Nafarroako euskal mintzoen hego-muga finkatzen ahalegindu zenean, doi-doia heldu ziren bere galdeketa ahaleginak eremu hartara. Sorauren izan zen zerrendaratu zuen Ezkabarteko herri bakarra, eta VII. multzoan egokitu zuen: adinekoren bat baino ez bide zen euskal hiztun, eta mintzo zaharra erabili ere egin gabe, nonbait. 30 urte lehenago katuak ere euskaldun omen ziren herri hartan desagertzear zen beraz euskara. Egun 77 urte dituen Jose Luis Borda Arraiza soraurendarrak gogoan duen herriko euskaldun zahar bakarra lehen aipatu dudan Antonio Atondo Arraiza bera da, bere aitona. Antonio Atondo 1944an edo 1945ean hil zen. Beste lekukotasunik agertu ezean, herriko euskara berarekin joan zela pentsa daiteke.\nUrte haietan itzali bide zen euskara Zildotzen ere. 1925 inguruan jaiotako zildoztar batek adierazia da gaztetxoa zelarik amona entzuten zuela euskaraz, adin handiko beste zenbait herritarrekin ari zenean. Albistea 1935-40 ingurukoa izan liteke, eta amona 1865ean-edo jaioa zen, Diez de Ultzurrunen aitona euskalduna baino apurtxo bat beranduago, ausaz. Litekeena da pentsatzea hondar euskaldun zildoztar hauen belaunaldia ere, Soraurengoa bezalatsu, 1945-50 inguruan desagertu zela.\nOrdurako, arrunt erauzia egongo zen euskara hegoalderago. Garruesen 1944an-edo ia 90 urte zituela hildako emakume batek ez zekien euskaraz. Halaxe adierazi zion Tomas Andueza garruestarak Koldo Artolari.\nDiez de Ultzurrun sendagileak 1960an ezagutarazi zuen Makirriaingo 1828ko katixima Euskera agerkarian. Artikuluan adierazi zuenez, Zildotzen ez zegoen ordurako euskal hiztunik. Ezkabarteko euskara itolarrian zen eta iparraldean, Anotzen, bilatu behar ziren halabeharrez azken kondarrak.\nEzkabarteko euskararen galera-prozesua (hurbilpena). Koloreek gutxi gorabeherako mugak adierazten dituzte.\n1950etik aurrerakoak. Anozko hondar hiztunak.\nAnotz, esan dudan bezala, Odieta aldera dago begira, eta errepidez ere Odietako Anozibarrekin baino ez dago lotuta. Herri txiki-txikia da: 10 biztanletik beherakoa egun. XIX. mendean ere, ez ziren 60 baino gehiago. Gainerako herrietan euskara gainbehera zetorrelarik puskatxo batez iraun zuen han, Motxal izeneko etxean gutxienik: bertan XX. mende hasierara arte munduratu ziren haur euskaldunak. Odietako Erripetik Anotzera ezkondu eta gaztelaniarik jakin ere ez zekien Josefa Artzeren bi seme-alaba behintzat, euskaradun hazi ziren etxe hartan: 1908an jaiotako Celedonia Zenotz Artze, eta honen anaia Andres (1914). Hauek izan ziren Ezkabarteko azken haur euskaldunak. Beste anaia bat ere izan zuten, Manuel, baina ez du ematen euskara jasotzera heldu zenik.\nAnotz, 2014ko udaberrian\nHarri horien gainean egon zen eraitsi zuten arte Anozko Motxal izeneko etxea.\nCeledonia Beltranenako Julian Artazkozekin ezkondu zen; erdalduna bera, Motxal ez beste etxe guztietako anoztar adinkideak bezalaxe. Horixe adierazi dit ezkontza hartatik jaiotako Maria Artazkozek; 76 urte ditu gaur. 1962ra arte Anotzen bizi izan zen eta ez zuen herrian beste etxe euskaldunik ezagutu; gogoan du, aldiz, ama eta osaba Andres euskaraz aritzen zirela elkarrekin. Maria gaztearen zeregina amona Josefa zaintzea izan zenez, eta hark asko egiten baitzion euskaraz -gaztelania trakets baino jakin ez-eta!- euskara pindartxo batzuk jasotzera heldu zen biloba gazteena, ahizpa ez bezala: nongoa zara? Egun on! Bai zuri’re!. Penaz esaten ditu gaur Mariak hitz horiek, haraneko euskaldun zahar bakarren altzoan hazi eta gehiago erakutsi ez ziotelako. Diez de Ultzurrunen esanetan 50 urtez gorakoak ziren euskaldun herrian 1960an; Erripeko amonarekin batera, beharbada Motxal etxeko Celedonia eta Andres baino ez.\nUrte batzuk beranduago jaiotetxea utzi (errentan bizi ziren bertan) eta Iruñera egin zuten anoztar haiek. Horrexegatik ez zuen Sánchez Carrionek euskaldunik aurkitu 1970ean, nahiz eta Anozko euskara eman eta Ezkabarteko mintzoaren kolorea antzematen lagun zezaketen azken lekukoak izan baziren, oraindik.\nBeste haran askotakoak bezain isil-isilik joango zitzaizkigun Koldo Artola nekaezinaren pazientziagatik izan ez balitz. Ikerle gipuzkoarrak ere, jakina, ez zuen Anotzen euskaldunik topatu 1980ko hamarkadan herria bisitatu zenean. Hala ere, hiriburura alde egindako anoztarren arrastoari segi eta Motxaleko Celedonia aurkitzeko gauza izan zen. Ez, ordea, anaia, Andres 1976an hila baitzen; baina Ezkabarteko azken euskaldun zaharra elkarrizketatu, 1981ean eta 1982an hainbat grabazio egin eta lekukotasun ederra bildu ahal izan zuen Artolak. 1985ean eman zuen argitara Ezkabarteko azken euskaldun zaharrari buruzko lana.\nMaria Artazkozen esanetan fede handiko emakumea izan zen Celedonia, euskaraz baino ez zekien Erripeko Josefaren alaba. 1993ko irailaren 24an hil zen, bihotzez maite omen zuen Maria Auxiliadora egun batez. Hona hemen, amaiera gisa, emakume hark Koldo Artolari Ezkabarteko euskaraz kontatutako pasadizo ttiki bat, Olaizko artzaia topatu zuenekoa.\nAldi bétez… Oláizko… artzái bét… yoàn tzén… gúre… gùre erriko…oyanéra; falta zuén… fálta zituén ardí betzuk, eta… billetzéra, ayén billátzera; ta ni, nindabillén án, beyéki te… biórreki(n)… álde batétik, kártzen bèrtze aldéra… ta ník, ikúsi nuénian… múletaki(n)…zábillèla …! útzi béyek eta biórrak án, eta laixtérka yoán nitzén… neré anáie béstze eskín batián tzén, billátzera (barrez), ikerátuik!\nEncajado entre los arrabales de Pamplona y valles de muy reciente pérdida del euskera, el desgaste de la lengua vasca a lo largo del municipio de Ezkabarte se ha propagado desde el sur hacia el norte a lo largo de los últimos dos siglos, de tal manera que mientras en localidades como Arre u Oricáin no queda ya recuerdo alguno ni memoria de sus vascohablantes, en el extremo septentrional del valle ha sido posible llegar a conocerlos e incluso recoger los últimos rescoldos del habla en la que se expresaron los ezkabartearras desde que existe memoria histórica de sus tierras. En el eje E-O que vertebra el valle desde Sorauren a Cildoz la desaparición completa del euskera autóctono no parece haberse producido antes de 1950.\neuskararen galera, Ezkabarte, historia, Iruñerria Leave a Comment more...


Brokante teknologikoak 19 proiektu erakarri ditu lehenengo edizioan — TUlankide MONDRAGON\nBrokante teknologikoak 19 proiektu erakarri ditu lehenengo edizioan\nMONDRAGON Korporazioaren inguruan diharduten kooperatiba, berrikuntza gune eta promozio zentroetako 19 proiektu ezagutzeko aukera izan dute gaur Garaia berrikuntza guneko H-eneara gerturatu direnak. MONDRAGONeko BACek (Business Aceleration Center) antolatuta egin da Brokante teknologikoaren lehenengo edizioa.\n"Ganbaran genituen proiektuei bigarren aukera bat eman nahi genien eta helburu horrekin antolatu dugu Brokante Teknologikoa" adierazi die Mikel Orobengoa BACeko ordezkari eta egitasmoaren antolatzaileak Garaiara bertaratutakoei. Ia 50 lagun eta guztira 19 proiektu aurkeztu dira egitasmoaren lehenengo edizioan. "Energia eraginkor eta berriztagarriak, eraikuntza arloa, jasangarritasuna... arlo horietako proiektuak dira gaur ezagutzera eman dizkigutenak, guztiak ere bigarren aukera baten bila gerturatu direnak".\nStirling Zentroak azokara eramandako gailuetako bat, gaur Garaian.\nGoizeko 9etan abiatu da Brokante Teknologikoa H-enearen egoitza nagusian, Garaia Berrikuntza Gunean. Orobengoak egin du aurkezpena eta ondoren ekintzaile eta kooperatiben txanda izan da. Bakoitzak bere proiektua defendatu du, hamabost bat minutuko saio laburretan.\nBACen asmoa da gaurko forotik proiekturen baten merkaturatzea bultzatzea, "19tik bat gauzatuko balitz arrakastatsua izango litzateke aurreneko Brokante Teknologikoa", adierazi digu Mikel Orobengoak. Aurkezpenen txanda amaituta, eztabaidaren eta hausnarketaren lekukoa hartu dute parte-hartzaileek.


PSE GIPUZKOA: Berriak: Usurbilek turismoaren kode etikoa hartzea proposatu du PSE-EEk\nUsurbilgo udal talde Sozialistaren bozeramaileak, Francisco Suarezek, Usurbil eragile "proaktibo" bihurtzea proposatu dio alkateari, turismo iraunkorra eta arduratsua erakartzeko. Beterri-Buruntzako Eskualdeko Garapen Agentziaren eta Behemendi erakundearen bidez, sentsibilizazio-kanpaina bat egiten da herriko saltoki, taberna eta hoteletan Euskadiko Turismoaren Kode Etikoak jasotzen dituen printzipioak helarazteko eta kode horri atxikitzeko.\nSuarezek azaldu duenez, Kode Etikoaren helburua da erakunde turistiko guztiek erantzukizun sozialak eta ingurumenaren eta ekonomiaren iraunkortasuna eguneroko jardunean txertatzea. Usurbilek talde horretako kide izateak erabakitzen badu, tokiko kultura eta tradizioa eta kultura-ondareko elementuak errespetatzeko eta zaintzeko konpromiso "garrantzitsua" hartuko du. Horrela, tokiko gainerako eragileekin batera turismo-jarduerekin bat egin dezan eta jarduera horien onura ekonomiko ez ezik, sozial eta kulturalak ere jaso ditzan, batez ere enpleguarenak. Bestalde, kide izatea doakoa da, alegia, ez da kuotarik ordaindu behar, eta Eusko Jaurlaritzako Turismo Sailak aholkularitza eta prestakuntza ematen ditu.\nEsan gabe doa Usurbilek euskal kultur ondare "aberats eta berezia" duela, tradizioa eta modernitatea modu "naturalean" uztartzen dituena. Usurbilek "potentzial" turistiko handia du, oraindik ezagutu gabe dago, eta Covid-19ren pandemiak eragindako krisi ekonomikotik errekuperatzeko turismoa "giltzarri" izan daiteke.\nBere ustez, turismo jasangarri eta arduratsuaren alde lan egiten duten eragileen komunitate horretako kide izateak "munduaren aurrean aurkeztea" ahalbidetuko du, "Usurbilek duen funtsa galdu gabe", kultura-, gizarte- eta ingurumen-errespetua sustatuz, baina gure garapen turistikoa modu "lehiakorrean" kudeatuz.\nAzkenik, Javier Hurtado sailburuak zuzentzen duen Eusko Jaurlaritzako Turismo Saila, Reyes Maroto Turismo ministroa eta bere taldea lurraldeen ezagutza turistikoa hobetzeko turismoa bultzatzeko planekin garatzen ari diren lana, nabarmendu du Suarezek, eta, estrategia horietan, Usurbilek "aukera" du bere hirigunean dituen toki interesgarriak, monumentuak, eskulturak eta muralak eta bizilagunak ezagutarazteko.\nNDP - Usurbil\t(PDF)


Lo zeuden dozenaka ikasle hil dituzte indar jihadistek Nigeriako iparraldean - GARA\nLo zeuden dozenaka ikasle hil dituzte indar jihadistek Nigeriako iparraldean\nYobe estatuko Unibertsitateko Nekazaritza Eskolaren aurkako erasoan gutxienez 40 pertsona hil zituzten erasotzaileek. Poliziaren esanetan, hildako gehienak ikasleak ziren eta erasoa hasi zenean lo zeuden. Beste 27 pertsona ere hil dituzte azken egunotan indar jihadistek.\nGARA | DAMATURU\nGoizean goiz iritsi ziren atzo Nekazaritza Eskolara erasotzaileak. Bertan bizi diren ikasleen aurka tiroka hasi ziren eta horiek ihes egiten saiatzea beste erremediorik ez zuten izan. Milaren bat lagunek lortu zuten ikastetxetik bizirik irtetea, baina gutxienez 40 bertan geratu ziren, hilda.\nSanusi Rufai Poliziako eledunak Reuters berri agentziari azaldu zionez, erasoa hasi zen unean ikasleak lotan zeuden. Lekuko batek jakinarazi zuen Damaturuko erietxean 40 hildako zenbatu zituztela, gehienak ikasleak.\nBBC telebista kateak eskainitako informazioaren arabera, Boko Haram talde armatuko jihadistek egin zuten erasoa. «Nigeriako Gobernua hankaz gora botatzeko ahaleginean, Boko Haram taldeak inguruko eskolen aurkako makina bat eraso egin ditu», dio BBC-k.\nBeste 27 hildako\nMolima Idi Mato eskolako errektoreak adierazi zuen hildakoen gorpuak bi kamioitan eraman zituztela erietxera, eta biktima gehienak gizonezko gazteak zirela.\nYobe estatuko agintarien eledun Lazarus Eli-k esan zuenez, erasotzaileek instalazioei su eman zieten.\nBoko Haram talde jihadistari leporatutako beste bi eraso ere izan dira azken egunotan Nigeriako iparraldean. Joan den asteazkenean, Fulkutari herrian 6 pertsona hil zituzten, eta ostegunean, Kanumburin, beste 21.\nNigeriako Armadak joan den maiatzean Boko Haram taldearen aurka abiarazi zuen erasoaldiak ez du oraindik lortu jihadisten erasoak saihestea, nahiz eta Goodluck Jonathan presidenteak larrialdi egoera ezarri zuen Yoben eta ondoko beste bi estatuetan, Bornon eta Adamawan hain zuzen.\nCatherine Ashton Europar Batasuneko diplomazia buruak gaitzetsi egin zuen ikasleen aurkako atzoko erasoa eta esan zuen egileak epailearengana eramateko ahaleginak egin behar direla


15 « martxoa « 2018 « Prentsa oharrak\nEtxe Berdeak programaren laugarren edizioa hasi da\nKategoriak: Prentsa oharrak — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 15 martxoa 2018 19:49\nIngurugiro eta Espazio Publikoaren zinegotzi Iñaki Prusillak jaur arratsaldean Etxe Berdeak programaren hasiera ekitaldian parte hartu du. Berrogeita hamar familiak hartu dute parte Gasteizko Udalak IGI-Ingurugiro Gaietarako Ikastegiaren bitartez garatzen duen ekimen horretan, zeinak Vital fundazioaren sostengua eta Leroy Merlinen laguntza baitu. Programaren edizio honetan parte hartuko dutenek etxearen –eta ondorioz, hiriko ingurumenaren– kudeaketa arduratsuagora aldatzeko prozesua biziko dute. Programaren bidez, ur- eta energia-kontsumoaren autokontrola sustatzen da, aurrezteko neurrien eta jokabideen bitartez, eta erosketa etikoagoa eta ekologikoagoa egiten laguntzen.\nPrentsaurrekoa. ‘Ulisesen Bidaia’ antzezlana aurkeztea\nParte hartzaileak. Gorakada antzeztaldeko zuzendari Alex Díaz\nEguna. Ostirala, martxoak 16\nOrdua. 11:30 (ohi baino ordu erdi beranduago egingo da)\nPariseko lizeo bateko ikasleek udaletxea bisitatuko dute\nUdalak harrera egingo die Pariseko Lycée Emilie de Breteuil ikastetxeko ikasle eta irakasleei; Vitoria-Gasteizera etorri dira Kultur Trukeak direla eta, Koldo Mitxelena institututak gonbidatuta.\nHarrera ekitaldia Tarrasako lanbide hezkuntzako institutu bati\nUdalak harrera egingo die Tarrasako Montserrat Roig lanbide hezkuntzako institutuko ikasle eta irakasleei; Vitoria-Gasteizera etorri dira Udalaren gizarte politiken eredua eta haur eskolak ezagutzeko asmoz.\nParte hartzaileak. Alkateorde Peio López de Munain; eta Kultura, hezkuntza eta Kirol zinegotzi Estibaliz Canto\n[Bideoarekin eguneratua] Gasteizek Karmeldarren komentuan atxilotutako biktimak gogoratuko ditu, garai batean espetxe frankista izan baitzen\nKategoriak: Prentsa oharrak — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 13:36\nAlkateak eta Udalbatzak Memoria Historikoaren Planean jasotako laugarren “memoriagunea” inauguratu dute\nGorka Urtaran alkatearen adierzpenak\nGaurtik aurrera, Gasteizek Karmeldarren komentuan atxilotutako pertsonak gogoratuko ditu, “bidegabeki askatasunaz gabetu baitzituzten Bigarren Errepublikaren kontra altxatu zirenen ideia politikoen aurka egoteagatik eta errepresio frankistari aurre egiteagatik”, gogoratu du Gorka Urtaran alkateak.\nAlkateak eta Udalba\ntzako kideek laugarren “memoriagune” edo oroimen-lekua inauguratu dute gaur, zeinak frankismoak Gasteizen eragindako biktima orori aintzatespena, elkartasuna eta maitasuna adierazteko sortu baitira. Oroimen-leku horien seinaleztapena Udalak 2018an oroimen historikoaren berreskurapenaren alorrean egingo duen ekimenetako bat da. Iñigo Arregi Elorza artistak egindako monolitoek gogorarazten dituzte beren ideia politikoak zirela eta zigortu zituzten pertsona guztiak.\nKarmeldarren komentuaren plazan jarritako “memoriaguneak” oroitzen duenez, komunitateak ohiko bizimoduarekin jarraitzen zuen bitartean, Bigarren Errepublikaren kontra matxinatu zirenek komentuaren zati bat konfiskatu zuten, eta Gerra Zibilean atxilotze-zentro bihurtu zuten, Bigarren Errepublikaren kontra altxatu zirenen aurkako ideologia politiko ezberdinetako pertsonak giltzapetu zituztelarik bertan.\nErlijio-etxe ugari konfiskatu zituen errepresio frankistak eta zeregin garrantzitsua eman zitzaien haren baitako kartzela-sisteman. Esate baterako, kartzela bihurtutako komentu horretan eduki zituzten fusilatu aurretiko azken egunetan Estepan Urkiaga “Lauaxeta” eta José Placer Martínez de Lecea faxismoaren biktimak, beste askorekin batera.\n“Lauaxeta esaten zuen dana eman behar jako maite dan askatasunari eta hori da, hain zuzen ere, berak eta beste askok egin zuten: dana eman, bizitza eman, askatasunagatik”, adierazi du Gorka Urtaran alkateak.\nAzken urteotan, Gasteizko Udala memoria historikoa ondare kolektibo gisa ezagutu eta gordetzearen aldeko konpromiso garbia erakusten ari da. Konpromisoa betetzeko, aurrera eramango da memoria historikoa berreskuratu eta gordetzeko politika, Gerra Zibilean zein diktadura frankistan bidegabekeriak eta irainak jasan zituzten pertsonei aitorpena adieraziko eta haien izen ona berreskuratzeko behar diren erakunde-ekimenak abian jarriko. Ekimen horiek giza eskubideen gaineko nazioarteko legedian oinarritzen dira, eta egia, justizia, erreparazio eta errepikapenik ez izateko bermeen printzipioetan.\nAldaketa udalaren web-orriko kontratatzailearen profilean\nKategoriak: Prentsa oharrak — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 12:27\nSektore Publikoko Kontratuen Lege berria indarrean sartu delarik, Gasteizko Udalaren kontratazio-dosier guztiak elektronikoki tramitatu behar dira. Hori dela kausa, udalaren web-orriko kontratatzailearen profila nabarmen aldatu da.\nAurrerantzean, bakarrik martxoaren 9aren aurretik abiarazitako kontratuak —lizitazio aldian edo esleitzeko prozesuan daudenak eta esleitutakoak— kontsultatu ahalko dira udalaren kontratatzailearen profilean. Kontratazio-historikoa ere kontsultatu ahalko da.\nEgun horretatik aurrera argitaratutako kontratuak Euskadiko Kontratazio Publikoaren kontratatzailearen profilean agertuko dira, eta bertan eskuratu ahalko dira Udalaren kontratuei buruzko informazioa eta baldintza-agiriak.\nGasteizko Udalaren egoitza elektronikotik ere sartu ahalko da webgune horretara, udal kontratazioen —eta Euskal Autonomia Erkidegoko sektore publikoko gainerako entitateen— baldintza-agirietarako sarbide librea, zuzena, osoa eta doakoa eskaintzen baitu.\nAldaketak gardentasun handiagoa ekarriko du kontratazio publikoan, eta beste aurrerapauso bat da Udalak herritarrei informazioa zuzenean eta era eskuragarriagoan emateko hasitako bidean.\nBerrehun pertsona Haur eta Nerabeentzako Plan berriaren gakoak aztertzen ari dira Hegoalden\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Peio López de Munain — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 11:13\nGaur goizean, Gasteizko Udala prestatzen ari den Haur eta Nerabeentzako II. Plana (PLINA) lantzeko gakoak aztertzeko jardunaldia antolatu da Hegoalde gizarte etxean. Gizarte Politiken eta Osasun Publikoaren zinegotzi Peio López de Munainek inauguratu du topaketa, zeinak batera edo bestera agiri berria idazten laguntzen ari diren udal sailetako, gizarte kolektiboetako eta erakundeetako 200 pertsona inguru bildu baititu.\nLópez de Munainen nabarmendu du “gizarteak proiektuari emandako laguntza, haur, nerabe eta familiei zerbitzu ona bermatzeko azken helburua lortzea ahalbidetuko baitigu, ekitatearen irizpideari jarraituz, gainera. Gure helburua gizarte hobea egitea da, eskubideak errespetatu eta betetzen dituena. Pertsonak batzen dituen gizartea, bizikidetza eta elkartasunerako espazioa izango dena, non txikienei aktiboki entzungo baitiegu, beren hiriaren eraikuntzan zuzenean parte hartu behar dutela sinesten baitugu”.\nII. PLINAk haur eta nerabeekin zerikusia duten udal jarduera guztiei ikuspegi komuna emateko balioko du, xede hauekin: adingabeen eskubideak betetzen direla bermatzea, haien bizi-kalitatea hobetzea, garatzen laguntzea, eta gizartean parte hartzea eta integrazioa bermatzea.\nJardunaldian haur eta nerabeentzako gizarte politiken plangintzaz hitz egingo da, eta Gasteizko haur eta nerabeen egoerari buruzko ikerketa-diagnostikoaren emaitzak aurkeztuko dira, zeinek PLINAren jarduera-ildoak eta erronkak proposatzeko balioko baitute.\nOrobat, planaren ildo estrategikoak ezagutaraziko dira: horien “xedea izango da jardueretan ekitatea sustatzea, herritartasun aktiboa bultzatzea, familiei seme-alabak hazteko sostengua ematea, hiri inklusiboa eta berdintasunezkoa eraikitzea eta, azken batean, arlo horretan Udalaren jarduera hobetzea”, azaldu du Peio López de Munainek.


balbula: J.M. Agirre: "...jarraituago..."\nasteazkena, ekaina 13, 2018\nHona hemen Jesus Maria Agirrek egindako seigarren gogoeta an bere artikulua titulatzen "Gogoeta xumea esapide prepositiboez" (Administrazioa euskaraz, 100. zk, 2018:21-22):\nSeigarren burutazioa, tradizioarekiko etena gainditu beharra. Ikertzaileek diote XX. mendean haustura gertatu zela tradizioarekin eta haren espiritura itzuli behar garela (Amuriza, Altonaga, Sarasola). Hirurogeietan gaudenon belaunaldia garbizaletasunaren giroan abiatu zen itzulpengintzan eta, hizkera administratiboari dagokionez, azken aldion «euskara erraza»ren inplantazioa bizi izan dugu, plain englishen bidetik halako populismo paternalista batek bultzatua. Nire iritziz, idazmolde administratibo pixkat jasoago-jarraituago-konplexuago bat bilatu behar genuke, beldurra galduz hizkera arruntetik batzuetan pixkat gehiago aldentzeari. [Agirre, 2018:21]\nJesus Maria Agirrek jasotzen du hor nóla ikertzaileek diote ze XX. mendean tradizioarekiko etena edo haustura gertatu zela an esparrua e sintaxia, eta egia da hala izan zela. Baina, zehatzagoak izateko, XX. mendeko eten hori, etena bainoago, izan zen izugarrizko atzerakada.\nAurreko sarreran azpimarratzen genuen nóla tradizio zaharrean ez zen sumatzen arazo handirik ki erabili baliabide sintaktiko akaso berriak, baina edonola ere, aberasgarriak:\nErreparatu daiteke nola orduko gure kolegek eskrupulurik gabe jotzen zuten baliabide hauetara. [Agirre, 2018:22]\nGuztiarekin ere, gauza da ze, urte gutxi batzuetan, euskarak galduko zituen lau mende e progreso sintaktiko idatzia, zein ez zen soilik galdu, baizik ere, ez gutxitan, mespretxatu, erabat zapuztuz lehengo giro sintaktikoa, zein baitzen ezinbestekoa ki jarraitu garatzen euskararen sintaxia.\nDesbideak aurká garabideak, eta desbideak atera garaile, eta ez gaitezen engaina, hala jarraitzen dute orain ere, halatan ze, etena gainditzeko, atzerapausuak desibili beharko dira, bai eta aurrerapausu berriak eman an norabidea e jarraitutasun koherente eta potentea, nondik naturaltasunez segitzen baita eraginkortasun komunikatiboa, gero eta eraginkortasun handiagoa.\nposted by Jesus Rubio at asteazkena, ekaina 13, 2018\nEsan ze baietz egon zela orain 100 urthetsu iraultzea syntacticoa respectuz traditione aurrecoa baina, zoritcharrez, ez soilic syntacticoa baizic globalagoa non baita irauli zen lexicoa eta ere orthographia.\nEta bi eremu azquenac ere, nola syntaxiac, seguitzen dute egun conronte galcor hortan oraino.\nostirala, ekaina 15, 2018 7:23:00 PM\nOrthographiaren, lexicoaren eta syntaxiaren cambiamendu orocorra. Hau da, hizcunça eraldatu çuten prejudicioz betheric.\nostirala, ekaina 15, 2018 8:04:00 PM\nBehar da askoz askatasun sintaktiko, lexiko eta ortografiko gehiago afin, alde batetik, joan ahal gaitezen osatzen estandar funtzionalagoa, aberatsagoa eta sendoagoa, eta bestetik, estandar hori izan ahal dadin deskriptiboagoa eta gutxiago preskriptiboa.\nlarunbata, ekaina 16, 2018 9:20:00 AM


Bihar garraiobide publikoetan banatuko dituzten maskarak erabilera bakarrekoak dira eta ez dute kutsatzea saihesten - etakitto.eus\nBihar garraiobide publikoetan banatuko dituzten maskarak erabilera bakarrekoak dira eta ez dute kutsatzea saihesten\nETA KITTO 2020, Api 13\nBihar, asteartea (apirilak 14), Pedro Sanchezen Gobernuak emandako 494.000 maskara banatuko dira EAEko garraiobide publikoetan. Zeregin horretan Babes Zibileko, DYAko eta Gurutze Gorriko boluntarioek jardungo dute. Koronabirusaren aurkako babes neurri gehigarri bat da. Hala ere, hainbat gauza hartu behar dira kontuan, Segurtasun Sailak aitortu baitu maskarak ez direla erabat eraginkorrak.\nMaskara higieniko “ez-sanitarioak” dira. Zelulosaz eginak daude eta gure listuaren partikulak gure inguruan barreiatu ahal izatea saihesten dute. Hala ere, Covid-19ren aurka babesteko duen gaitasuna mugatua da. Josu Zubiaga Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuordeak azaldu duenez, “Ez dute kutsatzea saihesten”. Katearen mailarik ahulena dira. Birusaren aurkako segurtasun handiagoa nahi bagenu, beste eredu batzuetara jo beharko genuke, hala nola FPP2, plastikozkoa eta balbuladuna.\nBihar banartzen hasiko diren maskarak, bestalde. “erabilera bakarrekoak dira”. Ezin dira hainbat aldiz erabili, ezin dira partekatu eta ezin dira garbitu. 4 orduz bakarrik erabili daitezke. Gero bota egin behar dira. Era berean, ez dituzte ordezkatzen oinarrizko beste neurri batzuk, hala nola eskuak garbitzea edo segurtasun-distantzia mantentzea.\nMaskarak nola jarri eta kendu behar diren azaldu dute. Eskuak higienizatu behar dira lehenik eta behin. Belarrien atzean jartzen ditugun gometatik hartuta jartzen da. Inoiz ez da ukitu behar aurpegiaren gainean jartzen dugun zelulosa zatia: ez barnealdea, ez kanpokoa. Gainera, ahoa eta sudurra estali behar dizkigu, eta ez dugu partzialki kendu behar hitz egiteko, doministiku egiteko eta abar. Beste gauza garrantzitsu bat da nola bota: inork ukitu ezingo duen plastikozko poltsa batera.\n494.000 maskara banatuko dituzte hiru lurraldeetan, biztanle kopuruaren eta aurreikusitako bidaiari kopuruaren arabera, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez. Hala, 258.000 unitate emango dituzte Bizkaian, 162.000 Gipuzkoan eta 74.000 Araban.\n« #Eibarrenbadakagu bizitza goxatzea: El tio Palancas ‘Zaldibar, argi eta garbi’ hitzaldia eskainiko dute barixakuan internet bitartez »


Estefania Foixkoa - Wikipedia, entziklopedia askea.\nEstefania Foixkoa (c. 1010- 1054) Iruñeko erregina ezkontidea izan zen 1038-1054 bitartean.\n1010 (egutegi gregorianoa)\n1066 (egutegi gregorianoa) (55/56 urte)\nRoger I, Count of Foix (en)\nHeraclius of Foix (en)\nBernard II, Count of Bigorre (en)\nPeter I, Count of Foix (en)\ncounty of Comminges (en)\nBere jatorria ez da guztiz ezaguna. Batzuen ustez, Berenger Erramun I.a Bartzelonako kondearen eta Antsaren alaba zen; beste batzuen ustez berriz, Conserans eta Foixko konde Bernardo Roger Foixkoaren eta Bigorrako kondesa Garsinda Bigorrakoaren alaba. Azken ustea da hedatuena.\nBitan ezkondu omen zen. Lehenbiziko senarra ez da ezaguna eta Konstantzia izeneko alaba izan zuen. Alarguna zela, 1038an, Gartzia IV.a Santxitzekin ezkondu zen Bartzelonan. Ezkonsari gisa Zabalateko gazteluajaso zuen ezkontza gutunean.Bederatzi seme-alaba izan zituzten:


CABO NORTE Taldeak sarrera eman dio bere kapitalean visir hf islandiar enpresari - Ikei\nCABO NORTE taldeak, lehengo Alfonso Romero, ibilbide luzea du merkatuan, ehun urtetik gorakoa, eta CABO NORTE 2014 S.A, BACALAOS AZKUENE eta SALADITOS, enpresek osatzen dute. Bere jarduera nagusia arrain gazituaren, freskoaren eta izoztuaren eraldaketa eta merkaturatzea da, bereziki bakailuarena, eta baita prestatutako jakiena ere, bere denda propioen bitartez. Bere hastapenetik, hazkuntza eta garapen iraunkorra izan du, hobekuntza jarraiaren eta bere produktuen kalitatearen alde eginez eta kontsumitzaileei artikulu onena eskaintzea bilatuz. Taldeak gaur egun 17 Milioi Euro baino gehiago fakturatzen ditu.\nVISIR HF, bestalde, Islandiako arrantza- eta eraldaketa–enpresa garrantzitsuenetariko bat da, berrogeita hamar urtetik gorako esperientziarekin, eta, aldi berean, abangoardista, soilik tretaontziekin lan egiten baitu. Arraina prozesatzeko zenbait planta ditu, puntako teknologiarekin, eta Grindavik-en kokatzen dira, herrialdeko arrantza-udalerri aktiboenetarikoan. Visir-ek premium produktu-sorta zabal bat merkaturatzen du, maila oso altuko lehengaiekin eginikoak, eta mundu guztiko bezeroei banatzen dizkie.\nEragiketa hau, joan den ekainaren 26an gauzatua, IKEI eta Garrigues enpresek kudeatu zuten.\nCABO NORTE Taldeak, eragiketa honen ondoren eta VISIR-en babesarekin, bakailuaren eta kalitate altuko beste espezieen hornikuntza bermatzea lortu du, eta merkatuan duen posizioa indartzen jarraituko du, bere proiektu enpresariala garatzeko bidean erronka berriei aurre eginez.


Eurodiputatu kontserbadoreek altzairuaren inguruko Batzordeari galdera egin eta parlamentuan eztabaida eskatu dute - EBko berriemailea\nKontserbadoreak parlamentariak mahai Galdera Batzorde altzairu eta eskaera parlamentuan eztabaida orrian\nEurodiputatu kontserbadoreek Europako Batzordeari siderurgiaren sektorearen egoerari buruzko Ahozko Galdera aurkeztu diote Europako Batasuneko ministroek gaur (azaroak 9) krisia eztabaidatzeko duten ezohiko bileraren aurretik. Galderak Txinarekin izandako merkataritza harremanak estaltzen ditu merkatuan galera altzairuz gainezka egin duen kezkaren inguruan, baita Estatuaren laguntzek EBko Isuriak Negoziatzeko Eskemak eragindako zeharkako kostuak konpentsatzeko gaitasuna ere. Horrek energia fakturak handitu ditu.\nEurodiputatu kontserbadoreek ere Europako Batzordeak eta Kontseiluak asteazkenean Europako Parlamentuko osoko bilkuran adierazpenak egiteko eskatu dute gaurko ministro bileran erabakitako ekintzak zehazteko.\nEuropako Parlamentuko buru kontserbadoreak, Ashley Fox eurodiputatuak, esan zuen: "Europako kontseilari kontserbadoreek ziurtatu nahi dute britainiar altzairuak nazioarteko maila berdinean lehiatzen duela, eta hori ezinezkoa da EBko klima politikaren ustekabeko ondorioak direla eta. lehiakideen aurkako jokabidea eta esportatzaile txinatarren dumping-a. Europako Batzordearekin ari gara lanean desoreka horiek konpentsatzeko zer egin daitekeen ikusteko ".\nEmma McClarkin nazioarteko merkataritza kontserbadoreko bozeramaileak esan zuen: "Altzairuaren industria egoera arriskutsuan jarri da mundu mailako gertaera ekonomiko ugarik eta hornidura globalaren ondorioz. Gertaera horietako batzuk gure kontroletik kanpo daude, baina neurriak har ditzakegu gelditzeko Txinako altzairua legez kanpo botatzen ari da Europako merkatuan. Hau ez da altzairuari abantaila bidegabea emateko esku hartzea, merkatuko legeak betearaztea, lehiakortasunaren aurkako jokabidea etetea eta gure industriari merkatu globalean lehiatzeko aukera ematea ".\nGai erlazionatuak:lehiakortasunaren aurkako jokabideaenergia fakturakEBko altzairu industriamerkatu globaleandesorekaknazioarteko merkataritzako bozeramaileaMcClarkinaltzairu industria\nEuropa altzairuak bera\n#EESC Da erabat Europako altzairu industria atzean\nKontserbadoreak MEP kanpaina #wildlifetrafficking hor hasten\n#Greens: European Green Party Spring Kontseiluak Utrechteko hasten\n#China Altzairu ekoizpena murrizteko konpromisoa hartzen du, dio Javid


non-stop eskalada bloga: agosto 2016\nZerk eramaten gaitu bidaiatzera? Furgoneta hartu eta mila kilometro egitea?\nIngelesak, beti oso jantziak, beraien idazle klasikoekin arrazoitzen dute bidaiatzeko griña. Adibidez Mark Twain;\nNik, nire arrazoitze sinpleaz, literatura kaxkarrez, saiatuko naiz bidai baten zergatia azaltzen.\nGustuko dut nire begiez kontenplatzea, etxean ikuskatu ditudan, eta liluratu didaten argazkien lekuak. Emozioz betetzen naiz, leku amestu horiek naturalean ikusita, hain ederragoak direla baieztatzen ditudanean. Oker ez nengoela adierazten dit. Egindako esfortzu guztiak pena merezi izan dutela.\nPembrokera bidai prestaketa, gehienetan bezala, argazki batzuekin hasi zen. Itsasoa eta hondartza zoragarriak, eskalada ona egiteko aukera, ezezaguna dugun leku bat.\nPembrokeshire, Gales hegoaldean dagoen eskualde bat da. Aberastasun natural handiko zona. Beraien eguneroko jardueratik kanpo, abeltzaintza eta arrantza, turismoak leku garrantzitsua hartu du. Denetik egin daiteke inguru hauetan, batez ere itsasoari lotutako kirolak. Mendi txangoek ere jende asko erakartzen dute, izugarri polita bai da ingurua. Pembrokeko Eskalada oso ezaguna da Britainian. Ezaugarri bereziak ditu. Itsaslabarrak direnez, gehienetan, errapelatzen iritsi beharko dugu pareta azpira. Mareak kontutan hartu beharko ditugu base hauetara iristeko. Itsasoak estaltzen bai ditu itsasgora dagoenean. Parabolt eta seguru fixorik ez dago. Beste faktore bat, baina hau Britainia osoan litzateke, eguraldiaren kontua da. Oso aldakorra da. Egun berdinean udatik negura pasa genezake. Naiz eta luze bateko bideak izan gehienak, azkar asetzen garenaren sentsazioa izango dugu.\nNorbaitek asmoa ba luke inguru hauek ezagutzeko, aiba aholku batzuk:\nBidai merkeena furgonetarekin egiten dena da. Calaisen ferria hartu, eta Britainian sartu. Beste aukera bat, hau garestiagoa baino askoz erosoagoa, Bilbon edo Santander-en ferria hartzea da. Guk itzulera horrela egin genuen, Portsmouth-Santander. Ingalaterran gidatzeko dugun beldurra ez da benetakoa, ez dago arazorik ezkerretik gidatzearekin. Okerrena trafikoa da. Handia egoten da bideetan, bati bat Londres pasatzerakoan. Aldiz bideak onak dira eta dohainekoak. Furgonetarekin gaua pasatzeko kontuetan, kanpin aukera handia dago edonon. Zerbitzu aldetik oso oinarrikoak dira, prezioz ere etxean baino merkeagoak. Pembroke inguruan, kosta ondoan, eskalada guneetatik gertu ere ba daude mordoa. Gu Trefalen Farm-en egon gara. Oso zerbitzu basikoak ditu, aldiz inguruak zoragarriak dira. Broad haven south hondartza ondoan dago, eskalada sektoreetatik 5 minutuetara.\nPembroken eskalatzeko, lehenago aipatu dudan moduan, gehienetan errapelatu beharra dago. Komenigarria da fijatzeko soka bat eramatea sektoreetara jaisteko. 50m-ekin aski izango dugu. Friend eta mikofriend-ez ongi hornituak joan. Fisurero joku on bat ere eraman, asko erabiltzen dira. Eskalatu ditudan bide guztietatik, ez dut paraboltik ikusi, eta hiltze bakarra txapatu dut. Harria oso ona da, arrakala askorekin. Itsaso ondoan eskalatzearen ondorioz, askotan, hezetasun handia egoten da. Arrakala batzuk bustiak aurkitu ditut, eta erregleta romo batean edo bestean gorriak ikusi ere bai.\nGraduazio sistema berezia dute ere. Konpromisoa eta zailtasuna bereizten dute. Lehenarentzat E letra erabiltzen dute zenbaki batekin, bat-etik zazpira, eskalada gida zaharrean behintzat. Zailtasunarena azaltzeko, frantses eskalaren zenbakiak erabiltzen dituzte, baina, errango gehiagorekin. Adibidez:\nKonplexua da. Asko eskertzen da, eskalada gidan, bide bakoitzari egiten dion idatzizko deskribapena. Gida zaharrean horrela da behintzat, oso baliagarria. Ongi dago gida hau, eta imajinatzen dut berria, argazkiak erabiltzen dituzte marrazkien ordez, hobeto egongo dela.\nAsetu nau eskaladak eta lekuak. Ia egunero eskalatu dut. Fisikoki baino psikikoki beteagoa nengoen. Zerbait bide gogorrago probatzeko gogotan geratu naiz, baina bakarkako eskaladak hori du, ez duzu gehiegi estutzen. Eguraldia primerakoa izan dugu. Bi astetatik hiru egunetan egin digu txarra. Euria eta haize zakarrak izan genituen. Hau ere kontutan hartu beharko duzue. Kosta izanik, euria ez da goitik behera erortzen, zeharrean baizik. Dendak edo abantzeak eramaten ba dituzue, sendoak izan daitezela.\nBidaiak hau eman du. Informazioa baliagarria izango delakoan.\nNik gozatu dudana gozatzea lortzen baduzue, pozik itzuliko zarete.\nTrefalen farm kanpina\nEskalatzaile bat E7 batetan sartua\nPublicado por mikel saez de urabain gabilondo en 7:22 No hay comentarios:\nUrte sasoi honetan, udara, ez da erraza izaten igo nahi dugun eskalada bide bat aukeratzea. Ia derrigorrez, bidea, itzaletan egon beharra dauka. Aurreko egunean ongi pairatu genituen Enekok eta biok ondorioak. Eguzkiak egurtu gintuen punta Fetas-eko gure proiektu berrian. Hankak hazi haziak, hatzak sutan, gorputza erabat ahul, ezinean ibili ginan haitzezko olatu bat den horma ikusgarri horretan.\nEneko etxera bueltatua zen, lana egin behar zuen hurrengo egunean. Nik ordea oraindik Piriniotaz disfrutatu nezaken. Anso eta Ordesa nituen eskalada leku posible artean. Biak erabat desberdin, biak ala eder. Anso aldera bideratu nintzan. Artxintxa orratzetan dagoen Kant’ona izan zen nire eskalada aukeraketa. Goizez itzalean, eguerdi arte ez dio eguzkiak jotzen. Gerardo Telletxeak eta Xabier Inziartek zabaldua da bide hau. Lau luze ditu, eta hirugarren eta laugarren luzeek arrakala zati interesgarriak dituzte. Ekipamentuan eskuzabal, friend eta mikrofriend batzuekin ongi egiten da.\nPublicado por mikel saez de urabain gabilondo en 1:14 2 comentarios:


Osakidetza – Ikasle eta irakasle\npatxi on Hizkuntzen heriotza\nIñaki Murua on Hizkuntzen heriotza\nArchives Select Month September 2020 (1) August 2020 (1) June 2020 (3) May 2020 (2) April 2020 (3) March 2020 (1) February 2020 (4) November 2019 (2) September 2019 (1) July 2019 (1) May 2019 (2) April 2019 (4) March 2019 (3) February 2019 (3) January 2019 (3) December 2018 (1) November 2018 (2) October 2018 (1) September 2018 (2) August 2018 (1) July 2018 (1) June 2018 (1) May 2018 (2) April 2018 (1) March 2018 (1) February 2018 (4) January 2018 (2) December 2017 (2) November 2017 (2) October 2017 (1) September 2017 (1) August 2017 (3) May 2017 (2) April 2017 (3) March 2017 (4) February 2017 (3) January 2017 (1) July 2016 (1) May 2016 (1) April 2016 (1) March 2016 (2) February 2016 (3) January 2016 (3) December 2015 (1) November 2015 (2) October 2015 (1) September 2015 (2) March 2015 (1) February 2015 (3) January 2015 (1) December 2014 (2) November 2014 (3) October 2014 (2) September 2014 (4) August 2014 (4) July 2014 (3) June 2014 (2) May 2014 (5) April 2014 (4) March 2014 (4) February 2014 (7) January 2014 (6) December 2013 (5) November 2013 (4) October 2013 (5) September 2013 (4) August 2013 (5) July 2013 (4) June 2013 (4) May 2013 (5) April 2013 (4) March 2013 (4) February 2013 (6)\nEuskararen ezagutzaz eta erabileraz\nAste honetan irakurri eta entzundako zenbait berrik helduen euskara-irakasle nintzeneko kontu batzuk gogorarazi dizkit.\negizu Flickr-en, CC lizentziapean\nBehin, ikasle batek zertarako ikasi nahi zuen euskara adierazi zidan; beretzat, nahikoa zen errenta-aitorpena euskaraz egiteko maila lortzea. Pentsatu nuen ba, euskaltegian ikasiko zuenarekin beharbada ez zuela nahikoa izango. Aitortu nionez, neronek ere arazoak nituen horrelako agiriak behar bezala ulertzeko. Are, jakin badakigu dirua bezalako kontu “serioetarako” gaztelera erabili ohi duen euskaldun bat baino gehiago dagoela. Aste honetako berri baten arabera, aurki Osakidetzak odol-analisietako emaitzak euskaraz ere emango dizkigu. Izartxoak alde batera utzita, ea zenbat ulertzeko gai garen.\nEl Mundo egunkariak, berriz, Ertzaintzan euskararen erabilera eta ezagutza izan ditu [Enlace roto.]. Ertzainen ezagutza-maila eskasa dela azpimarratu dute, eta erabilera areagotzeko Sailaren asmoak kritikatu. Ezin dut ziurtatu orain maila hori zein den, baina gogoan dut beste ikasle baten kasua: blokeatuta klasean sarri, lasai gero. Izan ere, praktiketan zegoen ertzaina izanda, gutxieneko euskara-maila bat ziurtatu behar zuen aipatu epealdia bukatu aurretik, akademia-garaian ez baitzen horretarako gai izan.\nMotibazioaz izan da hirugarrena. Zuzendari nagusi berria du Euskadiko Orkestra Sinfonikoak. Galizia aldetik datorren katalana dugu berori. Bere lehenengo agerraldian, euskaraz irakurri egin zuen baina aurrerantzean paperik gabe euskaraz mintzatzeko borondatea aditu nion irratiko kortean. Are, beste hizkuntza bat ikastea aukera aparta gisa omen da bere ustetan. Motibazioa badu, antza; ez dakit, hala ere, zein mailataraino izango den integratiboa edota instrumentala, baina motibaturik egonik ikasi egingo du (motibazioaren kontuaz informazio zabala Auñamendi Eusko Entziklopedian)\nPosted on 2014/08/07 2014/08/06 Categories euskara, hedabideak, hizkuntzak, iritziak, oroitzapenakTags Auñamendi Eusko Entziklopedia, El Mundo, El País, Ertzaintza, Euskadiko Orkestra Sinfonikoa, euskaltegiak, helduen euskalduntzea eta alfabetatzea, Osakidetza1 Comment on Euskararen ezagutzaz eta erabileraz


Denboraren makina ez da gelditzen - ARGIAren barrenak\nHasiera » Sailkatu gabea » Denboraren makina ez da gelditzen\n[Itsaso Zubiria Etxeberria] Hamabost urte daramatza martxan eta jarraitzeko indartsu ikusten dute ARGIAn. Sailez sail ari dira astekariaren balorazioa egiten, jabetuta aktualitatearen erritmoak eramanda sarri hausnarketa pausatuagoak bigarren maila batean geratzen direla. Atal bakoitza sakon aztertzeko tartea hartzen hasiak dira erredakzioan eta aldaketa batzuk ere iritsi dira horren ondorioz. Azala, Beranduegi edo asteko argazkiaren balorazioak azalduta ditugu lehenago espazio honetan. Gaur ‘Denboraren makina’-ren tartea da.\n“Freskotasuna” azpimarratu dute. Artikulua bitxikeria batetik abiatzen da, Nagore Irazustabarrenak amua jartzen dio irakurleari eta behin sarean harrapatuta, zeharka sartzen dizkizu beste balore batzuk. Izan daiteke oso historia zahar bat zeharka kontatzen dizuna gaur egungo arazo bat edo balore batzuk.\nBalorazioa egiteko hiru irizpide hartu dira kontuan: garaia, tokia eta gaia. Ez dira hamabost urteak aztertu, azken urtebetea ari dira analizatzen sail guztien kasuan. ‘Denboraren makina’ garaietan orekatuta ibili dela ondorioztatu da. Alegia, aro edo aldi guztiak landu direla nahiko antzera. “Aurten akaso Erdi Aroa geratu da gutxixeago landuta, baina orokorrean nahiko orekatuta ikusi dugu”, azaldu digute erredakzio taldetik. Gaiak ere denetarikoak eskaini zaizkio atal honetan irakurleari.\nEuskal herriko gaiak: historia idatzi gabeak\nNeurtu da, kasu honetan, zenbat artikulu diren Euskal Herrian kokatzen direnak, zenbat nazioartekoak, eta honen barruan ere Europa edo Mendebaldearen ikusgarritasuna eta besteena zenbateraino dagoen orekan. Euskal Herriko gaietan dago aldea. “Ez da erraza izaten gure herriari lotutako estilo honetako historia eta bitxikeriak topatzea”, azaldu du atalaren koordinatzaileak. Herri zapaldu baten arazoak. Historia idatzi gabeak. “Hilero elkartzen gara hurrengo lauzpabost asteak antolatzeko eta helburu bezala jartzen dugu gutxienez hilean behin sartu behar dugula Euskal Herriari lotutako gairen bat, horrela bermatzeko gutxieneko bat”, jarraitu du.\nArazoak arazo, gustura dago lantaldea astekariko sail finko honekin eta beste puska baterako makinak martxan jarraituko du.


Nemtsov hiltzen ari da Putinen itzulerarik gabeko puntua? - EBko kazetaria\nSir Andrew Wood-en eskutik\nKremlinen konplizitatearen neurria zein den kontuan hartu gabe, Boris Nemtsovren hilketak Vladimir Putin presidentea estu eta estuago lotzen du bere erregimenean.\nVladimir Putin Errusiako presidenteak esan zuenean, otsailaren 27an Boris Nemtsovren hilketa 'probokazioa' zela, naturala zen pentsatzea Putinen berezko etsaiak erantzule zirela. Halako proposamen bat Kremlinen lerroarekin bat etorriko litzateke, bere kritikek gizartea hautsi eta Errusiako hautetsien agintariak eraisteko xedearekin. Eta probokazio formula erregimenaren beste etsai batzuetara, etxean eta atzerrira, zabaldu liteke. Eszeptikoek, Mendebaldean askok ere, argi dute erretzeko pantaila ikustera eta Putin zuzenean edo zeharka Nemtsovren heriotzaren erantzulea dela. Nolanahi ere, hiltzeak are gehiago blokeatu dezake Putin gatazka gogorra indartzen duen erregimen barruan, edo harekin lotuta.\nAgian ez dugu jakingo Nemtsov hiltzeko agindua nork eman zuen Moskvoretsky zubian, Kremlinen gogor. Hala ere, konfiantza izan dezakegun zenbait gauza daude. Putinek eta haren ingurukoek argi eta garbi erantzun dezakete hilketa erraztu zuen klima politiko maltzurragatik. Beraz, klima hori eraiki eta eusteko lan egin dutenak ere badira. Gainera, hilketaren izaera politiko larriaz ez dago zalantzarik. Herri-biolentziaren bidez beldurra txertatzeko diseinatutako manifestazioa izan zen. Errusiako segurtasun organoekin batera antolatu behar zen eta koordinazio maila handiarekin. Nemtsov ikusi zen, beti hiltzen zen eremua beti oso maiz ikertu zen eta hilketa bera lanbide 'profesionala' zen. (Errusia da normalean ezagutzen dudan herrialde bakarra hiltzaile profesionalen eta amateurren artean bereizten duena.)\nHilketak Putinen aukera politikoetan izan ditzakeen ondorioak ulertzeko, baliagarria da kognosentzialen artean zirkulatzen diren gertaeren bi interpretazio posible aztertzea. Lehenak Putinek berak dakar, presidenteak hilketa agindu zuela esanez, edo haserrearen bidez hitzik gabeko hitzek besteei bere eskuetara eraman zietela esanez. Erregimenak oso lotura ezagunak ditu talde ia-juridikoekin, Maidanen aurkako erakunde sortu berriekin, beren eginkizuna oposizioko proiektuak haustea baita, beharrezkoa izanez gero. Errusiako agintariek askatasunez erabili dituzte gaizkileak eta talde kriminalak beren agendak jarraitzeko Errusian eta Ukrainan. Beraz, urrats txiki bat litzateke Nemtsov hiltzeko agindua ematea eta horiek babestea segurtasun zerbitzuek begiak itsu bihurtzea egintzaldian. Agintariak gerora sakrifikatu litezke, espediente politikoak hala eskatzen bazuen. Hain zuzen, bost atxiloketa iragarri dira hilketatik.\nBigarren agertokia honakoa da: Putinek erailketagatik erantzukizuna izaten jarraitzen duen Errusia eta bere kabala sortu izanagatik, ez zuen, ez, ez zuen hala nahi izan. Kasu horretan, Putin 'probokazioaz' hitz egin zitzaion bere sarreran. Putinek 2000. urteaz geroztik gobernatu zuen zirkulu txikiko arbitro gisa. 2012an presidentetzara itzuli zenetik etengabe galtzen ari dira elementu liberalagoak. Ukrainako aurkako gerrak joera hori sendotu du, Dmitry Medvedev lehen ministroa buru duen gobernuak agintaritza nabarmen murriztu baitu. Arazo ekonomikoak gehitzeak azkenean joera hau alda dezake. Uste da Putinek, denborarekin, konbentzitu izana ukrainar imbroglioarengatik dagoeneko irabazi politikoak eta lurraldeak finkatzeko eta hortik aurrera ekonomia ordenatzeko kontzentratzeko. Eszenatoki horretan, pentsa daiteke erregimenaren barneko talde gogor batek Nemtsovren hilketa orkestratu izan zezakeela horrelako aldaketaren bat blokeatzeko ahaleginean - hain zuzen ere, lehendakaria publikoki lotu ez zuen basakeriarik gabeko ekintza batera.\nEdozein agertoki zehatzagoa izanik, Nemtsov-en heriotzak seguruenik itxi egin du Putin-en bide liberalagoa. Gaur egun lehendakaria inoiz baino fidagarriagoa da inguruan dituen gogorrengan, eta Ukrainan publikoki indarkeria gidatu dutenengana hedatuz. Nemtsov Boris Yeltsin presidente ohiarekin lotura estua izan zuen lehena izan zen politikoki lotura duen heriotza jasan zuenean. Yeltsin klikarekin loturiko beste batzuek beren ondorioak atera dituzte. Presidenteak kontziliazio hitzak ez ditu bere lehen kondena eta seguruenik gutxienekoak baino. Horren ondorioa da liberalak erradikal nazionalistek baino errazago har ditzakeela.\nPutinek aukeratu du edo hardline ikastaro hori onartu duen ala ez, ezin du orain aldatu bere aginte zirkuluaren zati batekin hautsi gabe.\nGai erlazionatuak:jarrera posturalaerregimenaren etsaiakezaugarrifull-imagehardlinersNemtsovNemtsov hildaPutin\nAlderdien 17 martxoaren Israel hauteskunde orokorretan exekutatzen\nNola egin aurre Errusiarekin?\nPutinek AEBetako ransomware salaketak deitu zituen gailurraren aurreko arazoak sortzen saiatzeko


Ondo jatea garestia da | Consumer\nOndo jatea garestia da\nBerriki egindako bi azterlanek erakutsi dute elikagai osasungarri asko ez daudela erosteko ahalmen txikiagoa duten herritarren eskura\nGaur egungo elikadura-arau gehienak zenbait gaixotasun prebenitzen laguntzen duten elikagai-anoa egokiak gomendatzera mugatzen dira. Baina gutxitan hartzen da kontuan eskuragarritasuna bezain faktore garrantzitsua. Duela gutxi egindako bi azterlanen arabera, bat estatubatuarra eta bestea australiarra, osasungarritzat jotzen diren elikagai asko ez daude erosteko ahalmen txikiagoa duten herritarren eskura. Horren ondorioz, autoreek diote dieta pobreei jarraitzeko joera dagoela, eta horrek, aldi berean, gaixotasunak garatzeko arriskua areagotzen du.\nGaur egun, elikadura osasungarria da gaixotasunei aurrea hartzeko bide nagusietako bat. Azterlan guztiak bat datoz elikagai mota batzuk gomendatzearekin. Inork ez du zalantzan jartzen, adibidez, frutak edo barazkiek patologia kardiobaskularraren, diabetesaren edo minbiziaren prebentzioan dituzten ondorio onuragarriak. Herrialde batzuetako elikadura-jarraibideetan islatzen da hori. Ameriketako Estatu Batuetan, adibidez, egunean bost fruta eta barazki errazio gomendatzen dira, eta orain bederatzi.\nSaski oso garestia\nHazkunde hori egokia izango litzateke biztanle gehienentzat poltsikoetan gehiegizko karga izango ez balu, orain gertatzen ari den bezala. Bi ikerketak, bata estatubatuarra eta bestea australiarra, frogatzen dute elikagai osasungarri asko ez daudela herritarren eskura. Are gehiago, AEBetako biztanleen kasuan, diru-sarrera txikiak dituzten familiek aurrekontuaren %40 eta %70 artean gastatu beharko lukete fruta eta barazkietan, dieta osasungarri baten gomendio nazionalak betetzeko.\nEstatu Batuetako ikerketa ‘Journal of the American Dietetic Association’ aldizkariaren ale berri batean argitaratu da. Aldizkarian pobrezia eta giza garapena lantzen dira. Ikerketaren hasieran, egiaztatu da estatubatuarren % 40k bakarrik betetzen dituela jarraibide zaharrak, eta pertsona gutxiagok erabiltzen dituela berriak (% 10). Azterlanaren arabera, segimendu baxu horren arrazoietako bat erosteko ahalmena da. Baliabide gehien dituzten pertsonek diru gutxien dutenek baino fruta eta barazki gehiago kontsumitzen dituzte. Horrek esan nahi du familia pobreagoek gaixotasun gehiago dituztela, aberatsenek baino.\nAzterketa egiteko, hiru aldiz konparatu zituzten produktu freskoen saski bateko prezio-aldaketak, 1995etik 2005era. Fruta eta barazkien prezioak jaitsi egin ziren urteetan zehar, baina prezioek ez zuten konpentsatzen elikagai-erakundeek gomendatutako fruta-errazioen eguneko igoera. Diana Cassadyk, azterlanaren zuzendari eta Kaliforniako Unibertsaltasunaren irakasleak, ziurtatu du, elikagaien erakundeek «zientzia deszifratzeaz eta jarraibide egokiak prestatzeaz» gain, «jendeari haiek betetzen laguntzea» ere behar dutela emaitzen ondoren. Aholkularitza hori gizartearen errealitatea kontuan hartuta egin beharko litzateke, gomendioak nola ematen diren berriz aztertzeko. Irakaslearen arabera, "hezkuntzaeta aholku-kanpaina motak birpentsatu" egin behar dira diru-sarrera txikiak dituzten familientzat. Hasieran, kostu txikiko frutak eta barazkiak eskain litezke.\nNutrizio arloko aholkularitzan gizartearen errealitatea hartu beharko litzateke kontuan\nAustraliako ikerketak antzeko datuak berretsi ditu. Ikerketaren helburua da emaitzak erabiltzea administrazio publikoa motibatzeko, elikagaien irisgarritasuna bermatzeko azkar jardun dezan. John Coveney ikerketaren zuzendariak dio ikerketa dela «australiar batzuek elikadura osasungarria ezin dutela lortu argi eta garbi erakusten duen ebidentzia». Gaineratu du funtsezkoa dela erosketa-saskiaren prezio estandarra maiz berrikustea, «oinarrizko elikadura baten kostuaren erregistro bat izateko».\nDiru gutxiago, loditasun gehiago\nEgia esan, zenbait ikerketak erosteko ahalmen txikia elikadura txarraren ondoriozko arazoekin lotu dute, adibidez, obesitatearekin. Herrialde garatuetan, gizentasuna maizago agertzen da gizartearen beheko mailetan goikoetan baino. Osasunaren Mundu Erakundeak berak ohartarazi du gizentasunaren epidemia orokorra azkar ari dela hazten pobrezia-egoeretan.\nMexiko Hiriko Unibertsitate Autonomoaren (UACM) ikerketa berri batek korrelazio hori dagoela ziurtatzen du. Alejandro Cerda ikertzaileak, unibertsitate berekoak, dioenez, «ez da jendeak zer jan ez jakitea, baizik eta dirua ez izatea ondo egiteko». Horregatik, askok txatarra edo fast food janarietara jotzen dute. Askoz merkeagoa da, baina, logikoki, ez da hain osasungarria.\nEgia da gizentasunaren arazoa jatorri askok eragin dezaketela (sedentarismoa, denbora-falta, elikadura-kulturarik eza), baina, era berean, jakiak eskuratzeak eta aukeratzeko aukerak zehazten dute dietaren kalitatea. Lehenengo kasuetan, borondatea besterik ez da behar, eta osasunaren eta elikaduraren arloko jarraibideak norberaren ekimenez betetzen saiatzea. Pobrezia-egoeretan, ezer gutxi erabaki daiteke. Orduan egokitu behar dira jarraibideak gizarte-errealitatera, eta ez alderantziz.\nProduktu ekologikoen eskaera handitzeak berretsi egiten du kontsumitzaileek gaur egun osasun ona eta ongizate pertsonala lortzeko duten joera. Nielsen Companyk berriki egindako ikerketa baten arabera, Espainia da elikagai horien ongizatea gehien lotzen duen herrialdeetako bat. Zenbakitan, inkestatutakoen% 60k adierazi du produktu horiek hautatzen dituela osasungarriak iruditzen zaizkiolako.\nBaina produktu horien eskaria hazten ari den arren herrialde garatuetan, eskura dauden produktuen aukeraketa eta barietate txikiak (eskaintza txikia) nabarmen handitzen ditu prezioak. Halaber, ikerketak agerian uzten du kontsumitzaile askok ez dituztela erosten produktu ekologikoak garestiegiak direlako.\nEta zifrek datu horiek bermatzen dituzte. Espainiaren kasuan, elikagai ekologikoen kontsumoa Europako batez bestekoen azpitik dago produktu gehienetan. «Kontsumitzaileek argi eta garbi nahiago dituzte produktu ekologikoak, eta gehiago erosiko lituzkete ohiko erosketetan erraz eskuratzeko modukoak badira», dio José Luís García Fuentes Nielsen Españako zuzendari nagusiak.\nazken azterketak elikagai osasungarriak elikagaigintza jarraibideak población-eu


Neftis - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAntzinako Egiptoko erlijioa eta Kemetismo\nfuneral rite (en)\nIsis, Osiris eta Set\nNeftis (Nebet-Het Horusen "Etxeko andrea" antzinako egiptoeraz) iluntasuna, zati ikusezina, gaua, heriotza irudikatzen den jainko egiptoarra da. Isisekin oso lotuta dago, eta honen kontrakoa irudikatzen du.\nIzen egiptoarra: Nebet-Het. Izen greziarra: Νέφθυς, Neftis.\nKoroa bezala, bere izenaren hieroglifoa, Neb-het, zeraman emakume bezala irudikatua izan zen, saski batekin eta etxe batekin. Batzuetan, eguzki diskoa duten adar batzuk daramatza, eta, beste batzuetan, miru forma zuen. Beste forma asko ere izan zituen, bi Maatetako bat, bi Meritetako bat eta Raren burukoko bi lumetako bat baitzen.\nGeb eta Nuten alaba zen, Isis eta Osirisen ahizpa-arreba, Seth gaiztoaren emazte-arreba. Sethengandik seme-alabarik izaterik lortu ez zuenez, Osirisekin izan zituen harremanak, eta honengandik seme bat izan zuen: Anubis. Heliopoliseko Eneadaren zati zen. Munduaren sorreraren hasieran, bere senar Sethekin batera, suntsipena eta kaosa sortzen zuen, bere ahizpa Isis eta bere neba Osirisek ez bezala, mundua zibilizatu zutenak eta bakea eta maitasuna irakasten zutenak. Baldintza okerreneko eskualdeetan bizi zen, basamortua kasu, non bidaiariak gidatzen zituen. Ekialdeko haizea ordezkatzen zuen.\nIsisi, Osiris baltsamatzen laguntzeagatik, hil errituekin lotzen zen; biek laguntzen zieten hildakoei, hauek ondo egoteaz arduratzen ziren eta Duaterako euren bidaia egokitzen zuten kantuen bidez. Hildakoaren buru ondoan hegoak zabalik zituela irudikatzen ohi zen.\nNebet-Het bere izenak "Etxeko andrea" esan nahi du, etxe bezala, Horus bizi den toki zerutiarra ulertzen delarik; Urt-Hekau "Boteretsua Hitzetan", Isisekin batera, "Ururty jainkotiarrak" Hilen Liburuan; "Gorputzaren Anderea" -Osirisena-, Isisi, aipaturiko jainko hau baltsamatzen laguntzeagatik, "Bajinarik gabeko emakumea", bere senar Sethengatik, Osirisekin harremanak izan, eta honekin Anubis argitu zuen arren. Benramerit, Jerseket eta Menjet ere deitua izan zen Menfisen.\nSeshat eta Anuket jainkosekin lotua izan zen.\nDiospolis Parvan gurtzen zen. Baita Komirren ere, Anuketekin batera, eta Sepermerun, Sethekin batera. Menfisen, Menjet forman.\nIsis, Neftis, Dyed pilarea eta ankha, Aniren Papiroan.\nAniren Papiroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAniren Papiroan, Neftisek zera esan zion Osirisi, honen hitza egia delarik:\n« Babesteko inguratzen zaitut, oh, Osiris neba. Zure babesle izateko etorri naiz. Nire indarra zure ondoan egongo da, nire indarrak lagunduko zaitu, betirako. Rak zure oihua entzun du, eta jainkoek, zure hitza egia bihurtu dute. Altxatu egin zara. Zure hitza egia da sufritu duzunarekiko. Ptahk zure etsaiak gainetik kendu zituen, eta zuk, Horus, Hathorren semea »\nOrriaren azken aldaketa: 15 iraila 2020, 08:34.


Magnesio askoko elikagai gehiago, iktus gutxiago | Consumer\nMagnesio askoko elikagai gehiago, iktus gutxiago\nHosto berdeko landare, lekale eta fruitu lehor gehiago kontsumitzen dituzten pertsonek garuneko infartu gutxiago dute\n1966an egindako azterketen arabera, magnesio ugari duten elikagaien kontsumoaren eta iktus bat izateko arriskuaren murrizketaren arteko erlazioa ikus daiteke berriro. Horiek dira, batez ere, landare-jatorriko elikagaiak, hala nola fruitu lehorrak, lekaleak, osoko zerealak edo frutak eta barazkiak. Haien onurei buruzko argitalpen zientifikoak etengabe hazten ari dira. Kasu gehienetan, zaila izaten da organismoan ondorio zehatzak eragiten dituzten elikagaiak edo osagaiak zehaztea (arteria-presioa gutxitzea, kolesterola murriztea edo diabetesa izateko arriskua minimizatzea, besteak beste), elikagaiak ez baitira isolatuta kontsumitzen, elikagai bat osatzen duten substantzien bilbaduran baizik; beraz, funtsezkoa da arlo horretako ikerketa.\nMagnesioaren eta gaixotasun zerebrobaskularraren arteko erlazio epidemiologikoa\nPertsonako eta eguneko kontsumitzen den magnesio estraren 100 mg bakoitzeko, iktusa izateko arriskua %9 murrizten da.\nZenbait lan esperimentalek magnesioaren irensketa dietetikoa gaixotasun zerebrobaskularraren edo iktusaren arrisku-faktoreen murrizketarekin lotu dute, hala nola hipertentsioa, sindrome metabolikoa edo 2. motako diabetesa. Hala ere, orain arte ez da aztertu zein den magnesioa hartzearen eta iktus bat izateko arriskuaren arteko erlazioaren ebidentzia epidemiologikoa. Stockholmeko Karolinska Institutuak argitaratu berri du, eta 1966tik 2011ra bitartean argitaratutako lan guztiak aztertu ditu, magnesio-kontsumoaren eta iktus kasuen arteko erlazioa argitzeko.\nAurreko 14 urteetan gai horri buruz argitaratutako zazpi azterketek ia 12 urtean Estatu Batuetako, Europako eta Asiako 250.000 pertsona ingururi jarraitu zioten. Horietatik 6.500 ia %3k iktus bat izan zuen denbora horretan. Indibiduo horiek egiten zuten magnesio-kontsumoa aztertzean, ikusi zen pertsonako eta eguneko kontsumitzen zen 100 mg magnesio gehigarri bakoitzeko garun-hodietako istripua izateko arriskua %9 murrizten zela.\nIkerketaren egileek azpimarratzen dute emaitza horiek elikagaietatik magnesioa irenstearen ondorio direla, eta ez gehigarrietatik. Beraz, emaitzak ezin dira inola ere magnesio-pilula batera edo magnesioa duten mineral-multzo batera pasatu. Magnesioa, antioxidatzaileak, zuntza edo horiek guztiak dira osasunarentzat onuragarriak, eta, gehienetan, landareetan kokatzen dira (barazkiak, barazkiak, frutak, lekaleak, osoko zerealak, oliba-olioa eta fruitu lehorrak).\nMagnesioak iktus-arriskua murrizteko balio dezaketen zenbait mekanismo proposatzen dira, baina horietako bat ere ez da erabakigarria oraingoz. Mineral horri esleitutako arteria-presioaren erredukzio-efektuarekin lotuta dago aztertuenetako bat. Magnesioz aberatsak diren dietek lipidoetan eta odoleko glukosan ondorio positiboak dituztela ere egiaztatu da, batez ere animaliei eta, beraz, atariko azterketetan.\nEgiten diren azterketa askok ez dute uzten erlazio kausala ezartzen mantenugaien eta organismoan dituen ondorio zehatzen artean. Adituek behin eta berriz diote ezin dutela esan kontsumitutako elikagaiekin zerikusia duen beste alderdirik ez dagoenik aurkikuntza horiek azaltzeko.\nMAGNESIOA ETA ELIKADURA-ITURRIAK KONTSUMITZEKO GOMENDIOAK\nPertsona helduek egunean 300 eta 350 mg artean hartzen dituzte magnesiorako erreferentziazko dieta egiteko. Kopuru hori ezin hobeto estal daiteke elikadura osasungarri baten bidez, eta, gainera, magnesio gehien duten elikagaietan aberatsa izango da: hosto berdeko barazkiak, fruitu lehorrak, lekaleak eta osoko zerealak.\nMagnesio gehien duten elikagaiak (gordinik) hauek dira (mg/100 g elikagaitan adierazten da):\nEkilore-pipitak, gatzik gabeak: 387 mg/100 g elikagai.\nSesamo haziak: 350 mg.\nAlmendrak: 258 mg.\nHurrak: 236 mg.\nKinoa: 210 mg.\nIntxaurrak: 159 mg.\nArroz integrala: 143 mg.\nLeka zuriak: 135 mg\nGarbantzuak: 122 mg\nZerba: 81 mg\nIturria: Farran A, et al. Elikagaien osaeraren taula. Bartzelonako Unibertsitatea, CESNID, 2004\nfrutos secos-eu hoja verde-eu legumbres-eu magnesio-eu


Arrigorriagak Emakumeak ahalduntzeko lau ikastaroetan izena emateko epea zabaldu du | Geuria\nArrigorriagak Emakumeak ahalduntzeko lau ikastaroetan izena emateko epea zabaldu du\nUdalak Emakumeak ahalduntzeko ikastaroak martxan jarriko ditu urriaren 19an herrigunean eta 20an, Abusun.\nEmakumeak // Unsplash\nUdalak Emakumeak ahalduntzeko ikastaroak martxan jarriko ditu urriaren 19an herrigunean eta 20an, Abusun. Programa, Jabekuntza Eskolaren barruan kokatutakoa, hainbat urte daramatza martxan eta helburu nagusia emakumeen ahalduntze indibiduala zein kolektiboa sustatzea da egoera-aniztasunari erreparatuz. Programa hau Gobernu taldeak osatutako ‘Arrigorriagan hobeto bizitzeko 100 neurrien plana’ren 35. neurria dugu.\nLau ikastaro antolatu ditu Arrigorriagako Udalak guztira: ‘Artearen Bidez Ahalduntzen’, ‘Idazle Errebeldeak eta Urratzaileak Gaur Egungo Literaturan’, ‘Egoera Zailak Gainditzeko Gakoak’ eta ‘Ahalduntzea, Estimulazio Kognitiboaren eta Gorputz-Estimulazioaren Bidez’. Ikastaroen helburua “emozioen kudeaketa, autoestimua, desberdintasunen aurreko jarrera arduratsuak eta aktiboak bultzatzea eta berdintasun balioetan hezteko jardunbide egokiak sustatzea” dela azaldu du Udalak.\nIkastaroak urriaren 19 eta 20tik 2022ko ekaineko hirugarren astera artekoak izango dira. Herrigunekoak astearte eta ostegunetan eskainiko dituzte eta Abusukoak asteazkenetan, ordutegi ezberdinak aukeratu daitezke. Ikastaroak hasi baino lehen hitzaldi informatibo bi eskainiko dituzte irailaren 30ean, Lonbo aretoan, 19:00etan eta urriaren 13an, Abusuko Zentro Soziokulturalean, 17:00etan. Hitzaldi informatibo horietan programaren aurkezpena eta ordutegien inguruko informazio zehatza emango dutela adierazi du Udalak.\nEdukiera mugatua izango denez, interesdunek izena eman beharko dute berdintasuna@arrigorriaga.eus helbidera idatziz edo 944 020 200 telefono zenbakira deituz\nSailkatuta: Abusu, Arrigorriaga, Emakumeak ahalduntzeko programa, Feminismoa\nKriminologia tailerra antolatuko dute azaroan gazteentzat Etxebarrin


Ruslan Ponomariov - Wikipedia, entziklopedia askea.\nHorlivka, 1983ko urriaren 11 (38 urte)\nworld chess champion (2002)\nRuslan Olegovitx Ponomariov (ukraineraz: Руслан Олегович Пономарьов; errusieraz: Руслан Олегович Пономарёв; Horlivka, 1983ko urriaren 11) ukrainar xake jokalaria da, Nazioarteko Maisu Handia eta FIDEren Munduko xake txapelduna 2002tik 2004ra.\n1998an Nazioarteko Maisu Handi titulua irabazi zuen 14 urterekin, ordura arte hori lortzen zuen jokalaririk gazteena. 2002an FIDEren Munduko Xake Txapelketa irabazi zuen Vasil Ivantxuken aurka, 18 urte baino ez zituela, inoiz izan den txapeldun gazteena.\nUkrainako xake taldearekin urrezko domina irabazi zuen 2004ko eta 2010eko Xake Olinpiadetan eta 2001eko Taldekako Munduko Xake Txapelketan.\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ruslan Ponomariov\nViswanathan Anand FIDEren Munduko Xake Txapelduna


NOLA HASI PLAKA BOTOIRIK GABE - PLAKA - 2019\nAktibatu plaka botoirik gabe\nWindows 10n, sarritan arazo batzuk egon daitezke, adibidez "Explorer" ez du CD / DVD-ROMa ikusten. Kasu honetan, hainbat irtenbide daude.\nCD / DVD-ROM unitatean arazo bat konpontzeko Windows 10an\nArazoaren arrazoia CD / DVD unitateen kontrolatzaileen funtzionamendua edo porrota izan daiteke. Posible da disko bera fisikoki desagertzea ere.\nCD / DVD-ROMaren falta baten arrazoiak eta sintomak daude "Explorer":\nDiskoak txertatzean txandaka, azkar eta motelagoa entzuten baduzu, lente zikina edo akastuna izan daiteke. Disko bakarrak horrelako erreakzioa bada, arazoa bertan dago.\nPosible da diskoak gaizki erregistratu edo kaltetuta.\nArazoa izan daiteke diskoak grabatzeko kontrolatzaile edo softwareetan.\n1 metodoa: hardware eta gailuko arazoak konpontzen\nLehenik eta behin, beharrezkoa da diagnostiko sistema bat erabiltzea.\nDeitu ikonoaren laster-menuan "Hasi" eta hautatu "Kontrol-panela".\nAtalean "Sistema eta segurtasuna" hautatu "Bilatu eta konpondu arazoak".\nThe "Ekipamendua eta Soinua" aurkitu elementua "Gailuaren konfigurazioa".\nLeiho berrian, sakatu "Hurrengoa".\nArazoak aurkitzeko prozesua hasiko da.\nAmaitutakoan, sistemak arazoak aurkitzen baditu, joan zaitezke "Ikusi parametroen aldaketak ..."aldaketak pertsonalizatzeko.\nEgin klik berriro "Hurrengoa".\nHasi arazoak konpontzeko eta bilatu gehiago.\nBukatu ondoren, informazio osagarria ikusi edo utilitatea irten dezakezu.\n2 metodoa: DVD unitatea (ikonoa) konponketa\nArazoak kontrolatzaile edo softwarearen porrotean gertatzen bada, ondorengo tresna hau klik bakar batean konpondu egingo da.\nDeskargatu DVD Drive Utility (ikonoa) konponketa\nLehenetsia hautatu behar da. "Berrezarri aukera automatikoa". Egin klik "Konpondu DVD unitatea"konponketa prozesua hasteko.\nAmaitu ondoren, gailua berrabiaraztea ados.\n3 metodoa: "komando lerroa"\nMetodo hau ere eraginkorra da gidariaren porrotean.\nEgin klik eskuineko botoiaz ikonoan. "Hasi".\nBilatu eta exekutatu "Komando lerroa" administratzailearen pribilegioak ditu.\nKopiatu eta itsatsi honako komandoa:\nreg.exe "HKLM sistema gehitu du CurrentControlSet Zerbitzuak atapi Controller0" / f / v EnumDevice1 / t REG_DWORD / d 0x00000001\nExekutatu sakatuta "Sartu".\nBerrabiarazi ordenagailua edo ordenagailu eramangarria.\n4 metodoa: Gidariak berriro instalatu\nAurreko metodoek ez badute laguntzen, gidariaren kontrolatzaileak berriro instalatu beharko zenituzke.\nTira Irabazi + Rsartu eremuan\neta egin klik "OK".\nEdo deitu ikonoaren laster-menua "Hasi" eta hautatu "Gailu kudeatzailea".\nireki "Disko gailuak".\nDeitu laster-menuan eta hautatu "Ezabatu".\nOrain goiko barra irekita "Ekintzak" - "Eguneratu hardware konfigurazioa".\nKasu batzuetan, irudiekin lan egiteko erabiltzen diren unitate birtualak kentzen laguntzen dute (baldin badituzu). Kendu ondoren, gailua berrabiarazi behar duzu.\nEz duzu beldurtu behar, bat-batean CD / DVD unitatea jada ez badago bistaratuko, arazoa kontrolatzaileen edo softwarearen porrotean datza, zeren klik gutxi batzuekin konpondu daiteke. Kausa kalte fisikoa bada, orduan gailua konpondu beharko zenuke. Metodoetako batek ere ez badu lagundu, sistema eragilearen aurreko bertsiora itzuli beharko zenuke edo ekipamendu guztia modu egonkorrean berreskuratzeko puntu bat erabili beharko zenuke.\nIkasgaia: Windows 10 berreskuratzeko puntua sortzeko argibideak\nhttps://termotools.com eu.termotools.com © Plaka 2019


"Gitarra nagusian egon den aldaketaren ondorio dira atmosfera eta bestelako konponketa guztiak" - Halabedi\nHalabedi > Podcasts > Música > «Gitarra nagusian egon den aldaketaren ondorio dira atmosfera eta bestelako konponketa guztiak»\nHiru kortxea: «Gitarra nagusian egon den aldaketaren ondorio dira atmosfera eta bestelako konponketa guztiak»\ndiciembre 22, 2018 Hiru kortxea 0\nMontauk taldeko lagunak etorri zaizkigu gaurkoan haien bigarren lana den ‘Geruzak‘ (Erraia diskoak) aurkeztera. Berritasunez eta atmosferaz beteriko diska ekarri dute besapean gasteiztarrek. Taldea, diska eta aurretik daukaten kontzertu bira izan ditugu hizpide besteak beste. Lehenengo geltokia Gasteiz bertan, Abenduaren 23an Oihaneder Euskararen Etxean, prestatu duten 360º-tan izango den zuzeneko berezian.\nHiru kortxea: "Gitarra nagusian egon den aldaketaren ondorio dira atmosfera eta bestelako konponketa guztiak"\n← Diska nobedadeak eta Montauk taldeari elkarrizketa


Doktoregoa ebaluatzeko arautegia - Doktorego Eskola - UPV/EHU\nKontseilu iraunkorraren erabakiak\nDoktoregoa ebaluatzeko arautegia\nDoktorego Eskolaren doktoregoa ebaluatzeko arautegia\nDoktorego Eskolaren Kontseilu Iraunkorrak 2021eko maiatzaren 24an akordioa\nDoktorego Ikasketen Gestiorako Arautegiak (2019ko abenduaren 12ko Erabakia, Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitateko Gobernu Kontseiluarena) 12 artikuluan adierazten du doktorego programetako batzorde akademikoek urtero ebaluatuko dituztela beren ikasleak, eta ebaluazio positiboa ezinbesteko baldintza izango dela doktorego programan jarraitzeko. Ebaluazio negatiboa izanez gero, doktoregaia berriro ebaluatu beharko da ezohiko deialdian, eta berriro ebaluazio negatiboa izanez gero, doktoregaiak behin betiko baja hartuko du doktorego programan. Arautegi honek jasotzen du ebaluazio negatiboak Doktorego Eskolan erreklamatu daitezkeela, baina ez da inolako erreklamaziorik aurreikusi lehen auzialdian ebaluatzen duen batzorde akademikoaren aurrean. Horregatik, Doktorego Eskolaren arautegi honek UPV/EHUkoa osatzen du, eta aukera hori sartzen du ebaluazioaren prozeduran.\nDoktorego programa batean matrikulatzeak urtean bi ebaluazio deialdi egiteko eskubidea ematen du: ohikoa eta ezohikoa. UPV/EHUk behar bezala iragarriko dizkie ebaluazio aldi zehatzak doktoregoko ikasleei, tesi zuzendariei, tutoreei eta batzorde akademikoetako kideei. Aldi horiek honela banatzen dira:\nIkasleek GAURera igo behar dituzte "Ikerketa plana" eta urtean egindako jarduerak Ikasturteko edozein unetan, harik eta ebaluazioaren hasiera iragarri arte\nZuzendariek eta tutoreek txosten positiboa edo negatiboa egin behar dute (GAURen ontzat eman) Ikasturteko edozein unetan, harik eta aldi honen amaiera data iragarri arte\nDoktorego programetako batzorde akademikoen ebaluazioa Ebaluazioa hasi ondorengo aste 2\nDoktoregaiek batzorde akademikoei ebaluazioa erreklamatzea Aurreko ekintzaren ondorengo aste 1\nBatzorde akademikoek erreklamazioak ebaztea Aurreko ekintzaren ondorengo aste 1\nDoktoregoko ikasleek "Ikerketa plana" eta urtean egindako jarduerak igo ditzakete GAURera urteko edozein unetan, betiere deialdi bakoitzari dagokion ebaluazio aldia hasi aurretik.\nEra berean, tutoreek eta zuzendariek ikasturtean zehar eman ditzakete ontzat "Ikerketa plana" eta urtean egindako jarduerak, harik eta UPV/EHUk aldi horren amaiera data iragarri arte.\nZuzendarien eta tutoreen txostena honetan datza: GAURen ontzat ematea (edo ez) "Ikerketa plana" eta ikasleek aurkeztutako jarduerekin sortzen den "Jardueren dokumentua".\nZuzendariek eta tutoreek egindako txostena ikusita, batzorde akademikoek ikasleak ebaluatu behar dituzte. Ebaluazio positiboa jaso duen ikasle bakoitzaren akta berehala sor daiteke GAURen. Aitzitik, ebaluazio negatiboak behin-behinekoak dira, eta ikasle bakoitzaren akta ez da sortu behar harik eta ezarritako epeetan aurkez daitezkeen erreklamazioak ebatzi arte.\nDoktorego Eskolaren ardura izango da ebaluazio negatiboa jaso duten doktoregaiei emaitza hori batzorde akademikoen aurrean erreklamatzeko aukeraren eta dagokion epearen berri ematea. Aldi horren ondoren, erreklamaziorik aurkeztu ez duten ikasleei akta sor dakieke.\nBatzorde akademikoek astebete izango dute jasotzen dituzten erreklamazioak ebazteko, eta, ondoren, ikasle horien aktak sortu beharko dituzte. Gogorarazi beharra dago ebaluazioa positiboa izanez gero, emaitza berria GAURen grabatzeaz gain, justifikazio iruzkinak aldatu behar direla.\nBerriz ere, Doktorego Eskolaren ardura izango da batzorde akademikoek erreklamazioak baietsi ez dituzten doktoregaiei jakinaraztea Doktorego Eskolan bertan erreklamatzeko aukera dagoela, jakinarazpena egin eta 15 eguneko epean. Bigarren erreklamazio hori ezesten bada, gora jotzeko errekurtsoa aurkez diezaioke doktoregaiak errektoreari, hilabeteko epean.\nDoktorego Eskolak ezetsi egingo ditu lehenago batzorde akademikoetan jarri ez diren erreklamazioak.\nDoktoregaiak behin betiko baja hartuko luke doktorego programan, baldin eta, UPV/EHUn erreklamazio bide guztiak agortuta, bi ebaluazio negatiboek jarraituko balute.\n(Beste leiho bat zabalduko du)Doktorego Eskolaren doktoregoa ebaluatzeko arautegia (pdf ,68,35 Kb)\n(Beste leiho bat zabalduko du)Doktorego ikasketetan ebaluazio negatiboaren erreklamazioa doktorego programako Batzorde Bkademikoaren aurrean (docx ,756,01 Kb)\n(Beste leiho bat zabalduko du)Doktorego ikasketetan ebaluazio negatiboaren erreklamazioa Doktorego Eskolaren aurrean (docx ,756,96 Kb)


Joseba Beristain: "Musika ikuslearen eta pantailaren artean jartzen den film transparentea da"\nJoseba Beristain: “Musika ikuslearen eta pantailaren artean jartzen den film transparentea da”\nBy Ines Arrue eta Maialen Goñi|2019-05-22T11:59:23+02:00maiatza 22, 2019|\nJoseba Beristain (Azkoitia, 1978) musikagileak sortu du uztailaren 5ean Euskal Herriko areto nagusietara etara helduko den ‘Elkano, lehen mundu bira’ (Angel Alonso) animaziozko lan erraldoiaren soinu banda.\n“Abenturazko musika” egitea izan du helburu proiektu honetan, eta horretarako, Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin eta Donostiako Orfeoiarekin grabatu du ia ordubeteko soinu banda sinfonikoa. Gainera, Enrike Solinis aintzinako musikan eta gitarran adituak ere parte hartu du bere errepertorioko lan batzuk filmerako egokituz, eta Beristainek sortutako pieza jakin batzuk gitarra mota desberdinekin interpretatuz.\nBeristainek argi du soinu banda konposatzaileak, neurri batean, zinemagileak ere badirela, eta haiek bezala pentsatzen dutela. Musikaren helburua, halaber, kontaketari laguntzea dela azpimarratu du, eta horretarako balio ez badu, nolabait, soberan dagoela. “Musika ikuslearen eta pantailaren artean jartzen den film transparente modukoa da, eta ikusleak ikusten duen irudia eraldatu egiten du. Eta ez dago musika neutrorik. Horregatik, zuzendariaren eta musikariaren lana ardura handikoa da, hor jartzen denak zentzua izan behar duelako”.\nEgindako lanaz, konposizio prozesuaz eta, oro har, ofizioaren ezaugarri eta Bristainen lan egiteko moduaz aritu gara solasean bere Azkoitiako estudioan. Hauxe duzue elkarrizketaren laburpen-bideoa.


barren.eus - Maite Maiora mendi maratoiko Munduko txapeldun\nMendi lasterketetan aritzen diren munduko atletarik onenak batu dira asteburu honetan Lleidako Barruera herrian, Epic Trail Aiguestortes proban parte hartzeko. ISF erakundeak Mendi lasterketen Munduko Txapelketa izendatu du aurten proba hori, eta hiru modalitatetan lehiatu dira kirolariak.\nLehenengoa, igoera bertikalen Munduko Txapelketa, atzo jokatu zuten. Parte hartzaileek 2,8 kilometroko ibilbidean 1.033 metro igo behar zituzten. Zatirik aldapatsuenetan %50eko pendizak zituen ibilbide gogorra gutxin ez, eta euri jasa handia bota zuen proba hasi eta berehala. Emakumezkoetan Christel Dewalle frantziarrak egin zuen denbora onena: 39 minutu eta 35 segundo. Lau alditan igoera bertikaletako Munduko txapeldun izan dela-eta, proba irabazteko faborito nagusia zen Laura Orgue kataluniarrak egin zuen bigarren (40:39.15) eta Maite Maiora mendaroarra sailkatu zen hirugarren (41:59). Gizonezkoetan, Stian Angermund-Vik norvegiarra gailendu zen, 34:16.09ko denbora eginda. Iñigo Lariz elgoibartarrak igoera bikaina osatu zuen eta zazpigarren postuan sailkatu zen. Espainiako selekzioa ordezkatu zuen Larizek eta bera izan zen onena taldekideen artean.\n•Maiora sailkapen bateratuko txapeldun\nGaur, berriz, mendi maratoiko Munduko Txapelketa jokatu dute. Aigüestortes eta San Maurizioko parke nazionalean barrena jokatu da 42 kilometroko proba eta Maite Maiora izan da azkarrena. Antxitxikari mendaroarrak 4:42:21ean osatu du ibilbidea. Garaipen honi eta atzo lortutako hirugarren postuari esker, gainera, sailkapen konbinatuko lehen postua lortu du. Eta hau guztia Mendaro festetan murgilduta dagoen unean. Badute ospatzeko beste aitzakia bat. Azara Garcia De Los salmones espainiarra sailkatu da bigarren postuan eta Elisa Desco italiarrak egin du hirugarren. Gizonezkoetan, kilometro bertikalean moduan, Stian Angermund-Vik gailendu da.\nKirol ibilbidean garaipen handiak lortu ditu orain arte Maite Maiorak, baina garrantzitsuenen artean dago azken hau.