Nafarroako Hitza | Politika Archives - Page 5 of 19 - Nafarroako Hitza Politika – Page 5 – Nafarroako Hitza\nKartzela espetxearen barruan »\n17th Feb | Albisteak, Gizartea, nafarroa, Politika |\t1116\nEuskal Herriko Bilgune Feministak elkartasuna espetxeko atariraino eramanez ospatu du bere 15. urteurrena. Martxa egin zuten 300 inguru emakumek, asteburuan, Valladolideko (Espainia) kartzelan preso direnei babesa helarazteko. Han izan ziren Bullerak taldeko kideak ere. “Sekulakoa izan zen; bozgorailu handiak genituen, eta presoek aukera izan zuten ekitaldi osoa entzuteko”. Elkartasuna, ziegaraino.\nBullerak taldeak ere kartzela izanen du hizpide datorren astean, Emakumeak, bollerak, transak eta espetxea izenburuko jardunaldietan, hain zuzen ere. Hilaren 23tik 25era eginen dituzte, Iruñeko Txoko Feministan. Valladoliden bezala, preso guztiak eta espetxe sistema bera jarri nahi dituzte antolatzaileek eztabaidaren erdigunean.\n“Euskal gatazkaren harira, askotan hitz egin da preso politikoei buruz, eta azkenaldian, gainera, emakume presoen inguruko hainbat jardunaldi ere egin dituzte. Konturatu ginen, ordea, irakurketa horietatik kanpo gelditzen zirela heteroarauaren barnean ez diren bestelako subjektuak, bollerak eta transexualak”, azaldu dute Bullerak taldeko kideek. Horregatik, oraindik ere ezkutuan gelditzen den errealitate ikusezin hori azaleratzen saiatuko dira jardunaldien bidez. Espetxea barrutik ezagutu dutenek eta erakunde hori aztertu dutenek hartuko dute hitza.\nKartzelako hormen bi aldeetatik antzekoa da erakunde horren inguruan egiten den hausnarketa orokorra: espetxeak heteropatriarkatuaren parte direla, eta, ondorioz, emakumeentzat zigor bikoitza ekartzen dutela; emakume izateagatik, bai eta emakume lesbiana edo transexuala izateagatik ere. “Genero erakunde bat da kartzela; sistema erabat androzentrikoa”, nabarmendu izan du Maria Ruiz Torrado antropologo eta ikertzaile feministak. Esparru horretan, emakumeak aldi berean “biktimizatu eta kriminalizatu” egiten ditu espetxeak, aditu horren hitzetan: “Estigmatizazio berezia gertatzen da; espetxean direnak, nolabait esanda, anti-emakumeak dira, han nagusitzen den ikuspegi hegemonikotik begiratuta”.\nHorri buruz zer erran badu Amaiak. Nahiago du bere izena ez eman. Barrutik ezagutu du kartzela, eta sufritu du zigor moral horren zama. “Espetxean direnak, finean, emakume estereotipo bati lotutako ezaugarriak ez dituzten andreak dira; arau sozialak hautsi dituztenak. Horrek zigor berezia ekartzen du”, azaldu du. Bekatu da, finean, arau horien kontra egitea, delitua bainoago.\nAmaiak eskertu egin du Bullerak taldeak kartzelari buruzko jardunaldiak antolatu izana, haren ustez espetxeko hormen artean gertatzen dena zabaltzeko aukera ematen dutelako gisa horretako ekinaldiek. Argi eta garbi erran du: “Pertsona guztien berezko espazioa askatasuna da; gure izaeraren kontra egiten du, beraz, espetxeak. Emakumeontzat izaten dira, gainera, kartzela barruko baldintzarik gogorrenak”.\nEspaziorik kaskarrenak eta txikienak izaten ohi dira emakume presoentzat. “Finean, espetxea gizonezkoentzat diseinatuta eta pentsatuta dago”, berretsi du Ruiz Torradok. Kartzelako hormek ezkutatzen duten horri buruz, baina, ezer gutxi dakite pareten bertze aldean bizi direnek. Jardunaldiak prestatzeko, espetxea ezagutu dutenekin mintzatu dira Bullerak taldeko kideak, eta haien ahotik entzun dituzte errealitate horren berri ematen duten pasadizoak. “Preso egondako emakume batek azaldu zigun espetxean protesta egiten hasi zirela kartzelako gizonei patioko espazioa txikitu nahi zietelako; bat egin zuten haiekin erabaki horren aurka. Funtzionario baten ahotik jakin zuten, ordea, gizonena baino anitzez ere txikiagoa zela emakumeena”.\nOndoan gertatzen zenaren berri ez zuten espetxe horretako emakumeek. Herritarrek ere ez dute ezagutzen. “Garai batean, hirietako erdigunean ziren kartzelak, baina hirietatik kanpora ateratzea da oraingo joera. Iruñekoa da horren adibide. Espetxera ailegatzeko autobusik ere ez dago”, erran dute Bullerak taldekoek.\nBakardadea eta bazterketa\nKartzelak, bazterrean, eta bazterketa espetxeko hormen artean ere. Amaia preso politikoa izan zen, eta bere uste politiko eta sozialak indartu baino ez zituen egin espetxe barruan, nabarmendu duenez. Kanpoan elkartasun eta babes sare zabala izateak anitz lagundu ziola aitortu du. Bertzelakoa da, ordea, preso diren bertze emakume anitzen eguneroko errealitatea. “Preso sozialen artean, bereziki emakumeen artean, bakardadea eta bazterketa dira eguneroko kontu”, azaldu du. Ateratzen direnean ere aurrera egin ahal izateko gutxieneko baldintzak falta dituztela nabarmendu du preso ohiak.\nPreso sozialen eta politikoen lekukotasunak jaso ditu Ines Herrero ikasketa feministetako eta genero ikasketetako adituak. Esparru jakin bati egin dio so, hala ere: emakume presoen arteko harreman sexuafektibo eta desira lesbikoaren inguruko gogoetari, hain zuzen ere. Herrerok aitortu du “ezjakintasunetik” abiatu zuela bere lana. “Ez nuen espetxeetan gertatzen zenaren berri. Bollera naiz, eta lotu nahi nuen desiraren auzia espetxe barruko emakumeen erresistentziarako estrategiekin; galdera anitz nituen, eta argitu nahian osatu nuen nire lana”, azaldu du adituak.\nDesira bere zentzurik zabalenean aztertu du Herrerok, eta emakumeekin egindako elkarrizketen bidez baieztatu du desira hori presente dagoela espetxean. “Mugarri bat da, gainera, emakume horientzat”. Preso diren emakumeek ez dute deus kontrolatzen kartzela barruan. “Desira, beraz, erresistentziarako tresna bilakatzen da; emakumeek erabakitzen dute beren gorputzekin zer egin nahi duten”. Emakumeen arteko harreman sexuafektiboez harago, laztan batek, patioan korrika egiteak, gutun bat idazteak, norekin egon edo norekin ez erabakitzeak, halako urratsek ematen diete bidea espetxe barruko giro arrotzean aurrera egiteko.\nLesbianek espetxean estigmaren zama gainean dutela azaldu du Herrerok. “Ezkutuan aritzen dira anitzetan”. Azaldu du, halaber, emakumeek hartutako espazio batean sistema patriarkalaren jokabideak errepikatzen direla, neurri batean, gizonen rola betetzen duten emakumeen bidez. “Inguru arrotz batean aurrera egiteko estrategia bat da”. Adituak erantsi du preso sozialen kasuan izaten direla bakarrik sentitzen diren emakumeak; inolako babesik ez dutenak, gainera, edo babes hori galdu dutenak. “Preso politikoen artean bada taldea osatzeko joera; elkarri babesa ematekoa. Zigorraren zama, hala ere, handiagoa izaten da haientzat, eta preso sozialekin bat egiten ere ez diete uzten funtzionarioek, zenbaitetan. Kanpoan, baina, babes zabala jasotzen dute”.\nDenboran atzera egin du Raquel Osborne soziologoak bere lanetako anitzetan, eta preso politikoen eta sozialen arteko bertzelako harreman bat deskubritu du, frankismoaren garaiko espetxeetan. “Politikoek ez zuten sozialekin bat egiten; sozialen artean anitz ziren prostituzioan aritzeagatik espetxeratutakoak. Haien arteko aldea nabarmentzen zuten preso politikoek; nolabaiteko garbitasunari eutsi nahi zioten”, azaldu du Osbornek. Harriduraz hartu ditu egungo hainbat historialarik orduko kartzelen inguruan egindako azterketak, eta historialari horiek ere frankismoaren garaiko preso politikoen garbitasuna defendatzen dutela azaldu du. “Eztabaidak izan ditut haiekin; erran izan didate beren presoak zikintzen ditudala nire diskurtsoarekin”, erantsi du Osbornek.\nFrankismoaren garaiko espetxeak aztertzerakoan emakume presoen artean gertatzen ziren harreman sexuafektiboak jorratu ditu Osbornek, hain zuzen ere. Borondatezko eta bortxazko harremanak jarri ditu mahai gainean. “Garai batean, mojak izaten ziren presoen zaindari, eta badira mojen eta presoen arteko harremanen lekukotasunak. Noski, kasu horretan harremana ez da berdintasunezkoa; presoak, finean, giro arrotz eta bortitz batean bizi ziren, eta ahul ziren sistemaren aurrean”.\nAnitzez ere arrotzagoa eta bortitzagoa zen espetxea emakume transexualentzat. Bizi zuten errealitatearen gordintasuna nabarmendu du Osbornek. “Arau heterosexistaren eta heteropatriarkalaren aurka egiten zuten emakumeok; sistemak gizonezkoen espetxeetara bidaltzen zituen, 2000. urtean legea aldatu zuten arte”.\nFrankismoaren garaia ikertu du soziologoak, eta 1970eko hamarkadaz geroztik gaur arteko errealitatea jorratzeko dokumental bat prestatzen ari da orain, bertze hainbat aditurekin batera.\nGogoetarako hamaika gai ematen ditu espetxe sistemak. Kartzelen eta zigor prozesuen labirintoan emakumeek betetzen duten tokiari buruzkoa jarri izan du mahai gainean Paz Frances Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaile eta Salhaketako kideak. “Emakumea desoreka egoeran dago esparru horretan. Zentzuzkoena da feminismoetatik gogoeta orokor eta sakona egitea zigor prozesuei eta espetxeari buruz”.\nFrancesek argi du zigor boterea botere patriarkala dela. “Zigor esparrutik ematen den erantzunean beti agertzen dira boterea, patriarkatua eta zigorra, hain zuzen ere”. Ondorioz, Salhaketako kideak nabarmendu du gatazkak konpontzeko, boterearen erabilera bazter utzi, eta bertzelako alternatibak mamitzen hasteko ordua dela. “Argi dago proiektu abolizionistak ez duela lerro zehatzik, oraindik ere, baina oinarri sendoak ditu, eraiki ahal izateko”.\nEspetxea ezagutu eta gero, Amaiak ere bere egin du gatazkak konpontzeko bertzelako alternatibak lantzeko beharra. “Uste dut Euskal Herrian gai garela bazterketarik gabeko tresnak garatzeko arazoei eta delinkuentziari aurre egiteko”.\nEgungo espetxe eta zigor sistematik abiatuta, hala ere, gogoeta bat jarri du preso ohiak mahai gainean, indarkeria matxistari buruz: “Gaur-gaurkoz uste dut feminizidio gisa har ditzakegun erasoen erantzuleentzat espetxea dela dugun alternatiba bakarra; kartzeletan, hala ere, gora egin du gisa horretako presoen kopuruak, eta espetxe askotan jada ez dira beste presoen artean gutxiengo bat. Horrek ekartzen du kartzelak arrisku eremu bilakatzea, eta kontuan izan behar dugu gizon horiek gizartera itzuliko direla. Feminista gisa, eta zigor sistema zalantzan jartzen duen pertsona gisa, uste dut erronka dela indarkeria matxistari nola aurre eginen diogun pentsatzea; espetxearekin erantzuteko tentazioa aztertu beharko genuke”.\nAzterketarako eta gogoetarako aukera emanen dute datorren asteko jardunaldiek. Hori da helburua. Abiapuntua argia da: “Espetxea, sistema gisa, munstro patriarkal bat da”, nabarmendu dute Bullerak taldekoek. Zuzenean egin nahi diote so. Barrutik eta kanpotik ezagutu dutenei hitza eman. Ezkutuan dena azaleratzeko. Oraindik ikusezina dena eztabaidaren erdigunean jartzeko.\nBost minutu Pirinioentzat »\n02nd Dec | Aisialdia, Albisteak, Ekonomia, Gizartea, Ingurunea, nafarroa, Politika |\t1123\nBost minutu eskatu dizkiete Nafarroako Ekialdeko Pirinioetako biztanleek Nafarroako Parlamentuko kideei. Bost minutu, lege bat onartzen duten bakoitzean arau horrek eskualde horretako herritarrengan izanen duen eraginari buruz pentsa dezaten. 1.400 pertsonak baino gehiagok egin dute bat jada eskaera horrekin, Pirinioan Lan eta Bizi herri ekinaldiak eta Bizirik Gaude elkarteak sarean martxan jarri duten sinadura bilketaren bidez. “Mugimendua eragin nahi dugu; kontzientzia hartu, eta bat egin dezatela herritarrek, gure gabeziak eta arazoak mahai gainean jartzeko”.\nGabeziak, arazoak eta desorekak. “Bazter” direla sentitzen dute Ekialdeko Pirinioetako biztanleek. “Bigarren mailako herritarrak” direla nabarmendu du Pirinioan Lan eta Bizi herri ekinaldiko kide Joseba Martinezek. Aurizberrin bizi da, eta argi du herria ez duela utzi nahi. Eskualdean etxebizitzaren, enpleguaren eta hezkuntzaren arloan dauden arazoek, ordea, jende anitz bultzatzen dute herriotatik herri handiagoetara edo Iruñera. Herriak hustuz joan dira, eta kinka larrian gelditu dira zerbitzu anitz. Egoera hori irauli nahi dute hango herritarrek, eta horregatik jarri dute martxan sinadura bilketa. Merezi duten arreta jaso nahi dute. Horretarako eskubidea badutelako. “Zergak ordaintzen baititugu, bertze edozein herri edo hiritako herritarrek bezala”.\nEkialdeko Pirinioetako ibarretako hiru dira Aezkoa, Erronkari eta Zaraitzukoa. Herriotako populazioaren mugimenduak erakusten du Martinezek azaldu duen errealitatea. Erronkarin, populazioak goia jo zuen 1910. urte aldera, 4.704 biztanlerekin. 2.344 ziren 1975. urtean; 1.644 2005ean; eta 1.423, berriz, 2015ean. Aezkoan, 3.679 pertsona bizi ziren 1857. urtean; 1.546 ziren 1975ean; 1.046 biztanle zituen ibarrak 2005. urtean; eta 903 baino ez iazko datuen arabera. Populazioak behera egin du, halaber, Zaraitzun: 4.073 ziren 1857. urtean; 2.448 1975ean; 1.704 2005. urtean; eta 1.478, azkenik, iaz.\nPopulazioaren beherakada ez da arazo bakarra. “Orografiak eta klimak ere eragiten digute. Gutxi gara, eta sakabanatuta gaude, gainera. Eskoletan ahaleginak egin behar ditugu ratioak betetzeko eta eutsi ahal izateko”. Osasunaren arloan, anbulantzia herrietara ailegatzeko “zailtasun handiak” daudela erantsi du Martinezek, eta etxebizitzaren eta enpleguaren esparruan dauden “eredu zaharkituek”, berriz, ez dutela aukera ematen herrien husteari aurre egiteko.\nLegeak eta justizia\nMartinezek argi eta garbi erran du: “Nafarroako Gobernuari dagokio zerbitzu publikoak bermatzea”. Eta, horretarako, ustez denentzat egindako legeek sor ditzaketen “desorekei” so egiteko eskatu diete Pirinioan Lan eta Bizi herri ekinaldiko kideek herrialdeko agintariei. Eskolako ratioen adibidea aipatu du, berriz ere. “Lege bat denentzat izateak ez du erran nahi lege horren oinarrian justizia dagoenik”. Ekialdeko Pirinioetako herrientzat bertze hainbat txokotako herrietan baino anitzez ere zailagoa izan baitaiteke legeak ezarritakoak betetzea.\nPirinioko herrien errealitatea “desitxuratzen” duen bertze elementu bat aipatu du Martinezek. Pirinioak erraten denean zer herri eta ibar aipatzen diren, hain zuzen ere. “Agoitz, Zangoza eta Baztanen gisako udalerrietako errealitatea eta gurea ezberdinak dira”. Ondorioz, Martinezek uste du Pirinioetaz hitz egiteko herriotako datuak sartzen dituztenean benetako errealitatea ezkutatu bertzerik ez dutela egiten. “Agoitzen, adibidez, industria dute, baina guk ez”. Sinadura bilketa martxan jarri dutenek zehaztu dute Ekialdeko Pirinioek zer eremu hartzen duten: Erronkari, Zaraitzu, Aezkoa, Artzibar, Erroibar, Orreaga, Auritz, Luzaide, Orotz-Betelu eta Nabaskoze almiradioa.\n“Gure eskualdean lehen sektorea inportantea da, baina egoera, egun, ez da ona”, azaldu du Martinezek. Turismoak azken hamarkadan izandako gorakada nabarmendu du, halaber. “Jende anitzek egin du horren aldeko apustua; herriko etxea moldatu, eta landetxe bilakatu dute”.\nHiriko jendearentzat, hain zuzen ere, asteburua edo oporrak pasatzeko tokia dira, neurri handi batean, Pirinioak. “Guri ongi iruditzen zaigu jendea honat etortzea asteburua pasatzera; baina kontuan hartu behar da gu hemen gelditzen garela haiek joaten direnean”.\nTurismoaren esparrua bakarrik bultzatzeak ere ondorioak izan ditzakeela uste du Martinezek. “Turismotik bizi bagara, kontuan izan behar dugu gure herrietan kulturaren arloko eta bertze hainbat alorretako aldaketak gertatzen ahal direla”. Egungo testuinguruan “etorkizuna bermatzea” zaila dela erran du Martinezek, eta horrek eragiten dio tristura. “Izan beharko genuke aukera hemen bizitzeko, nahi dugulako, orekari eutsiz”. Parlamentariak Pirinioetara begira jarri nahi dituzte. Aurrera egiteko.\nBeren bidezko defentsan »\n25th Nov | Albisteak, Gizartea, nafarroa, Politika |\t1437\nMunduan egoteko modu bat da. Jarrera bat. Emakume gisa bizitzari aurre egiteko dugun tresna”. Horixe erran du Euskal Herriko Bilgune Feministako kide Idoia Arraizak, autodefentsa feministari buruz. Antzeko hitzak baliatu ditu Maitena Monroy ekintzaile eta irakasle feministak ere: “Bizitzeko jarrera bat da, eta lotuta ekartzen du herritar gisa ditugun eskubideen defentsa”.\nIndarkeria Matxistaren Kontrako Eguna da gaur, eta indarkeria horrek egunerokoan erakusten dituen hamaika aurpegiak identifikatzeko eta haiei aurre egiteko tresna gisa autodefentsa feministak duen garrantzia nabarmendu dute Arraizak eta Monroyk, bai eta bertze hainbat talde feministatako kideek ere. “Ahalduntzea da”, erran dute Emakume Internazionalistak taldeko Hortensia Serranok eta Miriam Perezek. “Ekintzazko borroka politikoa da, ikuspuntu feminista batetik, emakumeek eta arauz kanpo dauden subjektu eta gorputzek sufritzen dituzten eraso sexisten aurka”, erantsi dute Farrukas kolektiboko kideek —eraso sexisten kontrako feminista autonomo, zalapartari eta erradikalek—.\nMaitena Monroy duela ia 30 urte hasi zen autodefentsa feministako ikastaroak egiten. Urteotan guztiotan, Euskal Herriko 25.000 emakumek baino gehiagok parte hartu dute. Azaroaren 14tik, Nafarroako Berdintasunerako Institutuaren eta Nafar Lansareren eskutik, autodefentsa feministako trebatzaileentzako ikastaroan ari da Monroy, Burlatan, irakasle gisa.\nAutodefentsa feministak, halere, herri mugimenduarekin du loturarik sakonena. Emakumeek emakumeentzat sortutako tresna da. “Azken helburua da indarkeria matxista eta indarkeria hori ekartzen duen ezberdintasuna hutsean uztea; urgentziazkoa da, berriz, emakumeei beren kontrako indarkeria mota guztiak identifikatzeko behar dituzten ezagutzak ematea, beren eskubideak urratzen dituzten egoera guztiei aurre egiteko gai izan daitezen”, azaldu du Monroyk.\n“Eraso guztiei ezin diegu kolpe batekin erantzun”, nabarmendu du Arraizak. Autodefentsa feministako ikastaroak ere egiten ditu, eta argi utzi du eraso fisiko bati aurre egiteko gai izateko trebatzea baino anitzez ere gehiago dela. “Hilketak eta bortxaketak gertatzen direnean ateratzen da jendartea kalera, baina izozmendiaren tontorra dira halakoak; beste eraso askoz ere sotilagoak badira, eta egunero gertatzen dira, dela txiste bat, begirada bat, edo zuk esateko duzunari kasurik ez egitea, emakume zarelako”.\nUkabilkadak ez du balio bertze eraso mota horiei erantzuteko. Baina autodefentsa feministak baditu bertzelako tresnak ere: “Inportantea da autoestimua lantzea, bai eta emozioak eta gorputzaren jarrera ere. Nire gorputzarekin, ibiltzeko moduarekin edo nire ahotsaren tonuarekin lor dezaket eraso bati aurrea hartzea”.\n“Funtsezko” bertze elementu bat jarri du Arraizak mahai gainean: “Emakumeon arteko elkartasuna. Ulertu behar dugu niri ez didatela eraso egiten bakarrik Idoia naizelako, baizik eta emakume naizelako, edo emakume gisa sozializatu naizelako”. Hau da, kolektibo bateko kide gisa egiten die eraso indarkeria matxistak emakumeei. “Subjektu hori indartzea inportantea da, sentitzea beste emakumeak nire aliatuak direla eta sare baten parte garela denok”. Segurtasunezko espazioak eta babesak sortzen dituztelako sare horiek, hain zuzen ere.\n“Jazartzea ez da ligatzea”\nIruñeko eta, oro har, Nafarroako mugimendu feministak badaki sareak osatzea zer den. Elkar elikatzen dute mugimendu horretako parte direnek. Eta elkarlan horrek eman ditu hamaika fruitu. Besten esparruan, adibidez, nekez uler daiteke aurtengo Iruñeko sanferminetan gertatutako eraso sexistei emandako erantzuna, mugimendu feministak azken hogei urteotan egindako kanpainak kontuan hartu gabe. Aurten egindako elkarretaratze jendetsuak ez dira hutsetik sortu, eta atzean emakume anitzen lana dago. Eraso eta jarrera matxistak ere ez baitira egungo kontu, bakarrik.\nSanferminetan gertatzen ziren erasoekin “nazkatuta” zeudelako hasi ziren Emakume Internazionalistak taldeko emakumeak mugitzen, hain zuzen ere, 1996. urtean. “Itsasgarriak egin genituen Jazartzea ez da ligatzea leloarekin, eta tabernetako komunetako paretetan jartzen hasi ginen”, gogoratu du Hortensia Serranok. Hurrengo urtean kartelak prestatu zituzten; betiere, inoren izenean sinatu gabe. “Gure kanpainak beti izan dira irekiak, eta parte hartu duten emakume guztienak izan dira, ez talde batenak edo bertzearenak”, argitu du Serranok.\nKartelak egin zituztenean, tabernetako jabeekin hitz egiten hasi ziren emakumeak ere. “Eraso bat gertatuz gero emakumeak laguntzeko eskatu genien, musika kentzeko, erasotzailea kanporatzeko; nolabait, jarrera bat hartzea nahi genuen”, erantsi du Miriam Perezek. Hasierako urte haietan ezezkoak jaso zituzten, batez ere. Taberna horietan lan egiten zuten hainbat emakume zerbitzarik haiekin bat egin zuten arte. “Orain, gure kartelak, Gora Iruñea plataformako kideena eta udalarena daude tabernetan, baina hasieran gauzak ez ziren batere errazak”, gogoratu dute.\n2000. urtean bertze urrats bat egin zuten, eta hasi ziren eraso sexisten aurkako pankartekin Alde Zaharreko balkoiak eta hiriko sarreretako zubiak apaintzen. Leloa indarkeria matxistaren aurkakoa izaten zen beti, baina behin baino gehiagotan amaitu zuten pankartek polizien esku, jartzen ari ziren emakumeak identifikatu eta gero.\nPankarta horiek eta eraso sexisten aurkako leloa duten sanferminetako zapiak indarkeriaren aurkako ikur bilakatu dira Iruñeko bestetan. “Iruñetik bertze hamaika herritara salto egin du kanpainak, gainera; hori izan da politena”, nabarmendu du Perezek. Prozesua bera “jardun politiko biziki interesgarria” izan dela erantsi du Serranok. “Hori da mugimendu feministaren ikurra”. Bilgune Feministak Gora Iruñea plataformaren bitartez besta feministen alde egindako lana ere nabarmendu dute emakumeok, bai eta Arraizak ere.\nUrratsak egin ditu mugimendu feministak, baina sistema heteropatriarkala indar handiko arerioa dela nabarmendu dute emakumeok. Haren eragina, finean, egunerokoan islatzen da. “Emakumeok generoaren arabera gizarteratzen gaituzte, eta horretaz jabetzea funtsezkoa da. Kontuz ibiltzeko erran digute beti; beldurra eragin digute beti, gertatzen ahal zaigun guztia nabarmenduz. Hori atzean uzteko ordua da. Subjektu gisa agertu behar dugu, eta geure buruaren defentsan aritu”, erran du Monroyk.\nBidezko defentsaren ideia jarri du Arraizak ere mahai gainean. Eta agerian utzi ditu, oraindik ere, autodefentsa feministaren inguruan dauden erresistentziak. Sanferminetako erasoak eta haien aurrean herritarrek emandako erantzuna jarri du adibide. “Lortu dugu jaien testuinguruan gertatzen diren erasoak jendartearentzat kezka bilakatzea; baina erasoei erantzutea, oraindik ere, ez da bidezkotzat jotzen. Autodefentsa feminista ez da erabat bidezkotzat hartzen”. Emakumeek erantzuten dutenean, hain zuzen ere, “zigor soziala” jasaten dute. “Zalantzan jartzen da emakumearen kontaketa; erasoa bera jartzen da zalantzan, eta erantzuten duten emakumeak histerikotzat hartzen ditu jendarteak”.\nHisteriko, feminazi… horrelakoak entzun dituzte behin baino gehiagotan Farrukas kolektiboko kideek. 2013. urtean sortu zuten taldea, Txantreako bestetan izandako eraso sexisten ondorioz. “Pilatutako amorrua askatzeko” modu bat izan zen, neurri handi batean, eta karrika eta espazio publiko guztiak berreskuratzeko eta okupatzeko helburua jarri zuten kideek mahai gainean. “Autodefentsa feministatik”.\nMugimendu feministaren indar hori ikusgarri bilakatu nahi izan zuten; indarra erakutsi; eta, horretarako, duela hiru urteko sanferminetan gaueko manifestazioa egin zuten, lehendabiziko aldiz, uztailaren 4an. Beltzez jantzita agertu ziren karrikan, aurpegia estalita, eta zuziak eskuetan. Beldurra aldez aldatuko dugu leloa bere egin zuten. “Asmo politiko bat dago horren guztiaren atzean; hemen gaudela erran nahi izan dugu, kalea, besta eta gaua gureak ere badirela; erantzuteko prest gaudela, geure burua defendatzeko prest”, azaldu dute.\nLeloak berak “konfrontaziorako” asmoa duela argi utzi dute Farrukas kolektiboko emakumeek. “Gogoeta eta eztabaida bultzatu nahi dugu”, nabarmendu dute.\nUrtero egin dute sanferminen aurreko manifestazioa; aurten, gainera, autodefentsa feministaren aldeko pankarta sartu zuten plazan txupinazoan. Jasotako erantzuna eskertu du kolektiboak. “Emakume gazte anitzek bat egin dute gurekin; gure batzarretan eta taldeetan aritzen ez diren emakumeak dira, baina lortu dugu haiekin lotzea. Ez dugu deus berririk asmatu, eta argi dugu mugimendu feministak aurretik egindako lanaren emaitza garela, baina uste dugu asmatu dugula gure borrokarako molde berriekin”, azaldu dute.\nAutodefentsa feministatik abiatuta, indarkeriari buruz gogoeta egiteko beharra nabarmendu dute Farrukas kolektiboko kideek. “Kontuan hartu behar dugu, halabeharrez, amorrua edo sumina adierazteko aukera ukatu egin zaigula emakumeoi, historikoki, halakoek ez dutelako bat egiten feminitateari buruzko irudi hegemonikoarekin”. Ideia horri eutsi dio Monroyk ere, eta “emakumeon ikasitako babesgabetasuna” aipatu du: “Beldurraren ideia barruraino sartu digute, blokeatu arte”.\n“Hiltzen gaituzte, egunero kolpatzen gaituzte, eta ez gara geure burua defendatzeko gai”, erantsi dute Farrukas taldeko kideek. Errealitate hori irauli behar dela zalantzarik ez dute. “Autodefentsari zilegitasuna emateko ordua da”.\nErakundeek jokatzen duten rolari buruz ere errateko anitz badela azaldu du Monroyk. “Sistema patriarkalaren parte” direla gogoan izateko beharra nabarmendu du, batetik. Bertzetik, erakundeon betebeharra “emakumeen eskubideak” defendatzea dela zehaztu du, “ez emakumeak”. Praktikan, tratu txarrak jasan dituzten emakumeen kasuan, adibidez, erakundeen babesak emakumeen kontrola ekartzen duela gaineratu du Monroyk.\nArraizak argi du iraultza ez dela erakundeetatik etorriko. “Huts egin dutela esan baino, egin dezaketenari buruz esperantza gehiegi izan dugula esan beharko genuke, nire ustez”.\nFarrukas kolektiboko eta Emakume Internazionalistak taldeko kideek argi dute mugimendu feministari dagokiola protagonismoa, eta erakundeen eginbeharra dela mugimendu horrekin bat egitea, eta babestea. “Herri mugimenduek egin ezin dezaketena egin beharko lukete erakundeek”, erran du Serranok: “Hitzaldiak eta manifestazioak antolatzeko, hemen dago mugimendu feminista; erakundeek egin ditzatela emakumeak hartzeko zentroak, adibidez”.\nAhalduntzeak duen garrantziari heldu dio Serranok, berriz ere. Bat egin dute Farrukas kolektiboko kideek. “Elkarrekin aritzen garenean indar handia dugu; ahaltsuak gara”. Kolektiboak duen indarra berretsi du Monroyk ere. “Bat ukitzen dutenean guztiok ukitzen gaituztelako; guztioi eragiten digulako baten aurkako indarkeriak”.\nKolektiboa osatzea da autodefentsa feministaren bidea. Denen indarra batzea. Talde gisa aritzea. Emakumeak beren buruaren bidezko defentsan aritzea. Erantzutea.\nIkusgai bilaka daitezen »\n11th Nov | Albisteak, Gizartea, nafarroa, Politika |\t1076\nIkusezinak zirenak ikusarazi nahi izan dituzte. Inork ez dezala esan existitu ez zirenik. Horixe izan da Rosa eta Ana Izizen lana, eta bost urteko ikerketaren emaitza jaso dute La historia de las Mujeres de Euskal Herria (Euskal Herriko Emakumeen Historia) liburuan. Hutsunea betetzera dator liburua: “Orain arte ez da egon Euskal Herriko emakumeen historia aztertu duen ikerlanik. Mendez mende kualitatiboki asko aldatu da haien egoera”, azaldu du Rosa Izizek. Txalaparta argitaletxeak beste bi liburuki kaleratuko ditu gaiaren inguruan.\n“Lan berritzailea da gurea, eta beharrezkoa ikusten genuen”, jarraitu du Ana Izizek. Lehenengo liburuki honek, beraz, Euskal Herriko emakumeen egoera, pentsaera, itxaropenak eta beldurrak jasotzen ditu. Idatzita ez zegoena idatzi dute Iziz ahizpek. “Harrigarria dirudien arren, Euskal Herriko emakumeak pentsatzen genuen baino askeagoak ziren XV. mendera arte”, adierazi du Rosak. “Emakumeak ahalduntzeko gure alea jarri nahi izan dugu liburu honekin. Oraindik ere matxismoa presente dago gure bizitzan, eta atsedenik gabe borrokatu behar dugu benetako berdintasunera iritsi arte”, erantsi du.\nHistorialaria da Rosa; zuzenbidean lizentziaduna, berriz, Ana. Ez da lehenengo aldia Iziz ahizpek elkarrekin liburu bat argitaratzen dutena. 2011n argitaratu zuten, adibidez, Los Aibar, linaje de Reyes liburua, eta hainbatetan kolaboratu dute elkarrekin. Ikerketa etnografikoak eta historikoak aurrera eraman dituzte askotan. Horietako ikerketa batean konturatu ziren emakumeek ez zutela tokirik kargu publikoetan, eta gehiago aztertzea otu zitzaien: “Emakumeek eremu pribatuan utzitako aztarnak aztertu nahi izan ditugu”, esan du Ana Izizek. Euskal Herriko udal arautegi eta prozesu zibiletan hasi ziren bilatzen. Eta materiala bazegoen, aurkitzea asko kostatu zitzaien arren: “Emakumeak beti agertzen dira gizonaren itzalean: Urliaren emaztea edo Urliaren alarguna… Izen-abizenik gabe”.\nErreginei eta printzesei buruzko bizitza alde batera utzita, Iziz ahizpek eguneroko Euskal Herriko herrietako emakumeen bizitza nabarmendu nahi izan dute. “Orduan konturatu ginen emakumeek ere gizonekin lan egiten zutela, esaterako, nekazaritzan, merkataritzan, oihalgintzan eta baita zubi, harresi edota gazteluak eraikitzen ere”, azaldu du Rosa Izizek.\nGarai hartako bizi baldintzak “negargarriak” ziren arren, bai emakumeak eta baita gizonak ere orain baino askoz “promiskuoagoak” zirela jakinarazi du Rosak. “Orekarien sokan bizi ziren; hori dela eta, egunean bizi nahi zuten”, adierazi du Anak. Elizgizonak “normal-normal” ezkontzen ziren, eta seme-alabak izaten zituzten. 1564. urtera arte iraun zuen horrek. Orduan, Eliza katolikoak arau zorrotza eta murriztailea ezarri zuen. “Emakumeen jarduera erabat murriztu zuen horrek”. Orduan, emakumeek etxean bakarrik lan egiten zuten: iruleak, ehuleak, josleak eta emaginak ziren.\nAtal berezia du liburuan orduko janzkerak. “Bakarrik emakumeen jantziei erreparatuz jakin dezakegu nongoa zen andrea edota pobrea edo aberatsa zen”, azaldu du Anak. Adierazi duenez, oihalaren formak eta oihal motak aberats eta pobreen artean bereizten zituzten emakumeak. Neskamea, alarguna ala dontzeila zenik jakin dezakegu jantzien luzera, zeramaten eskotea edo oihalaren koloreak erreparatzearekin bakarrik. Jatorria ere desberdindu daiteke, eta emakume juduak, musulmanak, prostitutak edota agoteak horrela bereizten ziren. “Eta, hain justu, hauek izan ziren Euskal Herrian gehien baztertu zituzten emakumeak: juduak, ijitoak eta agoteak”, adierazi du Anak.\nSei gai nagusi ditu Iziz ahizpen liburuak: Historiaurrea eta erromanizazioa; Erdi Aroko feminitate ideala: misoginia; Erdi Aroko emakumeen legeria. Emakumeak foruetan; Erdi Aroko emakumeen eguneroko bizitza; Sorgintza. Pertsekuzioa eta prozesu inkisitorialak, eta Emakumeen jantziak Erdi Aroan. Testua irudiekin lagunduta dago. 600 argazki baino gehiago bildu dituzte egileek lehendabiziko liburukian, hain zuzen ere.\nIzena dutenak, izengabe\nTestuan kabida dute hainbat eta hainbat emakume izengabek. Haien bizitza eta historiak aurkitu dituzte artxiboetan, eta ez dituzte ahaztu nahi izan. “Lan zaila izan da, oro har emakumeek ez zutelako bizitzarik politikan, kulturan eta ezta gizartean ere. Ia arkeologia lana izan da. Epaiketako prozesuetan informazio asko aurkitu dugu, eta emakumeak lekukoak izan direneko informazio interesgarria aurkitu dugu”, azaldu du Rosa Izizek.\nEmakume izengabeak eta izendunak agertzen dira liburuan. Kapituluz kapitulu, Euskal Herriko hainbat emakumeren bizitzak tartekatu dituzte, Badostaingo Katalina, Katalina Erauso moja eta Maria Estibaliz de Sasiola idazlea kasurako.\nIziz ahizpek kaleratu dutena trilogiaren lehendabiziko zenbakia da. Hurrengoa martxan dago, eta Charo Roquerok hartu du ardura. Historia de la prostitución de Euskal Herria (Euskal Herriko prostituzioaren historia) idatzia du aurretik, eta oraingoan XVII. eta XVIII. mendeak hartuko ditu ardatz. Hirugarren liburukia, berriz, Iziz ahizpek eginen dute, eta XIX. mendea izanen dute aztergai lan horretan. Ahizpek ez dute alboratu laugarren liburukia egitea, Euskal Herriko emakumeen historia osatu ahal izateko.\n“Etorri gurekin karrikara” »\n04th Nov | Albisteak, Gizartea, nafarroa, Politika |\t1912\nErantzunik jaso ez duten galderak nagusi dira, oraindik ere, Elhadji NDiaye senegaldarraren heriotzaren inguruan. Joan den astean zendu zen, urriaren 25ean, Espainiako Poliziaren esku. Erakunde horrek berak eman zuen heriotzaren berri. Chinchilla karrikako beren egoitzan hil zela erran zuten poliziek; ziegara eramateko zain eserita zegoela, arnasa ez zuela hartzen konturatu zirela. Biharamunean, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak zabaldu zuen autopsiak ez zuela indarkeria zantzurik aurkitu. Azken egunotan, halere, gizona Arrotxapea auzoan atxilotu zuten uneko hainbat bideo agertu dira sare sozialetan, eta, hainbat lekukoren hitzek lagunduta, zalantzan jarri dute bertsio ofiziala, datu askorik ez baitu jasotzen.\nNafarroako Parlamentuak eta Iruñeko Udalak azalpenak eskatu dizkiote Espainiako Gobernuaren Nafarroako ordezkari Carmen Albari. “Kezka” agertu dute erakundeok, gertatu denari buruz, eta “argitzeko” eskatu dute. Gertatu dena argitzea nahi dute, halaber, Elhadji NDiayeren herrikideek. Manifestazioa antolatu zuten larunbatean, Iruñean, Black lives matter (beltzen bizitzak axola du). Bizitza da handiena lelopean, eta karrikan agertu zuten beren mina, eta, batez ere, beren amorrua. Protestan parte hartu zuen Beltxak. “Aski da! Ezin dugu horrela jarraitu. Ezin gaituzte horrela tratatu”. Ahotsa urratu zaio herrikidearen heriotzari buruz mintzatu denean. “Egunero ari dira gure kontra. Gertatu dena salatzen ari gara, eta poliziak ditugu atzetik. Baina ez gara isilduko”.\nEsaldi motz batean laburbildu du Beltxak euren egoera: “Afrikaren arazo nagusia Mendebaldea da; herritarren %95 baino gehiago arrazistak dira, eta poliziak ere bai. Gaizkile bagina bezala egiten digute so”. Arbuioa sentitzen dute. Bakarrik daudela. Manifestazioan bakarrik direla sentitu zuten senegaldarrek. Bakarrik sentitzen dira, egunero. Iruñeko biztanle guztiei eskatu die Beltxak haiekin bat egiteko. “Benetan berdintasunean sinisten badute, etor daitezela gurekin karrikara”.\n“Gardentasunik eza izan da nagusi hasieratik; zurrumurruak zabaldu dituzte, informazio argirik eta zehatzik eman gabe”, salatu du SOS Arrazakeria eta Paperak Denontzat taldeetako kide Beatriz Villahizanek. Beltxak gehiago erran du. “Hainbat mediotan hildakoa bilakatu nahi izan dute errudun. Beltzak kriminalizatu nahi gaituzte”.\nElhadji NDiaye atxilotzeko arrazoiak ez dira argi. Arrotxapean geldiarazi zuten Espainiako poliziek, motorrean zihoala. Hainbat herritarrek egindako bideoetan lurrean agertzen da gizona, eta haren gainean hainbat polizia. Mugitu ere ezin zen egin. “Antza, hamar polizia behar dira beltz bat menderatzeko”, salatu du Beltxak. “Motorraren gainean ongi zegoen; ordubete luze pasatu eta gero, hilik zen. Karrikan hil zen. Ez zen poliziaren etxean hil. Han zirenek argi dute hori”. Hainbat lekukoren arabera, hain zuzen, Elhadji NDiaye “konorterik gabe” eraman zuten poliziek Arrotxapetik beren egoitzara.\n“Gertatu denak agerian utzi du polizia eredua eta polizien lan egiteko moduak aldatu behar ditugula Iruñean eta Nafarroan. Ezin dugu onartu, gaur egun, aldaketaren garai honetan, heriotza bat gertatzea polizia etxe batean, eta benetan jazo denaz ia informaziorik ez izatea”. SOS Arrazakeriako kide Natalia Nilorenak dira hitzak. Poliziaren jarduera zalantzan jarri du, baina testuinguru zabalago bat eman nahi izan dio gertatu denari. “Hemen pertsona guztien eskubideak ez dira errespetatzen; ezta onartzen ere”.\nMigratzaileei buruz ari da Nilo. Hamaika arrazoik bultzatuta, Elhadji NDiayek bezala, beren sorterria utzi eta honat etorri direnak. “Migratzea denok dugun eskubide bat baita”, nabarmendu du Nilok. “Gure bizilagunak dira, hiria partekatzen dugu, baina haien egoera administratiboak egunerokoa markatzen die. Poliziaren jazarpena sufritzen dute. Hori errealitate bat da Iruñean, bai eta Nafarroako bertze hainbat hiritan ere”.\n“Zigorgabetasun esparruak badaude; paperean, denak berdinak gara legearen aurrean, baina errealitatea bertzelakoa da. Migratzaileek eta haiekin lanean ari direnek egunero sufritzen dute errealitate hori. Bertzeontzat, Elhadji NDiayeren heriotzaren gisako gertaerak jazotzen direnean lehertzen da, gure begien aurrean, errealitate hori. Tristea da”, gaineratu du Sare Antifaxistako Eduardo Gonzalezek.\nEstereotipoek eta aurreiritziek gizartean duten indarra agerian utzi du Villahizanek. “Putzu batean dagoen lokatzaren gisakoak dira estereotipo eta aurreiritzi horiek; putzuaren beheko aldean egon ohi da beti, baina, tarteka, norbaitek ura mugitzen du, eta putzu osoa uhertu egiten da”.\nUra mugitzen ez denean ere, lokatza hor dago. Horixe nabarmendu du SOS Arrazakeria eta Paperak Denontzat elkarteetako kideak. Hau da, egunerokoan arazo larriak gertatzen ez direnean ere estereotipoek indarrean jarraitzen dutela. “Errotuta dago, adibidez, migratzaileak eta ijitoak delinkuentziarekin lotzen dituen estereotipoa”.\nHorren atzean “asmo garbi bat” badela nabarmendu du Villahizanek. “Finean, halako estereotipoek lortzen dutena da gure eta bertzeen arteko aldea zehaztea. Hau da, ez ditugu bertze horiek gure kidetzat hartzen, ez ditugu gure talde berekotzat hartzen”. Halako egoeren aurrean egoera administratibo irregularra duten migratzaileak “ikusezin” bilakatzen direla gaineratu du Villahizanek. Hori da aurrera egiteko erabiltzen duten estrategia.\nMigratzaileen eguneroko errealitate horrek hainbat esparrutan badu eragina. “Erakunde publikoek duten ardura agerikoa da”, erran du Nilok. Arlo horretan, “erroko arazo nagusietako bat” da migratzaile anitzek Nafarroan botoa emateko eskubiderik ere ez dutela, SOS Arrazakeriako kideak nabarmendu duenez. “Hori kontuan hartuta, nork eginen ditu legeak botoa ematerakoan ikusezin bilakatzen den sektore baten eskubideen alde?”, galdetu du Nilok. Abiapuntuan “desoreka handia” dagoela erantsi du. “Batzuen eskubideak onartu ere ez ditugulako egiten”, berretsi du.\nNilorekin bat egin du Villahizanek. Gehiago erran du: “Agerikoa eta oinarrizkoa bada ere, errepikatu behar dugu, behin eta berriz, eskubideak denontzat ez badira, pribilegio bilakatzen direla. Onartu behar dugu gaur egun pribilegio sistema bat dugula, eta horiek lortu ditugula bertzeak zapaltzen. Bada garaia pribilegio horiek bazter uzteko, suntsitzeko. Eskubideak eraikitzen hasi behar dugu”.\nErakunde publikoen agendaren erdigunean jarri nahi dute auzia SOS Arrazakeriako kideek. Baina gizarte mugimenduetatik ere zer egin eta zer hobetu badela nabarmendu dute. Autokritikarako beharra jarri dute mahai gainean. “Gure ehun sozial eta politikoan ia ez dago militatzen duen migratzailerik. Horrek ez du deus onik erraten gure ehun sozial eta politikoari buruz; agerian uzten du huts egiten ari garela, zerbait gaizki egiten ari garela”, erran du Nilok.\n“Nire ustez, langile prekarizatuenen egunerokotik aldendu egiten dira gure gizarte mugimenduak”, erantsi du SOS Arrazakeriako kideak. Argi du bertzeen eskubideez hitz egiten dugunean diskurtsoak huts egiten duela. “Ez garelako sarea osatzen ari berdintasunean. Zuriek ezin dute beltzen eskubideen inguruko diskurtsoa eraiki; gizonek ezin dute emakumeena osatu. Elkarrekin eraiki behar dugu, berdintasunetik abiatuta”.\nBaikor izateko “zirrikituak” badirela erantzun du Villahizanek, halere. “Hipotekek kalte egindakoen plataformetan erabat murgildu dira migratzaileak; etxeko langileek elkarteak osatu dituzte; eta kale saltzaileek ere sindikatua osatu dute”. Talde horiek guztiak batzen dituen ezaugarria zein den argitu du Nilok: “Horietan guztietan protagonistak dira taldeotako ardatz; hau da, ez du inork haien ordez hitz egiten. Haiek hartu dute hitza”.\nKide bati entzundako adibidea gogoratu du Nilok. “Kontua da denok txalupa berean garela konturatzea. Gauza da batzuek arrauna badutela, baina bertze batzuek ez. Denok txalupa berean garela onartzen badugu, ordea, denok arraun egiteko gai garela bermatu beharko dugu, aurrera egiteko”. Gizarteak migratzaileak biktimatzat edo gaizkiletzat jotzeko duen joera salatu du Nilok. Eta “elkarrekin eraikitzeko” beharra berretsi du.\nAntzeko ideia nabarmendu nahi du Beltxak, herritarrak bat egitera deitzen dituenean. Karrikan egoteko urratsa egin dute egunotan senegaldarrek, hitza hartu dute beren eskubideen alde, eta argi erran diete iruindarrei: “Etorri gurekin karrikara”.\nElhadji NDiayeren heriotzak eragindako hamaika galderek erantzunik gabe jarraitzen dute, oraindik ere. Lerrook idatzi bitartean, hain zuzen, Espainiako Gobernuaren Nafarroako ordezkari Carmen Albak ez du azalpenik eman Espainiako Poliziaren esku zegoen senegaldarraren heriotzari buruz.\n“Ez da gertaera puntual bat; gardentasunik eza erabatekoa izan da” »\n04th Nov | Albisteak, Gizartea, nafarroa, Politika |\t899\nAbokatua da Libertad Frances, eta duela hamar urte inguru bat egin zuen Salhaketa taldearekin. Nafarroako koordinatzailea da egun. Polizia etxe, espetxe eta gisako zentroetan dagoen gardentasunik eza salatu du, eta halakoetan eskubideen urraketa uste baino larriagoa dela utzi du agerian. “Ez dira gertaera puntualak”.\nPertsona bat hil da Espainiako Poliziaren esku zegoela Iruñean. Zer deritzozu gertatu denari?\nBatetik, informazio urria dugu benetan gertatu denari buruz. Bertzetik, argi gelditu da, bertze behin, halakoak gertatzen direnean joera dela ezkutatzea. Gardentasunik eza erabatekoa izan da. Erakutsi nahi dute gertaera puntual bat dela, baina errealitatea bertzelakoa da.\nUste baino maizago gertatzen dira horrelakoak edo gisakoak?\nKasu honetan pertsona bat zendu da. Ondoriorik larriena da, baina bertze kasu anitzetan ere urratzen dira pertsonen eskubideak. Legez kanpokoak diren atxiloketak gertatzen dira; tratu txarrak gertatzen dira espetxeetan… Halakoak ez dira gertaera puntualak.\nKontua da benetan ez dakigula zer gertatzen den. Ez dakigu zer gertatzen den polizia etxe, espetxe eta atzerritarrentzako edo adingabeentzako zentroetan. Kartzelak, adibidez, hiriguneetatik kanpoko aldera atera ditugu. Hor gertatzen dena ikusezin bilakatzen da gizartearentzat. Erakundeei interesatzen zaie ezartzen duten gardentasun gabezia hori, eta horrek erran nahi du hor dauden pertsonen eskubideen urraketa uste dugun baino larriagoa izan daitekeela.\nHalakoak salatzea ere ez da erraza izanen, ezta?\nEz, hagitz zaila da. Finean, espetxeko ziegaren atea irekitzen dizunaren aurkako salaketa jarri behar duzu. Salaketa horrek izan ditzakeen ondorioen beldur dira barruan direnak, noski. Salhaketa Torturari Aurrea Hartzeko Koordinakundeko kide da, eta erakunde hori saiatzen da espetxe barruan gertatzen ahal diren eskubide urraketen erregistro bat egiten. Erran nahi dudana da salaketaren bide bakarra ez dela esparru judizialarena. Halako informazioa gure esku egotea ere bada garrantzitsua argi uzteko gertatzen ari dena ez dela zerbait puntuala.\nZer dakizue Iruñeko espetxe barruko errealitateari buruz?\nEspetxe berria zabaldu zutenetik, pertsona batek bere buruaz bertze egin du, eta, gutxienez, berezko heriotza bat gertatu da. Berez hil arren, argi dugu erakundeak ere baduela ardura bat. Suizidioei aurrea hartzeko protokoloaren arabera, adibidez, preso baten esku uzten da bertze bat zaintzeko ardura. Espetxeak preso horren esku uzten du berea den ardura, alegia. Bertzalde, egunerokoari buruz, presoek salatzen dute, batez ere, egiteko deus ez dagoela.\nTailerrak egiteko aukeraz ari zara?\nBai. Presoek ez dute aukera hori. Espetxe berrian, gainera, presoek agerian utzi dute hezitzailearekin edo gizarte langilearekin egoteko prozesua zaildu egin dutela. Egia da kartzela berriaren erdia ere ez dagoela martxan, eta han diren pertsonen kopurua kontuan hartuta, 350 inguru guztira, espetxe txikia dela, oraindik ere. Baina lehen zegoen kopuruak %30 egin du gora, eta profesionalena, berriz, ez da aldatu.\nZer-nolako erantzuna ematen du gizarteak espetxe barruko errealitatearen aurrean?\nEspetxeari bizkarra emanda bizi gara. Gogoeta egin beharko genuke ongi aztertzeko jendea zergatik dagoen espetxean, eta zergatik zigortzen diren espetxearekin hainbat jarduera, eta bertze hainbat ez. Kartzelako errealitatea ikusezina da, oraindik ere, eta estigma handia dago.\nGizarteratzeko eskubidea »\n07th Oct | Albisteak, Ekonomia, Gizartea, nafarroa, Politika |\t1208\nKarrikan giltza bat aurkitu, eta nire etxekoa zela imajinatzen nuen. Nire burua engainatzen nuen, min handia sentitzen nuelako; nire bizitzak egiten zidan min; bakardadeak egiten zidan min”. Ion Molinuevorenak dira hitzak. 57 urte ditu,…\nZortzi mendetako Nafarroari so »\n23rd Sep | Albisteak, Gizartea, nafarroa, Politika |\t969\nMartxan da Nafar Estatuaren Historia izenburuko 11. ikastaroa; abendura arte, VIII. mendean Nafarroako Erresumaren egituraketa zein zen azaldu, eta konkistara arteko mugarri historikoak jorratuko ditu. 2012an hasi zen Euskokultur Fundazioa, UEU Udako Euskal Unibertsitatearen laguntzarekin, Nafarroako estatuaren historiari buruzko ikastaroa antolatzen. Euskaraz, asteazkenero ariko dira historiari buruz Arrotxapean dagoen Euskokultur mintegian, 19:00etatik 20:30era. Asteartero, berriz, gaztelerazko saioak izanen dira. Erdarazko ikastaroetan Aitor Pescador izanen da irakasle, eta euskarazkoetan, berriz, Bixente Serrano.\nSerrano historialariak azaldu du “maila apalean eta era ulergarrian” antolatutako ikastaroa dela: “Ez da historian aditua izan behar hona etortzeko. Izan ere, ikastaroa ez da Nafarroako historian aditu direnentzat, baizik eta interesa duen edonorentzat”. Nafar Estatuaren Historia, VIII.-XVI. mendeak da izenburua, eta abenduaren 14ra bitartean eginen dute.\nOrreagako gatazkatik eta 1512ko konkistara arte, Nafarroako historia ardatz hartuko du Euskokultur Fundazioak eta UEUk antolaturiko ikastaroak. Hamabi saiotan antolatu dute, eta Nafarroako Erresumaren sorrera, bilakaera eta konkistaren zioak ezagutzeko modu bat izan nahi du. Mende horietako gertaerak azaltzeko eta sakontzeko aukera eman nahi die parte hartzaileei.\nAntolatzaileek espero dute azkeneko saioak piztuko duela eztabaida gehien. Nafarroako konkista eztabaidan izena du, hain zuzen ere. “Historiaren garapen kronologikoa 11 saiokoa da, baina beste bat egin dugu konkistaren gaia eztabaidatzeko. Zeintzuk izan ziren ikusmoldeak, eta konkista baten ustezko onurak eztabaidatuko ditugu”, azaldu du Serranok.\nNafarroako Erreinuaren konkistaren 500. urteurrena izan zen 2012an, eta urte horretan erabaki zuten ikastaroa egitea. Hiru antolatu zituzten, zehazki: “Esan dezakegu modan jarri zela konkistaren gaia. Sozialki nolabaiteko boom-a izan zen, jendeari sortu zitzaion jakin-mina, eta bide horretan antolatu genuen hau”, jakinarazi du Xabier Lozano ikastaroaren arduradunak. Lau urte geroago, interesa dago, eta gustura prestatzen dute ikastaroa Arrotxapeko egoitzan.\nDatuak eman ditu Lozanok: urte hauetan guztietan 350 pertsonak parte hartu dute ikastaroan. “Horrez gain, saio osagarriak eta doako hitzaldiak antolatu izan ditugu, eta 150 pertsona inguruk parte hartu dute horietan”, erantsi du. Asteazkenean zortzi lagunek hasi zuten ikastaroa euskaraz, eta gaztelaniaz, berriz, 11 pertsonak. Izena ematen duten gehienak Nafarroakoak direla esan du Lozanok, baina urteren batean Gipuzkoatik etorritakoak ere izan dituztela gaineratu du: “Askok, gainera, materiala eskatzen digute. Bibliografia zabala daukagu, bai eta ikus-entzunezkoak ere”.\nHeldu den abenduaren 14ra arte iraunen du ikastaroak. Eguberrietatik bueltan, hala ere, Euskal Herria XVI-XX. mendeetan ikastaroa hasiko dute, aurrekoari segida emanez. Azkeneko lau mendeak ditu ardatz horrek: “Interes gutxiago du. Askok pentsatzen dute mende horietan Nafarroa desagertuta zegoela, ez zela ezer gertatu. Baina kontu eta fenomeno oso interesgarriak daude. Adibidez, nola moldatu zuten diskurtsoa Nafarroan erresuma gisa mantentzeko”, argitu du Serranok. Haren ustez, Nafarroako gizarteak gero eta ezagutza handiagoa du historiari buruz. “Dena den, nabarristak ez direnen artean gertatzen ari da hori. Ideologiengatik oso baldintzatuta jarraitzen du gaiak”.\nIkastaroa ahoz aho zabaldu dela dio Lozanok, eta izena eman dutenek “izugarri kontent” daudela ziurtatu dute. “Gustatuko litzaigukeen baino gazte gutxiago etortzen dira; 30 urte baino gehiagokoak etortzen dira, eta horietako asko, erretiratuak”.\nSaioz saio, abendura bitarte honako gai hauek jorratuko dituzte: Urte ilunak (778-900), Iruñeko Erreinuaren lehen zabalpena (905-1000), Baskoniako bertze lurraldeak 1000. urtera arte, Antso III.a Nagusia eta haren oinordekoak (1004-1076), Iruñeko Erreinutik Nafarroako Erreinura (1076-1194), 1194-1212: Nafar Estatuaren krisia, Txikiagoturiko Nafarroa (1200-1400), Berreskuratzeke leudekeen lurraldeak (1200-1400), XV. mendeko konbultsioak, Nafarroako Estatua eta Europa (1494-1512), Urte erabakigarriak (1512-1530) eta Nafarroako konkista eztabaidan.\nZentsurak ere baditu garroak »\n09th Sep | Albisteak, Gizartea, Kultura, nafarroa, Politika |\t1066\nZeinen katolikoak zareten hemen, oraindik ere!”. Lucio Urtubia militante anarkista ezagunarenak dira hitzak. H28 hilabetekari saretirikoa argitalpeneko kideen agerraldiarekin bat egin zuen, joan den astean, Katakrak liburu dendaren aurrean. Han erakutsi dituzte Nafarroako VII. Komiki Azokarako hautatutako hamalau marrazkiak, azokan parte ez hartzea erabaki baitute, antolatzaileek lanetako bi zentsuratu eta gero. Larunbatean hasi, eta urriaren 2a bitarte eginen dute azoka, Iruñean.\nTorturari buruzkoa da bazter utzitako obretako bat; bertzea, berriz, Opus Deiren eta pedofiliaren ingurukoa. “Eztabaidaren beharra dugu, umorearen bidez, besteak beste”, azaldu zuen Opusen inguruko marrazkiaren egile Asisko Urmenetak, Katakraken egindako agerraldian. Zakil batzuek osatutako olagarroa margotu zuen H28 aldizkarirako; zentsura salatzeko, berriz, itsasotik indarrez ateratako benetako olagarro baten gorpu hila erabili zuen marrazkilariak. Buru gainean jarri zuen, hitz egiten zuen bitartean.\nIruñeko Udalak hiriko EH Bilduk egindako txio baten bidez azaldu du auziari buruzko bere jarrera; batetik, argi utzi du azoka antolatzea Tiza elkartearen ardura dela, eta elkarte horrek erabakitzen dituela irizpideak eta edukiak; bertzetik, nabarmendu du oreka bilatu behar dela adierazpen askatasunaren eta artistek beren burua neurtzeko duten ahalmenaren artean.\n“Zentsura ideologikoa da hau; frankismoan bezala, Elizari eta Guardia Zibilari buruzko marrazkiak zentsuratu dituzte”. Patxi Uharte marrazkilariarenak dira hitzak. Argi eta garbi mintzatu da. Onartu du auziak “aspertu” egiten duela, eta kritikoak eta lotsagabeak diren lanen alde egin du. “Halakoak dira fanzineak, eta guk fanzine bat egiten dugu. Ezin dugu fanzine baten edukia txuritu, are gutxiago zentsura erabilita”.\n“Frankismoan ukiezinak ziren gaiak ukiezinak dira orain ere; ez bakarrik komikigintzan, artean, oro har, baizik”, erantsi du Uhartek, eta gogora ekarri ditu, besteak beste, Abel Azkonaren eta Jose Ramon Urtasunen aurkako auziak. Epaitegietara eraman dituzte bi artistok, azken hilabeteotan, beren obrengatik. Azkonaren Amen izenburuko artelanak herrialdeko sektore katolikoenen haserrea piztu zuen, eta mezak eta elkarretaratzeak antolatu zituzten, karrikan eta erakusketa aretoan, obra salatzeko. Artzapezpikutzak eta Espainiako Abokatu Kristauen Elkarteak eraman zuten artista auzitara. Urtasunek, berriz, 1936ko gerra izan du ardatz Nafarroako Parlamentuan eta bertze hainbat tokitan zintzilikatu duen erakusketan. Jaime Ignacio del Burgoren salaketa jaso zuten lanek. Bi senide iraindu izana leporatu zion Del Burgok artistari.\nElizak Nafarroan duen eragina aipatu du Patxi Uhartek. H28 aldizkariaren aurkako zentsurak herrialdeko egoerarekin duela lotura, alegia. “Hemengo kontua da”. Abel Azkonaren aurkako kanpaina hasi zenean, Elizaren indar hori jorratu zuen Victor Moreno idazleak. “Elizak eragina du politikariek bidea ematen diotelako artzapezpikutzari politikaren, ekonomiaren, lan esparruaren auzietan edo era guztietako performanceetan esku hartzeko”, erran zuen.\nArtearen ustezko mugei buruz aritu izan da Haizea Barcenilla arte kritikaria ere: “Arteak baditu mugak, badirelako artea diren eta ez diren gauzak. Baina uste dut muga horiek aldakorrak direla, eta hala behar dutela. Artearen jokoetako bat da horiekin jolastea”. Erantsi du “probokazio hutsak” ere ez duela balio.\nBizkaitik egin dio so egoerari Blanca Oria kazetariak; artean aditua ere bada, eta Elizaren eta artearen arteko tirabirak “aspaldiko kontua” direla nabarmendu du. Bat egin du Uharterekin, eta Nafarroan bertze toki anitzetan baino “serioago” hartzen da gaia, haren hitzetan. “Txantxa bat ere ezin da egin! Lasaitasuna behar dugu; bakoitzak eman dezala nahi duen iritzia obra bati edo bertze bati buruz, eta kito”.\nErnesto Murillo Simonides marrazkilariari gertatutakoa ekarri du Oriak gogora, Elizaren inguruko tirabirak aspaldikoak direla azaltzeko. Murillo Nafarroako VII. Komiki Azokako gonbidatuetako bat da, hain zuzen ere; bere azken lanak erakutsiko ditu egunotan, Iruñean. 1980ko hamarkadaren amaieran, zentsurari aurre egin behar izan zion, Elizak haren lana salatu eta gero.\n“Dibertigarria izan zen”, erran du, orain, marrazkilariak, orduan gertatutakoak gogora ekarri eta gero. Murillok Pamiela etxeak argitaratutako komiki liburuen bilduma batean parte hartu zuen. “Makoki aldizkariak musikari buruz egindako zenbaki berezi batean argitaratutako lanak eman nituen Pamielaren liburu horretan, bertzeak bertze; pieza txikiak ziren, zinta bat eta orrialde erdiko marrazki bat, jota zaharrak eta Siniestro Total taldearen abesti bat ardatz hartuta osatuak”. Apaizak eta Vatikanoa aipatu zituen Murillok bere obretan, bertzeak bertze.\nPamielaren liburua liburutegien sare publikora ailegatu zen. “Ez dut gogoan zein herritan izan zen, baina hango apaizak irakurri, eta Diario de Navarra egunkarira gutuna bidali zuen, haserre bizian. Gero, PPko kideek Nafarroako Parlamentura jo zuten, eta liburua liburutegi guztietatik kentzeko eskatu zuten”.\nSozialistak ziren agintean, eta parlamentura azalpenak ematera deitu zituzten eguna ailegatu baino lehen liburu guztiak atera zituzten liburutegietatik. “Fiskalak ere jaso zuen nire kontrako salaketa bat, baina ez zuen aurrera egin”, gogoratu du.\nArtistak argi du botereak, edozein motatako botere dela, gezurrak izaten dituela ardatz. “Gertatzen dena ezkutatzen dute, eta ez dute maite jendeak horren berri izatea”. Azkonaren aurkako protesten harira, eta, Elizak izan dezakeen eraginari buruz, halako auziek erakunde horri “mesede” egiten diotela erran du: “Halakoak baliatzen ditu ateratzeko, bere jarrerak sendotzeko”. Artistek ere gauza bera egiten dutela erantsi du Murillok, halere. “Nahiko zentzugabea da dena”.\n“Eztabaida izan da gure artean; gehiengoak erabaki du” »\n09th Sep | Albisteak, Gizartea, Kultura, nafarroa, Politika |\t926\nNafarroako VII. Komiki Azokaren antolatzaileek idatzi bat argitaratu zuten, joan den astean, H28 hilabetekari saretirikoa aldizkariko arduradunek beren bi obren aurkako zentsura salatu eta gero. H28-ko kideek aurkeztu eta bazter utzitako bi lanek erakusketako “lerro grafikoa eta edukia hausten” zutela nabarmendu zuten zabaldutako agirian Tiza elkarteko kideek. Argudio horri eutsi dio Patxi Anton azokaren antolatzaileak. Nafarroako Gobernuaren eta Iruñeko Udalaren laguntza jaso du ekinbideak, eta babesleen artean dira Diario de Navarra, El Corte Ingles eta Nafarroako Kutxa Fundazioa.\nZergatik erabaki zenuten bi marrazki horiek ez erakustea?\nPentsatu genuen hainbat sektoretako jendea mintzen ahal zutela. Iruditzen zaigu adierazpen askatasunaren eta irainaren arteko zalantzazko esparruan kokatzen direla lanak. Hala ere, hilabetekariko egileekin hitz egin dugu, eta mahai inguru bat egiteko aukera proposatu diegu. Ongi hartu dute ideia. Iruñeko Udaleko Kultura Saileko kideekin ere hitz egin dugu. Kontua da denon artean eztabaida egitea adierazpen askatasunari buruz, mugak izan behar ote dituen edo ez jorratzeko, bertzeak bertze.\nKasu honetan, muga zuek jarri duzue, eta muga horren arabera utzi dituzue bi obra erakusketatik kanpo.\nEgileek zentsura salatu dute. Guk orain arte errandakoari eutsi nahi diogu. Azoka izaera zabala duen ekinbide bat da, eta iruditzen zaigu lan horiek min egiten ahal zutela, bazela irainduta sentitzen ahal zen jendea. Iruñeko Udalak berak erran du oreka bilatu behar dela adierazpen askatasunaren eta artistek beren burua neurtzeko duten ahalmenaren artean.\nBazter utzitako lanek erakusketaren lerro grafikoa hausten zutela erran duzue, eta nabarmendu duzue ez dela satirari buruzko erakusketa bat. H28, ordea, aldizkari satirikoa da. Hori jakinen zenuten lanak eskatu aurretik, ezta?\nHilabetekari horri buruzko erakusketa egiteko ideia Tiza elkarteko batzordeko kide batek jarri zuen mahai gainean. Erakusketaren helburua da Nafarroako fanzineen edo nafarrek egindako lanen berri zabaltzea. Ez da satira politikoari buruzko erakusketa bat. Lan horiek ez dute gainerakoekin bat egiten.\nZenbaitek uste dute fanzineek edo zuenaren gisako azokek lotsagabe izan behar dutela, hori dela halako euskarrien berezko izaera. Zer deritzozu?\nAurten, zazpigarren aldiz eginen dugu azoka, eta urteotan jende anitz etorri da Iruñera. Mongolia aldizkariko kideak izan ditugu; El Jueves aldizkarikoak ere bai. Manel Fontdevilla izan dugu azokan, monarkiari buruzko azala egin eta zentsura jasan zuen artista. Aurten, halaber, EHUren Tirabirak erakusketa izanen dugu; gure iragan gatazkatsuari buruzko zintekin osatutako erakusketa da. Era guztietako iritziei egin diegu tokia.\nBabesleak galtzeko beldurra dago aurten bi lan baztertzeko erabakiaren atzean?\nEz dugu inolako presiorik jaso babesleen aldetik. Auzi honek eztabaida sortu du gure artean, eta gehiengoak erabaki du.


Prestazio berezien eskaera\nPrestazio bereziak laguntza ekonomikoak dira, itzuli behar ez direnak, Gizarte Segurantzak lan istripuren bat edo lanbide gaixotasunen bat jasan duten eta, inguruabar pertsonal, ekonomiko edo familiarrak tarteko, premia handiagoa duten langileentzat dituen arauzko prestazioak osatzera bideratutakoak (langilea hiltzen bada, laguntza hauek haren ezkontide, guraso, seme-alaba eta gainerako odolkidetasun edo kidetasun ahaideei emango zaizkie).\nHonako laguntza ekonomiko hauek eska daitezke, adibidez:\nOspitaleratutako lesionatuen laguntzailearen gastuak.\nEtxebizitzaren egokitzapena, baliaezintasun kasuan. Ibilgailuaren egokitzapena, baliaezintasun kasuan. Prestatzeko eta lanera berregokitzeko ikastaroak. Seme-alabak zaintzeko eta haien ikasketetarako laguntza.\nLesionatuarentzako etxeko laguntza.\nHeriotza kasuan, aberriratze gastuak.\nFraternidad-Muprespak urteko aurrekontu bat du jasotzen diren prestazio berezien eskaerei erantzuteko.\nLaguntza-eskaerak Prestazio Berezien Batzordeak ebaluatu eta ebatziko ditu. Batzorde hori enpresaburu elkartuen eta ordezkaritza handieneko sindikatuei loturiko eta babestutako langileen ordezkariak dituen organo paritario bat da.\nPrestazio bereziak langileak berak, haren familiartekoek, enpresako langileen ordezkariek edo enpresak berak eskatu ahal izango dituzte ondorengo inprimakiaren bidez.[FED-0054]\nFED-0054 Prestazio Bereziak eskatzeko inprimakiaDeskarga\n145. EREDUA. DATUAK JAKINARAZI ORDAINTZAILEARIDeskarga


Mikel Urdangarinen kantuak egokituko ditu BOSek - bizkaie.biz\nBizkaie! 2022-05-17 13:47 Musikea\nDiskoa grabau eta zuzeneko kontzertuak joko ditue alkarregaz.\nEuskalduna Jauregian aurkeztu dabe proiektua | Ikusi handiago | Argazki originala\nUrteurren bik egin dabe bat aurten: BOS, Bilboko Orkestra Sinfonikoak egun urte bete ditu; Mikel Urdangarinek, ostera, 25 urte daroaz oholtzarik oholtza. Efemeride biak ospatzeko asmoz, 100/25 BOS-Mikel Urdangarin proiektua ipini dabe martxan alkarregaz. Disko bat eta kontzertu-birea izango dira lankidetza horren emoitza esanguratsuenak.\nMikel Urdangarinen kantu ezagunak orkestrearen formatura egokituko ditu BOSek, 25 urteotan zaleek hain gustoko izan dituen doinuak beste era batean aurkezteko asmoz. Bingen Mendizabalek aukeratu eta egokitu ditu 13 abesti; beste bi, Koldo Uriartek eta Fernado Velazquezek. Iker Sanchez de Silva zuzendari dala, BOSeko musikariek interpretau eta grabauko ditue, Urdangarinegaz batera.\nBilboko Aste Nagusian, abuztuaren 20an, joko dabe kontzertu berezietako bat Urdangarinek eta BOSek. Getxoko Muxikebarrin be emonaldi bat daukie adostuta, eta laster hitzordu gehiagoren barri emoteko moduan izango dira. Diskoa bera be uda partean grabauko dabe.\nMusikan daroazan 25 urteak ospatzeko ekitaldien barruan sartu dau Urdangarinek proiektu barri hau. Urteurrenerako atondu dituan jarduera guztien artean garrantzitsuena dala adierazo dau, Bilbon egindako aurkezpenean.\nUrdangarinegaz batera, agerraldi horretan izan dira Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura diputadu Lorea Bilbao, Bilbao Orkestra Sinfonikoko zuzendari nagusi Ibon Aranbarri, Bingen Mendizabal musikaria eta Iker Sanchez Silva zuzendari eta konpositorea. Proiektuan parte hartuko daben musikari batzuk eta Bapo Bapo Produkzinoak etxeko ordezkariak be han izan dira.\n25 urteko ibilbidea dauen kantariaren eta ehun urte dituan gure orkestrearen talentu sendoaren erakusgarria izango da egitasmoa, adierazo dau Lorea Bilbaok. Euskal musikearen erreferente bi alkartuta, eskuzabaltasunez eta profesionaltasunez euren talentua eta esperientzia batu eta herritarroi aparteko esperientzia bat eskainiko deuskuela ganeratu dau.\nBOSeko Ibon Aranbarriren arabera, Mikel Urdangarinegaz egitasmo honi ekin izana euren mendeurreneko ekintzarik garrantzitsuenetako bat da: Euskal musika garaikidearen ordezkari handienetako bategaz lankidetzan ibiltea harro egoteko modukoa da.\nUrdangarin bera be pozik agertu da, proiektu hau bere ibilbidean mugarria izango dalako. Alkarlan ezohikoa da, amesa zalantza barik, eta salbuespen handiek merezidu daben arreteagaz erantzungo dogu, ziurtatu dau zornotzarrak. Mendeurrena bete dauen orkestreagaz kanteteak orain arte ezagutu bako leku batera daroa nire kantutegia eta aukera hau aprobetxau behar dogu ikuskizun gogoangarria osotzeko.\nBingen Mendizabalek egindako orkestrazinoa be txalotu dau Urdangarinek, horrek amesa are ederragoa bihurtzen dauelako.\nHonenbestez, Mikel Urdangarinek bete-betean ospatuko dau bere ibilbidearen mende laurena. Izan be, proiektu barri honen kontura etorriko diran kontzertuez eta diskoaz gan, lehendik be hitzartuta ditu emonaldi ugari, bai Euskal Herrian eta bai kanpoan be. Hurrengo aste eta hileetan Madrilen, Bartzelonan, Burgosen, Londresen, Ameriketan eta Japonian ezagutu ahal izango dabe kantautore zornotzarra, besteak beste.


Le Thuit-Anger - Wikipedia, entziklopedia askea.\n49° 16′ 21″ N, 0° 58′ 02″ E / 49.2725°N,0.9672°E / 49.2725; 0.9672Koordenatuak: 49° 16′ 21″ N, 0° 58′ 02″ E / 49.2725°N,0.9672°E / 49.2725; 0.9672\n721 (2018ko urtarrilaren 1a)\nLe Thuit-Anger Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an 657 biztanle zituen.\n2007an Le Thuit-Anger udalerrian erroldatutako biztanleak 629 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 250 etxebizitza zeuden, 240 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 249etxeak ziren. 240 etxebizitza nagusietatik 222 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 31 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 143 etxek bost zituzten. 201 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 84 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 151 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nLe Thuit-Anger udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 424 ziren, horien artean 292 aktiboak ziren eta 132 inaktiboak ziren. 292 pertsona aktiboetatik 268 lanean zeuden (134 gizon eta 134 emakume) eta 24 langabezian zeuden (15 gizon eta 9 emakume). 132 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Le Thuit-Anger udalerrian 236 unitate fiskal zeuden, 610,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.341 euro zen. \n2007an zeuden 15 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2000. urtean Le Thuit-Anger udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.\nElbeuf (3,3 km)\nMultimedia: Le Thuit-Anger\nBNF: 15253867f (data)


Bost euskal preso Euskal Herriko kartzeletara ekarri dituzte eta beste bi lekualdatu - leihoa.info\n2021 October 11, Monday 2021 October 12, Tuesday adminLeioa, Sarrera\nEtxerat, euskal preso eta iheslarien senitarteko eta lagunen elkarteak aditzera eman duenez, bost euskal preso politiko Hego Euskal Herriko kartzeletara ekarri dituzte, eta beste bi preso, Euskal Herritik hurbilago dauden presondegietara lekaualdatu dituzte.\nUnai Bilbao, Ibai Beobide, Igor Portu, Joanes Larretxea eta Andoni Goikoetxea dira euskal presondegietara ekarriak izan diren presoak. Beste alde batetik, Mikel Azurmendi eta Manex Castro presoak Euskal Herritik hurbilagoko kartzeletara hurbilduak izan dira.\nUnai Bilbao Solaetxe (Portugalete) Darocako espetxetik Arabako Zaballako espetxera ekarri dute; Ibai Beobide Arza (Bilbo) Burgoseko espetxetik Iruñekora ekarri dute; Igor Portu Juanena (Lesaka) Darocako presondegitik Iruñeko espetxera aldatu dute; Joanes Larretxea Mendiola (Hernani) presoa Villabonako presondegitik Donostiako Martuteneko espetxera ekarri dute; azkenik, Andoni Goikoetxea Gabirondo (Gaztelu) preso politikoa El Duesoko espetxetik Martutenera ere ekarri dute.\nHurbilketei dagokienez, Mikel Azurmendi Peñagarikano presoa (Beasain) Zuerako (245 km) espetxetik El Dueso (170 km) espetxera hurbildu dute. Bide beretik, Manex Castro Zabaleta (Villabona) Darocako (345 km) espetxetik El Duesoko (170 km) presondegira ere lekualdatu dute.


Eraikinen Ikuskapen Teknikoa | M+M\n(1) 241/2012 DEKRETUA, azaroaren 21ekoa, Euskal Autonomia Erkidegoko eraikinen ikuskapen teknikoa arautzen duena.\nb) Aurreko atalean sartzen ez diren bizitegi-erabilerako eraikinak, berrogeita hamar urtetik gorako antzinatasuna badute. (...)\nDekretu hau indarrean jartzen den egunetik 2013ko abenduaren 31 arte, 1901. urtea baino lehen egindako eraikinak.\n2014. urteko abenduaren 31 arte, 1901. eta 1940. urteen artean egindako eraikinak.\n2015eko abenduaren 31 arte, 1965. urtea baino lehen egindako eraikinak eta katalogatutako gainerako guztiak.\n2015eko abenduaren 31tik aurrera, urtero egin beharko da aurreko ataletan ez dauden eraikinen lehen ikuskapen teknikoa, betiere haien antzinatasuna 50 urtetik gorakoa bada, eta bigarrena nahiz ondorengo ikuskapenak lehenengoa edo hurrengoak egin eta hamar urte igaro baino lehen.


Nanoegiturei, biomolekulei eta materialen simulazioari buruzko biltzarra Donostian - SPRI\nNanoegiturei, biomolekulei eta materialen simulazioari buruzko biltzarra Donostian\nGipuzkoako hiriburuan antolatu da Psi-k Nazioarteko Biltzarraren bosgarren edizioa\nBiltzarra Kursaalen antolatzen da\nGipuzkoako hiriburuan antolatu da Psi-k Nazioarteko Biltzarraren bosgarren edizioa. Materialen simulazioan, nanoegituretan eta biomolekuletan lan egiten duten nazioarteko ikertzaileen izen bereko sareak eratutako hitzordu honek UPV/EHUren laguntza izan du.\nHilaren 6an hasi eta 10era arte luzatuko den topaketa honen inaugurazio ekitaldian, Fernando Plazaola UPV/EHUko Ikerketa errektoreordeak eta Adolfo Morais Eusko Jaurlaritzako Unibertsitate eta Ikerketa Sailburuordeak parte hartu zuten, besteak beste.\nKursaalen antolatutako biltzar honek kimika, biologia, materialen zientzia eta ingeniaritza bezalako zientzia-esparruetan aplikazio teknologikoak dituzten material berrien simulazioa du aztergai.\nBost urtez behin antolatzen den topaketa honek 1.200 partehartzaile bildu ohi ditu, eta estreinako aldiz, Alemaniatik kanpo egin da.\nAngel Rubio UPV/EHUko irakaslearen ustez, “biltzar hau, ordenagailu bidezko simulazioaren esparrua, nanoelektronika bezalako arloetan, energia arloan erabiltzen diren material fotovoltaiko eta termoelektrikoetan, katalisian, proteina eta farmakoen diseinuan eta beste hainbat arlotan hartzen ari den indarraren eta garrantziaren erakusleihorik onena dugu”.\nAdituaren iritziz, simulazioa ezinbesteko tresna bilakatu da garapen zientifikorako.\nBiltzarrak iraungo duen lau egunetan, osoko bilkurak, 150 bat txosten-aurkezpen eta ahozko 160 komunikazio inguru egingo dira 30 bat sinposiotan banatuta.\nGainera, Mugaritz Jatetxeko I+G taldeko kide diren Dani Lasak eta Ramon Perisék ‘The sciencie of cooking: a craftsman approach’ izenburuko hitzaldia eskainiko


Musakolak, eraikin berriaz, 0-18 urte arteko hezkuntza publikoa izango du | Mondraberri Arrasateko Ataria\nHasiera Kultura ARRASATE HERRI ESKOLA Musakolak, eraikin berriaz, 0-18 urte arteko hezkuntza publikoa izango du\nOrain 6 eta 12 urte arteko ikasleek Erguingo ikastetxera joan behar dute. Egitasmo berrian Arrasate Herri Eskola, bertako gurasoak, Udala eta Jaurlaritzak dihardute. Eraikin batera “bizpahiru urte barru” prest egon liteke.\nGoiko irudia: Arrasate Herri Eskola\nHezkuntza publikoari dagokionean, orain Musakolako 6-12 urte arteko haurrek Erguingo ikastetxera joan behar dute, auzoan ez baitute zerbitzu hori.\nOndorioz, bertako guraso ugarik eta Arrasate Herri Eskolak orain direla 10 urte baino gehiago Jaurlaritzari eskatu zioten 0 eta 18 urte bitarteko hezkuntza berma zezala.\nUdalak bere egin zuen eskaera, eta lehen eskaerak 2008-2009 aldera egin zituen. Hutsunea betetze aldera, Eusko Jaurlaritzak 0-2 urte arteko umetxoendako haurtzaindegi zerbitzua abiatu zuen 2010ean.\nSan Antolingo zerbitzu horri gehitzen zaio Musakola Herri Eskolak eskaintzen duen 2 eta 6 urte bitarteko haurrei zuzendutako irakaskuntza.\nGainera, auzoko neska-mutilek Musakolan bertan egin ditzakete, goian aipatutakoez gain, Bigarren Hezkuntza (12-16 urte) eta Batxilergoa (16-18 urte), Arrasate Institutuan.\nEraikin berriaren egitasmoari esker, Lehen Hezkuntza ere San Antolinen eskainiko da. Ondorioz, Arrasate Herri Eskolak Musakolan 0 eta 18 urte bitarteko hezkuntza eskainiko du.\nOraingo eraikina eraikin berriaren barruan egongo da, eta eskolak denera 2.000 metro koadro izango ditu. Bi gune hauek lotuta izango dira korridore batekin, eta bertatik ikasleak, irakasleak, bestelako langileak,… igaro ahalko dira.\nHaurtzaindegia eta Haur Hezkuntza eraikin zaharrean izango dira, eta Lehen Hezkuntza eraikin berrian. Eraikin berrian ere izango dira:\nEgitasmoa hau Arrasate Herri Eskolaren, Arrasateko Udalaren eta Eusko Jaurlaritzaren artean “findu” dute, “komunitatera zabalik eta beharrak asetzeko”.\nEraikina auzoan “integraturik” egongo da, energetikoki “oso efizientea” izango da, eta bere osagaiak “mantentze maila baxukoak” izango dira. Eraikinaren sarreran aterpe handi bat egongo da, Diario Vasco egunkariak atzo informatu bezala.\nAHE eta bertako gurasoen elkartea partehartze prozesu bat sustatzen dabiltza, patioaren ezaugarriak zehazteko. Eraikinaren diseinuan bezala, hiru dira oinarriak: hezkuntza, ikasleen gozamena eta genero ikuspegia.\nArrasate Herri Eskolak adierazi du “auzo-komunitatea eskola-komunitatearen gainetik jarri nahi dugula, eskola eta eraikin hauek auzotar guztientzat irekita egon daitezen. Irekita bere zentzu zabalenean, ez soilik eraikinari dagokionean, gure eskolak aniztasuna altxortzat duelako”.\nArrasate Herri Eskolatik azaldu digute obren lizitazioa ireki egingo dela, eta Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak aurreikusten du eraikin berria “bizpahiru urte barru” prest izatea.


AZTI | Eusko Jaurlaritzak Euskadiko Elikagaigintzaren etorkizuneko enpresa eredua aztertu du elikagaigintzaren sektorearekin batera\nEusko Jaurlaritzako RIS3 estrategian bultzatutako ikerketa eta berrikuntza alorreko lehentasunen berri eman da ekitaldian\nElikaduraren balio kateak, ekoizpenetik gastronomiara eta sukaldaritzara, %10,6ko ekarpena egiten dio Euskadiko BPGd-ri.\n(Vitoria-Gasteiz, 2016ko martxoaren 14a) “Elikadura da jarduera ekonomikoa areagotzeko eta jarduera berriak sortzeko aukera gehien dituen sektoreetako bat, bai eta osasunari eta populazioaren zahartzeari lotuta gure gizarteak dituen etorkizuneko erronka handienetako bati erantzuteko ere”.Hitz horiekin, Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasuneko sailburu Arantza Tapiak finkatu nahi izan ditu gaur, Vitoria-Gasteizko Europa Biltzar Jauregian “Elikagaigintzaren enpresa ereduaren etorkizuneko gakoak” izenarekin egin den sinposioaren oinarriak.Ekitaldia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasuneko Sailak antolatu du, AZTI Zentro Teknologikoarekin elkarlanean, eta antolaketan lagundu egin diete Euskadiko Elikaduraren Klusterrak eta Katilu nekazaritzako elikagaien sektoreko eta landa eta itsas inguruneko berrikuntzaren sustapenerako ekimenak.\n“Euskadik elikaduran duen balio kateak %10,6ko ekarpena egiten dio euskal BPGd-ri, zeinak kateko elementu guztiak hartzen baitu bere baitan, elikagaien ekoizpenetik ostalaritzara eta sukaldaritzara, elementu horietako batzuk izanik gastronomia eta sukaldaritza, munduan erreferentzia direnak”, adierazi du Tapiak, eta “horregatik nabarmentzen da Euskadin oso etorkizun handiko sektore gisa”, gaineratu du. Halere, hazteko aukera handiak dituen arren, sailburuak azpimarratu nahi izan du “sektoreak, bere ezaugarriak direla eta, berrikuntzaren premia duela bere arlo guztietan”.Produktuaren berrikuntza arrakasta komertziala izateko eta enpresen eta ustiategien iraunkortasuna bermatzeko berritu beharreko beste arlo bat baino ez da, eta ez garrantzitsuena”, esan du amaitzeko.\nIldo beretik joan dira adituen adierazpenak; izan ere, ikuspegi desberdinetatik berrikuntzaren garrantzia adierazi dute, sektorearen erronka berriei erantzuteko bide gisa.Luis Castañok, Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko BioCruceseko zuendariak, euskal gizarteak aurrean dituen erronka handietako bat aipatu du:zahartzearen arazoa.Horrenbestez, gaineratu du osasuna dela elikagaigintzaren industriak erantzun behar dituen erronka nagusietako bat.\nOkin enpresako gerentea (Agustin del Canto), Ameztoi enpresakoa (Iñigo Ameztoi) eta Udapa enpresakoa (Alfonso Saenz de Cámara), berriz, berrikuntzaz aritu dira nagusiki, lehiakortasunerako gako gisa:Efizientzia da gakoa, esan dute, baina are funtsezkoagoa da balio erantsia, lehiakide globalengandik bereizten uzten digun balio erantsia, alegia.\nMugaritzeko Dani Lasak berrikuntza erdigunean kokatu du, baita gastronomiaren munduan ere, berrikuntza balioa sortzen duten palanketako bat dela adierazita.\nLehentasunezko ikerketa lerroak\nJardunaldiak, halaber, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Planaren baitan definitutako elikadura katerako planteatutako ikerketa erronkak ezagutzera emateko balio du, horiei bitartekoak eskainiko zaizkie-eta ekimen berrietarako.Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikagai Politikako sailburuorde Bittor Oroz berrikuntzari buruzko aukera eta gai berriez aritu da, jada elikagaien enpresen arrakastaren bereizgarriak izaten ari direnak.\nHala, hirutan laburbildu ditu Gobernuaren lehentasunak:lehenik, Euskadiko elikagaien ekoizpenaren hazkundea, industriak euskal ekonomian duen pisua indartzeko modu gisa.Bigarrenik, kalitateko elikagaien garapenaren aldeko apustua, zahartze osasuntsua ahalbidetzeko.Azkenik, lurraldearen garapen iraunkorra, bai ekoizpenean bai itsas eta landa inguruneko proiektuen ekintzailetzan.\nElikagaigintzaren sektorearen etorkizuna\nSinposioa aukera ezin hobea izan da elikagaien industriarako elikagaigintzaren sektorean espero dena ezagutzeko.Hainbat hizlariren eskutik aztertu da nolakoa den bezero berria eta nola aldatzen ari diren bai banaketaren sektorea bai etxetik kanpoko kontsumoa.\nHala, Jaime Martin de Lantern eta Xabier Cros, AECOC elkartekoak, saiatu dira honen moduko galderei erantzuna ematen:zer joera izango dira nagusi kontsumoan 2025ean? zein da nire kontsumitzaile berria, nolakoa da, zeri ematen dio lehentasuna?Nola hurbiltzen naiz berarengana?Nola ikusten dituzte elikadura markak?Zein dira kontsumo modu berriak?zer da Big Data eta nola erabiltzen da?\nKantar World Paneleko Ricardo Perez, Eroskiko Amable Galache eta Uvescoko Miguel Angel Zamorano banaketako joera berriez aritu dira nagusiki, eta joera horiei probetxu gehien atera eta sektorearen lehiakortasuna hobetzeko moduez ere bai.\nBukatzeko ANTAko Mario Cañizalek eta Intenso Food Serviceko Ana Antoranek etxetik kanpo kontsumoa nola aldatzen ari den azaldu dute:IKTen eragina kontsumitzaileekiko elkarreraginean, sukaldaritzan…\nElkargune garrantzitsua sektorerako\nJardunaldia Euskadiko elikagaigintzaren balio kateko enpresetako, gerenteei, zuzendariei eta teknikariei zuzenduta egon da, eta elkargune garrantzitsua izan da elikagaigintzako enpresetarako, aukera oso ona eman baitie harreman profesionalak hasteko eta gora bidean doan sektore honen gaineko aukerei buruzko esperientzia eta iritziak partekatzeko.\nAZTI: ilunantz-eremuan miatzen


Otsoek ba al dute arimarik Araban azken 30 urtetan? • ZUZEU\nOtsoek ba al dute arimarik Araban azken 30 urtetan? –\nOtsoen albistea Naiz-en: https://labur.eus/Aswhg\nDuela 30 urteko ehizaldia gogoratu dit: https://labur.eus/m19WJ\nKaixo Zaleok :\nDomusantu egunez duela 10 urte Arabako Balderejo herrian (gaur parke naturala) Lahozeko Paules deituriko inguruan otso eme gazte bat akabatua izan zen ehizaldi batean tiro batez bizkar hezurra puskatuta.\nEgunsentian zenbait ardi akabatuak, horzkatuak, kosk eginda zaurituak azaldu ziren, bestalde txahal bat isatsean zauritua eta beste bat haginkada zuelarik iztarrean.\nOhi bezala ehizaldia antolatu zen, jai eguna izanik, basurdetan ibiltzen zen Balderojo taldea bertan biltzekoa zen eta berehala prestatu ziren, ehiztariak eskopetaz armaturik Paules inguruan eta laguntzaileak Lalastratik.\nLaguntzaileak ohiuka “aaaaiu, aaaaiu, aaaaiu”, zakurrik gabe, beldurtu egiten bait dira otsoa usaitzen dutenean, baina makilekin sastrakak astinduz, hegal guztia arakatu zuten ehiztarien alde.\nLaister azaldu zen otsoa, basotik irten beldurtuta eta azkar abiatu zen Arroyoko “Fernan”engana, eremu garbian, eskopeta balaz kargaturik, tiroa bota, jo eta bertan hilda utzi zuen zulo garbi bat eginez bizkar hezurrean.\nKarlos, Rikardo, Otsoa, Fernan, Alberto, Isidro, Emilio… zuzenean ehizaldian parte hartu zutenak, beste asko izan ginen berriz, epaiketarik gabeko erahilketa legalaren arduradunak. Basakeri haundienak bezala legearen babesa izan zuen.\nZerraldoa Arabako Foru Aldundiaren basozain bati eman genion ikerketak egiteko.\nHurrengo larunbatean jai haundia antolatu genuen Lahozeko Emilio tabernan ospatzeko otso eme gaztearen heriotza, jende asko etorri zelarik ehizaldietan laguntzen zuena, txorizoa, odolkiak, arkazta sutan erreta eta Arabako ardoa izan zen afaria. Otsoen aurkako borrokak, beldurrak eta miresmena elkartzen gintuen.\nOndorengo Lahozeko jaietan Egaña eta Rikardo bertsolariei gai hau ipini genien “89.urtean Domusantu egunez Lahozen akabatutako otsoa” baina tamalez ez nituen bertsoak jaso. Hau berriz kantatzen genuen batzuetan:\notso eme gazte bat\nbizkar hezurra hautsi.\nGoian bego otso eme gaztearen arima. Ondorengo urtetan otso gehiago azaldu ziren eta leku berberan otso haundi beltz batek ihes egin zigun ehizaldi batean. Babes gaitzazue Euskal Herrian libre bizi nahi dugun ugaztunoi.


Home Gizartea Kultura Bilboko Guggenheim Museoan artelan batekin nahastua izan zen “garbiketako orga”-ren gezur harrigarria.\nBilboko Guggenheim Museoan artelan batekin nahastua izan zen “garbiketako orga”-ren gezur harrigarria.\nEgunotan, nazioarteko medio eta blog ezberdinetan bilbotar musoaren bisitariek “Guggenheimean garbiketako orga bat artelan bezala miresten zutela” baieztatzen zuten informazioak aurkitu izan ditugu. “Informazio” batek bai formagatik eta edukiagatik “koarentenan” jarri beharko litzateke edozein mediorengatik.\nAskotan guk geuk bizi izan dugu museo batetako artelan edo erakustaldi baten aurrean ezjakintasuna edota harridura. Baina nahiz eta horrelako egoera bizi izan, garbiketako orga bat artelan batekin nahastua izatea gehiegizkoa iruditzen zitzaigun. Era berean, garbiketa-zerbitzuko langileak, bisitariak bertan dauden orduetan, garbitzen ibiltzeak ere harritzen gintuen, eta gutxiago ahaztua bertan utzita izateak.\nBeraz “historia” honetan egitazko zerbait bazegoen ikertzea erabaki izan dugu, eta baita informazio honen jatorria.\nLehendabizi, argazkiak muntai oso txarra iruditzen zaigu. Baina ikuspuntu pertsonala izatea izan zitekeen, hala ere orgaren tamainu, definizioa eta itzalak, eta inguruko pertsonena ez zetorren bat. Zalantza hau jarraian argitu zitzaigun, Google-en “Garbiketako orga” bilatzean.\n“Informazioan” erabilitako irudia usten dizuegu eta baita Google-en bilaketa sinple bat eginik orga horietako baten irudia.\nBilboko Guggenheim Museoko Orgaren fotomuntaiaren adibidea\nPuntu horretan informazioaren jatorria ikertzea erabaki dugu eta La Voz del Becario izeneko umore webgunean aurkitu dugu, zeinetan “Alberto Chicote, Mercadonan kroketa izoztuak erosten ikusia” bezalako izenburu serioak ikusi ahal ditugu, edota “epaile batek GH VIP ixtea agindu du, partaideak barruan utziz”.\nHonarte dena normala. Baina normala ez dena da, umorez eginiko informazio bat, umore webgunean argitaratua, “serioak” diren medioetan agertzea edota “kriterio”dun pertsonek beraien blogean egiazko berri bezala adieraztea.\nMedio batenbat, Argentinako Diario Uno bezala, egoeraren irrigarriataz konturatu dira eta informazioa eliminatu dute, nahiz eta beste medio batzuek egunkari argentinar hau “jatorri original” bezala adierazi.\nInformazioen inflazioaren eta medioen kalitatearen murriztearen beste adibide bat, zeinek honetako egoera barregarriak eragin ditzaketen. Ez da hain zaila era honetako berri baten egiatasuna ikertzea. Minutu batzuk baino ez dira. Baina minutu horiek, medio batek bere irakurleengan izan behar duten errespetua baino gehiago dira.\nEz da berri faltsuak, “medio serio”engatik bilduak diren “informazioak” aurkitzen dugun lehen aldia. Guk 2012an beste adibide bat bildu genuen: Budapest-era eta ez Bucarest-era bidaiatu zuten Athletic-eko jarraitzaileen gezurra.\nPrevious articleBilbon ospatutako ezkontza indiar baten bideo harrigarria\nNext article“Gerrako umeen” historia laburbiltzen duen argazkia


Kutz kontseilariak mediku gisa hartu du parte entzierroetako osasun dispositibo berezian asteazkena, 2007.eko uztailak 11\nKutz kontseilaria su-hiltzaileen anbulantzian joan da kailejoian kokatutako osasun laguntzako postuan, mediku moduan, sektore honetan egokitutako langileei laguntzeko. Zorionez, ez du esku hartu behar izan, hala ere, Nafarroako Osasun Zerbitzuko-Osasunbidea postuetako batean (Labrit jaitsiera, Nafarroako Gorteak eta Kailejoia, Hemingway jaunaren estatua ondoan), Gurutze Gorriarekin batera, zauri arinak zituzten bi korrikalari artatu dira, bat aurrealdeko zauri batekin eta bestea, sorbaldako luxazio batekin.\nDakigun bezala, entzierroko zauriak artatzeko dispositibo berezia hesi oinarriko laguntzazko 26 gunez osatuta dago; horietatik 12 finko dira eta 14, berriz, mugikorrak. Dispositibo horretan guztian, 12 mediku, 12 erizain, 21 anbulantziako teknikari eta sorosle boluntario anitz ari dira lanean, Nafarroako Jauregian kokatutako 112-SOS Navarra Zentroaren koordinaziopean. Horrek osasun laguntza antolatzen du eta zaurituak osasun zentroetara deribatzen ditu helburu hirukoitzarekin: zauritu larrienak ospitaletara iristen diren lehengoak izatea; ospitale bakoitzera dagozkien zaurituak iristea, euren ezaugarri teknikoen arabera, eta zaurituak zuzen banatzea ospitale zentro desberdinetan.\nIbilbide zeharreko laguntza Gurutze Gorriko, DYA, Su-hiltzaileen eta Nafarroako Osasun Zerbitzuko-Osasunbidea ibilgailuen, sanitarioen eta laguntzako langileen eskutik gauzatzen ari da.


Ezker Iraultzailea - Gazteriaren amorruak eztanda egin du eta PSOEk errepresioa inposatu du\nHedabide mediatikoek Brigada Politiko Sozialaren buletinak gogorarazten dituzten gerra parteak kaleratu dituzte: antisistemak, independentistak, terroristak, biolentoak, gaizkileak... kaleei su ematen diete eta gure demokraziarekin amaitzen dute. Egunero eta ordu guztietan telebista, irrati eta egunkarietan, gertatutakoaren irudi manipulatuaz bonbardatu dute.\nAldi berean, botere mediatiko horrek berak, aho batez, Pedro Sanchezi Gobernuan ordena jartzeko eta Pablo Iglesiasi behingoz burua mozteko eskatu dio. Gobernagarritasun kapitalistari eustea, PP berreraikiz eta hondoratze laranjaren hondarrak berreskuratuz, badirudi burgesiako sektore zabalen artean gero eta pisu handiagoa duen aukera dela.\nKlase borroka da\nKlase arteko borroka berriz ere indar ikaragarriarekin azaleratu da. Otsailaren 14ean, eskuin espainolistak kolpe handia jaso zuen Katalunian: Cs eraitsi izana eta bere suntsipen politikoa, eta Voxen sorpassoa txundituta ikusi duen PPren emaitza txarrak, ez dira albiste makala. Ibex 35arentzat, pikutara joan da bere operazio politiko handienetako bat, eta eskuineko alderdi tradizionala, berriz, harrabots izugarria jasaten ari da, hain zuzen ere, egonkortasuna inoiz baino beharrezkoagoa denean murrizketen agenda inposatzeko.\nEzkerrera biratzea argi geratu da aste honetan kaleak bete dituzten manifestazioetan eta elkarretaratzeetan. Bankuen komunikabideek eta botere faktikoek ezker muturreko profesional "zalapartarien" esku zitala ikusten dute, eta haserre agertzen dira ordena eta legea urratu direlako. Zinikoak! Oso ondo dakite poliziak eragin duela indarkeria, bere jarrera oldarkorrarekin, modu baketsuan protestatzen ari ziren gazteei eraso egiteko bitartekoei erreparatu gabe.\nArgi ikusten da hori sare sozialak betetzen dituzten hainbat eta hainbat bideotan. Madrilen, Izquierda Revolucionariako kideok eta Ikasle Sindikatuak paper oso aktiboa jokatu genuen asteazkenean, hilak 17, Puerta del Solen egin zen kontzentrazioan. Mobilizazioa hasi baino ordu erdi lehenago, plaza setiatuta zegoen, furgoi eta istiluen aurkako agenteez beteta, Estatu polizial baten modura. Poliziak oldarturik jokatu zuen hasiera-hasieratik, jendeari modu txarrean identifikazioa eskatuz, bai eta motxilak arakatuz ere, jarrera larderiatsuan.\nProtesta oso giro baketsuan egin bazen ere, bost polizia-lokarrik inguratu zuten 10.000 bat gazte bildu ziren plaza, sarbideak blokeatuz. Ordubete eskas igaro zenean, leporaino armatutako istiluen aurkako polizia talde bat kargatzen hasi zen, bildutakoen zati bat Carretas kalera joaten saiatzen ari zenean, protestarekin jarraitzeko. Hortik aurrera, jakina da zer gertatu zen: frankismo berantiarreko garairik onenetan bezala, polizia-taldeak borrarekin joka hasi ziren 17, 18 eta 19 urteko gazteak kolpatzen, adierazpen askatasunaren alde agertzearen “delitu” hutsagatik eta rap abeslari bat Juan Carlos I.a lapurra eta ustela dela esateagatik kartzelan sartu dutenean.\nBorra kolpeak hanketan, bizkarrean, buruan, bereizi gabe, baita kazetariei eta bertan zeuden oinezko soilei ere. Infiltratuak, liskarra bultzatuz aritu ziren eta gero beren borra luzagarriak atera zituzten, atzean geratutako gazteak jipoitu eta atxilotzeko, eta gero modu koldar batean istiluen aurkako poliziaren babesera joanaz. Jakina, amorruak gainezka egin zuen eta poliziaren indarkeriak erantzuna eragin zuen: edukiontzi batzuk erre eta erakusleihoak hautsi ziren. Zerbait berria al da hau?\nIruñean, Bilbon, Madrilen, Bartzelonan eta Valentzian gertatutakoa ikusita, nork erabaki zuen mobilizazio baketsuak horrela amaitzea? Erantzuna argia da: indar polizialek eta errepresio estrategia hau diseinatu zuten arduradun politikoek.\n"Espainia bezalako demokrazia oso batean, indarkeria onartezina da"\nPedro Sanchezek argi eta garbi esan zuen gertakari horien inguruan: "Espainia bezalako demokrazia oso batean, indarkeria onartezina da". Hitz handiusteak eta gezurrez beteak. Daukaguna bezalako demokrazia kapitalista batean, botere ekonomiko handien zerbitzura eta frankismotik oinordetzan jasotako Estatuaren aparatu batek zainduta, noski indarkeria onargarria dela eta sistematikoki praktikatzen da klase agintariaren interesak defendatzeko.\n2017ko urriaren 1ean bi milioi katalanek baino gehiagok erabakitzeko eskubidea baliatu eta errepublikaren aldeko botoa eman zutenean, PPren Gobernuak, PSOE, Cs eta Vox alderdiek bat eginda, milaka guardia zibil eta polizia bidali zituen, boto-paper bat hautestontzi batean sartu nahi zuten herritar baketsuen aurka indarkeriarik handiena erabiltzera. Hauteslekuetan dena apurtuz sartu ziren, gas potoak eta gomazko pilotak jaurtiz, familien, adineko jendearen, gizonen, emakumeen eta nerabeen aurka eginez. Indarkeria horrek greba orokorra eragin zuen bi egun geroago, urriaren 3an. Egun berean, Felipe VI.ak agerraldi publikoa egin zuen, argi uzteko ez zutela onartuko Kataluniako herriari demokratikoki eta askatasunez bere borondatea adieraztea.\nBerehala etorri ziren epaiketak eta buruzagi independentisten espetxeratzea. Urte hauetan, poliziaren indarkeriak eta indarkeria judizialak ez dute su-etenik eman. Altsasuko zortzi gazteei kartzela zigor izugarriak ezarri zizkieten, zerbitzuz kanpo zebiltzan bi Guardia Zibilek hasitako tabernako liskar bategatik. Aldi berean, “La Manadaren” talde bortxaketaren epai lotsagarriak, mobilizazio masiboak eragin zituen. Rap abeslarien, txiogileen eta artisten aurkako epaiketa eta kondenek, Espainiako Estatua "mendebaldeko demokrazietan" iritzi delituengatik kondenatu gehien duen herrialdea bihurtu dute. Etengabe gertatu da sindikalisten eta ezkerreko ekintzaileen aurkako jazarpena, Alfon kasu, adierazpen eta manifestazio eskubideak erabiltzeagatik isunak jaso eta kartzela-zigorrak inposatuz.\nAldi berean, begi bistakoa da faxistek duten erabateko inpunitatea. Pedro Sanchezek esan digu Espainia bezalako demokrazia oso batean indarkeria onartezina dela. Baina kontu handiz ezkutatzen du 200 militarrek baino gehiagok, besteak beste jeneralek eta goi ofizialek, manifestu bat sinatu dutela monarkia defendatzeko estatu-kolpe batera deitua. Militar horietako askok 24 edo 26 milioi espainiar fusilatu nahi dituztela esan dute publikoki "arazoa konpontzeko". Polizian adierazpen faxistak ugaritu egin dira euren sindikatu nagusia den Jupolek (Voxetik gertu dago) bultzatuta. Eta, oso urrutira joan gabe, PSOEko Gobernu delegaritzako ordezkariak holokaustoari gorazarre egiteko nazien manifestazioa legeztatu zuen.\nEstatu espainiarreko kapitalismoaren krisia gogor kolpatzen ari da. Milioika pertsonen aurka erabiltzen den indarkeria sistemikoa Pedro Sanchezek eta PSOEko buruzagiek mugitzen dute. Langabezia bost milioitik gorakoa izatea, gosearen ilarak gure hiriak betetzea, etorkinak mugara iritsi nahian hiltzea, Espainiar Estatuko gazteek Europako langabezia-tasa eta eskola-porrotaren tasarik handiena jasatea, independizatzeko, enplegu eta etxebizitza duin bat lortzeko aukera ukatzea, hori guztia, huskeria iruditzen zaie. Hori ez da indarkeria… demokrazia deitzen diote.\nEta gertaera horiek guztiek, errege emerituaren ihesa bezalako beste eskandalu batzuekin batera, (Borboi ustel horrek, urrezko erretiroaz gozatzen baitu bere harrapakin onarekin) Gobernuko kideen arteko tentsioa krisi ireki bihurtzea eragiten dute. Pablo Iglesiasek ez dugula normaltasun demokratikoa bizi salatzea irain onartezina egiten zaie, nahiz eta hori edonola ere oso motz geratzen den. Pablo Echeniquek txio bat idaztea gazte antifaxistekin elkartasunean, edo Rafa Mayoralek komunikabideek ematen duten indarkeriaren bertsioa zalantzan jartzeak, berriz ere martxan jarri du Pedro Sanchezi labana ateratzeko eta Pablo Iglesiasi burua mozteko eskatzeko kanpaina.\nIdatzi askotan adierazi dugun bezala, burgesiak ez zuen PSOE-Unidos Podemos koalizio-gobernua nahi. Ez zen bere aukera. Baina PSOEren eta Csren arteko aliantza bat lortzeko maniobrek porrot egin zutenean, (eta ezin ahaztu Pedro Sanchez horren aldekoa zela), txarretik onena ateratzea erabaki zuen. 2020ko urtarrilean eratu zen Gobernuan, kapital handiak bere peoiak kargu estrategikoetan jarri zituen, Nadia Calviño Ekonomia Ministerioan adibidez, eta berriz ere lankidetzan hasi ziren beti zerbitzu handiak eman dizkien alderdiarekin.\nPandemia lehertu ostean, Ibex 35ek, CEOek, banku handiek eta EBk txalotu egin dituzte Gobernu honen erabaki estrategikoak. Ez da gutxiagorako. 200.000 milioi euro baino gehiago mobilizatu dituzte Espainiako monopolioak eta multinazionalak blindatzeko, eta “ezkutu sozialari” ezer konpontzen ez duten apur irrigarriak eskaini dizkiote. Lan kontrarreforma mantendu egingo da eta ez da indargabetuko. Mozal legeak indarrean eta oso indartsu jarraitzen du. Eta kontrarreforma berriak, hala nola pentsioak, eguneko gai-zerrendan daude.\nPodemos Gobernuan mantentzea baliagarria da burgesiarentzat, betiere bake soziala inposatzeko eta PSOEren politika kapitalistei "aurrerakoi" itxura emateko balio badu. Klase agintariak Pablo Iglesias konpartsa gisa erabili nahi du, sozialdemokrazia tradizionalaren ezker hegala estaliz, eta, halaber, bera higatzeko, desakreditatzeko eta loitzeko.\nPablo Iglesiasen azken hitzaldiak edo Echenique edo Mayoralen adierazpenak berriketa eta oportunismo gisa interpretatzen ditu zenbaitek. Litekeena da. Baina, aldi berean, ukaezina da klase arteko borrokaren presioa ere adierazten duela eta Podemoseko hainbat buruzagik benetako ordua geroz eta gertuago dagoela uste dutela.\nPodemosek politika antisozial, kapitalista eta errepresibo hauek legitimatzen baditu, Europako “laguntzen” eskutik doazen doikuntza eta murrizketak babesten baditu, PSOEri pandemiaren kudeaketa zitalarekin hilabete hauetan gertatu den bezala egiten uzten badio, aberatsei, bankariei eta osasun pribatuari eskua sartu gabe, bere patua idatzita dago. Podemosek aurrera pausu bat eman eta egoera jasanezin honekin hausteko unea da, hitzetatik ekintzetara pasa eta ezkerreko oposizio sendo batean kokatzeko unea.\nUP alderdiko buruzagi askok ikaraz ikusiko dute proposamen hau. PCEren eta IUren aparatuari lotutako batzuk, Enrique Santiagok kasu, aste honetan polizia defendatzen eta gazteen mobilizazioa kritikatzen aritu dira. Oso eroso daude parlamentuan eta ministro gisa, baina oker daude pentsatzen badute historiara pasatuko direla Exekutibo honetan izandako lorpenengatik. Zenbat eta denbora gehiago eman haustura planteatzen, zenbat eta gehiago amore eman, orduan eta gehiago eramango ditu eskuinera PSOEren presioak.\nKontrolik gabeko osasun-krisia, espainiar Estatuak dagoeneko ehun mila hildako inguru pilatu izana, eskuinak hainbat autonomia-erkidegotan (EAEn bertan edo Madrilen, esaterako) duen harrokeria, errepresioa eta langileen auzo eta hirietan bizi dugun Estatu poliziala — duela egun batzuk Linaresen argi azaldu zena —, berandu baino lehen sistema eta erregimen usteldu honen aurkako amorru eta saminaren lehergai bihurtuko dira.\nGertakizun handietarako prestatu behar dugu, aurreko mendeko hogeita hamarreko hamarkadan gertatutakoen parekoak. Ez dago denborarik alferrik galtzeko. Borrokarako ezkerra eraiki behar dugu, garaiak eskatzen duen mailan egongo dena, historiaren ikasgaietan oinarrituko dena eta begirada marxismo iraultzailearen programak gizartea eraldatzeko duen ahalmenean jarriko duena.


Donostia Zinemaldia :: Piedras\nPiedras / Stones (Harriak)\nBost gizon eta bost emakumeren artean oinen eta zapaten bitartez beren artean sortzen diren harremanei buruzko istorioa. Adela, oin zapalak dituen emakumeak errepideko klub bateko nagusia da, eta bertan ezagutzen du Leonardo, zola xahutuak dituen gizona, zeina Adelari tangoa dantzatzen erakusten saiatuko den. Anita, kiroletako zapatilak dituen emakumeak, Alpino bere txakur txikia bakarrik maite du; Joaquin, eskalapoi zurien gizona bere bizitzan azaltzen denean, pizten zaizkion sentimendu berriak ulertzen saiatuko da. Isabel Batres, zapata txikien emakumeak, bere podologoarekiko lilura berezia sentituko du, oinazpiak leitzen dituen gizonarekiko. Leire, ostutako zapaten emakumeak dena pikutara bidaliko du Kun, beste gizon baten zapatak dituen gizonarekin bizitzeko. Maricarmen, babutxen emakumeak, bere senar defuntuaren taxia gidatzen du, haren aurreko ezkontzako bi seme-alaben ardura hartu beharko duelarik, tartean, Victorrena, katiusken gizontxoarena.\nMalaga, 1973. Malagako Arte Dramatikoko Eskolan antzezpena eta Madrilgo Zinema Eskolan gidoigintza ikasi zituen. 1999an, hasiera batean bideoan grabatu eta gero 35 mm.ra moldatutako Hongos film laburra autofinantzatu zuen. Honekin, Goya sarirako izendapena eta mundu osoko jaialdi espezializatuetan 47 sari lortu zituen. Piedras da bere lehen luzea.\nAntonia San Juan, Najwa Nimri, Ángela Molina, Vicky Peña, Mónica Cervera, Enrique Alcides, Nacho Duato, Daniele Liotti, Andrés Gertrudix, Rodolfo de Souza\nSummit Entertainment 1630 Stewart St., Suite 120 Santa Monica, CA Tel.: 1 310 30


.: Garate Studios :. Baserria\n2000. urtean hasi zen Garate Studios era guztietako musikariei bere zerbitzu tekniko zein maila goreneko azpiegiturak eskaintzen.\nRock, pop, soul, jazz, folk edo klasikoa grabatzen, nahasten edota masterizatzen dugu proiektu musikal bakoitzari musikariak amesten duen emaitza lortzeko dagokion erako tratamendua eskainiz.\nAtzetik, sorkuntza garaietatik orain arte egitasmo hau bultzatu duen elkartea dugu. Musikariz eta musikazalez osaturiko elkarte honek babesten du Garate Studios-ek suposatzen duen independentzian oinarrituriko proiektu musikal hau.\nGaur egun, maila goreneko estudio nagusiak eta ekoizpen txiki, maketa eta abarretarako bideratu dugun bigarren estudio batek osatzen dute gure lan espazioa.\nBiak dira elkarrekiko erabat bateragarriak, nahi izanez gero espazio bakoitzean projektu bereko atal ezberdinak gauza eta koordina daitezkeelarik.\nEstudioak Garate baserrian daude kokatuak. Naturaz inguratuak, Garatek bere argi, ixiltasun eta isolamenduarekin paraje ezin hobea eskaintzen dio musikariari grabaketa prozesua erarik egokienean burutu dezan.