LEONTXO GARCIA: “Kirol guztien historian izan den lehiarik handiena eduki zuten Karpovek eta Kasparovek” – Irunero\nMundu mailan oihartzun handien izan duen irundarretako bat da Leontxo Garcia (Irun, 1956). Xake jokalaria izan ondoren, kazetari eta dibulgatzaile lanetan aritu da, lauki zuri-beltzen kirolarekin lotuta, gehienetan. Olinpiar Jokoak jarraitu ditu, eta politikarekin eta bidaiekin lotutako kazetaritza ere egin izan du. Irungo Almirante Arizmendi kalean du etxea, baina munduan zehar bidaiatzen ematen du urtearen zati handi bat. Apirilaren 27an, ordea, Manolo tabernan izan da, Bidashop merkatarien elkarteak antolatutako hitzaldi sorta estreinatzen.\nBeste leku eta testuinguruetan hamarnaka xake aditu biltzeko gaitasuna izan badu ere, lagunarteko giroa sortu du Garciak Manolo tabernan. Hitzaldi didaktikoa eman du, gainera, xakearen iraganari eta orainari buruz. Teoria zabalduenaren arabera, duela hamabost mende sortu zen xake jokoa, India eta Persia inguruan. Arabiarren eskutik iritsi zen Iberiar penintsulara, VIII.mendean.\nXake modernoa, Valentzian asmatu zuten, XVI.mendean. Damaren figura gehitu zioten, eta gainera, taulako indartsuena bihurtu zuten. “Arabiarren xakeak ez zuen emakumezko figurarik”, azpimarratu du Garciak: “Esaten dute Isabel Katolikoaren omenez asmatu zutela damaren pieza”. Amerikara, eta mendebaldeko Europara, espainiarrek zabaldu zuten xakea. Leontxo Garciak adierazi du ez duela ulertzen nola Espainiako agintariek ez dioten mendetako historia horri etekin handiagoa ateratzen: “Espainia markaren parte izan behar luke xakeak. Inteligentziarekin lotzen da xakea, eta lotura hori Espainiarekin egiten diren beste asko baino interesgarriagoa dela iruditzen zait”.\n“Espainia markaren parte izan behar luke xakeak. Inteligentziarekin lotzen da”\nXVIII.mendearen amaieran, Parisko Café de la Régence mitikoan biltzen ziren Europako xake jokalari nagusiak, garaiko politikariekin eta intelektualekin batera. François-André Danican Philidor jokalariaren esaldi bat nabarmendu nahi izan du Garcíak: “Peoiak xakearen arima dira”. Xake jokoaren hasieran, peoiek ez dute garrantzirik, baina taularen amaierara iristen direnean, dama bilakatzen dira. Leontxo Garcíak gogorarazi du gizateriaren historiako momentu garrantzitsuenetako baten atarian bota zuela esaldia: “1789an izan zen Frantziako Iraultza. Frantziako gizarteko peoiak, eskubideak eta askatasunak bereganatzen hasi ziren”.\nGerra hotzeko lehia handiak\nJauzi handia egin du Leontxo Garcíak, XX.mendearen bigarren erdiara. 1970eko hamarkadan harrapatu zuen xakeak García, Fisher-Spaski lehiaren garaian. “Gerra hotz bete-betean jokatu zuten elkarren aurka. Ameriketako Estatu Batuen eta SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren arteko tentsioa ikaragarria zen”, gogorarazi du Garcíak. Sobietarrak oso harro zeuden haien xake jokalariekin. Munduko onenen %80 sobietarrak ziren. Kopuru horren azalpen bat eman du Leontxo Garcíak: “287 milioi biztanle zituen SESBek. Horietatik bost milioi xake jokalari federatuak ziren, eta 50 milioik xakean jokatzen zuten institutuetan, sindikatuetan, kuarteletan, adinekoen egoitzetan etab.”.\nBoris Spaski sobietarra zen munduko txapelduna. Haren aurka lehiatzeko hautagaien txapelketa estatubatuar batek irabazi zuen: Chicagoko Bobby Fisherrek. “Autodidakta eta errebeldea zen”, zehaztu du Garcíak. Reykjavic-en jokatu behar zuten lehia, baina Fisherrek ez zuen joan nahi izan, sarien poltsa eskasa zela argudiatuta. Henry Kissinger kanpo ministroaren deia jaso zuen, Richard Nixon presidentearen izenean: “Mesede politiko gisa joan zedin eskatu zion, Spaskiri irabaztea propaganda arrakasta itzela izango litzatekeelako”. Beste dei bat ere egin zuen Kissingerrek, eta Jim Slagter britainiar aberatsarekin hitz egin zuen, sarien kopurua bikoiztu zezan eskatzeko. “Ez dakigu zerk konbentzituta, baina Fisher Islandiara joan zen, eta Spaskiren aurkako lehia irabazi zuen. Heroi baten moduan hartu zuten etxe zurian”, azaldu du Garcíak.\nKremlinean, sobietar gobernuan, bi hautagai zituzten Spaskik galdutako ohorea berreskuratzeko: Victor Korchnoi eta Anatoly Karpov. Bigarrena aukeratu zuten: “Askoz gazteagoa zen, eta profila egokiagoa zen. Uraletako familia langile batean hazia zen, eta jatorri umil hori asko gustatzen zitzaion gobernuari”. Hortik aurrera, Korchnoiren bidea ahalik eta gehien oztopatzen ahalegindu ziren, Sobietar Batasunetik ihes egitera behartzeraino. Suitzako hiritar zela, hautagaien zerrenda irabazi zuen, hala ere, eta Karpov Munduko Txapeldunaren aurka aritzeko aukera izan zuen. Filipinetan jokatu zuten partida hori, ia hiru hilabetez. Karpovek irabazi zuen, Korchnoiren zorionerako. “Beranduago jakin izan zen, KGB poliziak Korchnoi erailtzeko planak zituela, behar izanez gero”, aipatu du Garcíak.\nSESBeko super heroi bilakatu zen Karpov. Gainera, hamar urtez, jokatu zituen partida guztiak irabazi zituen. Baina ez zekien, Moskuren hego ekialdean, hiriburutik 2.500 kilometrora, Gary Kasparov izeneko gazte bat xakean trebatzen ari zela: “Kirol guztien historian izan den lehiarik handiena eduki zuten Karpovek eta Kasparovek”. 1984 eta 1990 artean, bost aldiz lehiatu ziren, elkarren kontra, Munduko Txapelketa irabazteko. Guztira 144 partida izan ziren, 500 ordu baino gehiago, aurrez-aurre. “Beste milaka ordu eman zituzten, bata bestearengan pentsatzen, era obsesiboan”, erantsi du Leontxo Garcíak. Sekulako presio politikoei aurre egin behar izan zieten Karpovek eta Kasparovek. 1991n desegin zen SESB. “Karpov, komunisten guardia zaharraren ordezkaria zen. Kasparov, berriz, Perestroika erreformaren ordezkari kulturala”, argitu du Garcíak. Haien arteko partida bakoitzean, milioika lagun egoten ziren irabazlea nor izango zen jakiteko zain.\nPolgar ahizpak, xakea eta hezkuntza\nGizonezkoak izan dira protagonistak, orain arte. Baina emakumezkoak ere egon dira munduko xake jokalari onenen artean. Polgar ahizpa hungariarren kasua azpimarratu du Leontxo Garcíak. Esperimentu pedagogiko bat egin zuten haien gurasoek: “Biak irakasleak ziren. Etxean hezi zituzten hiru neskak. Ez ziren inoiz eskolara joan, azterketetarako izan ezik. Xakea irakasgai bat gehiago izan zen haientzat”. Emaitzak ikusgarriak izan ziren, bereziki Judit ahizpa gazteenari dagokionez. 2014an utzi zuen goi mailako lehia, baina munduko onenen artean egon den emakume bakarra da. Munduko zortzigarrena izatera heldu zen.\nEz da ohiko kasua, gaur egun, emakume bakarra baitago ehun onenen artean. Garcíak uste du gakoa hezkuntzan dagoela: “Nerabezaroaren aurretik, mutilek eta neskek interes maila berdina izaten dute xakearekiko. Baina hortik aurrera, neska gehienek utzi egiten dute. Herrialde askotan, etiketa maskulinoa baitu xakeak. Neska guztiek Polgar ahizpen moduan heziak izan balira, ehun onenen artean emakume asko egongo lirateke”.\n“Jokaldi bakar batek posizio osoaren ebaluazioa alda dezake. Egoera berrietara moldatu behar dute jokalariek, etengabe”\nXakearen balio hezitzailearen defendatzaile sutsua da Leontxo García. Argudio trinkoa eman du: hamabost urte barru, gaur egungo haurren erdiak baino gehiagok, oraindik existitzen ez diren lanbideak edukiko dituzte. Gaur egun existitzen ez den teknologia erabiliko dute, oraindik existitzen ez diren arazoak konpontzeko. Testuinguru horretan, hezkuntzak arreta berezia jarri behar du aldakorra den errealitatera egokitzeko gaitasunean. “Xakeak primeran bat egiten du horrekin. Jokaldi bakar batek posizio osoaren ebaluazioa alda dezake. Egoera berrietara moldatu behar dute jokalariek, etengabe”, azaldu du Garcíak: “Ehun partida jokatu baldin badituzu, prozesu hori automatizatua duzu, eta horrek bizitzarako balio du. Horregatik bat egiten du horren ondo XXI.mendeko errealitatean”.\nXV mendeko historia du xakeak, baina sasoi betean dago, oraindik ere. “Internet bidez jokatu daitekeen kirol bakarra da. Futbolean edo tenisean ezin da, xakean bai. Momentu honetan milioika lagun egon daitezke xakean jokatzen. Islandiar bat korear batekin, edo hegofrikar bat kanadiar batekin”. Ordenagailuaren aurka jokatzeko aukera ere badago. Alabaina, oraindik ez da existitzen xakean bikain jokatzen duen makinarik. Datu argigarria eman du Garcíak, hori argudiatzeko: “Xakeko taula batean jokatu daitezkeen partida ezberdinen kopurua handiagoa da, unibertsoan dauden atomoena baino”. Xakearen mundu harrigarriak liluratuta dauka Leontxo García, eta bere pasioa hedatzen trebea da irundarra.


Kamioi-aparkalekuan lapurreta saiakera bertan behera - Guaixe.eus\nKamioi-aparkalekuan lapurreta saiakera bertan behera\nGuaixe 2018-07-11 08:19\nLapurrek erabilitako furgoneta. Argazkia: Foruzaingoa.\nAstearte goizaldean lapurrak Altsasuko industrialde bateko kamioiendako aparkalekuan izan ziren. Han zeuden bi kamioietako lonak hautsi eta barnean zegoena interesekoa ez zela ikusita beste batean sartu eta han zeuden 41 kafe makina furgonetara pasa zituzten. Lapurtu nahi zutenak 16.500 euroko balioa zuen. Horretan ari zirela inguruan patruilatzen ari ziren Foruzaingoaren autoa ikusi eta furgoneta han utzita lapurrek hanka egin zuten. Furgoneta Berriozarren lapurtutakoa da.\nForuzaingotik jakinarazi dutenez, Nafarroako Gobernuak eta Altsasuko Udalak segurtasuna handitzeko sinatutako hitzarmenaren barruan jasotako prebentzio-patruilatzeetako batean atzeman zituzten lapurrak. Foruzainak gauez lapurretak izan daitezkeen tokiak zaintzen ari zirela, gaizki aparkatutako furgoneta bat ikusi zuten eta han lapurtutako kafe-makinak opatu zituzten. Kamioi gidariak salaketa jarri zuen. Foruzaingoak lapurrak atzemateko ikertzen segitzen du.\nForuzaingoa igandean hasiko da patruilatzen\nGuaixe 2018 eka 29 Altsasu\nNahikoa udaltzain ez daudenez, urte akabera arte ariko dira lan horretan foru poliziak. Altsasuko Udalak eta Nafarroako Gobernuak hitzarmena atzo s...


Iazkoa izan zen azkenengoa - Bizkaiko Hitza\nIazkoa izan zen azkenengoa\n2019, urriak 11 Albisteak, Bizkaia, Kultura 327\nAgur Banden Lehia. Hamar urtez euskarazko musika taldeen topaleku eta bozgorailu izandako lehiaketak amaitutzat eman du bere ibilbidea. Hala, iazko edizioarekin biribildutzat eman dute hain uzta oparoa utzi duen urteetako lana.\n“Euskara hiritarra, urbanoa eta kosmopolita ere bada, eta lehiaketa honek hori argi utzi du alderdi musikaletik; Euskal Herri osoko proposamenak entzun ditugu, estilo eta mota askotarikoak”, nabarmendu du Iurdana Akasuso Azkue fundazioko zuzendariak. Euskara sustatu eta teknologiarekin uztartzeko asmoz, urteetan antolatu du Azkue fundazioak Banden Lehia, Baga Biga diskoetxea eta Irontec enpresa bidelagun zituelarik.\nBizkaiko Foru Aldundiak bultzatuta, 2009an jarri zen martxan Banden Lehia euskararen egunaren ospakizunaren harira, gazteen interesa pizteko. “Abiapuntua hori izan zen, euskara, musika eta teknologia uztartzea eta euskarazko sortzaileei aukera bat eskaintzea”. Lehenengo urte hartan, Bilboko Plaza Barrian antolatu zen lehiaketa, eta, izan zuen arrakasta ikusita, egitasmoari jarraipena ematea erabaki zuten. 2013. urtetik aurrera, Azkue fundazioaren gain geratu zen lehiaketaren antolakuntza. Akasusok zehaztu duenez, fundazioaren proiekturik “kuttunenetarikoa” izan da, eta ilusio handiz eutsi diote edizio bakoitza antolatzeari.\nLehiaketaren muina euskaraz sortzen den musika den arren, teknologiak ere “funtsezko” rola bete izan du Banden Lehian. “Edizio guztietan hausnartu egin dugu elementu teknologikoen inguruan, eta, Irontec-en eskutik, zeharkako proposamen berritzaileak egiten saiatu gara: musikarientzako sare sozialak, Twitter bidezko bozak edota txio kopurua kontuan izatea irabazlea hautatzeko orduan”.\nBide berriak marraztera\nAkasusok adierazi duenez, bi izan dira lehiaketaren zikloa amaitutzat ematera eraman duten arrazoi nagusiak. “Batetik, azken urteetan adierazgarria izan da parte hartzearen jaitsiera”. Arrazoi ezberdinak daudela deritzo. Esaterako, saria aldatu izana. Diru txekea emateari utzi, eta baldintza profesionaletan grabatzea eskaintzen hasi ziren; horrek eragin zuzena izan zuen izen ematean. “Kontziente ginen horretaz, lehiaketari sari erakargarriagoa erantsi nahi genion, baina, parte hartzen zuten taldeen nolakotasuna medio, parte hartzea jaitsi egin zen”.\nEskean Kristo, Zazkel, Ane Guria, Herriaren Oihua… asko eta askotarikoak izan dira lehiaketa irabazita euskal musikagintzaren munduan bidea egitea lortu duten taldeak zein proposamenak. Izan ere, Banden Lehiaren hamar urteko ibilbidean zehar, euskarazko musikak ere bilakaera sakona izan duela nabarmendu du Akasusok: “Teknologia berriek asko lagundu diote musika sorkuntzari, eta baita proposamen desberdinen zabalkundeari ere”. Erantsi duenez, diskoetxe baten babesa izatea taldeentzat garrantzitsua izan arren, gaur egun, taldeek badituzte beren lanak ekoizteko bestelako bideak; “horrek behartu gintuen lehiaketaren oinarriak aldatzera”.\nParte hartzea kontuan izan duten arren, Akasusok azpimarratu duenez, Azkue fundazioak berak bere helburuen inguruan egindako gogoeta izan da lehiaketa amaitzeko arrazoi nagusia. “Geure jardunaz hausnartzeko eta lan ildoak berriro definitzeko beharra ikusi dugu”, azaldu du. “Eta lehentasunak zehaztuta, ondorioztatu dugu Banden Lehia bezalako egitasmo bat, hots, euskaraz sortzen den musika sustatzea helburu duen bat, ezin dela izan geure lehentasunezko ildoa”, esplikatu du. Hortaz, orain beste proiektu bati ekin nahi diotela jakinarazi du. “Hausnarketa horretan, gure lehentasunezko gizataldea gazteak eta nerabeak direla ondorioztatu dugu, eta horretara goaz”.Gainera, Banden Lehian “zeharka” lantzen zen teknologia, eta, orain, muinean jartzearen alde egin nahi dute. Hala, besteak beste, youtuber izateko ikastaroak antolatuko dituzte aurten.\nBelatz, azken irabazlea, disko berriarekin\n“Guk banden lehia lehenagotik ezagutzen genuen, baina ez genuen inoiz izan izena emateko asmorik”, hasi da azaltzen Asier Zabala, Belatz taldeko kidea. Lagunek, ordea, parte hartzera animatu zituzten: “‘Aizue, badago lehiaketa bat; zergatik ez zarete animatzen?’ Azkenean, aukera polita izan zitekeenez eta galtzeko ezer ez genuela ikusita, izena eman genuen”.\nErabaki eta asmatu; izan ere, Banden Lehian izena eman zuten talde guztien artean, gehien bozkaturiko lauren artean sailkatu eta finalera igarotzea lortu zuen Belatzek iaz. “Lehiaketan bertan jo genuenean, jada finala zen. Nerbioso geunden arren, topera eta kriston gogoarekin aritu ginen; guretzat, bertan egotea jada emaitza ona zen”. Bozen ostean, baina, Banden Lehiako hamargarren edizioko irabazle izan zen Belatz taldea, eta, baldintza profesionaletan disko bat grabatzeko aukera izateaz gain, BBK Live eta EH Sona jaialdietan jo dute.\n“Oso pozgarria izan da bi jaialdi horietan aritzeko aukera izatea, baina, guretzat, bereziki diskoarena izan da onena”, aitortu du Zabalak. Aurrerapauso handia dela deritzo, eta aurrera egiteko laguntza benetan garrantzitsua: “Bagenuen maketa bat aterata, baina diskoak beste koska bat igotzeko aukera ematen digu, baita segurtasun gehigarria ere egiten dugun horretan”. Zabalaren ustez, halako lehiaketa bat irabazteak eta horrek dakarren sariak “bultzada” handia eman dio taldeari. “Honaino heldu gara; orduan, zegatik ez jarraitu aurrera?”.\nUdan hasi ziren diskoa grabatzen, eta, Zabalak azaldu duenez, hilabete bat behar izan zuten Hotz egin duen arren izenpean kaleratu duten lana burutzeko. “Bilbon estudioan sartu, eta bertan eman genuen hilabete osoa, egunero-egunero, goizetik arratsaldera”. Ordu asko eta lan handia egin duten arren, Zabalak ez du dudarik: “Benetan emaitzak merezi izan du”. Nabarmendu duenez, emaitzarekin oso gustura geratu dira. “Aurrerapauso bat egon da beti, eta hori emaitza on baten mesedetan izan da”.\nEta diskoa aterata, orain “disfrutatzeko garaia” dela baieztatu du Zabalak. “Beste aldea dator orain, gozoagoa”. Izan ere, diskoa kalera aterata, sustatzen dabiltza egunotan. Horretaz gain, urritik abendura asteburuero kontzerturen bat dutela adierazi du. “Gure abestiak zuzenean eta agertoki gainean jotzeko garaia da”.\nDiskoak emandako motibazioari esker, taldearekin aurrera jarraitu nahi dute, eta musikaren munduan bide bat egin. “Oso esperientzia ona izan da Banden Lehia, eta pena handia da desagertzea; egia esan, gurea bezalako taldeentzat oso aukera ona da”, ondorioztatu du Zabalak.\n16-17 urterekin, Banden Lehiako irabazle\nBeste era batera bizi izan zuten Banden Lehia Herri Oihua taldeko kideek 2012an. 16 eta 17 urte zituztela aurkeztu ziren lehiaketara. Gazteak izan arren, lehenengo diskoa kaleratuta zeukaten. Urte hartan, lehiaketa irabazi ostean, bigarrena kaleratu zuten, eta, gerora taldea desagertu den arren, lehiaketa mugarri bilakatu zitzaien partaideei.\nHorietako bat da Iker Aginaga Revolta Permanent taldeko kidea. Iker Villa taldekidearekin batera aspaldi sortutako proiektua da Revolta Permanent, ibilbide luzekoa. 2012. urtearen bueltan, ordea, tarte baterako utzi eta, beste lagun batzuekin batera, Herri Oihua taldea osatzea erabaki zuten. “Institutuko lagunak ginen, Iker eta ni rap egiten ibiltzen ginen, baina abesti propioak egiteko grina piztu zitzaigun. 30 minutuko kontzertu bat emateko sortu genuen taldea, eta bi disko kaleratu genituen azkenean”.\nLehenengoa 2011. urtean kaleratu zuten, eta, hortik abiatuta, Banden Lehiara aurkeztea erabaki zuten. “Esperientzia oso polita izan zen, asko ikasi genuen; batez ere, diskoa grabatzen”. Saria irabazteak “konfiantza” eman ziela azaldu du, eta, oso gazteak zirenez, gainera, “egonkortasuna” eman ziola proiektuari.\nDena den, Aginagak nabarmendu du ibilbide guztitik gauza batekin geratzen dela: “Mundu hau gustuko duzun erabakitzeko, funtsezkoa izan zen”. Haren esanetan, benetan musikan aritu eta sortzen ibili nahi duzun erabakitzeko oso lagungarria izan zen lehiaketako ibilbidea: “Presioa, zuzenekoaz gozatu… Urteak pasatuta, hartutako erabakia da geratzen zaizuna”.


Miguel Unamuno Jugo, biografia bat | Aiete – Lantxabe – Katxola – Ayete\nMiguel Unamuno Jugo, biografia bat\nJaio 1864ko irailaren 29a Bilbo (Bizkaia) / Hil 1936ko abenduaren 31 Salamanca (Espainia)\nMiguel Unamuno edo, berak euskaraz sinatu ohi zuenez, Migel Unamunokoa, idazle eta filosofoa izan zen, Euskal Herriko eta Espainiako Aro Garaikidean izan diren handienetakoa.\nSalamancako Unibertsitateko errektore izendatu zuten 1901ean.\nBilboko Zazpikaleetako Erronda kalean jaio zen, bost senideetatik hirugarrena. Bere aita Félix de Unamuno Larraza bere iloba Salomé Jugo Unamuno-rekin ezkondu zen. Hamar urte zituela, Hirugarren Karlistaldian hiriak izandako setioaren lekuko izan zen. Esperientzia hori islatuko zuen Paz en la guerra bere lehen nobelan.\nMadrilen egin zituen Filosofia eta Letra ikasketak, eta hemeretzi urterekin titulua lortu, 1883an. Hurrengo urtean eskuratu zuen doktoregoa, Euskal Herria, euskara eta euskaldunen historia gaitzat zituen tesia aurkeztuta: Crítica del problema sobre el origen y prehistoria de la raza vasca (euskotar arrazaren etorkiari eta historiaurreari buruzko auziaren kritika), 1958 arte argitaratu ez zena.\n1884an, ikastetxe batean hasi zen lanean, latineko eta psikologiako eskolak ematen. Urte berean, «Del elemento alienígena en el idioma vasco» artikulua eta «Guernica» testu ohiturazalea argitaratu zituen. 1886an, El Noticiero de Bilbao agerkarian gehiago argitaratzen hasi zen. Sabin Aranarekin polemika biziak izan zituen.\n1888an, Bilbon sortu berria zen euskal katedrarako lehiaketa deialdia egin zuen Bizkaiko Foru Aldundiak, eta katedra eskuratzeko asmoarekin aurkeztu zirenetako bat zen Unamuno, nahiz eta bere euskara maila aski apala izan. Sabin Arana eta Resurreccion Maria Azkue ziren beste bi hautagaiak. Hondarrean, Azkuek lortu zuen katedra.\n1889an, beste oposizio batzuetarako prestatu eta Suitza, Italia eta Frantzian zehar bidaiatu zuen. Eiffel Dorrea inauguratu zeneko Erakustaldi Unibertsalean izan zen, Parisen.\nEzkontza eta katedra\n1891ko urtarrilaren 31n Concha Lizarragarekin ezkondu zen, umetandik maite zuen emakumearekin, bederatzi seme-alaba izan zituzten. Urte berean, Salamancako Unibertsitateko grekera katedrarako oposizioetara aurkeztu eta postua bereganatu zuen. 1901ean, unibertsitate bereko errektore izendatu zuten.\n1914an, Hezkuntza Publikoko ministroak errektore postua kendu zion Unamunori, arrazoi politikoak zirela kausa. 1920an Filosofia eta Letra Fakultateko dekano izendatu zuten bere lankideek. Hamasei urteko espetxe zigorra ezarri zioten errege iraintzeagatik, baina sententzia ez zen betearazi. 1921ean errektoreorde egin zuten. Erregeren aurkako bere etengabeko erasoengatik, Miguel Primo de Riverak Fuerteventurara erbesteratzeko agindua eman zuen 1924ko otsailean. Uztailaren 9an indultua etorri zen, baina Unamuno bere borondatez joan zen erbestera, lehenik Parisera eta handik gutxira Hendaiara. 1930ean Primo de Riveraren diktadura erortzearekin batera, Salamancako Unibertsitatera itzuli zelarik, bertakoek harrera beroa egin zioten.\n1931ko apirilaren 12an Salamancako udal hauteskundeetan zinegotzi hautatu zuten, sozialistek eta errepublikarrek osatutako zerrenda bateratuaren barnean. Apirilaren 12an Salamancan Unamunok aldarrikatu zuen Espainiako Bigarren Errepublika, udaletxeko balkoitik. Mintzaldian, hau esan zuen: «Comienza una nueva era y termina una dinastía que nos ha empobrecido, envilecido y entontecido» (aro berri bat hasten da, eta pobretu, gaiztotu eta ergeldu gaituen dinastia bukatzen da). Errepublikako gobernuak errektore postua itzuli zion. Gorteetarako hautagai aurkeztu zen Salamancako zerrenda errepublikazale-sozialistaren barnean, independente gisa. Hala ere, laister desengainua etorriko zitzaion errepublikarekiko, eta berriro ez aurkeztea erabaki zuen 1933an. Hurrengo urtean, unibertsitateko errektoretzatik erretiroa hartu eta ohorezko errektore izendatu zuten, horrekin batera bere izena zuen katedra sortuta. Nahiz eta 1935ean errepublikako ohorezko herritar izendatua izan, Unamunok gogor kritikatu zuen erregimen berria.\nGerra Zibila piztean, Unamunok hasieran babesa eman zien altxatuei. Uztailaren 19an agintari berriek Salamancako ia udalbatza osoa kanporatu zutelarik, alkate berria zen Del Valle komandanteak eskainitako zinegotzi kargua onartu zuen Unamunok. 1936ko udan, Europako intelektualei deia egin zien altxatuen alde jar zitezen, horiek mendebaldeko zibilizazioa eta tradizio kristauak defendatzen zituztela aldarrikatuz. Salamancan errepresioak hartu zuen norabidearen ondoren, ordea, Unamunok iritzia aldatu zuen. Adiskide eta ezezagunen gutunak jasotzen zituen, haien senitarteko atxilotuentzat laguntza eskatzeko. Fusilatu egin zituzten adiskide zituen Prieto Carrasco Salamancako errepublikar alkatea, Jose Andres y Manso diputatu sozialista eta Salvador Vila Hernández bere ikasle ohi eta Granadako Unibertsitateko errektorea. Adiskide kartzelatuen artean ziren Filiberto Villalobos doktorea eta Jose Sanchez Gomez kazetaria. Atilano Coco masoi eta apaiz anglikanoak heriotza mehatxuak izan zituen, eta azkenik mehatxua bete eta 1936ko abenduan fusilatu zuten. Unamuno Francisco Francorekin elkartu zen apezpiku-jauregian, bere adiskideentzat errukia erregutzeko.\nBere damua jendaurrean lehen aldiz 1936ko urriaren 12an agertu zuen, unibertsitateko ikasturtea hasteko ekitaldian, urte hartan Arrazaren Egunarekin batera egin baitzen. Jose Millan-Astray generalarekin eztabaida sutsuan ari zela, egun hartan esan zuen bere «venceréis, pero no convenceréis» (garaituko duzue, baina ez duzue konbentzituko) ospetsua.\nHitz haiek egundoko zalaparta eragin zuten faxistez betetako aretoan, Francisco Francoren emazte Carmen Polo eta Enrique Deniel y Pla apezpikua buru zituen ekitaldi hartan. Azken bi horiek babestuta atera zen Unamuno bere unibertsitatetik, faxisten oihuen eta mehatxuen artean, eta behin betiko etxeratu zen. Egun batzuk geroago, urriaren 28an, Burgosko Egunkari Ofizialean argitaratu zuten Unamunori errektore ardura kentzeko erabakia. Bere hiletan “heroi falangista” bezala goraipatu zuten.Antonio Machado-k Unamuno hil zenean idatzi zuen : «Señalemos hoy que Unamuno ha muerto repentinamente, como el que muere en la guerra. ¿Contra quién? Quizá contra sí mismo».\nEsta entrada fue publicada en Actualidad, Literatura cine cultura el 4 noviembre 2012 por Lantxabe.\n← Los paneles y los hechos Euskalduna naiz eta harro nago →


Sagastiko biribilgunea zabalik dago gaurtik - Antzuola - Goiena.eus\nSagastiko biribilgunea zabalik dago gaurtik\nMonika Belastegi 2013-12-23 11:19\nUdal arduradunak eta lur-jabeka biribilgune berriaren aurrean.\nSagastiko biribilguneko lanak dagoeneko bukatuta, gaur, astelehena, ireki dute ofizialki trafikora. Biribilgune berriak hainbat aldaketa eragingo ditu herriko autoen zirkulazioan eta baita garraio publikoan ere.\nGarraio pubilkoari dagokionez, Olaran ondoko geralekua kendu egingo da eta Sagastin, biribilgune parean jarriko da. Eta horixe izango da geraleku bakarra, norabidea edozein dela ere. Antiguako geralekua erabiltzen zen, Bergarako eskolakoen joan-etorriak egiteko, baina hemendik aurrera bertan behera geratuko da.\nZumarragatik Bergarara doazen autobusak Sagastiko sarbidetik sartuko dira eta biribilgunean buelta eman ostean, geldialdia egin eta herritik irtengo dira berriz. Bergaratik Zumarragara doazen autobusak, berriz, Sagastiko sarbidetik sartuko dira eta, biribilgunetik, beherantz joango dira. Eskola ondotik Buztinzuritik gora joan, eta Antiguako bidegurutzetik irtengo dira.


Patenteak eta Baliagarritasun Modeloak sorrera teknikoak babesten duten ez bezala, hots funtzionaltasuna daramatela inplizitua. Diseinu Industrialek sorrera estetiko, edo formalak babesten dituzte.\nDiseinu industrialak osotasunaren itxura babesten du beraz edo produktu bateko parte bat; bereziki lineak, inguruak, koloreak, forma, ehundura edo produktuko materialak berez edo bere apainketako babesten dira diseinu industrial bezala.\nDiseinu industrialak bi baldintza betetu behar ditu: "izaera berezia" eta "berritasuna". Haietako lehenak dihardu erabiltzaile batengan produzitzen duen aztarna orokorra beste diseinu batekoaren desberdina den. Diseinua berria da, publiko aurkezpen-data baino lehen ez denean egin; hori bai, urte batean eskaera baino lehen produzitutako zabalkundeak kaltegabeak dira.\nDiseinu-erregistroa anizkuna izan daiteke (Espainian 50 elementuko gehienez), baldin badira, antzeko erabilerarekiko elementuetako azken finean, nazioarteko sailkapen berean sartutako diseinuak.\nDiseinu erregistroa, erkidegoko bezala nazio-mailara hainbeste, ia berehalako ematea da, Oposizio-izapidearen edo erregistrorako ondoko Baliogabetasunaren posibilitatearekin, dakarren izapide azkar eta sinplea. Erregistroaren iraupena 25 urteko da berriztatzeekin 5 urtez behin.\nLa Jabetza Industrialaren modalitate guztiak bezala, babes-eremua, hurrengoa da:\nDiseinu nazioak, esandako baldintzetara, izapideari, iraupenari dagokionez, eta abar lotutako, eta babesarekinak bakarrik Espainiarako.\nMarrazkiak eta Erkidego-Modeloak. Funtsean izapide berak eta ezaugarriak, baina Europar Batasunaren eremuan.\nModeloak eta Nazioarteko Marrazkiak, hainbat Hitzarmenek eta Akordioek herrietako talde txikirako ezarritakoa, kasu zehaztuetan, interesa gerta daitekeenerako.\nGure Diseinu zerbitzuak\nAholkularitza eta erregistretako-txostenak\nEskaerak eta izapidea\nNazio diseinuak eta Marrazki eta Erkideko Modeloak


16 urteko gazte batek Madrilen deklaratuko du bihar Txiolarien aurkako sarekadaren baitan - Utzi bakean Deustuko gazteria! - Uriola.eus\nUtzi Bakean Deustuko Gazteria dinamikaren oharra:\nJoan den apirilaren 28an Guardia Zibilak 21 pertsona atxilotu zituen espainiar estatu osoan “Operación Araña” deitu zutenaren testuinguruan. Sare sozialetan terrorismoa goratzea leporatuta atxilotutako 21 pertsona horietatik, 12 euskal herritar atxilotu zituzten pikoloek, haien artean Deustuko Aitor Granado. Hori dela eta, Aitorrek datorren ekainaren12an Madrilera jaitsi beharko du epailearen aurren deklarazioa ematera.\nGuardia Zibilak, Espainiako Barne Ministerioak eta komunikabideek zabaldu zutenaren arabera, twitter eta facebook sare sozialen bitartez terrorismoa goratzea eta biktimen aurkako irainak idaztea leporatuta atxilotu zituzten pertsona hauek guztiak.\n“Utzi Bakean Deustuko Gazteria” dinamikatik argi eta garbi esan nahi dugu gure babes osoa ematen diegula egun hartan Guardia Zibilak atxilotutako pertsona guztiei, bereziki gure auzokidea den Aitor gazteari. Adierazpen askatasunaren aurkako kolpe errepresibo hau boteredunek herriaren hitza isilarazteko estrategian beste pausu bat da, baina guk oso argi dugu edozein pertsonak sare sozial zein beste edozein bidez nahi duena esateko eskubide eta zilegitasun osoa duela. Ez dugu inondik inora ere herritarron adierazpen askatasunaren aurkako erasorik onartuko. Kaleetan libre izateko borrokatzen dugun moduan, interneten ere askeak izateko borrokatuko dugu!\nTXIOLARIAK LIBRE!! UTZI BAKEAN DEUSTUKO GAZTERIA!!


Paris365 jantoki soziala laguntzeko kanpaina abiatu du Osasunak - Nafarroa - euskalerriairratia.eus\nParis365 jantoki soziala laguntzeko kanpaina abiatu du Osasunak\nEuskalerria Irratia 2020-01-17 08:54\nReal Valladoliden aurkako partidako sarrera bakoitzeko jantoki sozialari 5 euro ematea erabaki du zuzendaritza batzordeak.\nOsasunak Paris365 jantoki sozialari laguntzeko kanpaina abiatu du. Komunikazio kanpaina Patxi Lasa Gizakia Herritar/Paris 365 Fundazioko presidentea eta Ibai Ganuza Genuine Osasunako jangelako langile eta futbolaria protagonista dituen bideo batekin abiatu dute.\nJantokiak bere zerbitzua ez ixteko 100.000 euro behar zituela jakinarazi zuen, eta horietatik ia %70 lortu ditu dagoeneko. Osasunako "familia osoaren" laguntzarekin, talde gorritxoak gainerako %30a lortu nahi du jantoki sozialaren jarduera normalizatzeko eta salbatzeko. Horregatik, Real Valladoliden aurkako partidarako saltzen den sarrera bakoitzetik 5 euro Paris365 jantoki sozialera bideratzeko erabakia hartu du zuzendaritza batzordeak.\nGainera, Paris365ek kontu zenbaki berezi bat ireki du zaleek dohaintzak egin ahal izateko, jantoki sozialak bere jarduerarekin jarraitu ahal izateko behar dituen 30.000 euroak lortzeko. Kontu zenbakia honakoa da: ES65 3008 0073 1241 4184 0522.


FAOk Europako nekazaritzan inbertitzeko eredu berritzailea sustatu du | Consumer\nFAOk Europako nekazaritzan inbertitzeko eredu berritzailea sustatu du\nFinantziazio-erakundeek, garapenerako agentziek eta banku pribatuek egun hauetan eztabaidatuko dute eskualdean nekazaritza sektorearen inbertsioa eta garapena sustatzen duten erakundeen sare formal bat sortzea. “Eskualdean lan egiten duten nazioarteko finantza-erakunde guztiek beren inbertsio-proiektuak koordinatzea lortu nahi dugu, emaitza eraginkortasun handiagoa izan dadin”, dio François Dauphinek, FAOko inbertsioetan aditua denak.\nDauphin-ek dioenez, “gaur egun, erakunde asko ari dira lanean nekazaritza-sektorean, politika-antolamendutik hasi eta inbertsio publikora, baita enpresa pribatuei maileguak eskaintzetik ere. Baina jarduerak koordinatzen ez badira, emaitzak mugatuak izan daitezke”. Nekazaritza-finantziazio bateratuaren adibide bat Yerevan Brandy Armeniako upeltegietan egindakoa da. Ardandegi hauek, 1887an sortuak, haritzezko upeletan brandya dute duela mende bat baino gehiagotik.\nEskualdeko esportazio iturri nagusienetako bat izateaz gain, upeltegi hauek harrotasun nazionala eragin dute hamarraldi askotan. 2000. urtean, BERDren 20 milioi dolarreko mailegu bati esker, Yeveran Brandyk ekoizpen-instalazioak modernizatu, kapitala handitu eta Europan merkatu berriak bereganatu zituen. FAOren arabera, mailegu horrek herrialde txiki bateko nekazaritza-sektorea suspertzea lortu zuen, itsasorako sarbiderik gabe, Armenia, non populazioaren ia erdia nekazaritzaren mende baitago.\nGaur egun, Yerevan Brandyri (15.000 bat tona mahats urtean) saltzen diote Armeniako 3.000 ardogilek baino gehiagok beren ekoizpena, aurrez finkatutako produktuei. Ardogileei uztak suntsitzen dituzten izozte ugarietatik errekuperatzen lagundu diete upategi horiek, eta mahats berriak bilatzen lagundu die, baita mahastientzako pestizida eta ongarri egokiak bilatzen ere. FAOk espero du horrelako ekimenek “martxan dauden ekimenak koordinatzeko helburuarekin informazioa eta esperientziak trukatzeko egitura bat abian jartzeko konpromisoa” hartzea.\nfao inversión agrícola-eu


Espainiako emakumeen viagraren salmenta ikertuko duela iragarri du Osasun Ministerioak | Consumer\nEspainiako emakumeen viagraren salmenta ikertuko duela iragarri du Osasun Ministerioak\nOtsailean hasiko dira merkaturatzen, eta botikek ez dute botikatzat emango.\nOsasun Ministerioak Viacreme izeneko produktu bat ikertuko du. Emakumezkoen viagra ere deitzen zaio, eta datorren hilabetetik aurrera errezetarik gabe saltzen hasiko da Espainian. Celia Villalobos ministroak jakinarazi zuen bere sailak substantzia bati buruzko informazioa biltzeko asmoa duela. Lehenengo informazioen arabera, substantzia hori ez da farmazietan sendagai gisa salduko, merkaturatzen duen laborategiak “ez baitu Espainiako Medikamentu Agentzian aurkeztu”.\nViacreme, produktuaren izen komertziala, anpulu itxurako gela da. 24 mililitroko hamabi kaxa bakoitzak 90,15 euro balio du (14.975 pezeta). Kremaren osagaiak mentola, L-Arginina eta aminoazidoak dira, eta sexu-egintzaren aurrekarietan klitoridiana zonan aplikatu behar da.\nBeroa eta erresumina\nHaren sortzaileak, Ronald James Thompson AEBetako ginekologoak, dio efektu basodilatadoreak eta estimulatzaileak dituela. Thompson-ek estatistikak erabiltzen ditu; horien arabera, AEBetako emakumeen %46k ez du orgasmo klitoridiano egokirik.\nKremaren prospektuan, Estatu Batuetan ere El acento de Eva eta Herpleasure (Su placer) izenekin saltzen dena, Viacreme ez dela kaltegarria irakurtzen da, ez duela albo-ondoriorik, baina kontraindikatua dago emakume haurdunentzat eta anorexia duten gaixoentzat.\nViacremek, bere web orri latinoan, erabiltzaileei jakinarazten die “bero bat eta erresuminoso bat senti dezakezula ehun mehe genitaletatik ia gertu. Emakume batzuek bero-hotz sentsazioa deskribatzen dute. Sentsazio horrek 10-30 minutu irauten du gutxi gorabehera, baina horietako batzuek sentsazio hori hauteman dute aplikatu eta ordubetera. Viacreme erabiltzeak sexu-jolasekin batera joan behar du, berez ez baitu eraginik. “Ez da afrodisiakoa”, Andorrako farmazietan agertzen diren publizitate-karteletan nabarmentzen da, aspalditik saltzen baitute.\nfemenino salmenta viagra


Ura ez diren beste isurki batzuen hornigailuetarako baimena - Industria - Euskadi.eus\nUra ez diren likidoak neurtzeko sistemak (hornigailuak edo banagailuak) baimentzeko edo egiaztatzeko prozesua arautzea.\nUra ez diren likidoak neurtzeko sistemak: hornigailuak edo banagailuak.\n38/2001 Dekretua, otsailaren 27koa, Euskal Autonomia Erkidegoan metrologia-kontrola egiteko baliabideak ezartzen dituena (2001.03.12ko EHAA)\nAgindua, 2004ko apirilaren 26koa, Industria, Merkataritza eta Turismo sailburuarena. Horren bidez erregaiak eta erregai likidoak hornitzeko ura ez diren likidoak neurtzeko sistemak egiaztatzeko entitateak arautzen dira, konponketa eta aldaketaren ondoko egiaztapen-faserako eta aldizkako egiaztapenaren faserako, baita ibilgailu automobilen pneumatikoetarako erabilera publikoko manometroak egiaztatzeko entitateak ere, fase berberetarako. (2004.05.28ko EHAA)\nHUTSEN ZUZENKETA, ondorengo aginduarena: Agindua, 2004ko apirilaren 26koa, Industria, Merkataritza eta Turismo sailburuarena. Honen bidez erregaiak eta erregai likidoak hornitzeko ura ez diren likidoak neurtzeko sistemak, eta ibilgailu automobilen pneumatikoetarako erabilera publikoko manometroak egiaztatzeko entitateak arautzen dira.\nHornigailuak egiaztatzeko eskaera.\nHornigailua edo banagailua identifikatzeko buletina.


Alkatearen Bandoa: 2022ko San Pedro eta San Martzial - Irungo Udala\nAlkatearen Bandoa: 2022ko San Pedro eta San Martzial\nIristear daude urteko egunik onenak: San Pedro eta San Martzial. Azken bi ekainetan ospatu ezinik egon gara, eta aurten berriz ere gure jaiak biziko ditugu, akaso azkenaldian gogo handienarekin itxarondako jaiak.\nBerriz ilusionatzeko eta gozatzeko garaia da. Txuriz, gorriz eta beltzez janzteko garaia, maiteen ditugun jaien musikarekin berriz ere disfrutatzeko garaia! Sanpedro eta sanmartzialen garaia da!\nModurik onenean gozatuko dugu, erantzukizun pertsonal eta kolektiboan oinarrituta eta, ildo horretan, mezu hauek helarazi nahi dizkizuet irundar guztiei:\nLEHENA-- Oraindik ez dugu COVID-19a garaitu, baina harekin bizitzen ikasi dugu. Manten eta errespeta ditzagun oraindik ere bete beharrekoak diren gutxieneko arauak, hala nola maskara erabiltzea garraio publikoan, espazio soziosanitarioetan eta farmazietan.\nBIGARRENA-- Urte berezia da hau, eta Irun inoiz baino ederrago egon behar da. Horregatik, herritarrei gonbita egiten diet beren leiho eta balkoiak festaren koloreekin eta hiriko banderarekin apaintzeko, bai eta jaietako programako ekitaldietan gogoz eta pozik parte hartzeko. Gainera, bisitarientzako anfitrioi onak izateko deia luzatzen dizuet, sanmartzial garaiko Irunen oroitzapen onarekin gera daitezen.\nHIRUGARRENA-- Gure jaiak bizi eta ulertzeko askotariko moduak daude, nork bere une bereziak eta kuttunak ditu. Iritzi guztiak errespetatu behar dira. Bi urte joan zaizkigu sanmartzialik gabe, eta sumatu dugu haien falta. Aurten, beraz, bizi dezagun enpatiaz eta errespetuz kalera berriz irtetearen ilusioa. Nork bere modura. Guztiok sentimendu berarekin.\nLAUGARRENA-- Sanmartzialetako ospakizunak ahal bezain ondo joan daitezen, arduraz jokatu behar dugu guztiok. Aste bereziak izango dira, beti bezala, eta badakit inoiz ez bezala gozatuko dugula haietaz baina espero dut, berriz ere, jaia izatea protagonista nagusia eta egun hauek pozez baina arduraz bizitzea. Umore ona eta errespetua nagusi izan daitezen, asma dezagun, oraingoan ere, dibertsioa eta atsedena uztartzen.\nBOSGARRENA-- Gogoan izan gure jaiak inklusiboak direla. Horregatik, irundarroi eta bisitan datozkigun guztiei eskatzen dizuet bazterketa edo gorroto-diskurtso oro gaitzesten jarraitzeko, edozein delarik ere arrazoia: generoa, sinesmenak, kultura, sexu-orientazioa, dibertsitate funtzionala, larruazalaren kolorea edo jatorria... Horrez gain, adi ibili behar dugu guztiok, edozein sexu eraso sexistaren aurrean zero tolerantziarekin jokatzeko.\nSEIGARRENA-- Gure jaiak kaleko ospakizuna dira. Hori dela eta, gogora ekarri nahi dut arauak errespetatu behar direla eta bizikidetza indartu behar dela, dibertsioa eta atseden hartzeko eskubidea bateragarri egiteko.\nZAZPIGARRENA-- Eskerrak eman nahi dizkiet jaietan zuzenean parte hartu ez arren errespetuz eta pazientziaz jokatzen duten auzotar guztiei, sanmartzialen eragin positiboa areagotzen dute eta.\nZORTZIGARRENA-- Eskerrak eman nahi dizkiet, halaber, egun hauetan guztion osasuna eta segurtasuna zaintzeaz arduratzen direnei: udaltzainei, ertzainei, suhiltzaileei, osasun-langileei, Babes Zibileko eta Gurutzen Gorriko boluntarioei, bai eta garbitzaileei eta udal-zerbitzuetako langileei ere.\nBEDERATZIGARRENA-- Eskerrak eman behar dizkiet, guztiz merezitakoak, gainera, jaietako ekitaldiak antolatu eta egiteko lan egiten duten erakunde kolektibo guztiei: kulturalak, kirolekoak, sozialak... ekitaldi horiei esker baitira horren bikainak sanpedroak eta sanmartzialak.\nHAMARGARRENA-- Alkate gisa, ospakizun hauetarako nire desioa da jaiegun berezi batzuk bizitzea, elkartasunez, gozamenez, lasaitasunez eta begirunez. Irundar gisa, urteko egunik onenak gozatuko ditut berriro ere, senide eta lagunekin batera.\nSeguru kalean ikusiko dugula elkar, baina aukera hau baliatu nahi dut guztioi sanmartzial zoriontsuak opatzeko.


Zubigileak. Alfonso Zapico. Elkar.eus\n2016ko neguaren lehen egunean, Eduardo Madina eta Fermin Muguruza Irunen elkartu ziren. Aitzakia JotDown magazinerako elkarrizketa bat izan zen, baina edozein estakuru izan zitekeen egokia bi euskaldun horiek, bizi-ibilbide itxuraz oso desberdinak izan dituzten bi euskaldun horiek, elkartzeko. Madina ?2002an ETAren atentatu batetik bizirik atera zen politikari sozialista? eta Muguruza ?Kortaturen lider historikoa eta Euskal Herriko musikaren erreferentzietako bat? solasean aritu ziren kafe baten aurrean, Alfonso Zapico marrazkigileak une haren potreta bere koadernoan jasotzen zuen artean. Zirriborro haiek izan ziren Zubigileak albumaren hazia. Euskal gazteen zenbait belaunaldiren narrazioa da albuma, zuri beltzean marraztu beharreko historia. Gaurko munduak, egunero hesi bat gehiago altxatzen ikusten duen mundu honek, zubi gehiago behar ditu. Eta zubien kontakizun bat da hau, zubigileena, bat bera den jendarte baten ertz biak lotu nahi dituzten pertsona horiena. Alfonso Zapico komikigile eta narratzaileak ?gatazken marrazkigiletzat? du bere burua. ?Ez dago gatazkarik hemengo hau bezain zaila ulertzen, eta kontatzen. Hau bezain ankerrik, barne xehetasun txiki horietan; hau baino isiltasun mingarriagokorik. Euskadiko urte beltzak marraztea zapatak putzu batean lokaztea da. Zergatik egiten dudan? Jakin minagatik, bokalea ikusteko gogoagatik. Beharbada, putzu hori bada, jada, bokalea?, dio egileak, Claudio Magrisen hitzak hartuta.


larruak atxik ahala hantu\n— Ohoreak ohoratei, ezta Charles ibiliko larruak atxik ahala hantua bainan beti bere hartan umil eta goxo\nLehengo eta oraiko gora-beherak, 1991\n— Laster pairatu zituen? eta nolako kuraie kalipuarekin? zinak eta minak. Ikusi oraino ez izarrak eguerditan bainan, eskualdun zirtolariek dioten bezala, ikusi akili-marro, galtxagorriren zazpi adar makatzaile, uspelkorrak! Hitz batez erraiteko, nun ere baitzen lanjerrik handiena han kausituko zen Charles liotinant gaztea.\nAzalpena: gustu onekoa jan edo edan\n— Nihor etzauzu agertuko usnazainak harrotzen dituen apairuarekin, ez eta ere aho-sabaia goxatzen duten edari pindartsuekin\nAzalpena: garbiki, ausart (esan, mintzatu...)\n— Dena dela, berrikitan akulatu ikertze bat berme, ehun frantsesetarik 72 ofizioko armada baten alde dira eta hori da ere Chirac presidentak egina duen hautua, ahoan bilorik gabe erran duen bezala telebixtako leihoño hortarik (Herria 1996). Zorionez ateraldi hau aditu zuen soldado xinple, zahar batek eta ahoan bilorik gabe, atrebitu zen mintzatzerat buruzagiari buruz\nAzalpena: jaki onen zale\n— Hartze onekoa segur bainan zotza bezein alferra. Bertzalde aho-xuri, ahalge gabe gormant erakutsia\nGazteleraz: moco fino\n— Don Zilko, sabel-handi hori ez ahal da gaxurean eta ahuntz esnean altxatua...\n— Hemengo bizipide guziak laster ahurrerat bilduak ditu, bazter guziak murrizturik ezartzen dituela.\n— Arrazoina duk naski eta arras kontseilu ona emaiten dautak, alegia deusez, ene onetan.\namen-omenka (mintzatu, jardun, ari...)\nAzalpena: zuzenetik jakin gabe\n— Ez gira amen-omenka mintzatuko, jokolari nausiak berak emanak baititu xehetasun hauk\nGazteleraz: (conocer, hablar...) de oídas\n— Noizean behin (ez sobera usu!) errozu senarrari tronpatu zarela eta harek duela arrazoina. Amor egite horrek eztautzu makurrik ekarriko eta gizona espuña bezala haziko da.\nantzara(k) ferratzera(t) (bidali, igorri...)\n— Jakintsunik atrebituenak bermatu ziren lehen prima irabazi beharrez. Doatzila denak pittika haizatzerat, antzara ferratzerat. Hurbiltzen da l?abbé Pierre bere sotana zaharra herrestan, pika haizatzeko mamu bat iduri eta begiak hets-ideki artean galde guzieri arrapostua xuxen.\nAzalpena: klarki, argiro\n— Pundu hortan batere espanturik egin gabe erranen dut argi betean ene pentsatzeko manera\nAzalpena: janez bete\n— Luzaz bizitzeko segretu hoberena hauxe da: mahainetik xutitzea aldi guziez doi bat goserekin, ase-tapatu gabe.\nAzalpena: gaizki dagoena okerragotzeko\n— Bainan nun hatxeman bilari aski entzunak eta atrebituak. Gehiago dena, azen ontzeko, nagusi marokanoek ahoan bilorik gabe errana zuten hilen zituztela piru hortako salatari, espiunak Azen ontzeko, izan ziren sekulako galtze makurrak Euskal Herriko barruki heietan\nGazteleraz: para remate\n— Hitzik erran gabe ezarri zuen burua ene sorbaldari kontra eta laster eman bere azken hatsa\n— Bainan zer balio du funtsik gabeko oren beltz, gataska, dolamen horietan azken piruraino higatzea? Denak utzirik gan beharko du Mazarin aipatuak ere, on bazako edo ez bazako. Azken piruraino higatua da: predeiku, bilkura, hasi liburuak akabatu behar Eta orai nun da ongi egile hori? Osoki ezindua da. Ezta otoitzetik baratzen. Kausitzen da Normandiako eskualdean Abbaye de S' Wandrille deitu komentu handian. Ongi egiten azken piruraino higatua...\n— Mintzaldi bat zitaken xinpleena bainan, azkenaz goiti, bihotzetik ateraiak ziren suzko ateraldiez ausarkian orhatua\nbaheaz ura hitzeman\nAzalpena: ezinezkoa agindu\n— Bainan, xo! Ez nuke baheaz urik hitzeman behar.\nbegiak herts-ireki artean\nbegien bistatik (bidali, igorri...)\nAzalpena: harremana edo solasa eten\n— Anderea, zoazi hemendik begien bixtatik! Fuera kanporat!\nbegietako zikina bezala higuindu\nAzalpena: gorroto izan\n— Azkenean erregeak, begietako zikina bezala higuindu zuen bere minixtroa.\nbizarpetik irri egin\nAzalpena: barre gordeka egin, disimuloz\n— Aditzailek hotz-ikarak sumatu zuzketen... nun etzuten zenbaitek bederen bizar-petik irri egin ele hantu, ateraldi burrunbatsu hori entzutean!\nbolbora bezain bizia izan\nAzalpena: oso bizia izan\n— Alta bada haren seme Michelek errana zautan heien aita bolbora bezein bizia zela\n(ezeri) buru egin\nAzalpena: eraso, eutsi\n— Guk ere emazteki horren fede bizia baginu sendi ginezake indar berezi bat bizitze dorpeari buru egiteko\nAzalpena: funtsik gabeko\n— Akabo beraz gaineratiko solas buru-buztanik gabekoak!\n— Egon deskantxuan, hori irakurtzean etzauzkitzu burufuñak higatuko, luzexko eremaki badut ene solasaldiaren haria. Dakizula etzauztala buru-fuñak higatu karkulak ezin eginez...\n(neure, heure, bere...) buruaz bertzerik egin\n— Hartua zuten zianura deitu pozoinarekin beren buruaz bertzerik egiteko xedea.\nAzalpena: ezin eutsi, ezin jarraitu\n— Burutziarik ezin egina du. Azken piruraino higatua da: predeiku, bilkura, hasi liburuak akabatu behar...\n— ...Brien apoa! Gasna bezala biltzen zuen bere "Attitti" buruan pasatu kasketaldi guzien egiterat\ndebru zaharra dantzan ikusi\nAzalpena: sufritu, heriotza hurbil ukan\n— Rusoek eta Napoleonen gainerateko etsaiek zafraldi ederrak bildu zituzten eta debru zaharra dantzan ikusi behin baino gehiagotan hura zela medio...\n— Mandoak adartuko dire nik jakin gabe noizez geroz ginen gisa hortan kausituak\ndiru arkan saguek habia egin\nAzalpena: dirurik ez ukan\n— Bertze hunek oraino Ameriketarat gan nahi Indiano bilakatzeko bainan itsas-untziaren hartzeko pilik ez sakelan... diru arkan saguek kafira egina.\n— Nolaz bada hori? Harrazu hats handia. Ezpaitut inomine santean egunetik biharrerat trenkatuko solasaldiaren haria\nGazteleraz: de un día para otro\nAzalpena: morroi edo neskame\n— Gobernioko lege gizonak ziren agertu ifernuko etsaiaren eskumakila hoberenak Thomas More girixtino kartsu eta bihotz handikoaren hiltzerat kondenatzeko\nespuina bezala hazi\nfin gaixto egin\nAzalpena: heriotza edo hodamena aurkitu\n— Azkenean ene solas alditik ateratu gabe zendako ez aitor gaixtagin horien artean zorigaitzez ainitzek "fin faixto" edo heriotze hitsa egin dutela.\nGazteleraz: acabar mal\nFrantsesez: finir mal\n— Irakurlea, zure baitan egiten dukezu ordu litakela fullaren itzultzea eta solasaldiaren goraxago altxatzea Horra nun beraz errespeturekin fuila itzuliko dugun osoki, aldean bertze\ngaltxagorriren zazpi adarrak ikusi\n— Laster pairatu zituen —eta nolako kuraie kalipuarekin— zinak eta minak. Ikusi oraino ez izarrak eguerditan bainan, eskualdun zirtolariek dioten bezala, ikusi akili-marro, galtxagorriren zazpi adar makatzaile, uspelkorrak! Hitz batez erraiteko, nun ere baitzen lanjerrik handiena han kausituko zen Charles liotinant gaztea.\nAzalpena: ume txiki\n— Bizkitartean, sobera erakusterat eman gabe, ama harek lau lorietan ikusten ditu, alegia deusez, zazpi urte zituen Henri ttikiaren jostaketa, eskarnio, sino-mino, ahusagailuak. Gure galtxapotak biltzen zituen bere lau anaiak eta erreberritzen zituen, xuxen edo makur, aintzineko igandean apezari aditu predeikuak...\n— Bederen pitz dezagun gure baitan zerurako gutizia ahal bezein ongi gogoan erabiliz San Agustinen hitz hauk\n— Eta zuk, irakurlea, emazu otoi gogoari, bere lauetan hogoita zortzigarren urtean, aspaldiko idazle tematsuak ixil ordu lukeela...\nAzalpena: burutsu, adimen handiko\n— Hartze onekoa segur bainan zotza bezein alferra\nAzalpena: konpromezu, konponketa\n— Eta hemen haste ene gogoeta-karkuletan nihunereko duda-muda, eztabada, zinak eta minak. Barkatu behar? Ez ote da hori hautsi-mautsi oker, sator-lan, zuzen-kontra guzieri bidearen zabaltzea?\n— Joan den mendeko hedexuriak oraiko jandarmeak baino maltsoago zitazken Ordu hetan "hede-xuriak" deitzen zituzten jandarmek bi karkula egin behar heieri bihurtzeko\n— Hemendik harat sator-mulo bat aski baitugu behaztopatzeko\nAzalpena: fite, berehala\n— Eta ordu berean, hitzetik hortzera, hasi zen lanean eta zoin lehiatuki!\nhodeietan gora altxatu\nAzalpena: famatu, laudatu\n— Egun hartan hura aditu zutenek hedoietan gora altxatu zuten haren hizkuntza aberatsa bezein egokia\nhogeita hamaika eta esku (izan)\nAzalpena: baliabide guztiak eduki\n— Hemen ere hogoita hameka eta esku, gure Charlesek nahi zuenaren egiteko\nhontza birigarroari buru-handi esatea\n— Nork nori? Ene aho-mihitan solas gisa hori? Huntza biligarroari "buru-handika" moskoa bihurtuz, marmarika gorrian!\nFrantsesez: c?est la poêle qui se moque du chaudron\nAzalpena: erasotzeko prest\n— Zorigaitzez haren etsaiak hortz-haginak zorrotzik zauden hura ixil-arazi beharrez.\n— Etzuten alfer tunante egon behar, hortzez iguzkiari, zotzik egin gabe.\n(ezeri) hortzez eta haginez lotu\nAzalpena: serioski, gogotik ekin\n— Lehen agur, ongi etorri hunkigarriaren ondotik Damien de Veuster lotu zen lanari hortzez eta haginez\nhuts ala kausi\n— Dohatzila beraz lerro guziak etsi-etsian, huts ala kausi! Kurutx ala pil!\nGazteleraz: a lo que salga\n— Beha hunat! Inomine santean lihoa bezala zafratu zituen mendebaleko eta iguzki aldeko enperadoreak\n(solasa...) iraziz eta izariz (eraman...)\nAzalpena: argudiatuz hitz egin\n— Ez gaiten ahalaz mintza airerat, amen-omenka, bainan deramagun solasa mailka, iraziz eta izariz\n— Eta hobenik gabeko galeriano horiek hinka gaixtoenetan ixil eta xitun egon behar zutela beren onetan...\n(neure, heure, bere...) izariko zapeta hatzeman\nAzalpena: komeni dena, behar dena aurkitu\n— Izkribatu zion karia hortarat Huvelin jaunari. Hunek hatxeman zion izariko zapeta, hari zoakon geriza, gordegailua.\nFrantsesez: trouver chaussure à son pied\nizarrak eguerditan ikusi\nAzalpena: suhar, gogoz\n— Etzen arras dohain, talendu gabekoa. Urrun da! Arras jeinutsua zen: erizain, hargin, zurgin, mahasturu, igeltsero, ofizio guziak eremaki karraska gorrian!\nkopeta aztalean ez ukan\nAzalpena: ausarta izan izan\n— Zer nahi den, ene buregorat etorri zautan andere gazte bat, eder bezein ausarta. Ageri zuen etzuela mihia sakelan ezta eta ere kopeta aztalean.\nGazteleraz: a cara o cruz\nlana buruz gaindika (ukan...)\nAzalpena: lan handia ukan\n— Askotan, astelehenetan bereziki, eriak eta kolpatuak trumilka heldu zauzkigu eta holakoetan lana buruz-gaindika sator-zilotik ateratzen!\nlihoa bezala zafratu\nlimarrik ere ez\n— Hurbiltzen zaio mariñel eskualdun bat- Hein bateko sanfretean jakintsunak itsas-gizonari: —Ezagutzen duzu filosofia? —Ez limarrik ere! Zer lumetakoa da ihizi hori??\n(ezer baino) mandoak lehenago adartuko\nAzalpena: (ezer gertatzea) ezinezkoa izan\n— Bere esku makoekin hau hunki, hura pereka, jende zikoitz arnegatu guziek beren diru pezak sukar furiaz harturik hastatzen dituzten bezala. Horiek guziak utzi beharko! Ez araiz! Mandoak adartuko dire lehenago!\nmendi bat espantu egin\nAzalpena: gehiegikerian (jardun, kexatu, harrotu...)\n— Eta hitz dautzut, mendi bat espantu egin gabe, bihotz-zarrasta hori luzaz sumatu nuela bere kar, gorapen mamitsuekin.\nmihia sakelan ez ukan\nAzalpena: hiztuna izan\nmoltsan kukusoa(k) (eduki, ukan...)\nAzalpena: dirurik ez eduki\n— Baina azken kapitulu huntan beharrena falta du: Muñi-muñi delako sagu kafira baitezpadakoa. Moltsan kukuso eta protafuilla seko, tturrindua egunetik biharrerat, deus mutzitzerat utzi gabe. Bordaizko gaizoak badu hautuzko bazka-lekua begistatua Ezpeletan. Haren erosteko, moltsan kukuso!\n— Baina azken kapitulu huntan beharrena falta du: Muñi-muñi delako sagu kafira baitezpadakoa. Moltsan kukuso eta protafuilla seko, tturrindua egunetik biharrerat, deus mutzitzerat utzi gabe. Eta harek ere muñi-muñi falta bere semearen eskola sarien pagatzeko\nAzalpena: lan gogor\n— Poloniako lantegi batean ari nintzan eta dakizula nekizerdi dorpeak pairatu dituztala\n— Onez onean hautuzko gizonak bainan gutien ustean, sudur pintzak kitzikatu gabe odolak irakitzen. Huni muturreko bat, hari tinkaldia...\nodolak itzuli bat egin\n— Izaitekotz ere odolak itzuli bat egin zion. Bere buruaz orhoitu-ta, ahalge gorritan sartzerainokoan\nFrantsesez: faire tourner les sangs\nogi metaren gaineko txoria bezain uros\nAzalpena: pozik, zoriontsu\n— Hots! Denak ogi metaren gaineko zoriak bezein uros? Ez eiki!\nAzalpena: solasa, idatzia edo gogoeta puntuz puntu garatuz\n— Eta hemen, orratzetik hari, Decourtray jaunak eman xehetasunak\nFrantsesez: de fil en aiguille\n— Duela urte andana handia, Hazparneko misionest batek erraiten zuen parada handietako boz daldara berezian: —Dirua zer da? Nahi duzue jakin zer den? Ifernuko deabruak bere xede ilun, galkorretan arimen trumilka galtzeko baliatzen duen ostia beltza!?\nAzalpena: gorri, ezkertiar\n— Lan hori egin dute juje papo-gorri herratsuek!\nAzalpena: adoretsua, kementsua\n— Bizitzeko behar zuten indar, kuraie eta nahi suhar, iraunkorra. Holakoentzat erraiten zuten lehengo eskualdunek "gizon papobilotsuak!"\nGazteleraz: de pelo en pecho\npeko errekarat erori\n— Betidanik izan dire mende guzietan Attilaren iduriko gizon oihes, barbaro, odol ixurleak. Bainan horientzat askotan gertatu gaineko mailetik peko-errekarat erortzea eta hondatzea.\npiko mehea ukan\nAzalpena: jaki onen zalea izan\n— Orduko langilek piko mehea zuten! Ofiziale hoberenak idorrean hogoita bortz sos egunean, eta hamabortz soso jan-edanak barne\npiru (honetako, horretako, hartako)\nAzalpena: honelako, horrelako, halako\n— Bainan nun hatxeman bilari aski entzunak eta atrebituak. Gehiago dena, azen ontzeko, nagusi marokanoek ahoan bilorik gabe errana zuten hilen zituztela piru hortako salatari, espiunak\npittika haizatzerar (bidali, igorri...)\nAzalpena: zuhurra izan, orekatua izan\n— Ohore soberakinek plomuan zen kaskoa pilda darian ezartzen? Ez balinba!\nportafuila seko (eduki, ukan...)\n— Baina azken kapitulu huntan beharrena falta du: Muñi-muñi delako sagu kafira baitezpadakoa. Moltsan kukuso eta protafuilla seko, tturrindua egunetik biharrerat, deus mutzitzerat utzi gabe.\n— Ez aipa eni apezik! Ezpainiz kobesio beharretan. Doala fera-futro zaia beltza!?\nsakelan pilik ez ukan\n— Hurbiltzen zaio mariñel eskualdun bat. Hein bateko sanfretean jakintsunak itsas-gizonari: —Ezagutzen duzu filosofia?\nsasipetik atera eta berroan sartu\nAzalpena: egoera edo lan gaitza utzi eta gaitzagoan sartu\n— Zazpi ahalak egin zituen eta molde guzietarat bermatu saindu gaia nagusiaren konbertitzeko. Debaldetan! Sasipetik ateratu orduko berroan sartzen.\nsudur pintzak (neureak, heureak, bereak...) ukan\nAzalpena: kuraia ukan, adorea eduki\n— Irakurle maitea, jakin zazu sudur pintzak bereak zituela euskaraz ala erdaraz hasten zelarik doi bat gataskan\nsudur pintzak kitzikatu\nAzalpena: xaxatu, zirikatu\n— Ez ote du karitatezko obra horrek balio, sobera maiz sudurra mizkinduz esker gabe batean emaiten den sos peto hura?\nAzalpena: (nonbaitetik) alde egin\n— Hizan bezalako zirtzil ezdeusa! Ihes egin nahi? Tokiak hustu?\nAzalpena: irten, ihes egin\n— Ni gaur eskapatuko, tokiak hustuko hemendik, fera futro!\nAzalpena: usain ona aditu\nzainak airatu / altxatu\n— Bainan, oro har, zer munta zuen? erretor kanpañar gaizoto baten galde bitziek ez ahal diozkate zainak altxatuko?\nFrantsesez: se mettre dans touts ses états\n(ezer) zauriaren gainerat pikoa (etorri, sortu...)\nAzalpena: gaitz edo nahigabe bat beste baten ondotik heldu\n— Salto bat eta jauzian han du bere aintzinean soldado aleman barrandaria bere xixpa, arma kargatua eskuetan. Zauriaren gainerat pikoa, erraiten dio, boza musikatuz.\nzazpi ahalak egin\nAzalpena: ahalegin guztiak egin\n— Zazpi ahalak egin zituen eta molde guzietarat bermatu saindu gaia nagusiaren konbertitzeko\n— Behar ginituen beraz zauri horiek xixtatu eta garbitu dremendeneko morfina eztigailurik gabe. Hango zinak eta minak! Eta hemen haste ene gogoeta-karkuletan nihunereko duda-muda, eztabada, zinak eta minak. Barkatu behar? Ez ote da hori hautsi-mautsi oker, sator-lan, zuzen-kontra guzieri bidearen zabaltzea?\nzintzurra patar ukan\nAzalpena: edalea izan\n— Gerla denboran, guda tokirat ekarri nuen hiru pinta jasaiten zituen xahako bat, Larzabaleko "ixkiriota" deitu arno xuriaz betea. Esku onetan erori zen! Zintzurra patar eta tripa ordoki, goraintzi estomakari! Lehenbiziko gauean ebatsi zautan eta hustu\nzotza bezain alferra\nAzalpena: oso alferra\nzotzik egin gabe


Arteak eta estetikak aldaketa sakona eskatzen zuten garaian heldu zen Julian Ajuriagerra Parisera, 16 urte besterik ez zituela, medikuntza estudiatzera. Ikasle katolikoentzako erresidentzian hartu zuen ostatu, besteak beste, Jose Maria Uzelai margolariarekin, Aita Donostia konpositorearekin edo Nicanor Zabaleta harpa-jotzailearekin batera. Azken honek, justuki, artean bizarrik ere ez zuen nerabe mistiko baten itxuran gogoratuko zuen itzal handiko neurologo eta psikiatra bilakatuko zena. Henri Bergson-en Barrea eskaini omen zion irakurtzeko, gerora autorerik gustukoenetakoa izango zuena, eta hark errefusatu, Debekatutako Liburuen Aurkibidean aipatuta zetorrela argudiatuta.\nUrte horietan Tristan Tzararen boutadeek astinaldi galanta emana zioten Frantziako hiriburuko giro kosmopolitari. Andre Bretonen manifestu surrealista argitaratu berriak ere margolari, eskultore, poeta, antzerkigile nahiz zinemagile andana ipini zuen dantzan, abangoardiako "enfant terrible" asko, adierazpen-modu libreagoak, arrazonamendu burgesaren eta errealitate prosaikoaren gainetik subkontzientea, pentsamenduaren alde onirikoa aldarrikatzeko elkar hartuta.\nAmu ezin erakargarriagoa, beraz, hastapenetatik bertatik adimeneko labirintoetan barneratu nahi zuen ikasle berri honentzat. «Bekatuaren anatomia eta fisiologia ezagutu nahi nituen —azalduko zuen gerora— zoriontasunaren edabe magiko edo alkimia moduko hori bilatu». \nIntelektual eta artista horietarik asko hil arteko adiskidantzaz lotu zitzaizkion geroxeago Ajuriagerrari, batez ere karrera amaitu ostean, Senako Asilo Psikiatrikoetan lanean hasiz geroztik. Henry Michaux poeta margolariarena dugu adibide garbiena. Surrealistek, zehazki, sarritan jotzen zuten Sainte-Anne deituriko ospitale hartara, eta ohiko estanpa izaten omen zen, kasura, Paul Eluard, Luis Buñuel, Max Ernst edota Andre Breton bera, 36ko Gerra Zibileko errefuxiatu mordoarekin batera, Frederic Delangladek apaindutako gela batean solasean aurkitzea. Ajuriagerra eta beste zenbait psikiatra gazteri gaueko zaintza egokitzen zitzaienean batez ere, orduak ematen omen zituzten elkarrekin psikiatriaz, politikaz (Bigarren Mundu Gerraren atzaparra luzatzen hasia zen), erlijioaz, poesiaz, arteaz edota filosofiaz eztabaidan.\nMota honetako eztabaida-guneetan sortuko zen psikiatrikoetako espetxe-eredua apurtzeaz arduratuko zen mugimendua. Ajuriagerrak zioen gisan, gaixo psikiatrikoaren ixtea ezin baitzen askatasunaren arazotik bereizi. Aipagarriak dira Parisko Batia deituriko taldean —euskarazko "batera" hitzetik hartuta dago izena— egindako ahaleginak edota Genevako Bel-Air Klinika Unibertsitario Psikiatrikoan bere ekimenez antolatutako sistema guztiz berritzailea, zentroa irekitzeaz batera, ospitalez kanpoko laguntza eta asistentzia estrukturatu zuena, Europako toki askotan jarraitu beharreko etsenplutzat hartu zena.\nBaina haren izena urrez inon idaztekotan, haurtzaroari dagokion esparruan egingo genuke lehenik eta behin. Erabakigarria izan zen bere ekarpen ugaria, haur psikiatria helduarenganakotik banatu eta zientzia autonomo gisa finkatzeko, edota garapeneko neuropsikologia bezalako espezializazioei eta ikerketa lerro berriei bidea lautzeko. Zedarri esanguratsua dugu Manuel de Psychiatrie de l"enfant (1971) eskuliburu mardul eta goraipatua, urte luzetako esperientzia eta alor desberdinetako jardunak bilduz osatutakoa.\nAfektibotasunak funtzio kognitiboen garapenean duen garrantziaz ederki jabeturik, arreta berezia eskaini zien harremanei eta plano zientifikora goratu zituen, esaterako, munduratu berriaren eta amaren arteko sinbiosia edota xamurtasunaren eta besarkadaren beharra bezalako kontzeptuak.\nHaurra helduaren guraso dela esaten zuen William Wordsworth poeta erromantikoaren hitzak bere moldera ekarriz; haurraren irakaspena kontuan hartzea ezinbestekoa dela helduari, hautuak libreki egin ditzan, bide naturala zabaldu nahi bazaio. Hitzaldiak biribiltzeko esaldi farfailatsua baino gehiago, ospitale eta asilo psikiatrikoetan praktikan egiaztatutako froga enpirikoa zen hura, Parisko edo Genevako osasun zentroetan luze eta sakon jardun izanaren poderioz ondorioztatutakoa.\nSona handiko maisuen artean hezitako neurologo eta psikiatra, bere lanek —bere izenpea daramatenek nahiz taldean plazaratutakoek— jatorrizko esparrua gainditu eta merezimenduzko tokia aurkitu dute beste hainbat jakintza alorretan, bereziki grafologian edo pedagogian. Erreferentzia klasiko saihetsezin bilakatu dira, esate baterako, haurren psikomotrizitatearen inguruan nahiz mintzamen eta idazketa arazoez plazaratutako ikerketak; gihar tonusa, gorputz adierazpena eta emozio mundua lotzen dituzten azterketak; bere izena daraman erlaxazio sistema.\nGizakia isilik dagoenean ere "hizketan" ari dela azaltzen digu Ajuriagerrak, mintzaldi hori gorputzaren bidez eta "besterekiko" egiten duela. Elkarrizketa toniko hori komunikazio modu bakarra da bizitzaren hasieran, eta gerora garrantzia galduko badu ere, helduaren emozioek zeresan handia dute gihar tonusaren harmoniari dagokionez. Norbanakoari bere-berea zaion alor afektibo-kognitiboa den horrek alterazio paroxistikoa  eragiterainoko garrantzia duela nabarmenduko zaigu.\nAnalista eta kliniko nekaezina zen Julian Ajuriagerra. Zerbaitek kezkatzen zuenean, etxekoek esana, ezin izaten omen zuen atsedenik hartu aztergai horri gutxieneko lan monografiko bat eskaini arte; batetik eta bestetik bildutako datuak, partzialki xehakatutako arazoak osotasun bati josi arte. Ardura bururaino eraman behar izate horren fruitu dugu, kasura, haur ezkerren eragozpen teoriko eta praktikoei buruz idatzitako artikuluak; ispilu idazketa, lengoaia arazoak nahiz bestelakoak aztertzen dituzten lanak eta, bereziki, Henri Hecaen-ekin batera  ondutako liburua, Les Gauchers: Prévalence Manuelle et Dominance Cérébrale izenburukoa. Albotasunaz, asimetriaz, burmuineko hemisferioen nagusitasunaz eta berauen arteko erlazioaz mintzo den lan hau 1963. urtean argitaratu zen, artean ezker izatea eskoletan bekatu zigortuenetakoa zen garaian, eta lehenagotik idatzita zituen lanei, idazketa nahiz lengoaia arazoen gaineko azterketei  zentzu zabalagoa ematea izan zuen gako nagusi.\nEzkertasuna, zuzendu beharreko aberrazio estigmatizatua baino gehiago, errespetatu beharreko ezaugarri naturala dela argudiatu zuten egileek. Ordura arteko estatistika datuak berrirakurri egingo dituzte horretarako, funtsik gabeko teoriak kritikatu, burmuineko bi hemisferioetako lesioak eta berauen ondorioak ehunka kasutan aztertu, ikerketa berriak gehitu. Ezkerrei eta bereziki eskuina erabiltzera behartutakoei lotu izan zaizkien okerrak, hala nola baldarkeria, toteltasuna, enuresia, estrabismoa eta gainerakoak , beste modu batera interpretatu eta ekidin behar direla defendatuko dute Ajuriagerrak eta Hecaenek. Behintzat, «haur horien gaineko erabakiak nolakotasun honen kontrako aurreiritziak eta jokaera sutsuak besterik ez dituzten irakasleen esku utzi gabe».\nGaurko hezitzaileek arrunt bestelako jokamoldea dutela kontuan hartuta, zaratatsuegiak egiten dira, beharbada, hitzok; zakar eta iraingarriak, dudarik gabe, kontestutik aterata. Errietak errieta, ordea, gutxienez hamar urte gehiago behar izan ziren Ajuriagerra bezalako aitzindarien gomendioak eskoletara hedatzeko eta aintzat hartzen hasteko. Galdetu, bestela, berrogei urtez atzera sortutakoei, bereziki zentro erlijiosoetan hezitakoei edo "guardia zaharreko" irakasleak izan dituztenei, zenbatek izan duten eskolan ezkerrez idazteko aukera.\n«Seguruen —diote egileek haurrez mintzo direnean— ezkerra eskuinaren bertsio alderantzikatua edo ispiluko imajina balitz, Mendebaldeko idazkuntzaren planifikazioa beste modu batekoa balitz, lan-tresnak eskuinez nahiz ezkerrez berdin erabili ahal izango balira eta eskuin gehienek, gaizki ulertutako estetikagatik eta zuzentasunaren izenean, euren eredua inposatuko ez balute, ezkerrei xamurrago egingo litzaieke egoera minoritario hori».\nBurmuineko nagusitasunak edo albotasunak adinean aurrera egin ahala gorabeherak izaten dituela nabarmendu ziguten gainera; batik bat haurtzaroan, oso kontuan hartu beharreko aldaketak gertatzen direla. Eta baita ezkerren aldeko abantaila bitxi bat ere, liburuaren amaieran irakurtzen ahal denez:\n«Haur ezkerrak, eskuinen munduan biziko delako, zailtasunak aurkituko ditu sozialki onargarri diren gaitasun sentsore eta motoreak erdiesteko, arrazoi bat edo beste tarteko (hemisferioen nagusitze tirabirak, esaterako, edo zabalduena, heziketaren eragin zapuzgarria). Heldu ezkerrak, berriz, burmuineko anbilateralitate erlatiboari esker, abantaila izango du buruko lesioaren aurrean, funtzionalki garrantzitsua den eremuren bat kaltetzen bazaio. Egokitzea konpletoagoa izango da eta lehenago osatuko da».\nAurrerakoi eta kementsua behar zuen izan Julian Ajuriagerrak, sinesgarri egiten zitzaizkion borroketan inplikatzen zena eta akrata xamarra, etiketak gogoko ez zituena, mezu adierazkorrenak umorez eta batez ere ironiaz espresatzen zituena, hari eskainitako artikuluetan irakurtzen ahal denez. Oso jantzia, halaber. Prestakuntza zientifikoa arte, literatura eta kulturaren ezagutzaz nahiz ideia filosofiko, erlijioso eta politikoz osatzea maite zuena.\nAntzeko zerbait egin zuen ezkerren gaineko liburuan ere, albotasunaren atzean dauden arrazoien bila neurologiatik, psikiatriatik, sendagilearen kasuistikatik harago jo zuenean; oraindik orain inkognitarik handiena den horri (zergatik gara nagusiki eskuinak edo zergatik dira batzuk ezkerrak), ikuspegi historiko eta globalizatzaile batetik erantzuten saiatu zenean.\nJose Miguel Agirre eta Jose Guimon psikiatrek liburu biografiko baten bidez omendu zuten haientzat maisu eta eredu handienetakoa izan zena. Haurtzaroko kontuak, gaztetako ibiliak, 36ko Gerrako nahiz Bigarren Mundu Gerrako bizipenak, Parisko surrealistekiko loturak, Genevako Bel-Air ospitale psikiatrikoan eragindako aldaketa iraultzaileak, lorpenak, hitzaldiak eta beste hainbat istorio eder batu zituzten Vida y obra de Julian de Ajuriaguerra (1991) izenburupean. Handik hartuak dira atal honetan aipatzen diren zenbait ideia, haren izaera azaltzera datozen hainbat xehetasun.\nHalaxe aurkeztu zuten liburuaren atarikoan: «Berpizte garaikoen estiloko jakintsu unibertsala izan zen Julian Ajuriagerra, beharbada azken psikiatra humanista, ezartzen ari den psikiatria eredu burokratizatuaren ondorioz, desagertzeko zorian dagoen espeziea».\n RTV-Romande-k egindako elkarrizketa batean egindako adierazpenak («En direct avec Julian Ajuriaguerra», 1971)\n Alterazio paroxistikoak bat-bateko mugimendu bortitz eta kontrolaezinak izaten dira. Epilepsiak, esaterako, ondorio horiek izaten ditu. Julian Ajuriagerrak ez zuen sekula autoa gidatzeko baimenik atera. Zergatiaz galdetzen zitzaionean, bolantearen aurrean ipini beharrak «emozio eta arazo toniko paroxistikoak» sortzen zizkiola aipatzen omen zuen umorez.\n Henri Hecaen, sona handiko neurologo eta ikerlari bretoia, neuropsikologia modernoaren fundatzaileetako bat izan zen. Alor horretan erreferentzia ezinbestekotzat jotzen den obretako bat, Le cortex cérébral. Etude neuro-psycho-pathologique deiturikoa, Julian Ajuriagerrarekin batera osatu zuen. Parisko Sainte-Anne ospitalean lankide izan ziren biak.\n Ezkertasunari edo albotasunari lotutako artikulu ugariren egile izan zen Ajuriagerra. Aipagarrienen artean: Language et dominance cérébral (1957), L'écriture en miroir (1956), Problèmes théoriques et pratiques posés par la gaucherie infantile (1956).\n Ezkertasunari eta batez ere "zuzendua" izan den ezkertasunari, arazo funtzional ugari egotzi izan zaio. Besteak beste, baldarkeria bezalako urritasun motoreak; toteltasuna edota hizketaren atzerapena bezalako lengoaia arazoak; irakurtzen ikasteko zailtasunak edo dislexia; idazteko zailtasunak, hala nola urritasun motorea, formak lortzeko eragozpenak edota ispilu idazketa. Julian Ajuriagerraren garaian bete-betean sinesten zirenak, gehienak. Ondo finkatu gabeko albotasunari egotzi izan zaio, gerora, oker horietarik askoren errua.\nAspaldiko kontuez ari garela dirudien arren, gaurko ikerketa puntakoenek ere lotura ia ekidinezinak egiten dituzte ezkertasunaren eta buruko gaitzen artean. Oxford Unibertsitateko zientzialari talde batek, esaterako, burmuinaren asimetria aldatzen duen genea edo gorputzaren albo baterako joera eragiten duen faktorea identifikatu zuen 2007ko uztailean. Molecular Psychiatry aldizkarian eta beronen oihartzuna egin zuten hedabideetan irakurri ahal izan zenez, «LRRTM1 delako genearen jabe direnek —zeinak, bidenabar esanda, nagusiki ezkerrak diren— joera handiagoa dute eskizofrenia bezalako gaitz psikikoak garatzeko».


Isunen gainetik ez gara isilduko -Alde hemendik! | Borroka Garaia da!\nIsunen gainetik ez gara isilduko -Alde hemendik!\nBorroka garaia da! webgunerako kolaborazioa, egilea: Algortatik Hanka\nUrriaren 10ean Algortan izandako Alde Hemendik Egunean eginiko manifestazioan parte hartzeagatik 16 pertsonek jaso dugu isuna. Mozal legean oinarritzen diren isun hauetan adierazten den bezala, Guardia Zibilak jartzen digu salaketa, “segurtasun indarren kontrako errespetu falta” egin izana leporatuz; gerora Ertzaintzak bide administratibotik tramitatzen duelarik Guardia Zibilak jarritako salaketa.\nHonek, agerian uzten du beste behin ere, estatu espainolak herriko sektore handi baten iritzi eta aldarrikapenak isilarazteko duen nahia. Lan honetarako, nola ez; Guardia Zibil, Ertzaintza zein edozein koloretako indar okupatzaile erabiliz.\nEuskal Herrian “bake egoeran” bizi garela esaten duten horiei ondorengo galdera hauek luzatzen dizkiegu: Nola da posible manifestazio legal batean parte hartzeagatik 16 pertsonek isunak jasotzea? Nola da posible poliziak akusazio eta epaile gisa jokatzea? Guk argi daukagu herri honen kontrako errepresioa desagertzetik urrun, areagotu eta findu egin dela; ohiko errepresio moldeetaz gain, jardun errepresiboa sutilagoa bilakatu delarik. Esan beharra dago Euskal Herrian ohituegiak gaudela errepresio molde hauetara; baina mozal legea martxan dagoenetik jardunbide hau egonkortu eta legalizatu dute.\nBukatzeko, arreta deitu digu egunean bertan identifikazio presentzial eta fisikorik egin gabe, nola den posible 16 pertsona identifikatzea, identifikazio hauek egiteko maniestazioan Guardia Zibilak grabaturiko bideo bat erabiltzen dutelarik. Honek, alerta pizten digu kontrol sozialerako dituzten fitxategi eta baliabideen inguruan. Nola azaldu daiteke bideo soil batekin 16 pertsona identifikatu ahal izatea? Zein fitxategi mota dauzka Guardia Zibilak identifikazio hauek egin ahal izateko?\nGuzti honen aurrean, guk argi adierazi nahi dugu isunen gainetik ez garela isilduko; eta adierazpen askatasunaren kontrako eraso honen aurrean inoiz baino ozenago oihukatuko dugula…\nPosted in: Euskal HerriaTagged: alde hemendikPermalinkUtzi iruzkina\n← Abian. Coyuntura, proyecto político\nBruselas, o la condena como forma de mirar a otro lado →


ARROTXAPEko HISTORIAren TXOKOA: Sahara askearen aldeko artea Arrotxapean.\nCon el objetivo de denunciar la grave situación del Pueblo Saharaui y reivindicar su liberación, cien artistas navarras/os y la Asociación Navarra de Amigas/os del Sáhara han organizado una exposición de obras artísticas. Se encuentra en Reciclarte, local rotxapeano situado en el número 5 de la calle Bernardino Tirapu. La exposición se inauguró el pasado viernes, y se podrá visitar únicamente durante el próximo fin de semana. ¡Acude a celebrar el 35 aniversario de la proclamación de la República Independiente del Sahara!.\n Hurrengo asteburuan ehun artistaren lanak izango ditugu Arrotxapeako Reciclarte aretoan. \nIrene Arrizurietak Berrian azaldu bezala, Herri Sahararraren egoera larriaz ohartarazteko eta Sahararen askatasuna aldarrikatzeko, artelanen erakusketa bat antolatu dute Nafarroako hainbat artistak eta ANAS Sahararren Lagunen Nafarroako Elkarteak. Arrotxapeako Reciclarte aretoan jarri dute erakusketa, eta ehun artistaren lanak izango ditugu ikusgai hurrengo asteburuan.\nMarokok 1975ean okupatutako lurraldean bizi diren sahararren bizi-baldintzak kaskarrak dira, eta Nafarroako hainbat artistak Aaiunen dauden kanpalekuetako sahararrei elkartasuna adierazi nahi izan diete. Erakusketaren bidez, kanpalekuetan bizi direnen premiak azaldu nahi izan dituzte. «Nork bere harri koskorra jarri du erakusketan», esan du Patxi Aldunate artistak.\n Aurreko asteburuan zabaldu zuten Sahara aske baten aldeko arte erakusketa, Arrotxapea auzoko Reciclarte aretoan (Bernardino Tirapi kalea, 5), eta Mohamed Gailani kontsulordeak artista nafarren ekarpena eskertu zuen. Erakusketan ehun artistaren lanak ikus daitezke; 25 artista sahararrenak dira, eta gainontzekoak, nafarrenak. Lan guztiak tamaina berdinekoak dira, hala ere, artista bakoitzak nahi izan duen teknika erabili du eta gatazkaren interpretazio askea egin du. Saharako artisten lanak oso adierazgarriak dira.\nGuztietan Marokoko Gobernuak Sahara Mendebaldean altxatutako 2.700 kilometroko harresiaren aipamena ageri da. Lanak sahararrek egunero bizi duten errepresioaren lekuko dira: odola, alanbre hesiak, pertsonen aurkako minak dira lan horietan ageri direnak. Erakusketak harresiaren bidegabekeria ere salatu nahi du. Horretarako, Reciclarteko paretetan artelanak segidan eta bata bestearen ondoan jarri dira, lan bakoitzak harresi horren harri bat erakutsi nahi duelako.\nLahdiabachari, 4. kurtsoko umea. Argazkia: P. Abasolo.\nErakusketen ibilbidea bukatzen denean artelanak kanpaleku sahararretara bidaliko dira, Smarako eta Tifaritiko liburutegietan gordetzeko. Kanpalekuetan dauden oinarrizko beharrak asetzeko artelanak saltzeko aukera aztertu zuten, baina gizakiak izpiritua ere elikatu behar duela uste du Galianik. «Gizakia ez da bakarrik ogiarekin bizi. Izpiritua ere landu behar du. eta nahiago dugu artelanak kanpalekuetara bidali».\nSaharako musika eta kultura\nErakusketaz landa, ANASek Saharako musika eta kultura ezagutzeko aukera ere eskaini nahi izan du, eta, horretarako, kontzertuak eta hitzaldia bat antolatu ditu. Ostiralean, musika sahararra izanen da, 21:00etan. Kontzertua emango dute, besteak beste, Salek Brahim, Smail Banane, Wala eta Nayat musikariek. Igandea da erakusketa ikusteko azken eguna. Egun horretan sahararrek festa handia eginen dute, Saharako Errepublika Independentea aldarrikatu zela 35 urte beteko baitira, eta Fronte Polisarioko Mohamed Abdalahik hitzaldi bat emango du, 19:30ean.\nHona hemen erakusketan azaltzen diren artelanak: http://artesaharalibre.blogspot.com.\nEtiquetas: Erakusketak/Exposiciones/Exposés, Euskaraz, Mundua/El Mundo/Le Monde


Niflheim - Wikipedia, entziklopedia askea.\nNiflheim, eskandinaviar mitologian, Yggdrasileko bederatzi munduetako bat da, eta, hitzak, Lainoaren etxea esan nahi du, eskandinaviar mitologian, iluntasuna eta ilunpeen erresuma dena, eta laino iraunkor batez inguratua dagoena.\nMito kosmogonikoetako batean (Eskandinaviar mitologiako sorkuntza), Niflheim materia hotza da, Muspelheimen edo materia beroaren aurkakoa. Mundua, Ginnungagap deritzon espazio magikoan bi hauek talka egin zutenean sortu zen.\nHelheim, erresuma handi eta hotz honetako tokirik ilun eta beldurgarrienetako bat da. Helheimen bizi da Hela jainkosa edo erraldoia.


Euskaltzaindiak Madrili eskatu dio «malguago» joka dezala izenekin | Gizartea | Berria\nEuskaltzaindiak Madrili eskatu dio «malguago» joka dezala izenekin\nJustizia Ministerioarekin harremanetan hasiko da akademia, eta ohartaraziko dio euskararen «ezaugarri propioak» aintzat hartu behar direla\nEuskal izendegiaren liburukia. Artxiboko argazkia. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi\nPertsona izenak generoaren arabera bereizi behar ote diren, mutil edo neska jaio izen bat edo beste jartzea debekatu behar ote den. Pertsona izenen banaketa dela eta, kexuak jaso ditu Euskaltzaindiak azken denboran. Erantzun izan du Espainiako Erregistro Zibilaren arauak betetzea dagokiola akademiari, eta Espainiako legeek diotela izenak bereizi egin behar duela pertsona hori gizona edo emakumea den. Euskaltzaindiak jakinarazi du harremanetan jarriko dela Espainiako Justizia Ministerioarekin —erregistro zibila haren menpe dago—, eta eskatuko diola «malguagoa» izan dadila euskal izendegiaren alorrean.\nEuskaltzaindiak ohar batean azaldu du «legeriaren arabera» jokatu beharra daukala izendegian, erakunde aholku-emaile ofiziala denez gero. Hortaz, Euskaltzaindiaren izendegian, generoaren arabera bereizita ageri dira izenak, baita gizonak eta emakumeak izendatzeko erabili izan direnak ere. Esate baterako, Aratz, Amaiur eta Maren gizonezkoen izendegian bakarrik sartu dituzte.\nLegea malguago erabiltzeko eskatuko dio Euskaltzaindiak Madrili, Andres Urrutia euskaltzainburuaren esanetan: «Euskararen ezaugarri propioak kontuan hartu behar dira izendegian genero bereizteari dagokionez; bestela, hizkuntza erromanikoetatik datozen irizpideak aplikatuko genizkioke euskarari, eta horrek ez du inolako logikarik». Hortaz, Espainiari eskatuko diote «euskararen ezaugarriak» aintzat har ditzala, eta izendegia gisa horretan bereizi behar izatea saihestu.


Udakoak | Iruñeko San Ferminen hasiera!\nUztailaren 6arekin batera, Iruñeko San Ferminek eztanda egin dute, txupinak bezala. Aurtengo festen hasiera bertatik bertara bizi ahal izan dugu Hamaika Telebistako lankideek. Hauxe duzue, Udakoa programa berezia, munduko jai ospetsuenetako baten hasieraren kronika.\n"Gora Gasteiz! izan kolore" dokumentala, telebistan!\nTelebistan estreinatuko dugu "Gora Gasteiz! izan kolore" dokumentala. Bat egin gurekin 22:00etatik aurrera.\nMusikaire: Kultura Elorrioko bazter ederretan\nElorrion, udan, kultura kalera irteten da. Horren isla dugu Musikaire jaialdia, uztaila osoan ospatuko dena Bizkaiko herri honetako bazter ederretan. Jaialdia doakoa da eta hainbat ekitaldi eskaintzen ditu, natura eta jauregien arkitekturaz gozatzeko aukera ematearekin batera.\nEHZ festibalak burujabetza aldarrikatuko du!\nUztailaren 1, 2 eta 3an Lapurdiko Lekorne herriak Euskal Herria Zuzenean festibalaren ekitaldi berri bat hartuko du. Aurtengoari begira, burujabetza bere zentzu zabalean hartu dute oinarri bezala antolatzaileek. Horrez gain, egitarau interesgarri eta anitza prestatu dute. Hala, musika eskaintza, nola eztabaida gunea.


Escherichia coli - Wikia-Elika\nEscherichia coligizakiaren eta animalien hesteetan egoten den bakterioa da. E. coli gehienak ez dira kaltegarriak, baina mota batzuek honako sintoma hauek eragin ditzakete: beherako larria, maiz odoltsua; sabeleko kolikoak; sukarrik ez edo sukar arina.\nKutsatutako elikagaia kontsumitu eta bizpahiru egunera ager daitezke sintomak, baina tarte hori egun batekoa edo astebetekoa ere izan daiteke.\nNormalean, osasuntsu dauden helduak astebetean sendotzen dira. Nolanahi ere, hainbat taldetan (umeak, adinekoak) gaixotasunak sindrome hemolitiko-uremikoa (SUH) eragin dezake. Gaitz horrek giltzurrunetan lesio larriak sorraraz ditzake, eta hilgarriak gerta daitezke.\nUste da hausnarkariak, bereziki ardi-azienda, bakterio horien gordailu nagusiak direla. Hau da, animalia horietan metatzen dira E. Coliak eta kontsumitzen ditugun elikagaiak kutsa ditzakete. Hainbat kutsadura-bide daude. Elikagaiek kutsa ditzaketen gaixotasunen kutsadura-bide ohikoena gutxi kuzinatutako behi-haragia eta behikiak (hanburgesak, haragi xehatua...) izaten dira.\nInfograma Kontsumitzailea - E.coli ELIKA\nArrisku biologikoak – E. coli verotoxigénica - ELIKA\nOrrialdearen azken aldaketa: 31 maiatza 2018, 15:33.


Montehermosok 2018ko proiektu artistikoetarako deialdia argitaratu du | El Correo\nZurekinMontehermosok 2018ko proiektu artistikoetarako deialdia argitaratu du\nMontehermosok 2018ko proiektu artistikoetarako deialdia argitaratu du\nI.AGOTE Miércoles, 21 febrero 2018, 10:40\nCantok adierazi du «tabernak bisitarientzako topaleku izatea du xede, kalitate, aniztasun eta originaltasuna ardatz. Negozio erakargarria da eta funtziona dezake orain sailak antolatzen duen kulturuneko jardueren osagarri baita, lorategiaren osagarri, eta gerora ondoko eraikinen gune ere izango da, eta jendetza erakarriko dute».\n«Kontratua bost urterako izango da eta beste bost urterako luzatzerik izango du hau da, esleipendunak badaki epe luzerako proiektua gauza dezakeela» nabarmendu du Cantok. Kanona 8.000 eurotik 6.000 eurora jaitsi da, eta, horrenbestez, baita lehiatzaileari eskatzen zaion kaudimen ekonomiko eta teknikoa ere.\nIldo horretatik, baldintza-agiri honek osatu egiten du sailak lorategiaren kultur kudeaketa berreskuratzeko eta araudira eta kultur irizpide publikoetara egokitzeko hartutako erabakia, «kultur eragile guztiekin koordinatuta egindako programazioa izango du, indarrean dauden araudiak betetzen dituena, bizilagunak errespetatzen dituena eta kultura mota oro sendotzen duena» amaitu du.\nZergatik ote gero eta lo gehiago eginda, orduan eta logale handiagoa izatea? Euskalduna zara eta haurrak zaindu nahi dituzu? Apunta zaitez Arrigorriagako zerrendetara


Berrizko pentsiodunek botako dute jaiei hasiera emango dien txupinazoa - Berriz - Anboto.org\nBerrizko pentsiodunek botako dute jaiei hasiera emango dien txupinazoa\nJoseba Derteano 2019-06-26 10:31\nArgazkia: Javi Mar Flo\n2018a hasi zenetik hona, Berrizko pentsiodunak astelehenero batzen dira, euren egoera hobetzeko borrokan. Asteko mugimenduak ezagutara eman eta aurrera begirako egitasmoak eztabaidatzen dituzte. Datorren astean, ostera, astelehenean ez ezik, ekainaren 28ko barikuan batzea ere egokituko zaie. Izan ere, egun horretako arratsaldean, Berrizko jaiei hasiera emateko txupinazoa botako dute. "Oso pozik" hartu duten ardura dela adierazi du Berrizko pentsiodunen taldeko Mari Tere Alberdik, eta urte eta erdian zehar egindako lanaren "errekonozimendu" moduan hartzen du.\nEgunotan, txupinazoa bota aurretik irakurriko duten testua lantzen ari dira. Talde barruko zein kanpoko hainbat jendek egindako ekarpenekin osatuko dute adierazpen definitiboa.\nBatzuetan, mugimenduak indarra galtzen joaten dira denbora joan ahala. Baina pentsiodunen mugimendua ez da nekatu, eta berriztarrak horren erakusgarri dira. "20 bat lagun hasi ginen. Gerora, 70 edo 80 bat lagunera igo ginen eta, gaur egun, kopuru horri eusten diogu. Horrek konpromiso bat erakusten du", Alberdiren ustetan. Hala ere, atea denentzat dutela zabalik dio. "Desiratzen gaude jende gehiago batu dadin", esan du.\nEguaztenero, Bilbon egiten den pentsiodunen Bizkaiko batzarrera joaten da Alberdi, taldeko beste kide batzuekin batera. Han, asteko albisterik garrantzitsuenen berri jasotzen dute. Ondoren, jasotako informazioa Berrizen kontatzen dute, astelehenetan, 12:00etan, udaletxe aurreko plazan. Beste mugimendu batzuekiko elkartasuna ere erakusten dute: osasun arlokoak eta gazteen ingurukoak, besteak beste.\nEkainaren 17an, pentsiodunek Durangon manifestazioa egin zuten egun berean, Berrizen beste manifestazio bat egin zuten, udaletxetik Olakueta plazara.


Patxi Motzen gaitza,\nbere tripak aspaldi\nsarritan sortzen zaio\nPatxi Motzek dauka,\nputz eta zirina,\nuzkarra eta kaka.\nArto, esne, gaztaina,\nbaba eta sagarra,\nbaserrirako ez da\nnahiz auzokoak egin\nburla eta farra,\nPatxi gureak majo\njotzen du adarra.\nlurra dardaratzen du\nbeste horrelako bat\nez da probintzian.\nPatxi dabil apostu\nnoiznahi egin nahian;\njartzen bazaio inor\nbota baietz hamaika\nTripa jartzen danëan\nsoinu jotzeko dauka\ngoizëan di/ana eta\nixildu gabe dago


Zain, eta itxaropen handirik ez | Politika | Berria\nZain, eta itxaropen handirik ez\nDuela 23 urte zendu zen Gurutze Iantzi, atxiloaldi batean. Jose Luis Geresta, berriz, buruan tiro bat zuela agertu zen orain 17 urte, hilda. Haien senideek argipen baten zain daude oraindik. Ez dute gauza askorik espero Eusko Legebiltzarraren lege berriaz, eta adierazi dute oso haserre daudela.\nIzaskun Iantzi eta Miren Geresta, duela bi aste Zizurkilen, torturatuen omenez Koldobika Jauregik eginiko Barne kanta oroitarriaren alboan. BERRIA\nSenidearen heriotzari buruzko erantzunen baten zain denbora luzea daramate Izaskun Iantzik (Urnieta, Gipuzkoa, 1966) eta Miren Gerestak (Zizurkil, Gipuzkoa, 1966). 23 eta 17 urte daramatzate Gurutze Iantzi ahizpari eta Jose Luis Geresta anaiari gertatu zitzaiena noiz argituko eta aitortuko. Eusko Legebiltzarrak etzi onartuko du 1978-1999 artean «motibazio politikoko indarkeria egoeran» eragindako giza eskubideen urraketen biktimak aitortu eta ordaina emateko legea —EAJk eta PSE-EEk adostua—, baina Iantzik eta Gerestak ez dute argi haien kasua legeak onartuko dituen ala ez. Eskaria aurkeztuko dute, baina «ezer gutxi» espero dute, erakunde publikoek denbora luzez entzungor egin dietela eta.\nZizurkilen elkartu dira Geresta eta Iantzi BERRIArekin, Pasus plazan. Lehen Joxe Arregi plaza zen —Espainiako Poliziak torturatuta hil zen Arregi—, baina udalak izena aldatu zion 2008an, eta Gerestaren omenezko eskultura kentzea ere erabaki zuen egun berean. Plazaren alboetako batean, Koldobika Jauregiren Barne kanta oroitarria dago, torturatuei eskainitakoa.\n«Legebiltzarreko legea urrats txiki bat da Espainiako Estatuaren biolentziaren ondorioz izan diren hildakoak aitortzeko, baina, nire iritziz, oraindik asko dago faltan. Ez daukat oso argi zein izango diren aitortuko dituzten hildako horiek», dio Izaskun Iantzik. Haren esanetan, justiziazkoa da Gurutze ahizpa biktima horien artean egotea; ez du argi, ordea, legearen irizpideek jasoko ote duten. «Niri oso gogorra iruditzen zait, 23 urteren ondoren, oraindik onartua ez izatea. Ez dut ulertzen. Oso haserre nago, eta minduta». Iantzi eta Gerestaren senideek ez dute legeaz azalpenik jaso Jaurlaritzaren aldetik.\nGurutze Iantzi epailearen agindurik gabe eraman zuten Urnietako etxetik, atxilotuta, 1993ko irailaren 23an, ETArekin lotuta. Bi egun lehenago atxilotu zuten Julen Irastorza, Iantziren senarra. Hogei lagun inguru eraman zituen guztira poliziak, operazio batean. Gurutze atxilo eraman eta hurrengo egunean jaso zuen familiak heriotzaren berri, telegrama bidez. Bertsio ofizialaren arabera, bihotzekoak jota hil zen, era naturalean. Harekin batera atxilotu zituztenen tortura salaketen eta familiaren auzi medikuaren txostenek, aldiz, bertsio ofizialaren kontrako zantzu ugari biltzen dituzte.\nMiren Gerestaren iritziz ere, «urrats txiki bat» da Eusko Legebiltzarreko legea. «Gauza asko gelditzen dira egiteko oraindik. Gutxienez, egindakoaren aitortza lortzeko. Hori bakarrik nahiko nuke nik».\nJose Luis Geresta hilik aurkitu zuten 1999ko martxoaren 20an, Errenteriako Zamalbide auzotik gertu. Bala zauria zuen buruan, eta pistola bat aurkitu zuten gorpuaren aldamenean. Bertsio ofizialaren arabera, bere buruaz beste egin zuen Gerestak. Familiaren auzi medikuaren autopsia azterketak, ordea, auzitan jartzen du bertsio hori. Gerestari bi hagin falta zitzaizkiola eta beste bat erditik moztua zuela jasotzen du txostenak, besteak beste.\nMiren Gerestak nabarmendu du gertatu zenaren egia argitzea erakundeen betebeharra dela. «Bi kasuotan ere ikerketa bat eskatzen ari gara, 23 eta 17 urte geroago. Eginda beharko lukeen gauza bat da». Iantzik ere ezinbesteko jotzen du egia argitzea. «Bertsio ofiziala heriotza naturala izan zen, baina heriotza naturaletik ezer gutxi du. Bahiketa epailearen agindurik gabe, torturatua, eta auzi medikuaren jarrera. Zantzu horiek nahikoa izan behar ziren garai hartan ikerketa abiatzeko, baina artxibatu egin zuten, eta kasua itxita dago».\nIantzi eta Geresta Jaurlaritzaren Memoriaren Mapan aipatzen dira, ez biktima aitortuen zerrendan, «egiaztatze eta ikerketa lan handiagoa behar» duten kasuen atalean baizik. Agiri horrek, familien auzi medikuen txostenek eta Gurutze Iantzirekin batera atxilotuak izan zirenen tortura salaketek frogatzen dute bertsio ofizialean argitu gabeko gertakari ugari dagoela. Espainiako Estatuaren indarkeriaren biktimen aitortzarako etzi onartuko den legeak ikerketarik gabeko kasuak aintzat hartuko dituela jasotzen du 2.3 artikuluak, «defentsa gabezia» kasuak giza eskubideen urraketa direla ulertuta.\n«Garbi dago hildako guztiak ez direla berdinak». Gerestak biktimen arteko mailakatzea salatu du; pairatu duten indarkeriaren jatorriaren arabera sailkatzea. Iritzi berekoa da Iantzi. «Badirudi gure hildakoen giza eskubideak beste maila batean daudela. Hori garbi uzten du legeak. Ordaina ez da beste biktimen bera».\nEra berean, oker deritzote aitortza eskaria egiteko legeak bi urteko epea ezartzeari. Iantziren esanetan, «Egia jakin behar dugu, eperik gabe. Gaur, bihar, urtebetera... baina jakin egin behar dugu. Bestela, ez dago justiziarik». Horrez gain, biktimek eskaria aurkezteko dituzten zailtasunak kontuan hartu behar direla ohartarazi du. «Orain guk datuak jaso behar ditugu, aurkeztu, bakoitzaren mina gainditu... Ni geldiarazita egon naiz sufritu dudanarengatik, eta nahikoa lan da hau aurrera eramatea».\nBiek adierazi dute erakundeen jarrerak min hori areagotu duela. «Ez dira hildakoak bakarrik. Nola eta nortzuk eragin dituzten ere bada», salatu du Gerestak. Haien senideak ETAko kide zirela ziurtatu den bakoitzean, «errugabetasun printzipioa hautsi» eta estatu indarkeria justifikatu dutela ere gaitzetsi dute. Torturaren errealitatea ezaguna izan arren, erakundeek axolagabe jokatu dutela adierazi du Iantzik. «Ez dute ezer ere egin. Beti saiatu dira estaltzen, salaketa ETAko kideen jarraibidea zela esanez».\nEz dute baztertzen legea «bide baten hasiera» izatea. «Baina Espainiako Estatuaren mehatxua ere hor dago», ohartarazi du Gerestak. «Hildako batzuk onartzen badituzte, beti da aurrerapauso txiki bat, baina beste asko ez dakit non geldituko garen».


Urrats sendo eta aurrerakuntza handia Urretxindorra Ikastolako handitze lanetan - Viuda de Sainz\nUrrats sendo eta aurrerakuntza handia Urretxindorra Ikastolako handitze lanetan\nBilboko San Adrian auzoko Urretxindorra Ikastolan egin diren lanak modu egokian doaz aurrera. Vda. de Sainz, zentroaren alboan beste eraikin bat eraikitzen ari da. Kanpoaldea egin ondoren, langileak orain, barruko instalazioak muntatzen ari dira.\nVda. de Sainz Urretxindorra 2017an martxan egon dadin, aurreikusitako erritmoan lanean dihardu. Horrela, Bilboko Miribilla eta San Adrian auzoetako beharrizanak beteko dituzte, egun, Urretxindorra ikastola txiki geratu baita.\nIkastola honetan urtez urte geroz eta eskari gehiago izan direnez, hirugarren lerro bat zabaltzeko asmoa plazaratu dute, eta berau, BAT Arkitektura eta DIMArk diseinu enpresekin elkarlanean eraikiko da. Bi enpresa hauek, punta-puntako diseinuan eta egitura kalkuluan lan egiten dute, eta ohituta daude, Urretxindorra Ikastolaren eraikin berrian egingo duten bezala, soluzio oso berritzaileak sortzen.\nBiztanleriaren hazkunde honi dagokionez, haurren kopurua asko hazi da, eta gainera, eskolaratze prozesua inoiz baino lehenagokoa da, umeak, oso goiz haurtzaindegietara joaten hasten baitira. Hori dela eta, hirugarren lerro honekin, zentro honetako pixkanakako eraberritze lanak hartuko ditu beregain, azkenik, lerro berri hau kurtso eta maila guztietan ezarriko delarik.\nAurreikusitako solairu kopuruen artean, behealdean kiroldegi estali gisa erabiliko du behe-solairu bat aurreikusten da, gutxi gora behera hamar metroko altuera izango duena, eta beronen sabaiak, aldiberean eraikitzen ari den merkatalgunearekin bat egingo du. Kiroldegi moduan erabiliko den solairu honen gainean, beste bi gela eta komunak egongo dira, eta estalkian, baratze eta lorategiak egokituko dituzte.\nEraikin hau Ikastolak gaur egun behar dituen beharrizan batzuk betetzeko irtenbide modura ere sortu da: besteak beste, estalitako kiroldegi bat, eta etorkizunera begira sortu nahi duten, eta haurtzaindegi mailatik kurtso guztiak izango dituen hirugarren lerro batek dituen beharrizanak betetzeko ere.\nHori dela eta, hasiera batean beharrizan jakinbatzuk beteko ditu; gero, egungo eraikina egokitzeko lanak egingo dira, azkenik, dena prest dagoenean, eraikin hau lehen hezkuntzako zikloentzat izango delarik.\nEtorkizuneko instalazioek, sei kurtsoetarako lekua izango dute, kurtso bakoitzean hiru lerro egongo direlarik, hau da, guztira, 18 ikasgela. Hauez gain, beste hiru gela beharko dira klaseak banatzen direnetarako, eta beste hiru, laguntza eta errefortzu pedagogikoei bideratzeko.\nErabilera anitzeko gela baten ordez, ekitaldi areto bat izango da: antzerkia, musika, plastika eta abar, bertan landuko dira. Horrela, Ikastolaren arabera, bere beharrizanak guztiz asetuta egongo dira.\nZuzendaritza eta administrazio bulegoak egungo eraikinaren behealdean egongo dira.\nEraikin berriko solairu bakoitzeko segurtasuna bermatzeko, irakaslegoarentzat bi gune aurreikusi dira, solairu bakoitzean bat. Horietako batek irakasle guztientzako lekua izango du, irakasle-gela bat izango delarik, eta lehen solairuan berriz, gune txikiago bat egokitu da, irakasleek gurasoekin biltzeko, koordinazio lanak egiteko, edota talde txikietan biltzeko erabiliko dutena.\nHorrela irakasleak, eraikinaren bi hegaletan kokatuta egongo diren bi guneetan egongo dira.