Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila lehendabiziko benetako gerra industrialetako bat izan zen. Trenbideak, baporeontziak eta kopuru handietan ekoitzitako armak ugari erabili ziren. Sherman jeneralak Georgian erabateko gerra edo gerra totalaren praktikak martxan jarri zituen eta Petersburgh inguruan burututako trintxera edo luebaki guduak Lehen Mundu Gerrakoen aurrekariak izan ziren.\n8.2 Anakonda egitasmoa eta blokeoa, 1861\n8.3 Potomaceko frontea, 1861-1863\n8.4 Mississippiko frontea, 1861-1863\n8.5 Mississipi ibaiaren mendebaldeko gerrilak, 1861-1865\n8.6 Erabateko gerra: Sherman eta Sheridan\n8.7 Gerraren amaiera eta Konfederazioaren errendizioa\n9 Gudu nabarmenak\nUne hartan, esklabotzaren aldeko hainbat estatuk sezesio edo banantzeko deialdiari ezezkoa eman zioten, baina Missouri Hitzarmena eraberritzeko proposamena ukatu zelako aitzakian, Hegoaldeko 7 estatuk (Hego Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Luisiana eta Texas) Batasunetik bereiztea erabaki zuten.\nEstatu horiek bere burua nazio burujabetzat jo zuten. Amerikako Estatu Konfederatuen konstituzioa 1861eko otsailaren 4an onartu zuten. Otsailaren 6an, Jefferson Davis izendatu zuten presidente eta Alexander Stephens presidenteorde. Montgomery aukeratu zuten hiriburu lehendabizi, baina berehala Richmond hobetsi zuten.\nHorren bidez, hala nahita maila bereko estatuak elkartzen ziren. Halaber, gobernu zentrala ahulagoa zen, ez zegoen Auzitegi Gorenik eta legebiltzar bakarra zeukaten. Sei urterako hautatutako presidenteak ezin izaten zuen agintaldia errepikatu. Esklabotza legezkoa zen, nahiz eta Afrikatik zetozenen sal-erosketa debekatzen zen.\nAbraham Lincolnek uste zuen presidentearen beharra Estatuaren batasunari eustea zela, Batasuna haustezina zelakoan. Edozein gatazkak gerra ekar zezakeen, eta, apirilaren 12an, Fort Sumter izeneko gotorlekuan, gertatutako jazoera txiki baten aurrean: Lincolnen Administrazioak, kargua uztera zihoan Buchananen gobernuak bezala, Fort Sumter lagatzeari uko egin zioten. Fort Sumter Hego Carolina estatuko Charleston hiriko portuaren erdigunean kokatzen zen. Lincolnek, berriz, Hegoaldeko portuak ixteko deitu zuen.\nJefferson Davis presidentearen eta bere kabinetearen irudiko, nazio independente batek ezin zezakeen bere portu garrantzitsuenean atzerritar base militar bat eduki eta, hortaz, indar kondefederatuek Fort Sumter eraso zezaten agindu zuten. 1861eko apirilaren 12tik 13ra iraun zuen bonbardaketa latz baten ondoren, gotorlekuak amore eman zuen. Orduan Lincolnek gotorleku eta jabego federal hura berreskuratzeko estatuetako 75.000 gudariri dei egin zien. Beren adiskideak ziren hegoaldeko estatuei indarrak eta sarbidea eskaini beharrean, Virginia, Ipar Carolina, Tennessee eta Arkansas estatuek sezesiora batzea erabaki zuten.\nGauzak horrela, Iparraldeak eta Hegoaldeak gerrara deitzeko eta euren ohore nazionala defendatzeko aitzakiatzat erabili zuten Fort Sumter. Soilik Kentucky estatua saiatu zen neutral mantentzen, baina konfederatutzat hartu zuen beren burua (1861eko azaroaren 20ean). Lincolnek estatu bakoitzeko boluntarioz osatutako gudaroste bat osatzeko deia egin zuen orduan. Berehala alde banatako milaka gazte Iparraldeko eta Hegoaldeko gudarosteetan izen ematera joan ziren. Batasunak, gerra hasieran, mugako estatuen kontrola bereganatu zuen; ezarritako itsas blokeoa ere luzatu zuen.\nLincolnek gerra finantzatzeko New Yorkeko bankuetara jo zuen, baina ez zuen haien babesik lortu: %24-36 arteko interes harrigarria eskatu zioten. Horrenbestez, bankuei muzin egin eta bere burua finantzatzen hasi zen, greenback direlako dolarrak igorriz, transakzio guztietarako Estatu Batuetako gobernuaren bermea zeukan dirua (fiat motako dirua), banku handiekin nekez ordain zitezkeen zorretan erori beharrik gabe. Urte horretan, Londreseko The Times egunkariak Estatu Batuak suntsitu beharraren aldeko adierazpen bat argitaratu zuen. Lincolnek, berriz, ondorengoa adierazi zuen (1862):\nBi alderdien arteko desberdintasuna agerikoa zen, Iparraldea (Batasuna) populazio zein botere industrialaren aldetik indartsuagoa baitzen. Bi fronte osatu ziren Apalatxe mendizerraren bi aldeetan. Ekialdekoan, Konfederatuak nagusitu ziren lehenengo hiru urteetan, nahiz eta Washington hiriburua hartu ezin izan zuten. Itsasoan, ordea, Iparraldeak irabazi zuen. Mendebaldekoan, Mississippi ibaia eta aldameneko estatuak Iparraldearen mende geratu ziren 1863rako.\n1863ko urtarrilaren 1ean, Lincolnek Emantzipazio Aldarrikapena eman zuen horretarako Estatu Batuetako konstituzioa aipatuz, eta Hegoaldeko esklabotza desagerrarazi zuen, salbuespenak onartu bazituen ere. Era horretan, gainera, britainiarrei gerra hartan sartzeko asmoa burutik kendu zien.\nRobert E. Lee komandante konfederatuak ekialdean hainbat gudu irabazi zituen, baina 1863an Gettysburgeko guduan jasandako galera latzen ondorioz, bere iparralderako aurrerakada bertan behera geratu zen. Mendebaldean, Batasunak Mississippi ibaiaren kontrola bereganatu eta Konfederazioa bitan banatzea lortu zuen. Denbora igaro ahala, gizonen eta materialen kopuruan Batasunak zuen abantaila nagusitzen hasi zen; horregatik 1864. urterako Ulises S. Grantek Leeren aurkako ahultze borrokak erabili zituen. Bien bitartean, Batasuneko William Tecumseh Sherman jeneralak Atlanta hiria bereganatu eta itsaso aldera jo zuen.\n1863ko uztailaren 1-3ra Gettysburgeko gudua izan zen eta, harrezkero, gerraren patua erabakita geratu zen. Hegoaldearen azpiegitura gabeziak, elikaduraren eskasiek eta bere gerra-ekonomiaren hutsuneek gerra ordaintzea eta aurrera eramatea galarazi zioten. Hala ere, gerrak jarraitu zuen. Artean, ordea, Lincoln Batasuneko presidente errepublikanoak 1864ko hauteskundeak irabazi behar zituen.\nGerraren kausak anitzak eta konplexuak izan ziren, konplexutasun hau bere protagonistek denboraren poderioz eman zioten interpretazio ugariekin handitu egin zen. Halere, kausa batek berehalako garrantzia du, alegia, esklabotza.\nXVIII. mendetik, plantazioetan afrikar esklaboak erabili ziren. Aldiz, hori ez zetorren bat Independentzia Aldarrikapenarekin. Hautatutako gobernuaren arabera, Estatu Batuetako mugimendu abolizionistaren jatorria Independentzia Aldarrikapenean dago. 1787ko Ipar Mendebaldeko Araubidearen arabera, eta teorikoki bazen ere, Ipar Mendebaldeko lurraldean esklabotza debekatuta zegoen. 1804ean, Estatu Batuen iparraldeko estatu guztiek onartu zituzten esklabotza ezeztatzeko legeak.\nKonstituzioa idatzi zenean jada arazoa izan zen, berau estatu esklabistak eta estatu "askeak" (esklabotzarik gabekoak) zeudela onartuz eta gobernu federalari estatu askeetara ihes egindako esklabo iheslariak atzemateko botere emanez nolabait konpondu zen. Denborarekin, estatu berrien onarpena maiz haietan esklabotza onartua ala ez onartua izango zenari buruzko eztabaidak eragin zituen, baina denborarekin irizpide hau alboratua izan zen, horrek estatu "askeei" Senatuan pisu gehiago ematen zien, baina Hegoaldeko gizartearen zati handi batean etorkizunean esklabotza ezeztatuko zenaren beldurra zabaldu zuen (estatu "askeen" pisu demografiko gero eta handiagoak oraindik gehiago areagotu zuen beldurra, horrek ere Iparraldeko estatuei Kongresuan botere gehiago ematen baitzien). Hegoaldeko gizartearen sektore batek horri aurre egiteko asmoz lurralde berrien konkista burutzeko espedizio sekretuak ere bultzarazi zituen, tartean Kubara (azken hori Senatuak debekatu zuen, AEBek eta Kubak bien arteko "Neutraltasun Legea" sinatu baitzuten, baina arrakastarik gabe, azkenean espedizioa egin baitzen; nolanahi ere, sekulako porrota izan zen) edota Nikaraguara (William Walkerren espedizioa), baina hura ere, arrakastarik gabe.\nEsklabotzaren gaineko legeen indarra ñabardura-kontu bat zen. Estatu Batuak mendebaldera hedatzen ari ziren eta kolonizatzaileek horietara esklabotza-sistema hedatzeko ahalegina egin zuten (Texasera, adibidez, 1845an legeztatuta), estatu berrietako legea lege federalaren gainetik zegoela argudiatuz. 1820ko Missouriko Hitzarmenaren bidez, akordio batera heldu ziren: mendebaldeko lurralde gehienetan esklabotza debekatu zen, baina ez Missouriko estatu sortu berrian, eta 36º 30’ paralelotik hegoaldera baimendu zen.\n1850eko hamarkadan, esklabotza estatubatuar politikaren gai nagusia bilakatu zen, berau desagerrarazteko helburu zuen alderdi politiko bat ere sortu zelarik, Errepublikar Alderdia. Laster, alderdi hortako politikari nagusia Abraham Lincoln Illinoisko abokatua izan zen. Hark ez zuen esklabotzaren aurkako lege federalik proposatu, baina 1858an emandako hitzaldi batean esklabotzaren hedapena geldiarazi eta behin betiko desagertzeko bidean zegoelako ideiaz ordezkatzeko asmoa agertu zuen. 1850eko hamarkadako lehia politikoaren zatirik handienak sortu berri ziren lurraldeetan esklabotza hedapenari buruzkoa izan zen. Eremu berri guztiak lurralde askeak bilakatu behar ziren, horrek Hegoaldean mugimendu sezesionista indartu egin zuen. Bai Iparraldeak nahiz Hegoaldeak esklabotzak hedatzerik ezin baldin bazuen, guztiz desagertuko zela onartzen zuten. Horrekin batera, Whig alderdi zaharra eta «Know Nothing» mugimendua bezalako erakundeak hondoa jotzen ari ziren. Azkenik, 1860an Alderdi Demokratak jasandako zatiketa ere abolizionista eta esklabotzaren aldekoen arteko liskarrak sorrarazi eta gerrarako bidea azkartu zuen.\nSezesioarekiko babes eta eskualde bakoitzeko plantazio kopuruari buruzko eztabaida latza zegoen. Hegoalde Sakoneko estatuek plantazio kopuru handienak zituztenez Batasunetik banatzen lehenbizikoak izan ziren. Plantazio gutxiago zituzten Hegoaldeko estatuek, alegia, Virginia, Ipar Karolina, Arkansas eta Tennesseek, hasiera batean Batasunetik banatzeari uko egin zioten, baina Fort Sumterreko krisiak alde bat ala bestea hautatzera derrigortu zituen. Mugako estatuek oraindik eta plantazio gutxiago zituzten, eta inoiz ez zuten Batasuna utzi.Hegoalde Sakonean esklaboen jabeak ziren familietako senideen portzentajea % 36,7a zen, eta mugako estatuetan % 15,9a, azken hauetako gehienak Batasunaren alde mantendu ziren. Arraza beltzeko biztanleriaren % 95 Hegoaldean bizi zen, Hegoaldeko biztanleria osoaren herena suposatzen zuen, baina Iparraldean biztanleria osoaren % 1 bakarrik zen. Horregatik, emantzipazioari buruzko beldurra handiagoa zen Hegoaldean Iparraldean baino.\n1857an Gorte Gorenak esklaboak "gizon zuriek errespetatu beharreko eskubideak ere ez izateko bezain maila eskasekoak" zirela eta esklabotza beste lurraldeetara hedatu beharra zegoela baieztatu zuen. Lincolnek honakoa aipatu zuen: "esklabotzaren gaia beste edozein gai baina garrantzitsuagoa da, izan ere, une honetan hain da garrantzitsua, beste gairik entzutea ezinezkoa egiten baitu". Esklabotzaren gaia lurraldeen kontrolaren eskumenarekin lotua zegoen, eta Hegoaldeko estatuen lurralde hauetako esklaboentzako kodearen eskakizuna Alderdi Demokrata banatzeko taktika bat besterik ez zen izan, horrekin Lincoln errepublikarraren hautaketa bermatu eta beren emantzipazioa burutzeko aitzakia egokia izateko asmoz. Batasunetik alde eegin ala ez eztabaidatzen ari zirela, Hego Karolinako senatariak bere etsaiek (Iparraldekoak) gobernua bereganatzear zeudela eta beren teoria ekonomikoen gutizien eta esklabotza ezeztatzeko asmoen araberako aginduak emango zizkietela aipatu zuen. Hegoaldean barna egunkari, hitzaldi eta eztabaida politikoetan antzeko iritziak eman ziren. Nahiz eta Lincolnek esklabotza legezkoa zen lekuetan debekatzeko egitasmorik ez izan, Hegoaldekoek beren ekonomi-iturriaren etorkizunaz beldur ziren.\nHegoaldekoen beldurrak ekonomia galeraz gain arrazen berdintasunaren izua ere barne hartzen zuen. Eszisioaren kausei buruzko Texasko Aldarrikapenek estatu abolizionistek "arraza eta kolorea kontuan hartu gabe, gizon guztien arteko funsgabeko berdintasunaren dotrina ezarri asmo zutela" eta "afrikar arraza eskasagoa eta menpekoa zirudiela eta zela" baieztatzen zuten.Alabamako E. Dargan sezesionistak emantzipazioak Hegoaldeko jendea "kikilduak eta apalduak" sentiaraziko zutela esan zuen.\n1830eko hamarkadatik aurrera Hegoaldera igorritako panfleto abolizionistak zeramatzan posta debekatu zen. Irakasleek ikasle abolizionista zela susmatzen zuten edonor Iparraldeko estatuetara bidaltzen zuten eta edozein motako literatura abolizionista debekatua zegoen. Hegoaldekoek ez zituzten Alderdi Errepublikarrak bere ustezko joera abolizionistari buruzko ezeztapenak inolaz ere onartzen, aldiz, Iparraldekoek gizarte onaren antitesitzat zuten esklabotzaren hedapenaren beldur ziren.\nKausa honi beste honakoa estuki lotua doa: "Estatuen eskubideak". Bai Iparraldea nahiz Hegoaldea Thomas Jeffersonen eraginpean zeuden. Hegoaldekoek esklabotza defendatzeko Jeffersonen estatuen eskubideei buruzko hitzak nabarmentzen zituzten (halere, esklabotza mantendu ahal bazen, nagusiki Gobernu federalak onartutako "esklabo iheslariaren legeei" esker zen, bai eta Auzitegi Gorenak erabakitako aldeko epaiei esker ere, esate baterako, abolizionistak sumindu zituen Dred Scott kasua). Iparraldekoek, William Lloyd Garrisonetik hasi eta Abraham Lincoln errepublikar buruzagi moderaturaino, Jeffersonen aldarrikapenak gizon guztiak berdinak sortuak izan zirela azpimarratzen zuela aipatzen zuten. Lincolnek iritzi hau bere Gettysburgeko hitzaldian agertu zuen. Gerra ostean, konfederatu askok sezesioaren arrazoi nagusian zehazki Estatuen eskubideak defendatzea izan zela alegatu zuten, eta ez esklabotza defendatzearena (adibidez, Alexander Stephens presidenteorde konfederatuak. Jefferson Davis presidente konfederatuak ere baieztapen berdina egin zuen, nahiz eta zenbaitetan, bien paperak elkar aldatu zirela ere nabarmendu behar den, 1850eko «Esklabo Iheslarien Legearen» idazketan kasu; honakoan, Iparraldekoak izan ziren estatu eskubideak defendatu beharra zirela eskatu zutenak.\nMaiz aipatzen den beste kausetako bat Iparraldeko eta Hegoaldeko ekonomien arteko ezberdintasun nabarmenak dira (nahiz eta gaur egungo historialari asko gerraren hastapenaren eragilea ekonomia ezberdintasunak izan zirelako teoriarekin ados ez egon). Iparraldean industria kapitalista handia hazten ari zen, soldatapeko eskulan kontzentrazio handiaz osatua, hastapen betean eta Bigarren Iraultza Industrialaren atarian (gerrak berak bultzarazia, bai korazatu ontziak bezalako teknologia berriekin nahiz ekoizpen handiko armagintzarekin). Iparraldeko burges talde hauek Alderdi Errepublikarraren alde jarri ziren, alderdiak pentsamolde nazionalista liberala izateaz gain politika protekzionistak ezarri nahi baizituen.\nBestalde, Hegoaldea garapen kapitalistarentzat oso egokia ez zen ekonomia sisteman ezarria jarraitzen zuen (mekanizazioa eta langileen kontratazioa esklaboen mantenua baina merkeagoa zen). Alderdi Demokrata esklabotzaren defendatzailea izango zen. Alderdi honek Hegoaldean hedapen handia izan zuen (adibidez, mexikar lurraldeen anexioaren alde eginez) eta Hegoaldeko eliteen ordezkari ere bilakatu zen, azken hauek funtsean sistema esklabistaren hedapena eta lehengaien esportaziorako eta ondasunen mugarik gabeko inportaziorako librekanbismoa nahi zuten.\nLurraldeak mendebalderuntz zabalduz zihoazen heinean, bi ekonomien arteko tentsioa areagotuz joan zen, bi sistemak horiek nazioarteko goranzko abagunearen aurrean hedapen horren beharrean baizeuden.\nEsklabotza eta esklaboen aurkako ankerkeriek (mutilazioak, zigorradak, familien banarketak, eta abar) eragindako estabaiden ondorioz AEBetako erlijio handiak banatuarazi zituen efektu polaritzaile bat eman zen (metodistak, baptistak eta presbiteriarrak). AEBetara iristen ziren zortzi etorkinetatik zazpi Iparraldean bizitzen jartzeak, eta Hegoaldetik Iparraldera zihozen zuriak aurkako bidea burutzen zutenak baina bikoitza izateak, Hegoaldeko defentsa politika oldarkorra izatea eragin zuen.\n1832an, Ipar Karolinak bere estatu mugen barnean Iparraldeko estatuentzat oso onuragarriak baina Hegoaldeako estatuentzat kaltegarriak ziren dozena erdi ekonomia lege (1828 eta 1932koak) baliogabetu zituenean, Baliogabetzearen Krisia jazo zen. 1828ko legeak estatubatuar industria sustatzen zuen, bai eta bere kanpo merkataritza ere. Horrek, Hego Karolinako John C. Calhoun senatariaren iritziz, ez zuen bere estatua bakarrik kaltetzeaz gain konstituzioaren aurkakoa omen zen, ondorioz estatu batean jasotako zergak beste estatu baten onurarako erabiltzea ahalbideratzen zuen klausula betzeari ezezko borobila eman zion. Beste lege ekonomikoa, 1832koa, ez zen askoz ere ezberdinagoa, eta AEBak sortu zirenetik sortutako krisi sezezionista handiena eragin zuen. Karolinak legeak bere lurraldean baliogabetu zituen, horregatik 1832ko azaroan AEBetako Andrew Jackson presidenteak Charleston hiriko portura itsas gudaroste bat bidali eta urte hartako abenduran lege baliogabetzea atzera botzea lortu zuen.\nEstatubatuar interbentzioa Mexikon (1846-1848) jazo ondoren, AEBak eta Mexikoren arteko muga zehazteko negoziazio luzea burutu zen. Esklabotza bereganatutako lurralde berrietan eztabadaidatutako gai nagusienetakoa izan zen. Texasek, estatu esklabista izanik, Río Grandetik haratago zeuden lur eremu zabalak beretzat eskatzen zituen, baina ukatu egin zitzaizkion. Negoziazioek iraun zuten urte luzeetan zehar proposamen ezberdinak idatzi ziren. 1846ko Wilmot Proviso proposamenak lehenagotik jada estatubatuar lurraldea bilakatu zen Texas ez beste Mexikori kendutako gainontzeko lurraldeetan esklabotza debekatzea asmoa zuen. Halere, Senatuak proposamena atzera bota zuen.\n1854ko Kansas-Nebraska legearen ondorengo gertakarien ondorioz Bigarren Alderdien Sistemak porrot egin zuen, aurrez, esklabotzaren debekuari buruzko gauza orotan Missouriko Konpromisoa ordezkatu eta lurralde bakoitzak haren alde edo aurka bozkatzea baimantzen zuen. Kansas eta Nebraskako lurraldeen sorrera ere ekarri zuen. Kansasen esklabotzaren aldeko eta aurkakoen arteko liskar bortitzak jazo ziren, bi estatu gobernu, bi oredezkari biltzar eta bi konstituzio izatera iritsiz. Liskar hauetan zehar Hego Karolinako Preston Brooks parlamentariak Charles Sumner errepublikar senataria makilkadaz erasotu zuen, azken honek metafora sexualak erabiltzearen ospea zuen eta bere hitzaldi sutsuan Kansaseko esklabotzaren aldekoen ekintzak salatu zituen. 1857an Gorte Gorenaren Dred Scott auziko epaiak esklabotza haren aurkariak gehiengoa ziren lurraldeetan ere baimendu zuen, Kansas barne.\nHegoaldeko politikariek beren Senatuko eta Ordezkarien Ganberako eserlekuei uko egiten zieten bitartean, jardunaldiak errepublikarrei ordurarte eta gerra aurretik Hegoaldeko senatariek blokeatzen zizkieten proposamenak onartzea erraztu zien. Lege hauen artean Morril Akta zegoen, honen bidez, burdinaren industria babesten zen; Homestead Akta, hiritar aske orori eskatuz gero Hamahiru Kolonietatik kanpo zeuden lurraldeetan 160 akretako lursaila jasotzeko eskubidea ematen zion legea; kontinentearteko burdinbide baten eraikuntza; Banku Nazionala Nazionalaren Akta, moneta nazionalaren erabileraren garapena bultzatzen zuen legea; eta 1862ko Erabilera Legaleko Legea, honen bidez banku-billeteen erabilera baimentzen zen. Gerra kostuak finantzatzea ahalbideratzen zuten tasak ipintzeko Zergen Akta ere onartu zen.\n1861eko otsailean Hegoaldeko zazpi estatu kotoi ekoizle hauek Batasunetik banandu ziren: Hego Karolina, Misisipi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana eta Texas. Otsailaren 4ean, zazpi estatu hauek elkartu eta AmeriketakoEstatu Konfederatuak osatu zituzten, Jefferson Davis presidente karguan eta Batasunaren antzeko gobernu egitura zutela. Fort Sumterreko ersoaren ondoren, Lincoln presidenteak estatu bakoitzean boluntario gudaroste bana errekrutatu zituen. Bi hilabeteren buruan, beste lau estatu Konfederaziora elkartu zirela aldarrikatu zuten: Virginia, Arkansas, Ipar Karolina eta Tennessee. 1863ko ekainaren 20ean, Virginiako mendebaldea estatutik banandu eta Mendebaldeko Virginia izenaz Batasunera estatu berri gisa elkartu zen. 1861. urtearen amaieraldera, Missouri eta Kentucky estatuak banatuak zeuden, bi gobernu bana zituzten, bata Konfederazioaren aldekoa eta bestea Batasunaren aldekoa. Bestalde, esklaboen jabe ziren zenbait amerindiar tribu edo herriek ere Konfederazioari babesa eman eta ondorioz Indiar Lurraldean gerra zibil txiki baina odoltsu bat piztu zen.\n1861eko otsailaren 4 eta maiatzaren 29 artean Konfederazioaren hiriburua Alabama estatuko Montgomery hirian ezarri zen. Maiatzaren 30ean hiriburua Virginia estatuko Richmond hirira lekualdatu zen. Gerraren amaieraldera, Gobernu Konfederatua hiri horretatik hustu eta gatazkaren amaierararte estatu berdineko Danville hirian jarri zuten. Konfederazioaren ekonomia nagusiki nekazal produktuen esportazioan oinarritzen zen, bereziki kotoia, tabakoa eta azukre kanaberan. Industria nahiko eskasa zen, eta konfederatuak beharrezko arma asko beste herrialdeei erostera derrigortuak zeuden.\nMissourin, sezesioari buruz erabakitzeko hautatua izan zen biltzar batek Batasunarekiko leial mantentzearen alde bozkatu zuen. Clairborne F. Jackson gobernadoreak —Konfederazioaren aldekoa zen— estatu miliziari deitu zionean, Nathaniel Lyon jeneralaren agindupeko indar armatu federalak erasotu zituzten eta gobernadorea nahiz Estatu Goardia estatuaren hego-mendebaldeko txokoan inguratu zituzten. Behin gobernadorea kanporatu ondoren, sezesioari buruz erabakitzeko hautatutako taldeak behin-behineko gobernu gisa botereaz jabetu zen.\nBatasuna eta Konfederazioaren buruzagitza nagusiak bi presidente edo gizonen pean zeuden, Abraham Lincoln eta Jefferson Davis, bakoitzak gerran zehar erakusgai utzi zituzten beren nortasun, gaitasun eta gabezia ezberdinekin:\nFamilia apalekoa zen. Erlijioari dagokionez eszeptikoa zen, baina siniskera edo pentsamolde moral eta etiko oso irmo eta sendoak zituen. Karisma ikaragarria eta jendea adoretzeko berebiziko gaitasuna zuen.\nMenpekoei maiz bere kaxa heuren erabakiak hartzeko askatasuna ematen zien.\nEsklabotzaren aurka zegoen, halere gerra hasieran Batasunaren helburu nagusia esklabotza desegitea baino herrialdea berrelkartzeko borrokatzea zela garbi utzi zuen. Esklabotzari zegokionez, bere helburua haren hedapena galeraztea izan zen. Ondoren, gerra aurrera zihoan heinean, esklabotzaren abolizioaren alde agertu zen, nagusiki interes politikoek bultzaturik.\nBere ahulezia nagusia gerra batean inoiz parte hartu ez izana zen, horregatik gerraren erabateko ezagutza eza eta buruzagitza militar gabezia zuen. Ondorioz, gerran zehar Batasunarentzat buruzagi militar egokia topatzea dexenteko lana kostatu zitzaion, azkenean eta buruzagi militar askoekin alferrik frogatu ondoren Ulysses Simpson Grant jeneralarekin topo egin zuen arte.\nOspeko familiakoa zen, bere aita eta osabak jada Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran britainiarren aurka ofizial militar gisa borrokatu ziren. Izaera irmoa zuen.\nIzaera nahiko autoritarioa zuen. Maiz Senatua kontuan hartu gabe erabakiak bere kaxa hartzen zituen, nahiz eta erabaki hauetako asko eztabaidagarriak izan eta bere aldeko askoren artean desadostasunak piztu.\nPolitikagintzan, Lincoln ez bezala, egoskorregia zen, ondorioz gainontzekoekin eztabaidetan sartzeko joera zuen, maiz ez atzera ez aurrera, erabakiak adostu ezinik geldituz.\nBere gaitasun edo punturik sendoena, Lincolnek ez bezala, eskarmentu militar handia izatean zetzan. Westpointeko akademian karrera militarra burutu eta Black Hawk gerran amerindiarren aurka borrokatu zen. Hori gutxi balitz, gerraren hasieratik amaierarte gudaroste konfederatuak buruzagi militar bikaina izan zuen, Robert E. Lee.\nLehen aipatu bezala, gerra amaieran Batasuna eta Konfederazioaren buruzagi militar gorenak Ulysses S. Grant eta Robert Edward Lee izan ziren, biak ere West Pointeko akademia ospetsuan ikasitako militarrak.\nGerra Zibila aurretik bere karrera militarra utzi, erretiroa hartu eta denboraldi batez merkatari bezala bizitu zen. Iraganean, militarra zenean, emaztearekiko maitasun osoa zuenez, lanbidearen ondorioz harengandik luzaroan urrun egotean eta bere izaera malenkoniatsuak bultzatuta, alkohol-zalekeriara lerratu edo zurrutari eman zion, eta alde ilun horri buruzko zurrumurruek luzaroan jarraitu zioten bere bizitzan. Gerra Zibila hastea beretzat zorigaiztoko albistea baino, bere karrera militarra berrartzeko eta bizitza zuzentzeko bigarren aukera bikaina izan zela esan liteke. Eta zorionez, ezin hobeago aprobetxatu zuen.\nJada, behin Lincolnek Grant AEBko Armadako jeneral teniente izendatu eta guduak irabazteari ekin zionean, Lincolnen konfidantza eta leialtasuna beste inongo buruzagi militarrak ez bezala behin betiko bereganatu zuen. Behinola, Lincoln presidenteari Grantek whiski gehiegi edaten zuela aipatu omen zioten. Berehala, Lincolnek hori esan ziotenei honela erantzun zien: "Ederki, ba bidal diezaietela Batasuneko jeneral guztiei Grantek edaten duen whiski markako botila bana, ea honela beraiek ere haren antzera guduak irabazten hasten diren".\nGerra Zibila amaitu ondoren, bere ospe eta izenonaz baliatuz politikari ibilbideari ekin, AEBko Hauteskundeetara aurkeztu eta irabazi egin zituen. 1869ko martxoaren 4ean AEBko presidentea izendatua izan zen.\nGerra Zibila hastear zegoela jada prestigio handia zuen militarra zenez Batasunak bere alde borrokatu zezan eskatu zion, baina Leek bere sorterria zen Virginia estatuari leial izatea erabaki zuenez, Konfederazioaren alde egitea erabaki zuen. Garai honetan AEBetan estatuari zitzaion leialtasunak ikaragarrizko garrantzia izateaz gain, ohorezko gaitzat ere hartzen zen. Batasuna luzaroan asko atsekabetu zuen erabakia izan zen, AEBetako militar bikain eta eraginkorretako bat zena galdu zuela jabetu baitzen. Aldiz, Konfederazioak ez zuen denborarik galdu eta jada Gerra Zibilaren hasieratik Leeri gudaroste konfederatuaren buruzagitza militar nagusia eskeini zitzaion. Leek berehala onartu zuen.\nScott jeneralaren "Anakonda egitasmoa" zelakoaren irudikatzea, 1861.\nAlderdi Demokrataren buru August Belmont zela, Lincoln presidentea George McClellan jeneralari lehiatu zitzaion hauteskundeetan. Belmont, Bankuaren porrotaren ondoren (1836), Rothschild familiaren interesak suspertzeko Europatik Estatu Batuetara bidalitako alemaniarra zen (1837). Bere nahigaberako, Lincolnek irabazi zuen 1864ko haustekundea (azaroaren 8an), gehiengo osoaz. Aldiz, 1865 apirilaren 5ean Lincoln hilik atera zen Ford antzokitik, John Wilkes Boothek bere kontra egindako erasoan.\nGudu nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGudu hauetako askok bi izendapen dauzkate, unionistek eta konfederatuek emandakoaren arabera. Orokorrean unionistek gudua jazotako lekuko edo inguruko geografia elementu baten izena emateko ohitura zuten (ibai, muino, mendi, baso...), aldiz konfederatuek gudua jazotako hurbileneko udalerri edo herriarena.\n1865ean AEBak jeneralez gainezka zeuden. Ezin zitekeen beste modu batera izan, Iparraldeko eta Hegoaldeko gudarosteak dozenaka sail, hogeinaka dibisio eta ehundaka brigadez osatuak izateraino hazi baitziren, eta bakoitzaren buru jeneral bana zuten. Baina 1861eko egoera bestelakoa zen, bai Iparraldeko nahiz Hegoaldeko gudarosteetan ia jeneralik ez baitzegoen. Jeneral gradua zuten bakarrak Mexikar-Estatubatuar Gerrako edo oraindik zaharragoak ziren gerretan aritutako jeneral beteranoak ziren. Horietatik jerarkia gorenena zuena Winfield Scott jenerala zen. Bestelakoan, AEBetako Gerra Zibilean jardun zuten jeneral nabarmen edo ospetsuenak honakoak izan ziren:\nOso gatazka bortitza izan zen, Estatu Batuetako Gerra Zibilak lurralde horretan izandako gerrarik hilkorrena izaten jarraitzen du, eta berreraikitzea prozesu motela izan zen; izan ere, gerrak arlo ugari oso kaltetuta utzi zituen.\nKalkuluen arabera, 500.000 inguru izan ziren hildakoak, eta beste horrenbeste elbarri geratutakoak. Hamabi gizonezko heldutatik, batek armak hartu behar izan zituen. Mobilizazioa orokorra izan zen, eta teknika berriak (trena, telegrafoa...) gerraren mesedeetara jarri ziren. Iparraldeko 20 eta 45 urte arteko gizonen %10a hil zen, eta Hegoaldeko 18 eta 40 urte arteko gizon zurien %30a. Garaipenak Konfederazioa eta Estatu Batuetako esklabotzaren amaiera ofiziala suposatu zuen: 1865eko abenduaren 18an, Konstituzioaren 13. emendakina indarrean jarri zen. Horren bidez, esklabotza estatu guztietan debekatzea berretsi zen eta, era berean, baita gobernu federalaren paperaren indartzea ere.\nGobernua diru hori biltzen hasi zen, greenback dolar berriak igorri gabe (Contraction Act, 1866ko apirila). Ondorioz, diru motari buruzko krisi bat sortu zen, dirua desagertzen hasi zen, eta herria nabarmen txirotu zen. Lincoln hil ondorengo gobernuko Diruzaintza ez zen zilar dirua onartzearen alde, mendebaldean zilar ugari aurkitu zuten arren. Aldiz, urrea urria zen, eta bankuek urrean oinarritutako diru mota nahi zuten, baina bankuek ez zuten dirurik igortzen. 1866an 50,46 dolar zeuden zirkulazioan pertsonako Estatu Batuetan; 1886an, berriz, 6,67 dolar pertsonako. Erosteko ahalmena proportzio berean jaitsi zen, krisia benetan larria zen, eta istiluak piztu ziren.\nBanku handiak (bereziki Europako bankuak) zilar dirua debekatu beharrean tematu ziren. 1876an, Estatu Batuetako populazioaren heren bat langabezian zela, Zilar Batzordea osatu zuen kongresuak, eta 1866ko Contraction Acti ondorio biziki kaltegarriak leporatu zizkion (Erromako Inperioaren azkenarekin konparatzeraino). 1878an, neurri batean zilarra berriz jarri zen zirkulazioan, eta amaitu zen Gerra Zibil ondorengo beheraldia.\nIndustrialari eta finantza gizonek ondasun ugari bildu zituzten aldi horretan. Berrikuntza tekniko berriek lagunduta (trenbidea, telegrafoa, petrolio birfindua), industria garapen oso handia izan zen. 1876an, Henry C. Carey ekonomilari protekzionistaren gidaritzapean, Ehunurtekoaren Ospakizuna (Centennial Celebration) erakusketa unibertsala egin zen, nazioarteko hainbat herrialde gonbidatuz eta, bertan, Estatu Batuetako industriaren lorpenak erakutsiz.


Roquesteron - Wikipedia, entziklopedia askea.\nDanielle Chabaud (en)\n43°52′25″N 7°00′16″E / 43.8736°N 7.0044°E / 43.8736; 7.004443°52′25″N 7°00′16″E / 43.8736°N 7.0044°E / 43.8736; 7.0044\nConségudes, Cuébris, Pierrefeu, Roquestéron-Grasse eta Sigale\n577 (2019ko urtarrilaren 1a)\n286 (%49.6) 295 (%51.1)\nRoquesteron (frantsesez eta ofizialki: Roquesteron) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Itsas Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 574 biztanle zituen.\n2007an Roquesteron udalerrian erroldatutako biztanleak 520 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 78 pertsona bakarrekoak ziren (26 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 22 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 364 etxebizitza zeuden, 222 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 116 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 275 etxeak ziren eta 80 apartamentuak ziren. 222 etxebizitza nagusietatik 151 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 117 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 111 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 71 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nRoquesteron udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 314 ziren, horien artean 205 aktiboak ziren eta 109 inaktiboak ziren. 205 pertsona aktiboetatik 174 lanean zeuden (98 gizon eta 76 emakume) eta 32 langabezian zeuden (13 gizon eta 19 emakume). 109 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Roquesteron udalerrian 203 unitate fiskal zeuden, 468 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.423 euro zen.\n2007an zeuden 34 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.\nRoquestéron-Grasse (0,3 km)\nCuébris (1,8 km)\nConségudes (4,9 km)\nAscros (5,2 km)\nOrriaren azken aldaketa: 30 abendua 2021, 08:06.


Prestakuntza teoriko-praktikoa eskualdeko kultura eta sormen alorreko profesionalentzat - Ayuntamiento de Orio\nPrestakuntza teoriko-praktikoa eskualdeko kultura eta sormen alorreko profesionalentzat\nHemeroteka 26 Junio 2020\nSektore tradizionaleko enpresa eta elkarteen erronkei erantzuteko, bi esku-hartze egingo ditu Udal Elkarteak, Sorkide programaren bitarteaz; aurrez, prestakuntza eskainiko zaie interesa duten eskualdeko artista eta sortzaileei.\nUdal Elkarteak harremanetan jarri nahi ditu eskualdeko elikaduraren sektoreko enpresak eta sortzaileak, bien arteko elkarlana sustatzeko.\nProiektuaren abiapuntua elikadura alorreko enpresek identifikatutako erronkak izango dira. Eta erronka horiei irtenbideak aurkituko zaizkie artista eta sortzaileen lanaren bidez. Alegia, elikaduraren sektoreko enpresen erronkei erantzuna emateko, Kultura eta Sormen Industrietako eragileekin lankidetzan jorratuko dira proiektuak.


Estatu hileta Francori | Gizartea | Berria\nDebekuei izkin egin diete familiak eta jarraitzaileek, eta diktadorea goratu dute. Erorien Haranetik atera, eta Madrilgo mausoleo batera eraman dute gorpua. Bideoa albistearen amaieran.\nSenideak, Francoren hilkutxa Erorien Haraneko basilikatik ateratzen, atzo. JUAN CARLOS HIDALGO / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nPedro Sanchezek badu Espainiako Gobernura heltzean lortu nahi zuen argazkia, hura iragarri eta hamabost hilabetera. Sendiarekin izandako borroka judizialaren ostean, atzo atera zuten Francisco Franco diktadorearen gorpua Madrilgo Erorien Haranetik, eta hiriburutik gertuago dagoen beste mausoleo batera eraman zuten. Uda aurretik egitea zen asmoa, baina hauteskunde kanpaina hasi baino astebete lehenago egin dute.\nGobernuak solemnitate handia eman dio diktadorearen (1939-1975) hilotza lekualdatzeari, Europan inoiz ikusi ez den modukoa; formetan, bereziki. Atzokoak estatu hileta baten elementu ugari izan zituen, agintari gorenek parte hartu ez zuten arren. Halaber, gobernuak bere gain hartu ditu gastu guztiak. Senideak, azkenean, gustura agertu dira emaitzarekin. «Halako momentuetan ezin zara pozik egon, baina duina izan da, eta begirune handia agertu dute gobernuko ordezkariek».\nPSOEko buruzagiek izugarri neurtu zituzten egin beharrekoak. Urrats batzuk familiarekin adostu zituzten, eta beste batzuk, ez; bereziki, tratamendu informatiboari buruzkoak. Kazetaririk ez zen izan gertu. Gobernuak berak eskaini zituen zuzeneko irudiak, salbu hobitik ateratzeko lanenak, berriz hobiratzekoenak eta elizkizunenak, familiarekiko errespetuz. Senideei ere debekatu zieten une horietako irudiak hartzea.\nGobernuaren ordezkariak, basilikaren atarian. MARISCAL / EFE\nEra berean, errespetu izugarria agertu zuten prozesuan parte hartu zuten estatuko hiru ordezkariek; Dolores Delgado Justizia ministroa izan zuten buru, Espainiako Erreinuko notario nagusi gisa. Segizioa egin zioten hilotzari; familiarengandik metro batzuetara beti, baina ageriko leku batean, kamerek eman zituzten momentuetan bederen.\nEz ziren une batez ere erretiratu, eta imintziorik ez zuten egin hilkutxa basilikatik atera eta auto batean sartzera zihoazenean senideek «Gora Franco!» eta «Gora Espainia!» oihu egin zutenean ere. Tenpluaren harmailadian geratu ziren. Basilikako priore beneditarra, berriz, familiarekin batera egon zen une oro, eta gertutasun keinu ugari egin zituen. 22 senidek hartu zuten parte.\nHaiek debekatua zuten frankismoa gogora zezakeen ezer erakustea. Diktadorearen ilobetako bat, baina, garai hartako sinboloak zituen Espainiako bandera bat eskuan zuela joan zen ekitaldira; senideek aurrez eskatua zuten bandera nazionala jartzeko hilkutxan, baina ez zieten onartu.\nHilerriaren kanpoaldean jarraitzaileek egindako meza. JAVIER LIZON / EFE\n'Cara al sol'-eko arrosak\nTenpluaren barruan gertatutakoaz, hobitik ateratzeko prozesuari buruz ezer gutxi esan dute; senideek jatorrizko hilkutxa mantentzea erabaki zutela baino ez. Hurkoek sorbaldan hartuta atera zuten basilikatik. Francotarren armarria zuen zutoihal bat zuen gainean, eta ereinotz koroa bat, Espainiako banderaren koloreak zituen banda batekin eta bost arrosa gorrirekin, Falange mugimendu faxistaren ereserkiaren Cara al Sol-en aipatzen direnei erreferentzia eginez. Franco hobiratzeko ekitaldian, berriz, gobernuak ez zien inolako debekurik jarri sinbologiari dagokionez.\nBost ordu inguru iraun zuen emankizunak —aurreikusita zegoen gehienezko denbora—; ia etenik gabe eman zuten telebista publikoak eta komunikabide pribatu nagusiek. Batzuek gobernuak emandako irudiak tartekatu zituzten Francoren aldekoek eginiko protestetan harturikoekin, eta hainbati hitza eman zieten. Diktaduraren garaiko banderak, jantziak eta askotariko sinboloak zituzten soinean, eta diktadorearen aldeko oihuak egin zituzten, abesti faxistak kantatzearekin batera. Poliziek ez zuten neurririk hartu. Erorien Haranean eginiko elkarretaratzea, adibidez, ez zegoen baimenduta, baina arazorik gabe egin zuten.\nAntonio Tejero, 1981eko estatu kolpeko buruetako bat. DAVID FERNANDEZ / EFE\nErorien Haranetik Madrilgo Pardo barrutiko Mingorrubioko hilerrira eraman zuten gorpua, armadaren helikoptero batean, estatuko ordezkariek zainduta. Senideek han hartu zuten berriro, eta familiaren mausoleora eraman zuten autoz, erabat hesituta zegoen bide batetik. Carmen Polo emaztearen alboan hobiratu zuten Franco. Antonio Tejero 1981. urtean estatu kolpe saioan parte hartu zuen guardia zibilaren semeak egin zituen apaiz lanak.\nHilerriaren kanpoan 250 bat pertsona bildu ziren; tartean, Tejero koronela bera. Hileta amaitu zenean, saiatu ziren sartzen, baina ateak itxi egin zizkieten. Elizkizun ibiltari bat egin zuten, bi apaizen laguntzarekin. Madrilgo Auzitegi Nagusiak baimena eman zien horretarako, Espainiako Gobernuak aurrez debekatu arren. Francoren senide batzuk haiengana hurbildu ziren, eskerrak ematera.\nGertuago eta batera\nIa 45 urte egin ditu Francoren gorputz baltsamatuak Erorien Haraneko basilikan, lur azpian. Alboko paretak 1936ko gerran hildakoez bete zituzten: 36.000 inguru, bi bandoetakoak, denak batera eta hezurrak nahastuta. Leku pribilegiatu batean zegoen diktadorea. Atzotik, haren inskripziorik ez da egongo lurrean. Handik gertu jarraitzen du, ordea, Jose Antonio Primo de Rivera Falangeko fundatzailearen hilarriak; PSOEren gobernuaren asmoa da hobiratze hori mugitzea, tenpluko beste leku batera.\nFranco, berriz, bere agintaldian eraiki zuten familia mausoleoan egongo da. Jabetza estatuarena da, diru publikoz ordaintzen dira mantentze lanak. Kanposantu horretan daude, besteak beste, frankismoko hainbat agintari eta beste diktadura batzuetakoak: Dominikar Errepublikako Rafael Leonidas Trujillo, esaterako.\nFranco haranetik ateratzeko lehen urratsak Jose Luis Rodriguez Zapateroren (PSOE) gobernuak egin zituen 2011n, agintaldiaren amaieran, gerran hildakoekin batera han egotea biktimentzat iraingarria zela iritzita, eta Memoria Historikoaren Legea oinarri hartuta. Mariano Rajoyren (PP) agintaldian ez zuten ezer egin, «kontsentsu faltagatik». Sanchezen gobernuak lortu zuen kongresuaren babesa, baina diktadorearen familiari eta eskuin muturreko taldeei auzitara jotzeko aukera eman zien: basilikako beneditarrek bat egin zuten senideekin, Madrilgo epaitegi batek ere eten zuen prozesua, baina Espainiako Auzitegi Goreneko eta Giza Eskubideen Europako Auzitegien ateak ez zituzten gainditu.


Covid-19 koronabirusa: positiboak Euskadin, 2021eko apirilaren 30ean\nIntzidentzia metatuak behera egiten jarraitzen du Euskadin, 532 kasuraino\nIntzidentzia-tasa metatuak behera egin du hiru lurraldeetan, baita R0 ere. Positibo gutxiago atzeman dituzte eta gaixo kritikoen kopuruak apur bat egin du behera.\nOsasun langile bat Basurtuko zainketa intentsiboetako unitateetan gaixo batekin. Argazkia: EFE.\nEAEren pandemia garaiko hilkortasuna, Estatuko txikienetakoa\n400 boluntariok jaso dituzte AstraZeneca eta Pfizer konbinatzeko entseguaren dosiak\nBerango eremu gorritik irten da\nHirugarren egunez jarraian, covid-19aren intzidentzia-tasa metatuak behera egin du Euskadin, ia 5 puntu, eta 14 egunetan 100.000 biztanleko 532,98 kasukoa da.\nHala ere, intzidentzia hori ostegun honetan Espainian (230 kasu) erregistratu zenaren bikoitza baino gehiago da.\nAntzeko jaitsierak izan dira hiru lurraldeetan: 392,4 kasu Araban, 452,4 Bizkaian eta 709,1 Gipuzkoan.\nHiriburuetan, Gasteizen intzidentzia metatua nabarmen jaitsi da (ia 10 kasu gutxiago) eta 388,5ean geratu da. Bilbon ia 7 kasu jaitsi da, 559,6, baina Donostian gora egin du berriro (13 kasu gehiago), 637,6raino.\nZure interesekoa izan daiteke baita ere: Berango eremu gorritik irten dira\nOinarrizko birsorkuntza tasa, kasu positibo bakoitzak zenbat pertsona kutsatzen dituen neurtzen duena, positiboa da berriro, 0,94ra jaitsi baita (0,97 zen asteazkenean), eta hiru lurraldeek 1 baino gutxiagoko oinarrizko birsorkuntza tasa dute: Arabak 0,87 puntu ditu, Bizkaiak 0,97 eta Gipuzkoak 0,93.\nGainera, intzidentzia-tasen arrazoia (egun azken 14 egunetan metatutako intzidentzia-tasa duela astebetekoarekin alderatzen du) ere jaitsi egin da ostegun honetan, eta 0,99an dago Euskadi osoan (1,01 bezperan).\nEusko Jaurlaritzako Osasun Sailak ostiral honetan emandako datuen arabera, ostegunean 11.017 proba diagnostiko egin zituzten (6.637 PCR eta 4.380 antigeno test), aurreko egunean baino gutxiago (11.986), eta 808 positibo berri atzeman zituzten, bezperan baino 68 gutxiago. Adierazle horiekin, frogen positibotasun tasa % 7,3an dago.\nLurraldez lurralde aztertuta, 368 kasu positibo atzeman dituzte Bizkaian ostegunean, asteazkenean baino 44 gutxiago, beste 349 Gipuzkoan (37 gutxiago), eta Arabak 83 kutsatze berri izan ditu, aurreko egunean baino 13 gehiago. Horiei zortzi positibo gehitu zaizkie, Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo bizi diren pertsonek emandakoak.\nEuskadiko ospitaleetan 96 pertsona ospitaleratu dituzte ostegunean, aurreko egunean baino 13 gehiago, eta zainketa intentsiboetako unitateetan presioa mantendu egin da, 189 ohe okupaturekin, asteazkenean baino hiru gutxiago.\nOraindik altua bada ere, presio asistentziala apur bat jaitsi da, ostegunean bezperan baino 10 pertsona gutxiago ospitaleratu baitituzte.\nZainketa intentsiboen unitateetan 189 pertsona daude, 3 gutxiago, eta 520 gela arruntetan, 7 gutxiago. Hori bai, ostegunean 96 pertsona ospitaleratu behar izan zituzten, eta 83 ospitaleratu zituzten bezperan.\nEusko Legebiltzarrean egindako kontrol saioan, lehendakariak esan du "itxaropena" duela urteko bigarren hiruhilekoan txertaketan aurrera egin ahal izateko, orain arte baino "eragozpen gutxiagorekin".\nBIDEOA: Urkulluk iragarri du 50 urtetik gorakoak uda baino lehen txertatuta egon daitezkeela\n"Egoerak larria eta kezkagarria izaten jarraitzen du, baina prest gaude maratoiaren azken zatiari emaitza onekin aurre egiteko", adierazi du Iñigo Urkulluk.\nHezkuntza arloan, Azkoitiko (Gipuzkoa) Bizilore Eskola Aktiboa zentroak (38 ikasle) itxita jarraitzen du.\nArabako ikastetxe gehienak San Prudentzio eguna dela-eta aste honetan jarduerarik gabe daudenez, egunotan Hezkuntza Sailak Bizkaiari eta Gipuzkoari buruzko informazioa baino ez du eman.\nOstegun honetan, 154 gela itxi dituzte, asteazkenean baino 24 gehiago, bi lurralde horietako 96 ikastetxetan, 12 gehiago.\nNafarroan ere positibo berriek behera egin dute eta 150 baino gutxiago dira.


Guraria. Deia, Noticias de Bizkaia\nPilar Kaltzada - Martes, 10 de Enero de 2017 - Actualizado a las 06:03h\nURTEAK bere azken hatsa eman du jada eta joan dira airean, auskalo nora, hilabete hauetan nire jira-biran izan diren gertakariak, bizipen eta sentimenduak. Bakarren batzuek irautea lortuko dute, eta oroitzapen bilakatuta, bizitza deitu ohi dugun sokan txirikordatuko dira;betirako, nik uste. Gehienak, ordea, galdu egingo dira, ahanzturaz akiturik. Gogoratu nahiko nituzke den-denak, baina ez zaigu halako gaitasunik eman, eta derrigorrez biluztu egiten gara bidaian aurrera egin ahala. Gogoz kontra bada ere, denborak egiten du guretzat ia ezinezkoa den ariketa: hautaketa.\nGeorge Perec idazle frantsesak, Gogoan dut izeneko lanean egin zuen ariketa errepikatzen dut, gal ez daitezen axola izan zaizkidanak. Berak 480 oroitzapen zerrendatu zituen;neureak askoz gutxiago dira, eta askoz txikiagoak, agian. Naizearen neurrikoak. Gogoan dut iluntze gorrizta baten kopak altxatu eta hurrengo urtean udako solstizioan berriro elkartzeko hitza eman geniola elkarri.\nGogoan dut betirako joandako laguna, bere irribarre eta begiratu sakona. (Gogoan dut zor dizudan guztia).\nGogoan dut askotan jauzi naizela, eta ez dela falta izan eskua luzatu didan adiskiderik. Gogoan dut nire buruari agindu niola aintzat hartuko nuela barru-ahotsaren esana, ingurukoen heiagorak isilaraziko banuen ere. Helmugarako biderik artezena ez delako beti zuzenena. Eta gogoan gorde ditudan pieza horiek guztiak bat eginda, urte berrirako ene guraria osatu dut. Kutxa baten gordetzen ditut nik desioak, abenduaren amaieran bertan sartzen ditut paper-zati txiki baten idatzita. Kutxa txikia da, desio bakarra kabitzen baita eta ezinbestean, beraz, aukeratu egin behar dut, anbizioak baino leku faltak aginduta.\nGarai baten berba potoloen artean aukeratzen nuen desioen kutxakoa betetzeko, desio handien tamainakoa. Aurtengo desioa, alta, oso sinplea da, eta lotsarik gabe esateko modukoa: urte arrunta nahi dut. Urte normala, bere argi eta itzal guztiekin, denetarik baitu bizitzak eta horri esker egiten nau gizakiago. Gogoratzeko moduko une eta bizipenak utziko dizkidan urtea, horixe desio dut. Hori baino ez.


Geroztik begietan ditu, eta uste dut ez direla hemen luzaz egonen ahal. Prop 1880b, 277. Nor da zuzenagorik, nor khorodunetan? / Gaixtaginek hortako dute begietan! Zby RIEV 1908, 604. Dituzte asasinaraziko begietan dituzten gizonak, bai eta egin araziko egun guziez [...] krimarik beltzenak. Elsb Fram 183. Jaun hoiek serora batzu eta fraide batzu dituztela holaxet begietan; eta bertze batzu aldiz beren gogokoak dituztela. HU Zez 100. Ba, poxolu ditugu, begietan ditugu, etsai ditugu frantsesaren itzalean eskuara ito nahi luketenak.


Egin klika, aukeratu berdintasuna | Iritzia | Berria\nNoiz sortua: 2019-05-26 00:30:00\nEgin klika, aukeratu berdintasuna\nAnder Bergara - Emakunderen Gizonduz programaren koordinatzailea\n2019ko maiatzak 26\nAutobusaren geltokian umeen zain geundela, lagun batek esan zidan bere bikotekide ohiari urruntze agindua jarri diotela, eta berak Bortxa aplikazioa jarri duela telefonoan. Eraso arrisku baten aurrean aplikazioan klika egiteko aukerak, ordea, ez zuen askorik lasaitzen. Izututa zegoen orduan eta orain ere. Bera ez da bakarra. Segurtasun Sailaren arabera, genero-indarkeriaren biktima diren 4.565 emakumek jasotzen dute Ertzaintzaren babesa. Besteak beste, 732 biktimak dute Bortxa telefonoa edo haren ordezko aplikazioa eta 66k eskolta pertsonala. Beraz, gurean ehunka emakume bizi dira bikotekide ohiaren hurrengo erasoaren beldur. Eta askoz gehiago dira, emakume guztien heren bat inguru, inkestetan adierazten dutenak bizitzan zehar indarkeria matxista modu batean edo bestean jasan dutela. Gehiago esango nuke, emakume gehienak sentitu dira inoiz deseroso edo mehatxatuak gizon baten erasoaren beldur izan direlako.\nBiztanleriaren erdia beste erdiaren mehatxu errealaren edo potentzialaren beldur bizi den gizartea ez da askea, ezta demokratikoa ere. Baina egoera honen aurrean zer pentsatzen dugu gizonok? Zer sentitzen dugu? Zer sentitu beharko genuke? Zer egin beharko genuke? Askotan sentitzen dugu geure buruak ez duela zerikusirik indarkeria matxistarekin, ez diogulako inoiz emakume bati eraso egin edo hura bortxatu. Baina, indarkeria sexista ez da gizon jakin batzuen arazo indibiduala; aitzitik, egiturazko arazo sistemikoa eta unibertsala dela, emakumeen eta gizonen arteko botere-harreman asimetrikoen ondorioa. Matxismoa dago oinarrian. Eta matxismoaren biziraupenean badugu erantzukizunik.\nIndarkeria erabiltzen ez dugun gizonok ez gara beste batzuek baliatzen duten indarkeriaren errudun; bai, ordea, indarkeria horren iturri den matxismoaren erantzule. Emakumeen bizkar dugun botereari eta pribilegioei eusteko erabiltzen den neurrian, gizonok emakumeen kontrako indarkerian erantzukizun berezia dugu, bai maila indibidualean, bai gizatalde bezala.\nIndarkeria matxistaren aurrean ez dago neutraltasunik: hura elikatzen duen gizarte matxista aldatzeko ezer egiten ez badugu, arazoa handitzen eta betikotzen ari gara. Gizartea errotik aldatu nahi badugu, ezin gara prozesu honetatik kanpo geratu. Emakumeek historian zehar euren eskubideen alde egindako lan eta ahalegin guztiari batu behar diogu gure konpromisoa, erantsi behar diogu gizarte matxista hau aldatzeko gure jarrera asko aldatzeko ahalegina. Horretarako, uko egin behar diogu botereari, pribilegioei eta indarkeriari estu lotua dagoen gizon eredu hegemonikoari. Gizon izateko beste modu batzuk bilatu behar ditugu, askotarikoak izan daitezkeenak, baina betiere zaintza erdigunean jarriko dutenak eta berdintasunarekin bat etorriko direnak.\nGizonak berdintasunaren alde inplikatzeko sortu zuen 2007an Emakundek Gizonduz programa. Ordutik, hainbat prestakuntza egin dugu, horien artean aplikazio informatiko batean oinarritzen den Gizonok esan eta egin kanpaina. Aukera ematen digu gure jarrera sexistak identifikatzeko, konpromiso desberdinen artean gureak hautatzeko eta horien jarraipena egiteko. Webgunean eskuragarri dago eta dagoeneko 200 bat gizonek erabili dute.\nAplikazio batek hain errotuta dagoen arazo bat konpontzen ez duela jakin badakigu ere, benetako berdintasuna lortzeko teoria «aplikatu» beharra dagoela gogorarazi nahi diegu gizonei. Hitzetatik harago, konpromisoak behar direla. Emakumeek Bortxa aplikazioan klika egin behar ez dezaten, gizonok egin behar dugula klika behingoz benetako berdintasunaren alde.


Eta orain, zein norabide? — Gaztezulo\nEta orain, zein norabide?\nEta orain, zein norabide? https://www.gaztezulo.eus/albisteak/eta-orain-zein-norabide https://www.gaztezulo.eus/albisteak/eta-orain-zein-norabide/@@download/image/51p18-1_1366808221.jpg\nAmaitu dituzu ikasketak. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza bukatu duzu, eta buruan betiko galdera duzu bueltaka: eta orain, zer egingo dut nik? Batxilergoa hautatuko dut, gerora unibertsitatera joateko? Edo Lanbide Heziketa? Eta hezkuntza ez arautuaren bidea hartuko banu? Hona hemen hainbat datu, galdera hauei erantzun ahal izateko.\nBatzuek oso garbi izaten dute zer egin nahi duten. Beste batzuentzako, ordea, buruhauste bat baino gehiago ekartzen du egoera honek. Hamasei urteak beteta, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza amaitu berritan\nbeste pauso bat emateko garaia baita.\nLan munduan zuzenean sartu nahi ez baduzu, eta ikasten jarraitu nahi izanez gero, arautu gabeko hezkuntzaz aparte, bi aukera dituzu: Batxilergoa edota Lanbide Heziketaren bidea hartzea.\nBatxilergoa aukeratzen baduzu, Batxilergoko titulua lortzeko egin beharreko probaren ondoren, unibertsitaterako bidea har dezakezu, edo bestela, Lanbide Heziketa egin. Kasu honetan, Goi Mailako Heziketa Zikloetan sartzeko aukera izango zenuke.\nUnibertsitatera joanez gero, hiruzpalau urte eman beharko dituzu titulua lortu ahal izateko. Lanbide Heziketa aukeratzekotan, aldiz, urte eta erdi edo bi urtetan, esku artean izango duzu titulua.\nHego Euskal Herrian, gero eta gazte gehiagok aukeratzen dute Lanbide Heziketa. Lanbide heziketan ari diren gehienek, ikasketak amaitu eta berehala topatzen baitute lana. Gainera, Lanbide Heziketan, urte gutxiago eman behar dira ikasten. Bestalde, alor honetan praktikak ere gehiago izaten dira: formazio teorikoa ematen da, baina praktikari garrantzi handia ematen zaio. Izenak dioen moduan, lanerako hezten zaituzte.\nLanbide eremu baten ezaguera tekniko-praktikoak lantzen dira Lanbide Heziketan, helburua zera baita: ikaslea gizartean eta enpresetan eskaerarik handiena eta etorkizunik hoberena duten lanpostuetarako prestatzea.\nHeziketa ziklo bakoitzean, bi ikasturtetan banatuta, 1.300 eta 2.000 ordu ematen dira. Horietatik, 400-600 ordu inguru, lantokietan egindako derrigorrezko praktikei dagozkie. Lanbide Heziketa eginez gero, 22 arlotan taldekatutako 140 agiri baino gehiago daude aukeran\nAraba, Bizkaia eta Gipuzkoan, ikasten jarraitzen duten gazteen %47k aukeratzen du Lanbide Heziketa, duela lau urte baino %5 gehiago. Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailaren ustez, aurrerantzean hazkunde hau orekatu egingo da.\nNafarroan ere, azken urteotan, gero eta gazte gehiagok aukeratzen dute Lanbide Heziketa. Hain zuzen, Nafarroan bilakaera azkarragoa izan da Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan baino. 2003-2004 ikasturtean, ikasleen %59k Lanbide Heziketa aukeratu zuen. 2002-2001 ikasturtean, kopuru hori %30 baino ez zen. Igoera %29koa da, beraz.\nBistan denez, Nafarroan asko hazi da bataz bestekoa. Gainera, lana lortzea erraza izaten omen da ikasketak amaitu ondoren. Nafarroako gobernuaren datuen arabera, Lanbide Heziketa egiten duten ikasleen %90ak lan kontratua lortzen du ikasketak amaitu ondorengo lehen urtean.\nDena den, Europan hemen baino altuagoa da Lanbide Heziketa egiten duten gazteen portzentajea: frantziar estatuan %63 dira, eta Alemanian %70. Lanbide Heziketa aukeratzen ez duten gazteek, unibertsitaterako bidea hartzen dute, arautu gabeko hezkuntzara jotzen dute, edo lanean hasten dira.\nUnibertsitatean, ingeniaritza errege\nUnibertsitatean, ingeniaritza da gehien hautatzen den karreratako bat; mekanika berezitasunean ingeniari teknikoa izateko ikasketak, hain zuzen.\nMondragon Unibertsitatean, ikasle gehienek ingeniaritza ikasketak egiten dituzte. Nafarroako Unibertsitate Publikoan ere, ikasle gehien dituen fakultateetako bat da ingeniaritza fakultatea.\nEuskal Herriko Unibertsitatean beste hainbeste gertatzen da: ingeniaritza industrialarekin lotutako ikasketek dituzte ikasle gehien, Deustuko unibertsitatean bezalaxe.\nNafarroako unibertsitatean, ingeniaritzarekin batera, ikasle gehien dituzten ikasketak erizaintza eta haur hezkuntza dira. Euskal Herriko Unibertsitatean, ingeniaritza industrialaz gain, enpresaritzak, psikologiak, arte ederrek eta kazetaritza ikasketek dituzte ikasle gehien.\nEuskaraz ikasteko aukera\nBaina, euskaraz egin al daitezke ikasketa horiek guztiak? Ez: guztiak ezin dira euskaraz egin. Mondragon Unibersitatean, adibidez, ikasketen %80 euskaraz egin daitezkeen arren, gehien egiten diren ikasketen (mekanika berezitasunean ingeniari teknikoa) hiru mailetatik, soilik lehenengo bi mailak egin daitezke euskara hutsez.\nNafarroako Unibertsitate Publikoan egoera kaskarragoa da: haur hezkuntza eta lehen hezkuntzako ikasketak egin daitezke euskara hutsean, baina gainerakoetan, ez da horretarako aukerarik; soilik ikasgairen bat edo beste egin daiteke.\nEuskal Herriko Unibertsitatean ikasketa gehienak egin daitezke euskara hutsez, baina badira hutsune nabarmenak ere. Kimika, medikuntza eta arte ederrak, adibidez, ezin dira euskaraz amaitu.\nBestalde, horretarako aukera izanda ere, EHUn maiz gertatzen da hautazko ikasgaiak bi hizkuntzatan ez ematea. Horrelakoetan, bi aukera ditugu: gustuko ikasgaia ez egitea -gazteleraz egitera behartuta gaudelako-, edota gustukoa egitea -euskaraz ikasteari uko eginda-.\nDeustuko unibertsitateko campusetan, euskararen presentzia handitzen ari da. Egun, giza zientzietako titulazioetan %50 eman daiteke euskaraz, enpresa eta komunikazio ikasketetan, hain zuzen. Gizarte-lan eta turismo ikasketetan, ikasgai batzuk eman daitezke euskaraz, eta %33 enpresen administrazioan eta zuzendaritzan.\nLan merkatuari begira\nHau guztia ongi dago, baina gerora, zein aukera dugu lana topatzeko? Adibide gisa, Nafarroako datuak azter ditzakegu. Lanbide Heziketa egiten duten hamar pertsonetatik bederatzik, lana aurkitzen dute ikasketak bukatu eta lehen urtean. Nafarroako Unibertsitate Publikoan ikasten dutenen kasuan, aldiz, erdiak baino ez du hori lortzen.\nHauek guztiak datuak besterik ez dira. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza amaitu ondoren, ikasten jarraitzeko asmoa baduzu, zurea da aukera. Dena ongi pentsatu, eta gustuko aukera egin ezazu!\n"Dena alde nuen, egindako aukera egiteko"\nBatzuek, hasieratik garbi izaten dute zer egin behar duten, eta horixe izan zen Maialen Acero gaztearen kasua. Maialenek bazekien itzulpengintza ikasi nahi zuela, eta horretarako, unibertsitateko eta Gasteizko bidea hartu beharko zuela. Hain zuzen, maleta eta liburuak hartuta, Donostiatik Gasteizera egin zuen. Maialenek ez du damurik, eta gustura dabil ikasle bizitza egiten. Berarekin aritu gara, unibertsitatean hasi aurreko garaiaz kontu-kontari.\nBatxilergoa amaitzerakoan, hasieratik argi al zenuen unibertsitatera joko zenuela?\nNahiko argi nuen zer ikasi nahi nuen, eta ikasketa horiek unibertsitatean besterik ez daudenez, ez nuen zalantzarik izan.\nZergatik aukeratu zenuen itzulpengintza?\nHizkuntzak betidanik gustatu zaizkit, baina ez filologiaren bat egiteko moduan. Ez nuen hizkuntza bakarra ikasi nahi, eta horren aurrean, itzulpengintza aukera ezinhobea zen. Urtarrila aldera, zalantzak izan nituen itzulpengintza eta historia egitearen artean. Orain, ez naiz damutzen.\nZeri begiratu zenion ikasketak aukeratzerakoan?\nEsan bezala, hizkuntzak asko atsegin ditut, eta karrerari buruz ere ondo hitz egin zidaten. Gainera, itzulpengintza ikasita, lana lortzeko aukera izango nuela esan zidaten. Dena alde nuen, beraz.\nLanaren kontuari ere begiratu al zenion?\nGehienbat gustuko nuelako aukeratu nuen, baina bai, lana egiteko aukerari ere begiratu nion.\nNon eta zertan lan egingo zenuke?\nBat-bateko itzultzaile izatea gustatuko litzaidake, baina gauzarik zailenetakoa dela esan didate. Idatziak itzultzea ere gustuko dut\nauskalo non bukatuko dudan!\nErraza ikusten duzu ikasketak amaitu, eta berehala lana aurkitzea?\nLan ugari omen dago, baina... seguru asko, hasieran ez da erraza izango.\n"Aukera asko bazterrean"\nHainbat erakunde publiko eta pribatuk Nazioarteko programak eskaintzen dituzte, ikasketak atzerrian egin edo norbere curriculuma gure mugetatik kanpo garatzen laguntzeko. Hizkuntzak ikasteaz gain, esperientzia aberasgarriak izaten dira horrelakoen bitartez.\nGipuzkoa Donostia Kutxak, adibidez, Nazioarteko programak eskaintzen ditu Gipuzkoako gazteentzat. Hain zuzen, Kutxak 600 euroko 540 beka ematen ditu Erasmus programan esku hartzen ari diren gazte unibertsitarientzat. Programa horietan izena emateko epea maiatzaren bigarren hamabostaldian zabalduko da, gaztekutxaren web orrialdean: www.gaztekutxa.net.\nHorrez gain, Socrates-Comenius bekak ere ematen dituzte, eta baita Leonardo bekak ere, atzerriko enpresetan praktikak egiteko. Aipatutako hauek aukeretako batzuk baino ez dira. Mugitzea eta azkar ibiltzea da kontua.\nEuskera aurrera EHUn\nOtsailean, Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) 25. urteurrena bete zuen. Urteurrena une ezinegokiagoa da euskarak EHUn izandako bilakaera aztertzeko.\n1976-77 ikasturtean, EHUren Donostiako Kimika fakultatean ikasgai batzuk euskaraz ematen hasi zirenetik, asko aurreratu da euskararen alorrean Euskal Herriko Unibertsitatean.\nAzken ikasturteotan, EHUn sartutako ikasleen %45 inguru elebidunak dira, nahiz eta gero, ikasle horietatik gehienek, ikasketak gaztelaniaz egiten dituzten. Orotara, EHUn ikasleen %32k ari dira euskaraz ikasten.\nDena den, aurrerapausoa begibistakoa da. Izan ere, 1988-89 ikasturtetik hona, 16 aldiz handitu da ikasketak euskaraz egiten ari direnen kopurua. Orain dela 17 urte, 968 ikasle ari ziren ikasketak euskaraz egiten (ikasleria guztiaren %2,4). Gaur egun, ordea, 15.781 lagun ari dira (ikasleriaren %32).\nTitulazioei eta irakaslegoari dagokienez, oraindik asko dago egiteko. Lana badago, beraz. Hala ere, bidea egiten ari da.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Galileo Master-ek, geo-kokapenean oinarritutako ideiak eta proiektuak saritzen dituen Europako txapelketak, 2013. urteko edizioa aurkeztu du\nGalileo Master-ek, geo-kokapenean…\nEkimen hau nabigazio teknologietako eta geo-kokapen bidezko aplikazioetako (LBS) nazioarteko adituen komunitatearen bilgunea da eta Euskadi ere bertan izango da Europako beste 23 eskualde eta herrialderekin batera.\nEusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Sailak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak "Galileo Master" geo-kokapenean oinarritutako proiektu eta ideia programaren 2013. urterako deialdia zabaldu dute Euskadin. Ekimenaren helburua da Europako txapelketara aurkez daitezkeen nabigazio teknologien eta geo-kokapen bidezko aplikazioen ideia eta proiektuak biltzea, gero patentatu, garatu nahiz merkaturatu ahal izateko.\nEkimena Euskadin ezagutzera emateko, aurkezpen jardunaldi bat antolatu da Gipuzkoako Zientzia eta Teknologi Parkean, datorren maiatzaren 3an. Goi-mailako teknologiako lehiaketa honetan, 24 eskualde eta herrialde lehiatuko dira guztira. Proiektua sustatu duen erakunde alemaniarreko (Anwendungszentrum GmbH) ordezkariak etorriko dira Galileo Master 2013 lehiaketaren aurkezpenera. Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak parte hartzeko baldintzak eta moduak azalduko dituzte eta proiektuen aurkezpena optimizatzeko kontuan hartu beharreko jarraibideak aurkeztuko dituzte. Amaitzeko, Europako Batzordeko ordezkaritzak ezagutzera emango du zeintzuk diren Europak finantzatu dituen eta proiektu parte-hartzaileek eskuratu ditzazketen programa aktiboak eta negozio aukerak.\nGalileo Masters ekimena 2004an sortu zen Baviera eskualdean, eta bere helburua da aplikazio berritzaileak sortu eta garatzeko pizgarri izatea, Galileo satelite europarraren bidez posizionamenduaren merkatuan jarduera sustatzeko. AEBetan garatutako GPS sistemaren alternatiba europarra da Galileo.\nGainera, Galileo Master programako parte-hartzaileek erraztasunak izango dituzte nazioarteko merkatura zuzenean sartzeko, harremanetan egongo direlako teknologikoki aurreratuak diren beste eskualde batzuekin, eta horrek aukera emango die konponbide berriak garatzeko nabigazioaren nahiz telekomunikazioen sektoreetan.\nSare hau industriaren premiei zuzenduta dago zeharo eta, kide diren eskualdeekin batera, ahalegina egiten du azken urteotako berrikuntzei esker sortutako produktu eta zerbitzu ugariak ahalik eta azkarren aplika daitezen.\nEuskadik lehiaketaren azken lau edizioetan parte hartu du eta sari bezala tokiko irabazleek urtebeteko egonaldia egin ahal izango dute Bic Gipuzkoa Berrilan haztegian, non aukera izango baitute ekintzaile berritzaileen laguntzarako Ekintzaile/Txekintek programan sartzeko. Bic Gipuzkoa Berrilan haztegian adituen tutoretza, aholkularitza eta proiektu osoan zeharreko gainbegiraketa (negozio plana diseinatzetik hasi eta jabetza intelektuala babesteraino) jasoko dute.\nHona hemen azken edizioetan Galileo Master lehiaketak saritutako proiektuak:\nAplikazio honek modu eroso bat eskaintzen du OTA-TAO ordainpeko eremuetan aparkatutako autoen tasak ordaintzeko. Galileo sistema erabiliz jakin daiteke zenbat denbora igaro duen autoak aparkaleku plaza batean. Jarraian, TAG dispositiboak GPRS / GSM bidez bidaltzen du informazio hori gidariaren smartphone-ra, eta hala, ordainketa operazioa errazten da. Ideia honi esker, gidariek nahiz udalek zerbitzu hobea izango dute eta azkar monitorizatu ahal izango da nor ari den aparkaleku tarifa ordaintzen. TAG dispositiboari esker, aparkalekuen kontrolaz arduratzen diren langileek jakingo dute zeintzuk diren behar bezala jokatzen ari direnak, dispositibo horrek informazioa bidaliko baitu kontrolatzaileen terminaletara (PDA, smartphone, e.a.) autoetara hurbiltzen diren heinean. Gainera, beste esparru batzuetan ere erabili ahal izango da, esaterako aireportuetako, parke tematikoetako, merkataritza guneetako edota kamioientzako zerbitzu guneetako aire libreko aparkalekuetan. Etorkizun hurbilean asmoa da gaur egun autobideetan erabiltzen diren sistemak (ETC peaje elektronikoak) TAG dispositiboarekin bateratzea, ordainsariak hobetu eta egokitzeko, emandako zerbitzuaren kalitatearen arabera (ilara edo istripuengatiko eragozpenak, abiaduragatik ordaintzea...). Arrazoi horiek direla medio, konponbide honek nabarmen hobetuko ditu duela gutxi agertu diren urruneko ordainketa sistemak.\nLan gune edo eremu batean egon daitezkeen lan arriskuak murriztea da SWAREA proiektuaren helburua. Kontuan hartu behar dira lan baldintzak, egin beharreko lana, kasuan kasuko ingurunea eta urtaroaren araberako aldaketak. Beraz, eremu jakin batean erabili behar diren baliabideak azkar, erraz eta modu lehiakorrean jakin behar dira. Sistemak arriskuez ohartarazten ditu erabiltzaileak eta proposatu egiten dizkie alternatibak, konponbideak eta segurtasuna hobetzeko tresnak. Produktua merkatuan dago jadanik.\nSafeMountain natur eta mendi inguruneetan erabiltzeko arrisku-kudeaketarako sistema bat da, aukera ematen duena, telefono mugikorra, GPSa eta satelite bidezko komunikazioak erabiliz, mendi jarduerarekin lotutako arriskuak prebenitzeko, mendiko istripu kopurua murrizteko eta erreskate nahiz larrialdietako zerbitzu profesionalen jarduera errazteko. SmartPhoneak erabiliz mendizaleak denbora errealean jasotzen du informazioa Anetora (Benasque) igotzeko egon daitezkeen arriskuei buruz, eta hainbat tresna ditu jarraipena egiteko edo gertakariak jakinarazteko.\nSatelite bidez gidatutako ontzi-porturatze sistema. Ideia berri honek aplikazio informatiko bat proposatzen du portu-lana modernizatzeko Galileo sistema berriaren bidezko posizionamenduak eskaintzen dituen aurrerapen teknologikoei esker. Hiru modulu handitan banatzen da: satelite bidezko nabigazioa, datuen tratamendua eta kudeaketa eta 3D bisualizazioa. Hala, itsasoko garraioak berekin dakartzan prozesu eta aldagai guztiak kudeatu ahalko dira. Porturatze, kargatze eta deskargatze lanak erraztea da azplikazioaren helburu nagusia. Itsasontzien posizionamenduari buruzko datu zehatz eta fidagarriak denbora errealean, kudeaketa datuak eta ontzien nahiz portuko instalazioen ezaugarri estrukturalei buruzko datuak integratu egiten dira, itsas garraioaren kudeaketa segurua eta eraginkorra izan dadin. Horrelako teknologiekin posible da sektorea normalizatzea eta Europako nahiz munduko estandarretara egokitzea. Teknologia horien eragina funtsezkoa izan daiteke merkatu sektore baten biziraupenerako.\nEraikinek izango duten kokaleku zehatza irudikatzen duen errealitate handituko aplikazio batek irabazi du Galileo Master 2013 Saria


> Berriak > Page 4\nHarrera bikaina Birziklik kanpainari San Marko mankomunitatean\n14.000 pertsona hurbildu dira BIRZIKLIK kanpainaren instalazio berritzaile eta deigarrira. San Marko Mankomunitateak, Ecoembesek eta Ecovidriok Birziklik kanpaina burutu dute, Mankomunitatea osatzen duten hamar udalerrietako biztanleak birziklapenaren inguruan sentsibilizatzeko, irailaren 29tik urriaren 15era. Kanpaina hiru udalerritan garatu da: Donostian, Pasaia-trintxerpen eta Errenterian. Kanpaina diseinatzerakoan, hitz-jokoa egin da birziklatu eta klik hitzekin, eta hala sortu da Birziklik, hautatutako […]\nArditurriko Bide Berdeen 6. eguna\nIrailaren 17an Arditurriko Bide Berdeen 6.eguna ospatuko da. Antolatu dugun ekintza berezi hau Mugikortasunaren Astearen garai berean ospatzen da. Hori dela eta, Arditurriko meategietara autorik erabili gabe hurbiltzeko aukera bultzatu nahi da. Egunari hasiera emateko, bizikleta martxa abiatuko da goizeko 9:30ean Errenteriako Gamon Zumarditik eta 10:00etan Oiartzungo Done Eztebe plazatik, Arditurriko Bide Berdea hartuko du […]


Artista honen izaera aske eta kuttuna ezagutzeko gakoa bere sustraietara bidaia egitean dago.\nVivarais inguruko lurrak maite ditu, naturaren bitartez barruko energia berritzeko grina ase ezina du, paisaia basatien bihotzeko laguntzaz. Soinu bortitzak, guda ondorengo lurrak bailiran, erliebe malkartsukoak. Naturak erakarrita baina, horrez gain, irudi eta koloreen arteko nahasketa arinez betea, parekorik ez duen soinuzko arkitektura sortzeko.\nGaelek artisau batek behar duen denbora hartu zuen eta bilduma berri eta ederra sortu zuen, “De silences on bascules”, hain zuzen ere BBK Salan aurkeztuko duena. Melodia soilak, sustraidun idatziak, abesti dardartiak. Gaelek bibrafonoa maisuen pareko jotzen du melodiak inguratzeko, beirazko aho-soinua bere soinu mistiko eta kezkagarriarengatik, bateriaren tinbalak musikari izaera “tribala” emateko eta indiar harmonioa, bidaiari kolorea ipintzeko.\nData: 2014ko apirilaren 13a\nSarerren prezioa: 12€\nDeskontua: 3€ Kutxabankeko txartelekin (2 sarrera txarteleko)


Olentzero erriberan - Bloga - Olentzero\n"Fue una Navidad, bajo Olentzero de la vieja Iruña (Carrascal con hielo), llevando de escolta a varios jóvenes de la Teba y otros del Muthiko. Aquel Carbonero vino a la Ribera quedándose luego. Paso el tiempo, gustole Tudela al buen Carbonero. Mudose de casa, más al Casco Viejo y al llegar diciembre a su cita acude presto entre Txitus, Dulzainas y Gaitgeros, Beterris, caseras, caseros. Roncan las zambombas tañen los cencerros, canta la Ikastola llueven caramelos, en la Noche buen, sale Olentzero".\n1972. urtea zen Olentzero Erriberara, eta zehazkiago, Tuterara iritsi zenean, Iruñeko Juventud de San Antonio eta beste erakunde batzuen eskutik. Gertakari honen ardura hartu zuten La Teba Peñakoek. Gorago aipatutako sarrerak ia ia dena esaten du.\nHortaz, urte asko dira geurea den pertsonaia hau gure Erribera maitera iritsi zenetik, gezurra badirudi ere, 35 urte iragan baitira.\nLa Teba Peñari lekukoa hartu zion antolaketa taldeak gorabehera asko izan ditu, pasadizo ugari eta diru gutxi, baina emaitzak, azkenean, asebete gaitu. Abenduaren 24ko arratsaldeko jaia poza da Tuteran. Pertsonaia honek jendea biltzeko duen ahalmena, izugarria. Laburbilduz, Olentzero gaur herriko pertsonaia, maitatua eta errespetatua da gure Erriberako edozein bazterretan.\nGaur egun Beterri Peña, Tuterako gaitariak eta Argia Ikastola dira lehenago neguko solstizioa eta orain Eguberria iragartzera etortzen den jaia prestatu eta mantentzeko arduradunak.\nHortik abiatuta, beste herriek ere hartzen dute pertsonaia on puska hau, besteak beste, Cascante. Hor La Cueva-Leizea Peñak 18 urte daramatza. Castejonen Laubide taldea buru dutela, duela 15 urte antolatzen dute Olentzero. Cortesen, Yona dantza taldearen eskutik, 12 urte. Ablitas eta Alesbesen, Olentzeroren lagunen bitartez, 10 eta 6 urte, hurrenez hurren.\nHasieran ahalegin asko eta lana ekarri zuena egun ekitaldi kutuna da, Nafarroako merinalde honetan gure Eguberria Olentzerorekin ospatzea, urtez urte haren zain egonez eta Tuterako gure alde zaharreko karrika ederretan barna harekin ibiliz.\nErriberatik, besarkada bero bat. Zorionak eta Urte Berri On.\n2007(e)ko abenduaren 23(a), igandea\n1972, ablitas, cascante, castejón, fiesta, jose mari blanzako, san antonio, tudela, villafranca.


Sasi ardi - Wikipedia, entziklopedia askea.\nSasi ardia edo sasi-ardia Euskal Herriko mendietan bizi den bertako ardi arraza bat da.\nArdi gogorrak dira, oso landatarrak eta bizitzeko baldintza erdi basatietan moldatzen dira mendian, askotan oso leku sastrakatsu eta gaitzetan. Sasi ardiak sarritan ia artzainen zaintzarik gabe moldatzen dira irauteko.\nArdi hauen ohiko erabilera nagusia haragitarako izan da, bereziki arkumeak aprobetxatuz. Gaur egun sasi ardiak oro har ez dira jezten, arkumeek hazteko esnea behar baitute. Hala ere gaur egun gero eta garrantzi gehiago ematen zaio sasi ardiaren erabilerari laguntzaile gisa mendiko larre eta ekosistemak mantendu eta kontserbatzeko .\nHiruki itxurako burua duten ardiak dira honakoak, belarri tente eta txikikoak, profil zuzenekoak eta begi handiak eta oso espresiboak. Bular aldean ez daukate artilerik, eta hanka finak dauzkate. Adardunak edo adargabeak izan daitezke eta lehen esan bezala, ez dute talderako joerarik erakusten.\nUrtarrilaren erdialdera erditzen dira. Amatasun ona erakusten dute eta erditze onak izaten dituzte. Apirilaren hasiera aldean baserritarrek basora eramaten dituzte ardiak eta han egoten ohi dira modu estentsiboan azaroa arte, orduan berriro biltzen baitituzte baserriko ingurunean.\n3 Egungo egoera\n4 Mitologia eta sinesmenak\n5 Kopurua, egoera eta banaketa geografikoa\n6.1 Ezaugarri orokorrak\n6.2 Ezaugarri bereziak\n6.2.5 Kolorea eta artilea\n6.3 Ezaugarri baztertzaileak\n6.6 Gorputzeko akatsak\n7 Akats baztertzaileak\n8 Izaera eta portaera\n9 Sasardiaren etorkizuna eta bere aldeko neurriak\nEtimologia argia du, sasi eta ardi izenak elkartuta eratua baita; beraz, sasietan dabilen ardia esan nahi du, eta halaxe da. Sasi ardiak baso, sastraka eta sasietan bizi dira, beste ardi arrazarentzat gaitzak diren toki eta bazkalekuetan.\nHegoaldean mutur gorri ttipia izena ere erabiltzen da, sinonimo gisa.\nLapurdin eta Nafarroa Beherean xaxi ardia, gorri tipia edo manexa ttipia ere deitzen dute. Izen horietan guztietan nabarmentzen da ardi arraza honen tamaina txikiagoa, beste ardi arrazekin (ardi latxa, kasu) konparatuta.\nOiartzun aldera, bada esaera zahar bat: «Sasi-ardia: txikia baina gogorra».\nSasi ardien eboluzioa bere ingurumen latzari lotuta dago.\nSasi ardi arrazaren eboluzioa bere inguruko garapen eta aldaketa sozioekonomikoei lotuta egon da. Aldaketa hauek baldintzatu dituzte bere ingurua eta abere hauek ustiatzeko erak.\nSasi ardia Ardi latxa muturgorriren ekotipo edo barietatetzat hartua izan da, baina berezko ezaugarri morfologikoekin. Sasi ardia betidanik ezaguna eta bereizia izan da bere eremuan baserritarren zein artzainen aldetik. Oso ingurune latzean bizi ohi dira, erdi basati, larra, sasi, txilar eta oteen artean, beste bazkarik gabe.\nInguru horietan, hautaketa naturalak bere eboluzioa baldintzatu du artzainen esku hartzea baino, eta era honetan beraien berezko ezaugarriak garatu dituzte, ardi arraza bat sortu arte.\nNahiz eta lehen aipatu dugun moduan sasi ardiak betidanik izan diren ezagunak artzainen artean, arrazaren onarpen ofiziala askoz beranduago etorri zen.\nArrazaren aurreneko aipamen bibliografikoa 1997.en urtekoa da. M. Gomez Fernandezek sasi ardiaren deskribapen laburra egin zuen orduan. Urte berean sasi ardia espainiar Estatuko interes bereziko ardi arrazen katalogoan sartu zuten.\nArraza onarpen ofiziala eman eta gero (mugaz bi aldetan emandako onarpena izan zen, Frantziar eta Espainiar erakundeen zein Euskal Herriko hegoaldeko bi gobernu autonomoen aldetik) Euskal Herriko herrialdeetan sasi ardia hazteko elkarteak sortu ziren. Nafarroakoa Sasiko deitzen da, eta Euskal Autonomia Erkidegokoa Sasi Ardi Hazleen Elkartea. Elkarte horiek muga administratiboen gainetik elkarlanean eta ardi erdi basatien euskal arraza honen etorkizuna kudeatzeko asmoz lanean dihardute.\nMitologia eta sinesmenakAldatu\nSakontzeko, irakurri: «Aari»\nEuskal Herrian sinesmen multzo handia dago aharien eta ardien inguruan. Gauza normala da, kontutan hartuz euskal kultura zaharrean artzaintzak izan duen garrantzia.\nZalantzarik gabe, sasi ardiak animalia izuti eta erdi basatiak izanik, eta gainera malkar eta basoen biztanleak, elezahar eta sinesmen askoren iturri izan dira.\nKopurua, egoera eta banaketa geografikoaAldatu\nArtzaina, bere sasi ardiekin. Oro har sasi ardien kopurua oso txikia da\nSasi ardiaren kopuru orokorra txikia da. Arraza geografikoki sakabanatuta dago eta nabarmen egin du atzera azken urtetan. Beraz esan dezakegu sasi ardia desagertzeko arriskuan dagoen bertako arraza bat dela.\nEuskal Herrian guztira 2000 sasi ardi inguru daude. 500 Iparraldean, beste 500 Nafarroa Garaian (22 artzain guztira), 480 inguru Gipuzkoan (7 artzain) eta 180 Bizkaian (5 artzainen esku).\nNafarroa Garaiari dagokionez, duela 50 urte, abeltegietan arraza honetako azienda-buru gutxi zeuden, eta esnerako zein arkumetarako erabiltzen ziren. Esnea, berriz, artzainaren familiak berak kontsumitzeko gaztak egiteko erabiltzen zen. Herri-larreetan eta zuhaiztietan bazkatzen ziren (gehienbat zuhaitz autoktonoak zituzten tokietan, oihanpe txikitxoetan).\n60. hamarkadatik aurrera, haien banaketa eremuan, industria garapena gertatu zen eta, horren ondorioz, landa inguruneak baserri lanetarako uzten joan ziren poliki-poliki eta basoberritzeko koniferak sartu.\nBaserrietan gero eta lanesku gutxiago zegoenez, arrazaren ustiapena baldintzatua zegoen. Haragiaren produkzioa lehenesten hasi zen eta larreko arkumeak hazten hasi ziren, gero, ilea mozteko biltzen ziren garaian (ekainean eta uztailean) saltzeko. Aharik hoberenak urte bat betetakoan zikiratzen ziren, eta hiru edo lau urte zituztenean "zikiro" gisa saltzen ziren.\nProdukzioa hobetzeko, ahari latxa mutur-gorriak sartu ziren sasi ardiekin nahasteko, gorpuzkera handiagokoak eta otzanagoak zirenak, artaldea aiseago gobernatzeko. Horregatik jatorrizko populazioa nahasi da, eta gaur egun sasi ardi bakar batzuk baino ez dira gelditzen.\n90eko hamarkadan, orografia zaileko eskualde hauetan esnetarako behien produkzioa uzten hasi zen, eta belardi asko libre gelditzen hasi ziren baserrien alboan. Belardi horiek ardiak neguan, hots, erditze garaian bazkatzeko erabiltzen hasi ziren. Ustiapen sistema "hobetua" esaten zaio honi, izan ere, sistema tradizionalean herri lurrak besterik ez baitzen erabiltzen, urte osoan.\nEgun Malerrekan, Aiako Harriaren inguruetan eta Bortzirietan daude Nafarroa Garaiko sasi ardiak. Leitza, Goizueta, Arano, Ezkurra, Arantza, Lesaka eta Bera herrietan.\nGipuzkoari dagokionez, bereziki Oihartzundik Leitzaraneraino eta Hernanitik Goizuetaraino, Gipuzkoa eta Nafarroako mugaren artean kokatzen dira sasi ardien talderik garrantzitsuenak.\nItziarren, Aizarnan, Elgoibarren, Ataunen, Zaldibian eta Azkoitian daude sasi ardien taldeak.\nBizkaian, bereziki Durango aldean daude sasi ardiak.\nSasi ardi ardi on bat bere arkumearekin. Arrazaren ezaugarri ohikoak dauzka\nPisu ertain edo arineko animaliak dira. Hiruki formako eta soslai zuzeneko burua, adierazkorra eta artilerik gabekoa. Belarri txikiak, horizontalak edo pixka bat jasoak, adi dagoen uneetan atzerantz zuzenduak. Gorputz-enbor luzea eta triangeluarra, harmonikoa, artile zuriz estalia. Udaberrian eta udan lepo azpia eta paparra artilerik gabe geratzen dira. Gorputz adar finak eta mugimendu bizkor eta arinak, sasi artean jauzika ibiltzeko aproposak.\nOndo proportzionatua eta erabat triangeluarra aurretik nahiz albotik ikusita, sakona. Baraila-arkua nabarmena da eta atzeratuta dago. Adarduna edo adarrik gabekoa, arretan nahiz emeetan, baina emeen adarrak, egonez gero, txikiak dira. Kopeta zabal eta laburra. Kopeta eta sudur aldea apur bat zapalduta dago. Ohi baino atzerago kokatutako belarriak, txikiak, horizontalak edo pixka bat jasoak, alerta uneetan atzerantz zuzenduak. Orbita nabarmenak, almendra formako begi handiak, malko-bide labur baina nabarmenetan luzatzen direnak. Aurpegi luzea, gorrixka, albotik ikusita zuzena edo apur bat ganbila, mutur ondo proportzionatuan amaitua. Ezpain irmoak, meheak, ilunak, eta ezpain-komisura sakona. Sudur zuloek inguruan ile zurixka dute.\nLuzera eta lodiera ertaineko lepoa emeetan, laburragoa eta gihartsuagoa arretan. Sekzio biribilekoa, gaineko eta azpiko ertzak zuzenak eta paraleloak ditu. Tente eduki ohi dute, 45º-ko angeluan. Ez du girgilorik ez tolesik. Lepoaren behealdean lepoko gorrixka eta ileduna dute.\nTriangeluar samarra, luzea, sakona. Saihetsak kakotuak dira eta bularraldeari triangelu forma ematen diote. Soingurutze lausoa, bizkar eta gerrialdeko lerroarekin bat egiten duena. Honek gora egiten du apur bat, zabala eta horizontala da. Bular estua, sakon bezain zabala, eta bularrezur ez oso nabarmena. Zerra karratua, apur bat eroria, luzera- eta zabalera-diametroak berdintsuak dituena, baita aurreko eta atzeko zabalera-diametroak ere, inklinazio txikikoa. Isats iletsua.\nHanka-jarrera egokia, hanka meheak, luzera ertainekoak. Bai hezurrak bai giltzadurak oso sendoak dira.\nAurrekoak: luzera ertaineko sorbalda, oso inklinatua (ia bertikala), eta saihetsekin etenunerik gabe elkartua, plano berean. Beso ondo proportzionatua. Luzera ertaineko besaurrea, mehea. Belaun luzea baina gutxi markatua, bat egiten duena kanabera oso mehe eta luzearekin. Belaunaren perimetro bertsuko hazkoskorrak, eta apatx txikiak, oso markatuak, ireki samarrak eta ondo taxutuak.\nAtzekoak: izter eta hanka ertainak, luzera bertsukoak. Garapen ertaineko eta angelu irekiko belauna. Atzeko kanaberak eta apatxak, meheak izan arren, aurrekoak baino sendoagoak dira. Atzetik begiratuta paraleloak dira eta bananduta daude, errapeari leku zabala uzten diotela.\nFina eta zuri arrosakara.\nKolorea eta artileaAldatu\nKolore zuria. Artile zuria, zakarra eta txima triangeluarretan irekia. Ez ditu estaltzen burua eta lepoa.\nPisu ertaineko edo pisu arin samarreko animaliei dagokien garaiera, ezarritako pisuekin proportzionatua.\nAhari baten burua\nEmeek 35 eta 45 kilogramo bitarteko pisua dute. Arrek, 45 eta 55 kilogramo bitartekoa.\nErtainak, globo itxurakoak, bilduak, gorrixkak, simetrikoak; erro txikiak eta ondo nabarmenduak. Errapeak ez daude pigmentaturik.\nErtainak eta simetrikoak; poltsa segmentatu gabea. Artilerik gabe.\nSasi ardien taldea\nArrazaren ereduaren deskripzioaren arabera, akats hauek kontuan hartzekoak dira eta horiek zuzentzera joko da:\nAzpikonbexutasunerako joera izatea handia eta harmoniarik gabekoa izatea.\nAtrofikoak edo luzeak, eta beherantz zuzenduak izatea.\nGorputz osoak edo zati batek itxura akastuna izatea (zelatua, karpa-bizkarra, beste kolore bateko zerrenda, hanka-jarrera akastunak, etab.).\nOrban beltzak edukitzea.\nGoiko edo beheko prognatismoa.\nOrgano genitalen akatsak.\nAdar handiak, emeetan.\nIzaera eta portaeraAldatu\nIzaera izutia duen ardia da, baldintza gogorretan bizitzeko egokitua.\nBerez oso menditarra eta gogorra den arraza da, eta oso leku latzera egokitzen da. Ez dute taldeka biltzeko sena handirik.\nUdaberrian, ardiak erditu eta gero, ama arkumearekin edo hiruzpalau ardien taldetan biltzen dira. Gero udazkenean, zuhaitzen hostoak erori eta gero, talde handiagotan batzen dira, baina hala ere beste ardi arrazetan baino txikiagoak berriro udaberrian sakabanatzeko.\nSasardiaren etorkizuna eta bere aldeko neurriakAldatu\nBertako beste hainbat arrazetan bezala, sasi ardien kontserbazioa larre eskasa duten baina balio ekologiko handiko gunei lotuta dago.\nSasi ardiak kontserbatzeko, beharrezkoa izango da administrazio publikoek artaldeak sortzea gutxienezko gordekin genetiko bat izateko, berme guztiekin. Hau oraindik ez da gauzatu Euskal Herriko administrazio ezberdinen aldetik.\nGaur egun dauden sasi ardiaren zentsuak ikusirik, bai purutasunari begira zein kopuruari begira, beharrezkoa izango litzateke beste zenbait arrazentzat gaitzak diren parajeetan ardi hauek bazkatzearen alde egitea. Beharrezkoa izango litzateke, orobat, behar bezalako hesiak ezartzea larre horietan, sasi ardiak beste ardiek baino hesi seguruagoak behar baititu.\nArdi hauek ematen duten mozkin txikiek arrazaren etorkizuna kolokan jartzen dute, hau dela eta diru laguntza publikoak beharrezkoak dira. Laguntza hauek gauzatuz joan dira administrazio ezberdinen aldetik.\nDiru laguntza horiek hiru oinarri izango lituzkete:\nSasi ardiak Euskal Herriko kulturaren ondaretzat aintzat hartzea.\nOndare genetiko eta ekologikoa direlako.\nSasi ardien balioa balore ekologiko eta paisajistiko handiko, baina larre eskasa duten gune naturalak kudeatzeko tresna gisa.\nEusko Jaurlaritzaren dekretua, sasi ardiei buruzkoa[Betiko hautsitako esteka]\nSasardiari buruzko orrialdea\nNafarroako Aldizkari Ofiziala, sasi ardiari buruzko dekretua\nSasi ardiari buruzko elkarrizketa, oiartzuar zahar bati\nAzken aldaketa 10 urria 2021(e)an, 22:38(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 10 urria 2021, 22:38.


ELAk martxoaren 17an pentsio duinen aldeko mobilizazioetan parte hartzera deitzen du — ELA Sindikatua\nEPE Irakaskuntza Nafarroa 2019\nELAk martxoaren 17an pentsio duinen aldeko mobilizazioetan parte hartzera deitzen du\nELAk martxoaren 17an pentsio duinen aldeko mobilizazioetan parte hartzera deitzen du Adolfo Muñoz "Txiki" idazkari nagusiak Gasteizko manifestazioan parte hartuko du. ELA mobilizatu egin izan da pentsio erreformen aurka. 2011n greba orokorra deitu genuen erretiratzeko adina 67 urteraino atzeratu izana eta pentsio berriei ezarritako murrizketa salatzeko. Erabakiok Zapaterok, CCOOk, UGTk eta CEOEk hartu zituzten. 2013an beste greba orokor bat deitu genuen, Rajoyk pentsioetan egindako murrizketa berrien aurka. https://www.ela.eus/eu/albisteak/elak-martxoaren-17an-pentsio-duinen-aldeko-mobilizazioetan-parte-hartzera-deitzen-du https://www.ela.eus/eu/albisteak/elak-martxoaren-17an-pentsio-duinen-aldeko-mobilizazioetan-parte-hartzera-deitzen-du/@@download/image/pentsioak.jpg\nAdolfo Muñoz "Txiki" idazkari nagusiak Gasteizko manifestazioan parte hartuko du. ELA mobilizatu egin izan da pentsio erreformen aurka. 2011n greba orokorra deitu genuen erretiratzeko adina 67 urteraino atzeratu izana eta pentsio berriei ezarritako murrizketa salatzeko. Erabakiok Zapaterok, CCOOk, UGTk eta CEOEk hartu zituzten. 2013an beste greba orokor bat deitu genuen, Rajoyk pentsioetan egindako murrizketa berrien aurka.\nEuropar Batzordeak aitortzen du 2011 eta 2013ko erreformen ondorioz pentsioen gastua 25.000 milioi jaitsi dela; honek kalte egiten dio -Batzordeak berak esan du- “adineko biztanleriaren bizi-estandarrari”, hots, pobretze orokorra eragiten du. Baina diagnostiko honek ez ditu politikak aldarazten; aitzitik, tematuta daude doikuntza, murrizketa eta erreformen bidetik jarraitu behar dela.\nELAk nabarmentzen du pentsioen inguruko eztabaidaren erroan aberastasunaren banaketa dagoela. Eta, noski, gure jendartean dugun aberastasun mailak pentsioak hobetzeko aukera ematen digu.\nPentsio duinak izatea zeharo lotuta dago ordaintzen diren soldatekin. Europar Batzordeak berak hipokrisia handiz esaten du “soldata urriei pentsio urriak dagozkie”. Ez du esaten berak gomendatu dituela lan erreformak, zeintzuk lan baldintza negargarriak ezartzen dituzten, batik bat kontratu berriak egiten direnean.\nELAk eskatu du 2011 eta 2013an erabakitako pentsio murrizketak bertan behera utz ditzatela; erosteko ahalmena berma dadila; erretiro adina 65 urtera itzultzea, eta pentsio berriak hobetzea, batez ere zenbateko txikienen kasuan. Gainera, ELAk ezinbesteko jotzen du pentsio-sistema Euskal Herrian kudeatzea eta hari buruzko erabakiak bertan hartzea.\nBide horretan aurrera egiteko borondate politikoa behartzea beste modurik ez dago; mobilizazio soziala ezinbestekoa da. Horregatik, ELAk martxoaren 17an deitu diren mobilizazioetan izango da, eta bere militanteei dei egiten die parte har dezaten.


Zapla! – Bertsozale Elkartearen webgunetik. Denetariko zazpi saio antolatu ditu Nafarroako Bertsozale Elkarteak, herrialdeko zazpi herritan, apirilaren 23tik maiatzaren 15era bitarte. Txapelketarik ez den honetan, nafar bertsolariei plazak eskaintzea da asmoa, kultura segurua dela erakustearekin batera. Era berean, saio moldeetan berritzeko baliatuko da aukera. Nafarroako bertso plaza aktibatzeko eta sustatu nahian,


Klima-aldaketa, XXI. mendeko munduko osasunerako mehatxurik handiena | Consumer\nBritainiar zientzialariek diote tenperaturak igotzeak gaixotasun tropikalen eragina handituko duela\nEz A gripea, ez hiesa, ez gizentasuna. XXI. mendean, munduko osasunerako mehatxurik handiena klima-aldaketa da, “The Lancet” aldizkari medikoak eta Londresko University College-ko zientzialariek egindako txosten baten arabera. Horren inguruan premiazko ekintza bat egiteko eskatzen dute. Lan honek eredu bat izan nahi du gobernuek berotze globalaren aurka diziplina anitzetan jarduteko.\n“Klima-aldaketa milaka milioi pertsonei eragiten dien osasun-arazoa da, eta ez bakarrik ingurumen-arazoa” esan zuen Anthony Costello txostenaren arduradun nagusiak. Adituak ohartarazi zuenez, gertatzen ari denaren eragina “ez da izango etorkizun urrunean hautematen dugun zerbait, baizik eta gure bizitzan eta, behin betiko, gure seme-alaben eta biloben bizitzan”. Costelloren arabera, Lurraren batez besteko tenperaturaren igoera errealitate bat da, eta denboraren kontua da haren eraginak nabaritzea. “Ez dugu pentsatu behar Groenlandia urtuko den, noiz baizik. New York eta Londres noiz urperatuko diren pentsatu behar dugu, poloen tenperatura batez beste bost gradu zentigradu igotzen bada, eta horrek ozeanoen maila igoaraziko du”.\nHala ere, txosten honek aipatzen dituen ondorio nagusiak klima-aldaketak osasun-arloan dituen ondorioak dira. Hala, azterketak erakusten duenez, bi eta sei gradu altuago bitarteko tenperaturetan, gehiago dira gaixotasun tropikalak dituztenak, dengea eta malaria kasu.\nTxostenak dioenez, bero-boladak ere tirokatu egingo ditu heriotzak. Fenomeno horrek 70.000 pertsona inguru hil zituen Europan 2003ko udan, eta, urtero, dozenaka mila pertsona hiltzen dira erregistratu gabe garapen bidean diren herrialdeetan.\ninforme-eu klima-aldaketa mehatxu munduko osasun XXI. mendeko zientzialariak


Espainiako bankuen komisioak Europar Batasuneko bigarren altuenak dira | Consumer\nEspainiako bankuen komisioak Europar Batasuneko bigarren altuenak dira\nEspainian kontu korrontea mantentzea urtean 178 euro kostatzen da batez beste\nEspainiako bankuak Europar Batasuneko (EB) bigarren garestienak dira. Europako Batzordeak sektoreari buruz argitaratutako txosten baten arabera, Espainian kontu korronte bat mantentzeak urtean 178 euro balio du batez beste, eta Italian 253 euro.\nZifrak izugarri igotzen dira, baldin eta, aurreko datuak oinarri dituen jarduera ertaineko bezero baten ordez, profil “aktibo” bateko, hau da, maiztasun handiz lan egiten duen kontsumitzaile baten kostuak kontuan hartzen badira. Kasu horietan, erabiltzaile italiarrak 1.540 euro ordaintzen ditu kontu bakoitzeko (EBkoak gehienez ere); Espainian, berriz, 650 euro.\nSailkapenaren kontrako muturrean daude Bulgaria (27 euro), Herbehereak (46 euro) eta Belgika (58 euro). Alemanian, kontu baten batez besteko prezioa 89 eurokoa da; Erresuma Batuan, 103 eurokoa; eta Frantzian, 154 eurokoa.\nEBren txostenak nabarmentzen duenez, Austria, Frantzia, Italia eta Espainia dira banku-komisio opakuenak dituzten lau estatuak.\nMeglena Kuneva Kontsumitzaileen Babeseko komisarioak atzo esan zuen Bruselan banku-komunikazioak opakuegiak direla Europan. “Kontsumitzaileei zaila egiten zaie zer ordaintzen duten jakitea eta beste eskaintza batzuekin konparazioak egitea”, adierazi zuen. Txostenak dioenez, aztertutako bankuen %66tan tarifak ez dira oso argiak, eta hori egiteaz arduratzen diren adituek informazio osagarria eskatu behar izan diete bankuei, kontuen kostu erreala kalkulatzeko.\nHala ere, Espainiako kasuan, EKk zehaztu du “prezioak, kasuz kasu, bezeroaren eta bere bankuaren arteko negoziazioaren mende daudela, eta, beraz, kostu errealak prezioen zerrenda ofizialetakoak baino txikiagoak izan beharko liratekeela”.\nCharlie McCreevy Barne Merkatuko arduradunak esan zuenez, Batzordea egoera horretan dago zehaztuta: “horrek gardentasuna ezartzea ekarriko du, kontsumitzailearentzat ulergarria den informazio baten bidez, eta eragiketa horiek kudeatzeko oinarrizko arauak finkatzea”.\nAzterketa osatzeko, Europako 224 finantza-erakunde aztertu dira (horietako 18 Espainiakoak), eta kontsumitzaileen arteko inkesta bat egin da, ondoeza handia eta orokorra erakusten duena. Kasu askotan, bankuekin kontratuak itxi aurretik jasotzen duten informazioa “ulertezina” edo “nahikoa ez” dela kexatzen dira; %79k “informazio normalizatu argi eta konparagarriak” eskatzen ditu. Gainera, epe luzeko inbertsioei buruzko informazio edo aholku desegokirik ez dago.\nEBk ohartarazi zuen, halaber, aurtengo azaroan printzipio komun batzuk jarriko direla indarrean, borondatez aplikatzekoak, kontsumitzaileei banku-kontuen aldaketa errazteko, eta prozesua hurbiletik begiratuko duela, jarrera irregularren edo susmagarrien bila.\nbankuak Espainia Espainiako bankuak euro europar batasuna mantendu


Gardentasuna eta merkatuaren osotasuna 'EBko funtsen lege berriaren oinarrian' - EU Reporter\n25 estatu kideek eta Europako Parlamentuak gaur (otsailak 28) egin duten akordioak Balore Bideragarrietan Inbertsio Kolektiboa egiteko Erakundeak (OICVM) Zuzentarauaren (OICVM) Zuzentarauaren (UCITS V) zuzentarauei buruz egindako akordioak EBko fondoen merkatuan gardentasuna indartuko du eta inbertitzaileentzako babesa hobetuko du.\nEkonomia eta Moneta Gaietarako Batzordeko presidenteordeak eta Arlene McCarthy eurodiputatu sozialisten eta demokraten taldeko eurodiputatuaren negoziatzaile nagusiak esan zuen: "UCITS funtsak EBko arrakasta-istorio bikaina dira. Aktiboen ia 6 bilioi eurorekin, EBko OICVMak inbertitzaile arruntek EBko finantza merkatuetara sarbidea duten fondoak erabiltzeko errazak eta errazak dira.\n"Finantza krisiaren ondoren, gardentasun handiagoa behar da OICVMen fondoek fidagarriak izaten jarrai dezaten eta inbertitzaileen aktiboak zaintzen dituzten gordailuzainaren erantzukizunak argiak eta uniformeak izan daitezen EB osoan.\n"Arauek inbertitzaileentzako informazio hobea eskaintzen dute eta gordailuek inbertitzaileen aktiboak berrerabiltzea debekatzen dute".\nOrdainsariei buruz, McCarthy-k honakoa gehitu du: "Ordainsari politika arduratsuak finantza-sektore osoan egon daitezela eta merkataritza praktika arriskutsu eta arriskutsuetarako zirrikiturik ez dagoela ziurtatu nahi dugu.\n"Arau berriak funtsak EBko bankarien hobari arauekin bat etorriko dira, ez baitira bermatutako hobariak funts kudeatzaileentzat eta hobarien% 40 atzeratu behar dira.\n"Salatzaileen babesak lege berrian eta zigor gogorrak sartu beharko dira fakturazioaren% 10erainoko isunak edo irabazitakoaren bikoitza arau arriskutsuak hausten dituzten jokabideak saihesteko".\nOICVFen funtsei buruzko arau berriak 2016an sartuko dira indarrean EB osoan. Akordioaren elementu nagusiak hauek dira:\no Informazio hobea inbertitzaileentzako.\no Erantzukizun eta erantzukizun sendoagoak OICVren fondoen zaintza-aktiboez arduratzen diren gordailuzainek\no Inbertsiogileen babesa areagotzea, aktiboak ezin baititu berriro zaintzeaz arduratzen den gordailuak berrerabili.\no Ordainsariei buruzko arau sendoagoak, besteak beste:\no Bermatutako hobaririk ez.\no Hobarien% 40 atzeratu behar da.\no ESMAk jarraibideak emango ditu ordainsari printzipioen arabera estalitako pertsonei buruz.\no Zuzentaraua hausteagatik zigor gogorragoak:\no Pertsona juridikoek 5 milioi euroko edo urteko fakturazioaren% 10eko isunak.\no Pertsona fisikoak 2.5 milioi euro arteko isunak direla eta.\no Arau hausteak irabazitako bi irabazitako isunak.\no Txistukarien babesa eta ESMA txistularien kanala sortzea.\nGai erlazionatuak:EBko fondoen merkatuaInbertitzaileak babesteaUCITSOICVren funtsakUCITS V ZuzentarauaInbertsio Kolektiboaren Baliabide Bateragarriak egiteko Enpresak


Macronek Merkel babestu du migrazioari aurre egiteko estrategian | Mundua | Berria\nAlemania-Frantzia bilera. Errefuxiatuak\nMacronek Merkel babestu du migrazioari aurre egiteko estrategian\nBruselak proposatu du iheslarientzako zentroak sortzea Europako Batasunaren mugen atarian\nMigrazioaren auzia EB Europako Batasunaren lehen lerrora itzuli da berriz ere, eta, datorren asteko Europar Kontseiluaren hitzordu erabakigarriari begira, Europako agintari nagusiak erantzun komun bat adosteko ahaleginetan murgildu dira. Kontinente zaharrera ihesean doazen milaka pertsonen bizia eta geroa dago jokoan, baina baita EBren eta Angela Merkel Alemaniako kantzilerraren etorkizun politikoak ere. Negoziazioak erlojuaren kontra doaz, eta egunotako bilera sorta amaigabearen lehen geltoki garrantzitsuak epe laburrera eta ertainera begirako ondorioak izan ditu: migrazioaren auziari «erantzun europarra» emateko helburuan, Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak Emmanuel Macron Frantziako presidentearen babesa jaso zuen atzo, eta hori keinu garrantzitsua da Merkelentzat bere aginteari begira, bai Europan bai Alemanian bertan.\nPanorama egun gutxiko epean gaiztotu da: Italiako Barne ministroak, Matteo Salvini eskuin muturrekoak, bere herrialdean porturatzea debekatu zion 629 migrante zeramatzan Aquarius ontziari, eta ijitoen errolda bat osatzeko nahia adierazi zuen herenegun, Italiakoak ez direnak handik botatzeko. Horrez gain, Salvinik immigrazioaren aurkako hiruko aliantza osatu zuen joan den astean, Austriako kantziler Sebastian Kurzekin eta Alemaniako Barne ministro Horst Seehoferrekin batera, herrialdeen mugak ixteko helburu argiarekin. Erabaki eta intentzio horiek Merkelen urteotako muga irekien politikekin egiten dute talka erabat, eta agerian utzi dituzte haren gobernu koalizioko desadostasunak. Alemaniako kantzilerraren agintea eta sinesgarritasuna inoiz baino ahulago daude, eta Merkelek kolpe politiko bat behar du egoera egonkortzeko. Horregatik, migrazioaren auzia giltzarritzat du, Seehoferrek bi asteko epea eman baitio irtenbideren bat adosteko.\nTestuinguru horretan, eta immigrazioaren inguruan Europa mendebaldeko eta ekialdeko estatuen arteko desadostasunak nabariak direla kontuan harturik, Macronek eta Merkelek pauso bat eman nahi izan zuten atzo, iniziatiba hartu eta datorren asteko Europar Kontseiluaren bilerari begira ekinbideak eta neurriak proposatzeko. Hiru ideia nabarmendu zituen Frantziako presidenteak: Europara doazen migranteen jatorrizko herrialdeekin eta bidean gurutzatzen dituzten herrialdeekin lankidetza areagotzea; Europako mugak «hobeto babestea», Frontex mugak babesteko agentzia «indartuz»; eta asilo eskariak arautzen dituen Dublingo Ituna berrikustea. Hori guztia, Macronen iritziz, «erronka komun bati erantzun komun bat» emateko.\nMerkelen eta Macronen bileraren egun berean filtratu zuten datorren asteko goi bilerako ondorioen zirriborroa. Testu horren arabera, Bruselak proposatuko du iheslarientzako zentroak sortzea EBren mugen atarian, gune horietan zehazteko migratzaileen estatusa.\n«Lehorreratzeko eskualde plataformak» lirateke, eta bertan argituko lukete iheslariak migrante ekonomikoak diren edo «nazioarteko babesa» behar dutenak diren eta, beraz, errefuxiatu estatusa lortzeko aukera handiagoa izango duten. EBren arabera, neurri hori Nazioarteko Migrazio Erakundearen eta Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren laguntzarekin sartuko litzateke indarrean. Datorren asteko ostegunean eta ostiralean izango da bilera, eta hainbat ikuspegik talka egingo dute Bruselan. Ikusteko dago, beraz, neurriak 28en oniritzia jasoko duen.\nBien bitartean, lan diplomatikoa aurreratzeko helburuarekin bira batean murgildu da Donald Tusk Europar Kontseiluko presidentea. Besteak beste, gaur Giuseppe Conte Italiako lehen ministroarekin batzartuko da, eta, etzi, hitzordu gogorrak izango ditu: Austriako kantziler Sebastian Kurzekin, batetik, eta Hungariako lehen ministro Viktor Orbanekin, bestetik. Hain justu, EBren proposamena Orbanek 2016an egindakoaren berbera da, eta atzo Macronek eta Merkelek ez zuten baztertu.