Jane Austen - Harrotasuna eta aurrejuzkuak\nEz dut uste oso oker nabilenik Jane Austen bere edozein nobelatako pertsonaia izan zitekeela badiot. Izan ere, haren biografia hemen aipatzeko arrazoirik baldin badago, arrazoi hori gure azalpena ilustratze hutsarena da. Bere obretako heroina gehienak legez, Jane Austen erdi mailako familia bateko alaba izan zen XVIII. mende bukaerako Ingalaterran. 1775eko abenduaren 16an jaio zen, Hampshireko Steventon herrian. Bere aita hango parrokiako erretorea zen, gizon eskolatu eta sensiblea, eta haren kultura zabal eta literaturarekiko zaletasunari esker (Oxfordeko St. John's Collegen ikasia baitzen), Jane Austenek giro landu eta irakurzalea ezagutu zuen txiki-txikitatik. Amari dagokionez, badakigu bere familian senide aristokrata eta kulturadun bat baino gehiago izan zela, eta bera ere bere adimen zorrotz eta ateraldi injeniotsuengatik ezagutu zutela bere ingurukoek: «zentzun handia eta irudimen bizia batuz, bai idatziz eta bai solasean epigramaren indar eta zorroztasunarekin mintzo zen», halaxe deskribatu zuen bere iloba batek.\nZazpi urtetik bederatzi urtera bitartean Jane Austen Oxford, Southampton eta Readingeko barnetegietatik pasatu zen bere ahizpa Cassandrarekin batera, baina gehienbat etxean bertan jaso zuen hezkuntza, aitaren eta neba nagusien eskutik. Zortzi seme-alabetatik zazpigarrena izanik, ahizpa bakarrarekin izan zuen harremanik estu eta mamiena, baina guganaino iritsi diren testigantzek familia handi, alai eta adiskidetsu batez hitz egiten digute, oro har. Giro bizi, kultu eta zoriontsu horretan gauzatu ziren Austendarren etxeko teatro emanaldiak —euren lagun eta auzokoen artean hain ezagun eta estimatuak— eta baina XVIII. mendean artean hain ohikoak ziren talde-irakurraldiak ere.\nGaraiko moldeei jarraituz, etxeko gizonak bakarrik hornitu ziren euren eskuko bizibide batez, eta familia oneko kideek sasoi hartan har zitzaketen bide bakarrak hautatu zituzten, hain zuzen ere:\n— eliza: babesle boteretsuren bat behar zen horretarako, erretorego bat eta hari zegozkion ondasunak eskain zitzakeena. Jane Austenen aitari Thomas Knight zaldun handiak eman zizkion, eta Austen jaunak, berriz, bere seme nagusiari utzi zizkion herentzian. (Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en honen adibide ederrak ditugu: Collins jauna eta Lady Catherine de Bourgh bere babesle anderea, batetik, eta Wickham jauna eta bere babesle izan beharko zukeen Darcy jauna, bestetik).\n— aristokrazia: titulurik gabe jaiotako pertsona batek aristokraziarako bidea egin zezakeen modu desberdinetan. Jane Austenen neba Edward Thomas Knigh jaun boteretsuak adoptatu zuen (aitari eliz bizibidea eman zion berberak), eta bere titulu eta ondasunen oinordeko bihurtu. (Gure nobelan William Lucas jauna Sir William Lucas bihurtuko da, erregearen opariz).\n— ejerzitoa: hauxe zen premuak ez zirenentzako beste irtenbide bat. Jane Austenen hiru nebak ekin zioten karrera militarrari: horietako bi itsas armadako almirante izatera heldu ziren, eta bestea Oxford Miliziako kapitain izatera. Austenen nobelak populatzen dituzten ofizial ugariek —itsasoko zein lehorreko armadetakoek— idazleari oso ezagun zitzaion errealitatea ispilatzen dute, beraz. (Gogoan izan zein paper garrantzitsua jokatzen duten jaka gorridunek» Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en).\n— negozioak: Jane Austenen neba kutuna, Henry, izan zen denetan gorabeheratsuena. Goiko puntuan aipatu dugun hirugarrena zen, Oxford Miliziako kapitain izan zena. Ejertzitotik igaro ondoren bankari ekin zion, baina 1816an behea jo zuen eta orduan herriko erretore egin zen, bere neba nagusia bezala. Burgeseria indarrez sendotzen ari zen garai hartan, aristokrazia zaharrak eta handikiek ez zituzten begi onez ikusten banka bezalako aberasbide «plebeioak», hots, kapitalaren edo lurraren errentetatik bizi barik, negozioetatik bizi zirenenak. Jane Austenek, berriz, horiekiko sinpatia eta begirunea erakutsi zuen bai bizitzan eta bai nobeletan. (Gure obraren kasuan, Bingleyren arrebek irudikatuko lukete handiki errentadunen mesprezu hori, Elizabeth Benneten osabaren lanbideaz barre egiten dutenean; andereño mesprezati horiek, ikusiko denez, nobelako pertsonaia «gaiztoetako» batzuk dira).\nFamilia onetako alabentzat, aldiz, hiru aukera baino ez zeuden: 1) aita aberats baten oinordekoa izatea (De Bourgh andereñoa bezala, gure nobelan); 2) ahalik eta ezkontza onena egitea (Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en etenbarik ageri den kezka); 3) karitatetik bizitzea (Austenen Sense and Sensibility, Emma eta Persuasion nobeletan ditugu horren adibideak). Etxetik kanpo apenas zegoen emakumearentzako lanbide «duinik»: barnetegiko irakasle jardutea edo inoren umeen etxeko andereñoa izatea ziren irtenbide bakarrak, eta ez zeuden oso ondo ikusita aipu ederreko jendeen artean. Teatroko antzezle izaterik ere bazen, baina lan hori gutxi batzuentzat mugatua egoteaz gain, inork ez zuen bere familian aktoresarik izan gura. Goian aipatutako lehen aukera —herentziarena— ez zegoen norberaren esku, eta hirugarrena —karitatea— ez zen inolaz ere desiragarria. Beraz, maila bateko emakumeak bigarrenari ekin behar zion indar guztiz bizirik iraungo bazuen. (Oso sintomatikoa da Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-eko protagonistari ezkon proposamenak egiten dizkioten bi gizonek gauza segurutzat jotzea damaren baiezkoa, noraino eta haren ezetza sinetsi ezin izateraino). Edozein modutan ere, ez Cassandra ez Jane Austenek ez zuten ezkontzaren bidea hartu —eskaintza bat baino gehiago izan bazituzten ere— eta aita hilez geroztik ama alargunarekin batera ezagutu zuten bizimodu gero eta beharragoa emakume ezkongabearen patu latzaz mintzo zaigu. Austen damek suerte ona izan zuten, seme/neba ugari eta maitetsuen laguntza ekonomikoa izan zutelako, baina hori ez zen emakume guztien kasua izaten, ezta gutxiagorik ere.\nEtxearen arduraz gain bestelako lan gehienak debekatuta zituela (eta gainera maila bateko familiak zerbitzari bat izan behar zuen gutxienez, kosta lain kosta), eta gizonek astialdietan etxetik kanpo praktikatzen zituzten kirolak era berean galarazita izanda (ehiza, tiroa...), emakumeari etxezuloa besterik ez zitzaion gelditzen. Bisita eta paseoak albora utzita, emakumeek denbora luzea izaten zuten damei zegozkien «trebeziak» lantzeko: pianoa, dantzaldiak, joste-lana, pintura, eta, zorionez, liburuak. Edo, bestela esanda, irakurtzea eta idaztea. Jakina, emakume guztiek ez zuten neurri berean idatzi eta irakurriko, baina Jane Austenena bezalako familia giro kultuan, eta idaztea bera etxekoen ohiko praktika izanik (badakigu amak eta neba batzuek behintzat idazten zutena), erraz ulertuko dugu Austen gazte-gaztetandik lotu izana eskribitzeari. Ez da kasualitatea idazle honen garai bertsuetan —eta batez ere geroago— hainbat emakume idazle jaio izana literatura argitaratuaren mundura (Hanna Moore, Fanny Burney, Mary Wollstonecraft, Mrs. Radcliffe, Maria Edgeworth, Madame de Staël, Lady Granville etab. etab., eta ama horien geroko alabak —haien kontrario sutsuak izan zein ez izan— hala nola George Eliot, Mary Shelley eta Brönte ahizpak, burura datozkidan lehenak aipatzearren.) Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-eko protagonistak pasarte batean dioen bezala, gura izanez gero etxe oneko alabek aukerarik asko izaten zuten formazio sendoa eskuratzeko, eta, beraz, Oscar Wilde idazle bikainak hain grazia handiz erakusten digun emakume hori —flirteoaren arteetan iaioa baina beste guztirako burmuingabea, batez ere solas inteligente bat izateko— ez zaio ondo lotzen errealitateari, edo, behintzat, errealitatearen alde bat baino ez du erakusten. Areago, Austendarrak bezalako handikiak eta familia aristokratak alde batera utzita, eskolarizazioa baino lehenagoko familia pobreagoetan ama izaten zen seme-alaben oinarrizko hezkuntzaz arduratzen zena. Jacotot metodoaren bitartez irakurtzen ikasita, berak emango zien etxeko umeei kultura idatzirako bidea, eta bera izango zen hainbat gauzaren gordailu: hala gorputz eta osasunari buruzko ezagutzena, nola irudimenaren ondarearena edo elizaren agindu eta jarraibideena.\nEdozelan ere, eta Jane Austenen hari biografikoarekin jarraituz, idazte lanak ez zuen ezertan ere aldatu emakume honen ohiko bizimodua. Bere lehenengo 25 urteak jaioterrian eman zituen, eta 1801ean gurasoekin eta Cassandrarekin aldatu zen Bathera, aitaren osasun makala zela eta. Modako bainu-herri horrek eragin nabarmena izango zuen bere bi nobelatan, eta, dotorezia georgiarraren markoan, handiki fribolo eta galanteen irudia ispilatzeko modua emango zion, bai eta gizarte horren kontraesanak eta hipokresia bere umore eta ironia hain pertsonalez islatzeko aukera ere. 1806an Austen jaunaren heriotzak berriz ere etxez aldatzera behartu zituen Austen anderea eta bi alaba ezkongabeak, lehendabizi Southamptonera eta Chawton herrira gero. 1817an Jane bera zegoen gaixorik. Bere medikuarengandik hurbilago egoteko Winchesterrera aldatu zen Cassandrarekin batera, baina alferrik izan zen. 1817ko uztailaren 18an, Jane Austen Addison eritasunaz hil zen, 41 urterekin eta bere idazle-karrera erdi-erdian etenik. Bere irakurle gehienek ez zuten bere izena ezagutzen. Izatez, ez zuen bere burua idazle bezala sekula ezagutzera eman, eta bera bizirik zegoela argitaratutako obrak «dama bat» izenpearekin atera ziren plazara. Bere nobelen ingurukoak zaintzeko joan-etorri bat baino gehiago egin zituen Londresera, baina inoiz ez zen bere garaiko kultur jende ospetsuarekin harremanetan sartu. Anonimatuari eusten saiatu bazen ere, egia da jende asko bere izena ezagutzeko moldatu zela, euren artean George IV.a bera, Printze Erregentea zenean. 1815ean Jane Austen Londresen zela jakin zuen, eta bere liburuzaina bidali zion bere zerbitzura. Horrela, Austenek printzearen egoitzetako bat bisitatzeko parada izan zuen liburuzain horren gidaritzapean, eta luze barik printzearen eskari bat jaso zuen, alegia, hurrengo nobela otoi berari dedika ziezaiola. Halaxe egin zuen, eta Emma nobela George printzeari eskainita dago. Gainerakoan Jane Austenen bizitza —familia eta lagunartekoen heriotza eta jaiotzak aparte— bestelako gorabeherarik gabe isuri zen.\nHala ere, haren lanak itzelezko traszendentzia izan zuen literaturaren munduan. Izan ere, —Britannica-k dioen bezala— berak eman zizkion nobelari bere molde modernoak gaur ezagutzen ditugun moduan, jende arruntaren ibilerak eguneroko bizimoduan erakutsiz. Bere garaiko Ingalaterrako erdi mailako jendearen portaera-komedia sortu zuen, eta berak ezagututako munduaz baliatu zen bere nobeletako egoerak, pertsonaiak eta gaiak taxutzerakoan. Bere obrek lurjabe txikiek eta herriko elizgizonek osatutako gizartea erakusten digute, bai herrian eta bai hiri txikian, edota Londres eta Bathera noizean behin egindako bisitetan. Baina mintza gaitezen zehatzago Austenen idazte-lanaz.\nEsan dugun legez, Jane Austen gazte-gaztetandik hasi zen idazten, bere atseginerako eta familiaren jolaserako. Bere lehen idazkiak, Juvenilia izenaz ezagutu ohi direnak, 11 urtetik 17ra bitartean egin zituen. Haien artean nobela laburrak, pasarte solteak, fikziozko gutunak eta teatro motzak aipa ditzakegu. Apartean azpimarratzekoa dugu 16 urterekin idatzi zuen Ingalaterraren historia, ahizpa Cassandrak irudiz hornitu zuena. Obraren izenburuak argi adierazten ditu egilearen umorea, gogo alaia, eta, batez ere, adin horretan ia pentsaezina den beste nolakotasun bat, alegia, arbitrariotasunaren eta subjektibitatearen kontzientzia garbia: Ingalaterraren Historia Bat, Henry IV.aren Erregealditik Charles I.aren Heriotzara Arte, Aurrejuzkuz Betetako Historiagile Partzial eta Ezjakin Batek Egina.\nKontzientzia horrek ironia eta parodiara eraman zuen berez-berez, 15 urterekin idatzitako Love and Freindship obran era txinpartatsuan ageri dena. Nobelatxo honetako umorea ulertzeko, gogora ekarri behar dugu XVIII. mendearen alde ezagun eta aldarrikatuenaren ondoan (hau da, erregulartasuna, simetria eta segurtasuna maite zituen aldearen ondoan), bazela beste alde bat, hori bezain indartsua baina ez hain ezaguna, alegia: sentimendua, gauzen alderdi basatia, terrorea eta misterioa gogoko zituena. Azken alde hori Austenen garaian hain irakurriak ziren nobela gotiko eta sentimentaletan ageri zen (Fanny Burney eta Mrs. Edgeworthenetan adibidez), eta horiexek izango ziren idazle gaztetxoaren barrea sortuko zuten aurreneko eragileak. Love and Freindship halako gehiegikeria sentimentalen eta istorio miragarrien parodia dugu, geroago nobela luze batean (Northanger Abbey-n) garatuko zuena.\n17 urterekin hasitako eta amaitu gabeko beste nobela batek —Catherine izenekoak— autorearen helduaroko nobeletan eten barik azalduko zen beste gai bat erakusten digu: neska gazte batek egiazkoa eta faltsua bereizten ikasiko du, bere burua eta ingurukoak hasieran diruditenaz bestelakoak direla apurka-apurka deskubritzearen bitartez. (Gai hori geroko nobela guztietan ageri dela uste dugu, baina adibide nabarmenenak ematearren Northanger Abbey, Harrotasuna eta Aurrejuzkuak eta Emma aipa ditzakegu).\n1811tik 1818ra bitartean Jane Austenen sei nobelak kaleratu ziren: Sense and Sensibility (1811), Harrotasuna eta Aurrejuzkuak [Pride and Prejudice] (1813), Mansfield Park (1814), Emma (1816), Northanger Abbey eta Persuasion (1818; azken biok postumuak. Horiekin biekin batera bere neba Henryk egilearen gaineko ohar biografikoa atera zuen, autorearen izena ostendutik atereaz). Fetxa horien argitan batek pentsa lezake Austenen azken Juvenilia-tik (16 urterekin idatzia) lehen nobela argitaratu artean (autoreak orduan 35 urte zituela) hogei urte inguruko tarte hutsa dagoela. Alabaina, ez da halakorik. Izatez, denbora hori guztia Austenen idatzi-metodoak eskatzen zuen lanari dagokio: parentesi horretan argitaratu gabeko idazkiak ditugu, gero plazaratuko ziren nobelen lehen bertsioak, behin eta berriz berridatzi, atondu eta zuzenduko zituenak. Horrela, 1794an Elinor and Marianne hasi ei zuen, Sense and Sensibility-ren lehen bertsioa (galdua); 1796an First Impressions hasiko zuen, Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en aurreneko aldakia (hau ere galdua); Northanger Abbey-ren lehen bertsioa (Susan izenekoa) 1798-99 artean idatzi omen zuen. 1800 eta 1805 bitartean, berriz, The Watsons nobela amaitugabean lan egin zuela dirudi, eta agian baita Lady Susan epistola-nobelan ere. Q. D. Leavisen iritziz The Watsons Emma bihurtuko zen gero, eta Lady Susan, bestalde, Mansfield Park. Persuasion nobela bere bizitzako azken urtean idatzi zuen, heriotzarekin lehian. Nobela izango zenaren zirriborro bat ere iritsi zaigu, hil aurretixe hasitakoa: Sanditon.\nZerrenda zorabiante xamar honekin Jane Austenen ibilbide luze, lantsu eta pazientearen ideia bat eman gura izan dugu, autoreak berak irudi pollit honekin deskribatu zuena: «boli zatitxo bat (bi hatz zabal), non hain pintzel finaz egiten dudan lan, neke handiaren ostean emaitza txikia baino ez baitut lortzen».\nGazte denborako lan haietan antzematen ziren ezaugarri nagusiek ez zuten Austenen obra sekula abandonatu, baina prozesu luze horretan finduz eta umotuz joan ziren: hasierako karikatura eta absurdotasuna geroko umore alaia eta ironia fina izango ziren; gehiegikeriekiko higuina, bestalde, ez zen erabakiko kontrario biren arteko bat aukeratuz eta bestea baztertuz, bien arteko puntu orekatua bilatuz baino. Azken honetaz esan behar dugu gure ustez Jane Austenen irudi oker bat zabaldu izan dela, apur bat egilearen Sense and Sensibility obraren eraginetik eta beste apur bat geure eskemen erosotasunagatik, ziur aski. Aipatu berri dugun obra horrek, izenburuan bertan erakusten duenez, bi kontrarioren arteko oposaketa aurkezten digu: alde batean «zentzuna» daukagu, eta bestean «sentsibilitatea», edo, esan genezake, «sentiberatasuna». Lehenengoa Elinor pertsonaian gorpuztua dago —neska burutsu, diskretua, apala, isila, gogo hil xamarrekoa— eta bigarrena bere ahizpa Mariannengan, gorabehera animiko handien pean bizi den gazte sutsu, bizi eta sentibera. Modu zakar batez esateko, liburu horrek zera irakatsi nahi digu: Elinor burutsuaren aukera bietan gomendagarriena dela, eta Marianne bezalako pertsona apasionatuek, berriz, ez dutela atarramendu onik izaten. Eskema hori oso ondo dator batzuetan XVIII. mendeaz izaten dugun ideia prefabrikatuarekin (zuritasun koadrikulatu batez irudika genezakeen horrekin) eta beharbada horregatik hautatu ohi da Austenen liburu hori autorea irakurleen aurrean lehenengoz aurkeztean. Baina gure iritziz Sense and Sensibility ez da ez egilearen ez mendearen obra errepresentatiboa. Egia bada ere XVIII. gizaldia Newtonen mendea dela —«Arrazoimenaren Aroa», deitu ohi zaionez— ez zaigu ezkutatu behar Hume eszeptikoaren mendea ere badela, hain zuzen ere arrazoiak eszeptizismora eraman dezakeelako, eta, bide horretatik, arrazoimena bera ere kolokan jartzera. Humeren bidetik indartutako ikuspegiak dioenez, arrazoimenari diogun begirunea gorabehera, gizakiok emozioek gidatzen gaituzte nagusiki, eta emozio horiek, gainera, norbera inguratzen duten zirkunstantzia sozialen menpe daude. Ondorioz, batek pentsa lezake gizakia gizarte berez insensible baten biktima dela, eta benetan ardura duen gauza bakarra sentimenduak lantzea dela. Pentsaera horrexek indartuko zuen Ingalaterrako «sentimentalismoa» bere adierazpide desberdinetan. Azken batez, Erromantizismoa ez zen ezerezetik sortu: lehen ikusi dugu zein indartsu zegoen nobela gotikoa garai horretako Ingalaterran, eta zein gogoko zituen (nahiz eta gero satirizatu) Austenek berak halako liburuak. Egia esan, XVIII. mendea irudi sinplifikatzaile hura baino askoz ere aberatsagoa da, hain zuzen ere muturreko bi joera horien arteko (simetria, hoztasuna, arrazoi hutsa vs. gorabeherak, beroa, pasioa) hamaika nahaste eta sintesitarako bidea ematen zuelako. Jane Austenen benetako pentsaera, bere obran nagusi dena, ez zetorren bat Sense and Sensibility-ko banaketa zurrun horrekin (bide batez esanda, obra horretan Marianne askoz ere maitagarriago egiten zaio irakurleari Elinor baino). Egia da Austen idazle augustuarra dela, baina, era berean, egia da erdigunea bilatzen zuela zentzunak eta sentsibilitateak irudikatzen duten mutur bien artean, eta ez zuela ez bata ez bestea ukatu nahi, baizik eta biekin aberastu. Johnson eta Cowper bere idazle kutunek bezala, afektazioa eta zurikeria gorrotatzen zituen, baina lehenengoarengan argudio arrazoitua, aforismorako joera eta egia orokorren pertzepzioa maite zituen artean, bigarrenarengan satira alaia, naturarekiko sentsibilitate zintzo eta sakona eta sentimenduenganako fedea zituen gogoko. Joera biak elkarren osagarri dira, eta oso ondo adierazten dute Austenen pentsaera eta estetikaren aurea mediocritas. Ezaugarri horiek ederto baten antzematen dira hemen aurkezten dugun obran, Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en.\nLehen esan legez, Jane Austenek 21 urte zituela egin zuen nobela honen lehen bertsioa, First Impressions. Hogeita hamazortzi urterekin argitara eman zuenean, ordea, izen berria jarri zion: Pride and Prejudice. Izen biok aintzat izanda, erraz konturatuko gara autoreak analisirako pausu bat eman nahi izan zuela aldaketa horrekin. «Lehen inpresioak» izenean itxura/errealitatea kontrastearen sujerentzia lauso bat egiten zen, baina bigarren tituluak lehen inpresio horietan parte hartu ohi duten elementu nahasleak bereizten zituen: Harrotasuna eta Aurrejuzkuak. Pride and Prejudice izenburua, dirudienez, Fanny Burneyren Cecilia-ren amaieratik aterea da, eta batek baino gehiagok adierazi du Austenek obra horretatik hartu zuela bere nobela honetako gaietako bat, hots, norberaren gogoen eta familia-harrotasunaren arteko borrokarena. Austenek hainbat motibo eta gal hartu zituen bere garaiko modako nobeletatik, baina lehenbailehen argitu behar da osagai horiei ematen dien trataera berri eta dinamikoan datzala bere merezimendu handienetako bat. Adibidez, irakurleak pentsa lezake nobela honen izenburuak antitesi moralista bat aurkezten digula —Sense and Sensibility-ren lineako zerbait, Burney eta Richardsonen tradizioko konbentzioen araberakoa— eta, beraz, Harrotasuna eta Aurrejuzkuak pertsonaia banatan gorpuztuko direla nobelan barrena. Alabaina, Austenek oso keinu polita egingo digu, geure lehen inpresioak ere okerrak direla erakutsiz: lehenengo begiratuan harrotasuna Darcy jaunari dagokiola irudituko zaigu, eta aurrejuzkua, berriz, Elizabeth Benneti. Ordea, nahikoa izango dugu liburuan apur bat aurreratzea ezaugarri biak pertsonaia biengan aurki daitezkeela konturatzeko, eta, beraz, Austenen modernotasunaz eta sintesi-lanaz jabetzeko. Baina aurrera baino lehen, eta azalpena argiago egite aldera, emadazue baimena Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-eko dama-zaldunak aurkezteko.\nNobelako gertaera nagusiak Hertfordshire konderrian gertatzen dira, Meryton herriaren inguruan, zehatzago. Longbourn Enean Bennet jaun-andereak eta beren bost alabak bizi dira: Jane, Elizabeth, Mary, Kitty eta Lydia. Bennetarrak, auzuneko beste familien moduan, lasai bizi dira, gorabehera handirik gabe. Hala ere, auzotegiko giro baketsua kanpotar aberatsen talde bat heltzearekin batera hasiko da nahasten eta pizten. Etorri berriak bost lagun dira: Bingley jauna —Netherfield etxea alokatu duena—, bere arreba Bingley andereñoa, bere arreba Hurst anderea eta berorren senarra Hurst jauna, eta azkenik Bigleyren lagun mina: Darcy jauna. Alaba ezkongairen bat daukaten etxe guztietan zaldun bi horiei buruzko itxaropen ederrak loratuko dira, baina auzo berriei ongi etorria emateko dantzaldian, auzuneko guztiak berehala ohartuko dira esperantza horiek erdira murriztu behar direla. Izan ere, Bingley jauna gizon maitagarri eta atsegina den arren, eta segituan Jane Bennetekin zaletuko bada ere, bere lagun Darcy jauna izugarri harro eta desatsegina irudituko zaie guztiei, Elizabeth Benneti bereziki, berak pairatuko baitu gizonaren mesprezu zuzena, dantzaldian bertan Darcyk Bingleyri beraren gainean egindako komentario iraingarriak entzunda.\nBestalde, Jane eta Bingley elkarrekin maitemintzeko bidean diren bitartean, herriak beste bisitari batzuen poza izango du. Milizia-gudaroste batek kuartela hartuko du Merytonen, eta inguruko neskatila guztiak —Kitty eta Lydia Bennet batez ere— bihotz eta begi zabalik ibiliko dira ofizialen liluraren pean. Militarren artetik Wickham jauna nabarmenduko da bere edertasun eta molde maitagarriengatik, eta Elizabeth Benneti egingo dio begi argia bereziki. Bere dohain ugariez gain, gizon hau beste ezaugarri bategatik ere suertatuko da interesgarri: Darcy jauna aspaldidanik ezagutzeagatik eta haren berri zehatza jakiteagatik. Wickham jaunaren informazioak Elizabethen aurreneko inpresioa sendotuko du, Darcy zital, harro eta berekoi bat irudikatuko dio eta.\nBitartean, Collins jauna ere azalduko da Bennetarren ezaupideen mundua aberasteko. Gizon hau, Bennet jaunaren lehengusu urruna, Bennetarren etxearen oinordeko legala da, Longbourn Enea gizonezkoei lotuta baitago herentzian. Lady Catherine de Bourgh aristokrataren babespeko erretore gaztea izanik, eta bere babesle andereak emaztearen premia ikustarazi diola, Collins jaunari bidezko gauza irudituko zaio bere lehengusina ondasun gabeei mesede egin eta baten bati ezkon proposamenak egitea.\nGauzak horrela, ezusteko gertaera batek etengo du bat-batean Jane eta Bingleyren artean sumatzen ziren harremanen bidea: batetik bestera, eta inongo abisurik gabe, Netherfieldeko taldea Londresera itzuliko da, Bingley jaunaren negozioak direla kausa, antza denez. Herrian inork ez daki ezer seguru, baina badirudi jaun-andereek ez dutela inongo asmorik bertara sekula itzultzeko. Jane Bennet bihotz hautsita geratuko da, eta Elizabethen barruan gizon bien kontrako sentimenduak indartuko dira. Izan ere, Bingleyren inkonstantziari eta Darcyren presioari leporatzen die Netherfieldeko jaunaren bat-bateko ihes hori.\nOrain arte esandakoarekin pista batzuk eman ditugu nobelaren gaietako bati buruz: lehen inpresioak okerrak izaten dira, gure iritziak moldatzerakoan Harrotasuna eta Aurrejuzkuak izaten baitira tartean. Beraz, txarto aditu horietatik inpresio zuzenetara iristeko, pertsona argiak ibilbide luze bat egin behar du, lehendabizi bere usteen iragazki horietaz jabetzeko, eta bigarrenez, itxuren artetik egiazkoa antzemateko. Bestela esanda, dirudienetik denera heldu ahal izateko, Elizabeth eta Darcy lehendabizi bere juzkuen arbitrarietateaz jabetu egin beharko dira, eta gero, beren burua hobeto ezaguturik, bestea ezagutzera iritsi. Hala ere, inmobilismorako prestatua dagoen gizarte batean hori ez da batere erraza izango, eta pertsonaia biek mila pirueta egin beharko dituzte konbentzionalismoek komunikazio zintzorako uzten duten espazio estu eta malkartsuan elkarrenganako bidea onez egiteko. Bilakabide hori, dena dela, ez da edonoren esku izango; Elizabeth Bennet protagonistaren terminoa erabiliz, pertsonaia «katramilatsuak» bakarrik izango dira horretarako gai, hots, euren baitan hamaika tolestura, zirrikitu eta potentzialitate biltzen dituzten izaki aberats horiek. Besteek, pertsonaia soilek, eurak definitzen dituen ezaugarri bakarrari eutsiko diote, haientzat idatzia den paper berbera jokatuz beti (Bennet andereak, Collins jaunak, Lydia, Mary eta Kitty Bennetek...). Darcy eta Elizabethen elkartze hori, bestalde, ez da gauzatuko alde baten anulazioaz, bien sintesiaz baino. Pertsonaia biek elkar onartzea, erdigune batean batzea, gorago aipatutako aurea mediocritasen adierazpideetariko bat dugu.\nAipatutako prozesuaren azken burua, Austenen beste nobeletan bezala, ezkontza izango da. Horrek zenbait kritikori pentsarazi die Austenen gai nagusia ezkontza bera dela, baina gure ustez hori arbolak ikustea da, eta ez basoa. Austenen basoa, gure aburuz, alde soziala eta alde pertsonalaren arteko tira-bira da, gizartearen barruan bizi arren bere indibidualtasunari eutsi gura dion gizakiaren problematika. Gizarteak irtenbide erraz eta axalekoak eskainiko dizkio pertsonaiari, eta berak borroka egin beharko du independentziaz jokatzeko, sentimendu faltsuek arrazoia itsutu ez dezaten (adibidez, Elizabethek Darcy gorrotatzen jarrai ez dezan), eta argudioek sentimenduei traiziorik egin ez diezaieten (adibidez, Elizabeth Collins jaunarekin ezkon ez dadin, aukera onuratsua izan arren). Austenen nobeletan gizartearen muga eta loturak ez dira kolokan jartzen, gizabanakoak ez dauka lekurik gizartearen barruan ez bada. Alabaina, erabakiak hartzea askatasunaren erakusgarrietako bat baldin bada, Austenen heroinak erabaki ahalik eta libreenak hartzen lehiatuko dira, gizartearen barruan biziz baina gizartearen aginduetara itsuan makurtu barik, eta hori guztia beren buruaren nagusi izanik, hau da, beren adimen eta sentimenduen arteko oreka bilatuz.\nEz gaitu harritu behar hori guztia erakusteko Jane Austen ezkontzaren motiboaz baliatu izanak. Izan ere, gogoan izan behar dugu matrimonioa gizarte horren erakunde oinarrizkoa zela, eta, inportanteago dena, emakumeen bizibide nagusia, aurretik esan dugun moduan. Ezkontzaren gaia erabiliz, Austenek bere gizartearen kontraesan nagusi baten aurrean jartzen gintuen: alde batetik, onartua eta estimatua izateko estatusa eduki behar zen, eta, bestetik, ezkontzak —nola ez— maitasunagatik egin behar ziren, Ama Eliza Santuak eta literaturak agintzen zuten bezala. Arazoa zen burua (edo poltsikoa) eta bihotza (edo gogoa) gutxitan etortzen zirela bat, Harrotasuna eta Aurrejuzkuak nobelak ederki erakusten digun bezala: Charlotte Lucasek bizimodu seguru bati eusten dio Collins jasanezinarekin maitasun barik ezkonduz, eta Lydia Bennetek (bere aitak behinola legez) sentimendu eta sentsazioei ematen die amore, ezkontza «burugabea» eginez Wickham deprabatu eta sos gabearekin. Bete-beteko aukera, hots, maila eta maitasuna elkartzen dituena, Elizabeth eta Darcy protagonista nagusiek eta Bingley, eta Jane bigarren mailako protagonistek egiten duten ezkontza ideiala da. Austenek bukaera borobil hori ematen dio bere nobelari, baina protagonisten suertea ez daukatenentzat arazoa konpondu gabe geratzen da. Egia da bai ezkontza «mertzenarioak» eta bai «burugabeak» kritikaturik agertzen direla, baina argi eta garbi azaltzen da gizarte horretan zein aukera gutxi dagoen konponbide zoriontsu bat egiteko. Zelanbait esateko, liburuan komenentziazko soluzio literario bat ematen da, baina idazleak bere kritikaren pozoia sartu du orrietan barrena. Are gehiago, Austenen ironia bazter guztietara ailegatzen da, han-hemen dudarako lekua eginez: Elizabethek Charlotteren ezkontza interesatua gaitzetsiko du, baina Wickhamen portaera mertzenarioak justifikatuko ditu; izeko Gardinerrek Elizabethi Wickhamekin ez maitemintzeko aholkatuko dio gizonak dirubiderik ez daukalako, baina Wickham jauna King andereño aberastu berriarengana hurbiltzen hasten denean, Gardiner andereak gaizki ikusiko du gizonaren interes ekonomikoa... Esan dezakegu nobelan agertzen diren matrimonio guztietatik Gardinertarrak direla benetan zoriontsu diren bakarrak, eta testuinguru horretan oso ulergarria da Charlotte Lucasek ezkontzari buruz erakusten duen eszeptizismo desilusionatua, edota narratzaileak Elizabeth Benneten gainean dioskuna: «Bere iritzia familian ikusitakotik oso-osoan bildu izatera, Elizabethek ezin izango zuen oso irudi atsegina eratu ezkon bizitzaren zorionaz edo etxe barruko goxoaz». Austenek bere nobeletan erakusten dizkigun bikoteak ez dira inolaz ere matrimonioa aukera desiragarria egiteko modukoak, baina ezkontza eta heriotza ziren garaiko konbentzio literarioek onartzen zituzten amaiera bakarrak. Ohiko materialak erabiliz ikuspegi eta zalantza berriak aurkeztea Austenen ezaugarri berezia dugu.\nGaitasun kritiko handiko pertsonarentzat are zailago suertatzen da matrimonio mediokre bat onartzea. Ideiala eta errealaren arteko desorekaren aurrean pertsonaia «kritikoek» bi jarrera nagusi erakutsiko dituzte: ihes eszeptikoa (Bennet jaunak nahikoa du bere jarrera zinikoaren atzean eta bere biblioteka-zuloan ezkutatzea; Charlottek «ez ditu entzun ere egiten» bere senarraren txorakeriak) edo protesta egitea. Elizabethek protesta egingo du bere aitaren pasibitatearen aurrean, ezezko borobila emango die Collins eta Darcy jaunen ezkon proposamenei, eta sutan jarriko da bere lagun Charlottek Collins onartzen duela ikustean. Izan ere, bere kemen, buru argi eta erantzun azkar eta injeniotsuekin Elizabeth Bennet emakume berri baten adibidea izango da ingeles literaturan, XVIII. mendeko nobeletan nagusi ziren bere ahizpa nagusiekin zerikusirik batere izango ez duena. Burney edo Edgeworthen heroina glamouroso eta idealizatuetatik antipodetan dagoela, bere itxura eta portaera fisikoan bertan iragarriko du bere gogoaren indarra: ibiltari ona da, ez dauka arazorik zelaietako langen gainetik salto egiteko, ezta bere ezagunen aurrean gorri-gorrituta eta ilea nahastuta agertzeko ere, horretarako arrazoi sendorik ikusiz gero... Garaiko literaturako damek etengabe desmaiatzeko ohitura zuten bitartean (Austenen Juvenilia umoretsu eta parodikoetan dama dotoreak hil eta guzti egiten dira desmaiatzearen desmaiatzeaz), Elizabethek, gehienez ere, negar egingo du bere gelako bakardadean. Jokaera eskandaloso eta teatrala —o! eta ah!z betea— Bennet anderea bezalako tuntun axalekoentzat geratuko da, bere senarra duelu batean hilko ote duten beldurrez egon ondoren, gizona ondo eta osorik berriz ikustean duelurik egon ez izanaz pena duten horietakoentzat. Modako literaturan andere hauskor eta zaindu beharrak oso goi kotizatzen zirenean, Austenek osasun ona eta sendotasuna gurago izan zituen, eta De Bourgh andereñoa bezalako dama milizka eta gaixoberak oso susmo txarrekoak iruditu zitzaizkion.\nIldo beretik jarraituz, Elizabeth Bennetek independentziaz pentsatzeko gaitasuna aldarrikatuko du beretzat. Horrela, Collins jaunak bere ezkon proposamen gogoangarria egiten dionean, Elizabethek bost bider errepikatu beharko dio ezetza, gizonak erantzuna benetan sinets, dezan eta ez dezan pentsatu ezezko hori dama dotoreen ohiko jokabidea dela, hots, gizona gehiago kilikatzeko trikimailu bat besterik ez. Azkenean Elizabethek erregutu egin beharko dio «neure erabakiak hartzeko baimena», eta mesedez ez dezala bera hartu «zu nahigabetu nahi zaituen emakume dotoretzat, bihotz-bihotzez egia diotsun izaki arrazionaltzat baizik». (Azpimarra gurea da).\nXVIII. mendeko «andereñoen portaera-liburuek» gehiegi ez irakurtzeko aholkatzen zieten damei, eta, batez ere, beste pertsonekiko solasaldietan beren kultura edo irakurketen arrasto oro ezkutatzeko. Elizabeth Bennetek, aitzitik, karta-jokoa baino liburua nahiago duela erakutsiko du, lotsa barik, Bingley jaunaren etxean, Hurts jaunaren harridura itzelerako eta Bingley andereñoaren mesprezurako. Emakume dotorea hornitu behar duten dohainak zenbatzerakoan, Bingley andereñoak —mahaiak dekoratzen, bionboak apaintzen eta puntuzko zorroak egiten jakiteaz gain— musika, kantua, marrazketa, dantza eta hizkuntza modernoak aipatuko ditu, eta, nola ez, estilo dotorea eta grazia ibileran. Aitzitik, Darcy jaunak —azkenean Elizabethen maitasunaren merezient izango denak— trebezia dekoratibo horiez gain zer edo zer mamitsuagoa eskatuko du, hots, «irakurketa zabalek haren adimenari emango dioten azkartasuna». Elizabethek hori guztia era batera biltzea ezina dela adieraziko du (garaiko heroinen idealizazioa gaitzetsiz beharbada), eta bere portaera eta solas zorrotz argiarekin, bere aukera zein den emango du aditzera. Era berean, lady Catherine De Bourgh aristokrata inpertinenteak pianoa, kantua eta marrazketa aipatuko dizkio Elizabethi, bere eta bere lau ahizpen hezieraz itauntzean. Horren aurrean protagonistak piano eta kantuan berak eta ahizpa batek apur bat badakitela erantzungo dio, eta marrazten, berriz, batek ere ez dakiela. Lady Catherine izugarri harrituko da, eta are gehiago entzuten duenean Bennetarrek ez dutela etxeko andereñorik izan gauza horiek denak irakasteko. Elizabethen azalpena trumoi-hotsa izango da Lady Catherinen belarrietan: «gutarik ikasi nahi izan zuenak inoiz ez zuen horretarako biderik falta izan. Irakurtzera bultzatu gintuzten beti, eta behar beste maisu izan genituen». (Azpimarra gurea da).\nEsan beharrik ez da garaiko portaera-liburuek trebezia femenino horiek guztiak maila dekoratibo, eta, beraz, amateurrean besterik ez lantzea agintzen zutela. Ez nabil pittin bat ere exajeratzen, Hannah Moreren pasarte honek erakutsiko duen bezala:\nOndo hazitako emakumeek dantzan, kantuan, errezitazioan eta marrazketan ikasi beharko balute ere, hezkuntza onaren helburua ez da emakumeak dantzari, kantari, antzezle edo pintore bihurtzea; haren helburu nagusia alaba onak, emazte onak, ugazaba onak egitea da... beraz, goian aipatutako trebeziak haien astialdia hornitzeari begira daude, eta ez emakumeei bizibide bat emateari begira.\nSaloietako eta gizonen ordu aspertuetarako hornigarri izateak, beraz, To egiten zuen emakume ezkongaiaren balioa matrimonioaren merkatura sartzean, hots, gizartean aurkeztua izatean. Lady Catherinek gai hau ateratzen duenean, Elizabethek berriro ere asaldatuko du dama aristokrata bere erantzun zuzen eta ezustezkoarekin. Lady Catherine harrituta dago Bennetar ahizpa guztiak jendaurrean aurkeztuta egoteagatik, nagusi biak artean ezkongai egonda eta txikienak hain gazte izanik. Elizabethek ez du uste ahizpa gazteenak etxean geratu behar direnik «bakar-bakarrik ahizpa nagusiek ezkontzeko modurik edo gogorik ez daukatelako». Izan ere, «Azken jarri denak lehenengoak besteko eskubidea du gaztaroko atseginetarako». Arestian esan bezala, andereño bat jendaurrean aurkeztea matrimonioaren merkatura salgai berri bat ekartzea zen. Bere ahizpa gazteak gizartera ateratzearen egokitasuna epaitzean, Elizabethek ez du ezkontzaren aukera aintzat hartzen, eta bai, ordea, emakumearen beraren atsegin eta dibertimendua. Emakumea bere buruz ateratzearen ideia, eta ez inoren emaztea izateko edadean egon edo ez egotearen arabera, zeharo gauza iraultzailea izan behar zen Lady Catherinerena bezalako ikuspegi kontserbakorrarentzat. «Neure berba berme» esango dio, «oso erabakitsu ematen duzu iritzia horren gazte izateko». Halako iritziek eta beroriek adierazteko independentziak eta lotsarik ezak bultzatuko dituzte Bingley jaunaren arrebak eta Lady Catherine bera Elizabeth Bennet neska lotsagabea, inpertinentea eta hantustea dela pentsatzera. Collins jaunak ere uste izango du haren ateraldi zorrotz eta erantzun biziak lotsa eta isiltasun apur batez doitu beharko liratekeela.\nArestian ukitu ditugun gaiok —emakumearen hezkuntza fisiko eta intelektuala, damek iritzi pertsonalak izan eta adieraztea, jendaurrean aurkeztua izatearen degradazioa etab.— bizi-bizirik zeuden Austenen garaian, eta polemika bortitzen eragile izan ziren XVII. mende bukaeratik. Emakumeen eskubideen defentsa eta haientzako hezkuntza arrazionalaren aldarrikapena hamazortzigarren mendearen azken hamarkadan iritsi ziren gailurrera, Catherine Macaulay Grahamekin eta, batez ere, Mary Wollstonecraft eta bere A Vindication of the Rights of Woman obrarekin. Ez dakigu Jane Austenengan antzeman ditugun postura aurrerakoiak emakume horien eraginaren ondorio izango ziren, edo, besterik gabe, gizarte itogarri baten aurrean Austenek emandako berezko erantzuna. Edozelan ere, autore horien sona izugarria izan zen eta garaiko hainbat nobelatan agertu ziren islaturik, hala euren aldeko nola kontrako jarrerak azaltzeko. Austenen idazki publiko eta pribatuetan Macaulay edo Wollstonecraften izenen aipamen zuzenik ez agertzeak ez du ezer esan nahi, soberako arrazoiak baitzeuden emakume batek idazle horien jarraitzaile zela ezkuta zezan. Izan ere, nahiz eta emakume ugari bildu ziren autore horien ekimenaren inguruan, bien bizitza pribatuei buruzko desprestijio kanpaina zeken batek atzera bota zuen mogimendu guztia: nahikoa izan zen Catherine Macaulay bera baino gizon askoz gazteago batekin ezkontzea bere iritziak lurretik bota zitzaten; Mary Wollstonecraft hil ondoren bere senarrak, William Godwinek, bere emaztearen bizitza heterodoxoaren memoria zintzo bat argitaratu zuen, Maryren aldeko omenaldia izan nahi zuena. Alabaina, Wollstonecraften bizimodu ez-konbentzionalak eskandalizatu egin zuen publikoa, eta emakumeen eskubideen aldeko mogimenduaren inmoralitatearen seinaletzat hartu zen. Ondorioz, kausa horren aldekoak izandako idazle askok atzera egin zuten, erridikulu eta estigmatizazioaren beldur, eta ez da harrigarria ikuspegi aurrerakoi eta erradikal xamarrak edukitako emakumeek hortik aurrera halako aipamen irekirik ez egitea. Oso sintomatikoa da Austen hil ondoren bere ahizpa Cassandrak Janeren gutunetan egindako garbiketa, hainbat eskutitz suntsitzea ekarri zuena; era berean, J.E. Austen-Leighk bere izeko Janeren gainean idatzitako Memoir-ean, gure autorea joskile, musikazale eta kantari bikaina zela azpimarratzen da, eta haren bihotzari maitasun kristaua eta apaltasuna zerizkiola. Memoria horrek Jane Austeni buruzko irudi tradizionalista eta kontserbakorra bultzatu zuen, egia da, baina autorearen izena eta obra ere babestu zituen (asmoz edo asmo gabe). Izan ere, gizarte baten eskasia intelektualak idazle bati egin diezaiokeen kalterik handiena isiltasunera eta iluntasunera kondenatzea da: zenbat jendek erlazionatzen du gaur egun Mary Wollstonecraft bere alabarekin? Edo bestela esanda, zenbatek daki Mary Shelleyk —Frankenstein mitikoaren egileak— Mary Wollstonecraft izan zuela ama?\nEdozelan ere, eta aurrekoa laburbilduz, Elizabeth Bennet protagonistaren taxueran ederki ikus dezakegu Austenen aurea mediocritas gorpuzturik: bere erabakietan arrazoimen eta sentimenduaren arteko oreka bilatzen du (kostata lortzen duen arren) eta, bere hezkuntzari dagokionez, sendotasun fisiko eta intelektuala uztartzen ditu. Bere irizpide estetikoak ere erdikotasun horren alde mintzo dira, Darcy jaunaren etxaldea bisitatzean erakusten digun bezala: «(...) erreka bat, berez zer edo zer bazena, hanpatu egiten zen eta handiagotu, baina artifizio arrastorik ezertan ere erakutsi gabe. Bere ertzak ez ziren ez zuzenak ez apainkeriaz hornituak. Elizabeth liluratuta zegoen. Sekula ez zuen ikusi naturak hainbeste dohainez bedeinkatutako lekurik, edo berezko edertasunari gustu traketsak hain kalte gutxi egindakorik (...) Gelak altuak eta politak ziren, eta altzariak bat zetozen etxeko nagusiaren fortunarekin; baina, Elizabethek ikusi zuenez, ez ziren ez koloretsuegiak ez beharrik gabe on-onak; Rosingseneko altzarien arrandiarik ez zen han, baina bai egiazko dotorezia handiagoa, eta horretaz ohartzean Elizabethek Pemberleyko jabearen gustu ona miretsi zuen». Aipu hau zeharo esanguratsua da, eta XVIII. mendeko irizpide estetikoen gaineko hainbat argibide eskaintzen dizkigu. Bere inplikazio guztiez jabetzeko, ezinbestekoa dugu hiru puntu argitzea.\nLehenengo eta behin pasarte horrek «natura hobetzearen» gaia (to improve) jartzen digu begi aurrean. Lehen ikusi dugu nola XVIII. mendean bi estetika korronte batzen, nahasten eta kontrajartzen ziren: «klasizista» dei geniezaiokeena, batetik, eta «gotikoa» esan geniezaiokeena, bestetik. Batak ordena aldarrikatuko zuen, eta besteak basokotasuna, hala esateko. Arkitektura eta parkeen antolamenduari begira, lehenengoak natura hesitzea» eskatzen zuen, eta haren okerrak zuzendu eta hutsak betetzea. Bigarrenak, gotikoak, naturaren askatasuna eta kontrasteak besarkatuko zituen, eta naturak jandako arkitektura, esaterako Erdi Aroko ruinak. Bi joera horien artean zebiltzan XVIII. mendeko «hobetzaileak» (improvers), hau da, jende ahaltsuaren lorategiak hobetzen zituzten profesionalak. Lancelot Brown —«Capability Brown» izengoiti esanahitsuaz ezaguna— eta Humphry Repton izan ziren goi mailako jendearen parke eta lorategiak ondo neurtutako laku artifizialez eta ruina aipainduez jantzi zituzten hobetzailerik famatuenak. Modako kontu guztietan bezala, honetan ere bezeroen eskaerak erraz jausten ziren alde bateko edo besteko gehiegikerietan, eta artifizioek sarritan iluntzen zuten natura basatiari eman nahi zioten ordenamendua. Darcy jaunaren etxea —zaindua baina aldi berean sinplea eta naturala— erdibideko puntu egokian egongo litzateke, eta ulergarria da Elizabethek horrenbeste mirestea.\nBaina ez da haren «gustua» beste barik hemen interesa zaiguna, nobelaren eraikuntzan horrek daukan funtzioa baino. Darcyri buruzko iritzia aldatzeko prozesuak Pemberleyko bisitan jadesten du gailurra, Elizabethek Darcy erabat diferente bat aurkitzen duenean. Hala ere, enkontru hori gertatu baino lehenago, Elizabethek gizonaren etxaldea —haren espazio pertsonal eta intimoena— ezagutzeko modua dauka, eta haren erreakzioa geroago gauzatuko den aldaketaren aurrerapena besterik ez da. Izan ere, Darcyren etxea, edo, hobeto esanda, etxea janzteko eta antolatzeko modua, gizonaren zentzu moralaren metafora bat da, Rosings etxeko altzari «arranditsuak» Lady Catherineren zentzu moralaren metafora diren bezala. Honek estetika eta morala elkarri lotzen dituen pentsaera bat islatzen du, eta hori hobeto ulertzeko XVIII. mendeko filosofo platonista ingelesak ekarri behar ditugu gogora, eta, batez ere, haien ondorengo bat, Anthony Ashley Cooper, Shaftesburyko jauna. Gaur egun oso ezaguna ez bada ere, Shaftesburyk itzelezko eragina izan zuen XVIII. mendean, bai Britainia Handian eta bai gainerako Europan ere. Filosofo honi jarraiki, gizakiak edertasunerako zentzuna duen bezala, badu moraltasunerako zentzuna ere, eta lehenengoak gauza ederrak estimatzera bultzatzen duen moduan, bigarrenak jokabide ona apreziatzera eroaten du. Irizpide estetikoak lantzen diren bezala, hala gertatzen da irizpide moralekin ere, eta, beraz, gustu landuko pertsonari higuingarri gertatuko zaizkio ekintza txarrak, itsusiak direlako, eta, alderantziz, moral eskaseko pertsonak bere irizpide estetikoetan islatuko ditu bere interes desorekatuak. Honen argitan oso adierazgarri suertatzen da Lady Catherinen etxeko luxu neurrigabe eta erakus-zalea eta Darcyren etxeko dotorezia naturala erkatzea. Lehenengoak dama horren harrokeria eta izaera agintzailea konfirmatzen dituen bitartean, bigarrenak giltza ematen dio Elizabethi Darcyri buruz izan dituen uste okerrak behingoz berraztertzeko eta ezaguera berri eta zintzoago bat bilatzeko. Izan ere, Darcyren etxe zaindu eta artifizio bakoak gizonak ere artifiziorik ez daukala adierazten du, eta izaeraz ere orekatua eta hantuste gabea dela. Ez da hau estetika eta moralaren arteko erlazioaren adibide bakarra nobelan barrena. Beste bat gogoratzearren, aipura ekar dezakegu Mary Bennetek eta Elizabethek piano eta kantu emanaldi bana eskaintzen duten pasartea: Maryk pianoan eta kantuan gogor lan egin badu ere, «ez zuen ez argitasunik ez gusturik» baina bai «harroputzaren trazak eta burgoiaren moldeak»; Elizabethek bere ahizparen abildade erdiaz ere jo ez arren, (...) askoz ere atsegin handiagoz entzun zioten denek, izatez bihotz zabala eta furfuria gabea zelako».\nAustenen irizpide estetikoez ari garela, idazlearengan eragin izandako beste autoritate bat aipatu behar dugu: William Gilpin, hain zuzen ere. Antzinateko ruina eta natura basatiarekiko xarmak paisaiari buruzko interes bizia biztu zuen XVIII. mendean, eta paraje ikusgarriak bisitatzeko txangoak modako denbora-pasa bihurtu ziren. Gilpinen ustez natura eta pintura elkarren pareko bi arte ziren, eta, bidaiarientzako laguntza eskaini guran, hainbat liburu idatzi zituen bai Erresuma Batuko ibilbide interesgarriak proposatuz, eta bai «pintoreskoari» buruzko jarraibideak emanez. XVIII. mendean eta Gilpinen erabileran «pintoresko» hitzak ez zeukan gaur egungo esanahia, bere etimologiari gehiago lotutako beste hau baino:\nkoadro batean gustagarri egiten zaigun edertasun mota berezia». Bere liburuen bidez Gilpinek irakurleen gustua hezi nahi zuen, natura pintoreskoaren irizpideen arabera apreziatzen irakatsiz, eta artelanak artistaren begiarekin ikusteko bidea eskainiz. «Pintoresko» hitza (picturesque) sarritan azaltzen da Austenen nobeletan paisaiarekiko erreferentzian, baina Gilpinen eragina Austenengan askoz ere sakonagoa da beste maila batean, hau da, obren euren taxueran. Nahikoa da Gilpinen aholkuetako batzuk errepasatzea ikusteko zein kontutan hartu zituen Austenek printzipio estetiko horiek bere lanean:\n1. Medioak (hizkuntzak, argiak) garbiro erakutsi behar ditu objektuak, ikuslearen arreta bere buruarengana eraman barik. Idazle batzuen idazkerak begiaren eta objektuaren artean kokatutako argi itsugarri bat ematen du, bere burua erakutsi eta objektua bera ezkutatzen duena.\n— Hortik etorriko litzateke Austenen berbakera argi eta orekatua, eta hizkuntzari buruzko gogoeta, geroago aztertuko duguna.\n2. Zenbat eta gehiago hurbildu artista naturaren alde sinple eta ederretara, orduan eta fikzio miragarriagoak sortuko ditu. Gustu zuzenak ezin ditu pairatu naturalak ez diren egoerak. Irudimen sobrioari ez zaizkio gogoko gauza harrigarriak, eta, ordea, hunkitu egiten da naturatik transkribatutako istorio eta egoerekin.\n— Austenek eguneroko pertsonaiak aukeratuko ditu, eguneroko bizitza eta egoeretan. Bere nobeletan ez dugu aurkituko nobela gotikoetako gertaera harrigarririk, ez bada erreferentzia gisa eta horren ironia egiteko (Northanger Abbey-n adibidez).\n3. Konposizio bateko pertsonaiak aurkezteko moduari dagokionez, Gilpinek dio figura nagusiek lehentasuneko lekua izan beharko luketela, hau da, eurak izan beharko liratekeela ikuslearen begia erakartzeko lehenak. Horretarako, ahalik eta gehien berezi beharko lirateke taldetik, eta, gainera, beste moduren batez ere nabarmendu beharko lirateke:\n— argi distiratsu batean agertzeagatik.\n— espazio argitsu baten erdian itzal baten pean agertzeagatik.\n— ekintza edo espresio bereziren batez hornituta egoteagatik.\n— ezaugarri horien konbinaketa erabiliz.\n— Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en begi-bistakoak dira pertsonaia nagusiak aurkezteko teknika horiek. Hasierako atal bietan Bennetarren familia osoa azaltzen da, taldean beraz. Hirugarren atalean dantzaldiaren eszena argitsua dugu, eta Elizabeth, berriz, dantzakide barik jesarrita egon beharraren itzalpean (eta Darcyren komentario mespreziatiak entzunda, gainera!). Atal horretan Jane Bennet azalduko zaigu distira bereziz, Bingley jaunarekin dantza egin ondoren gelako andereño ederrenaren fama ematen zaiolako. Dantzaldiaren osteko komentarioetan, Elizabeth gogor mintzo da Darcyren aurka, gizona bere kritiken iluntasunaz markatuz, eta bere burua, berriz, bere izaera jostariaren argiarekin piztuz. Hortik aurrera, Elizabeth eta Jane txandakatuko dira argi/itzaletan, harik eta zazpigarren atalean protagonismoa erabakita geratuko den arte: Jane Netherfieldera joango da bisitan, eta euriak bidean harrapaturik, etxe hartan geratu beharko da gaixorik eta ohean. Elizabethek hiru miliako bidea egingo du eguraldi txarrean ahizpa bisitatzeko (ekintza berezi bat) eta Netherfielden ahizpa zaintzen ematen dituen egunetan protagonismoaren jabe dela erakutsiko digu: Jane bere gaixo-gelan begitik ezkutatzen zaigun bitartean Elizabeth aurrez aurre jarriko da Netherfieldeko taldearekin, Darcy jaunarekin bereziki.\n4. Edertasun «pintoreskoak» (pinturari dagokionak) alde latz eta malkarren bat izan behar du. Estilo palatinoko eraikin bat (hots, Grezia eta Erroma klasikoen estiloan egina; halakoak ziren XVIII. mendeko herriko etxalde handiak) ederra izan daiteke, baina hilda dago pinturarako.\n— XVIII. mendeko nobeletako heroina eta heroien akatsetako bat idealizazio fisiko eta morala zen, edifizio palatino handien formaltasunaren antzekoa. Honainokoan adibide asko eman ditugu erakusteko Elizabeth Bennet hezur-haragizko emakumea dela, eta heroina glamourosoentzat batere ondo ikusita ez zeuden ezaugarrien jabea dela.\nPintoreskoak, beraz, natura harmoniatsuaren ideia iradokitzen digu: sinpletasuna maite du, baina klasizismoaren hoztasun eta erregulartasunetik aldentzen da. «Latza» eta «malkarra» errebindikatzen ditu, baina higuin zaizkio gauza harrigarriak. Hiru lerro horiek Austenen estetika biltzen dute, lehenagotik ere aurea mediocritas terminoarekin aipatu duguna.\nHizkuntzaren erabileran Austenek jokaera berbera erakusten du. Lehenengo eta behin azpimarratu behar da Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en pertsonaien hizkera lehen mailako elementu deskribatzailea dela, eta sarritan ekintzek eurek baino informazio gehiago ematen digula. Harrotasuna eta Aurrejuzkuak-en oso deskribapen gutxi ematen zaizkigu gauzen eta pertsonaien itxura fisikoaz, segurutik gizarte horretako distantzia sozialak mesfidantza eta beldurra zizkiolako hurbiltasun fisikoari. Aurretik esan dugun bezala, Austenen (eta beraz, Elizabeth Benneten) garaiko gizarteak oso toki estua uzten zuen indibiduoen arteko komunikazio ireki eta zintzorako: sexu desberdineko eta senitarte-loturarik gabeko bi pertsona ezin ziren ia inoiz bakarrik egon (ezkontza-proposamenak egiteko izan ezik), eta harremanetan sartzeko ohiko testuingurua bilera sozialen bat izaten zen (kontzertua, antzokia, dantzaldia...). Halakoetan —eta gure nobelan hainbat adibide ditugu— oso garrantzitsuak izaten ziren urrundik antzeman zitezkeen zantzuak, hala nola begirada, azalaren kolorea (zurbiltzea/gorritzea), posturak (jesarrita egotea/gelan gora eta behera ibiltzea)... eta hizkera.\nHizkeraren balio komunikatzailea bi mailatan gauzatzen da: batetik pertsonaiak dioena baino zer edo zer gehiago adierazten du askotan (adibidez, Darcy eta Elizabeth pianoa jotzearen gainean ari direnean Lady Catherineren etxean, hogeita hamaikagarren atalean), eta, bestetik, pertsonaiaren hizkera bere aurkezpen-txartela izaten da, txartel horrek eskaintzen duen irudia batzuetan engainutsua izan daitekeen arren, edo gaizki interpretatua. Austenen irizpide estetiko-moralekin bat etorriz, muturretako joerak susmagarriak izango dira hizkeran ere. Horrela, Collins jaunaren erretolika eta hizkera faratatsuak, idatzitik ahozkora batere aldatuko ez denak, modua emango die Elizabethi eta bere aitari gizonaren izaeraren diagnosi zuzena egiteko haren lehenengo gutuna jaso bezain azkar: «Ale bitxia izan behar du, nire ustez, (...) Bere idazkeran badago zer edo zer oso hanpatua», dio Elizabethek, eta bide beretik doa Bennet jauna: «Bere gutunean agertzen den morroikeria eta buruiritziaren arteko nahasketa horrek itxaropen ederrak sortzen ditu». Collins jauna ez da gai klitxe eta formula sasi-libreskoetatik kanpo hitz egiteko, eta haren berbakera artifiziotsuak, zarata askorekin mami gutxi transmititzen duenak, bere moral superfizial eta hipokrita ispilatuko du, eta bere buru motel eta mugatua. Beste muturrean, berriz, Bennet anderearen eta Lydiaren hizkera izango dugu, ez sinplea, laua baizik, kanpotik barrutik bezain hutsik daudela adierazten duena. Errepikapenak, interjekzioak, esaldi amaitugabeak eta espresio lausoak izango dira haien hizkeraren ezaugarri: «Jauna! zelako barreak egin genituen! eta Forster andereak ere bai. Hil egingo nintzela uste nuen. Eta horrek susmoan jarri zituen gizonak, eta berehala asmatu zuten zer gertatzen zen.!» dio Lydiak pasarte batean.\nPertsonaia zuhurrek, ordea, hizkera doi eta zehatza bilatuko Jute, aldi berean argia eta ñabardurez betea. Elizabeth izango da hizkera orekatu horren adierazle nagusia, baina pasarte batean berari ere gogorarazi beharko dio bere izeba Gardinerrek —emakume argia bera ere— esamolde hormatu eta higatuek ez dutela ezertxo ere adierazten, eta zehaztasuna bilatu behar dela: «Baina maiteminez zoratzen esaera hori hain da maiztua, dudazkoa, zehaztugabea, ezer gutxi adierazten dit».\nHizkera matizatua izateak edo kolore bakarrekoa izateak, hala ere, ez ditu pertsonaia «on» eta «txarrak» bereiziko, psikologikoki «soilak» eta «katramilatsuak» direnak baino. Jane Bennet guztiz onbera eta goxoa da, baina bere ontasunak ez dio uzten errealitateari buruzko epai garbirik egiten, eta bere hizkera berdin izango da ezti eta leuna guztientzat, argazki bat bezalakoa, kontakizunari aurrera egiten lagunduko ez diona. Bingley jauna bera ere alaia eta maitagarria da, baina erabaki garrantzitsuak egiteko ahalmena bere lagun Darcyrengan dauka delegaturik, eta bere gutunak egiteko moduak —«hitzen erdiak jan egiten ditu, eta gainerakoak, berriz, zirrimarratu»— haren borondate ahul eta erraz amore ematekoa salatzen du.\nDena dela, hizkera-motak oker interpreta daitezke, batez ere okerreko oinarri estralinguistikoetan zimendatzen baldin badira. Horrela, Wickham jaunaren edertasunak eta molde erakargarriek egoki bihurtzen dute automatikoki bere hizkera ere —«Zioena zioela, ondo esanda zegoen»— eta beste inorengan (Lydiarengan adibidez) indiskreziotzat hartuko litzatekeena, irekitasun atsegintzat hartzen da berarengan: «hain gomendagarri egiten zuten dohain guztiei beste bat ere gehitu behar zitzaien orain, bere kontuez zabal-zabal hitz egitea, alegia». Hain zuzen ere, Wickhamen mihi zuri eta berba egiteko zabaltasun horiek izango dira Elizabeth engainaturik izango dutenak, eta bere uste okerrak finkatuko dituztenak. Darcy jaunarekin beste horrenbeste gertatzen da, baina alderantziz: gizonak hasieratik eragindako inpresio txarraren oinarrietan, haren berba gutxi eta neurtuak ez dira diskrezioaren seinaletzat edo abilidade sozialen faltatzat hartuko, harrotasun eta burgoiaren zantzutzat baino. Paradoxikoki, isiltasuna bere bertuteetako bat dela ikusiko da gero, eta bere diskrezioak bere etsai difamatzailearen oso gainetik jartzen duela. Bide batez, eta Darcyren hizkeraz ari garela, interesgarria da ohartaraztea nola Darcy eta Elizabeth elkarganatuz doazen neurrian gizonaren hizkera jaso eta zaindua —bere gutun laboriosoan igartzen dena— apurka-apurka naturalago bihurtzen den, zehaztasun eta dotorezia galdu barik, hala ere.\nBennet jaunaren hizkera epigramatiko eta ironikoak pertsonaia «azkarren» artean kokatzen du, baina ironia hori norabide bakarrean erabiltzen duenez, pertsonaia soil gelditzen da. Bennet jaunak bere inguruko guztien hipokresia eta tentelkeriaz egiten du barre bere bibliotekaren gordelekutik, baina ez da gai ironia hori bere buruarengana bihurtzeko. Hori dela eta, Bennet jaunak ez dauka perspektibarik bere okerrak zuzentzeko, eta beti eusten dio paper berberari, hau da, komentarista pasibo eta zinikoaren paperari.\nElizabethekin, aitzitik, ironia bere osoan betetzen da. Bere aitak bezala, gozatu egiten du besteen absurdoari barre eginez, baina bereaz ere ohartzen da, eta burla egiten dio bere buruari ere. Gizarte-mailak edo diruak ikaratzen ez duela, Elizabethek lotsarik gabe zuzenduko du bere ironia Darcyrengana, eta gizonak halakoetara ohituta ez dagoen baina halako inteligentzia apreziatzen dakienaren harriduraz eta sinpatiaz erantzungo du. Azken batez, zentzugabeko gauzekiko ironia ezaguerara heltzeko giltzetako bat izango da, bide ematen baitu bai mundua eta bai nork bere burua distantziatik ikusteko eta jokabideak birplanteatzeko. Darcyren bilakaeraren azken pausua, Elizabethek nobelaren amaieran aditzera ematen duenez, besteek bere lepotik barre egitea onez eramaten ikastea izango da.\nGeure eta besteen absurdoak ironiaz hartzen ikasten dugun neurrian erlatibizatzen ikasiko dugu, eta, beraz, geure iritziak baldintzatzen dituzten harrotasun eta aurrejuzkuen kontra borrokatuko. Nobelako lehen esaldian erakusten zaigunez, «egia unibertsaltzat» jotzen diren gauzak gutxi batzuen uste interesatuak besterik ez dira izaten, eta puntu horretatik abiatuta Jane Austen bere ironia disparatzen hasiko da, norabide askotan eta erruki gabe, ironizatzaileak ere ironizagarriak direla frogatuz. Horrela, Elizabethek Darcyri bere juzku arin eta aldagaitzak ironia maltzurrez aurpegiratzen dizkionean, ironia horrek aldi berean Elizabeth bera ukituko du, guk ondo dakigulako gizonari leporatzen dizkion bekatu berberen erruduna dela bera ere. Irakurleon egoera pribilegiatu horrek —hots, narratzailearen informazioari esker Elizabeth baino aurreratuxeago joateak— suspense elementu bat sartuko du kontaketan, Elizabethen patuaz gero eta interes biziagoa piztuko diguna.\nAmaitu baino lehen, pare bat ohar egin nahi nituzke itzulpenaren gainean, irakurleari beharbada harrigarri egingo zaizkion puntu bi komentatzeko. Lehenengoa hiztegiari buruzkoa da. Nobela honetan lau ezkontza gertatzen direla aintzat izanda, bertan agertzen den hiztegi amodiozkoa oso moderatua gerta dakioke gaur egungo irakurleari. Horrela, «maitasunaren» ordez irakurleak askoz sarriago aurkituko ditu «isuria», «joera», «oniritzia», «estimazioa», «eroria», «onginahia», «ongura», «atxikimendua», «begi argia» eta halakoak. Tonu hau nobela gotiko eta sentimentaletako hiztegi «apasionatuaren» aurkako joerari dagokio, eta Austenen estetika orekatuari.\nBestalde, puntuazioa ere gerta dakioke berezi irakurleari. Austenek gure gaur egungo ohituran dena baino askoz ere sarriago erabiltzen du puntu eta koma (;), agian guk «puntu eta jarraian» egingo genukeen tokietan. Gainera, elkarrizketak ez ditu gidoien artean jartzen, kakotxen artean baino («), eta gidoi horiek (—) eten modukoak markatzeko erabiltzen ditu, gure gaur egungo eten puntuen antzera edo. Ni ezaugarri horiek gordetzen saiatu naiz, itzulpen hau Austenen irakurle ingelesdunek aurkitzen duten obrara ahalik eta gehien gerturatu guran. Gauza batean eman dut amore, hala ere: aipatutako gidoi luzeen lekuan gure gaurko baliokideak jarri ditut, bere horretan uzteak testuaren argitasunari traba egiten ziola iruditu zait eta.\nBesterik ez. Jane Austenen lan honekin nik bezainbeste gozatzea opa dizuet, eta neure lanak bereari kalte handiegirik egin ez izana espero dut.\n© Ana Isabel Morales\n"Jane Austen / Harrotasuna eta aurrejuzkuak" orrialde nagusia


Sarek dio "defentsarik gabeko frogetan oinarritutako zigor guztiak baliogabekotzat jo behar liratekeela" - leihoa.info\nSarek dio “defentsarik gabeko frogetan oinarritutako zigor guztiak baliogabekotzat jo behar liratekeela”\n2022 May 17, Tuesday 2022 May 17, Tuesday adminLeioa, Sarrera\nSare Herritarrak, Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Xabier Atristainen auziaren inguruan emaniko epaiaren aurrean duen iritzia plazaratu eta epai horrek ekarri behar lituzkeen ondorioak azaldu berri ditu.\nLehenik eta behin, Sarek “hamarkada luzeetan, bai alor politikotik, eragileetatik eta baita alor judizialetik ere, euskal presoek jasan duten eskubide urraketa behin eta berriro salatu dela” gogorarazi du. Eta Estrasburgotik jasotako epaiaren berrespenak, horri erantzuten diola hain zuzen ere uste du. “Hau da, atxilotuak diren pertsonek abokatuen asistentzia jasotzeko dute eskubideari” erantzuten diola, eta “eskubide hau atxilotze une beretik eta epaile aurrera joan artean errespetatua izan behar dela” dio Sarek.\n“Eskubide hau da kasu honetan, eta baita beste hainbestetan ere, errespetatua izan ez dena. Asko dira, Xabier Atristainen egoera berean, Audientzia Nazionalak epaitu eta zigortu dituen euskal presoak”, adierazi dute Sareren bozeramaileek.\nSarek onartu du “dagoeneko, Auzitegi Nazionala bera ari dela ezohiko egoera horiek zuzentzen, Gorka Palaciosen epaian eta joan den ostiralean Iglesias Chouzaren kasuan ezagututako epaian ikus daitekeenez; izan ere, absolbitu egin dute, haren aurkako froga bakarrak inkomunikazio alditik atera zituztelako”.\nHorrek, erakundearen ustez, behar luke egoera beraren baitan zigortuak izan diren pertsonei ezarri behar litzaiekeena. “Izan ere, epai honek ondorio bat eta bakarra behar luke, justizia demokratikoak onar dezakeen ondorio bakarra; defentsarako eskubiderik gabe, ezin da zigorrik egon. Logika honen baitan, inkomunikazio aldian, defentsarik gabe eskuratutako frogetan oinarritutako zigor guztiak baliogabekotzat jo behar lirateke”.\nSareren esanetan “Espainiar Estatua zigortua izan da, eta ondorioz, jasotako zigorra aintzat hartu eta Europako Giza Eskubideen Hitzarmena oinarri hartuta, sortutako eskubide urraketa erreparatzea dagokio”.\nSare Herritarraren ustez, “barne-auzitegiek, Auzitegi Nazionalak edota Auzitegi Gorenak irtenbide juridiko egokia eman behar diete kasu horiei guztiei, egoera hau jasan duten pertsonak ez daitezen Giza Eskubideen Europako Auzitegira jotzera behartuta egon. Honek, beren eskubideak urratzen jarraitzea eta espetxealdia luzatzea baino ez baitakar”.\nSareren iritziz, egoera honi amaiera emateko unea da. Horren haritik, erakundeak lanean jarraituko du eskubide urraketa oro atzean utzi artean, azaldu du Sarek.\nEl Cryptochimera Leioa 90s se hace con el campeonato\nEH Bildu presenta su proyecto de soterramiento de la Avanzada en el Hogar de Errekalde\nEkainak 28, Sexu-askapenaren nazioarteko harrotasun eguna\nAcuerdo de EH Bildu con el Gobierno español en torno a la Ley de Memoria Democrática\nEneko Lambea, oro en el campeonato estatal de gimnasia rítmica


maiatza | 2018 | Iruña-Veleia, egia ala gezurra?\n372.700 euroko fiantza, EGUN BAT ordaintzeko, bestela ondasunen bahiketa, errekurtsorik ez\nData: 2018(e)ko maiatzaren 25a Egilea: elexpuru\nHerenegun heldu zitzaion Eliseo Gili jakinarazpena: doilorkeriak ez du akaburik. Ama Atan informazio gehiago. Eskerrik asko Koen.\nData: 2018(e)ko maiatzaren 21a Egilea: elexpuru\nArrakastatsua izan zen igandeko bisita gidatu alternatiboa. Iruña-Veleia Argitu ekimeneko jende batena izan zen lehen ideia, baina hasieran taldetxoa zena gizenduz joan zen eta azkenean Euskal Herriko txoko askotako 35 lagun bildu ginen aztarnategian. Bi talde egin ziren, euskerazkoa eta … Jarraitu irakurtzen →\nData: 2018(e)ko maiatzaren 16a Egilea: elexpuru\n“Iruña-Veleia Argitu ekinbideak auzibidea gelditzeko eskatu du” titulatu du Berriak. “Iruña-Veleiako afera auzibidetik ateratzeko eskatu dute” Garak. “Epai-bidea uzteko eskatu du Iruña-Veleia Argitu ekimenak” Aleak. “Plataforma Iruña-Veleia: ‘No está demostrada la falsedad” Deiak.”Una plataforma niega la falsificación de las primeras … Jarraitu irakurtzen →\nData: 2018(e)ko maiatzaren 15a Egilea: elexpuru\nKazetari eta argazkilari asko etorri dira hedabideetatik gaurko prentsaurrekora. Hauxe izan da irakurri dugun testua. Kafka Iruña-Veleian Harriduraz hartu dugu notizia: Arabako Foru Aldundiak zazpi urte eta erdiko kartzela-zigorra eskatu du Eliseo Gil aztarnategiko zuzendari ohiarentzat eta hiru urte eta … Jarraitu irakurtzen →\nData: 2018(e)ko maiatzaren 14a Egilea: elexpuru\nLarunbateko Berrian artikulu hau agertu zen. Jose Luis Erdozia Mauleon etxarriarra Euskal Filologian doktorea da eta euskaltzain urgazlea. Iruña-Veleia: mundua aldrebes 2018ko maiatzak 12 Nolako poza euskaldunok hartu genuena halako aurkikuntza «zazpigarren alabarenean» gertatu zela jakindakoan! Zakurraren ipurdira «euskalduntze berantiarra» … Jarraitu irakurtzen →\nData: 2018(e)ko maiatzaren 10a Egilea: elexpuru\nAstebete baino gehiago da akusazio-idatziak auzipetuen eta euren abokatuen eskuetara heldu zirela. Guztiz harrituta geunden horien berririk ez zelako hedabideetan agertzen, beste batzuetan auzipetuak eurak ere prentsaren bidez izaten dutelako lehen notizia, epaitegiak berak filtratzen baititu, Correora nagusiki. Azkenik, auzipetuek … Jarraitu irakurtzen →\n«Frogatu gabe dagoen zerbait eraman nahi dute auzitara», Gara-ren izenburua\nGaurko Garak Lurmeneko kideen aurkako epaiketa deiari orrialdea eskaintzen dio Kultura sailean, Ariane Kamio kazetariak sinatuta. Ondo islatuta daudela iruditu zaigu akusazio-idatzia zein harekin oso kritikoa den gure eta Euskeraren Jatorriaren iritzia.\n… eta Fiskaltzak hiru urte eta erdiko kartzela eta 285.000 isuna Oskar Escribanorentzat. Bada astebete akusatuek jakinarazpena hartu zutela, baina gaur arte ez da hedabideetara heldu. Eta Berriara bakarrik, auzipetuen bitartez. Gauza harrigarria, orain arte epaitegiak berak filtratzen baitzituen horrelakoak … Jarraitu irakurtzen →\n‘Euskera Europako ama hizkuntzan’, larunbat honetan Euskeraren Jatorriaren 12. Biltzarra Elgoibarko Aubixan\nData: 2018(e)ko maiatzaren 4a Egilea: elexpuru\nBere egunean iragarri genuen bezala, larunbat honetan, maiatzak 5, egingo da Elgoibarko Aubixa baserri-egoitzan Euskeraren Jatorriaren 12. Biltzarra. Euskera Europako ama hizkuntzan du gaia. Hemen egitaraua.\n‘La conexión rusa en Iruña’ artikulua Naiz-en\nData: 2018(e)ko maiatzaren 2a Egilea: elexpuru\nArtikulu hau agertu da Naiz-en La conexión rusa en Iruña Ion Goitia Gebara El proceso de fabricación de este artefacto ideológico me recuerda al proceso de generación de otra enorme trola en torno a los hallazgos de inscripciones en el … Jarraitu irakurtzen →


Hidrogenoa; ezinbesteko bektorea trantsizio energetikorako | CIC energiGUNE\nHidrogenoa; ezinbesteko bektorea trantsizio energetikorako\nHidrogenoa gas bat da; erabilera desberdinak -egungoak eta potentzialak- dituen bektore energetiko bat da, eta horien artean energia biltegiratzea, transformazioa eta garraioa daude. Gainera, hidrogenoa ongarriak sortzeko erabiltzen da, baita findegietako prozesuetan ere.\nIraganean hidrogenoak bere ikerketan gorabehera ezberdinak izan bazituen ere, trantsizio energetikoko eszenatoki honetan bektore honek paper protagonista bat hartzen du eta geratzeko etorri da.\nIzan ere, hidrogenoa giltzarri izango da energia berriztagarrien hedapen masiboari laguntzeko biltegiratze-sistema gisa, eta, gainera, ekoizpenaren eta kontsumoaren arteko desfasea ahalbidetuko du.\nIEA-Nazioarteko Energia Agentziaren The Future of Hydrogen txostenak adierazten duenez, "Iraganean hasiera faltsuak izan ziren, baina oraingoan desberdina izan liteke; hidrogenoa aldakorra da eta energiaren arloan erronka desberdinei aurre egiten lagun dezake".\nHala ere, bektore honi lotutako erronka asko daude. Karbono-aztarna txikiko hidrogenoa ekoiztea garestia da, lotutako azpiegituraren hedapena motela da, gaur egun ekoizten den hidrogeno gehiena ikatzetik eta gas naturalaren eraberritzetik dator, eta egungo erregulazioek hidrogeno garbiaren industria baten garapena mugatzen dute.\nIldo horretan, IEAk gomendio batzuk ematen ditu, besteak beste, erabilera bizkortzea eta zabaltzea froga-proiektuen bidez.\n2019an, Txinak dagoeneko iragarri zuen Hamar Hirien programa, Wuhanetik hasita, Hidrogenoaren lehen Txinako Hiria izango dena, erregai-pilen 100 automobil fabrikatzailerekin eta lotutako enpresekin, baita 2025erako aurreikusitako 300 zerbitzugunerekin ere.\nEra berean, Japoniak hidrogenoaren estrategiaren ibilbide orria kaleratu du, hedapen eta kostu helburuak barne. Izan ere, Japoniako enpresen partzuergo batek 80 hidrogeno-zerbitzugune eraikitzeko asmoa du 2021erako.\nBestalde, AEBk, Doeren eskutik, Txinaren antzeko estrategia bat du Kaliforniarako, gasolina-zerbitzuguneak eta erregai-gelaxkak ezarriz. Koreak ere antzeko estrategia bat argitaratu du bere herriarentzat.\nHidrogenoaren Europako lasterketa ere hasi da, eta eskualde eta herrialde guztiak ari dira bereizten.\n2018an, Europako 28 herrialdek Lintz-eko Adierazpena sinatu zuten, hidrogeno jasangarriaren teknologian lankidetza sustatzen duen "Hidrogenoaren Ekimena" izenekoa, 100 enpresa, erakunde eta instituzio ingururekin batera.\nAre gehiago, Europako Batzordeak, FHCren eskutik, "Hydrogen Roadmap Europe" delakoa egin du, non hidrogenoa Europako trantsizio energetikorako bideratzaile izango den aplikazioak nabarmentzen diren: berriztagarrien integrazioan, energiaren banaketan, biltegiratze-sistema gisa, garraioaren deskarbonizazioan, eraikinen berokuntza-sistemen deskarbonizazioan eta beroaren erabileran.\nIldo beretik, Europako herrialde batzuk hidrogenoaren eta ibilbide-orrien estrategia nazionalak hedatzen ari dira (Portugal, Austria, Italia, Bégica, Frantzia, Alemania, Herbehereak, etab.).\nHorietan, adibidez, hidrogeno berdea ekoizteko teknologiaren buru izan nahi da, hau da, energia berriztagarriak erabiliz elektrolisi bidez ekoizten dena; hidrogeno urdinean ere interes berezia jartzen da, hidrokarburoak berrituz eta CO2 atzituz lortzen dena; lurreko garraio astunaren eta berriztagarrien integrazioaren aldeko apustua egiten da; eta hidrogenoa biltegiratze-sistema gisa giltzarri izango dela adierazten da.\nItaliak hidrogenoaren hub gisa kokatu nahi du bere burua. Eta Horizon 2020ko Green deal programaren egungo deialdian Alemania eta Herbehereak presentzia nabarmena izango luketen arloak igar daitezke. Izan ere, 2018. urtearen amaieran, beste hamar urterako Hidrogenoaren eta Erregai-pilen Teknologien Berrikuntzarako Programa Nazionalaren bigarren fasea onartu zuen Alemaniak, 1.400 milioi euroko finantzaketarekin, hidrogeno-zerbitzuguneetarako, erregai-piladun ibilgailuetarako eta mikrokogenerazio-erosketetarako sorospenak barne. Finantzaketa hori inbertsio pribatuko bi mila milioi eurorekin osatuko da.\nEz dira ahaztu behar hidrogenoari lotutako IPCEI- Important Projects of Common European Interest delakoak ere.\nEkintza horiek hidrogenoaren balio-katearen alderdi industrialen bat estali behar dute, eta enpresen eta herrialdeen arteko lankidetza eskatzen dute. Helburua da produktuak eta zerbitzuak garatzea industria-eskaintza lehiakor baterako, hidrogenoaren eta/edo lotutako azpiegituraren erabilerak hedatuta.\nIrismenak ildo pilotuaren ondorengo etapetatik heldu behar dio, etapa esperimentala edo probakoa barne, baina ez masa-ekoizpenetik. Izaera berritzaile handiko proiektuak dira, garrantzi handikoak, eta etekinak ez dira mugatu behar enpresetara edo zuzenean interesa duen sektorera. Hau da, proiektu horiek eragina izan behar dute beste sektore eta merkatu batzuetan.\nEspainian, Trantsizio Ekologikorako Ministerioak, 2021-2030 Energia eta Klimaren Plan Nazional Bateratuaren (PNIEC) esparruan, kontsultara atera du "hidrogeno berriztagarriaren ibilbide-orria", eta bektore hori klima-neutraltasuna lortzeko giltzarri gisa identifikatzen du.\nEuskal Autonomia Erkidegoan, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen Saila, Energiaren Euskal Erakundearen bidez, arlo horretako estrategia garatzen ari da.\nBestalde, Iberdrolak asmo handiko proiektu bat abiarazi du Puertollanon, H2 berdea urtean 400 t ekoizteko. Iberdrolak uste du elektromugikortasuna duen agertoki mistoa dela, baterietan eta hidrogenoan oinarritua, distantzia luzeko garraio astunerako alternatiba gisa.\nCIC energiGUNEn, iraunkortasunarekin dugun konpromisoaren barruan, hidrogenoaren arloan lan egiten dugu.\nZentroan hidrogenoaren ekoizpenari buruz ikertzen dugu, ura eta beroa erabiliz. Azken helburua hidrogenoa errendimendu handiarekin eta kostu onargarriekin ekoiztea da.\nErreakzio horiek sortzeko, industria-hondakin ugariak erabili nahi dira, eta horrek ekonomiaren zirkulartasunari laguntzen dio. Gainera, ikerketa laneko tenperatura baxuetan gertatzen diren erreakzioetan oinarritzen da, eta horiek bero-iturri erabilgarrien aniztasun handia eragingo lukete. Horrek industria askoren hondar-beroa energia-balio handiko erregai garbi bihurtzeko atea irekitzen du.\nDuela gutxi, Energiaren Nazioarteko Agentziak 2008ko krisialditik ikasitako ikasgaiak eta COVID-19aren krisiarekiko paralelismoa aztertu zituen. Azterketa horretan, IEAk argudiatu zuen 2008ko krisian indartuta atera ziren herrialdeak eta konpainiak berriztagarrien aldeko apustua egin zutenak izan zirela.\nParalelismo hori ezarrita, IEAk hidrogenoa eta energia biltegiratzea gomendatzen ditu COVID-19ren krisitik indartuta ateratzeko, eta ez dago zalantzarik krisitik irteteko eta trantsizio energetikorako palankak izango direla.


Nortzuk gara - Weifang Toption Chemical Industry Co., Ltd.\nBinhai garapen ekonomikoko eremuan gaude, hau da, Txinan itsas produktu kimikoak ekoizteko baserik handiena da, hala nola itsas gatza, Soda lizarra, Bromoa. Tokiko baliabideen abantailek gure produktuen kalitatea bermatzen dute eta produkzio kostua murrizten dute. Gure produktuek munduan lehia abantaila oso handia izan dezaten. Gaur egun, Sdoium metabisulfitoaren urteko ahalmena 150000 tonara iritsi da, garbitasun handikoa% 97 min. Kaltzio kloruroak 2.000.000 urteko ekoizpena du, ezpurutasun gutxiago eta disoluzio argiarekin. ISO9001, KOSHER eta HALAL homologatutako enpresa gisa, gure produktuak elikagaien industrian segurtasunez erabil daitezke.\nToptionchem ere espezializatuta dago produktu kimikoak zulatzen, hala nola Kaltzio Bromuroa, Sodio Bromuroa, Gel Breaker, etab. Produktu horien artean, Encapsulated Gel Breaker-ek urteko 4000MT-ko edukiera du patentatutako teknologiarekin. Petrolioaren haustura hidraulikoko eremuan asko erabiltzen da Guar Gumaren biskositatea jaisteko. Laborategiko proba ekipamendu ezin hobeak, hala nola Grace M5600, kalitate kontrol ona ziurtatzen dute. Gel Breaker pertsonaliza dezakete bezeroek tenperaturan eta apurtzeko denboran eskatzen dutenaren arabera.\nToptionchem-ek ingurumena babesteko konpromisoa hartu du, zikloa eta energia energia berria garatzen ahalegintzen da, garapen iraunkorra lortzeko. Erabili Sodio Metabisulfitoa ekoizteko prozesuan askatutako bero energia Kaltzio Kloruroa eta Magnesio Kloruroa ekoizteko, askatutako Karbono Dioxidoa har ezazu Sodio Bikarbonatoa ekoizteko.\nKalitatearekin bizirik eta Kredituarekin garatua ", produktu onenen negozio helburua, kostu errendimendu altuena, zerbitzu onena eta asebetetze onena bilatzeko.\n15 urteko garapenaren ondoren, konpainiak ISO: 9001 Kalitate Sistemaren Ziurtagiria, Kalitatea Kudeatzeko Sistemaren Ziurtagiria lortu du. Aldi berean, gure produktuek Kosher eta Halal ziurtagiriak lortu dituzte sinesmen erlijioso desberdinak dituzten atzerriko bezeroen beharrak asetzeko. Ingurumen ekonomiaren kontzeptua garatzeko konpromisoa hartuz, ekoizpen prozesua kutsadurarik gabekoa da, gure tokiko gobernuak aitortu du.\nProduktuak Hego-ekialdeko Asia, Europa eta Ameriketara, Erdialdeko eta Hego Ameriketara, Afrikara 20 herrialde eta eskualde baino gehiagora esportatzen dira. Gure produktuen kalitatea harrera ona izan du atzerriko bezeroek.\nHidrosulfitoa, Kaltzio Bromuro Disoluzioa, Kaltzio Bromuro Anhidroa, Kaltzio Bromuro Likidoa, Natrium Hidrosulfitoa, Sodio hidrosulfitoa,


Realme 3 Pro dagoeneko salgai dago Espainian 199 € -tik aurrera Gadgeten berriak\nRealme 3 Pro dagoeneko salgai dago Espainian 199 eurotik aurrera\nRealme markaren kostu baxuko gailua, Oppo-ren azpisail bat, azkenean Espainiara iristen da 199 € -tik hasita.Gogorarazten dizugu Actualidad Gadget-en gailu hau aztertu dugula aurretik, beraz, gomendatzen dizugu gure YouTube kanaletik pasatzea Realme 3 Pro-ri buruz egindako azterketa sakonagoa gaztelaniaz ikusteko.\nZehaztapen teknikoak Realme 3 Pro\neredua 3 Pro\nSistema eragilea Android 9.0 Pie Color OS 6.0arekin\nScreen 6.3 hazbeteko OLED 2.340 x 1.080 pixeleko Full HD + bereizmenarekin eta 19.5: 9 erlazioa - 409 PPP\nProcessor Qualcom Snapdragon 710 8-core 2.2 GHz arte\nBarne biltegiratzea 64/128 GB (microSD-rekin hedagarria)\nAtzeko kamera Sentsore bikoitza: 16MP f / 1.7 Sony IMX519 + 5MP f / 2.4\nAurreko kamera 25 MP f / 2.0 irekierarekin\nkonektibitatea Bluetooth 5.0 - WiFi Dual Band - DualSIM - eSIM - microUSB OTG - AGPS eta GLONASS\nBeste ezaugarri batzuk Atzeko hatz marken sentsorea eta aurpegiaren kamera desblokeatzea - 3.5 mm-ko Jack - FM Irratia\nBateria 4.045 mAh VOOC karga azkarrarekin\ndimentsiotan 74.2 156.8 mm x mm x 8.3 mm\npisua 172 gramo\nprezioa 199 eurotik aurrera\nGogoan izan Realme Europako webgune ofiziala hurrengo egunetik aurrera eskuragarri dauden bi koloreetan Ekainaren 5a. -Ren bertsioa izango duzu 199 € 4 GB RAM eta 64 GB biltegiratzea, berriz, 249 € 6GB RAM eta 128GB izango ditugu biltegiratze, 50 € oso ondo inbertitzen da argi eta garbi Xiaomi lehiakide gisa kokatzen den terminal honetan Realme geratzera etorri da eta bere terminalak erakusten jarraitzea espero dugu.\nAndroid telefono berri honekin, errendimendu maximoa prezio merkean eskaintzen duena, sinetsita gaude Realme 3 pro berria, abantaila horiekin guztiekin, Europako kontsumitzaileentzat erakargarria izango dela, batez ere gazteentzat. - Levi Lee, Realme Europe-ko zuzendaria\nGailuari buruzko edozein zalantza, iruzkinen koadroan konpon dezakegu.\nArtikuluaren bide osoa: Gadgeten berriak » General » Berri » Realme 3 Pro dagoeneko salgai dago Espainian 199 eurotik aurrera\nNola instalatu iOS 13 beta iPhone eta iPad Windows eta Mac-etik\nHona hemen berrikuntzak watchOS 6 eta tvOS 13 bertsioetan


Gobierno Vasco Irekia :: Trafiko eta lan istripuak jeitsi dira, eraso sexualek, berriz, igoera jasan dute Sartu Irekiara Pasahitza ahaztu zaizu? Berreskuratu hemen Emaila\nTrafiko eta lan istripuak jeitsi dira, eraso… http://www.irekia.euskadi.net/eu/news/5174 berria\n2011(e)ko Martxoak 09\nTrafiko eta lan istripuak jeitsi dira, eraso sexualek, berriz, igoera jasan dute bideoak\nFuente: Irekia - Gobierno Vasco Trafiko eta lan istripuak jeitsi dira, eraso sexualak, berriz, igo dira\nFuente: Irekia - Gobierno Vasco Auzitegiko Medikuntzako Euskal Erakundeak (AMEE) 2010ean izandako trafiko eta lan istripuengatiko espedienteen murrizketa nabariaren berri eman du\nAuzitegiko Medikuntzako Euskal Erakundearen memoria aurkeztua izan da\n2010ean, Klinika Zerbitzuan izandako auzitegiko medikuntzako espediente kopuruak (edozein arrazoirengatik prozedura judizialetan sartuta daudenei dagozkien adituen txostenak; horiek osatzen dute, kopuruaren arabera, AMEEren jarduera nagusia) % 8,42ko beherakada izan zuen 2009. urtearekin alderatuta. Hain zuzen ere, lan-istripuengatiko espedienteek % 35,95eko jaitsiera izan zuten (203tik 130era), trafiko-istripuengatik hasitakoek % 21,51eko beherakada izan zuten (6.296tik 4.942era) eta eraso arruntetan izandako lesioengatikoak % 1,31 jaitsi ziren.\nEraso sexualengatiko espedienteek % 18,18 igo zuten (176tik 208ra) eta inoren kargura ez dauden adingabeen zigor-arloko adina zehazteko azterketek % 38,15eko (228tik 315era) gorakada izan zuten. Genero indarkeriaren kasuan adierazi behar da, mediku-azterketen kopuruan % 12,42ko igoera eman arren (diziplina anitzeko taldeek -Osoko Balorazio Forentseko Unitateak, OBFU- egiten dituztenak gero eta gehiago direlako eta horiek guardia zerbitzuek egindakoei batu egiten zaizkielako), espediente kopurua % 5 murriztu da (1.282ra arte, eraso sexuala eta/edo bortxaketarengatiko 17 espediente barne).\nEusko Jaurlaritzako Justizia eta Herri Administrazioko sailburuak, Idoia Mendiak, eta Auzitegiko Medikuntzako Euskal Erakundeko (AMEE) zuzendariak, Carlos Cuberok, aurkeztu dituzte gaur EAEko epaileei, magistratuei, auzitegiei eta fiskalei laguntzeko organo tekniko horren 2010eko Memoriaren ondorioak. Erakunde honek duen eginkizuna Justizia Administrazioak eskatzen dituen auzitegiko medikuntzako aditu-txosten guztiak egitea da. Oro har, indarkeriazko egintza baten ondoriozko edozein lesio, fisiko zein psikiko, auzitegiko mediku batek miatu eta baloratu behar du.\nHalaber, psikiatria-espedienteek igoera nabarmena izan zuten: % 103,56 zigor-arloan (egozgarritasunak) eta % 33,60 zibil-arloan (psikiatria sekzioak patologia psikikoa duten gaixoak aztertzen ditu legez ezgaitzeko eta tutorea legez izendatzeko eskeen, borondatezkoak ez diren psikiatrikoetan sartzeko eskaeren eta antzekoen aurrean).\nBestalde, auzitegiko patologiaren zerbitzuen alorrean (hauei heriotzaren arrazoiak eta moduak aztertzea dagokie, gertakariak berritzeko helburuz), autopsiak eta nekropsia-azterketak % 4,28 (997tik 943ra) jaitsi ziren.\nIndarkeriak eragindako heriotzengatiko autopsiak % 4,47 murriztu ziren (467tik 447ra). Indarkeriak sortutakoak bezala sailkatutako heriotzetan, ezberdindu egiten dira erailketa-etiologiakoak (% 8,33ko murrizketa), etiologia suizidakoak (% 20,89ko murrizketa) eta lan-istripuek (% 9,09ko murrizketa), trafiko-istripuek (% 11,63ko murrizketa) eta ustekabeko istripuek (% 13,71ko igoera) sortutakoak.\n2010. urteko Memoriak adierazten du oso handia izan zela berezko heriotzen autopsia kopurua (496). Hauek, interes mediku-legal edo judizialik ez duen ikerketa batetan baliabide materialak eta giza-baliabideak erabiltzea dakar eta senitartekoengan eragozpena sortzen dute. Egoera hori heriotza kasuetan jarduerak koordinatzeko AMEEren eta Osakidetzaren artean joan den hilean sinatutako lankidetza-hitzarmenak konpondu egingo du.\nAMEEk Bilbon du bere egoitza nagusia eta horren antolaketa geografikoa hiru lurraldeetako hiriburuetan dauden zuzendariordetzetan banatuta dago. Hiru zuzendariordetza horiek bi zerbitzuek osotutako egitura dute: Auzitegiko Klinika (Psikiatria, Klinika Orokorra eta Traumatologia sekzioekin) eta Auzitegiko Patologiako Zerbitzua. Psikiatriak dituen hiru sekzioetako bakoitzak genero eta familia barruko indarkeriaren arloko Osoko Balorazio Forentseko Unitate bana du. Orobat, Laborategiko Zerbitzua AMEEren Zuzendaritzaren menpe dago zuzenean eta Kimika Toxikologiako eta Analisi Klinikoetako Atal bat du. Atal horretan, alkoholak, drogak, psikofarmakoak, metalak eta beste batzuk aztertzen dira eta azterketaren emaitzak baloratu egiten dira. Ondoren, aditu-txostenaren izaera ere duen txosten bat ematen da.\nHalaber, hiru zuzendariordetzetan guardia zerbitzu bana dago, 24 orduetako txandak dituzten bederatzi auzitegi-medikuek atendituta. Horiek dira auzitegiko larrialdiak izenekoak atenditzen dituztenak. Funtsean, gertakarien tokian hilotza altxatzean eta etxeko tratu txarren, emakumearen aurkako genero indarkeriaren edo sexu-indarkeriaren ondorioz erasoa jasan duten biktimen mediku azterketak egitean eta atxilotuari laguntza ematean dautza.\nEgun, AMEEren plantilla 118 profesionalek osatzen dute, funtzionario eta lan-kontratuko langileak kontatuta. Horietako 53 auzitegiko medikuak dira, baina atal eta zerbitzu bakoitzean beste espezialitateetan adituak diren beste mediku batzuk ere badaude: anatomopatologoak, kimikoak, psikologoak, gizarte-langileek... Une honetan, Anatomia Patologikoko atala erabat garatuta eta finkatuta dago hilotzen ehun guztien azterketa histopatologikoa (mikroskopikoa) egiteko, batzuetan inmuno histokimika bezalako teknika bereziak aplikatuz.\nAMEEk hitzarmenak ditu Euskal Herriko Unibertsitatearekin (UPV), Euskal Osasun Zerbitzuarekin (Osakidetza) eta Toxikologia eta Auzitegiko Zientzien Institutu Nazionalarekin, auzitegiko laborategietan prestakuntza, ikerketa eta kalitatearen inguruko jarduerak garatzeko.\nCarlos Cubero Auzitegi Medikuntzako Euskal Erakundea trafiko-istripuak lan-istripuak sexu-erasoa espediente psikiatrikoakk AMEE Berri honen iruzkinen RSSa\njeitsi (514.3 KB)\njeitsi (30.4 MB)\njeitsi (807.4 KB)\nJeitsi audio bilduma (zip) totala_mendia_opor_fiskalak...


Zuzentzeko garaia da – Independentea\nVenezuelan hilabete bat gose greban bete duen Asier Guridi Zaloñari bere nortasun juridikoa itzuli.\n2022ko apirilak 29 2022ko apirilak 29\nAsier Guridi Zaloña Venezuelan erbesteratutako euskal herritarra martxoaren 29tik dabil gose greban, bere nortasun juridikoa eskatzeko.\nEz diot haren iraganari erreparatu nahi, gaia Antonio Gutierres NBEko idazkari nagusiak argi utzi duela uste baitut, hitz hauekin: nortasun juridikoa ez da pribilegio bat, pertsonaren eskubide bat baizik.\nBeraz, argi dago Espainiako gobernuak Asierri nortasun juridikoa emateari uko egitea mendeku bat besterik ez dela, bikotekideari eta 13 urteko semeari zuzenean eragiten diona, eta uste dut halako bat egitea haur batekin, zer eta aitaren iraganagatik, ankerra eta koldarra dela.\nIzan ere, Marokoko jendarmeriak Baby Hamday Buyema espainiar herritarra hiltzean, kasua Marokora bidali zen haren instrukzioari jarrai ziezaion, edo Melillako bi gazte jendarmeriak berak metrailatu zituen, eta, hemen, familiaren eskaerari jaramonik egin gabe, oraindik ez da ikertu.\nAmaitzeko, Espainiar gobernuari Asierri bere nortasun juridikoa itzultzea eskatu nahi diot.\nAsier Guridi hilabete bat gose greban\nAsier Guridi, Caracasen / yuljabour\nAsier Guridirekin elkartasuna Bilboko Arriagan / kanka13kanka12\nElkartasuna Oñatin / kanka13kanka12\nElkartasuna Deustun / kanka13kanka12\nHamahiru egun gose greban\nAsier Guridi Zaloña - 2022ko apirilak 11\nErantzun bat “Zuzentzeko garaia da” bidalketan\n2022ko maiatzak 2, 22:53\nMilesker idatzi argi honegatatik, Patxi! Babesik beroena eta energiarik ederrena Mundakatik Asierrentzat eta ingurukoentzat!\nPoza, Euskal Herriko argazkiak ikusita, Mundakan bertan kartela be ikusi nendunean legetxe!\nEa laster aitortzen dotsueen zor dotsuena, Asier, eta bizitzan aurrera uros egin deizula, aurrera hi!


PSE-EEk Mendebaldeko Sahararekiko jarrera aldatu duela salatu du Sahararekin Elkartasuna Lasarte-Oria taldeak - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nPSE-EEk Mendebaldeko Sahararekiko jarrera aldatu duela salatu du Sahararekin Elkartasuna Lasarte-Oria taldeak\nTxintxarri Aldizkaria 2022-05-05 10:32\nPSE-EE entzun: saharar herriak erabaki dezala! lelopean, Sahararekin Elkartasuna Lasarte-Oria taldeak elkarretaratzera egin du. PSE-EEren egoitza aurrean elkartu dira, Zumaburu auzoan.\nSahararen bandera eskegi, musika jarri eta pankartaren atzean jarri dira elkarretaratzera joandako lasarteoriatarrak. PSE-EE entzun: saharar herriak erabaki dezala! lelopean egin dute protesta, Sahararekin Elkartasuna Lasarte-Oria taldeak deituta.\nPSE-EEren egoitza aurrean elkartu dira, Zumaburu auzoan, hain zuzen ere, alderdi horrek Mendebaldeko Sahararekiko azken boladan izan duen "jarrera aldaketa" salatzeko. Tomas Arruti aipatu taldeko kideak hartu du hitza, eta pasa den hilabeteko udalbatzarrean aurkeztutako mozioaren gainean hitz egin du. Gogoratu du EH Bildu, EAJ eta Elkarrekin Lasarte-Oria Podemos alderdien aldeko bozkei esker egin zuela aurrera, eta PSE-EE aurka agertu zela. Alderdi sozialistaren azken aldiko jarrerak sahararrei par egiten ari direla adierazten duela azpimarratu du: "Otsailaren 27an Maroko Saharatik at! Independentzia zihoen pankarta heldu genuen elkarrekin, eta orain, Sahararentzat autonomia eskatzea lotsagarria da".\nHerrian bizi diren sahararrak ere gogoan izan ditu: "Horiei ere azaldu beharko dio PSE-EEk zergatik egin duen jarrera aldaketa hori. Horrela beste 50 urte gehiago egon beharko dute hemen, eta guk, euren herrira buelta daitezen nahi dugu".


Kanpaina bertan behera utzi dute, Funeseko lan istripua dela-eta\nGoizean, alderdiek ekitaldiak egin dituzte. Ekonomia eta hauteskundeen ondorengo hitzarmenak izan dituzte hizpide.\nBaratzean aurkitzen du Adolfo Araizek lasaitasuna\nNafarroako alderdiek bertan behera utzi dituzte gaur arratsalderako aurreikusita zituzten ekitaldiak, Funesen izandako lan istripua dela-eta. Hauek izan dira goizeko ekitaldi nagusiak:\nJavier Esparza UPNren hautagaiak “ikerkuntza, garapena eta berrikuntzaren aldeko apustua” adierazi du gaur.\nOrbit Aerospace enpresara egin duen bisitan, Esparzak esan du 2020. urterako ikerkuntza, berrikuntza eta garapenari bideratutako gastua Barne Produktu Gordinaren % 3a izan beharko lukeela. Aurten, bideratutako partidak % 25 igotzea proposatu du UPNren hautagaiak.\nJavier Esparzaren esanetan, batzuek “hondamendiaren hitzaldia” egiten dute Nafarroari buruz hitz egiterakoan. “Errespetu falta hutsa da lanean eta gauzak ondo egiten ari diren pertsonentzat; horrez gain, hitzaldi faltsua da, ez du benetako Nafarroa islatzen”.\nSarrigureneko beharrak beteko lituzkeen ikastetxe publiko bat eraikitzeko konpromisoa hartu du Geroa Baik, datorren legealdiari begira. Egungo ikastetxean ikasleak “pilatuta” daudela adierazi du Uxue Barkosek goizeko ekitaldian.\nHorrez gain, Sarrigurenen ere institutu bat eraikiko dutela esan du Uxue Barkosek, baldin eta Nafarroan edo Eguesen erantzukizunak izateko boto kopuru nahikoa lortzen badituzte.\nLan arloan ere, “zein eredu nahi dugun erabakitzeko eskumena” izan beharko luke Nafarroak, Adolfo Araiz hautagaiak adierazi duenez. Horregatik, eta murrizketei, erreformei, Merkeli, Madrili eta Troikari aurre egin ahal izateko, “lan arloan erabakitzeko eskubidea izatea” aldarrikatu du.\nDozenaka langilerekin bilera egin du Araizek gaur goizean. Egungo egoera ekonomikoaz galdetu diote langileek Araizi. Besteak beste, Volkswagen, Arcelor, BSH, Faurecia eta Koxkako beharginak izan dira.\nHauteskundeen ondoren, PSNk ez du akordiorik egingo EH Bildurekin, eta, are gehiago, ez diote koalizioari gobernuan sartzeko “erraztasunik” emango.\nMaria Chivite hautagaiak mitin laburra egin du gaur Sarasate Pasealekuan, Iruñean. Aurreratu duenez, sozialistek ez diote Bilduri botorik emango Gobernuko Presidentetzan egoteko.\nPolitikariek soldata bat baino gehiago debekua legez arautzea proposatu du gaur Izquierda-Ezkerrak. Horrez gain, Gobernuko Presidentetzan egoteagatik edota kontseilari izateagatik azken legealdian onartutako osagarriak kentzearen alde agertu da.


Biluzik eta pozik — Gaztezulo\nBiluzik eta pozik\nBiluzik eta pozik https://www.gaztezulo.eus/albisteak/biluzik-eta-pozik https://www.gaztezulo.eus/albisteak/biluzik-eta-pozik/@@download/image/32p32-1_1369078563.jpg\nArropa kentzeko garaia heldu da: galtza motzak, minigonak\nA zer pagotxa gure begientzat! Neguan ezkutuan izandako gorputz atal asko lotsarik gabe erakutsi ohi ditugun arren, gazte gutxi ausartzen da eguzkia biluzik hartzera. Kendu arropa!\nMiarritz, Hendaia, Mutriku, Getxo, Ea\nEuskal Herrian baditugu hondartza nudistak. Baita elkarte nudistak ere: Miarritzeko JPB Natur taldea (http://jpbnature.free.fr/) eta ENE Euskal Naturalisten Elkartea (www.ene-naturismo.org), esaterako. Hala ere, elkarteotan zaila da gazteak topatzea. Dirudienez, gazteok ez gara biluzik ibiltzera ausartzen. Zergatik? Lotsa ematen al digu gorputz osoa begibistan izateak?\nJose Mari Cristobal ENEko kide eta irakasle donostiarrak eman digu erantzuna. "Bai, lotsa eta konplexu kontua da. Eskoletan, oraindik ere, sexualitatea ez dute normaltasunez irakasten; gorputza ez da osotasunean hartzen, atalka baizik. Ondorioz, biluztasuna gaizki ikusita dago. Gainera, nerabetasunean, ondokoen kritikek kikildu egiten dituzte gazteak", esan digu irakasleak.\nHala eta guztiz ere, bada nerabetasunean nudismoaren aurrean kikiltzen ez denik. Esaterako, A.C. izeneko neska ENEko bazkide gazteenetakoa da; 14 urte ditu eta bilbotarra da. "Ohituta nago gurasoak biluzik ikusten, eta ez dit lotsarik ematen beste nudista batzuen alboan arroparik gabe ibiltzeak. Hori bai, ez nuke lagunek nudismoa egiten dudala jakiterik nahi. Eskolan, irakasleek nudismoari buruz hitz egiten dutenean, ikasleak barrez hasi ohi dira. Ez dut besteek nire kontura barre egiterik nahi ", esan digu.\nGorputza ezagutu arte\nEzbairik gabe, lotsaren zama itzela da gazteon artean. Baina zeren beldur gara? Nondik datozkigu batzuetan gure aurpegia sagar gorri baten pare jar dezaketen konplexuak eta lotsak?\n"Irudiaren aroan bizi gara, eta komunikabideek estereotipo okerrak zabaltzen dituzte. Ondorioz, gazte asko ez daude gustura beren gorputzekin. Hortxe, titietan ebakuntzak egiten dituzten neskatxak. Nerabetasunean, konplexuak eta segurtasun eza nagusi dira, eta hori ez da aldatzen urte gehiago izan arte", dio Cristobalek.\nAntza denez, gure burua eta gure gorputza hobeto ezagutu arte, ez dugu zama gainetik kentzen. Eta hori zein adinatan gertatzen da? Zaila da adin bat zehaztea, baina, irakasle donostiarraren arabera, 25-30 urte bitartean izaten da: "Adin horrekin gazteak direna direla onartzen hasten dira, ez dituzte horrenbeste aurreiritzi. Bazkide izateko gurera etortzen diren gazteak 25 urtetik gorakoak dira".\nEta etorkizunean zer?\nHeziketa dela eta, ordea, egungo gazteak lehengoak baino irekiagoak omen gara, nudismo kontuetan. "Gerta liteke nudismoa egitera ez ausartzea, baina gazteek ez dute nudisten aurkako jarrerarik izaten. Horrexegatik, gauzak pixkanaka aldatuz joango direla uste dut", dio Cristobalek. Beste hainbeste esan digu A.C.-k ere."Baliteke jendeak, gaia aipatzerakoan, barre egitea, baina ikasleek ez dute nudismoa kritikatzen", esan digu gazte bilbotarrak.\nGeroari begira, gure solaskideak baikor dira: "Gure garaian, pentsaezina zen gurasoak biluzik ikustea. Gaur egun, berriz, guraso asko nudista dira eta litekeena da, etorkizunean, guraso horien seme-alabak nudistak izatea. Beraz, mugimenduak ez du atzerabueltarik", dio Cristobalek. A.C.k ere badu zer esana horri buruz: "Biluzik ibiltzeak onura ugari ditu: natural eta fresko sentitzea, bainujantzia ez eramatea\nGaur egun, oso gazte gutxi dira nudistak, baina nudista taldeetan haur asko ikus daitezke, urte batzuk barru nudistak izan daitezkeenak. Beraz, ez legoke gaizki gaurtik aurrera gazteen artean nudismoa sustatzeko elkarte bat sortzea". Horra hor A.C.-ren gogoeta. Animatuko al zinateke?\nAurreko zenbakian, nudismoa zer iruditzen zitzaien galdetu genien GAZTETXULOko irakurleei. Hona hemen jasotako zenbait erantzun.\n"Nudismoa biluzik egotea baino zerbait gehiago da, bizitza beste modu batez ikusteko joera, alegia. Gardentasunez, azpijokorik gabe. Zertarako ezkutatu nor naizen ni, honez gero biluzik ikusi banauzu?". Ana Flamarique (Atarrabia)\n"Nik ez dut nudismoa hain erraz egingo, lotsarengatik. Baina lotsa eta konplexu guztiak gaindituz joan beharko genukeela uste dut, gure ondorengoak pentsaera horrekin heziz". Eider Andres (Portugalete)\n"Sorkuntza prozesu guztia biluzik egiten dugu eta jaio ere, biluzik jaio gara. Beraz, zergatik ez nudismoa egin? Nudismoa egiten ez duenak nudista errespetatu behar du". Urtzi Ugalde (Bilbo)\nEuskal Herriko hondartza nudistak\nHondartzetan ez ezik, barnealdean ere badira nudismoa egiteko lekuak. Hainbat tokitan har daiteke eguzkia larru gorritan, Nafarroako Aioz eta Esa eta Arabako Ulibarri-Ganboa urtegietan, esaterako. Bestalde, nudisten arabera, erakundeen axolagabekeriarengatik, hondartza nudista gehientsuenek ez dituzte oinarrizko zerbitzuak. Nudismoa legezkoa den arren, erakundeek ezikusiarena egiten dute, bazterreko tokietan utzita.Baztertze hori saihestu asmoz, ENEk urtero, Sopelanako Barinetxe hondartzan, lasterketa nudista antolatzen du. Gero eta arrakastatsuagoa da lasterketa hau. Horrez gain, ENEri esker, Bilboko Artxanda auzoko igerilekua nudista da astean behin.\n1- Getxo: Azkorri, Arrigunaga eta Barinetxe2- Sopela: Barrika3- Ibarrangelu: Anzorak4- Ea: Natxitua5- Ipazter: Ogeia6- Lekeitio: Hendai7- Mutriku: Saturraran8- Zarautz: San Pelaio9- Donostia: Monpas eta Murgita eta Tximistarri kalak10- Hondarribia: Jaizkibelgo kaletan11- Hendaia: Bizkiak eta Loia12- Bidarte: Erretegi kala13- Miarritz: Ehun eskailerak14- Angelu: bertako hiruzpalau kaletan