APLIKAZIOAREN HELBURUA ETA EREMUA\nHiri barruan batetik bestera mugitzeko arazoek lehentasuna dute Europako Batasuneko hirietako zirkulazio, garraio eta ingurumen politiketan. Horrexegatik, ingurumena hobetuko bada, mugikortasun sistema eramangarria lortu behar da aurretik.\nErakunde Publikoek tinko lan egin behar dute hiritarren mugikortasun beharrei erantzuteko gauza izango den garraio sistema publiko bat osatzeko eta sistema horrek ondo funtzionatzeko, halako kalitate mailarekin non beste garraio motordunen aurrean garraio publikoa aukera eraginkorra izango den eta hiriaren eta biztanleen garapenari eta ingumenaren hobekuntzari lagunduko dion eta espazio publikoez baliatuko den neurriz.\nTresna egoki bilakatu behar da mugikortasuna zerbitzu hiri baten garapenerako, enplegu iturri bat izan behar du eta baita ingurumena hobetzeko bidea ere. Mugikortasunaren politikak donostiarren bizitza kalitatea hobetzea ekarri behar du berarekin eta horretarako, irisgarritasuna bermatu behar du, alegia, hiritarra zuzenean helmugara eramango duen garraio publikoan oinarritutako irtenbideak eskaini behar ditu.\nGarraio publikoaren kalitatea hainbat faktorek zehazten dute, hala nola, geltokien kokalekuak, zerbitzuen maiztasunak eta bezeroen sarbidea; eta horrez gainera, hobetu behar dira, orobat, bide bereziak, lineen arteko loturak eta zerbitzurako laguntza telematikoak. Garraio publikoak bezero-hiritarren zerbitzura jarri behar du bere jardunbidea, eta zerbitzu erregularra, fidagarria, erosoa eta merkataritza abiadura leihakorra eskaintzera iritsi behar du.\nHiriko pertsonen garraio sistema eraginkorra izatea ezinbestekoa da hiriaren ekonomiari dagokionez, eta baita hiri bizitzaren kalitateari dagokionez ere. Garraio sistema horren oinarri nagusia taldeko garraiobideak izango dira. Lehentasuna eman beharko zaie garraiobide horiei eta goren mailako kalitatezkoak izan beharko dute aukera erakargarria eta leihakorra izango bada beste garraiobide pribatuekiko.\nGarraio publikoa gure hiriaren garapen ekonomikoari lotu behar zaio. Eta hori hainbat alderditan. Garraio publiko leihakorra eta eraginkorra lortzeak ondorioz ekarriko du hiriko barruko mugikortasuna hobetzea, garraio motordun pribatuekin mugitzeko beharra gutxitzea eta hiriko ingurumenaren kalitatea hobetzea. Faktore horiek guztiek erakargarriagoa egiten dute hiria bai denda kopurua hazteko bai ekonomia jarduera berriek bertan leku hartzeko.\nGarraio publikoaren bidez mugikortasunaren alderdi adierazgarrienetako bat ziurtatzeak berarekin ekarriko du garraio publikoaren sistema ustiatzearen ondoriozko etekinak hobetzea eta diru fondo publikoen ekarpen beharrak murriztea. Diru fondo publikoak, dena dela, gehitu egin beharko dira kalitatea eta taldeko garraioa hobetzearen ordainetan. Horregatik guztiagatik, taldeko garraioentzako zirkulazio sare bat lortzea izango da giltzarrietako bat.\nUdalaren alorrean joko araurik ez egotea da Udaletxeak asetu behar duen gabezietako bat. Udaletxeak Donostiako Tranbia Konpainiaren jabe egin zenetik, zeina hiriko eta hiriz kanpoko taldeko garraiobideen alorreko emakidadun enpresa zen garai hartan, ez da erregulazio egokirik ez osorik egin alor horretan.\nUdaletxeko buruzagi eskudunen eta enpresa ustiatzailearen arteko egoera nahasia da gaur egun, eta horrek ondorioz dakar batetik egoera ilun samarrak sortzea linea berriak sortzeko edo dagoeneko martxan diren lineak aldatzeko erabakiak hartu behar direnean, eta bestetik, hirritarrek informazio eskasa izatea beren interesen defentsa aurkezteko moduei buruz edo sor daitezkeen erreklamazioak aurkezteari eta jarraipena egiteari buruz.\nEra berean, eta igaro den denbora kontuan hartuta, eskakizun berriak sortu dira gizartearen beraren bilakaeraren ondorioz: taxibus bideak, haurren kotxeei eta aulkiei garraioetara sartzeko baimena emateko aukera, edo mugitzeko eta komunikatzeko zailtasunak dituzten edo beste edozein muga fisikoa edo psikikoa duten pertsonak garraio publikora sartzeko arazoekin zerikusia duten eskakizunak. Eskakizun horiei erantzun nahi zaie hain zuzen ere Araudi honen testu artikulatuan.\nAurretiko Titulu batekin hasten da Araudia. Araudiaren helburua eta alor honetan aplikazio zuzena duen eta indarrean den legediari dagozkion Xedapen Orokorrak azaltzen dira atal horretan.\nOndoren, egituratu dira I Titulua batetik, erabilera orokorreko garraio publiko erregularrei eskainia, eta bestetik, II Titulua, erabilera bereziko garraioei eskainia.\nHiritar guztiek erabiltzeko moduko garraioetan elkartu egin dira, lehenbizi, udalaren eskumenak eta hiriko garraio zerbitzu publikoaren prestazio modua. Ondoren, garraio zerbitzuaren kokalekuari, aldatzeari edo kentzeari buruzko atala azaltzen da. Gai hori garrantzizkotzat hartu da eta Araudian zehatz mehatz azaldu da hiri garraioko bide erregularrak sortzeko edo kentzeko, ibilbideak, geltokiak edo ordutegiak aldatzeko prozedura; horretarako oinarri hartu da Toki-Araubidearen Oinarriak arautzen dituen Legeak eta Toki Erakundeen Zerbitzuen Araudiak batetik eta bestetik Lurreko Garraioen Antolamenduari buruzko Legeak (LGAL) zehazten dituzten udal eskumenak. Prozedurari dagokionez ere Adminstrazioen Araubide Juridikoaren eta Administrazio Prozedura Erkidearen Legeak agertzen duena eta lege horrekiko egin diren azken aldaketak hartu beharko dira kontuan.\nAraudiak erabiltzaileen Eskubideak biltzen ditu, garraiorako sarbideari dagokionez, eta erabiltzaile izan daitezkeen pertsoma mota guztien eskura egon behar duten zerbitzua erabiltzeko baldintzak eta informazioa zehazten du. Horrez gainera, garraio zerbitzuak erabiltzen dituztenen betebeharrak ere azaltzen dira beste atal batean.\nZerbitzua ematen duen enpresak (Donostiako Tranbia Konpainia gaur egun) segurtasun baldintzei, ibilgailuen egoerari, bidaiarien erreklamazioei, eta abarrei buruz dituen betebeharrak azaltzen dira.\nAtal berezi batean bildu nahi izan dira mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonek garraio publikoaren zerbitzuetara duten irisgarritasunaren inguruko alderdiak. Irisgarritasun hori erabatekoa izan dadin bide luzea gelditzen da oraindik bai oztopo fisikoen arazoei dagokionez, alor horretan eginahal handiak egin dira, bai ikusmen edo entzumen arazoak dituzten pertsonek izaten dituzten zailtasunei dagokionez.\nTaxibus zerbitzuei buruzko erregulazioak ere kontuan hartu dira, zeinetan gure hiria aitzindaria izan den Espainian, eta baita epe laburrean sor daitezkeen garraio zerbitzuen eskakizunak ere. Bestalde, aldi baterako zerbitzuei buruzko atal bat ere bada, azken urteetan asko hazi baitira zerbitzu horiek gizartearen eskaerei erantzun emanez.\nII. Tituluak erabilera bereziko garraio erregularrei buruzko erregulazio laburrak biltzen ditu, enpresa eta ikastetxeetako garraioei buruzkoak batez ere, eragin handia baitute hiriko taldeko garraioen barruan.\nIII. Tituluarekin amaitzen da lana, arau hausteei eta zigorrei buruz diharduenarekin alegia.\nGaur egungo garraio sistema Araudi honetan aipatzen diren eskakizunetara egokitzearren epe batzuk emateko helburuarekin bost xedapen iragankor jarri dira. Horien artean, onartzen den gehienezko ahalmenari eta informazioari buruzko kalitate adierazleei dagozkienak, mugitzeko arazoak dituzten pertsonen irisgarritasunarekin zerikusia dutenak, Donostiako Tranbia Konpainiaren barruko arauak Araudi honetan adierazten denera egokitzearekin zerikusia dutenak, eta azkenik, Udaletxearen eta zerbitzua eskaintzen duten enpresen arteko Kontratu-Programa bat idaztearekin zerikusia dutenak, eta idatzi honetan azaltzen diren garraio publikoen zerbitzuak hobetzeko helburuak mamitzen lagunduko dutenak, besteak beste.\nI. KAPITULOA: APLIKAZIOAREN HELBURUA ETA EREMUA\n1. artikulua: Araudiaren Helburua eta Aplikazioa\nAraudi honen helburua da Donostiako udal barrutian dabiltzan eta bidaiariak garraiatzen dituzten hiriko garraio zerbitzu erregularren prestazioak arautzea, bai garraio publiko erregular iraunkorrenak bai aldi baterako garraio erregularrenak eta erabilera berezikoenak, Lurreko Garraioen Antolamenduari buruzko 16/1987 Legeak (LGAL), uztailaren 30ekoak, III Tituluan azaltzen duen sailkapenaren arabera.\nAraudi honen helburua da, bestalde, arautzea garraio horiek erabiltzen dituzten pertsonen eskubideak eta betebeharrrak, Lege horren 40 eta 41. artikuluetan adierazten den aginduak dioena beteaz, erabiltzaileen eta zerbitzuak eskaintzen dituzten enpresen arteko harremanak, eta baita enpresa horien eta Donostiako Udaletxearen arteko harremanen hainbat alderdi ere.\nHiriko garraio zerbitzu publikoa erabiltzen duten pertsonei eta zerbitzu hori eskaintzen duten enpresei ezarriko zaie Araudi hau.\nII. KAPITULUA: XEDAPEN OROKORRAK\n2. artikulua: eskumena\nToki-Araubidearen Oinarriak arautzen dituen apirilaren 2ko 7/1985 Legeak adierazten du Udalaren eskumena dela bidaiarien hiriko garraio zerbitzuen kudeaketa eta antolamendua, eta oinarrizkotzat definitzen du zerbitzu hori eta horien erreserba tokian tokiko erakundeena dela adierazten du (86.3 art.). Legezko idatzi horren beraren arabera (26.1 art.), derrigorrezkoa da 50.000 biztanletik gorako udalerriek zerbitzu horiek eskaintzea.\n3. artikulua: zerbitzuaren antolamendua\nTokiko Elkarteetako Zerbitzuen 1955. urteko ekainaren 17ko Araudiaren 30. artikuluan dioenaren arabera, Udaletxeak ahalmen osoa du bere eskumenean dituen zerbitzuak osatzeko, antolatzeko, aldatzeko eta kentzeko. Udaletxea burujabea da zerbitzuaren araudia berak egokien uste bezala ezartzeko, zerbitzu horren oinarrizko eta derrigorrezko izaera eta udaleko hiritar guztiek zerbitzu hori hartzeko duten eskubidea errespetatuaz beti ere.\n4. artikulua: zerbitzuaren izaera publikoa\nBidairiak garraiatzeko hiriko garraio zerbitzuak izaera publikoa du, nahi duten pertsona guztiek izango dute, beraz, hori erabiltzeko eskubidea eta muga bakarra izango dira Araudi honek zein gai honen inguruan indarrean den legediak erabiltzaileekiko adierazten dituen baldintzak eta betebeharrak.\n5. artikulua: garraio publikoarentzako bideak\nAlkateak, edo ordezkaria egonez gero, bere gain garraioaren eskumenak dituen zinegotziak, garraio publikoaren erabilera eta zirkulazioa errazteko helburuarekin, hiriko bide sarean berak beharrezkotzat hartzen dituen bideak garraio publiarentzako erreserba ditzake. Zerbitzuan diren autobus mota guztiak ibil daitezke bide horietan, hiriko linea erregularrak egiten dituztenak zein hiriz kanpokoak eta baita erabilera bereziko autobus erregularrak eta bidaiariak garraiatzen dituzten eskatu ahalako zerbitzuak ere.\nGarraio publikorako bide berezietako seinaleetan "taxi" eta/edo "moto" hitza agertzen denean, askatasunez ibil daitezke bide horietan adierazten diren ibilgailu mota horiek.\nPolizien eta suhiltzaileen ibilgailuek, eta babes zibileko eta osasun laguntzako ibilgailuek bide horiek erabiltzeko eskubidea dute baina larrialdiko egoeretan bakarrik, eta halakoetan, dagozkien soinu edo argi seinaleak erabili beharko dituzte gainera.\nGainerako ibilgailuek ez dute bide horietan ibiltzeko baimenik, larrialdiko egoeretan izan ezik eta Udaltzaingoak edo gainerako polizia taldeek horren inguruan ezartzen dutenaren arabera.\n6. artikulua: Udaltzaingoaren laguntza\nUdaltzaingoak edozein unetan emango du laguntza garraio zerbitzu publikoak ondo funtziona dezan, eta hori horrela izan dadin saiatuako da libre mantentzen zerbitzuetako ibilgailuen zirkulazioa, eta garbi edukitzen garraio publikorako geltokiak, erreserbatutako bideak eta baita garraio publikoak erabiltzen dituen gainerako bideak ere.\nI. TITULUA: ERABILERA OROKORREKO GARRAIO PUBLIKO ERREGULARRAK\nI. Kapitulua: DEFINIZIOA, ANTOLAMENDUA ETA USTIAPENA\n7. artikulua: definizioa\nLGAL legeak 67. artikuluan ezartzen duen sailkapenaren arabera, "Erabilera Orokorreko Garraio Publiko Erregular"-tzat hartzen dira eskaera orokorrari erantzutera zuzenduak diren eta edozein pertsonak erabil ditzakeen garraioak. Izan daitezke iraunkorrak, era jarraituan ibiltzen direnak eta behar egonkorrei erantzuten dietenak, edo aldi baterakoak, trafiko bereziak edo egoera berezi baterakoak eta denbora epe mugatuan aritzen direnak .\n8. artikulua: antolamendua eta plangintza\nDonostiako Udaletxeak, garraio eskumenak dituen udal sailaren bidez, erabilera orokorreko garraio publiko erregularraren zerbitzua antolatuko du, bai bideei dagokionez bai ibilbideei, geltokiei eta ordutegiei dagokioenez eta garraio horrekin zerikusia duten beste alderdiei dagokioenez ere.\n9. artikulua: zerbitzuaren prestazioa\nDonostiako Udaletxeak "Donostiako Tranbia Konpainia-Compañía del Tranvía de San Sebastián S.A. (CTSS)" enpresaren bitartez eskaintzen du bidaiarien erabilera orokorreko garraio publikoaren zerbitzua hirian. Enpresa horrek Donostiako udal barrutian aritzen diren erabilera orokorreko garraio publikoko linea guztiak ustiatzen ditu, beste erregimen mota batean eskaini daitezkeen eta aurretik definitu eta berariaz uko egin diren linea edo zerbitzu batzuk izan ezik.\nII. KAPITULUA: ERABILERA OROKORREKO GARRAIO ERREGULARREN ZERBITZUAK ABIAN JARTZEA, ALDATZEA EDO KENTZEA\n10. artikulua: abian jartzeko, aldatzeko edo kentzeko eskumena\nAlkateak, edo ordezkaria egonez gero, bere gain garraioaren eskumenak dituen zinegotziak, aginduko du, udal zerbitzu teknikoaren txostena jaso ondoren, erabilera orokorreko garraio zerbitzu publikoak abian jartzea, aldatzea edo kentzea.\n11. artikulua: abian jartzeko, aldatzeko edo kentzeko prozedura\nZerbitzuak abian jartzeko, aldatzeko edo kentzeko administrazio espedientea, ibilbideari, ordutegiari, geltoki kopuruari, geltokien kokalekuari eta linean arteko korrespondentziari dagokionez, Garraioaren alorrean eskumenak dituen Zinegotzi Ordezkariak hasi dezake, ofizioz, garraio publikoko zerbitzuen antolamenduaaren eta kontrolaren ardura duen udal Sailak eskatuta, eta baita edozein udal organismok ere, erakunde publiko edo pribatu batek edo edozein pertsonak, partikular gisa, hala eskatuz gero.\nBehin prozedura hasi denean, zerbitzua eskaintzen duen enpresaren txostena eskatuko da, eta enpresak gehienera 30 eguneko epean azaldu beharko du eskatutako txostena. Aldatzeko proposamen edo eskaeraren eta enpresa zerbitzu emailearen txostenaren laguntzaz Ebazpen proposamen bat osatuko du udal zerbitzu teknikoak. Proposamen horrek Alkatetzaren, edo bere kasuan dagokion Zinegotzigo Ordezkariaren, onespena izan beharko du lehendabizi, eta ondoren, argitaratu egingo da hiritar guztiak jakinaren gainean egon daitezen, eta aurreikusitako aldaketak jasango dituzten edo kenduko diren zerbitzuetako eta lineatako ibilgailuetan eta geltokietan jarriko dira bereziki.\nJasotako alegazioak, egonez gero, Alkatetzaren erabateko onespenaren mende jarriko dira, alegazioen eta jatorrizko Ebazpenean sar daitezkeen aldaketen txostenarekin batera.\nIII. KAPITULUA: BIDAIARIEN ESKUBIDEEZ\n12. artikulua: bidaiarien eskubideak\n1.Bidaiariak, Araudi honen aplikazio eremuan sartuta dauden enpresek eskaintzen duten garraio zerbitzuaren hartzaile diren aldetik, izaera orokorreko garraio araudiaren eta zehazki kapitulu honetan ezarritako eskubideen titular izango dira, eta baita Araudi honetako gainerako xedapenetatik sortzen dinenena ere.\n2. Honako hauek dira bidaiarien eskubide nagusiak:\nUdalbatzak onartutako tarifa koadroan prezio eta baldintzen arabera azaltzen diren garraio titulu desberdinen artean hautaketa egitea.\nGarraio titulu balioduna eramango den baldintzarekin garraiatzea.\nZerbitzua ematen duten enpresetako langileen aldetik tratu egokia jasotzea. Erabiltzaileek zerbitzuarekin zerikusia duten gaien inguruan egiten dituzten laguntza eta informazio eskaerei erantzun beharko diete langileek.\nEnpresen ibilgailu eta bulego guztieetan erreklamazio liburu edo orriak eskatzea eta eskuratzea, eta horietan zerbitzuari buruzko edozein erreklamazio formulatu ahal izatea.\nEgin diren erreklamazioen erantzuna gehienera hiru hilabeteko epean jasotzea Donostiako Udaletxearen eskutik. Epe hori erreklamazioa udaletxeko edozein erregistrotan sartzen den egunetik aurrera kontatuko da.\nZerbitzua erosoa, garbia eta segurua izatea.\nGarraio mota horri dagozkion derrigorrezko Seguruen babesa edukitzea.\nZerbitzua etengo balitz, bidaia egiteko ordaindutako dirua itzultzea Araudi honetako 39. artikuluan adierazten den terminoetan.\nEskuko objektuak edo paketeak eraman ahal izatea, tinko eutsi daitezkeenean eta gainerako bidaiariei eragozpenik edo arriskurik ekarriko ez dienean beti ere. Oro har, 100 x 60 x 25 cm-tik gorako paketeak ez dira onartuko. Dena dela, bi metroko luzera baino gehiago ez duten surf oholak onartu egingo dira, baldin eta eramaten duen pertsona erdialdeko plataforman edo atzekoan jarriko bada eta ohola posizio bertikalean eramango badu, gainerako bidaiariak autobus barruan eragozpenik gabe ibiltzeko moduan.\nAnimalia etxekotu txikiak eramatea, animalia horiek garraiotzeko ontzi bereizetan eramateko baldintzarekin. Bestalde, sartzeko baimena dute txakur itsu-gidariek.\nHorrez gainera, mugitzeko arazoak dituzten pertsonak sartzeko atetik jaitsi ahal izango dira.\n13. artikulua: informazioa\nDonostiako Udaletxeak eta zerbitzua ematen duen enpresak garraio zerbitzuaren ezaugarriei eta horiek Araudi honetako IV. Kapituluko Bigarren Atalean ezartzen diren lekuetan eta moduan izango dituzten ondorioei buruzko informazioa emango dute.\n14. artikulua: haurren kotxe eta aulkien sarrera\nHaurren kotxe eta aulkiak autobus guztietan onartuko dira, baldin eta haurrak kotxeari edo aulkiari behar bezala lotuta badaude. Kotxea edo aulkia gidatzen duen helduak balazta jarriko dio kotxeari, eta autobusaren erdiko plataforman joango da, ibilgailuaren martxaren kontrako noranzkoan. Dena dela, kotxeak eta aulkiak bidaiaren ibilia oztopatuko ez duten lekuetan jarriko dira. Hori dela eta, haurren bi kotxe eta/edo aulki joan daitezke gehienera autobuseko.\nEz da gainordainik izango prestazio horren truke. Dena dela, haurrik ez daramaten kotxe edo aulkiak ez dira autobusera bildu gabe sartzen utziko. Bigarren atetik sartuko dira, baina ez zaie kotxe eta aulki horientzako bereziki autobusetan dauden arrapalak jarriko holakoetan. Haurrentzako kotxeak eramaten dituztenek errespetatu egin beharko dute gurpil-aulkietan ibiltzen diren pertsonek autobusera igotzeko duten lehentasuna.\n15. artikulua: bizikleten sarbidea\nBizikletak onartuko dira bakarrik Garraioaren alorrean eskumena duen Zinegotzi Ordezkariak aurretik zehaztutako lineatako autobusetan, eta baldintza hauek betetzen dituztenetan:\nBertara iristeko orografia zailtasun handiak dituzten hiriko barrutietara ibilbidea egiten duten autobusetan.\nEskaera gutxiko linea edo ordutegietan, bizikletak sartuz gero pertsonak garraiatzeko beharrezkoa den ahalmena murriztuko ez den moduan.\nBizikletak garraiatzeko aukera ematen duten autobusek seinaleak eduki beharko dituzte, bai autobusaren aurrealdean, kanpoaldetik, bai autobus barruan, horretarako egokiak diren guneetan.\nAutobus barruan gehienera bi bizikleta joan daitezke. Dena dela, gurpil-aulkietan ibiltzen diren pertsonek eta haurren kotxe eta aulkiek lehentasuna dute bizikletekiko autobusera sartzeko, eta autobusak gurpil-aulki bat edo haurren aulkiren bat daramanean ezingo da bizikletarik sartu bertara.\nDena dela, bizikletak erdialdeko atetik sartuko dira autobusera, eta segurtasun uhalekin lotu beharko dira, era egokian. Bizikleta eramateko bi txartel ordaindu behar dira, bizikletari dagokiona eta bidaiariari dagokiona.\nBizikletak autobusen kanpoaldean garraiatu ahal izango dira bi urteko epean, gehienera, eta erakunde eskumendunak homologatutako osagai mekanikoak dauden unetik aurrera kontatzen hasita.\n16. artikulua: Hiriko Garraioaren Kalitate Adierazleak\nZerbitzua ematen duen enpresak pertsonen hiriko garraioa kalitate irizpide batzuen arabera antolatzeko beharrezkoak diren neurriak hartuko ditu, eta gutxienez, honako hauek izango dira:\nZerbitzuaren ordutegiaren fidagarritasuna, halako eran non ordutegi teorikoaren eta ordutegi errealaren arteko gorabeherak ez duen %20tik gorakoa izan behar. Gorabehera hori autobusa igarotzen den maiztasunaren arabera neurtzen da. Atal honetan adierazten dena ez bada behin baino gehiagotan betetzen eta hiru hilabetez baino gehiagoz luzatzen bada, aldatu egingo da zerbitzuaren antolamendua.\nAutobus berrietarako gutxieneko eserleku kopurua 27koa izango da 12 metroko luzera duten autobus normaletan eta 40 eserleku izan beharko dituzte 18 metroko luzera duten autobus artikulatuek.\nPertsona guztiei, baita mugitzeko zailtasunak dituztenei edo edozein motako muga fisikoa dituztenei ere, zerbitzuari buruzko behar bezain beste datu emango dien informazio sistema bat.\nEra berean, zerbitzua ematen duen enpresak edo enpresek autobus istripuak eta gertakariak murrizteko plan bat zehaztuko dute garraiatzen diren pertsonen eta bide publikoen gainerako erabiltzaileen segurtasuna bermatzeko helburuarekin.\nIV. KAPITULUA: ERABILERARAKO BALDINTZA OROKORRAK\nLEHEN ATALA: Geralekuez\n17. artikulua: Lineak eta geralekuak\nLinea erregularren geraleku kopurua eta kokalekua Donostiako Udaletxeak erabakitzen duen ibilbidearen arabera zehaztuko da. Geralekuak bi eratakoak izan daitezke: amaiera geralekuak edo hautazko geralekuak.\nOrdutegiak arautzeko balio duten geralekuak, autobusak derrigorrez geratu beharrekoak, "amaiera geraleku"-tzat hartuko dira. Seinale bidez adierazko da haien kokalekua.\nIbilgailua erabiltzaileak autobus barrutik hala eskatzen duenean (hartarako dagoen botoia sakatuz) edo gidariak geralekuan jendea zain dagoela ikusten duenean baino ez gelditzen den lekua "hautazko geraleku"-tzat hartuko da.\n18. artikulua: geralekuak adierazteko moduaz\nAutobus geraleku guztiek izan behar dute beren seinalea, lineaz linea, toki bat linea bat baino gehiagoren geraleku izan arren. Geralekua adierazteko seinaleek erraz antzemateko moduak izan behar dute, ageriko lekuan egon behar dute, eta Arautegi honetako 22. artikuluan adierazten diren aginduak bete behar dituzte.\nGeraleku baten kokalekuan inolako aldaketarik egin behar izanez gero, jendeari jakinarazi beharko zaio aldaketak eragina izango duen geraleku guztietan, 11. artikuluan zehazten den moduan.\nUdaletxeak behar bezala zaindu beharko ditu geralekuetako aterpeak: txukun, garbi, eta erabilgarriak izateko baldintza guztiak betetzen dituztela. Nolanahi ere, kalean ezarritako instalazio finko orok udal arauak eta ordenantzak bete beharko ditu.\n19. artikulua: autobusen geldialdia geralekuetan\nAutobus zerbitzu bat baino gehiago hartzen dituzten geralekuetan, bi autobus edo gehiago elkartzen badira, bigarren autobusak pertsonen irteera edo sarrera onar dezake; hirugarren edo laugarren tokian dauden autobusetako gidariek, berriz, ezingo dituzte ateak zabaldu, harik eta lehen tokira iristen diren arte (geraleku seinalearen parera iritsi arte), edota bigarren tokira iritsi arte, baldin eta aurreko autobusetako bat bertan baldin badago oraindik.\nHautazko geralekuetako geldialdia ez da pertsonak igotzeko eta jaisteko behar den denbora baino gehiago luzatuko.\nAmaiera geralekuetan autobusa geldirik dagoen bitartean, iristen denetik hitzartutako ordutegiaren arabera dagokionean irteten den arte, autobusera sartzeko ateak zabalik utziko dira, igo nahi duten pertsonentzat. Geraleku horietan, geldialdia lau minutuz gorakoa izango dela aurreikusten bada, gidariak ibilgailuaren motorra itzaliko du eta irten baino minutu bat lehenago piztuko du ostera.\nSegurtasuna dela eta, debekaturik dago autobusa geralekutik kanpo geldiaraztea, eta baita pertsonak hartzea edo jaisten uztea ere, ezinbestekoa ez bada behintzat. 20. artikulua: autobusera sartzea eta autobusetik jaistea\nEskuarki, autobusa gelditu ondoren, pertsona guztiak aurreko atetik sartuko dira autobusera, eta erdiko edo atzeko atetik jaitsiko dira, Araudi honen arabera autobuserako sarbidea beste era batera arautua duten pertsonak eta ate bat baino gehiagotik sartzea eta jaistea zilegi duten autobus zerbitzuak salbu; halakoetan, behar bezala adierazi beharko da.\nAutobusetik jaisten diren pertsonek lehentasuna izango dute beti. Ezingo da inola ere autobusera igo edo autobusetik jaitsi, hura geldirik ez dagoen bitartean.\n21. artikulua: Autobusak geralekuetan gelditzeko unea.\nAutobusa gelditzeko eta ostera zirkulazioan sartzeko maniobrak arreta eta ardurarik handienaz egingo dira, maniobra zakarrik ez egiten saiatuz, eta Trafiko, Ibilgailu Motordunen Zirkulazio eta Bide Sergurtasunari buruzko Oinarrietan (18/1989 Legea, uztailaren 25ekoa) eta haiek osatzen dituzten beste xedapenetan erabakitakoa betez.\nAutobusa gelditzeko unean, ibilgailua espaloiaren parez pare jarriko da, ahalik eta eragozpen txikienak ipiniz gainerako ibilgailuen eta oinezkoen zirkulazioari, non eta, garraio publikoa sustatzeko arrazoiak direla eta, bide publikoko trafikoaren antolamenduak lehentasuna ematen ez dion autobusari.\nBIGARREN ATALA: Bidaiarien informazioaz\n22. artikulua: Geralekuetako informazioa\nGeraleku guztiak seinalez adieraziko dira. Geralekuetako aterpe eta zutoinetan, dagokien autobus zerbitzuaren zenbakia ageriko da.\nGeraleku guztietan informazio eguneratua eta nahikoa eskaini beharko da, eta nolanahi ere, honako hau guztia: bertatik igarotzen diren autobus zerbitzuen ibilbidearen eskema, zerbitzuaren hasiera eta bukaera orduak, zerbitzuaren maiztasuna, indarrean dauden tarifak, eta bidaia txartel bakarra kitatuz egin daitezkeen autobus aldaketa guztiak.\nAutobusa 20 minutuz behin igarotzen baldin bada, edo denbora bitarte handiagotan, zerbitzuaren ordutegi zehatza adierazi beharko da. Halaber, zerbitzua eskaintzen duen enpresaren telefono zenbakia agertuko da (deia doan izango da), behar diren kontsultak egiteko edo kexak aurkezteko.\n23. artikulua: Autobusetako informazioa\nAutobus barruan agerian egongo dira, hari dagokion zerbitzuaren erabilerarako badintzak eta tarifak. Agerian jarriko da, halaber, garraio titulu edo txartel baliodunik gabe doan pertsonarentzat Araudi honek aurreikusten duen aparteko ordainaren zenbatekoa, eta baita Araudi honen xedapenen laburpen bat eta Erreklamazio Liburua badagoela jakinarazten duen oharpen bat ere.\nIdentifikazio elementuak -zerbitzuari dagokion zenbakia eta ibilbidearen izena- ibilgailuaren kanpoaldean ipiniko dira, bai aurrealdean bai eskuineko aldean, toki agerian eta irakurtzeko moduan. Atzealdean ibilbideari dagokion zenbakia baizik ez da ageriko.\nBehin hiri autobusen enpresa ustiapenerako laguntza sistema batez hornitu ondoren, behar diren bitartekoak eskainiko dira autobus barruan -irudi zein hots bitartekoak-, erabiltzen ari den zerbitzuari dagokion ibilbidearen eta geralekuen berri izan dezan bidaiariak.\n24. artikulua: Zerbitzua aldatzea edo aldi baterako etetea\nHiri lanak, jaiak, manifestazioak. direla eta, autobus zerbitzua aldi baterako aldatu edo eten beharko balitz, zortzi egun lehenago jakinarazi beharko zaizkio aldaketok publikoari. Informazio hori gertaera bakoitzaren garrantziaren arabera helaraziko da, eta eragindakoak jakinaren gainean egongo direla ziurtatuko da, autobusetan eta geralekuetan eta hiriko hedabideen bitartez jakinaraziz aldaketak.\nHIRUGARREN ATALA: Zerbitzua ematen duen enpresaren betebeharrez\n25. artikulua: Segurtasun eta higiene baldintzak\nZerbitzua ematen duen enpresak ibilgailuak egoera onean mantentzeko betebeharra du, haiek segurtasun, osasun eta higiene baldintza egokietan erabiliko direla ziurtatuz.\n26. artikulua: Aire egokitua\nAraudi hau indarrean sartzen den unetik, enpresak erosten dituen ibilgailu guztiek aire egokituko sistema izan behar dute derrigor.\n27. artikulua: Autobusa egurastea\nAutobusek ibilgailua egurasteari buruz indarrean dagoen araudia bete beharko dute, autobus barruan ahalik eta aire kalitaterik onena izango dela ziurtatzeko.\n28. artikulua: Publizitatea ibilgailuetan\nGarraio publikorako erabiltzen diren ibilgailuetako publizitateak ez du gidariaren ikuspen eremua eragotziko.\nPublizitateak ez du autobusa hiri garraio publikorako ibilgailu gisa ezagutzea eragotziko. Ezingo da inola ere publizitaterik jarri autobusaren aurrealdean. Publizitatearen edukiak Euskal Autonomia Erkidegoan indarrean dagoen legedia bete beharko du betiere, Droga mendekotasunari Aurre hartzeari dagokion atala bereziki\n29. artikulua: Ibilgailuen garbiketa\nIbilgailuak egunero garbituko dira zerbitzua hasi baino lehen. Halaber, desinfektatze lanak eta intsektu hilketa egingo dira aldian behin, zeregin horiek zehazten dituen araudiak ezarritako epeen arabera.\n30. artikulua: Ibilgailuen segurtasuna\nGarraio publikoko zerbitzuaren ustiapenari atxikitako ibilgailuak -behar bezala homologatutako ibilgailuak betiere- egoera onean egon beharko dute, haien ezaugarri teknikoak Ibilgailuen Araudian xedatutakoari egokituko dira, eta egunean eduki beharko dituzte Ibilgailuen Azterketa Teknikoak (IAT).\n31. artikulua: Ibilgailuak gidatzea\nAutobusak gidatzeaz arduratzen diren langileak, ibilgailuak gidatzean, zorroztasunik handienaz bete beharko dituzte Bide Segurtasunari buruzko Legea, haren Araudia eta Zirkulazio Kodea, zein haien ordezko arauak. Gidariak poliki gidatu behar du autobusa, gelditzean eta abiatzean astindurik eman gabe, mugimendu zakarrik egin gabe, bidaiarien, oinezkoen eta beste ibilgailuen segurtasuna zainduz beti.\n32. artikulua: Ibilgailuen edukiera\nIbilgailuek, gehienez ere, 75 pertsona har ditzakete 12 metroko autobusetan, eta 110 pertsona, 18 metroko autobus elkartu edo giltzatuetan. Autobusa gidatzen duen pertsonarena izango da araua bete ez izanaren erantzukizun osoa.\nIbilgailuaren barruan, toki ageri batean, autobusak duen eserleku kopurua eta zutik joan daitekeen pertsona kopuru handiena agertuko dira.\n33. artikulua: Zerbitzua ematen duen enpresako langileen betebeharrak\nZerbitzua ematen duen enpresako langileak adeitasunez tratatuko ditu beti bidaiariak, eta behar den laguntza eta argibideak emango ditu, hala eskatzen badiote.\nEz du bidaiariari zor zaion begirunearen kontrako ezer egingo, ez hitzez ez ekintzez. Langileak ez dira pertsonekin eztabaidetan sartuko; bidaiarien kexa edo protestei, langileek, modu onean beti, behar diren azalpen guztiak emanez erantzungo diete. Ibilbideari edo zerbitzuari buruzko argibideak emango dituzte, atseginez eman ere, inork hala eskatuz gero.\nZerbitzua ematen duen enpresako langileek zorroztasunik handienaz beteko dute Araudi honetan xedatutako oro. Horregatik, Enpresaren betebeharra izango da langileei Araudi honetako aginduak betearaztea, hala nola beren barne araudiaren arabera bidaiariekiko dituzten beste betebehar guztiak betearaztea ere.\n34. artikulua: Galdutako gauzak\nAutobusean norbaitek ahaztuta aurkitzen diren gauzak Enpresako bulegoetan utziko dira. Langileren batek gauza aurkitu eta 48 orduko epearen barruan, galdutako gauzaren jabeak erreklamaziorik aurkezten ez badu, Enpresak Donostiako Udaltzaingoaren egoitzan utziko du galdutakoa.\n35. artikulua: Langileen uniformea eta identifikazioa\nPublikoarekin harreman zuzena edo zeharkakoa duten Enpresako langileak uniformez jantziko dira, Enpresako Zuzendaritzak horren gainean agindu dituen arauen arabera. Langileok identifikazio txartel bat eramango dute aldean, leku agerian, izen-deiturak eta zenbakia zehaztuz bertan.\nOndorio horietarako, bi langile mota hartzen dira publikoaren harreman zuzena edo zeharkakoa duten langiletzat: batetik, mugimendu langileak, eta bestetik, beti edo noizean behin, ibilgailuetan, bide publikoan, aritzen diren tailerretako langileak. 36. artikulua: Erabiltzaileei eta besteri eragindako kalteak\nZerbitzua ematen duen Enpresak behar diren aseguru guztiak itunduko ditu, erabiltzaileei edo besteren bati inoiz kalte pertsonal edo materialik eraginez gero, dagokien kalte-ordaina emateko. Nolanahi ere, Enpresak itundutako aseguruak hartuko du bere gain kalte-ordaina emateko ardura, erantzukizuna besteren bati dagokionean salbu.\nAutobus barruan kalte pertsonal edo materialik gertatuz gero inori, kalte hartu duen horrek berehala jakinarazi beharko dio gertatutakoa ibilgailua gidatzen duen pertsonari, gertatukoa ziurtatzen duen sinestamendua edo agiria bete dezan. Gidariak Enpresako bulegoetan utziko du agiria eta haren kopia bat emango dio kaltetuari. Istripurik-edo gertatuko balitz, eta istripuan inork min hartu, kalte hartu duten pertsonak artatzeko beharrezkoak diren bitarteko eta zerbitzu guztiak lortzea izango da gidariaren lehen zeregina. Gidariak, gainera, istripuaren berri emango die berehala ikuskaritzako langileei eta Udaltzaingoari, eta biktimen kopurua eta egoera jakinaraziko die ahalik zehaztasun handienaz, biktimarik izanez gero.\n37. artikulua: Istripu agiria\nIstripu agiria gidariak bideratuko du, ahalik eta informazio gehiena emanez. Kalte materialik gertatuz gero, Udaltzaingoaren parte hartzea eskatzeko eskubidea dutela jakinaraziko die gidariak erabiltzaileei, eta inor kalteturik gertatuz gero, ez dutela lekutik mugitu behar, osasun zerbitzuen laguntza beharrezkoa den kasuetan edo ezinbestekoa denean izan ezik. Azken kasu horretan, datu pertsonalak emango beharko dizkie Enpresako langileei, eta hauek Agintaritzaren edo Agintaritzaren agenteen eskuetan utzi.\nHalaber, eta zerbitzua ematen duen Enpresak bideratutako duen istripu agiria gorabehera, Enpresako langileek erreklamazioa aurkezteko aukera dutela jakinarazi beharko diete erabiltzaileei.\n38. artikulua: Zerbitzua etetea\nZerbitzuan ezinbestean gerta daitezkeen etenak ahalik lasterren konpondu beharko dira, eta ahalegina egingo da, gainera, ordezko ibilbideak eta jatorrizkoak ahalik antzekoenak izatea, ahal den neurrian betiere. Zerbitzua eten behar izatea eragin duen arrazoia desagertu bezain laster, jatorrizko ibilbidea zabalduko da ostera.\nMatxuraren batengatik edo beste edozein arrazoirengatik, ibilgailuren batek zerbitzua eten beharra baldin badu, ibilgailu horretako bidaiariek zerbitzu bereko edo ibilbidean bat egiten duen beste zerbitzu bateko autobusa hartu ahal izango dute garraio titulu bera erabiliz, zerbitzua ematen duen Enpresako langileen argibideak aintzat hartuz betiere.\n39. artikulua: Txartelaren zenbatekoa itzultzea\nZerbitzua bertan behera geratzen bada, zerbitzua ematen duen Enpresak, 12.2.h) artikuluan xedatutakoaren arabera, txartelaren zenbatekoa itzuli behar du. Dirua itzultzeko eskubidea baliatzeko, bidaia jarraitzeari uko egiten dioten bidaiariek indarrean dauden tarifen arabera baliagarria den garraio titulu bat aurkeztu beharko dute. Dirua itzultzeko eskabidea Enpresako langilearen aurrean aurkeztu behar da zerbitzua etetea eragin duen gertaera gertatu eta berehala, eta langileak erreklamazioa ziurtatzen duen agiria aurkeztuko beharko du. Itzultzea badagokio, enpresako bulegoetan itzuliko zaio dirua erabiltzeileari.\nArtikulu honetan xedatutakoaren ondorioetarako, autobusa bere ohiko ibilbidetik desbideratzea Enpresarekin zerikusirik ez duten arrazoiengatik, ez da zerbitzuaren etentzat hartuko.\n40. artikulua: Erreklamazio orriak\nZerbitzua ematen duen enpresak bidaiarien eskuragarri jarriko ditu Erreklamazio Orriak ibilgailu guztietan, eta jendearen eskuragarri, bere egoitza guztietan, bulegoak barne. Bidaiariek egoki deritzoten kexak azaldu ahal izango dituzte orriotan, baldin eta garraio titulu baliodun bat eta Nortasun Agiri Nazionala, Pasaportea edo Egoiliar Agiria aurkezten badute. Orriok bidaiaren esku daudela, argi jarri behar du autobus bakoitzaren barruan, leku agerian, afixa batean, hitz hauekin: «Nahi duenak eskuragarri ditu Erreklamazio-Orriak/Existen Hojas de Reclamaciones a disposición de quiénes las soliciten».\nErreklamazio Orriak hiru orriz osatutako inprimaki sorta bat dira:\nJatorrizko orria, kolore zurikoa, erreklamazioa egin duenak garraio arazoez arduratzen den udal sailera edo Kontsumitzailearen Informaziorako Udal Bulegora edo Merkataritza, Kontsumo eta Turismo Saileko Lurralde Ordezkaritzara helarazi beharrekoa.\nArrosa koloreko kopia bat, gidariari eman edo enpresaren bulegoetan aurkeztu beharrekoa.\nEta berde koloreko beste kopia bat, erreklamazioa egin duenak beretzat gorde beharrekoa.\nBehin erreklamazio orriak bete ondoren, hamar eguneko epean, zerbitzua ematen duen enpresak Donostiako Udaletxeari helarazi beharko dio aipatu orriotako bigarrena, erreklamazioa egin duenak azaldutako gertaerei eranstea egoki deritzen arrazoibideekin edo txostenarekin batera, eta, azkenik, erreklamazioa onartzen edo ukatzen duen azaldu.\nAutobus zerbitzuan eragin daitezkeen eragozpenak ahal den neurrian saihesteko, ibilbidearen hasieran edo bukaeran beteko dira Erreklamazio Orriak. Enpresako bulegoetara helarazi ahal izango dira gero ere, ahalik eta azkarren.\nErreklamazioa bideratu ondoren, Udaletxeak bi hilabeteko epean jakinaraziko dio hartutako erabakia erreklamazioaren izenpetzaileari. Halaber, erabil ditzakeen arbitratze mekanismoen berri emango dio, eta hartutako erabakiaren kontra aurkez ditzakeen errekurtsoak jakinaraziko.\nUdaletxeak eta zerbitzua ematen duen enpresak erreklamazioak bideratu eta ebazteko betebeharra dute beti, nahiz eta artikulu honetan azaldu ez den beste bide batetik egin erreklamazioa.\n41. artikulua: Garraio osagarria\nLurreko Garraioen Antolamenduari buruzko Legearen 27. artikuluaren arabera, zerbitzua ematen duen enpresak garraioa beste era batera egiteko modua kontratatzeko eskubidea du, baldin eta ohiko garraioaren aurretik edo ondotik egiten bada, eta osagarri gisa egiten baldin bada, luzerako jarraitzeko asmorik gabe.\nHor sartzen dira, adibidez, sor daitezkeen zerbitzu berriak edo dauden zerbitzuen ordezkoak, bidaiari urriko orduetan, edo bidaiari urriko bideen azken zatietan sor daitezkeenak, hala komeni delako ikuspegi ekonomiko batetik begiratuta, edo ohiko garraio publikoaren zerbitzuak hartzen duen eremuari edo ordutegiari eusteko, edo haiek handitzeko. Halakoetan, autobus zerbitzuaren ordez, auto-taxi moduko zerbitzuak eskain daitezke.\n42. artikulua: Informazio telefonoa\nEnpresak dohako telefono bat izango du, goizeko 7ak eta gaueko 10ak bitartean, erabiltzaileen informazio eskariei erantzuteko. Telefonoaren zenbakia ibilgailu guztien barruan eta geralekuetako informazio paneletan agertuko da.\nLAUGARREN ATALA: Oztoporik gabeko sarbidea\n43. artikulua: Sarbidearen sustapena\nZerbitzua ematen duen enpresak nahitaez bete behar du garraio publikoetako sarbideari buruzko araudia, sarbideak sustatzeko Eusko Jaurlaritzaren 20/1997 Legearen 5 eta 10. artikuluetan eta hura osatzen duten agindu eta xedapenetan zehazten denaren arabera. Araudi hau indarrean sartzen den unetik, erosten diren ibilgailu guztiek bete beharko dute arau horietan xedatutakoa.\n44. artikulua: Eserleku erreserba\nErabiltzaileek ezingo dute eserita bidaiatzeko eskubidea eskatu, eta eserleku hutsak izanez gero baizik ez dute hala joaterik izango. Ibilgailuko eserlekuak nahierara hartu ahal izango dituzte bidaiariek, inori lehentasunik eman gabe, salbu eta mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonei, haientzat propio gordetako leku batzuk izango baitira.\nAutobusean, mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonentzat gordeko dira zenbait leku: aulki gurpildunentzat bi leku eta beste lau eserleku 12 metroko autobusetan, eta sei eserleku 18 metroko autobus giltzatuetan. Lekuok sarbideetatik gertu egongo dira, behar bezala seinalatuta, eta autobusa gerarazteko txirrina eta seinaleak eskueran dituztela. Hutsik baldin badaude, edozein bidaiari eseri ahal izango da haietan.\nPertsona hauek hartzen dira mugitzeko zailtasuna duten pertsonatzat: adimen urrikoak eta elbarriak, pertsona adinekoak, emakume haurdunak edo besoetan ume txikiak daramatzatenak eta, oro har, beren egoera pertsonalagatik, arriskurik gabe zutik joan ezin diren guztiak. Mugitzeko inolako arazorik ez duten pertsonak egonez gero eserleku horietan, eta mugitzeko zailtasunak dituen norbaitek hala eskatuz gero, gidariak eserleku horiek libre uzteko eskatuko die pertsona haiei.\n45. artikulua: Mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonen sarbidea\nMugitzeko zailtasunak dituzten pertsonek, aulki gurpildunik gabe ibili bai baina autobusera igotzeko maila igo ezin dutenek, jakinaren gainean jarriko dute gidaria, autobusaren erdiko ateko sarbidea errazteko aldapari eragin diezaion.\nMugitzeko zailtasunak dituzten pertsonen aulkiak autobuseko erdiko atetik sartuko dira, sarbidea errazteko aldapari eragin ondoren, eta ibilgailuaren norabideari buruz, aurrera edo atzera begira jarriko dira autobusean.\nAutobus batean mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonen bi aulki sar daitezke gehienez ere. Autobusera haurren aulkiak edo bizikletak baino lehen igotzeko eskubidea izango dute.\n46. artikulua: Gordetako lekurik eza\nAulki gurpildun batean mugitzen den pertsona bat ezin bada autobus batera igo pertsona horientzat gordetako lekua hartua dagoelako, zerbitzua ematen duen enpresak lekua ziurtatuko dio hurrengo autobusean. Ez badio zerbitzurik eskaintzen epe horren barruan, enpresak beste garraiobideren bat eskaini beharko dio, autobus berezi bat edo aulkiak garraiatzeko egokitutako taxi bat, enpresaren kontura betiere, eskatu zaion garraio zerbitzua betetzearren.\n47. artikulua: Aulki gurpildunetan doazen pertsonen txartelaren ordainketa\nAulki gurpildunetan doazen pertsonei gainerako pertsonen tarifa errejimen berbera dagokie.\nAulki gurpildunentzat egokitutako lekuan txartela ordaintzeko makinarik jartzen ez den bitartean, diru txartelaren bidez edo esku dirutan ordaindu beharko da bidaia, mugitzeko zailasuna duen pertsonarekin batera doan baten baten edo beste edozein bidairiren bitartez. Horrela egingo ez balitz, gidaria mugituko da bidaiaren zenbatekoa kobratzera, baina bere lana betetzeagatik, lekutik mugitzerik izango ezingo balu, ez da kobratuko.\nBOSGARREN ATALA: Garraio tituluez\n48. artikulua: Garraio tituluak\nTxartel arrunta eta diru txartela dira enpresa honetako zerbitzuak erabiltzeko eskubidea ematen duten garraio tituluak. Behar bezala balioztatutako garraio tituluak autobus zerbitzua erabiltzeko eskubidea ematen du, autobus zerbitzu bat edo bi, autobus aldaketa dohainik egin daitekeen kasuetan, ordu bateko epean zerbitzuen arteko lotura normaletan eta ordu erdiko epean hala erabakitako beste loturetan. Autobus zerbitzu batetik beste batera autobusa dohainik aldatzeko aukerei buruzko informazioa geralekuetako informazio orrrietan eskainiko da. Udaletxeak, bere kabuz edo udaletxez gaindiko erakundeen bitartez, beste dokumentu batzuk sortu ahal izango ditu, are modu desberdineko dokumentuak ere, besteak bezain baliagarriak.\n49. artikulua: Garraio titulu balioduna eramateko obligazioa\nBidaia hasten den unetik, pertsona orok izan behar du garraio titulu baliodun bat, ibilgailuan sartzeko kontrolpetik pasarazi, eta aldean eraman ibilbide osoan, enpresako langile edo ikuskariren batek hala eskatuz gero, hari erakusteko, harik eta helburu duen geralekura iritsi eta autobusetik jaisten den arte. Eserlekurik hartzen ez duten lau urtez beherako haurrak dira betebehar hori betetzetik salbuetsita dauden bakarrak.\nBidaiariak, ibilgailuaren barruan dagoen bitartean, aldean eraman behar du beti titulu balioduna, hondatu gabe eta kontrola pasatzeko moduko egoeran. Diru txartel bat pertsona batek baino gehiagok erabiltzen badute, txartela autobusetik jaisten den azken pertsonak gorde beharko du. Txartel mota horiek, pertsona baten izenean daudenak izan ezik, daramanari dagozkio, eta edozein pertsonak erabil ditzake beraz.\nLau urtetik gorako haurrek txartel edo bidaia titulu balioduna daramatela bidaiatu beharko dute, pertsona helduen baldintza berberetan.\nDiru txartela sozialaren erabilerak hura erabiltzeko eskatzen den baldintza egiaztatzera behartzen du jabea. Horretarako, txartela daramanak gidariaren hurbilen dagoen kobratzeko makinan sartuko txartela, gidariak argazkiaren bitartez pertsonaren nortasuna egiaztatu ahal izan dezan. Txartela, jabea ez den beste pertsona batek erabiltzeak txartelik ez izateak bezalako ondorioak izango ditu, Araudi honetako 70.1.d) artikuluaren arabera arau hauste oso larria izatez gainera.\nDohainik bidaiatzeko baimena dutela egiaztatzen duen titulua daramaten pertsonek baizik ezingo dute dohainik bidaiatu, eta lau urtetik beherako haurrek, pertsona larri batek lagundurik.\n50. artikulua: Txartel arruntaren ordainketa\nTxartela arrunta ordaintzeko orduan, bidaiaria diru xehe zehatzez ordaintzen saiatuko da. Nolanahi ere, gidariak atzerakoak itzultzeko betebeharra du.\nAutobus gidariak esku dirua izateko betebeharra du, 5.000 pezetako (30 euro) billeteen edo billete txikiagoen atzerakoak itzuli ahal izateko. Gainera, txeke liburuxka bat ere izango du, esku dirurik ez duelako itzuli ezin izan dituen atzerakoak ordaintzeko. Txekeak hurrengo egunetik aurrera ordainduko dira, enpresako bulegoetan edo horretarako izendatzen diren beste leku publiko zein pribatuetan (hitzarmen baten bidezedo erabakiko da zeinetan). 51. artikulua: Garraio tituluaren egiaztabidea\nGarraio titulua erosteko orduan, bidaiariak titulu egokia erosi duela egiaztatu beharko du, eta hala dagokionean, zuzen itzuli dizkiotela atzerakoak. Bidaia askotarako tituluak erabiliz gero, bidaiariak berak egiaztatu beharko du ordainketa edo kontrol operazioa gauzatua izan dela.\n52. artikulua: Garraio tituluen erabilera zuzena edo iruzurrezkoa eta tituluen iraupena\nEnpresako langileek edo ikuskaritzako agenteek garraio tituluak kentzeko ahalmena izando dute, eta dagokion salaketari erantsi, zuzen ez den moduan edo iruzur eginez erabiltzen badira, edota, tarifak aldatuko direlako eta beste edozein arrazoirengatik, hura erabiltzeko epea iraungi bada, eta titulua kendu izanaren eta kentzeko arrazoiaren froga agiria eskuratuko diote titulu horren erabiltzaileari. V. KAPITULUA: BIDAIARIEK GARRAIO ZERBITZUA ERABILTZEKO ORDUAN AINTZAT HARTU BEHARKO DITUZTEN BALDINTZA OROKORREZ ETA HAIEN BETEBEHARREZ\n53. artikulua: Bidaiarien betebeharrak Edozein kasutan, bidaiariek:\nGarrai titulu balioduna eraman beharko dute, Araudi honetan eta tarifa koadroetan xedatutakoaren arabera, eta ibilbide osoan eraman beharko dute aldean, enpresako langileren edo ikuskariren batek hala eskatuz gero, hari erakusteko.\nEz dira autobusera igo edo autobusetik jaitsiko, hura geralekuan gelditu arte, eta geralekura iritsitako ordenaren arabera, nor bere txandan, igoko dira autobusera. Ez da inola ere onartuko autobusera igotzea edo autobusetik jaistea, hura erabat gelditu arte, ez eta aubosean sartzea ere, gidariak leku guztiak hartuta daudela egiaztatzen badu.\nHartarako dauden ateetatik igoko dira autobusera eta jaitsiko dira autobusetik, eta gainerako pertsonen zirkulazioa erraztuko dute autobusaren barruan. Txartela erosi edo garraio tituluaren ordainketa egin ondoren, irteteko ateen ondoan jarriko dira, ibilgailura igo nahi duten pertsonen sarrera errazteko.\nZerbitzua ematen duen enpresako langileen aginduak beteko dituzte, eta toki agerian jarritako afixak eta gomendioak errespetatuko, zerbitzuarekin eta zerbitzuko gorabeherekin zerikusirik duten gaietan.\nVI. kapitulua: TAXIBUS zerbitzuak eta eskarizko garraioa\n54. artikulua: taxibus eta eskarizko garraioen zerbitzuak\nTaxibus eta eskarizko garraio zerbitzuak erabilera orokorreko garraio arautuen kategorian sartzen dira eta autobus linea erregular bat balira bezala funtzionatzen dute, aurrez finkatutako ibilbide, geraleku eta ordutegiekin. Bidaiariak banaka sartzeko sistema eta eramaten den bidaiari bakoitzeko txartela ordaintzekoa izango dute, haiekiko alde bakarra zerbitzua ematen duen ibilgailua autobusa izan ordez taxia izatea delarik. Eskarizko garraioari dagokionez, ez da zerbitzurik izango, non eta zerbitzu hori eskatzen ez den. Taxibus eta eskatutako garraio zerbitzu hauek bestela ekonomiaren ikuspegitik izateko arrazoirik ez duten ordutegi, leku edo zerbitzu motetan, edo bere ezaugarriengatik fisikoki autobus konbentzionalez eman ezin daitezkeenetan ezartzen dira, hala nola ezaugarri hauek dituztenetan:\nneurri txikiko bideak edo ibilgailu handientzako geometria desegokia dutenak.\nbiztanle dentsitate apala.\neskari maila murritza.\n55. artikulua: taxibus eta eskarizko zerbitzuen sorkuntza eta jardunbidea\nTaxibusen eta eskarizko garraioaren zerbitzuak autobusen zerbitzuak ustiatzen diren modu berean eta jardunbide bera erabiliz eskainiko ditu Udalak, Arautegi honetako 10. eta 11. ataletan ageri den bezala.\n56. artikulua: taxibus zerbitzuen tarifak\nTaxibus zerbitzuen tarifak autobus lineetan erabiltzen diren berberak izango dira, salbuespen bakarrarekin, alegia, eskudirutan egiten den ordainketa, zeren, zerbitzu honen berezitasuna dela-eta, zerbitzu mota hau ordaintzeko, kasu guztietan, diruzorro-txartela erabiliko baita. Donostiako Udalak tarifa zigorrik ez duten gainerako lineekiko garraio aldaketa onartuko du. Informazio hau geralekuetan adieraziko da.\n57. artikulua: eskarizko garraio zerbitzuen tarifak\nEra honetako zerbitzuen ezaugarri bereziak kontuan hartuta, Donostiako Udalak, Arautegi hau indarrean jartzen denetik 12 hilabeteko epean gehienez, eskarizko garraioaren lineetan erabiliko diren egitura eta tarifa guneetan ezarriko ditu.\n58. artikulua: antolamendu, sarbide eta erabilera baldintzak\nTaxibus eta eskarizko garraioen zerbitzuen antolamendu, sarbide eta erabilera baldintzak zerbitzu erregularrak arautzen dituzten berberak izango dira, Arautegi honetan adierazten direnak.\n59. artikulua: umeen kotxe eta aulkien sarbidea\nLinea hauen zerbitzuetan, umeen kotxeak eta aukiak baldin eta maletategian garraiatuak izateko moduan badaude tolestuak, eta haurrak ez badu eserlekurik hartzen, onartuko dira, ez bestelako kasuetan. Haurrak eserlekua hartuko balu, garraitzen den pertsonarentzat ezarritako tarifa ordaindu beharko du.\n60. artikulua: ibilgailuen identifikazioa\nEra honetako zerbitzuak egiten dituzten ibilgailuak behar bezalako identifikazioa eraman beharko dute zirkulatzen dutenean, eta aurrealdeko eskuinaldean modu ikusgaian eraman beharko dute zerbitzua egiten ari diren linearen zenbakia eta izena.\nVII. KAPITULUA: ERABILERA OROKORREKO ALDI BATERAKO GARRAIO ERREGULARRAK\n61. artikulua: definizioa Erabilera orokorreko aldi baterako garraio erregularrak dira, Lurreko Garraioen Antolamendurako uztailaren 30eko 16/1987 Legearen 67.a) atalean ezarritakoaren arabera, nolakotasun berezia edo koiunturala duten joan-etorriak eta denboraren aldetik iraupen mugatua dutenak kontuan hartzen dituztenak, nahiz eta halakoetan aldizkako errepikatzeak ere gerta daitezkeen.\nSail honetan sartuta daudela ulertzen da Anoetako Kiroldegira edo Belodromora egiten diren zuzeneko zerbitzuak, edo bi leku horietatik ateratzen direnak, Illumbeko inguruan egin ohi direnak, eta oro har bidaldi horien antzekoak, hau da, hiri garraioko linea erregularen ohiko ibilbide edota ordutegietatik kanpora egiten direnak.\n62. artikulua: ezarpena eta erabilera baldintzak\nErabilera orokorreko garraio erregular iraunkorren kasuan bideratzen diren prozedura berak bideratuko dira garraio mota hauek ezarri, aldatu edota kentzeko.\n63. artikulua: tarifak\nEra honetako zerbitzuen nolakotasuna kontuan harturik, Donostiako Udalak tarifa berezia ezarri ahal izango du kasuotan.\nVIII. KAPITULUA: TURISMORAKO GARRAIO ERREGULARRAK\n64. artikulua: definizioa "Turismorako garraio erregular" gisakotzat hartzen dira bidaiari erabilera orokorreko hiri garraio erregular jakin batzuk, bidaiaren zergatiak izatez turistikoa den zerbitzu batekin modu ukaezinean loturik daudenak, garraiorako ibilgailuak ezaugarri guztiz bereziak dituelarik, zalantzarik gabe, erabilera iraunkorreko zerbitzu erregularrekoak ez bezalakoak direla aditzera ematen dutenak.\n65. artikulua: baimena Donostiako Udalak erregulatzen ditu era honetako zerbitzuak, ibilbideak, tarifak eta geralekuak definituz. Zerbitzu hauek bezeroen eta enpresen enplegatuen eskubide eta betebeharrei dagozkien 12, 33, 40 eta 53 ataletan ezarritakoaren mendeko dira, eta orobat dira erabilera orokorreko garraio publikoen Arautegian adierazten denaren mendeko.\nZerbitzu hauek esleitzeko, Udaleko zerbitzuek indarrean dagoen legediari egokitzen zaizkion lehia eta publizitate jardunbideak erabiliko ditu.\nII. TITULUA: ERABILERA BEREZIKO GARRAIO ERREGULARRAK\n66. artikulua: definizioa\n"Erabilera bereziko garraio erregularrak", dira, uztaileko 30eko 16/1987 Legearen 67.b) atalean ezarritakoaren arabera, gizatalde jakin bati bakar-bakarrik zerbitzatzeko helburua dutenak, hala adibidez eskolako haurrei, langileei, militarrei edota antzeko talde homogeneoei.\n67. artikulua: baimena\nGarraio mota hauek erabiltzeko, Donostiako udal barrutiaren barruan eta ez beste inon dabiltzanean, beharrezko izango da dagokion Udalaren baimen bereziaren jabe izatea. Baimen hori ondoko jardunbidearen arabera emango da:\nGarraio enpresak aldez aurretik hitzartu beharko du erabiltzaile taldearen ordezkari den pertsonarekin garraio mota hau bideratzea, dagokion kontratuaren edo aurrekontratuaren bidez.\nTaldeen ordezkaritzat hartzen dira, haiei buruz duten posizio berezian oinarrituta, garraiolariarekiko harremanaren ardura hartzen duten pertsonak, hala adibidez ikastetxeen gainean eskumena duten administrazio organoak, ikastetxe edo produkzio guneen jabe edo zuzendari diren pertsonak, ikasleen gurasoen elkarteen ordezkariak edota langileenak, eta antzeko beste batzuk.\nBaimenen iraupen epea kasuan kasuko erabiltzaileekiko kontratuari dagokiona izango da, epe horretarako emango da baimena, eta, nolanahi ere, urtero berriztatu beharko da. Usadioz, eskola eta ikastetxeetako ikasleei dagozkien baimenak kasuan kasuko ikastaro akademikorako izango dira baliozkoak, eta langileei dagozkienek berriz, urte naturalarekin bat datorren iraupena izango dute.\nBaimenak finkatuko ditu zerbitzua emateko baldintzak, dagokion kontratuan aurrez ikusitakoaren arabera, eta hala erabakiko dira egin beharreko ibilbidea edo ibilbideak, egin beharreko joan-etorriak, irteerako eta abiapuntuko puntuak, eta egingo diren geldialdiak eta jarraituko diren ordutegiak.\n68. artikulua: erabilera bereziko garraioaren ibilbideak eta geralekuak\nUdalak urtero erabakiko ditu zerbitzu mota honi dagozkion ibilbideak eta geralekuak. Alabaina, zerrenda orokorrean ageri ez diren ibilbideak eta geralekuak ere baimendu ahal izango dira, kontuan izanik egin era honetako garraioaren zertzelada bereziak, besteak beste, ezgaitasun fisiko edo psikikoak, egoitza eremu berrien sorrera, edo bestelako zergatiak, behar bezala arrazoituak direnean.\nAutobusek geralekuan emango duten denbora bidaiariak igo eta jaisteko behar duten huraxe izango da, ez gehiago, eta operazio horiek ahalik eta lasterren egingo dira. Baldin eta geldialdia beharrik gabe luzatzen bada, kasuari dagokion zigor espedientea ireki ahal izango da.\n69. artikulua: erabilera bereziko garraio ibilgailuak\nEra honetako garraioan ibiltzen diren ibilgailu guztiek indarrean dagoen legedian adierazten dena bete beharko dute, eta, bereziki, segurtasunari dagozkion arauak, eta eskolako haur eta adin txikikoei dagozkien segurtasun arau bereziak bete beharko dituzte, zehatz-mehatz, 2001eko apirilaren 27ko 443/2001 Errege Dekretua, edota une jakin batean haren ordezkoak egiten dituen araua.\nIII. TITULUA: ZIGOR ERREGIMENA\n70. artikulua: arau-hausteak\nArautegi honetan adierazten diren betebeharrak betetzen ez dituzten enpresek nahiz garraio zerbitzuak erabiltzen dituzten pertsonek, lege-haustea egingo dute, 73. atalean aurrez ikusten diren zigorrak erakarriko dituena.\nLege-hauste horiek honela sailkatzen dira: oso larriak, larriak eta arinak.\n1. Lege-hauste oso larriak dira:\nEserleku batzuk mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonentzat erreserbatuta daudela adierazten duten seinalerik ez ipintzea.\nKasu bakoitzean beharrezkoa den baimena izan gabe garraio zerbitzuak egitea.\nBidezko arrazoirik gabe, pertsona bati autobusean sartzea galaraztea, bereziki mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonen kasuan.\nBidaia diruzorro-txartel sozialarekin ordainduta bidaiatzea autobusean, ordaintzailea ez denean txartel horren titularra, edo izenezko nolakotasuna duen beste edozein titulurekin ordainduta.\nEra berean, lege-hauste oso larria izango da azken bi urteetan araua berriro hautsi izana.\n2. Lege-hauste larriak dira:\nAutobusean bidaiatzea garraio titulu baliozkoa eraman gabe.\nAutobus mota desberdinetan ezarritako bidaiari kopurua gainditzea.\nBidaiaren zenbatekoa bidaiariei ez itzultzea, hala badagokio, zerbitzua eteten denean.\nIbilgailuak behar bezala ez zaintzea, zerbitzua kontserbazio egoera desegokian eskainiz, eta erosotasun, osasun eta segurtasun baldintzak desegokiak direlarik.\nGarraio erregularreko zerbitzuetako bidaiariak jasotzeko edo uzteko, geldialdiak egitea Ibilbidearen Errepikatze Dokumentuan espreski baimenduak ez dauden lekuetan.\nZerbitzuaren erabiltzaileak modu guztiz desegokian tratatzea, baita erabiltzaileak irainduz ere. Bidezko arrazoirik gabe, pertsona bati autobusean sartzea galaraztea, bereziki mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonen kasuan.\nBidaiari batek hala eskatzen duenean, mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonentzat bereziki gordeta dauden eserlekuen erreserba ez betearaztea.\nBai autobusean bidaiatzen den pertsona batek eskatuta, bai geralekuan autobusaren zain jendea denean, ezarritako geralekuetan geldialdirik ez egitea.\nIstripuen partea ez betetzea edo izapideak ez egitea, eta orobat bidaiariei ez jakinaraztea enpresa mailegariei erreklamazio zuzena aurkezteko aukera badutela, baldin eta kalteak edota lesioak izan badira.\nAutobusaren barrenean gertaturiko kalte pertsonalen edota materialen iztripuaren froga agiri bat ez ematea hura eskatzen duten bidaiariei, delako kasuan dagokion indemnizazio ondorioetara.\nAutobuseko erdialdeko ateko sarbide-arrapala martxan ez jartzea mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonek hala eskatzen dutenean, eta pertsona horientzat gordetako lekua okupatua ez dagoenean. Mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonei sarbide orokorreko atetik jaisten ez uztea. Arautegi honetan adierazten diren neurriak edota ezaugarriak errespetatzen dituzten objektuak edo eskuko paketeak daramatzaten bidaiariei autobusean sartzen ez uztea.\nBidaiariei autobusean sartzen ez uztea, haur kotxe edo aulki tolestu gabeak dituztela eta haurrak bertan daudela datozenean, edota kotxeak edo aulkiak tolesturik, haurrik gabe bertan, datozenean.\nBidaiariei bizikletak daramatzatela autobusean sartzen ez uztea, ibilbidea dela-eta eta autobusean ez delako ez aulki gurpildunik, ez haur kotxerik, hura posible denean.\nAutobusean edota enpresaren bulegoetan bezeroen eskura erreklamazio orririk ez izatea, edota, erreklamazio orriak izanda ere, behar bezala ez bideratzea, dagokion epearen barruan, Udalaren aurrean, bezeroek eskatzen dituztenean.\nMugitzeko zailtasunak dituzten pertsonentzat gordeta dauden eserlekuak hartzea, enpresa mailegariko langileek eserleku horiek libre uzteko eskatu dutenean.\nbarrenaldean nahiz kanpoaldean idaztea, margotzea edo haiek zikintzea.\nIbilgailuen barruan, gainerako bidaiariak eragotziz, garrasika aritzea edo iskanbila sortzea.\nZerbitzuaren ustiapenarekin lotura duten osagai finko edo mugikorrak kaltetzea.\nBeren nolakotasun, pisu, bolumen, egitura, mota, kopuru edo emanazioengatik, bai zuzenean bai zeharka, edota kanpoko eragileekiko konbinazioagatik, pertsonen osotasun fisikoa edo osasuna arriskuan jar ditzaketen objektuak autobusean eramatea, edota gainerako pertsonei eragozpenak sor ditzaizkieten objektuak eramatea, edota ibilgailuari edota bidaiarien garraio publikoari kalteren bat edo kalte larria eragitea. Bereziki galarazten dira gai lehergarriak, sukoiak, erradioaktiboak, pozoitsuak, toxikoak edo kutsagarriak, edozein izanik ere mota eta kopurua.\n3. Lege-hauste arinak dira:\nAutobusetan aurkitzen diren objektu galduak, aurkitu eta handik 48 ordura erreklamatu ez direnak, Udaltzaingoaren bulegoetan ez uztea.\nEz erantzun, modu iraunkorrean, eta horretarako ezarritako ordutegiaren barruan, erabiltzaileentzako laguntza eta argibide telefonoari.\nZerbitzuan diren autobusen barnealdean erabiltzaileentzako laguntzaren telefonoa eta indarrean diren tarifak agerian ez jartzea, eta orobat ez jartzea Arautegi honen funtsezko puntuen laburpen bat.\nErabilera bereziko zerbitzu erregularretan edota turismoko garraioetan, autobusak baimenduriko geralekuetan gelditzen direnean, bidaiariak autobusera igotzeko edo bertatik jaisteko behar duten denbora gainditzea.\nAutobuseko sarrera eta irteera bidaiariei errazteko espaloiko ertzera ez hurbiltzea, salbu eta autobusa behar bezala gelditzeko eragozgarri gertatzen diren ibilgailuak edo objektuak direnean galtzadan edota espaloian.\nZerbitzuaren erabiltzaile diren pertsonak behar ez bezala tratatzea, eta orobat haien errespetuaren kontrako erasoren bat egitea, tartean ez bada inolako irainik.\nAutobusa martxan dagoenean bidaiariei igotzen edo jaisten uztea.\nBehar bezalako uniformea jantzi gabe, edota ondo ikusten den lekuan identifikazio txartela ipini gabe, autobusa gidatzea.\nterminal batean, lau minututik gora autobusaren motorra piztuta edukitzea.\nIbilgailuak zakarkeriaz gidatzea.\nPaskinak, folletoak edota edozein eratako propaganda edo publizitatea autobusen barruan banatzea.\nIbilgailuen barruan eskean aritzea.\nAutobusen barruan zigarroak erretzea.\nLehiatiletatik edo/eta autobusaren barruan objektuak botatzea.\nGainerako bidaiarientzat eragozgarri edo errespetu gutxikoak gertatzen diren moduak izan, edota ibilgailuen txukuntasuna hondatzen dutenak.\nGidatzen ari den pertsona distraitzea, ibilgailua martxan dagoenean.\nedo gorputzaren parteren bat lehiatiletatik ateratzea.\nOrokorrean, Arautegi honetatik ondorioztatzen diren betebehar guztiak ez betetzea, ez badira arau-hauste larriak edo oso larriak.\nLGALaren 140tik 142ra doazen ataletan edota AGALaren 197tik 199ra doazen ataletan aurrez ikusi diren arau-hausteetakoren bat egitea, testu horietan aurrez ikusi denaren arabera zigortuko da, legearen eta arautegiaren ikuspuntutik alegia.\n71. artikulua: enpresa mailegariaren langileen aginpidea\nEnpresa mailegariko langileek, lanean ari direla, nahitaez izan behar dute publikoaren aurrean beren egitekoa betetzerakoan jokamolde zuzena eta diziplina zorrotza, eta era berean eskatu behar diote bidaiariari zehatz bete ditzala garraio publikoaren zerbitzua arautzen duten arau eta xedapen guztiak, eta salatu behar dituzte arau-hausleak. Erabiltzaileek kasu egin beharko diete, kasuan-kasuan, enpresako langileek egin ditzaketen oharrei edota gomendioei, zerbitzua emateko moduari dagokionez.\nEnplegatuek jakinaren gainean jarri beharko dituzte enpresako ikuskatzaile arduradunak zein Udaltzaingoa legez kanpo aparkatuta dauden ibilgailuak ikusten dituztenean, baldin eta garraio publikoarentzat bakarrik diren geraleku edo erreiak okupatzen badituzte edo herri garraioko ibilgailuen zirkulazioa zailtzen badute, traba egiten badiote edo erabat oztopatzen badute. Halakoetan, enplegatuek dokumentazio frogagarria aurkeztu beharko dute, salaketa behar bezala bideratua izan dadin.\nEnpresak eta enpresako langileek badute ahalmenik zigorraren zenbatekoa jasotzeko, bidaiariak garraiorako titulu baliozko ez duenean, baldin eta arau-hausleak zigorra autobusean ordaintzea erabakitzen badu, 73. atalean jasotzen den bezalaxe.\n72. artikulua: erantzuleak\nArautegi honetan xedatutakoaren arau-hausteen erantzukizun administratiboa, arau-haustea datzan egintzaren egileari edo egileei dagokie zuzen-zuzenean.\nBaldin eta arau-haustea enpresa mailegariak egin baldin badu, edo beste garraio enpresaren batek, enpresari eta ez beste inori eskatuko zaio dagokion erantzukizun administratiboa, baina hori ez da eragozpen izango konpainia horrek arau-haustea materialki lepora dakiokeen pertsona edo pertsonen kontra, hala badagokio, jarduteko, eta, bere kasuan, delako erantzukizuna haiei jasanarazteko.\nArautegi honek aipatzen duen arau-hausteengatiko erantzukizun administratiboak ez du loturarik izango subjektu arau-hausleari, bere kasuan, eska dakiokeeen erantzukizun zibil, penal edo bestelakoekin.\n73. artikulua: zigorrak\nArau hauste oso larriak egitea 50.001 pezetatik (300,01 euro) 150.000 pezetarainoko (900 euro) isunekin zigortuko da, edota, hala dagokionean, diruzorro-txartel soziala kenduko zaio, baldin eta arau-haustea 70. ataleko 1.d) azpiatalean jasotzen denari badagokio.\nArau hauste larriak egitea 5.001 pezetatik (30,01 euro) 50.000 pezetarainoko (300 euro) isunekin zigortuko da.\nArau hauste arinak egitea 5.000 pezetarainoko (30 euro) isunarekin edo/eta ohartarazpenarekin zigortuko da.\nGarraioko titulu baliozkorik ez duten bidaiariei 10.000 pezatako isuna (60 euro) ipiniko zaie. Salaketa hau egiten den unean bertan deuseztu ahal izango da, zigorra une horretan bertan ordainduz. Kasu horretan, zigorraren zenbatekoa 2.000 pezatakoa izango da (12 euro).\nBaldin eta diru hori enpresako langileei edota une horretan bertan diharduten ikuskaritzako agenteei ordaintzen ez bazaie, dagokion salaketa bideratuko da, behar den zigorketa jardunbidea irekitzen has dadin. Baldin eta arau-hausleak uko egiten badio bere datu pertsonalak emateari, ikuskariak edota enpresako agenteak Udal Guardiako agenteen laguntza eskatu ahal izango du, eta halaxe agertuko beharko du salaketan.\n74. artikulua: gertaera astungarriak eta aringarriak.\nAraua berriro haustea pertsona arau-hauslearen erantzunkizunaren gertaera astungarria da. Araua berriro hautsi dela esaten da arau-hausleak azkeneko urtean arau-hauste berbera egin duenean.\nArau-haustea halakotzat aitortzea pertsona arau-hauslearen erantzukizuna arintzen duen gertaera da.\n75. artikulua: jardunbidea\nArautegi honetan aurrez ikusten diren zigorrak jartzeko jarraitu beharreko jardunbidea Euskal Herriko Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoen Zigortzeko Ahalmenaren otsailaren 20ko 2/1998 Legeak ezarritakoa izango da.\nZigortzeko jardunbidearen bideratze eta ebazteko gehieneko epea, berdin dio zein arau-hauste egin den, sei hilabetekoa izango da, hasierako datatik abiatuta.\n76. artikulua: eskumena\nAlkateari dagokio zigor espedientea agintzeko eta zigor espedienteak izendatzeko ahalmena, eta kasuan kasuko zigorrak ezartzekoa.\nZigor jardunbidearen bideratzea bere fase guztietan, Udaleko Mugikortasuneko Zuzendaritzatik egingo da, edota, hala badagokio, garraioen arloan eskudun den udalaren alorretik.\n77. artikulua: preskripzioa\nArau-hauste oso larriek hiru urteren buruan galduko dute indarra, larriek bi urteren buruan eta arinek sei hilabeteren buruan, lege-haustea egin zenetik kontatzen hasita.\nArau-hauste oso larriengatik ezarritako zigorrek hiru urteren buruan galduko dute indarra, larriengatik ezarriek bi urteren buruan eta arinengatik ezarriek sei hilabeteren buruan, zigorra ezarri den ebazpen administratiboa sendoa egin den egunetik kontatzen hasita.\nArau-hausteen preskripzioa eten egingo da, baldin eta Administrazioaren edozein jardun gertatzen bada, salatuak ezagutzen duena, edota jardun horrek salatuaren nortasuna edo helbidea jakiteko asmoa badu, edota jakinerazpenik egiten bada, 30/92 legeak ezarritakoaren arabera.\nZigorren preskripzioa, behin sendoa bilakatu denean, betearazteko helburua duten jardunen eraginez etengo da, ez bestela.\n78. artikulua: zigorrak betearaztea\nZigorrak betearazteari dagokionez, azaroaren 26ko 30/1992 Legeak aurrez ikusten dena aplikatuko da, Administrazio Publikoen eta Administrazio Jardunbide /Orokorraren Araubide Juridikokoa, eta orobat nahitaezko betearazteei aplika dakizkiekeen gainerako arauetan.\nLehena: erabilera orokorreko garraio erregularreko zerbitzuetan sartzeko erraztasuna\nDonostiako Udalak, sei hilabeteko epean, Arautegi hau behin-betiko onesten denetik hasita kontatuta, Garraioetan Sartzeko Erraztasun Plan bat osatuko du, aurrekontu zuzkidura nahikoa izango duena, halako eran non, lau urteko epean geraleku guztientzat, eta sei urtekoan autobusentzat, mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonek garraio zerbitzu guztiak erabili ahal izango dituzten oztopo fisikorik gabe. Epe hauek Plana onartzen den datatik aurrerakoak dira.\nBigarrena: Donostiako Tranbiaren Konpainiaren zerbitzuaren barne arautegia\nDonostiako Tranbiaren Konpainiak sei hilabeteko epea izango du, Arautegi hau indarrean jartzen denetik aurrera, testu honetan ageri diren xedapenak bere barne funtzionamenduan ezartzeko. Horri erantsi behar zaio Donostiako Tranbiaren Konpainiako langileek Arautegi honetako xedapenak behar bezala ezagutu eta aplika ditzaten beharrezko diren ikastaroak eta liburuak ere langileen prestakuntza planetan sartuko direla.\nHirugarrena: Donostiako Udalaren eta Donostiako Tranbiaren Konpainiaren arteko Kontratu-Programa\nArautegi hau behin betiko onartu ondoren, sei hilabeteko epean, Donostiako Udalak eta Donostiako Tranbiaren Konpainiak zerbitzuaren prestazioari buruzko Kontratu-Programa bat izenpetuko dute, honako Arautegi honetan ezarritakoa islatuz, eta atal sorta honetan ezarritakoak betetzen ez direnean edo arau hauek hausten direnean egin beharrekoak aurrez ikusiz.\nLaugarrena: Kalitate Mailetara egokitzea\nEnpresa mailegariak bi urteko epea izango du bere zerbitzuak Arautegi honetan ezartzen diren ordutegien fidagarritasunaren, erabiltzaleak informartzeko, ahalmen mugen betekizunen eta erreklamazio eta iztripuen murriztearen mailetara egokitzeko.\nBosgarrena: informazioa eta hedapena\nDonostiako Udalak Arautegi honen edukiari buruzko informazio eta hedapen kanpaina bat egingo du donostiar hiritarren eta garraio publikoaren erabiltzaileen artean, eta kontuan hartuko ditu batez ere mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonekin zerikusia duten alderdiak.\nEnpresa mailegariaren erantzukizun berezia izango da Arautegi honetan ageri diren arauak behar bezala ezagutaraztea eta hedatzea, bere enplegatuei dagokienean.\nBakarra: enpresa emakidadun gaineko zigor ahalmena\nEuskal Herriko Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoen Zigortzeko Ahalmenaren otsailaren 20ko 2/1998 Legean agertzen diren zigor prozedurak, Arautegi honen aplikazio eremuaren baitan dauden emakiden enpresa titularrei dagozkienak, Donostiako Alkateak irekiko ditu eta harexek ebatziko ditu.\nGarraioaren erreglamendua argitzekoak\n12 Atala.- Segurtasun arrazoiak direla medio, surf egiteko taulak beren zorroan sartuta eraman beharko dira. 14 Atala.- Adigarri da ume-kotxe zein aulkiek sarbidea dutela behe plataformadun autobus egokitu guztietan. Ume-kotxe eta aulkiak segurtasun-uhalaz loturik eta euren arduraduna aldamenean dagoela eraman beharko dira. Nolanahi ere, beti izango du lehentasuna txartela ordaindurik autobus barruan dagoen pertsonak. 19 Atala.- Geltoki batean motorea lau minutuz gelditzeko obligazioaren aipamena gutxi gora-beherako irizpidea da, eta beraz, adigarri da oso geldialdi luzeetan baino ez dagoela motorea gelditu beharrik. 32 Atala.- Autobusaren gehienezko edukiera gainditzeagatik gidariak izango lukeen bidaiari-kopurua mugatzeko erantzunkizuna edukiera neurtzeko sistema bat dagoenean aplikatuko da. Edonola ere, geltoki batean bidaiariak sartzen ari direla gainditzen bada gehienezko edukiera, autobusaren fitxa teknikoan adierazitako gehienezko edukiera baimendua hartuko da kontuan. 35 Atala.- Gidari-zenbakiaren bidez identifikaturik dago gidaria. 40 Atala.- Erreklamazioa egiteak zerbitzua kaltetu dezakeela uste badu gidariak, Donostia Tranbia Konpainiako bulegoetan egingo da erreklamazioa. 45 Atala.- Inork ez du lehentasunik izango baliozko txartela dutela dagoenako autobusean daudenen aldean. 49 Atala.- Heldu bakoitzeko, 4 urtez beherako bi haur bidaiatu ahal izango dira gehienez dohanik. Haur gehiago egonez gero, horiek billetea ordaindu beharko dute. 50 Atala.- Adigarri da 5000 pezetaren ordaina 30 euro direla. Beraz, halako billetea emititzen ez den bitartean, 20 euroko billetea izango da onartuko den handiena. 2002ko maiatzak 1


Juantxo Iturria: «Unean uneko akordioen bidez eragin nahi dugu, itunik egin gabe» | Politika | Berria\nUdal eta foru hauteskundeak. Gipuzkoa. Juantxo Iturria. Ahal Dugu-ren Gipuzkoako foru zerrendaburua\n«Unean uneko akordioen bidez eragin nahi dugu, itunik egin gabe»\nAhal Dugu-k ez dauka ahaldungai nagusirik, EAEko herrialdeetako zerrendaburuak baizik. Gipuzkoakoa Iturria da. Haren ustez, legealdi osoko itunek gehiegi lotzen dute.\nBaliabide «gutxirekin» ari da Gipuzkoako Ahal Dugu foru kanpaina egiten. «Hogei bat mila euro ditugu», dio haren zerrendaburu Juantxo Iturriak (Donostia, 1981). Horren lekuko da Donostiako Gros auzoan duten egoitza: obratan dagoela dirudi.\nAhal Dugu gisa foru bozetara baino ez zarete aurkeztu. Zer aurreikuspen duzue?\nBatzar Nagusietan talde propioa izatea da gure helburua. Hiru batzarkide beharko ditugu horretarako. Inkesta batzuek zazpi-zortzi ematen dizkigute, baina guk ez dugu burua horretan.\nZer sumatzen ari zarete gizartean?\nIlusioa. Batik bat, gazteen artean.\nJende gazte horrek lehen zer bozkatzen zuen?\nAskok lehen aldia dute. Besteen joera zein zen ez dakigu, ez baitugu azterketarik egin, baina denetik bozkatzen zutela uste dut.\nAhal Dugu-k dio «eraldaketa» nahi duela. Nola lortu?\nUnean uneko akordioak egin nahi ditugu Batzar Nagusietako taldeekin. Legealdi osoko itun batek gehiegi lotzen zaitu. Gobernuak gehiengo osorik ez badu, oposizioko taldeek garrantzi handia izaten dute. Uste dugu hori dela modua arau eta proiektuetan eragiteko, itunik egin gabe.\nOraingoz, arlo batzuetako egitasmoak garbi ez dituzuen seinale ere ba al da hori?\nPrograma bat badugu. Dena dela, aitortzen dugu ez dugula informazio guztia zenbait gaitan, eta gauzak ez ditugula zehatz-mehatz argi. Alderdi berria gara. Pentsa, EAEko idazkari nagusia otsailetik daukagu. Beraz, hasi gara bidea egiten, eta espazio bat lortu nahi dugu.\nInbestidura saiorako erabakia zeinek hartuko du, Espainiako Podemosek ala EAEkoak?\nMadrildik ez dugu irizpide jakinik jaso, baina badakigu hemengo zenbait mugimendu kaltegarriak izan daitezkeela Espainiako Podemosen estrategiarako. Gipuzkoan edo Nafarroan zer egingo dugun zain daude estatuko zenbait sektore, aitzakia hori erabiltzeko Podemosen aurka jotzeko.\nEAEko zuzendaritzak ala tokiko batzarrak erabakiko ditu herrialdeko gai garrantzitsu-ak?\nOraindik ez dago erabakita. Ahal Dugu-n izena emanda daudenei galdetu behar zaie. Baina, gehiegitan galdetuz gero, galdetzearen eraginak indarra gal dezake. Oreka topatu behar da.\nInbestidura saiokoa erabakitzeko, Gipuzkoako batzarrera deituko al duzue?\nHala egingo dugula uste dut.\nEta zer usaintzen duzu?\nPluraltasun handia dago gure alderdian. Batzuk oso gertu daude ezker abertzalearen posizioetatik, eta beste batzuk ez, ez direlako hain identitarioak.\nZuk zer bozkatuko zenuke inbestidura saioan?\nNire proposamena da geure buruari ematea botoa. Hori bai, batzuen eta besteen presioak jasoko ditugula aurreikusten dugu.\nEAJk, PSEk eta PPk diote Bilduren gobernua aldatu egin behar dela. Zuentzat berdin al da gobernuan EAJ-PSE ala EH Bildu egotea?\nEz, EAJ guztiz eskuineko alderdia delako eta EH Bildu ezkerrekoa. Argi dago gu ezker abertzaletik gertuago gaudela. Hala ere, gu eguneroko martxan saiatuko gara baten edo bestearen politikak baldintzatzen.\nZeintzuk dira zuen bi-hiru ardatz nagusiak?\nErakunde publikoetako ateak eta leihoak ireki egin behar dira, gardenak izan daitezen. Herritarrek jakin behar dute diru publikoa zertan gastatzen den. Ustelkeria kasuetan —eta Gipuzkoan kasu batzuk irekita daude—, erantzukizun judizialez gain, politikoak ere hartu behar dira. Bestetik, politika egiteko modua aldatzea nahi dugu, herritarrak protagonista izan daitezen erabakietan. Bestetik, aberri kontuak ezin dira ukatu, baina garrantzitsuena herrialdea kudeatzea da. Gipuzkoan blokeak daude, eta guk akordioaren kultura indartu nahi dugu.\nZerga sisteman, zer proposamen dauzkazue?\nBildurekin nahiko ados egon gaitezke. Zerga sistema progresibo baten aldekoak gara; diru sarrera handiena dutenek gehiago ordaindu behar dute. Legealdi honetan, pausoak eman dira. Gai sozialetan ere bai. Legealdi interesgarria izan da Gipuzkoakoa; ondo aritu da diputazioa.\nAHTaz zer diozue? Edo Pasaiako kanpoko portuaz?\nHorrelako azpiegituren proiektuak aurkeztu izan dituztenean, beti hitz egin digute errentagarritasun ekonomikoaz. Guk errentagarritasun sozialari ere begiratzen diogu. AHTaren egitasmoa, adibidez, txarra da. Erresuma Batuan ez dute AHTrik; betiko trena hobetu dute han, eta hemen ere hori egin behar zen. Gainera, abiadura handiko trenarekin bidaiaren denbora ez da asko laburtuko, eta ez du Ipar Euskal Herriarekin loturarik izango. Pasaiako kanpoko portuaren alde ere ez gaude, herritarrentzat ez delako errentagarria.\nLehen aipatutako blokeak daude. Izan ere, Gipuzkoan zera planteatzen dizute: zer zaude, errauste plantaren alde ala atez atekoaren alde? Irtenbidea ez da zuria ala beltza. Inork ez du erantzun integralik planteatu eta, gainera, egitasmo desberdinak daude herrietan. Seguruenik, zerbait mistoa egin beharko da. Aztertu egin behar da, beraz. Eta ez gaude hasieratik derrigortzearen alde; aurretik, beste neurri batzuk garatu behar dira, erabakiak adostasunez hartuta.\nEAEko hiru diputazioen funtzioak aztertzearen alde agertu zarete. Zertaz ari zarete?\nArlo garrantzitsuetan, hiru herrialdeetan proiektu eta neurri desberdinak daude, eta hori kaltegarria da erkidegoko herritarrontzat. Harmonia handiagoa behar da; batik bat, fiskalitatean.


Nola aurrez dezaket energia konfinamenduan? | Consumer\nNola aurrez dezaket energia konfinamenduan?\nOrdutegi-diskriminazioaren tarifa eskatzea eta etxetresna elektrikoak eta gailu elektronikoak ongi erabiltzeak etxean energia elektrikoa aurrezten lagun diezazukete.\nHainbat ikerketaren arabera, 40 egunez baino gehiagoz handitu da Espainiako etxeetako energia-gastua. Elektrizitatearen kontsumoa %15 eta %22 bitartean ari da handitzen konfinamenduan, eta zifra hori %28ra iristen da batez beste, sektoreko iturriek diotenez. Nola aurreztu energia telelanak egiten badituzu, haurrek eskolak hartzen badituzte eta Interneten jolasten badira, eta sukaldea eta labea ohi baino ordu gehiago erabiltzen badituzu? Artikulu honetan, zeregin zail horretan lagun diezazuketen zenbait arrasto emango dizkizugu, hala nola ordutegi-diskriminazioaren tarifa eskatzea, hainbat plater batera labean prestatzea edo ordenagailua stand by egoeran ez uztea.\nArgiaren eta gasaren tarifak garrantzia du\nArgi gehiago edo gutxiago gastatzea kontsumoaren araberakoa da, baina zure faktura ere kontratatuta duzun tarifaren araberakoa da. Espainian hainbat tarifa elektriko mota daude, eta bat edo bestea izateak aurrezten lagundu diezazuke. Kontsumitzen duzun elektrizitateagatik gutxiago ordaindu nahi baduzu, aukera batzuk dituzu:\nOrdu Diskriminazioko Tarifara pasatzea, ordutegi merkeago batekin 23:00etatik 13:00etara. Modalitate hau merkatu librean nahiz araututako merkatu elektrikoan kontrata dezakezu.\nBonu soziala hartzea. Bonu honek familia ugari batzuk eta diru-sarrera txikiak dituzten etxeak babesten ditu, fakturetan %25 eta %15 arteko deskontuak eginez. Alarma-egoeran, bonu sozialaren onuradunak gehitzea onartu da: martxoaren 30etik apirilaren 5era bitartean, “onuradun berriak 16.690 ziren”, Ogasuneko ministro María Jesús Monteroren arabera. Nahi baduzu, eskatu eta argiaren ordainagiria merkatzeko aukeraren berri eman diezaiokezu (begiratu baldintzak hemen).\nGainera, gasa aurrezteari dagokionez, butano-bonbonen prezioak eta gas naturalaren tarifa arautua (AAT) bi hiruhilekotan izozten ere lagundu dezakezu.\nAurrezteko aholku praktikoak\nGure etxeetatik ia irteten ez garen uneetan energia aurrezteko, beharrezkoa da gailuak eta etxetresna elektrikoak zentzuz erabiltzea. Hilabete hauetan asko handituko den faktura gehiegi ez handitzeko, aholku hauei jarrai diezaiekezu:\nArgiak itzali. Aurrezki segurua da, baina gomendio hori behin eta berriz urratzen da (batez ere haurrek, orain ordu asko ematen baitituzte etxean). Faktura murrizteko —eta ingurumena zaintzeko—, ezinbestekoa da inor ez dagoen geletako argiak itzaltzea eta argi naturalik ez dagoenean bakarrik piztea.\nOrdenagailua eta tableta. Ordenagailuen eta tableten erabilerak gora egin du telelanarekin, telecole-rekin eta pandemiaren aurrerapenari edo balaztari buruzko informazio eguneratua etengabe jasotzeko kezkarekin. Agian erabili besterik ez duzu egin behar, baina gogoratu behar-beharrezkoa soilik egin behar duzula, eta ez utzi inoiz stand by moduan.\nTelebista. Ordenagailuaren kasuan bezala, baliteke telebistan ikusten dituzun film eta telesailek zure edo zure seme-alaben aisialdi-ordu asko betetzea. Aurrezteko, itzali beti, stand by egoeran utzi gabe.\nMugikorra. Smartphone baten erabilera (deiak, mezuak, albisteak begiratzea…) izugarri igo da, batez ere konfinamenduaren lehenengo asteetan. Gogoratu bateria agortuta dagoenean bakarrik kargatzea. Nola? Kargatu telefonoa itzalita dagoela edo hegazkin moduan egin, azkarragoa izan dadin.\nLabea. Konfinamenduan, sukaldaritza izaten ari da entretenimendu gogokoenetako bat: etxeko ogia, legamiarekin edo legamiarik gabe, gozogintza… Labeak elektrizitate asko gastatzen du, baina hondar-beroa aprobetxatu eta plater bat egiten amaitu aurretik itzaltzen bada, aurreztu egin daiteke. Gainera, labe askok “hainbat plater batera prestatzeko aukera ematen dute, eta plater gaziak eta postreak nahasi ere egin daitezke usainak edo zaporeak nahastu gabe”, azaldu du Miele Iberiako Cristina Requek.\nMikrouhinak. Errezetak edo zure mikrouhin-motak aukera ematen badute, labe-mota horretan egin ditzakezu platerak, ohiko labekoak baino %60 gutxiago kontsumitzen baitute.\nHozkailua. Hozkailua etengabe irekiz eta itxiz gero, askoz gehiago gastatzen da (barruko tenperatura aldatu egiten da eta aparatuak asko kontsumitu behar du berreskuratzeko). Hori dela eta, Requek gomendatzen du, janaria prestatu nahi baduzu, “erabili behar dituzun osagai guztiak aurrez pentsatzea, behin bakarrik ateratzeko”. Gainera, hozkailu askok tenperatura aldi baterako jaisten uzten duen funtzioa dute.\nGarbigailua. Zure garbigailuak programa automatikoa badu, erabili egin behar duzu, “une bakoitzean garbitzen ari den kargari ura eta energia egokitzeko diseinatuta dagoelako”, azaldu du adituak. Zentrifugazioa arroparen etiketak onartzen duen potentzia osoan egitea komeni da, ahalik eta lehorrena atera dadin eta lehorgailuaren erabilera mugatzeko.\nOntzi-garbigailuak. Garbigailuan bezala, programa automatikoa erabiltzea komeni da. Halaber, gogoratu behar da beteta dagoenean erabili behar dela.\nEtxetresna elektriko txikiak (plantxa, lehorgailua, etab.). Etxetresna elektriko txikiek asko kontsumitzen dute; beraz, erabili behar badituzu, ahalik eta etekin handiena atera behar zaie. Xafla pizten baduzu, ahalik eta arropa gehien lisatzeko izan behar luke. Lehorgailuaren eta ilearen plantxaren kasuan, etxetik ateratzen ez bazara, zure ekonomiak eta ileak eskertuko dizute.


Lapurreta - - euskalerriairratia.eus\nAmagoia Gurrutxaga Uranga 2018-03-06 12:28\nFrances McDormandek Oscar sari bat jaso zuen atzo goizaldean, eta atzo bertan lapurtu zioten. Oholtzatik emakumeen balioa aldarrikatu eta oso gutxira, ostua zioten ikur distiratsua. Hasiera batean hala eman zezakeen, baina ez zen txantxa. Gure zinema aretoak —eta gure imajinarioa— aski kolonizatuta dauzkan Hollywoodeko industriaren jokamoldea salatzeko performance aldarrikatzaile bat ote zen? McDormand bera ere imajina genezakeen Oscarra ezkutatzen, horixe baietz.\nLapurreta soil bat izan omen zen, baina. Gizon bat atxilotu dute. McDormanden garaikurra eskuan agertu zen sare sozialetan, berea zela esanez. Milioika emakumeren mendeetako historiaren metaforatzat ere har daiteke kontua.\nMetafora eta gidoi askorako ematen ari zaigu osteguneko planto feministaren prestaketa ere. Akzio-erreakzio, argudio-ezargudio dinamika argigarria ari da gertatzen oso. Eta ez naiz ari gotzain jakin batetaz, gutxien espero duzunean agertzen zaizun imajinario matxistaren remake etengabeaz baizik. Planto on denoi.


Izena: San Joan Bataiatzailea. Antzina, antza denez, San Martin esaten zitzaion, eta horrela aipatzen du Iturrizak.\nParrokia: Jaunaren Igokundea.\nKokapena: Kanpantxu auzoan, tontor baten Uriarteaurreko baserri-etxetik 50 metrora.\nSarbidea: Amorebieta-Etxano - Gernika-Lumo errepidean, Hiribururako sarreran, Gurutz Gorriaren gaur egungo kokalekuan Kanpantxu auzora doan eskuinalderako desbideratzea hartu. Hortik 1,600 km-ra dago baseliza hau.\nDeskribapena: 12,25 x 5,60 metroko oin angeluzuzena dauka. Hormak harlangaitzez eginda dauzka, harlanduzko kantoi-harriekin. Teilatua isurialde bikoa da, bost zinbria gainean dago eta harlangaitzezko kanpandorrea dauka, kanpai bat dauka bao batekin eta goiko puntan harrizko gurutze bat. Atea erdi puntukoa da, hegoaldera begira dago eta gurutzea dauka erliebean. Era berean, ekialdeko horman leiho dinteldun bi ditu. Nabean behearen gainean terrazoa dauka eta presbiterioan harrizko losak. Amaitzeko, atari txiki bi ditu Ebanjelioaren eta Epistolaren alderdian eta egoera onean daude.\nIrudiak: San Joan Bataiatzailea, San Martin eta Santa Mañeren (ezaugarriengatik Santa Margarita dirudi) irudiak ditu.\nArtapena: Ona. 1981ean berriztatu zuten Elizbarruti, Udal eta auzokoen diruekin eta gainera, auzokoek konpontzen lagundu zuten.\nJaia, kultu eta errituak: Ekainaren edo bagilaren 24an, San Jon Bataiatzailearen eguna ospatzen da. Meza egiten da eta gero erromeria. Loreak eskaintzen zaizkio San Juani.\nEkainaren 25ean auzoko hildakoen aldeko meza egiten zen.\nAitzinean, azaroaren 11n, San Martin egunean, meza ospatzen zen.\nLemandaroko San Joan baseliza.\nErreguteak: Ajangizko parrokiatik baselizaraino joaten zen errogatiban, Asentsio aurreko hiru egunetariko baten.\nDomeketako Kultua: Aitzinean baselizan igandetan kultua egoten zen. Bertan, ezkontzak eta Bataioak izaten ziren.\nOhar historikoak: Labayruren 1641-1642ko kronikan Lemandaro auzoko San Juan Bataiatzaile eta San Martin izenekin aipatzen da.\n1736ko otsailaren 24ean Kalagorriko Gotzaintzearen bisitatzailea etorri zen. Baselizako ondasunak aipatzen dira:\nSan Martinen izena XVII. gizaldi hasierako testamentu batzuetan agertzen da eta 1759an ere horrela deitzen zitzaion, inguruko errepideei buruz dokumentu baten agertzen den legez.\n1864an dokumentazioan bakarrik San Juan agertzen da. Beraz, XIX. gizaldi hasieran aldatu zela esan genezake. Era berean, "Lemandaro" izena Antzinako Erregimenean kontzejuan egon zen izen bereko kofradiarekin erlazionatuta dago.


'Jalgi Hadi Ortura': Mundu osoko nekazarien lanaren balioa agerian - Debagoiena - Goiena.eus\n'Jalgi Hadi Ortura': Mundu osoko nekazarien lanaren balioa agerian\nUbane Madera 2014-03-11 15:06\n'Jalgi Hadi Ortura' izenarekin familia-nekazaritza oinarri duten jardunaldiak aurkeztu dituzte Arrasaten. Martxoaren 17tik 27ra egingo dituzte, Arrasaten, Aretxabaletan, Bergaran eta Oñatin. Hamar ekitalditik gora antolatu dituzte Mundukide Fundazioak eta Lanki-HUHEZIk: hitzaldiak, erakusketak, mahai-inguruak eta tailerrak. Hau guztiau antolatu dute 2014a familia-nekazaritzaren nazioarteko urtea delako.\nJardunaldiotan parte hartuko duten adituen artean, Lurrik Gabeko Nekazarien Mugimenduko presidente Debora Nunes brasildarra izango dela aipatu dute antolatzaileek; baita gertuagoko hizlari eta adituak ere, Maite Aristegi diputatu eta Etxaldeko kide bergararra, edo Dorleta Martinez Arrasateko hematologoa, adibidez. (Egitarau osoa behean duzue ikusgai).\nJardunaldion antolatzaileek Debagoieneko herritar eta elkarte guztiak gonbidatu dituzte parte-hartzera, esparru guztien garrantzia aipatuta. Eta Twiter bitartez jarraipena egiteko aukera izango dela ere Haurtzaindegi zerbitzua izango dela ere iragarri dute, beti ere, aldez aurretik abisatuta honako telefono zenbakira: 943 77 17 38.\nLabur esanda, Jalgi Hadi Ortura izeneko jardunaldien bitartez gogora ekarri gura dute lurra garela, natura, bizia eta horregatik lurrera gerturatzeko deialdia egin dute, sustraietara gerturatzekoa, alegia.\nBereziki, emakumeen ekarpena\nEta lehen esandako moduan, aurten, 2014a, familia nekazaritzaren nazioarteko urtea da eta Mundukide Fundazioak bere jardunaren estrategia erabat lerrotuta du arlo horretan, besteak beste, Mozambiken, Kuban eta Brasilen familia nekazaritzarekin lotutako proiektuak bultzatzen dihardu. Oro har, elikadura burujabetzaren alde. Bada, horren guztiaren harira antolatu dituzte Jalgi Hadi Ortura izeneko jardunaldiak.\n“Kanpainaren bidez nekazariek ekonomiari egiten dioten ekarpena agerrarazi nahi da, eta bereziki nabarmendu nahi dira emakumeen ezagutzak eta jarduerak. Gainera, nekazaritza ekologikoan oinarritutako eredu berri baten sorkuntzan emakumeek subjektu aktibo gisa betetzen duten rola ikusarazi nahi da (…) Halako praktikak funtsezkotzat jotzen dira bizi guztirako, ekonomiarako eta planetaren iraunkortasunerako, eta krisia nekazariengan izaten ari den inpaktua salatzen da; baita eskala handiko nekazaritzak eragiten dituen kalteak ere”, esplikatu dute antolatzaileek.\nJalgi hadi ortura jardunaldietako diptikoa by Goiena Komunikazio Taldea


Politikariek erabaki bat hartu behar dutenean, egoera zaurgarrienean dauden gizarteko kolektiboei nola eragingo dien izan beharko lukete kontuan“. Horrelako zeozer bota dit lagun batek asteburuan, martxotik etenik ez duen gaiari buruz solasean ari ginela. Garraio zerbitzu publikoa kendu eta herritarrei kotxea erabiltzeko eskaera egin dien agintari bati buruz ari ginen.\nOsasun krisiak aldaketa sakonak ekarri ditu ikastetxeetara, eta ez soilik urruntze neurriak mantendu eta maskarak erabili behar direlako. Goizeko zaintza eta eguerdi eta arratsaldeko eskolaz kanpoko ekintzarik ez egitea gomendatu zaie eskolei. Klaseak hasi diren arren,\n"Hiritar guztien eskubideak bermatuko dituen eskola eraiki nahi badugu, ezinbestekoa da eskolaren “txikiagotze” prozesu honi buelta ematea ahal bezain laster"\njantokietan segurtasun distantziak mantentzeko baliabiderik jaso ez dutenez eskolek, lana eta bizitza uztartzeko hain garrantzitsua den zerbitzu hori gabe geratzeko arriskuan daude hainbat familia egun hauetan. Horrez gain, ikastetxe asko itxita egongo dira arratsaldeetan, etapa guztietakoak Nafarroan eta bigarren hezkuntzakoak EAEn.\nBitartean, enpresa pribatuek ez dute denborarik galdu eta propagandez josi dituzte guraso elkarte eta familien buzoi eta posta-elektronikoak, “bakoitzaren beharretara” egokitutako eskaintzekin. Bestalde, ziurgabetasun egoerarekin kezkatuta, familia asko elkarren arteko sareak osatzen ari dira seme-alaben zaintza bermatu ahal izateko, baldin eta ikastetxeak berriro ixten badira.\nEskoletako zerbitzuak murrizteak eragin nabariak ditu, hainbat ikerketak erakutsi duen moduan: oinarrizko lanbideak dituztelako etxean geratu ezin diren gurasoen eta arratsaldeetan etxean dauden edo etxetik lan egin dezaketenen arteko arrakala, egoera sozioekonomiko baxua duten ikasleek sufritzen duten arrakalaren areagotzea, arazo sozialak nerabezaroan, emakumeen zaintza lanen gehitzea eta lan merkatutik kanporatzea…\nHiritar guztien eskubideak bermatuko dituen eskola eraiki nahi badugu, ezinbestekoa da eskolaren “txikiagotze” prozesu honi buelta ematea ahal bezain laster, ziurgabetasun-egoera apur bat baretzen denean. Hezkuntza komunikabideen zurrunbilotik ateratzen dugunean eta behingoz agintariek gizartearen erdigunean ipintzen dutenean, behar dugun denbora guztia hartu beharko genuke eztabaida sakonak egiteko eskola komunitateetan, lagunak esan zizkidan hitzak kontuan hartuta. Eta gero oso zorrotzak izan behar gara erabakiak hartzen dituztenekin, osasun krisia aprobetxatu ez dezaten zerbitzu publikoak murrizten jarraitzeko.\n*Lurdes Imaz EHIGEko koordinatzailea da


«Migel Gallastegi»: berrikuspenen arteko aldeak - Wikipedia, entziklopedia askea.\n«Migel Gallastegi»: berrikuspenen arteko aldeak\nMigel Gallastegi (aldatu)\n12:59, 24 abendua 2014ko berrikusketa\n822 bytes added , Duela 5 urte\n12:55, 24 abendua 2014ko berrikusketa (aldatu)\n12:59, 24 abendua 2014ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n|erretiratze pilotalekua =\n'''Migel Gallastegi Ariznabarreta''' ([[Eibar]], [[Gipuzkoa]], []ko [[otsailaren 25]]) [[esku huskako pilotari]] profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen. []ko [[ekainaren 29]]an, hamazazpi urte zituela, [[Eibar]]ko [[Astelena pilotalekua]]n debutatu zuen. [[Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia|Buruz buruko txapelduna]] izan zen [], [] eta []. urteetan.\nEibarko Asola-Igartza baserrian jaio zen. []ko [[ekainaren 29]]an, hamazazpi urte zituela, [[Eibar]]ko [[Astelena pilotalekua]]n debutatu zuen. [[Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia|Buruz buruko txapelduna]] izan zen [], [] eta [] urteetan.\nEibarko Asola-Igartza baserrian jaio zen, Amaña auzoan. Bere garaiko umerik gehienak bezala, txiki-txikitatik hasi zen pilotan jokatzen, baina berehala ikusi zen profesional izateko gaitasun apartak zituela. 14-15 urte zituela, Isasi kaleko Kiputxanekua pilotalekuan hasi zen jokatzen eta entrenatzen; berehala, [[Astelena pilotalekua|Astelenan]] ere hasi zen entrenatzen. Hemezortzi urte zituela debutatu zuen 1936. urtean, baina gerrak harrapatu zuen. Gerra amaituta eta sasoi betean, 1940ko eta 1950eko hamarkadetan nagusi izan zen Euskal Herri osoan. Buruz buruko hiru txapelketa nagusi irabazi zituen (1948, 1950 eta 1951) eta dozenaka partida jokatu (eta irabazi) zituen bikoteen eta hirukoteen aurka.<ref>[http://www.ahotsak.eus/eibar/hizlariak/migel-gallastegi-ariznabarreta/ «Migel Gallastegi Ariznabarreta»], ''Ahotsak.com''.</ref>\n== Buruz buruko finalak ==


Kaleak gaztelaniaz dagi - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nEdonork egiteko moduko ariketa da. Herri hazi samar bateko kalean gora eta behera ibili, begiak ondo zabaldu, eta hizkuntza-paisaiak eskaintzen duen eragin bisualari erreparatu. Euskaraldiak lortu du arlo pribatuan enpresetaraino sartzea, gutxienez parte-hartzaile bezala bada ere. Baina, azal fina urratu orduko, badago sakonago zer landua eta zer iraulia. GOIERRIKO HITZAk Lazkaoko kalea aztertu du, errotuluak, oharrak eta publizitate nahiz informazio kartelak behatuz.\nHirigoien kale osoa goitik behera, Jose Lasa, Mikelar, Elosegi eta Areso hasierako 93 establezimendu pribatuk zer hizkuntza darabilten zenbatu da. Dendak, tabernak eta zerbitzuak dira. Horietatik 74k daukate errotulazio nagusian hizkuntza etxearen izenaren alboan dedikazioa edo arloa adierazteko. Euskarak atera duen emaitza onena hortxe dago. Errotulu nagusia %70,3k euskaraz daukate, gaztelaniaz %13,5ek, elebitan %12,2k eta ingelesez %4k.\nBigarren mailako errotulazioa 14 dendak daukate. Zerbitzuaren informazio gehiagarria eman ohi dute, berezitasuna edo lantzen dituzten esparruak. Elebitasunaren alde egiten dute gehienek (%71,4), askotan euskarazko testuak hizki neurriz edo belztasunean nabarmenduta. Euskaraz soilik %28,6 daukate, gaztelania hutsean inork ez.\nKartelak, nagusiki erdaraz\nDenda gehienen (68tan) ateko edo beirateetako oharrak, bestetik, ugari dira. Ordutegia, kontaktua, eta, azken aldian, koronabirusaren neurrien berri ematen dute. Euskararen presentzia asko murrizten edo lausotzen da horietan. Elebitan %51,5ek dauzkate oharrak, eta gaztelania hutsean %35,3k. Euskaraz bakarrik, 9 establezimenduk (%13,2).\nLaugarren elementu bat ere behatu da: kartelak, publizitate afixak edo, jatetxeen kasuan, menu eta karta eskaintzak. 26 tokitan aurkitu dira halakoak. Arlo horretan, gaztelania hutsera jotzen dute erdiek baino gehiagok (%53,8). Elebitan %38,5ek dauzkate, eta euskara hutsean %7,7k bakarrik. Jatetxeen kasuan, nabarmena da gaztelania hutsaren aldeko joera; bai atariko kartari begiratuta, bai azkenaldian etxera eramateko eskaintzaz ipinitako oharretan ere.\nEdonon ikusten diren Se vende eta Se alquila karteletan, eta segurtasun sistemaz ohartarazteko plaketan, berriz, euskara ez da ez bitartekoa, eta ez segurua.\nKaleko hizkuntza paisaia, herri baten informazio emaile\nEuskararen normalizazioan egundoko garrantzia dauka hizkuntza paisaiak. «Dendak eta tabernak dira gure herrien erakusleiho, bai bisitarientzat, bai bertakoentzat. Kalean ikusten duenarekin geratzen da jendea, eta eragile horien lana garantzitsua da, baita esparru honetan lehentasuna euskarari ematea ere», azaldu du Uemaren Goierrirako teknikari Eneritz Albizuk. Nahiz udalerri euskaldunak izan «inertziek» eramaten dute gaztelaniaz aritzera, «lan munduko beste esparru askotan bezala». Uemak doako zerbitzua du dendari eta ostalarientzat, kartelak, oharrak, menuak, fakturak euskara hutsean jartzeko. Kartelak uema.eus/kartelak atarian deskarga litezke.\nErlazionatutako edukiaEuskararen abenduan, uzta


BASQUETOUR: Hasi da jarduera profesionala, FITURen Euskadiren standaren inaugurazioaren ondoren\n2022 URTARRILA 19 • FITUR\nSektore publikoaz gain, Sektore publikoaz gain, 200 bat bilera hitzartuta dituzten 70 enpresa inguru hartuko ditu standak egunotan. Donostia, Getaria, Bilbao-Bizkaia, Araba, Goierri eta Portugalete dira 2022rako berrikuntza eta jarduera nabarmenenak aurkeztu dituzten tokietako batzuk.\nGune honetako gune erakargarriena tunel sentsorial bat da. Tunel horretan, bisitaria Euskadiko berdeguneetan, bertako kostalde arrokatsuan eta Arabako Errioxako mahastietan sartzen da. Esperientzia murgiltzailea eta multisentsoriala, ikus-entzunezko eta usaimen elementuak nahasten dituena, bisitaria liluratuko duena.\nJavier Hurtado Turismo sailburuak standa inauguratu ondoren, bertan dauden enpresa eta erakundeek beren jarduera profesionalari ekin diote. 70 enpresa inguruk 200 bat bilera dituzte hitzartuta, eta horiei erakunde publikoen hitzorduak gehitu behar zaizkie.\nGainera, Euskadiko helmuga desberdinetako berrikuntza turistikoen aurkezpenak klasiko bat dira dagoeneko standean, eta gaur arratsaldean hasi dira Portugaleteren 700. urteurrenerako aurreikusitako ekitaldiekin, Donostiako pintxoaren gidarekin, Ignaziotar Urtea produktu turistiko digitalaren inguruko jarduerekin eta Getariak Elkanoren mundura egindako ingurabidearen V. urteurrenarekin; Bilbo-Araba eskualdearen eta merkatuen berreskurapenerako turismo-estrategia adimendunaren aurkezpenarekin; Araba, outdoor paradisuaren aurkezpenarekin eta Goierri eskualdeak, Nerea Garmendia aktorea, eskualdeko enbaxadorea denarekin, egindako aurkezpenarekin.\nBihar Irun, Lea Artibai, Arabako Errioxa, Gorbeia, Pasaia eta Gasteizen txanda izango da.