Argitalpena: EBAO, 2000/12/2, L 303.\n(2000ko abenduaren 2ko EBAO, 303 L zk.)\nEuropako Erkidegoa eratzeko Tratatatua, eta, bereziki, horren 13. artikulua aztertuta,\nEkonomia eta Gizarte Komitearen irizpena aztertuta,\n2) Emakumeen eta gizonen arteko tratu-berdintasunaren printzipioa irmotasunez ezarrita dago Europako Erkidegoko arau-multzo zabalean, bereziki, Kontseiluaren 1976ko otsailaren 9ko 76/207/EEE Zuzentarauan, enpleguaren, prestakuntzaren eta lanbide-aurrerakuntzaren arloan gizonen eta emakumeen arteko tratu-berdintasunaren printzipioa aplikatzeari, eta lan-baldintzei buruzkoan.\n3) Tratu-berdintasunaren printzipioa apikatzean, Europako Erkidegoak, EEren Tratatuaren 3. artikuluko 2. paragrafoaren ondorioz, helburu izan behar du desberdintasunak ezabatzea eta gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna suspertzea, bereziki, kontuan hartuta, sarritan, emakumeak bereizkeria askoren biktima direla.\n4) Pertsona orok duen eskubidea, legearen araberako berdintasuna eta bereizkeriaren aurkako babesa izateko, eskubide unibertsala da; eskubide hori aitortu da Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalean, emakumearen aurkako bereizkera-mota guztiak ezabatzeko Nazio Batuen Konbentzioan, Nazio Batuen Eskubide Zibil eta Politikoen eta Ekonomia, Gizarte eta Kultura Eskubideen Itunetan, bai eta Giza Eskubideak eta Oinarrizko Askatasunak Babesteko Europako Hitzarmenean ere, beraietan estatu kide guztiak alderdi direla.Lanaren Nazioarteko Erakundearen 111. zenbakidun Hitzarmenak bereizkeria debekatu du enpleguan eta okupazioan.\n5) Garrantzitsua da eskubide eta oinarrizko eskubide horiek errespetatzea.Zuzentarau honek ez dio kalterik egingo elkartzeko askatasunari; askatasun horretara biltzen da beste batzuekin batera sindikatuak eratzeko eskubidea eta horietan afiliatzeko eskubidea, norberaren interesak defendatzeko.\n6) Langileen oinarrizko gizarte-eskubideen Europako Erkidegoko Gutunak aitortu du bereizkeria-mota ororen aurka egiteak duen garrantzia, eta, batik bat, neurri egokiak hartzeko beharrizana, pertsona nagusiak eta desgai diren pertsonak gizartean eta ekonomian integratzeko.\n7) EEren Tratatuak bere xedeen artean jaso du estatu kideen enplegu-politiken arteko koordinazioa suspertzea.Ondore horretarako, EEren Tratatura enpleguari buruzko titulu berri bat bildu da, enpleguari begira Europan estrategia koordinatua ezartzeko bide gisa, kualifikatutako, prestatutako eta egokigarria den lan-eskua indartzeko xedearekin.\n8) Helsinkin, 1999ko abenduaren 10ean eta 11n, 2000. urteko enpleguari begira, Kontseilu europarrak onetsi zituen jarraibideek nabarmentzen dute gizarte-integrazioaren aldeko lan-merkatua sustatzeko beharrizana, koherenteak diren politikak gauzatuz, pertsona-multzoen bereizkeriaren aurka egiteko, esaterako, desgai diren pertsonen bereizkeriaren aurka.Halaber, jarraibide horiek nabarmentzen dute adin nagusieneko langilengan arreta berezia jartzeko beharrizana, horiek biztanleria aktiboan jarrai dezaten.\n10) Kontseiluak, 2000ko ekainaren 29an onetsi zuen 2000/43/EE Zuzentaraua, tratu-berdintasunaren printzipioa pertsonaren arraza- nahiz etnia-jatorria gorabehera aplikatzeari buruzkoa. Bada, zuzentarau horrek ere enpleguaren eta okupazioaren esparruan halako bereizkerien aurkako babesa bermatzen du.\n11)Erlijio edo pentsaera, desgaitasun, adin nahiz sexu-joera arrazoien ondoriozko bereizkeriak arriskuan jar dezake EEren Tratatuaren xedeak betetzea, bereziki, erdiestea enpleguaren eta gizarte-babesaren tasa handia, bizitza-mailaren eta -kalitatearen gehikuntza, ekonomiaren eta gizartearen kohesioa, elkartasuna eta pertsonen joan-etorri askea.\n12) Ondore horretarako, Europako Erkidego osoan debekatu beharko da edozein bereizkeria, zuzenekoa nahiz zeharkakoa, erlijio edo pentsaera, ezgaitasun, adin edo sexu-joera arrazoiak direla bide, zuzentarau honen esparruetan.Bereizkeria debekatze hori aplikatuko zaie, berebat, hirugarren estatuetako nazionalei. Alabaina, debekatze horrek ez ditu barneratzen naziotasunean oinarritutako tratu-bereizketak, eta ez die kalterik egiten hirugarren estatuetako nazionalen sarrera eta bizilekua arautzen duten xedapenei, ezta nazional horiek enplegua lortzea eta nazional horien okupazioa arautzen duten xedapenei ere.\n13) Zuzentarau honen xedapenak ez zaizkie aplikatuko Gizarte Segurantzako eta gizarte-babeseko araubideei, baldin eta halakoen abantailak ez badaude parekatuta ordainsariekin, EEren Tratuaren 141. artikulua aplikatzean ordainsariek duten esanguran, ezta estatuak edozein izaerarekin egindako ordainketei ere, halakoak erabiltzen badira langileek enplegua lortzeko edo enpleguari eusteko.\n14) Zuzentarau honek ez die kalterik egingo jubilazio-adina ezartzen duten nazio-xedapenei.\n15) Zuzeneko edo zeharkako bereizkeria gauzatzearen inguruko presuntzioa egitate batzuei esker ondorioztatu ahal izango da; egitateok aintzat hartuko dituzte nazioko organo judizialek edo eskumena duten beste organo batzuek, nazioko legeria nahiz eginerekin bat etorriz.Arau horiek xedatu ahal izango dute zeharkako bereizkeria ezartzea edozein bide erabilita, baita estatistika-frogak erabilita ere.\n16) Lan egiteko lekuan, desgai diren pertsonen beharrizanetara egokitzeko neurriak hartzea oso garrantzitsua da, desgaitasunaren ondoriozko bereizkerien aurka egiteko orduan.\n17) Zuzentarau honek ez du behartzen, pertsona bat kontratatzera, mailaz igotzera, lanpostu batean iraunaraztera edo pertsona bati prestakuntza ematera, baldin eta horrek ez badu gaitasunik edo ahalmenik nahiz prestasunik, kasuan kasuko lanpostuaren oinarrizko egitekoak gauzatzeko edo eskainitako prestakuntza jasotzeko; nolanahi ere, horrek ez dio kalterik egingo desgai diren pertsonei begira egokitze arrazoitsuak gauzatzeko betebeharrari.\n18) Hain zuzen ere, zuzentarau honek ezin ditu behartu indar armatuak, ezta polizia-, espetxe- nahiz larrialdi-zerbitzuak ere, pertsonak kontratatzera edo euren lanpostuetan iraunaraztera, baldin eta pertsona horiek ez badute behar besteko ahalmenik kasuan kasuko eginkizunak gauzatzeko, zerbitzu horien eragingarritasunari eusteko xede legitimoari begira.\n19) Halaber, estatu kideek erabaki ahal izango dute euren indar armatu guztiei edo horietako batzuei zuzentarau honen xedapenak ez aplikatzea, desgaitasunari eta adinari dagokienez, indar armatuen ahalmenari eusten jarraitu ahal izateko.Aukera hori egiten duten estatu kideek salbuespenaren aplikazio-esparrua zehaztu beharko dute.\n20) Beharrezkoa da neurri egokiak ezartzea, hau da, neurri eragingarri eta praktikoak, lan egiteko lekua ezgaitasunaren arabera egokitzeko, esaterako, instalazioak, ekipamenduak, laneko jarraibideak, eratxiki beharreko eginkizunak edo gauzatu beharreko prestakuntza- nahiz kokatze-neurriak moldatuz.\n21) Kasuan kasuko neurriek zama gehiegi sorrarazten duten jakiteko, kontuan hartu beharko lirateke, bereziki, neurri horien finantza-kostuak edo beste mota bateko kostuak, erakundearen edo enpresaren tamaina, finantza-baliabideak eta negozio-kopuru osoa, eta diru-laguntza publikoak nahiz beste mota bateko laguntza baliatzeko aukera.\n22) Zuzentarau honetan xedatutakoak ez die kalterik egingo egoera zibilaren gaineko nazio-legeriari eta egoera zibilaren araberakoak diren prestazioei.\n23) Oso egoera gutxitan bada ere, tratu-bereizketa justifikatuta egon daiteke, erlijioari edo pentsaerei, ezgaitasunen bati, adinari edo sexu-joerari lotutako ezaugarri bat oinarrizkoa eta erabakigarria denean lanbide-betekizun gisa. Horrez gain, tratu-bereizketaren xedea legitimoa izan beharko da, eta lanbide-betekizuna proportzionala.Egoera horiek jaso beharko dira estatu kideek Batzordeari emango dioten informazioan.\n24) Europar Batasunak beren-beregi aitortu du, errespetatu egiten duela, aurreiritzirik egin gabe, nazio-zuzenbidearen ondorioz estatu kideetan elizei eta elkarte nahiz komunitate erlijiosoei aitortutako estatutua, eta errespetatu egiten duela, berebat, erakunde filosofiko eta ez-konfesionalen estatutua. Hori guztiori aitortu da Europar Batasunaren 11. Adierazpenean, elizen eta erakunde ez-konfesionalen estatutuari buruzkoan; adierazpen hori Amsterdameko Tratatuaren azken Agiririari erantsi zaio.Ildo horretatik, estatu kideek xedapen bereziak iraunaraz ditzakete edo halakoak ezar ditzakete, lanbide-jarduera bat gauzatzeko eska daitezkeen lanbide-betekizun oinarrizko, legitimo eta justifikatuen gainean.\n25) Adinaren ondoriozko bereizkeriaren debekua oinarrizko osagaia da enpleguaren inguruko jarraibideen xedeak erdiesteko eta langileen artean aniztasuna suspertzeko.Hala ere, inguruabar batzuetan, adinaren ondoriozko tratu-bereizketak justifika daitezke; hori dela eta, halakoek xedapen bereziak behar dituzte, estatu kideen egoeraren arabera desberdinak izan daitezkeenak.Horrenbestez, funtsezkoa da bereiztea, bateko, justifikatutako tratu-bereizketak, hain justu, halakoak gauzatzen direnean enplegu-politiken, lan-merkatuaren eta lanbide-prestakuntzaren xede legitimoak direla bide, eta, besteko, debekatu beharreko bereizkeria.\n26) Bereizkeriaren debekuak ez du eragotzi behar neurri batzuk iraunaraztea edo neurri batzuk hartzea, aurreikusi edo konpentsatzeko pertsona-talde batek jasandako desabantailak, erlijio nahiz pentsaera, ezgaitasun, adin edo sexu-joera jakin bat izateagatik; halaber, neurri horiek ahalbide dezakete erlijio nahiz pentsaera, ezgaitasun, adin edo sexu-joera jakin bateko pertsonen arteko erakundeak izatea, halako erakundeen xede nagusia denean pertsona horien beharrizan bereziak sustatzea.\n27) Kontseiluak orientabide-esparru bat ezarri zuen, 1986ko uztailaren 24ko 86/379/EEE Gomendioan, minusbaliatuek Europako Erkidegoan duten enpleguari buruzkoan, eta, bertan, minusbaliatuen enplegua eta lanbide-prestakuntza suspertzeko ekintza positiboen adibideak zerrendatu ziren. Halaber, 1999ko ekainaren 17ko Ebazpenean, pertsona minusbaliatuen lan egiteko aukera-berdintasunari buruzkoan, Kontseiluak adierazi zuen garrantzitsua dela arreta berezia jartzea, bereziki, minusbaliatuak kontratatzeko, halako langileen lanpostuei eusteko eta langile horiek trebakuntza eta etengabeko prestakuntza izateko.\n28) Zuzentarau honen xedapenek gutxieneko betekizunak ezarri dituzte, eta estatu kideei aitortu diete xedapen mesedegarriagoak ezarri edo izateko ahalmena.Zuzentarau honen aplikazioak ezin du atzera-egiterik justifikatu estatu kide bakoitzean aurretiaz zegoen egoerari begira.\n29) Erlijioan edo pentsaeretan, ezgaitasunean, adinean edo sexu-joeran oinarrituta, bereizkeria jasan duten pertsonek babes juridikorako bide egokiak izan behar dituzte.Babes-maila eragingarriagoa ziurtatzeko helburuarekin, elkarteei edo pertsona juridikoei ere ahalmena eman behar zaie, horiek prozedurak has ditzaten, estatu kideek xedatutakoaren arabera, edozein biktimaren izenean edo edozein biktima babesteko, betiere, prozedurari buruzko nazio-arautegiari kalterik egin gabe, auzitegietan izan beharreko ordezkaritza eta defentsari dagokionez.\n30) Berdintasun-printzipioa eragingarritasunez aplika dadin, errepresalien aurkako babes judizial egokia ezarri behar da.\n31) Froga-zamari buruzko arauak aldarazi behar dira, bereizkeria-kasuaren inguruko presuntzioa dagoenean, eta bereizkeria egiaztatzen denean, froga-zama alderdi demandatuak izan dezan.Nolanahi ere, alderdi demandatuak ez du frogatu behar alderdi demandatzailea erlijio jakin bateko kide denik, pentsaera jakin batzuk dituenik, ezgaitasun jakin bat duenik, adin jakin batekoa denik edo sexu-joera jakin bat duenik.\n32) Zenbait prozeduratan auzitegiei edo beste organo eskudun batzuei dagokie egitateak ikertzea; halakoetan, estatu kideek ez dute betebeharrik izango froga-zamaren gaineko arauak aplikatzeko.Halako prozedurak dira demandatzaileari egitateak frogatzeko betebeharrik ezartzen ez diotenak, auzitegiari edo organo eskudunari dagokiolako halakoak ikertzea.\n33) Estatu kideek elkarrizketa suspertu behar dute gizarte-solaskideen artean, eta, herrialde bakoitzeko egineren arabera, gobernuz kanpoko erakundeekin, lan egiten den lekuan bereizkera-mota desberdinak aztertu eta horien aurka egiteko.\n34) Ipar Irlandako komunitate nagusien artean bakea eta adiskidetzea sustatzeko beharrizana dela bide, zuzentarau honetan nahitaezkoa da xedapen bereziak jasotzea.\n36) Estatu kideek gizarte-solaskideen ardurapean utzi ahal izango dute zuzentarau honen aplikazioa, azken horiek aho batez hala eskatzen badute, hitzarmen kolektiboen esparrukoak diren xedapenei dagokienez. Horretarako, estatu kideek beharrezko neurri guztiak hartuko dituzte, une oro zuzentarau honek ezarritako emaitzak bermatu ahal izateko.\n37) EEren Tratatuaren 5. artikuluan jasotako subsidiaritate-printzipioarekin bat etorriz, estatu kideek ezin dituzte behar bestean erdietsi zuzentarau honetako xedeak, eta horien artean, bereziki, Europako Erkidegoan enpleguari eta okupazioari begira berdintasun-esparrua ezartzea.Horrenbestez, xede horiek hobeto gauza daitezke Europako Erkidegoaren esparruan, proposatutako ekintzaren dimentsioa eta ondoreak direla eta.Proportzionaltasun-printzipioaren arabera, aipatu artikuluaren ildotik, zuzentarau honek xede hori lortzeko behar diren arauak baino ez ditu ezarri.\nZuzentarau honen xedea da esparru orokor bat ezartzea, enpleguaren eta okupazioaren arloan, erlijio nahiz pentsaeraren, ezgaitasunaren, adinaren edo sexu-joeraren ondoriozko bereizkeriaren aurka egiteko, estatu kideetan tratu-berdintasunaren printzipioa aplikatzeko asmoarekin.\n2. artikulua. Bereizkeriaren kontzeptua\n1.Zuzentarau honen ondoreetarako, tratu-berdintasunaren printzipio gisa ulertuko da zuzeneko nahiz zeharkako bereizkeria ororen gabezia, 1. artikuluan aipatu arrazoiei dagokienez.\n2.1. paragrafoan xedatutakoaren ondoreetarako:\na) Zuzeneko bereizkeria egongo da, pertsona batek beste bati begira hain mesedegarria ez den tratua izan duenean edo izan lezakeenean, antzeko egoera batean, 1. artikuluan aipatu arrazoietako batengatik.\nb) Zeharkako bereizkeria egongo da, itxuraz neutroa den xedapen, irizpide edo eginera batek aparteko desabantaila sor diezaiekenean erlijio nahiz pentsaera jakin bateko pertsonei, ezgaitasunen bat dutenei, adin jakin batekoei, edo sexu-joera jakin bat dutenei, beste pertsona batzuei begira. Hala ere, salbuespen gisa:\ni) helburu legitimo batek modu objektiboan justifika dezake xedapen, irizpide edo eginera hori, helburu hori lortzeko bideak egokiak eta beharrezkoak izanik; edo\nii) ezgaitasun jakin bat duten pertsonei begira, zuzentarau honen xedapenen aplikazio-esparruko enpresaburuak edo beste edozein pertsona nahiz erakundek betebeharra izan dezake, nazio-legeriaren ondorioz, 5. artikuluan jasotako printzipioekin bat etorriz, neurri egokiak hartzeko, xedapen, irizpide edo eginera horrek dakartzan desabantailak ezabatzeko.\n3.Jazarpena bereizkeriatzat hartuko da, 1. paragrafoan xedatutakoaren ondoreetarako, nahi ez den jokabide bat sortu eta jokabide horrek 1. artikuluan aipatu arrazoietako batekin zerikusia duenean, xede nahiz ondore izateagatik pertsonaren duintasunaren aurka egitea eta larderiakoa, etsaigokoa, apalesgarria, umilaziokoa edo ofentsakoa den ingurua sortzea.Ildo horretatik, jazarpen-kontzeptua definitu ahal izango da, estatu kide bakoitzaren nazio-arautegi eta -eginerekin bat etorriz.\n4.1. artikuluan aipatu arrazoiren batengatik, pertsonen aurka bereizkeria egitearen inguruko agindu oro bereizkeriatzat hartuko da, 1. paragrafoan xedatutakoaren arabera.\n5.5. Zuzentarau honek ez die kalterik egingo nazio-legerian ezarritako neurriei, neurri horiek gizarte demokratiko batean beharrezkoak direnean, segurtasun publikorako, ordena defendatu eta arau-hauste penalak prebenitzeko, osasuna babesteko nahiz herritarren eskubide eta askatasunak babesteko.\n1.Europako Erkidegoari eratxiki zaizkion eskumenen barruan, zuzentarau hau pertsona guztiei aplikatuko zaie, sektore publikoari nahiz pribatuari dagokienez, antolakunde publikoak horien barne daudela, honako gai hauen eretzean:\na) Enplegua lortzeko, beregaineko jardueran hasteko eta lanbideari ekiteko baldintzak, horien barne direla hautatze-irizpideak eta kontrataziorako nahiz aurrerakuntzarako baldintzak, eta hori guztiori jarduera-adarra gorabehera, eta lanbide-sailkapenaren maila orotarako, baita aurrerakuntzarako ere.\nb) Lanbide-orientabide, lanbide-prestakuntza, goi-mailako lanbide-prestakuntza eta -birziklatze mota eta maila guztiak, lan-esperientzia praktikoa barne, lortzeko aukera.\nc) Enplegu- eta lan-baldintzak, horien barne direla kaleratzeen eta ordainsarien inguruko baldintzak.\n2.Zuzentarau honek ez ditu aintzat hartuko naziotasun-arrazoien ondoriozko tratu-bereizketak, eta ez die kalterik egingo, hirugarren herrialdeetako nazionalak eta aberrigabeak estatu kideen lurraldean sartu eta bizitzea arautzen duten xedapen eta baldintzei, ezta hirugarren herrialdeetako nazionalen nahiz aberrigabeen egoerak eratortzen duen tratuari ere.\n3.Zuzentarau hau ez zaio aplikatuko araubide publikoek edo horiekin berdinetsitakoek egindako ezein ordainketari; halako araubideen artean izango dira Gizarte Segurantzako edo gizarte-babeseko araubide publikoak ere.\n4.Estatu kideek ezarri ahal izango dute indar-armatuei zuzentarau hau ez aplikatzeko aukera, ezgaitasunean eta adinean oinarritutako bereizkeriari dagokionez.\n1.2. artikuluko 1 eta 2. paragrafoetan xedatutakoa gorabehera, estatu kideek xedatu ahal izango dute, 1. artikuluko ezaugarriren batean oinarritutako tratu-bereizketak bereizkeria-izaerarik ez izatea, baldin eta, kasuan kasuko lanbide-jardueraren izaera edo jarduera hori gauzatzeko ingurua dela bide, ezaugarri hori oinarrizkoa eta erabakigarria bada lanbide-betekizun gisa. Horrez gain, tratu-bereizketaren xedea legitimoa izan beharko da, eta lanbide-betekizuna proportzionala.\n2.Estatu kideek eutsi ahal izango diete, zuzentarau honen onespen-egunean euren nazio-legerian indarrean zeuden xedapenei, edo xedapenak ezarri ahal izango dituzte, bihar-etzi zuzentarau honen onespen-eguneko nazio-eginerak jasoko dituen legerian, xedapenon ondorioz, elizen eta etikatzat erlijio edo pentsaera jakin bat hartzen duten beste erakunde publiko nahiz pribatu batzuen lanbide-jardueren kasuan, ez denean bereizkeriatzat hartzen pertsona baten erlijioan edo pentsaeran oinarritutako tratu-bereizketa. Nolanahi ere, jarduera horien izaerarengatik edo horiek gauzatzeko inguruarengatik, pertsonaren erlijioa edo pentsaera hori oinarrizkoa, legitimoa eta justifikatua izan beharko da, lanbide-betekizun gisa, erakundearen etikari dagokionez.Tratu-bereizketa hori egingo da, errespetatuz estatu kideen konstituzio-xedapen eta -printzipioak, bai eta Europako Erkidegoko zuzenbidearen printzipio orokorrak ere; halaber, tratu-bereizketa horrek ezin izango du justifikatu beste arrazoi batean oinarritutako bereizkeriarik.\nZuzentarau honen xedapenak errespetatzen diren heinean, zuzentarau honek ez dio kalterik egingo elizen eta erlijio edo pentsaera jakin bat hartzen duten beste erakunde publiko nahiz pribatu batzuen eskubideari, konstituzio-xedapenekin eta nazio-legeriekin bat etorriz, euren langileei eskatu ahal izateko onustez eta leialtasunez jardutea erakundearen etikarekin.\n5. artikulua.Egokitzearrazoitsuak desgai diren pertsonentzat\nDesgai diren pertsonei begira tratu-berdintasunaren printzipioa bermatzeko helburuarekin, egokitze arrazoitsuak gauzatuko dira.Horrek esan nahi du enpresaburuek neurri egokiak hartuko dituztela, egoera bakoitzean dauden beharrizanen arabera, desgai diren pertsonei ahalbidetzeko enplegua lortzea, enpleguan parte hartzea edo lanbidean aurrerantz egitea, edo desgai diren pertsonei prestakuntza eskaintzeko, salbu eta neurri horiek zama astunegia direnean enpresaburuarentzat.Zama ez da astunegitzat joko, kasuan kasuko estatu kidean desgaitasunei buruzko politiken esparruko neurriek hura behar beste arintzen dutenean.\n6. artikulua.Adinaren ondoriozko tratu-bereizketak justifikatzea\n1.2. artikuluko 2. paragrafoan xedatutakoa gorabehera, estatu kideek ezarri ahal izango dute adinaren ondoriozko tratu-bereizketek ez dutela bereizkeriarik eragiten, baldin eta, nazio-zuzenbidearen esparruan, halakoak modu objektiboan eta arrazoitsuan justifikatuta badaude, helburu legitimo batengatik, eta, esangura horretan, enplegu-politikako, lan-merkatuko eta lanbide-prestakuntzako xede legitimoengatik. Nolanahi ere, helburu legitimo hori lortzeko bideak egokiak eta beharrezkoak izan behar dira.\nTratu-bereizketa horietara bildu ahal izango dira, bereziki:\na) Enplegua lortzearen eta lanbide-prestakuntza izatearen inguruan, enpleguaren nahiz lanaren inguruan, eta horien artean kaleratze- eta ordainsari-baldintzei dagokienez, baldintza bereziak ezartzea, gazteentzat, urte gehien duten langileentzat eta kargupean pertsonak dituztenentzat, euren lanbideratzea errazteko edo pertsona horien babesa bermatzeko.\nb) Gutxieneko baldintzak ezartzea, adinari, lanbide-esperientziari edo laneko antzinatasunari dagokienez, enplegua edo enpleguari modu estuan lotutako zenbait abantaila lortzeko.\nc) Kontratuak egiteko gehieneko adina ezartzea, oinarri hartuta kasuan kasuko lanpostuaren prestakuntza-betekizunak edo jubilazioa hartu aurretik lanean aritutako denbora behar bestekoa izatea.\n2.2. artikuluko 2. paragrafoan xedatutakoa gorabehera, estatu kideek ezarri ahal izango dute adinaren ondoriozko bereizkeriarik ez dela eragingo, Gizarte Segurantzako lanbide-araubideetan, adin jakin batzuk ezartzeagatik, jubilazio- edo ezgaitasun-prestazioen onurak jaso ahal izateko edo horretarako aukera izateko. Halaber, estatu kideek, araubide horiei dagokienez, adin desberdinak ezarri ahal izango dituzte langileentzat edo langileen talde nahiz kategorientzat, eta, araubide horien esparruan, adin-irizpideak erabili ahal izango dituzte kalkulu aktuarialetan. Nolanahi ere, horrek ez du eragin behar sexuaren ondoriozko bereizketarik.\n7. artikulua.Ekintza positiboa eta neurri bereziak\n1.Lanbide-bizitzan erabateko berdintasuna bermatzeko xedearekin, tratu-berdintasunaren printzipioak ez du eragotziko estatu kide batek neurri bereziei eustea edo neurri bereziak hartzea, 1. artikuluko edozein arrazoiren ondorioz sortutako desabantailak prebenitu nahiz konpentsatzeko.\n2.Desgai diren pertsonei dagokienez, tratu-berdintasunaren printzipioak ez ditu oztopatuko, dela estatu kideen eskubidea, lan egiteko lekuan osasuna eta segurtasuna babesteari buruzko xedapenei eusteko edo xedapenak hartzeko, dela helburutzat xedapenei edo erraztasunei eustea duten neurriak, halako pertsonen laneratzea babestu nahiz suspertzeko.\n8. artikulua.Gutxieneko betekizunak\n1.Zuzentarau honetan jasotako xedapenen aldean, estatu kideek xede mesedegarriagoak ezarri ahal izango dituzte edo halakoei eutsi ahal izango diete, tratu-berdintasunaren printzipioa babesteko.\n2.Zuzentarau honen aplikazioa ez da izango, inola ere, bereizkeriaren aurkako babes-maila gutxitzeko arrazoia, zuzentarau honen esparruetan estatu kideek aldez aurretik bereizkeriaren aurka bermatua duten babesari begira.\n9. artikulua.Eskubideak defendatzea\n1.Estatu kideek zainduko dute prozedura judizial eta administratiboak izatea, eta, egoki iruditzen zaienean, baita adiskidetza-prozedurak ere, zuzentarau honetan ezarritako betebeharrak gauzatzea galdatzeko, tratu-berdintasunaren printzipioa ez dela bete uste duten pertsonen mesedetan, euren burua kalteduntzat dutenean. Estatu kideek beste horrenbeste egingo dute, ustezko bereizkeria zein harremanetan gauzatu eta harremanok amaituta daudenean ere.\n2.Estatu kideek zainduko dute, nazio-zuzenbidean ezarritako irizpideekin bat etorriz, zuzentarau hau betetzearen inguruan interes legitimoa duten elkarte, erakunde edo beste pertsona juridiko batzuek, demandatzailearen izenean edo hori babesteko, eta demandatzaile horren baimenarekin, edozein prozedura judizial edo administratibo hastea, zuzentarau honen ondoriozko betebeharren gauzatzea galdatzeko.\n3.1 eta 2. paragrafoek ez diete kalterik egingo nazio-arauei, errekurtsoak jartzeko epeei dagokienez, tratu-berdintasunaren inguruan.\n10. artikulua. Froga-zama\n1.Estatu kideek, euren nazioko antolamendu juridikoaren arabera, beharrezko neurriak hartuko dituzte, bermatzeko alderdi demandatuak egiaztatu behar duela tratu-berdintasunaren printzipioa hautsi izana, pertsona batek, bere burua kalteduntzat duenak, printzipio hori berari ez aplikatzeagatik, alegatzen dituenean, auzitegi edo beste organo eskudun batean, zuzeneko edo zeharkako bereizkeriaren presuntzioa sor dezaketen egitateak.\n2.1. paragrafoan xedatutakoak ez du eragotziko estatu kideek arauak egitea alderdi demandatzailearentzat mesedegarriena den frogaren inguruan.\n3.1. paragrafoan xedatutakoa ez da zaie aplikatuko prozedura penalei.\n4.1, 2 eta 3. paragrafoan xedatutakoa aplikatuko zaio, orobat, 9. artikuluko 2. paragrafoarekin bat etorriz hasitako akzio judizial orori.\n5.Estatu kideek ez dute betebeharrik izango, 1. paragrafoan xedatutakoa aplikatzeko, kasuaren egitateak jurisdikzio-organoek edo beste organo eskudun batek aztertu behar dituenean.\n11. artikulua.Errepresialen aurkako babesa\nEstatu kideek, euren antolamendu juridikoetan, beharrezko neurriak hartuko dituzte, langileak babesteko kaleratzeen aurka edo enpresaburuak emandako beste edozein tratu kaltegarriren aurka, langileek enpresan egindako erreklamazioarengatik edo egikaritutako akzio judizialarengatik, tratu-berdintasunaren printzipioa betetzeko.\n12. artikulua.Informazioa zabaltzea\nEstatu kideek zainduko dute, zuzentarau honen ondorioz onartutako xedapenak, bai eta aldez aurretik indarrean zeuden xedapenak ere, komunikatzea xedapenok aplikatuko zaizkien pertsonei, egoki diren bide guztiak erabiliz, esate baterako, lantokietan, eta euren lurralde guztian.\n1.Estatu kideek, kasuan kasuko nazio-tradizio eta -egineren arabera, neurri egokiak hartuko dituzte, gizarte-solaskideen artean elkarrizketa suspertzeko, tratu-berdintasuna sustatzeko xedearekin. Halako neurrien artean izango dira, hala lan egiteko lekuko egineren, hitzarmen kolektiboen eta jokabide-kodeen kontrola, nola esperientzia eta jardunbide egokien ikerketa edo elkartrukea.\n2.Estatu kideek, euren nazio-tradizio eta -eginerekin bat etorriz gero, enpresaburuen eta langileen artean suspertuko dute, horien autonomiari kalterik egin gabe, kasuan kasuko maila egokian bereizkeriaren aurkako arauak ezartzen dituzten hitzarmenak egitea, 3. artikuluak aipatu esparruetan, betiere, esparru horiek negoziazio kolektibora biltzeko modukoak badira.Hitzarmen horiek errespetatuko dituzte zuzentarau honetako gutxieneko betekizunak eta nazioan aplikagarri diren kasuan kasuko neurriak.\n14. artikulua.Elkarrizketa, gobernuz kanpoko erakundeekin\nEstatu kideek elkarrizketa suspertuko dute kasuan kasuko gobernuz kanpoko erakundeekin, halakoek, nazio-legeria eta -egineren arabera, interes legitimoa dutenean, 1. artikuluko arrazoietako batean oinarritutako bereizkeriaren aurkako borrokan laguntzeko, tratu-berdintasunaren printzipioa sustatzeko xedearekin.\n15. artikulua.Ipar Irlanda\n1.Ipar Irlandako polizia-zerbitzuetan komunitate erlijiosorik garrantzitsuenetako batek duen infraordezkaritzari aurre egiteko, ez dira bereizkeria izango zerbitzu horietan kontratuak egitean gauzatutako tratu-bereizketak, ezta langile laguntzaileak kontratatzean ere, betiere, nazio-legeriak bereizketa horiek esanbidez baimendu baditu.\n2.Ipar Irlandako irakasleen enplegu-aukeren orekari eusteko xedearekin, eta, aldi berean, bertan dauden komunitate erlijiosoen arteko banaketa historikoak gainditzen laguntzeko, zuzentarau honen erlijioari edo pentsaerei buruzko xedapenak ez dira aplikatuko Ipar Irlandako irakasleak kontratatzean, nazio-legeriak hori esanbidez ahalbidetzen duen heinean.\nEstatu kideek beharrezko neurriak hartuko dituzte, hurrengoak zaintzeko:\nb) Kontratu nahiz hitzarmen kolektiboetako, enpresetako barne-araudietako edo lanbide independente nahiz sindikatuen eta enpresaburuen erakundeen estatutuetako xedapen guztiak, tratu-berdintasunari buruzko printzipioaren aurkakoak izanez gero, deusezak direla adieraztea edo halakoak deusez eta baliogabetzat jotzeko aukera izatea, edo halakoak aldaraztea.\nEstatu kideek zehapenen araubidea ezarriko dute, aplikatuko dena tratatu honen ondorioz ezarritako nazio-xedapenak hausten direnean; halaber, estatu kideek beharrezko neurri guztiak hartuko dituzte, nazio-xedapen horiek betetzen direla bermatzeko.Zehapen horiek eragingarriak, proportzionalak eta disuazio-izaerakoak izango dira, eta zehapen horien artean jaso ahal izango da biktimari kalte-ordaina ematea.Estatu kideek xedapen horiek Batzordeari komunikatuko dizkiote, gehienez ere, 2003ko abenduaren 2rako, eta, atzerapenik gabe, jakinaraziko diote xedapen horien inguruko edozein aldarazpen.\nEstatu kideek zuzentarau honetan ezarritakoa betetzeko beharrezko lege-, erregelamendu- eta -administrazio-xedapenak emango dituzte, gehienez ere, 2003ko abenduaren 2rako, edo, hitzarmen kolektiboen mendekoak diren xedapenei dagokienez, gizarte-solaskideen esku utzi ahal izango dute zuzentarauaren aplikazioa, horiek osatzen dituzten alderdiek hala eskatzen dutenean, adostasunez.Kasu horretan, estatu kideek ziurtatuko dute, gehienez ere, 2003ko abenduaren 2rako, gizarte-solaskideek adostasunez ezarri dituztela beharrezko xedapenak; estatu kide interesdunek beharrezko xedapen guztiak eman beharko dituzte, zuzentarau honek finkatutako emaitzak une oro bermatu ahal izateko.Horren berri berehala emango diote Batzordeari.\nBaldintza bereziak kontuan hartzeko xedearekin, estatu kideek, beharrezkoa denean, hiru urte gehiagoz luzatu ahal izango dute epea, 2003ko abenduaren 2tik aurrera, hau da, guztira sei urte izango dituzte, zuzentarau honen xedapenak aplikatzeko, adinaren eta desgaitasunaren ondoriozko bereizkeriaren inguruan.Kasu horretan, berehala emango diote horren berri Batzordeari.Epe gehigarri hori baliatzen duten estatu kideek urtero informatuko dute Batzordea, hartzen dituzten neurrien inguruan, adinaren eta desgaitasunaren ondoriozko bereizkeriaren aurka egiteko, eta zuzentarau hau aplikatzeko ematen dituzten aurrerapausoen inguruan.Batzordeak urtero informatuko du Kontseilua.Estatu kideek halako xedapenak ematen dituztenean, xedapenok zuzentarau hori egingo diote erreferentzia, edo erreferentzia horrekin batera ageriko dira argitalpen ofizialean.Estatu kideek aipatu erreferentziaren modalitateak ezarriko dituzte.\n1.Estatu kideek Batzordeari komunikatu diote, gehienez ere, 2005eko abenduaren 2rako eta, gerogarrenean, bost urterik behin, beharrezko informazio guztia, Batzordeak zuzentarau honen aplikazioaren inguruko txosten bat egin dezan, Europako Parlamentuari eta Kontseiluari bidaltzeko.\n2.Batzordearen txostenak kontuan hartuko ditu, bidezkoa denean, gizarte-solaskideen eta kasuan kasuko gobernuz kanpoko erakundeen ikuspuntuak.Gizonaren eta emakumearen arteko aukera-berdintasunaren printzipioarekin bat etorriz, txosten horrek ahalbidetuko du, besteak beste, hartutako neurrien eragina ebaluatzea, gizonengan eta emakumeengan.Jasotako informazioa aintzat hartuta, txostenak jasoko ditu, behar izanez gero, zuzentarau hau berrikusteko eta eguneratzeko proposamenak.\n20. artikulua.Indarrean jartzea\nZuzentarau hau indarrean jarriko daEuropako Erkidegoen Aldizkari Ofizialean argitaratzen den egunean.


Pinudiak gaixotzen hasi dira - Busturialdeko Hitza : Busturialdeko Hitza\nAzken hilabeteotan kolore marroi-gorrixka zabaltzen doa pinuz pinu. Eta horren erantzulea banda marroia da.\nBanda marroia deritzon gaitza kaliforniar jatorria duen pinuei (pinus radiata) kalte handia eragiten ari da.\nLecanosticta acicola onddoak eragiten duen gaixotasuna duela urte batzuk agertu zen inguruetan, baina gaixotasunaren gogortasunak gora egin du lur eremu zabaletan, eta urtetik urtera sintomak larriagoak dira. Azken hilabeteotan ezohiko egoera bat gertatu da hedapen azkar bategaz, pinudi asko arriskuan jarriz.\nIhartzen hasitako pinuak\nAdituek agertu dutenaren arabera, bandak Gipuzkoatik datoz, eta mendebalderantz hedatzen ari dira bizkortasunez. Lurralderik kaltetuena Gipuzkoa da. Debabarrena ingurua da kaltetuenetariko bat, Urola Kostaren atzetik. Gaixotasunak Bizkaian ere pinudi sail zabalak jota utzi ditu. Ekialdean nabarmenagoak dira kalteak. Lea-Artibai, esate baterako, eskualderik-eta kaltetuenetariko bat da, Durangaldeagaz eta Arratiagaz batera.\nOraindik ez dakite ziur zenbat pinudi dauden gaitzak jota, baina kaltea handia da. Bizkaian, esaterako, uztailean egindako azterketa batean 16.000 hektarea inguru zeuden gaixo, pinudien %25a.\nHezetasuna eta tenperatua altua behar ditu onddoak, eta horretatik asko egon da azkenaldian; negua oso hezea izan da, eta uda, berriz, oso epela eta lehorra\nGaitza zabaltzen ari den heinean, kezka ere zabaltzen ari da pinadien jabeen artean. Erakundeak ere arduratuta daude, eta kaltetuekin batera arazoari erantzuna eman nahian dabiltza, baina, gaur-gaurkoz, gaixotasunaren aurrerapena gelditzea zaila da. Munduko herrialde batzuetan lortu bada ere, Zeelanda Berrian, esaterako, oraingoz, ez dago gaixotasuna sendatzea bermatzen duen tratamendu eraginkorrik, ez eta ere gaitzak kaltetu ez dituen zuhaitzak kutsatzea eragozteko botikarik.\nGaitzari dagokionez, azken hilabeteotako baldintza klimatologiko aldakorrek eragin nabarmena izan duela uste dute adituek. Hezetasuna eta tenperatura altua behar ditu onddoak, eta horretatik asko egon da azkenaldian; negua oso hezea izan da, eta uda, berriz, oso epela eta lehorra.\nOnddoek kaltetuako pinudi bat\nOnddoak, batez ere, euren sasoirik onenean dauden intsignis pinuen baso gazteei eragiten die mozteko txanda iritsi aurretik, eta hazkuntza galarazten dute. Onddoa pinuaren ostoan sartzen da. Zuhaitzaren orriak lehortzen ditu lehendabizi. Gero, hosto guztiak igartzen ditu zuhaitza orririk barik utziz. Azkenik, zuhaitz osoa ihartzen eta gaixotzen da, eta pinua hil ere egin daiteke.\nLea-Artibai, Mutriku eta Busturialdeko zuhaitz espezie hedatuena eta nagusiena da pinua, eta baso azalera handia hartzen du. Baina aurreikuspenak betetzen badira, bost urteren buruan pinu landaketa ia guztiak pinuen osasuna erabat kaltetzen duten onddoek jota egongo dira.\nEgurraren sektoreak neurriak eskatu ditu pinuen gaixotasunari aurre egiteko, eta bide horretatik, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako foru aldundiak, basogintza sektoreagaz eta Eusko Jaurlaritzagaz batera lanean ari dira gaixotasuna kontrolatzeko.\nDatuak kontuan hartuz gero, ohikoa baino %25 mozketa gehiago egingo dira aurten\nPinudietako asko erabat gorritu dira, eta gaitzetik babesteko zuhaitzak moztea erabaki dute askok. Datuak kontuan hartuz gero, ohikoa baino %25 mozketa gehiago egingo dira aurten. Hala, onddoa sektorean eragiten ari den kalte ekonomikoa arintzeko diru laguntza lerroen ezarpena ere egin da. Bizkaiko Foru Aldundiak, esate baterako, 1,4 milioi euroko partida osatu du.\nHitzaldia Mutrikun. Kaltetutako zonaldeetako bizlanleei egoeraren berri emateko bilerak ere egiten ari dira. Mutrikun, esaterako, “egoera larriak lur jabeei eta gizarte osoari era bortitzean eragiten diolako” gaiagaz lotutako hitzaldia egingo dute urriaren 11n, 19:00etan, Zabiel kultur etxean.\nBasogintzarako eredu berriak jakinarazteko berbaldia izango da. “Eslovenia, Suitza eta Alemaniatik datozen hiru hizlari etorriko dira inguru horietako basogintza ereduak azaltzera”. Adierazi dutenez, hitzaldiaren helburua ingurumenari hurbilago dagoen basogintza bat azaltzea, lan gutxiagorekin etekin ekonomikoak ziurtatzea eta eukaliptoa moduko espezieen monokultiboa ekiditzea da, “etorkizun hurbilean gaur egungo egoera penagarrian ez egoteko”.


FAOk munduko nekazaritza-errolda berria aurkeztu du | Consumer\nFAOk munduko nekazaritza-errolda berria aurkeztu du\nErakundeak funtsezkotzat jotzen du tokiko komunitateetan datuak izatea\nZentsuan, familia-ustiategiei buruzko egitura-datu konbentzionalak ez ezik, tokiko komunitateen eta herrixken datu ekonomikoak ere jasoko dira. Nekazaritzako erroldaren (2010eko erronda) txanda berri honen helburua da herrialdeei laguntzea Nazio Batuen Erakundearen (NBE) Milurtekoko Garapen Helburuetarako prozesua ebaluatzen.\nZentsuak datu eguneratuak izateko aukera emanen du, nekazaritzako aldaketek familien elikagaien segurtasunean duten eragina ulertzen laguntzeko. Horrela, Milurtekoko Helburuetan lehena lortzeko urratsei buruzko adierazleak izango dira: gosea eta muturreko pobrezia errotik kentzea.\nUreztaketei, lurzoruaren degradazioari, basoei, ongarri mineralen eta pestiziden erabilerari buruzko informazioak lagunduko die gobernuei ingurumen-gaiei buruzko zaintza zorrotzagoa garatzen. Alde horretatik, zentsuan honako hauek azalduko dira: lurzoruaren degradazioari buruzko informazioa, labore motaren araberako arriskua, ureztaketako metodo eta baliabide hidrikoak, nekazaritzako praktika eta zerbitzuak, familien elikadura-segurtasuna, akuikultura eta nekazaritzako eta basogintzako jarduerak.\nelikagaien segurtasuna fao nekazaritza-errolda


Bordale-Hendaia-artean, ez da AHT bide berririk izanen! Borrokak fruituak dakarzki, engaiamenduak ere. | Enbata\nHarrera / Artikuluak / Iritzia / Prentsa Agiriak / Bordale-Hendaia-artean, ez da AHT bide berririk izanen! Borrokak fruituak dakarzki, engaiamenduak ere.\n« Ez adiorik, Garro arte!\nBizi!ren ekainaren 28ko Prentsa Agiria : AHT : garaipen baten irakaspenak\nJean-Marc Ayrault Lehen Ministroak 21 Komisioaren ondorioekin bat egin du. AHT bide berrien proiektua 2030 urtetik at atzeratua da. Horrek argi uzten du klimaren nahasketak eta energia fosilen erabilpenaren gailurraren heltzeak (beste ainitz lehen gaien gailurrarekin bat eginen duenak) direla medio, AHTaren proiektua igorria dela gaur egungoarekin deus ikustekoa ukanen duen mundu batera, non abiadura haundiaren gaia ez den aipatua izanen ere.\nIrakaspenik argiena da borrokak fruituak dakarzkila, eta engaiamenduak berdin. Aurrekondu murrizketek, inposatua zen behar gabeko proiektu haundi hau, galeraztea lortu dute, noski. Bainan, behar izan da iraun, atzeratu, konbentzitu eta mobilizatu hortarat heltzeko. Hots Larzac-eko laborariek irauten jakin zuten bezala, testu inguru politikoaren aldaketa batek beren lurretarik kanporatu behar zituen militarren eremuaren haunditzearen ezeztatzea ahalbidetu zuen unea arte.\nDoi doia 300 000 biztanle dituen Iparralde ttipi honetan, azken 15 urteetan, engaiamenduak eta borrokak, barnekaldea 2×2 bidearen bidez sarraskituko zuen proiektua, Baiona Ttipia itxuraz aldatuko zuen “multiplexe”a, EHLG debekatu nahi zuen Estatu indartsu bat eta orain AHT bide berri baten hondamendia gelditzea edo ezeztatzea lortu dute.\nAldi oro, ber estrategia garaile agertu da: bortxa-eza, determinazioa, aliantza zabalak, borroka mugimenduaren aniztasuna eta haren aniztasunaren errespetua, tokiko errotzea bai eta ere beste lurraldeekiko idekidura eta elkartasuna, militanteen formakuntza eta berezitzea aurkakoen gezurren frogatzeko eta proposamen alternatiboen plazaratzeko, manifestaldi jendetsuen eta topaketa militanteen arteko oreka, beharrez desobedientzia zibilaren erabilpena.\nGeroak ukanen duen itxura, gaurdanik gutarik bakotxak hartzen dituen engaiamendu militanteen araberakoa izanen da. Borrokatzen girelarik, ez gira segur garaipenaren lortzerat, baina borrokatzen ez bagira, jadanik galdua dugu!\nGaraia da bai, gaurko garaipenak hainbeste zor dion militante nekaezina den Victor Pachon-ek, 2010eko abenduaren 10an, AHTaren aurkako manifestaldiaren bukaeran irakurri zuen sekulako hitzaldiaren berriz entzuterat: www.bizimugi.eu/fr/une-video-sur-la-journee-anti-lgv-du-11-decembre-a-bayonne (ikus Pixso-ren bideoa)\nGaur egungo garaipenak, gure bateriak berriz kargatu behar ditu. Ez gaitu besoak gurutzaturik egoitera bultzatu behar. Klimaren, ekologiaren eta sozial mailaren ikuspundutik, gaurko eta ondotik etorriko diren belaunaldiei egoera latzenak saihestu nahi baldin badizkiegu, ainitz borroka eramanak izan behar dira. Lehenik eraman beharko dena, urte honen bukaeran berean izanen da. Azken finean egina izanen ez den AHT berriaren ibilbidearen gaineko lurren erreserbatzeko plantan emanen den Inkesta Publikoaren galaraztea lortu behar da. Eta ber maneran, elkartasunak nehoiz bezain premiazkoak izanen dira, AHT bide berrien aurkako guziekin, Bordale eta Okzitaniako Tolosaren arteko proiektuaren kasuan, edo molde orokorrean, inposatuak diren behar gabeko proiektu haundiak borrokatzen dituzten guziekin. Hortarako Bizi!k parte hartuko du molde aktiboan Notre Dame des Landes-en, agorrilaren 3 eta 4an eginen den topaketa haundian.\nEko-soziala Ekologia Jendartea Nortasunak


Bizilagun-komunitate bateko ezkaratzean etengabeko sartu-atera mugimendua izaten da. Horregatik, garrantzitsua da gure bizilekuko espazio partekatua pertsona guztientzako egokitzea, segurtasuna bermatze eta elkarbizitzarako espazio atsegina lortze aldera. CEzkaratz bakoitza mundu bat da; horregatik, Ezenarro Leihoak-etik gure ezagutza eta esperientzia urteak eskaintzen dizkiegu neurrira egindako eta diseinatutako proiektuei. Bizilagun-komunitateentzako lanak egiten ditugu, eta irtenbide praktikoak bilatzen, atari …\nIrisgarritasuna zure ezkaratzean, baranda iraunkorrekin Read More »\nPandemia honetatik zerbait ikasi badugu, etxean terraza bat duten pertsonak zorionekoak direla da. Uda edo negua izan, terrazak urtaro guztietan erabilgarriak izan beharko lukete. Gure etxebizitzari lekua irabazteaz gainera, etxea argitsuagoa izatea lortuko dugu, eta, beraz, energia-fakturan aurreztea. Horretarako baina, garrantzitsua da espazio honi emango diogun erabilera aurretik definitzea, ez baita gauza bera fatxada hegoaldera …\nZabaldu zure etxebizitzako espazioa urte osorako terraza batekin Read More »


GURE ESKU DAGO: "Erakutsi genuen gero eta gehiago garela nazio burujabe bat nahi dugun herritar ahaldunduak" - MugalariMugalari\nGURE ESKU DAGO: “Erakutsi genuen gero eta gehiago garela nazio burujabe bat nahi dugun herritar ahaldunduak”\nTestua · Durangoko Gure Esku Dago\nGIZAKATEAREN HARIRA… · Ekainaren 10-ean, beste behin, gure etorkizuna Guk geuk erabaki nahi dugula aldarrikatu genuen milaka Euskal herritarrek. Erabakitze eskubidearen alde sekula egin den mobilizaziorik handiena izan zen Donostia, Bilbo eta Gasteizen arteko gizakatea.\nGIza katea Durangon. ARGAZKIA. Iban Gorriti\nErronka itzela antolatzaileontzat, bai logistikoki zein kuantitatiboki. 175.000 herritarrek hartu zituzten errepideak, 2014-ko Durango eta Iruñearen arteko gizakateko zifrak hautsiz.\nUrteak daroagu Euskal Herriaren etorkizun politikoa Euskal herritarrok erabaki nahi dugula aldarrikatzen. Iaz, Durangalde osoan antolatutako herri galdeketetan, nahi hori gauzatzea posible dela erakutsi genuen herritarrok, eta aurten, joan den asteko gizakatean, beste pausu bat eman dugu herri gisa dagozkigun eskubideak exijitzeko.\nGutun honen bitartez Durangaldeko herritarrak eskertu nahi genituzke. Bai gizakatean parte hartzeagatik eta baita urte guzti hauetan erakutsitako adore eta ilusioagatik. Horixe baita burujabetza lortzeko giltza: ezberdinen arteko adostasuna, elkarlana eta determinazioa. Eskerrak baita, eskualdeko komunikabideei, herritarrei boza emategatik. Eta azkenik, eskerrik beroenak mobilizazio erraldoiaren antolaketa lanetan ibili ziren boluntarioei.\nJauzi handi bat egin genuen ekainaren 10-ean. Erakutsi genuen gero eta gehiago garela nazio burujabe bat nahi dugun herritar ahaldunduak. Ez dugu atzera egingo. Lanean jarraituko dugu Euskal Herriaren borondate demokratikoa gauzatu dadin. Jende zoriontsuz osatutako herri libre bat lortu arte. Erabakiko dugu, Gure esku dago! Mila esker danori.


Norteko Ferrokarrilla-ren saio berezia . diariovasco.com\n'Norteko Ferrokarrilla'-ren saio berezia\nGuillermo Roak gidatuko du saioa.\n20 urte bete ditu Euskadi Irratian ematen den Elhuyarren zientziari buruzko irratsaioa\n26 noviembre 201612:50\nLarunbat honetan, 15:00etan, 'Norteko Ferrokarrilla'-ren 20.urteurreneko saio berezia emango du Euskadi Irratiak. Hain zuzen, duela 20 urte, Carl Sagan hil eta Dolly ardia jaio ziren garai berean, sortu zuen Elhuyarrek zientziari buruzko irratsaioa, Euskadi Irratiaren laguntzarekin.\n20. urteurreneko saio berezian, zientzia-munduak 20 urteotan izandako bilakaeraz gogoeta egingo dute Javi Duoandikoetxea Zuazo matematikariak, Itziar Laka Mugarza hizkuntzalariak, Marian Iriarte Ormazabal kimikariak eta Fernando Plazaola Muguruza fisikariak, Elhuyarreko Guillermo Roaren gidaritzapean.\nHorrez gain, aspaldiko eta gaurko kolaboratzaile batzuen ahotsa entzuteko aukera egongo da, baita saioaren sortzaile, laguntzaile eta lekukoena ere.\nBide batez, irratsaioaren entzuleei eskerrak eman eta entzuten jarraitzera gonbidatu nahi ditu 'Norteko Ferrokarrilla'-k.


Vitoria-Gasteiz 2013ko urtarrilaren 8a. Gaur arratsaldean, Uraren Euskal Agentziaren egoitzan bildu da Zadorraren sistemaren jarraipenerako erakunde arteko mahaia. Uraren Euskal Agentziako zuzendari nagusiak, Iñigo Ansolak, egin ditu mahaiaren lehendakari lanak, eta Pedro Anituak, Eusko Jaurlaritzaren Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako zuzendariak, parte hartu du. Mahai honetan erakunde hauetako ordezkariek parte hartzen dute: Uraren Euskal Agentzia (URA), Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurre Egiteko eta Babes Zibileko Zuzendaritza, Arabako Foru Aldundia, Vitoria-Gasteizko Udala, AMVISA, Bilbao Bizkaia Ur Partzuergoa eta Iberdrola.\nAzken egunetako eurite, eta hurrengo egunetarako iragarpen meteorologikoak kontuan izanda, Zadorra Sistemaren jarraipenerako erakunde arteko mahaiak biltzea erabaki du; Zadorraren sistemaren jarraipenean elkarlanean diharduten erakundeek sinatutako protokoloek adierazten dutenari jarraiki.\nAzken bi egunetako egoera eta hurrengo egunetarako iragarpen meteorologiko eta hidrologiko eskasak aztertu ondoren, Ebroko Konfederazio Hidrografikoari proposamen hau egin zaio: Ulibarriko urtegia 30 metro kubiko segundoko ur hustuketa mantentzea, Abetxukoko Zadorraren ur maila nabarmen jaitsi dela antzeman arte. Momentu horretatik, ur hustuketa 45 metro kubiko segundora igotzea eskatu zaio.\nEbroko Konfederazio Hidrografikoak oniritzia eman dio neurriari.\nBihar goizez, larunbata 9, aztertu beharko da ur biltegiko ur hustuketa handitzea posible den edota ur hustuketa 45 metro kubiko segundotan utzi beharko ote den. Izan ere, datozen iragarpen meteorologikoek ur jausi esanguratsuak adierazten dituzte datozen egunetarako, eta, horiek kontuan izanda, sortu nahi da ur biltegian ura eusteko edukiera alde bat. (Abetxukon, biharko aurreikusten den Zadorraren ur maila maximoa konfirmatzen den ala ez kontuan izanda)\nGerta daiteke asteburuan zehar hustuketa hauek mantendu behar izatea. Hala ere, ez da aurreikusten arrisku egoerarik egotea. Beraz, lasaitasun mezua igorri nahi da eta Zadorraren urtegien jarraipenerako mahaiak sistemaren eboluzioaren jarraipena egiten segituko du.


Heterarkia – Gizapedia\nHeterarkia (antzinako grezierako heteros hitzetik, "desberdin") dagoela esaten da sistema bateko elementuen arteko erlazioak sare moduan era malgu eta moldagarri batean arabera antolaturik daudenean, hierarkia baten araberako sailkapenak eta mailakatzeak baztertuz. Terminoa Warren Sturgis McCulloch neurofisiologoak (1898-1969) asmatu zuen 1945 urtean, burmuinean neuronek antolatzeko modua adierazteko. Gerora, konputazioan eta adimen artifizialean erabili da, programa eta errutinen maila goreneko antolaketa adierazteko, mailakatzerik gabe. Geroztik botere eta kontrol harremanetan oinarritzen ez diren erakundeen antolaketa ereduak eta sistema politikoak izendatzeko erabili da. Beraz, hierarkiaren aurkako kontzeptua litzateke heterarkia, edo gutxienez hierarkia finko eta zurrunaren aurkakoa.\nBeste hizkuntzetan: ingelesez, heterarchy.


Nafarroako Gobernuak 127,5 milioi euro ordainduko dizkie udalei eta kontzejuei, herritarrei ematen dizkieten zerbitzuen funtzionamendua finantzatzeko\nToki Ogasunek Nafarroako Tributuetan Parte Hartzeko Funtsaren bigarren ordainketari dagokio, aurten 256 milioi euro arte handitu da\nLurralde Kohesiorako Departamentuak, Toki Administrazioaren eta Despopulazioaren Zuzendaritza Nagusiaren bidez, 127,5 milioi euro ordaindu dizkie gaur toki-erakundeei, eguneroko funtzionamendua eta herritarrei eskaintzen dizkieten zerbitzuak finantzatzeko. Toki Ogasunek Nafarroako Zergetan Parte Hartzeko Funtsaren bigarren ordainketa da. Otsailean beste 112 milioi eman zizkien toki-erakundeei.\nOrdaindutako 127,5 milioi euroetatik 101,5 milioi udalerri eta kontzejuei ordaindu zaizkie transferentzia arrunten bidez, ohiko gastuei aurre egin ahal izateko. Gogoratu behar da Funtsaren bigarren ordainketa honekin erregularizatu egiten direla toki-erakunde bakoitzari urtero dagozkion azken zenbatekoak.\nGainerakoetatik, 13,1 milioi euro Iruñeko Udalari sartu zaizkio bigarren ordainketa gisa, "Hiriburutza Gutun" gisa. Horrela, 2021ean, Nafarroako hiriburuak 26,1 milioi euro jaso ditu.\nHalaber, tokiko erakundeek 6,5 milioi euro jaso dituzte Montepíos finantzatzeko, sistema horri atxikitako langileak dituzten Nafarroako udalek Montepioren defizita arintzeko; eta 6 milioi euro, hautetsientzako ordainsarietan.\nHalaber, 219.000 euro ordaindu zaizkio Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioari, eta, laguntza gisa, guztira, 436.000 euro eman zaizkio 2021ean.\n256 milioi euroko funtsa\nToki Ogasunek 2021erako Nafarroako Zergetan Parte Hartzeko Funtsa 256 milioi eurokoa da, iaz baino ia 20 milioi euro gehiago. Nafarroako 272 udalerriren eta 346 kontzejuren artean banatzen da, haien funtzionamendua eta oinarrizko zerbitzuak finantzatu ahal izateko.\n256 milioi euro horietatik, 200,2 milioi udalei ematen zaizkie, ohiko gastuei aurre egiteko. Gainera, Nafarroako udalek Montepíoren defizita arintzeko 6,5 milioi euroko ekarpena jasoko dute, hau da, % 1,6 gehiago.\nUdaletako hautetsien ordainsariari dagokionez, Nafarroako udal guztiek jasoko duten urteko ekarpen finkoa ezarri zuen iaztik, osatzen dituzten hautetsien kopuruaren arabera. Ekitaldi honetan, guztira, 6 milioi euro jasoko dituzte, 2020an baino % 1,96 gehiago.\nIruñeko Udalari "Hiriburutza Gutun" gisa dagokion zuzkidura aurten 26,1 milioi euro ordainduta itxiko da, eta Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioari 436.000 euro emango zaizkio urtero.\nBanaketa-modua zehazten duen egungo arauak berme-sistema bat ezartzen du urte honetarako. Horrela, udalerri eta kontzeju guztiek aurreko urtean jasotako zenbatekoa jasoko dute, ehuneko 0,3 puntutan eguneratuta. Formulak kopuru teoriko handiagoa esleitzen dienak, eta finkatzerik ez dagoenez, zati proportzionala ematen zaie, aurrekontu-muga osatu arte.\nEra berean, konpentsazioa emanen zaie udalei, 2021ean milioi bat eurotik beherako negozio-zifra duten enpresa txiki eta ertainei eta autonomoei Ekonomia Jardueren gaineko Zergaren (EJZ) salbuespenaren ondorioz diru-bilketa galtzeagatik. Konpentsazio horretarako, Toki Ogasunek Nafarroako Zergetan Parte Hartzeko Funtsaren barruan 16,1 milioi euroko linea berri bat gaitu zen, eta laster ordainduko da.


Testu-dokumentuen bateragarritasun-ezarpenak zehazten ditu. Microsoft Word dokumentuak inportatzeko LibreOffice aplikazioak dituen aukerak doitzen laguntzen du.\nIreki testu-dokumentu bat, aukeratu LibreOffice - HobespenakTresnak - Aukerak - LibreOffice Writer - Bateragarritasuna.\nHemen definitutako ezarpen batzuek uneko dokumenturako balio dute eta dokumentu bakoitzean banan-banan definitu behar dira.\nLibreOffice Writer aplikazioan paragrafoen arteko tartea ez da definitzen Microsoft Word dokumentuetan bezala. Bi paragrafo edo taulen artean tartea definitu baduzu, tartea dagokion Microsoft Word dokumentuan ere gehituko da.\nLibreOffice Writer testu-dokumentuetan paragrafoen eta taulen artean Microsoft Word aplikazioarekin bateragarriak diren tarteak gehituko diren zehazten du.\nGehitu paragrafoen eta taulen tarteak orrialdeen goialdean\nOrrialde edo zutabe baten hasieran ere efektiboa izango den hasierako paragrafo-tartea jarri behar den zehazten du, paragrafoa dokumentuaren hasierako orrian dagoenean. Gauza bera orrialde-jauziei dagokienez.\nWord dokumentu bat inportatzen baduzu, tarteak automatikoki gehituko dira bihurtzean.\nErabili OpenOffice.org 1.1 tabulazio-formatua\nEskuineko marjina gainditzen duten tabulazioetan testua nola lerrokatu, hamartarren tabulazioa nola maneiatu eta lerro-jauzi baten ondoan dauden tabulazioak nola maneiatu zehazten du. Kontrol-lauki hau hautatuta ez badago, tabulazioak beste Office aplikazio batzuetan bezala kudeatuko dira.\nWriterren uneko bertsioarekin sortutako testu-dokumentuetan, tabulazioen kudeaketa berria lehenespenez erabiltzen da. StarOffice 8 edo OpenOffice.org 2.0 bertsioa baino zaharragoak diren Writerreko bertsioekin sortutako dokumentuetan, tabulazioen lehengo kudeaketa aplikatzen da.\nEz gehitu tarte estrarik testuko lerroen artean\nTestuko lerroen artean ez dela zuriunerik jartzen (tarte gehigarririk) zehazten du, nahiz eta erabiltzen den letra-tipoak zuriuneak gehitzeko atributua izan.\nWriterren uneko bertsioarekin sortutako testu-dokumentuetan, zuriuneak gehitzeko atributua lehenespenez erabiltzen da. StarOffice 8 edo OpenOffice.org 2.0 bertsioa baino zaharragoak diren Writerreko bertsioekin sortutako dokumentuetan, zuriuneak gehitzeko atributua ez da erabiltzen.\nErabili OpenOffice.org 1.1 lerroartea\nAukera hau ez bada hautatu, testu-lerroetan lerro proportzionalak jartzeko formatua emateko prozesu berri bat aplikatuko da. Aukera hau hautatu bada, testu-lerroetan lerro proportzionalak jartzeko formatua emateko aurreko prozesua aplikatuko da.\nWriterren uneko bertsioarekin eta Microsoft Word aplikazioaren bertsio berrienekin sortutako testu-dokumentuetan, prozesu berria erabiltzen da. StarOffice 8 edo OpenOffice.org 2.0 bertsioa baino zaharragoak diren Writer bertsioekin sortutako dokumentuetan, aurreko prozesua erabiltzen da.\nGehitu paragrafoen eta taulen tartea taulako gelaxken behealdean\nBeheko tartea paragrafoan gehitzen dela zehazten du, nahiz eta taulako gelaxka bateko azken paragrafoa izan.\nAukera desaktibatuta badago, taula-gelaxkak StarOffice 8 edo OpenOffice.org 2.0 baino zaharragoak diren Writer bertsioetan egiten zen bezala formateatuko dira. Aukera aktibatuta badago, taula-gelaxkei formatua emateko ordezko metodoa aplikatuko da. Aukera aktibatuta dago, modu lehenetsian, LibreOffice aplikazioarekin sortutako dokumentu berrietarako eta Microsoft Word formatutik inportatutako dokumentuetarako.\nErabili OpenOffice.org 1.1 objektu-kokatzea\nKaraktere edo paragrafo batean ainguratutako elementu mugikorren kokalekua nola kalkulatu zehazten du, paragrafo-tartearen goialdearekiko eta behealdearekiko.\nAukera hau aktibatuta badago, StarOffice 8 edo OpenOffice.org 2.0 produktuen aurreko Writerren bertsioetan bezala kokatuko dira objektu mugikorrak. Aukera hau desaktibatuta badago, objektu mugikorrak beste metodo bat erabiliz kokatzen dira. Metodo hori Microsoft Word aplikazioak erabiltzen duen metodoaren antzekoa da.\nAukera desaktibatuta egongo da dokumentu berrietarako. OpenOffice.org 2.0 baino zaharragoa den Writer dokumentuetan, aukera aktibatuta egongo da.\nErabili StarOffice 6.0/7 -en inguruko objektuen testu-egokitzea\nMicrosoft Word eta Writer aplikazioek planteamendu desberdinak dituzte pantailako elementu mugikorren inguruko objektuetan testua egokitzeko. Pantailako elementu mugikorrak Writerren markoak eta marrazki-objektuak dira eta Microsoft Worden objektuak dira: 'testu-koadroa', 'grafikoa', 'markoa', 'irudia' etab.\nMicrosoft Word eta Writer aplikazioen uneko bertsioetan, orriaren goiburuaren/orri-oinaren edukia eta oin-oharraren/amaiera-oharraren edukia ez da egokitzen pantailako objektu mugikorren inguruan. Testu-gorputzaren edukia orri-goiburuan ainguratutako pantailako objektu mugikorren inguruan egokitzen da.\nStarOffice 8 edo OpenOffice.org 2.0 bertsioen aurreko Writer bertsioetan, aurkakoa gertatzen zen.\nAukera hau aktibatuta ez badago (hori da ezarpen lehenetsia), testu-egokitze berria aplikatuko da. Aukera hau aktibatuta badago, aurreko testu-egokitzea aplikatuko da.\nKontuan hartu egokitze-estiloa objektuak kokatzean\nKaraktere edo paragrafo batean ainguratutako objektu mugikorrak kokatzeko prozesu konplexuak nolakoa izan behar duen zehazten du. StarOffice 8 edo OpenOffice.org 2.0 baino zaharragoak diren Writerreko bertsioetan, prozesu iteratibo bat erabiltzen zen, baina egungo bertsioetan zuzeneko prozesu bat erabiltzen da. Microsoft Word aplikazioaren antzeko prozesua egiten da.\nAukera hau desaktibatuta badago, objektuak kokatzeko lehengo LibreOffice prozesu iteratiboa erabiltzen da. Aukera hau aktibatuta badago, zuzeneko prozesu berria erabiltzen da Microsoft Word aplikazioko dokumentuekin bateragarritasuna ziurtatzeko.\nHedatu hitzen arteko tartea lerroetan, paragrafo justifikatuetan eskuzko lerro-jauziak txertatuz\nGaituta badago, Writerrek tartea gehitzen du hitzen artean, paragrafo justifikatuetan ⏎ tekla-konbinazioarekin amaitzen diren lerroetan. Desgaituta badago, hitzen arteko tartea ez da hedatuko lerroak justifikatzeko.\nEzarpen hori lehenespenez aktibatuta dago .odt testu-dokumentuetarako. Dokumentuarekin batera gorde eta kargatuko da .odt testu-dokumentuaren formatuan. Ezarpen hau ezin da gorde .sxw testu-dokumentu zaharretan eta, beraz, ezarpen hau desaktibatuta egoten da .sxw testu-dokumentuetan.\nOnartu marra zuriak PDF orrien atzeko planoetan, dokumentu zaharrekin bateragarri izateko\nErabili LibreOffice 4.3 bertsioaren ainguratze-margotze ordena eta onartu PDF orrialdeen atzeko planoan ager daitezkeen lerro zuriak, dokumentu zaharretatik sortuak.\nErabili lehenetsi gisa\nEgin klik fitxa honetan erabiltzen diren uneko ezarpenak lehenetsiak izateko LibreOffice(r)en hurrengo saioetan.\nFabrikako balio lehenetsiak hauek dira. Aukera hauek daude gaituta, baina beste aukera hauek ez:\nTitle is: Bateragarritasuna


ASTEBURU BIKAINA | Senior Ema. 1.Maila\nGoiko postutan dabiltzan bi aurkari zuzenen aurka irabazi ostean lehenengo posturaino igo dira lehen mailako senior neskak. Larunbatean Easori 62-51 eta igandean Goierriri 72-52 garaitzea lortuta, bolada onean jarraitzen dute.\nEmakumeen nazioarteko egunaren bezperako egunetan, bi partida jarraian jokatzea tokatu zitzaien Graficas Juaristi-ko jokalariei, eta horrela, euren indarra eta balioa erakusteko asmoz ekin zion asteburuari Zarauzko emakumeen lehenengo taldeak.\nLarunbatean, Easo etorri zen Aritzbataldera, Zarauztarrek galdu duten partida bakarraren erantzuleak eta momentuko liderrak. Garbi zegoen partidu gogorra izango zela, baina joaneko partiduko porrotak, eta irabazten bazuten lider jartzen zirela jakiteak indar gehigarri bat eman zien etxeko taldeari. Lehenengo minutuetan gorabeherak izan arren, lehen laurden ikusgarri bat egin zuten Zarauztarrek, 25 puntu sartuta, Naroaren eta Leire Anauten artean horietako 15 sartu zituztelarik. Bigarren laurdenean, ordea, taldeak ez zuen asmatu, aurkarien txandakako defentsak sortutako baloi galtzeak medio, bost puntu bakarrik sartu zituzten eta atsedenaldira 30-28ko markagailuarekin iritsi ziren.\nBigarren zatian ordea, taldeak aurrerapauso bat eman zuen eta pixkanaka abantaila txikiak lortzen joan zen markagailuan, defentsa sendoak eginez eta erasoak baloia ondo mugituz, horren adibide izan zirelarik Enarak ia jarraian sartu zituen hiru hirukoak. Hirugarren laurdena 49-36 amaitu zen eta azken laurdenak ere bide beretik jarraitu behar zuela ematen zuen. Partidua amaitzeko minutu gutxiren faltan, Easoren susperraldi baten ondorioz, markagailua pixka bat estutu zen, baina partidua kontrolpean izan zuten uneoro Zarauztarrek eta azkenean, 62-51 amaitu zen partidua. Aipatzekoa benetan, Joanek partidu guztian zehar egin zuen lana, uztai azpia menderatzeko gai izan zen kantxako bi aldeetan eta 24 puntu eta 17 erreboterekin amaitu zuen norgehiagoka.\nIgandea iritsi zen eta ez zegoen ospatzeko denborarik, Goierriren aurkako partidua jokatzea tokatzen baitzen, eta kasu honetan, eskuratu berri zuten lehengo postua mantentzea zegon jokoan. Aurreko eguneko garaipen eta nekeak ahaztu eta berriz ere lanean jartzeko unea zen. Partidua joan-etorriz betea hasi zen, talde batek bestearen kolpea erantzuten zuen eta inor ez zen markagailuan alde haundirik ateratzeko kapaz izaten ari. Bigarren laurdenak ildo beretik jarraitzen zuen, bi taldeen artean 9 hiruko sartu zituztelarik lehen zati osoan zehar eta Zarauztarren azken bultzada bati esker, atsedenaldira 8 puntuko abantailarekin iritsi ziren, 36-28.\nHirugarren laurdenean, Goierri defentsa desberdinak planteatzen hasi zen, baina ez zen arazo bat izan gure neskentzat eta pixkanaka abantaila handitzen zihoala ematen zuen. Laurdenaren amaieran ordea, Goierrik berriz ere partiduan sartzea lortu zuen, partzial bati esker, 8 puntuko aldeak jarraitzen zuelarik markagailuan azken laurdena hasi aurretik. Graficas Juaristi-k ez zuen ezustekorik nahi, eta azken laurdenean martxa bat gehiago sartu zuen, 10 minutuetan zehar jaun eta jabe izan eta, azkenean, abantaila politarekin amaitzeko partidua. Azken emaitza 72-52 izan zen, Leire eta Nora Danis-en lanari esker batez ere, 20 eta 23 puntu sartu zituztelarik.\nAste honetan, Lasartera joatea tokatzen zaie gure neskei, Ostadar-en aurkako partidua izango baitute larunbatean 16:00tan. Gorabeheratsu hasi baldin baziren ere, bolada onean dabil Lasarteko taldea eta gogor borrokatu beharko dute partidua aurrera ateratzeko.\nJarraitu lanean, aupa neskak!


Goizalde Landabasok bere oroitzapenen babeserako kopia egin dau poemen bidez\nDabi Piedra\t2015-10-20 14:35 Kulturea\nIdazle bilbotarraren poesia liburu barriak, hain zuzen be, hori izenburuori dauka: Babeserako kopia (Elkar). Norbere identidadea, memoria eta denporearen joana dira liburuaren ardatzak. Izan danaren eta gaur egun danaren txatalak batu ditu olerkietan Landabasok, gerorako babeserako kopia bat balitz legez. Gai ilunak landu ditu, baina baita bestelakoak be. Poemetatik abiauta, ikuskizun bat preparau dau idazleak, Ane Zabala eta Galder Perezegaz, eta datorren hilean aurrestreinauko dabe.\nArteak hartuko dau Bilbo asteburuan, Bilbao Art District-en eskutik\nDabi Piedra\t2015-10-13 14:44 Kulturea\nHirugarren urtez, Bilboko arte galeriek atea zabalduko deutsie herritar guztiei, Bilbao Art District ekimenaren bidez. Museo, unibersidade, ostalari, merkatari eta erakunde publikoen laguntzinoagaz, arteari eskainitako asteburua eratu dabe urriaren 16 eta 17rako eta udagoienean galerietan egongo diran erakusketak aurkeztuko ditue. Berbaldiak, bisitaldi gidatuak, tailerrak eta abar be antolatu ditue.\nJavi Artolozaga: 'Musikea gustuko badozu, pribilegioa da disko-denda baten lan egitea'\nDabi Piedra\t2015-10-13 10:10 Barriketan\nPower Records-eko arduraduna\nDantzaz konpainiaren 'Aureo' estreinauko dabe Arriagan, nazinoarteko bost koreograforen lanakaz\nDabi Piedra\t2015-10-06 15:00 Kulturea\nUrriaren 9an eta 10ean egingo dabe Dantzaz konpainiaren ikuskizun barriaren estreinaldia, Bilboko Arriaga antzokian. Aureo, bost piezaz osotuta dago, bakotxa koreografo batek egina eta Adriana Pousek koordinauta. Sortzaile beteranoak eta gazteak buztartu ditue eta, euren aginduetara, Dantzazeko jantzari gazteak ipini ditue. Publikoaren eta obrearen arteko hartu-emon perfektuaren bilaketea da Aureoren abiapuntua.\nItxurakerien inguruko disko barria aurkeztu dau Larregik, 'Pantomima'\nDabi Piedra\t2015-10-01 14:14 Musikea\n2014ko Banden Lehia irabazita, talde arratiarrak Bilbao BBK Live-n jo eban eta diskoa argitaratzeko aukerea be irabazi eban. Horixe da, beraz, Pantomima diskoaren jatorria (Baga-Biga). Bere ibilbideko bigarren diskoan, Larregik soinu argiagoa eta zuzenagoa bilatu dau, punkaren eta rockaren arteko eremuan dagozan doinuakaz. Gizartean guzurrak eta itxurakeriak daukan leku zabala agirian itxi nahi izan dau laukoteak oraingoan.\nAitzol Aramaioren alaitasuna Marabilli Festibalaren hirugarren ekitaldira eroango dabe urri hasieran\nDabi Piedra\t2015-09-29 14:57 kulturbiz\nEkitaldiz lepo dator Marabilli Sormen Festibala Ondarroara, igaz egindako etenak emondako indar barriagaz. Aitzol Aramaio (1971-2011) zinegile ondarrutarra gogoan euki eta haren izakereagaz bat datorren topaketa kultural herrikoia egitea da asmoa. Urriaren 1etik 4ra, kontzertuak, errezitaldiak, zinemea eta abar egongo dira. Herritarrek herritarrentzako modu boluntarioan egindako lana dala adierazo dabe antolatzaileek eta ondarrutar zein kanpokoak disfrutetera deitu ditue.\nFreskurea eroango dabe konparsek Aste Nagusira, Erripa moilako izotz-pisteagaz\nDabi Piedra\t2015-08-18 13:43\nUrtero legez, Bilboko Konparsek ekitaldi piloa antolatu ditue Aste Nagusirako eta kolore berezia emongo deutsie jaiari. Aurtengo nobedadea, Erripako moilan ipiniko daben izotz-pistea izango da. Astelehenetik eguenera egongo da zabalik. Bertan, ganera, moda desfilea egingo dabe konparsetako kideek. Horrezaz gan, Llano Project-eko aktoreek ekitaldi sorpresea egingo dabe jaietako lehenengo zapatuan, lehiaketa gastronomikoaei indar handiagoa emongo deutsie eta goitibeheren jatsierea eratuko dabe barriro.\nAlvaro Arrizabalaga: 'Esango neuke Lezetxiki ezagunagoa dala Euskal Herritik kanpo berton baino'\nDabi Piedra\t2015-08-03 10:05 Barriketan\nArkeologoa. Lezetxiki kobazuloko indusketetako zuzendaria\n‹‹ Aurrekoak 1 2 3 4 ... 22 23 24 25 26 27 28 29 30 Hurrengoak ››


Udal aginte makila emakume batetik bestera - Arbizu - Guaixe.eus\nUdal eta kontzeju hauteskundeak 2015\nUdal aginte makila emakume batetik bestera\nGuaixe 2015-05-28 21:26\nMiren Mendinueta Lakuntzak 2011ko azaroaz geroztik izan duen udal aginte makila Maria Carmen Marañon Chascori pasako dio. Zerrenda bakarra aurkeztu zen udala berritzera, EH Bildurena eta hautagaitzako kideek osatuko dute udala. 392 arbizuarrek botoa jaso du zerrendak, aurreko deialdian baino 110 gutxiago. Boto zuriak 130 izan ziren igandean, 2011n baino 48 gehiago. Parte hartzea 3,5 puntu jaitsi zen igandean.\nArbizuarrek parlamenturako gehien babestu duten zerrenda EH Bildu izan da, botoen erdia baino pixka bat gehiago lortuz eta bigarren indarraren kopuruak bikoiztuz. Bilduk 2011n lortu zuen babesa 42 boto eta 8,67 puntutan jaitsi da. Udalerako baino 80 boto gutxiago ditu koalizioak parlamenturako. Arbizuar botomaileen ia herenak Geroa Bairen alde egin zuen. NaBaik aurreko deialdian lortu zuena baino 13 boto eta 1,62 puntu gehiago. Bi koalizioen emaitzen baturak duela lau urteko emaitzekin 29 botoren galera islatzen du. Podemos-Ahal Duguk hirugarren indarraren postua kendu dio UPNri Arbizun. Erregionalistek 4 boto eta 0,86 puntu galdu dituzte lau urtetan. Bestalde, zortzi arbizuarrek leial jarraitzen dute PPri botoa ematen. Parte hartzea 1,73 puntu handitu zen.\n1. Maria Carmen Marañon Chasco\n2. Francisco Javier Razkin Flores\n3. Aizaga Zeberio Petriati\n4. Migel Angel Urkia Arretxe\n5. Monica Etxebarria Ariznabarreta\n6. Jesus Maria Mendinueta Urdanoz\n7. Miren Mendinueta Lakuntza\n8. Jesus Mendinueta Razkin\n9. Iraitz Goñi Diaz


Gure Eroyak - EUSKARAGIDA.EUS\nIzena: Gure eroyak\nBueltan da Bi Bala. Bueltan da Alegia, Ataun eta Orioko kideak biltzen dituen laukotea. Kaleratu zuten aurreneko diskotik urtebete ere igaro ez denean (Wasabi, 2014), bigarren lana gauzatu eta argitaratu dute, Gure eroyak izenarekin.\nBertso musikatuekin zerikusia duen proiektu honen muina, berriz, hitzak dira. Oso gutxi dira talde honen arkatz zorrotzek jaurtitzen dituzten baletatik aldegin dezaketenak, taldea bera barne. Kontraesanak abestia, adibidez, gure egunerokotasunean ikusi ditzakegun kontraesanen errepaso bortitza, edo Ertzainak kantuan Euskadiko poliziari egindako ereserki sarkastikoa dira honen eredu. Ezin ahaztu, ezta ere Familia sakratua, Nueva Vulcano talde kataluniarraren bertsio dotorea.


Besta Berrietaz:interpretazionearen harat-hunatak\n1. Heterodoxiari idekia den eliza besta bat\nCorpus Christi besta XIIgen mendean agertzen da mundu katolikoan, nahiz ez duen Elizak ofizialki agintzen 1264 aintzin. Sinbolo katolikoen erdi-erdian dagoen Besta horrek Eukaristiaren udaberria du ospatzen, untsalaz Mendekoste otabaren ortzegunarekin. Ogia Kristoren gorputza bilakatu dela du orroitarazten egun hartako liturgiak, denak jaun-hartzera deituz. Aquinoko San Tomas-ek agindurik egiten da egun hartan prosesione bat herriko karriketan Sakramendu Sainduaren inguruan. Erramuz egiten zen erritoa zaukan omen eredutzat S. Tomas-ek. A. Molinié-k (1) untsa azpimarratzen du besta horren seinalea heterodoxia dela: ez iduri eta, Elizaren doktrinak gauza guti manatzen ditu ospakizun horrentzat, eta hastapen-hastapenetik sorkuntzari leku haundia utzi dako. Ez da Bazkoz bururatu den Kristoren biziaren zikloari lotua : bestaren oinarri normatiboa aski orokorra eta abstraktoa da, eta agindu eskas horrek dako libertate haundia utzi herriaren kultura eta jakitateari. Askatasun teoriko horri esker dira mundu katoliko guzian hain errito aberatsak ikusi eta ikusten Besta Berrietan. Perun, Qoyllurit'i-eko mendi partean ospatzen dute beila haundia Besta Berriz. Indio komunitate bakotxak «nazione» berezi bat osatzen du beila horren karietarat, eta bere nortasun kolektiboa berriz indartzen erritoaren bidez. Besta hortan nahasten dira errito katoliko eta indio ainitz: mendian bildu horma, bereziki, hostia saindua bilakarazten dute Qoyllurit-i-ko beilari eta dantzariek, beren mito zaharrak kanpotik jinikako normari egokituz. Gutarik hurbilago, Españan, Julio Caro Baroja historiazale-antropologoak (2) untsa erakutsi du Besta Berrietan nola baliatzen ziren sinesmen zaharreri lotutako errito batzu, batez ere maskaren inguruan, eta nola botere politiko eta sozialak untsa agertzen ziren besta hortan. La Mancha-ko Camuñas herrian, adibidez, Besta Berriko beztituak bi taldetan berexten dira : danzantes eta pecados, eta, gehiago dena, talde bakotxak badu bestaren interpretazione berezi bat, belaunaldiz belaunaldi transmititzen dena. Herri berean beraz, aspaldi huntan badira gertaera berarentzat bi ulermen arras desberdinak, bat ofiziala eta bertzea, pecado-ena, sasi-interpretazione bezala hartua dena (3).\n2. Interpretazionearen aniztasuna\nMichelenak zion euskeraren mixterioa ez zela bere sortzetik heldu, bainan bere iraupenetik (4). Gisa berean, Euskal Herriko Besta Berrien berezitasuna ez da beren mamitik heldu, bainan beren iraupenetik. Hemen emaiten diren jestu, soinu, soineko eta urratsek iraultza aintzineko Europa orroitarazten dute neurri haundi batean. Frangotan entzuten den galdera ahatik sinboloen erran-nahiarena da, eta erran-nahiaren interpretazionea bera ainiztasunez josia da. Hemen berexi behar dira sinboloen ustezko funtsezko erran-nahia eta erritoaren aktoreek berek sinboloari emaiten dakoten sentsua. Biak bat bertzea bezain garrantzitsuak dira, eta biek dute «errealitatea» osatzen. Adibidez, ikerle ainitzek berehala baztertu dute gaur egun oraino Baxe-Nafarro eta Lapurdiko herrietan komuzki entzuten den interpretazionea: Besta-Berrietako beztimendu eta soinuak Napoléon I inperadorearen soldadoek utzi orroitzapenak direla, horietan bazirela eskualdunak, eta abar. Arazoa ez da jakitea hea Napoleonen soldadoak Iholdin gelditu ziren ala ez, arazoa da jakitea zertako iholdiarrek esplikazione hori eraiki eta atxiki duten. Besta Berri bere hermeneutikaren beha dago oraino. Aktoreen azalpenean gordetzen dira errepresentazione sozial ainitz: herriak esplikazione hori atxiki baldin badu, bertze ainitzen artean, erran nahi du, nunbeit, gustukoa zaukala. Gauzak diren bezala erraiteko, errepresentazione horiek orroitarazten daukute Euskal Herrian luzaz uniformeak ospe zerbeit ukan zuela, musika militarra ohorezko eta ofizial doinutzat ginaukala, eta, Frantses patriotismo batek beti segitzaile suharrak ukan zituela Euskal Herriko toki eskualdunenetan. Atxikimendu hori ez da baitezpada (luzaz antiklerikala izana den) errepublikari zuzendua, baizik eta nazioneari, ez beita arras gauza bera. Badakigu elizak ze lana bete zuen sail hortan, bereziki 1914-eko sakrifizioari sakralitate kutsua emanez. Gerlari ohiaren mentalidade hori azkarra izana da barnekaldean, eta oraino zonbeit herritan Besta Berriko prosesionetan ateratzen dira hiru gerletako banderariak (1914, 1940, Ipar Afrika). Giro hortan, alabainan, interpretazione militarista batek bazuen bere oxka.\nBainan hein hortan egoitea arazoaren axalean gelditzea da. Beti aktoreen interpretazionean geldituz, laister ohartzen gira, bereziki guhaurek besta hortan parte hartzen badugu, interpretazione militarra ez dela garrantzitsuena. Besta Berri, bixtan da, lehenik besta da: dantza, makilariaren grazia, loreak, karrika ihiztatuak, mihise xuriak dilindan, iruzki sainduaren argia. Dantzaren garrantzia untsa azpimarratu dute Jean-Michel Guilcher etnologo bretoina (5) eta Aita Etxehandi Belokeko beneditanoaren (6) lan baliosek. Herriak bere burua apaindurik agertzen du urtean bi egunez bederen. Ikuspegi hortarik, zer da gehienik konda: gazteak harma har dezan, edo gazteak aitak bezala egin dezan? Harmaren orde, makila edo lilia bada, ze inporta du? Gertatzen da Besta Berrien kasuan, harma bat dela. Interpretazione militarrera berriz jiteko, azken urte hauetan ari da hedatzen Euskal lurretan interpretazione berri bat, bertzeak bezala bere arrazoinak badituena: Besta berrietan agertzen diren gizon harmatuak ez dira Napoleonen denborakoak bainan bai Errejimen zaharreko milizia probintzialetako orroitzapenak. Historia, kasu huntan, laguntzaile ona da, eta ezin ukatuzko frogak badira herrietako artxiboetan, bereziki Baionako Sacre delakoaren erdi-aroko prosesioneri buruz. Interpretazione hortan, soldadoak ez dira gehiago frantses armadaren erresto folklorizatu batzu, baizik eta 1789-eko iraultza aintzineko lapurtar edo baxe-nabartar «gizon libroen» nortasun juridikoaren lekuko. Harmak, orduan, ez du batere erran-nahi bera. Harma edo ezpata urtean behin ateratzea herria eta presunen dretxoaren seinale bihurtzen da. Erran-nahi hori, azken bi mendeek doi bat baztertu zutena, berriz jin zauku hegoaldetik, bereziki Irun eta Hondarrabian alardeari emaiten dakoten sentsu foralistaren bidez. Gipuzkoan karlistadek bete dute hemen Napoléonek sortu zuen uniformearen prestijioa. Alardeak aipatzearekin, alabainan, besta zibiko-erlijioso-militar horien bertze alderdi bat aipatu behar da: «Besta Berri mutiko besta bat da. Hori uzten deegu» erraiten zautan lapurtar neska batek, irriño ironiko bat ezpainetan. Dantza erritualizatua mutiko eta, zehatzago, ezkontzekoen esku zela orroitarazten dauku besta horrek. Eta egia da bertze ekintza dantzatu batzuetan beino gutiago sartu direla neskak (pentsa xiberotar dantzari, edo tobera-mustra eta ihauterieri). Bainan egoera horrek ez du arazorik sortu hemen, eta ez, gisa guziz, bertze garai batzuetako errabiarik (7).\nBesta Berriz, herriak bere burua antzezten du. E. Durkheim frantses soziologiaren sortzaileak erakutsi izan du erlijiozko erritoen bidez gizarteak bere burua errepresentatzen zuela (8). Gure herrietan, adin klaseak agertzen dira prosesionean, bakotxa bere lekuan. Herriko espazioak ere: Luzaiden, sei pabillunketariak aldizka kartier bakotxean hartuak dira; Santa Grazin, kurutzea aldizka eremaiten zuten proosionearen bazterrean ziren pentze eta alorren jabeek; Itsasun, dantza kordaren buru eta buztanean kartierrak aldizkatzen ziren Besta Berriz eta Otabaz; herri berean, gazten kapitaina luzaz mendia eta beherekoen arteko etxe batean hautatua zen, nehore ez zadin samurtu; herri ainitzetan, prosesionen ibilaldiak ez ziren berak Besta Berriz eta Otabaz, espazioaren dimentsio guziak sinbolikoki markatu behar balire bezala. Hierarkia zaharrak ere gogorat ekarriak dira: Itsasun, Erdi-Aroko lau etxe infançon edo nobleak dira pabillunketari. Sandra Ott Oxford-eko antropologoak Santa Grazin oinarrizko prinzipio sinboliko bezala ikusi zituen ingurua eta aldizkatzia prinzipioak neurri haundi batean aurkitzen dira Besta Berrietako urrats desberdinen antolakuntzan (9) . Sinboloak, hitz batez, kurutzatzen dira heterodoxiaz josia den ospakizun hortan.\n3. Besta Berri ez da oraino «kultura»\nInterpretazione batek, ahatik, ez du oraino arrakestarik ukan, eta beharrere bestaren geroarentzat. Besta Berri ez da kultura, hitz horri berrikitan eman zakon sentsu hertsian: kultura eremu autonomo bezala, erran nahi «ekonomikoa», «erlijiosoa» edo «soziala» ez den eremu bezala. Politikarekilako mugak, ahatik, ez dira hain argiak. Kultura, oroz gainetik, erakunde publiko edo pribatu batzuek kudeatzen duten eremu bat bilakatzen da definizione berri hortan. Erakutsi izan dut bertze lan batzutan euskal dantzak ze egituratze prozesua ezagutu zuen, eta nola pasatu zen herri kulturatik euskal kultura deitu eremu berri batera (10). Michel de Certeau-k (11) untsa aztertu du prozesu hori frantses mailan, eta Denis Laborde (12) antropologoak erakutsi du Ipar Euskal herrian ze nekezia ezagutu zuen kulturaren hertsitze edo erakundetze prozesu horrek. Ihauteriak bereziki kutsatu dituen fenomeno horrek ez du oraino Besta Berri hunkitu: Besta Berriak ez dira oraino 1901-eko lege-elkarte batzuek antolatuak. Ez dira elgarren artean koordinatuak, ez dute diru-laguntzarik. Dena uniformizatzen eta lehuntzen ari den mundu huntan, garai batean ordre sozialaren sinbolo ziren Besta Berriak sasi-ospakizun batzu bihurtzen ari dira, hor izan behar ez lukeen zerbeiten seinale. Alabainan, besta horren sinbolo esplizitoak ez dira politically correct gaurko euskal kultura ofizialaren definizionean : lehenik, nahitaez, eliza besta da, eta badakigu ze nekeziarekin euskalzale munduak kudeatzen duen instituzione horrekin iraganean izan duen lotura indartsua. Bigarrenik, bandera horiek hor dira, aginte militar horiek hor dira, pas ordinaire, pas redoublé, Aux champs eta abar hor dira. Kanpotik ikusita, ainitzek ez dute ulertzen kontradikzione organizatu haundi bat bezala ikusten duten ekintza bat. Barnetik ikusita, ahatik, eta interpretazionen aniztasunak hori erakusten du, ez da baitezpada kontradikzionerik eta, baldin bada ere, badakigu norberaren identidadea edo nortasuna egun oroz berriz negoziatzen den zerbeit dela, parez-pareko situazionen arabera. H. Eidhem-ek, F. Barth antropologoaren etnizitatearen ikuspegi situazionistaren haritik erakutsi zuen 1969ean Norvegia iparreko Saami-ek beren «Saami-tasuna» nola erakusten zuten edo gordetzen egoera konkretuen arabera (13). W. Douglass eta S. Lyman-ek erakutsi dute Ipar Ameriketan eskualdunek nola definitzen zuten beren burua egoera desberdinen arabera : norbeit bizkaitarra izanen zen gipuzkoar bateri mintzatzen zelarik, hegoaldeko eskualduna baxe-nabartar batekin, xoilik eskualduna español batekin (14). Besta Berriz beztitzen denak untsa biltzen du identidadearen plaztikotasun hori, eta nortasun indibidual eta kolektiboek elgarrekin dauzkaten harreman bihurriak. Agian ainitz urtez iraunen du aspalditik desagertua izan behar lukeen adinik gabeko ospakizun horrek.\n(1) Antoinette MOLINIE, "Herméneutique sauvage de deux rites réputés chrétiens (Les Andes, La Mancha)", L'Homme, 142, 1997, p.8. (ITZULI)\n(2) Julio CARO BAROJA, El estío festivo. Fiestas populares de verano, Madrid, Taurus, 1984. (ITZULI)\n(3) Antoinette MOLINIE, op. cit. Ikuspegi konparatista zabal batentzat, beha Antoinette MOLINIE (dir.), Le Corps de Dieu en fêtes, Paris, Cerf, 1996. (ITZULI)\n(4) Luis MICHELENA, "El largo y difícil camino del Euskera", El Libro blanco del Euskera, Bilbao, Euskaltzaindia, 1977. (ITZULI)\n(5) Jean-Michel GUILCHER, La tradition de danse en Béarn et Pays Basque français, Paris, Maison des sciences de l'homme, 1984. (ITZULI)\n(6) A. Marcel ETCHEHANDY, Jantza Eskual Herriko elizetan, Bayonne, Fedea eta kultura, 1989. (ITZULI)\n(7) Irun eta Hondarrabiko Alardeetako eztabaidetaz, ikuspegi antropologiko batentzat, beha Margaret BULLEN, "Gender and identity in the Alardes of two Basque towns" in William A. Douglass, Carmelo URZA, Linda WHITE, Joseba ZULAIKA (ed.), Basque cultural studies, Reno, University of Nevada, 1999, p. 149-177. (ITZULI)\n(8) Emile DURKHEIN, Les formes élémentaires de la vie religieuse, Paris, Le livre de Poche, 1991. (ITZULI)\n(9) Sandra OTT, Le cercle des montagnes: une communauté pastorale basque, Paris, Comité des Travaux Historiques et Scientifiques, 1993 [The circle of mountains, a Basque shepherding community, Oxford, Oxford University Press, 1981]. (ITZULI)\n(10) Xabier ITCAINA, "Danse, rituels et identité en Pays-Basque français", Ethnologie française, 26, 3, 1996, p. 490-503, eta "Dantza Ipar Euskal Herrian: herri kulturatik euskal kulturarat", XV Jornadas de folclore y cultura tradicional, Ortzadar, Iruña-Pamplona. (Argitaratzekotan: Sukil, 2000ko urria). (ITZULI)\n(11) Michel de CERTEAU, La culture au pluriel, Paris, Christian Bourgeois, 1980. (ITZULI)\n(12) Denis LABORDE, "Politique culturelle et lengue basque. Le Centre culturel du Pays Basque (1984-1988)", Lapurdum, 2, 1997, p. 339-354. (ITZULI)\n(13) Harald EIDHEM, "When identity is a social stigma" in Fredrik BARTH (ed.), Ethnic groups and boundaries, the social organization of culture difference, Bergen, Oslo, Tromso, Universitetsforlaget, 1969, p. 39-57. (ITZULI)\n(14) William A. DOUGLASS, Stanford M. LYMAN, "Ethnicity: strategies of collective and individual impression management", Social Research, 15, 1973, p. 344-365. (ITZULI)\nXabier Itcaina, Zientzia Politikoetako irakaslea Pau-ko Unibertsitatean


Galeseraz Erresuma Batuko Gales herrialdean hitz egiten da (ikus 7. mapa). 1991ko erroldaren arabera, 510.000 lagunek hitz egiten dute galeseraz, Galesko biztanleriaren %19k, hain zuzen (Martí eta beste 2005).\nEdozelan ere, badirudi azken mendean galeserak hiztunak galdu dituela, 1901ean 930.000 hiztun ei zituen-eta. Galeseraren erabilerari begiratzen badiogu, badirudi gaur egun 327.000 lagunek soilik erabiltzen dutela (ikus 5. irudia).\nEdozelan ere, azken urteotan makina bat galestar eta galeseraren aldeko elkarte ari dira lanean hizkuntza horren alde. Esaterako, 1970etik eskolaurrea galeseraz egitearen aldeko mugimendu zabala sortu zen, eta ehunka ikastetxe sortu ziren. Alde horretatik, 1983. urtetik, Education Reform Act delakoaren arabera, eskola-ume guztiek galesera ikasi behar dute, eta 1993tik, Welsh Language Act delakoaren arabera, ingelesak eta galeserak antzeko estatusa dute Galesen, eta koofizialak direla esan daiteke, nahiz eta ez onartu herritarrei hizkuntza-eskubiderik (Martí eta beste 2005).\nHezkuntzari dagokionez, gero eta guraso gehiagok aukeratzen dute seme-alabek galeseraz ikastea, eta 1999. urtean 82.000 ziren halako irakaskuntza-mota zutenak (Grimes 2005). Guztira 525 ikastetxetan erakusten da galesera edo galeseraz.\nGalesera telebistan (astean 30 ordu) eta irratian (astean 120 ordu) ere erabiltzen da. Badira aldizkariak hizkuntza honetan, eta makina bat zerbitzu berri jaiotzen ari dira, besteak beste, Internet bidez (Welsh Language Board 2005). Une honetan galeseraren aldeko mugimendua handia eta indartsua da.\nNolanahi ere, UNESCOren Europako arriskupeko hizkuntzen liburu gorria (Salminen, Tapani (2005, 1999)) txostenean esaten denaren arabera, galesera egoera larrian da. Wurmek (2001) ere iritzi bera du.\nGaleseraz Cymru deitzen zaio herrialdeari, eta cymraeg hizkuntzari. Nazioartean hizkuntza izendatzeko erabiltzen den terminoa welsh da.\nGalesera hizkuntza indoeuroparra da, hizkuntza zelten adarrekoa. Hizkuntza zeltak Europako mendebaldean hitz egiten dira. Gaur egun bizirik direnak hauexek dira: bretainiera, eskoziera (edo Eskoziako gaelikoa), galesera, irlandera (edo Irlandako gaelikoa) eta kornubiera.


Geografia-ikasgaia — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Nire uste harroan / Geografia-ikasgaia\nXabier Mendiguren 2005/02/14 09:32\nHizlandia egitera jolastuko naiz gaur, kazetetako hutsak agerian jartzera.\nAzken Aizu! hartu, eta elkarrizketa txiki bat Jose Luis Mendilibar Eibar taldeko entrenatzailearekin (elkarrizketa luzea Agurtzane Ormatza sexologoari egin diote, eta mamitsua atera zaie zinez). Gatozen Mendilibarrengana ordea.\nHasieran bere fitxa: "Zaldibian jaioa (1961)". Zaldibar esan nahiko zuen, ezta?, pentsatzen du batek berehala. Barkabera jarriz gero, errata dela pentsatzen duzu ondoren. Gaizto jarriz gero, berriz, goierritarroi euskal gauzetan leporatu ohi diguten inperialismo zabar hori ote dagoen. Bada hirugarren aukera bat: deskuidoan Zaldibian jaioa izatea, nahiz gero handik alde egin.\nElkarrizketa barruan, baina, desegin egiten dira posibilitate horiek guztiak: Mendilibarrek berak dio gaztetan pilotan ibiltzen zela, eta birritan atera zela Bizkaiko herri artekoan txapeldun, Zaldibiarekin. Bizkaiko herri artekoan Zaldibiarekin! Erratarik ez, deskuidoko jaiotzarik ez, eta goierritarren inperialismorik ere ez. Kazetariak ez daki Zaldibar existitzen denik ere, eta Zaldibia berriz oso toki euskaldun eta exotikoa irudituko zaio, Mendilibar bezala mendebaldeko euskaraz primeran mintzatzen den tipo bat pilotan aritzeko modukoa.\nAizu! euskara-ikasleentzako aldizkaria da, baina, baten batek aspaldi esan zuen bezala, euskara gutxi daki euskara besterik ez dakienak.\nSarean ere badago artikulua, hemen\nTipoa Zaldibarren jaio zen. Hori irakurri nuen noizbait.\nOker ez banago, bertakoa da ere Ignacio Gallo, Gipuzkoako Poliklinikako gerentea-edo izandakoa eta Realeko presidentetzerako kandidatoa izandakoa 2001 urtean.\nGarai hartan aurpegiratu zioten Gallori bizkaitarra zela. Betikoa. Orain ez dakit aurkeztuko ote den.\nZaldibarren ba omen dago Realarekiko zaletasuna. Mendilibar, inkluso, realista omen zen gaztetan, nahiz eta gero karrera Athletic-en egin.


Don Leon Iruretagoyenaren oroimenean : Hamaika Bide Elkartea\nDon Leon Iruretagoyenaren oroimenean\nBy\tHamaikabide Elkartea\ton\t2018/02/25\tin\tTestigantzak\nLeón Iruretagoyena, Irunen jaioa, urte askoan hiri horren alkatea izan zen; halaber, haren herrikideek oso estimatua izan zen gizon ikasi hau. Hala ere, dena esan behar da, egun hain irundar ospetsua izan zena nahiko ahaztua dago nahiz eta Irungo kale batek bere izena eraman.\nIruretagoyena familia ideologia sozialistatik nahiko gertu zegoen; nahikoa izan daiteke Don Leonen alaba, Julia, Gazteria Sozialisten sortzailea izan zen Tomas Meaberekin (1879-1915) ezkondu zela esatea. Beste familia asko bezala, Iruretagoyena familiak “hanka-sartze” larria egin zuen, 1936an demokraziaren alde jarri zen eta erbestera ihes egin behar izan zuen.\nHonera dakarkigun testuan Don Leon oroitzapena jaso da. Testua haren bilobak berak, Jaime Tomas Iruretagoyenak idatzi zuen. Testu argitaratu gabeko hau zabaltzeko baimena Don Leonen birbilobak eman digu, Diego Tomás Ivancich. Zalantzarik gabe testigantza garrantzitsua da hau gure beste intelektual ahaztuaren oroimena berreskuratzeko: Leon Iruretagoyena Camino.\n-Maria Bueno Martínez-\nArgazkian, Irun 1936an (Irungo Udalaren Fototeka).\nLos últimos tiempos de D. León Iruretagoyena\nBy\tHamaikabide Elkartea\ton\t2020/06/24\tin\tAlbisteak, Batzarrak, Historiarako datuak


Errusiara gehiegi begiratu gabe | Kirola | Berria\nEurokopa. D multzoa\nErrusiara gehiegi begiratu gabe\nIngalaterraren eta Kroaziaren arteko partidarekin abiatuko da bihar D multzoa, Londresen. «Multzo gogorrenetan bigarrena» da, Ante Budimir aurrelari kroaziarraren ustez. Zlatko Dalic hautatzaileak «kalitate handiko» jokalari «asko» dituela azpimarratu du. Ligaxka gainditzea dute lehen helburua.\nAnte Budimir, eskuinean, Kroaziarekin jokatutako partida batean. ERDEM SAHIN / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nBere historiako emaitzarik onena lortzetik dator Kroazia, Errusiako 2018ko Munduko Kopan txapeldunorde izanda: Frantziaren aurka 4-2 galdu zuen finala. Talde indartsua izanagatik ere, ezustekoa izan zen Zlatko Dalicek zuzentzen duen selekzioak orduan emandako maila eta lortutako emaitza. Ligaxkako hiru partidak irabazi eta gero, Danimarka, Errusia eta Ingalaterra menderatu zituen kanporaketetan, hurrenez hurren. Historia laburra dute Kroaziako futbol federazioak eta selekzioak: 1991n eratu ziren, Kroaziak herrialde gisa independentzia deklaratu ostean. Bost urte geroago jokatu zuten lehen azken fasea, 1996ko Eurokopan, Ingalaterran, eta bi urte geroago, Frantziako Munduko Kopan, hirugarren postuan sailkatu ziren. Denera, bost Munduko Kopa eta beste horrenbeste Eurokopa jokatu ditu, eta Europako txapelketan sekula ez du final-laurdenen langa gainditu. Seigarrena izango da hau.\nArgi dago Eurokopako multzo zailena Frantziak, Portugalek, Alemaniak eta Hungariak osatzen duten F multzoa dela. Baina D multzoa ere ez da batere samurra. Ingalaterra, Kroazia, Eskozia eta Txekiako Errepublika ariko dira, eta Londresko Wembley estadioan eta Glasgowko (Eskozia) Hampden Parken jokatuko dira neurketak.\nMultzoak aztertuta, Ante Budimir (Zenika, Bosnia, 1991) Kroaziako eta Osasunako aurrelariak uste du Eurokopa honetako «multzo gogorrenetan bigarrena» egokitu zaiela: «Ingalaterra Eurokopa irabazteko hautagai nagusietako bat da, eta Eskoziak, urte asko daraman arren txapelketa jokatu gabe, azken faseetan aritzeko moduko taldea dauka. Gainera, bi selekzio horiek etxean jokatuko dute. Txekiako Errepublikari dagokionez, ondo prestatutako taldea da, fisikoki oso indartsua. Multzo zaila da».\nLehendabiziko jardunaldian, Ingalaterraren aurka ariko da bihar Kroazia, eta etzi jokatuko dute Eskoziak eta Txekiako Errepublikak euren artekoa. «Dugun izaeragatik, mesede egingo digu Eurokopa Ingalaterraren aurka hasteak. Pizgarri handi bat behar dugu txapelketan gure onena emanez abiatzeko. Ondoren, argi dago Eskoziaren eta Txekiako Errepublikaren aurkakoak finalak izango direla».\nErrusiako Munduko Koparekin alderatuta, badirudi Dalicen taldeak maila apalagoa duela orain. «Ez da batere erraza Ivan Rakitic edo Mario Mandzukicen gisako jokalariak ordezkatzea, eta ikusiko dugu min hartuta dagoen Dejan Lovrenek jokatu ahal izango duen; espero dugu baietz». Txapelketa honetarako jokalari «garrantzitsu» batzuen hutsunea duten arren, Kroaziako hautatzaileak «maila handiko» jokalari «asko» dauzkala nabarmendu du Budimirrek: «Luka Modric Real Madrilen ari da; Mateo Kovacic, Chelsean; Ivan Perisic eta Marcelo Brozovic, Inter Milanen; eta Ante Rebic, Milanen, besteak beste. Talde indartsuetan ari diren kalitate handiko jokalariak dauzkagu. Modric da gure liderra eta kapitaina».\nErrusiako Munduko Kopan finalera iritsi baziren ere, Osasunako aurrelariak esan du ez dutela hori “zama” izatea nahi: “Gure pasarte propioa idatzi nahi dugu. Errusian finala jokatzeak ez du esan nahi orain gutxienez finalerdietara iristera behartuta gaudenik. Momentuz, kanporaketetarako sailkatu nahi dugu. Gero gerokoak”.\nArmenia eta Belgikaren aurka jokatu ditu Kroaziak azken bi lagunartekoak, eta bi neurketa horietan minutu bakar bat jokatu ez badu ere, Budimir bere aukeraren zain dago.“Nire postu berean jokalari oso onak daude. Ez naiz erotzen, pazientzia behar da. Nire momentua iristen bada, ez nau ezustean harrapatuko”.\nOsasunako aurrelariaren estreineko aldiz ariko da azken fase batean. Hamaika herrialdetan jokatuko da lehen aldiz Eurokopa, eta pandemia bete-betean. Hori horrela, eta azken urte eta erdian egoerara “egokitu” badira ere, Budimirrek ezin du ukatu bere lehen Eurokopa egoera “arraro” batean jokatuko denik. Gainera, arriskuak murriztearren, Kroaziako selekzioak bere egoitza nagusia Kroazian bertan, Rovinj hirian, ezarri du, eta bertatik bidaiatuko dute neurketa guztietara: “Pozik nago aldaketarekin, etxean eta lasai gaudelako”. Zalantzaz beteriko Eurokopa izango da, eta denboraldi hasieran Covid-19a gainditu zuen Budimirrek badu beste kezka bat: “Ez dakit Kroaziako zaleak joango ote diren Ingalaterrara eta Eskoziara gure partidak ikustera”.\nTxekiako Errepublika: lehiakorrak izan nahi dute\nEskozia: hirugarren postua helburu\nIngalaterra: faboritoetako bat da


EAJ-PNV Gipuzkoako Batzar Nagusiak: EAJ-PNV-K EKINTZA ETA PROIEKTU BERRIAK LORTU DITU EKONOMIA SUSTATZEKO, DEFIZITAREN MARJINA ERABILTZEKO NEGOZIAZIOAN\nEAJ-PNV-K EKINTZA ETA PROIEKTU BERRIAK LORTU DITU EKONOMIA SUSTATZEKO, DEFIZITAREN MARJINA ERABILTZEKO NEGOZIAZIOAN\nEAJ-PNV batzarkide taldearen bozeramaile Markel Olanok PP eta PSE alderdien jarrera salatu du, izan ere, negoziazioa oztopatzen saiatu dira eta, ondorioz, arriskuan jarri dute inbertsioak egiteko defizitaren marjinaren erabilera, hain zuzen ere, 18 milioi euroko defizitaren marjinaren erabilera.\nEAJ-PNV batzarkide taldearen bozeramaile Markel Olanok gaur goizean honakoa iragarri du: Bildu batzarkide taldearekin hitzarmena, hain zuzen ere, defizitaren marjinaren banaketaren ondorioz egingo diren inbertsioen gaineko hitzarmena. Olanok berak azaldu duenez, Eusko Jaurlaritzaren eta foru aldundien arteko akordioaren ondoren, batzarkide taldeek adostu behar zituzten Gipuzkoan egin beharreko inbertsioak, hain zuzen ere, 18 milioi euroko defizitaren marjinarekin egin beharreko inbertsioak.\nHorren harira, jeltzaleen batzarkide taldearen bozeramaileak honakoa esan du: “Defizitaren marjinaren banaketa egin ondoren, Bilduren aginteko Foru Aldundiak Foru Arau proposamena egin zuen eta, bertan, egin beharreko inbertsioak zehaztu zituen. Orduan, zuzenketak egiteko epea hasi zen eta, hortaz, alderdien arteko negoziazioa. EAJ-PNVk hasieratik jarrera arduratsua izan du eta, horren ondorioz, Bildurekin ekintza eta proiektu berriak adostu ditu bost arlotan: 1) 80.000 euro Euskaltzaindiako Luis Villasante eraikina egiteko; 2) 70.000 euro Aiako Bigantxategia bidea egiteko; 3) Inbiomed-i zuzendutako 300.000 euroei 100.000 euro gehitzea; 4) 50.000 euroko diru-laguntza Aranzadirentzat; eta 5) Donostiako Udalari 150.000 euroko diru-laguntza enpresa berriak sortzeko”.\nEra berean, Markel Olanok segidakoa gogoratu du: “Negoziazioa hasi zenetik eztabaida honakoa izan da: 1.000 biztanle baino gutxiagoko herrientzako 6 milioi eurotako diru-lerroa. Horren harira, EAJ-PNVren jarrera argia da: jeltzaleok ados gaude diru-lerro horrekin, izan ere bat egiten du lehengo legealdiko Landa Gipuzkoa 32 programaren ildoarekin – gogoan izan, Landa Gipuzkoa 32 programan Gipuzkoako herri txikien inbertsioak laguntzen zirela –. Beraz, EAJ-PNVren helburua honakoa izan da: lurraldearen oreka bilatzea eta plana Gipuzkoa osoarentzat izatea eta, ondorioz, lokalismoak ekiditea”.\nHorrenbestez, Olanok azpimarratu du, Bildurekin lortutako akordioa Gipuzkoako bizi duen egoera larriari aurre egiten diola eta, beraz, Gipuzkoarentzat onuragarria izango dela. Ildo beretik, PP eta PSE alderdiei leporatu die, negoziazioa oztopatzen saiatu izana: “Horren ondorioz, PPk eta PSEk inbertsioak arriskuan jarri dituzte, hain zuzen ere, Gipuzkoarentzat beharrezkoak diren inbertsioak eta, hori, onartezina da. Ezin genuen onartu diru-kopuru hori galtzea, alderdiek ados jarri nahi ez zutelako”.\nDonostiari bultzada handia\nBestalde, EAJ-PNVren Donostiako Udal taldearen bozeramaile Eneko Goiak EAJ-PNVren batzarkide taldearen lana nabarmendu du: “Gure alderdiaren batzarkideen lanari esker, Donostiak bultzada handia jasoko du eta, ondorioz, gauza asko hobetu ahal izango dira, esaterako, Txuri-Urdin izotz-jauregia, non eta Foru Aldundiak milioi bat euro inbertituko duen – gogoan izan, EAJ-PNVk Bilduren aginteko udal gobernuari behin baino gehiagotan eskatu izan diola inbertsio hori egiteko –“.\nGoiak, halaber, azaldu du, EAJ-PNV eta Bilduren arteko hitzarmenari esker, Donostiako Udalak 150.000 euro jasoko dituela enpresa berriak sortzeko.\nAzkenik, hona hemen Donostiako Udalean jeltzaleen bozeramailearen hitzak: “Aipatutako guztia gutxi balitz, Donostiak beste hainbat proiektutarako laguntza jasoko du, hain zuzen ere, besteak beste, Inbiomed-entzako, Aranzadirentzako edo Euskaltzaindiako egoitzarako – gogoan izan, Euskaltzaindiako egoitza Donostian dagoela – laguntza jasoko du”.