Euskal antzerti eta zinea/Amalur — Wikibooks\nEuskal antzerti eta zinea/Amalur\nEuskal kulturan, AMA LUR izan zen ikusmenezko hizkuntza propio eta bereizgarri bat sortzeko lehen saialdia. Hiru hamarkada igaro direlarik, Ama Lur-en funtsezko ekarpena arbasoen mundua geureganatzeko, historia mitoaren janzkiez biltzeko duen aparteko gaitasuna da, zinemaren hizkuntzak berezko dituen osagaiak baliatuz: muntaketa, argazkia eta soinua.\n1 Kultur garrantzia\n2 Ekoizpena eta zentsura\n3 Egiturazko osagaiak\n5 Mezu kulturala eta sentikorra\n“Pelotariren filmaketan Euskal Herriko bazter batetik bestera ibili behar izan genuen, pilota-partidak filmatzeko. Egun batean, Markinarako bidean, Renault 4L batean, Fernandori esan nion, Elgoibarko mendien paisaia bikaina begiesten nuen bitartean: “Zein herri ederra daukagun! Omenaldi bat merezi du! Fernandok arrazoi nuela esan zidan. Une horrexetan jaio zen Ama Lur”.\nModu axolagabe eta pasadizo tankerako horretan azaltzen du Nestor Basterretxeak euskal zinemako obra nagusiaren sorrera, Ama Lur mitikoarena, 1968ko Donostiako Zinemaldian estreinatu zenarena. Nagusia idazten dugu beste zenbaitek fetix objektu, film-faro (Santos Zunzunegi) dioenean, “euskal zinemaren abiapuntua” bere buruari horrela irizten dion heinean (José Mª Unsain), edo “etengabe begiratu beharreko ardatza, Euskadiko zinemaren historia modernoari zentzuzko jatorri bat eman nahi bazaio” (Carlos Roldán).\nBerau nolanahi definitzen delarik ere, ukaezina da Ama Lur euskal kulturan ikusmenezko hizkuntza propio eta bereizgarri bat sortzeko lehen saialdia izan zela. Ahalegin horretan, dokumentalak laster eredu bihurtu ziren baina lastertasun bertsuz ahitu ziren zenbait ikur sortu zituen. Hauxe da Montxo Armendariz zinegileak emaniko azalpena: “Ama Lur, eta beste zenbait film, ikur bihurtu dira zinema arloan, hizkuntza, kultura zinemako hizkuntza ezberdin batez islatzeko berezko eta bertako modu bat moldatzen ahalegindu ziren neurrian. Ene ustez Ama Lur filmean proposatzen zen hori, geroago beste zenbait filmetan garatu zena, ia gutako inork ez du egin. Izan ere, zinema konbentzionalago bat egiteko joera gailendu da…”.\nAma Lur bere garaiko fruitua da. Onenerako nahiz txarrenerako. Garai hura, hirurogeiko hamarkada, euskal kulturaren Resorgimentoak markatu zuen: euskarazko literatura, Aresti kontzientzien akuilu bihurtuta; abangoardiako artea, Arantzazuko talde berdingabeaz eta Gaur, Emen, Orain eta Danok taldeek osatutako kultur frontearen borroka suharrarekin goia jo zuena; musika, Ez dok amairu taldearekin, euskal kanta modernoaren jatorri izango zena.\nEkoizpena eta zentsura[aldatu]\nErauntsi horrek eramanda eta kultur manipulazioari aurre egin behar zitzaiola sinetsita, 1963an Fernando Larruquert eta Nestor Basterretxea metraje laburreko film esperimentalak egiten hasi ziren: Operación H, Pelotari, Alquézar.\nAma Lur egiteari ekin zion, 1966an. Filma herri-harpidetzaz finantzatu zen, errotuluak adierazten zuen moduan: “Herriaren filma, herriak egina” (“Una película del pueblo, hecha por el pueblo”).\nArazo ekonomikoei, jakina, zentsurarenak gaineratu zitzaizkien, azken horiek nola hala saihestea lortu zen arren, Jose Mª de Areilzaren bitartekotza medio eta zenbait pasarte kendu zirelako.\nHiru hamarkada igaro direlarik, Ama Lur-en funtsezko ekarpena da arbasoen mundua geureganatzeko eta historia mitoaren janzkiez biltzeko duen aparteko gaitasuna, zinemaren hizkerak berezko dituen osagaiak baliatuz: muntaketa, fotografia eta soinua.\nAma Lur gidoirik gabeko filma da, muntaketa-aretoan eraikia. Egitura kopla zaharren, euskal poesia herrikoiaren ereduari jarraitzen zaio: orokorretik zehatzera, handitik txikira doazen loturak, erlazioaren eta aurkaritzaren metafora dinamikoen moldean. Soinu-banda fotogramen lagungarri hutsa baino gehiago da, pisu berezia ematen dion berezko egituraketa agertzen du.\nOsagai horiekin, filmak euskal herriari buruzko ikerketa etnologiko bat eskaintzen du. Ikuspegia idilikoa da, bere baitan bihozbera, zehaztasun kritikorik gabea, Bilboko Burtsaren pasarte ospetsua, garai hartan euskal burgesiaren aurkako salaketa moduan hartu zena, salbuesten badugu. Basterretxeak ikuspegi hori justifikatzen du, era honetan argudiatzen du: “aldi hartan gure bizitza modu triunfalista horretan baino ez zitekeen konta. Puztu beharra zegoen. Ama Lur kantu sakratu moduko bat da. Horregatik gailentzen dira tonu handiesle eta irmoak”. Fernando Larruquertek, ordea, deitoratzen du filmak ikusleari harako “Zein handiak garen!” hura helarazi izana, eta ez “Nolakoak izan beharko genuke?”.\nMezu kulturala eta sentikorra[aldatu]\nNolanahi ere, Ama Lur filmari buruzko hainbat ikerketa teoriko eta ideologiko zorrotzek ahaztu egin dute mezuak emozioa duela xede, sakontasun intelektuala baino gehiago. Artean estreinatzeke zegoela, filmean diru gehien jarritako Jose Luis Etxegaraik espresuki adierazi zuen:\n“Ama Lur-ek euskaldunari mezu kultural eta sentikor bat igortzen dio, eta euskaldun ez denari gure herria ezagutzeko ikuspegi berriak eskaintzen. Euskaldunari igorritako mezu kultural eta sentikor hori da, hain zuzen, Ama Lur euskal filma bilakatzen duen ezaugarririk behinena”.\nHerrian gertatzen ari zena zuzenean jorratzen zuen kontakizunik ia ez zegoenez, lehen aldiz eman zenetik, Ama Lur euskal zinemaren izaki sortzaile eta derrigorrezko erreferente bihurtu zen. Alderdi positiboena, bestalde, hauxe izan zen Basterretxeak eta Larruquertek Euskal Herrian ere gizarte eta kultur errealitateari heltzen zioten kalitatezko filmak egin zitezkeela erakustea. Hitz batez, Ama Lur-ekin euskaldunen belaunaldi oso batek bere hezibide sentimentala bizitu zuen.\nOrrialdearen azken aldaketa: 9 uztaila 2015, 21:38.


Kuwaitetik Erresuma Batura | Nire autoaren inportazioa\nProzesua bidalketa Kuwaitetik Erresuma Batura doan autoak hainbat arlo hartzen ditu eta, beraz, prozesua bakarrik negoziatzen saiatu beharrean, oso komenigarria da arloan esperientzia duten profesionalak aukeratzea, dena planifikatzen dela ziurtatzeko. My Car Import-en esperientzia handia dugu bidalketa Kuwaitetik, jarraian azaldutako prozesua jarraituz.\nIbilgailua Kuwaiten baja ematea\nLehenengo etapa bidalketa Kuwaitetik Erresuma Batura doan zure ibilgailuak tokiko RTAra joatea eskatzen du esportazio plakak eskatzeko eta, beraz, ibilgailua baja ematea. Ezartzeko prozesu erraza da eta, ondoren, gure agenteek ibilgailua edukiontzira kargatzeko prest eramatea ahalbidetuko dute.\nIbilgailuaren karga eta bidalketa\nKuwaiten gure agenteak erabiltzen ditugu eta norberak zure ibilgailua zugandik kenduko du, zuzenean itsasontzira kargatuko den edukiontzira. Lanean urte askotako esperientziarekin, konfiantza jar dezakezu haiengan zure ibilgailua zaintzeko segurtasunez lotu aurretik, mugimendurik egon ez dadin igarotzean.\nLasai egoteko, zure ibilgailuan egingo duzun inbertsioa ondo dakigunez, aukerako garraio asegurua eskaintzen dizugu erosi nahi baduzu. Horrek ibilgailua ordezko balioaraino aseguratuko du bidaiak irauten duen bitartean.\nInportazioen gaineko Zerga Orientazioa\nErresuma Batura datozen gauza gehienekin gertatzen den moduan, badira inportazio zergak lekuan. Hala ere, Erresuma Batura behin betiko mugitzen bazara, zure autoa zerga ordainketarik gabe eramango duzu. EBtik kanpo 12 hilabete baino gehiago bizi izan behar duzu eta inportatu aurretik sei hilabetez gutxienez autoa izan behar duzu. Orduan, ezin izango duzu autoa Erresuma Batuan saldu beste 12 hilabetez.\nErosi berrienak diren ibilgailuetan edo zehaztutako aldian EBtik kanpo bizi izan ez bazara, inportazio zerga eta BEZa ordaindu beharko dituzu ibilgailuagatik ordaindu zenuen zenbatekoaren arabera. Europar Batasunean eraikitako autoak 50 GBPko zerga bakarra izango du eta% 20ko BEZa, berriz, EBtik kanpo eraikitako ibilgailu batek% 10eko zerga eta% 20ko BEZa ordaindu beharko ditu.\nAuto klasikoentzat eta 30 urtetik gorako edozein ibilgailuentzat, inportazio zerga eta BEZaren tasa murriztua izango duzu% 5ean, betiere indarrean dauden irizpideak betetzen badira.\nProbak eta aldaketa DVLA erregistroaren aurretik\nZure ibilgailua Kuwaitetik ekartzen ari zarenean, desberdintasunak egongo dira Kuwaitiko errepideetarako duen egokitasunaren eta Erresuma Batukoen artean. Horrek esan nahi du hainbat aldaketa eta proba beharrezkoak direla DVLA izen ematea onartuko du.\nGolkoko auto espezifikoei egiten dizkiegun aldaketa ohikoenak faroaren doikuntzak doitzea habe ereduekin bat etortzea da, abiadura neurgailua mph-ra aldatzea eta atzeko laino argia instalatzea estandarrean egokitzen ez bada.\nHamar urte baino gutxiagoko ibilgailuek IVA proba egin behar dute eta, Erresuma Batuko bidaiarientzako ibilgailuentzako IVA probako pista onartua eta onartua duen inportatzaile bakarra izanik, Gobernuak zuzentzen dituen zentroak baino askoz azkarrago egin dezakegu prozesu hori. gai.\nIbilgailua zaharragoa bada, MOT proba bat egin behar da IVA probaren aldean, eta, horren bidez, bere egokitasuna egiaztatuko dugu eta beharrezko aldaketak egingo ditugu.\nErregistroa eta zenbakia\nProbak arrakastaz gainditu eta aldaketa guztiak burutu ondoren, gureak DVLA Kontu kudeatzaileak, My Car Import bezeroentzako soilik, zure ibilgailuaren matrikula eskaera ohiko metodoa baino askoz azkarrago prozesatuko du.\nOnartu ondoren, Erresuma Batuko matrikula berrietara egokitu eta jakinarazi ahal izango dizugu autoa legez baimenduta dagoela Erresuma Batuko errepideetan. Orduan, zurekin biltzeko ordua antolatuko dugu edo zure ibilgailua zure atarira zuzenean entregatzeko antolatuko dugu.\nGure esperientzia duen taldeak prozesuaren kontrola har dezan nahi baduzu bidalketa Kuwaitetik Erresuma Batura doan autoa, deitu gaur +44 (0) 1332 81 0442 telefonoan.


Beltza eta zuzena - G&A (Gauez eta Azpikeriaz)\nG&A (Gauez eta Azpikeriaz) | 2008-11-24 17:00\nPasa den astean best seller baten aurrean egin nuen men. Ez naiz lotsatzen, hau ez da absoluzio eske egindako aitortza. Egia esanda, sano disfrutatu dut Stieg Larsson-en Los hombres que no amaban a las mujeres nobelaren irakurketa. Di-da irentsi nituen 700 orrialdeak.\nDigestioa, ordea, oso bestelakoa izan da. Zeren eta nobela beltz bat hain politikoki zuzena izan daiteke? Onargarria al da? Postmodernitatearen ajeak?\nZuek ere irakurriko zenuten akaso. Eta ez zaizue iruditu zuzentasun gaindosi itzela duela?\nEsaterako, emakumeen kontrako biolentzia. Nobelaren zati bakoitzaren hasieran Suediako estatistika izugarriak agertzen dira: emakume gehienak mehatxatuak, erosotuak, bortxatuak edo/eta erailak izan dira gizonen eskuetan. Traman ere pisu handia dauka biolentzia mota honek. Gizon gehienak, nobela honetan, psikopatak edo bortxatzaile sadikoak dira (baita naziak ere!). Eskerrak emakume protagonista super-heroia dela, hacker porrokatu bat, modem konexio batekin eta bost minututan izorratu duten gizonen kontrako bengantza antola dezakeena.\nEnpresa-ustelkeriak ere ku-ku egiten du nobelan. Baina, berriro ere, hacker abilidadeek eta gizon protagonistaren zintzotasunak agerian uzten laguntzen dute suediar enpresari zenbaiten zikintasuna. Iritzi publikoak lardaskeria hauen berri duenean, asaldatu egiten da, ustelkeriaren kontrako iraultza zibiko eta baketsu bat igarri daiteke ia. Istorioa Suedian kokatuta egonda ere, zaila horrelako zerbait sinestea, ezta?\nNobelak, gizon protagonistaren dilema moral ñimiño eta guzti, happy end totala dauka, eta ez da inoiz gertatzen irakurleak (nik) espero duen kolpe odoltsua.\n“Sistemaren kloakak agerian uztea da nobela beltzaren betebeharra” dio Juan Madridek. Larsson-ek ere sistema suediarraren kloakak erakutsi nahi izan ditu, baina kloaka horiek erabat garbitu ditu segituan.\nIrakurraldiaren ostean ere, sentsazioa hori da: garbitasunarena. Lixiba eta PatoWC. Ez dut nik halakorik espero nobela beltz batetik. Ezta beste edozein literatur lanetik ere.\nKonpensatzeko, James Ellroyren nobela bat ari naiz irakurtzen egunotan.\njames_ellroy juan_madrid nobela_beltza stieg_larsson\nMiren 2008-11-26 11:59 #1\nEgia da eleberri batzuetan amaiera txarra espero duzula, hala eskatzen du istorioak berak, baina nik ez dakit zergatik, fikzioak beti kolore arrosaz amaitu behar duelako edo, idazleek badute lanak ongi amaitzeko afizioa eta horrek, nire iritziz, lanari balio handia kentzen dio, ordura arte sinesgarri zenari sinesgarritasun oro kentzen dio eta ni nahigabetuta geratzen naiz, hobe baita lan ona bat tokatzen zaion amaiera tristearekin eta ez inork sinesten ez dugun amaiera arrosa eta alaiarekin.<br>


Nafarroako Gobernua utziko duela iradoki du PSNk, UPNk 132 milioiko murrizketak atzera bota ezean | Ekonomia | Berria.info\nAsteartea, 2013ko maiatzak 21 - 15:07\nNafarroako Gobernua utziko duela iradoki du PSNk, UPNk 132 milioiko murrizketak atzera bota ezean\nNafarroako Gobernuak 132 milioi euroko murrizketak egingo dituela jakinarazi du Alvaro Mirandak, eta PSNk gobernu akordioa hausteko prest dagoela erantzun dio, neurri horiek atzera bota ezean. Urte hasieratik %13,5 gutxiago jaso da zergetan, eta lehen hiruhilekoa %1,09ko defizitarekin bukatu da.\nBerria.info 2012-06-01 - 15:17:32\nGobernu krisia lehertu da Nafarroan, UPNk alde bakarrez erabakitako murrizketa batzuen harira. Alvaro Miranda Nafarroako Ekonomia sailburuak 132 milioi euroren murrizketak iragarri ditu gastuetan, eta esan du datozen hilabeteotan murrizketen nondik norakoak "zehaztuz" joango dela. PSNk, presazko agerraldian, gobernu akordioa hausteko ere prest dagoela iradoki du, UPNk azken neurri hori atzera bota ezean.\nMirandak emandako datuen arabera, urte hasieratik %13,5 gutxiago jaso da zergetan: "Beherakada handia da hori". Hala, urteko lehen hiruhilekoa %1,094ko defitarekin bukatu da. Horregatik erabaki du aurtengo aurrekontutik 132 milioi ez gastatzea, urte bukaeran %1,50eko defizita ez gainditzeko. Erabakia PSNrekin hitzartu gabe hartu du UPNk, eta horrek kolokan jarri du Nafarroako gobernu akordioa. Mirandak esan du edozein erabaki "Nafarroako Gobernuak" hartuko duela, alegia, UPNk eta PSNk hartuko dituztela erabakiak, "nahiz eta gero politikoki bakoitzak bere iritziak izan". PSNk baina gaizki hartu du Mirandak "hamar minututan eta alde bakarreko erabakiz" 132 milioi euroko murrizketak iragarri izana. "Gobernu krisia sortzen du horrek; ez dakigu nora eramango gaituen, baina badakigu nora ez dugun joan nahi", esan du Juan Jose Lizarbe PSNko bozeramaileak.\nNeurri horiekin urte bukaerarako Espainiako Gobernuak ezarritako defizitaren %1,50eko muga bete dutela uste du Mirandak. Gehien...


KULTUR ERROTA, 36 AUKERA BERRI IKUSKIZUNEN ZERRENDAN - Topagunea | Euskaltzaleen Topagunea\nKULTUR ERROTA, 36 AUKERA BERRI IKUSKIZUNEN ZERRENDAN\nEuskaltzaleen Topagunea - 12/01/11\nTOPAGUNEAren Kultura Sailak KULTUR ERROTAren 15. edizioaren lehenengo eskaintza, urtarriletik uztailera bitartekoa, martxan jarri du. Tarte horretan, Federazioak bazkideak diren euskara elkarteek antolatu ohi duten 80 kultur emanaldi inguru kudeatu eta finantzatzeko asmoa du. Elkarte bazkideok urtarrilaren 10etik 31ra bitarteko epea daukazue zuen emanaldi eskaerak egiteko. Horretarako, beharrezkoa duzuen informazioa atxikitako artxiboetan daukazue:\n• IRIZPIDEAK: Kultur Errota erabiltzeko hartu beharreko kontuak jasotzen dituen dokumentua; mesedez arretaz irakurri.\n• IKUSKIZUNEN ZERRENDA: Aukeran dauden 154 kulturgile eta 180 ikuskizunen zerrenda, eta azken horien gaineko informazioa ( 36 aukera berri). Kulturgile bakoitzaren gainean klikatzen baduzue, ikuskizun horren gaineko informazioa agertzen den orrialdera joan zaitezkete.\n( ADI: Emanaldiaren truke ordaindu beharrekoan aldaketak daude. Lehenengo bi multzoetan igoerak daude 50 € eta 25 €koak. Beraz, 650, 500, 375 eta 275eko multzoetan daude banatuta zerrenda berritu honen 180 kultur ikuskizunak )\n• ESKAERA ORRIA: Elkarte bakoitzak bere eskaera proposamenak egiteko erabili behar duena. Datu guztiak eman mesedez. Formatu txikiko kultur ikuskizunen emanaldiak antolatu eta eskaintzeak aukera ematen du, besteak beste, elkarteko bazkideak antolakuntzaren inguruan aktibatzeko, elkartearen kultur eragile izaera indartu eta kaleratzeko, emanaldia euskaldunon bilgune bihurtzeko, sortzaileei plaza eskaintzeko, euskarazko kultur sorkuntza sustatzeko,…. Kontuan hartu eskaintzak eta aukerak. Animatu zuen herrietako euskarazko kultur dinamikak sortzen, aberasten, osatzen. Informazio gehiago: kulturgintza@topagunea.com ( Manuel)


1. Ardatza- Berrikuntza eta Transferentzia Teknologikoa. Ardatz honen egitekoa honakoa da: transferentzia teknologikoa sustatzea Tecnalia eta Vicomtech-IK4 zentro teknologikoetatik Kultura eta Sormen Industrietara (KSI). Horrela, batetik, globalagoak diren merkatuei begirako produktu eta zerbitzu berritzaileak prestatuko dira, eta bestetik, sinergiak eta aukera eta garapen berritzailerako espazio berriak sortuko dira.\n2. Ardatza- Antolamendu ereduaren eta enpresa egituraren berrikuntza. Kultura eta Sormen Industrien alorreko enpresen antolamendu ereduak berritu eta kudeaketa sistemak hobetzea da ardatz honen egitekoa, horren bidez lehiakorragoak izan daitezen. Eginkizun horretan EUSKALIT-en laguntza izango dute.\n3. Ardatza- Finantza-Gaikuntza. Kultura eta Sormen Industriek, beren finantza-gaikuntzarako, ELKARGIren laguntza jasotzeko aukera izango dute, kudeaketa Ekonomiko-Finantzarioaren oinarrizko kontzeptuen inguruko prestakuntza jasoz.\nEskabideak aurkezteko epea parte-hartzeko urriaren 20an bukatzen da.\nInformazio osoa webgunean:


Asteburua lehorretik eta giroa hozten.\nPublished on 2016(e)ko abenduak 16 in Iragarpenak. 0 Comments\nAbendua oso lehor doa orain arte eta horrela jarraituko dugu. Gaur, ostirala, fronte ahul batek euri pixka bat laga dezake baina gauza gutxi. Hala ere, egoera zertxobait aldatuko da abenduko lehen 15 egunekin konparatuz. Antizikloia tokiz pixka bat aldatu eta honek atzean lagako ditu hego haize egunak. Horrela ipar-ekialdeko haize hotza joango da nagusitzen asteburu hontatik aurrera. Nahiko giro lehorra baina hotza espero da datorren astea.\nAsteburuan beraz, giroak hoztera egingo du, baina lehorretik jarraituko dugu. Hodeiak eta ostarteak tartekatuko dira zeruan.\nLarunbatean maximoa 14 ºC inguruan geratuko da eta igandean beherago 12 ºC inguruan. Haizea oso suabe eta ipar-ekialdekoa nagusitzen.\nBeraz, datorren astea hotza izango da, baina euri aldetik gauza gutxi. Beharbada asteartean haizea iparraldetik gehiago iritsiko zaigu eta hodeiak eta euri pixka bat egin dezake, baina orokorrean aste lehorra izango da, behintzat lehen parte. Hurrengo astebururako beharbada egoera aldatu daiteke eta fronte Atlantikoren bat iritsi daiteke gurera aspaldiko partez euri gehiago utziz, baina oraindik urruti dago.\nPublished on 2016(e)ko azaroak 18 in Iragarpenak. 0 Comments\nAsteburu honetan Bretainatik pasako den borraska sakon baten eragina nabarituko dugu. Euri kontu askorik ez digu ekarriko baina bai hego haize zakarra. Larunbat arratsaldean hasiko da indartzen eta bereziki gauean eta igande goizaldean joko du gogorren. Orduan, hego haize boladek 80-90 km/h -ko abiadura gainditu dezakete. Gero igandean zehar indarra galduz joango bada ere oraindik nahiko zakar joko du.\nBeraz, aipagarriena haizea. Bestalde larunbatean eguraldia nahiko atsegina izango da. Goizaldean euria pixka bat egin dezake mendebaldeko haizearekin baina goizerako ateri egongo da, hego haizearen laguntzarekin eta gainera hodei geruza gutxitu egingo da hodei altuak bakarrik geratuz. Gero arratsaldean zehar hodeiak ugarituz joango dira eta iluntzerako euri pixka bat egitea ezin da baztertu. Tenperatura maximoa 15 ºC inguruan geratuko da.\nIgandean hodeiak nagusi izango dira, baina ostarteak ere zabaldu daitezke. Euria egiteko aukera txikia da baina ezin da guztiz baztertu. Haizea zakar hegoaldetik, bereziki esan duguna goizaldean eta goizeko lehen orduetan (80-90 km/h). Tenperatura aurreko egunean baino pixka bat gorago, maximoa 17 ºC inguruan geratuko da.\nItsasoa ere nahiko zakartuko da gaur, ostirala, eta bihar, larunbata, bitartean.\nPublished on 2016(e)ko azaroak 10 in Iragarpenak. 0 Comments\nLehengo asteburuan iritsi zen garaiko eguraldia eta aste osoan horixe izan dugu. Egia da poliki poliki tenperatura gorako bidean joan dela astean zehar, baina euria eta hodeiak hementxe geratu dira aspaldiko partez. Egia da baita ere euria behar zela eta ondo etorri dela. IbaiEderreko urtegia %45ean dago eta azken 10 urteak kontuan hartuta maila minimoan dabil. Ondo etorriko dira prezipitazio hauek urtegia betetzen joateko.\nEta asteburuan zer? Ba aldaketa handirik ez dugu nabarituko, fronte kate baten bisita izango baitugu. Dena den, larunbataren zatirik handienean eutsiko diola ematen du. Fronteak larunbat gauerako eta iganderako iritsiko zaizkigu.\nLarunbatean beraz nahiko egun polita geratuko zaigu, bereziki goizean. Frontearen aurreko hodeiak iristen joango dira, baina hasieran goi hodeiak izango dira eta beraz goiza nahiko argia izango da. Gainera haizeak hego ikutua hartuko du suabe suabe, eta oso giro atsegina egongo da. Eguerditik aurrera hodeiak ugaritzen joango dira eta egunaren bukaerarako espero da euria iristea. Ikusi egin behar lehenago edo beranduago iristen den, baina oraingo datuekin egunaren parterik handiena euririk gabe pasako dugu larunbatean. Tenperatura maximoa 17 ºC inguruan kokatuko da.\nBukaeran haizea mendebaldu eta zakartu egingo da euriarekin batera.\nIgandean egoera ezberdina izango da. Hasieratik ipar haizea nagusi eta euria ere bai. Zaparrada handienak goizaldean, baina egun osoan zehar egin dezake euria. Tenperaturak behera egingo du eta maximoa 14 ºC inguruan geratuko da.\nBeraz, larunbatean dexente eutsiko dio, baina igandean euria eta freskoago.\nAsteburu luze egonkorra.\nPublished on 2016(e)ko urriak 27 in Iragarpenak. 0 Comments\nAsteburu honetan aldatzen da ordua,baina eguraldiak aldaketa handirik ez digu ekarriko. Egia esan, gauden garairako eguraldi paregabea espero da asteburu luze osoan zehar, hau da, hurrengo asteko asteartera arte. Giro egonkorra, atsegina, eta oro har eguzkitsua izango dugu datozen 4-5 egunetan. Duda bakarra, daukagun itsasoko tenperaturarekin, 16 ºC, itsasoko lainoa sortuko den ala ez izango da, behintzat momentu batzutan. Hego ikutuko haizea ibiliko da agintari, baina indar gutxirekin eta horrela brisa freskoa ibili daiteke ia egunero, eguerdi parte eta arratsaldeko lehen orduetan. Dena den tenperaturak oso altuak garairako, 20 eta 25 ºC bitartean.\nEgun guztiak antzekoak izango dira, beraz denak zaku berean sartuko nituzke. Egun oso atseginak. Eguzkia, tenperatura altuak eta hego ikutuko haizea, baina eguerdi parteetan brisa. Dagoen duda bakarra horrelako egoeretan itsasoko lainoa sartuko zaigun edo ez jakitea da. Hau ez dago batere garbi. Dena den, tenperatura 20 eta 25 ºC bitartean kokatuko da hegoaren laguntzarekin, nahiz eta brisa eta beharbada lainoa ere sartzxen direnean freskotasuna nabarituko den, itsasoko tenperatura dexente freskatu baita esan dizueten bezala.\nEgoera egonnkor honek asterartera arte iraungo du eta hortik aurrera zihurgabetasun handia dago. Ordura arte ia udaberrikoak ematen duten egun hauetaz gozatu.\nPublished on 2016(e)ko urriak 20 in Iragarpenak. 0 Comments\nUrrian ohikoa den egoera baten aurrean gaude. Borraska bat Penintsularen mendebaldean kokatuko da asteburuan eta hortik hego haizea bidaliko digu, nahiko zakarra gainera larunbateko azkenengo orduetan eta igandean, bereziki igande goizaldean. Honek orain daukagun egoera aldatuko du eta 2-3 egunetarako hego haizea bidaliko digu. Bestalde egoera zertxobait nahastuko da.\nLarunbatean beraz, hego haizea izango da nagusi eta zeruan hodeiak ere agertuko dira, baina baita ere ostarte batzuk. Hego haizea zakartzen joango da eta gauerako zakartu egingo da. Tenperaturak gora egingo du nabarmen eta maximoa 22 ºC inguruan geratuko da. Euria egiteko aukera oso txikia bada ere, tantaren bat edo beste erori daiteke, ezer gutxi.\nIgandea ere antzera joango da. Hego haize zakarra goizean eta indar gutxiagorekin arratsaldean baina baretu gabe. Hodei asko zeruan, larunbatean baino gehiago, eta euri aukera handiagoa, bereziki arratsalde-gau partean. Ezin da baztertu ekaitz ikutuko zaparradaren bat botatzea iluntze aldera. Tenperatura antzera edo zertxobait gorago, maximoa 23 ºC inguruan.\nBeraz, udazkeneko egoera tipikoa, hego haize zakarrarekin (hostoak lurrera erortzeko aproposa).\nPublished on 2016(e)ko urriak 6 in Iragarpenak. 0 Comments\nEguraldiak nahiko lasai jarraituko du datozen egunetan. Euri aldetik ez da ia apenas espero. Egitekotan larunbat gaua eta igande goizaldea bitartean. Tenperatura nahiko atsegina hasieran, baina iganderako giro freskoagoa.\nBihar, ostirala, nahiko egun argia eta atsegina izango da. Hodei batzuk agertu daitezke, bereziki hasieran eta bukaeran baina ostarte zabalak izango ditugu. Tenperatura atsegina izango da eta maximoa 20 ºC inguruan kokatuko da.\nLarunbatean hodei gehiago izango dugu. Hala ere, eguerdi partean ostarteak irekitzeko aukera egongo da, baina gauerako berriro hodeiak ugaritu egingo dira eta zerua estalita geratuko da erabat. Gainera, ezin da baztertu zirimiri pixka bat egitea. Iparraldeko haizea ibiliko da eta tenperatura maximoa 18 ºC inguruan geratuko da.\nIgandean hodeiekin hasiko da eguna. Berriro ere ezin da baztertu euri pixka bat egitea goizaldean, oso gauza gutxi izango litzateke egitekotan. Arratsaldean arintzera egingo du eta ostarteak irekitzen joango dira. Tenperatura fresko antzean 17 ºC inguruan maximoa.\nBeraz, eguraldi lasaia asteburu honetan. Tenperatura jaisten joango da eta igandea freskotik etorri daiteke. Hurrengo asterako ziurgabetasun handia dago, beraz zai egon beharko dugu.\nHego haizea asteburuan.\nPublished on 2016(e)ko maiatzak 5 in Iragarpenak. 0 Comments\nAsteburuan hego haizea ibiliko da eta horrekin tenperatura altua izango da alde batetik, eta bestetik hodeiak ere ekarriko dizkigu, baina ez dute lan gehiegi egiteko gogoa izango. Hau da, euri aldetik, egitekotan, ez da espero gehiegi. Hala ere, kontuan hartu behar da goi geruzetan zertxobait ezegonkortuko dela egoera, eta beraz, ezin da baztertu zaparradatxoren bat egitea, bereziki arratsaldeetan. Beste faktore nabarmen bat haizea izango da, bereziki igandean. Nahiko zakar ibiliko da eta 80 km/h-ko ufadak eman daitezke.\nBeraz, larunbatean hodei ugari izango da zeruan eta hego haizea ibiliko da nahiko zakar momentu batzutan. Tenperatura altua, maximoa 24 ºC inguruan. Euria egitekotan gutxi.\nIgandean, antzera, baina hegoak indar gehiago hartuko du eta zakar ibiliko da, bolada oso gogorrekin, ufadaka 80 km/h-ko abiadura gainditu daiteke. Zeruan berriro ere hodeiak nagusi, baina euri kontu gutxi. Zaparra aukera hala ere ezin da baztertu, bereziki arratsaldean. Tenperatura altua, baina koska bat behera, maximoa 22-23 ºC inguruan.\nBeraz, hego haizea agintari asteburu honetan.\nPublished on 2016(e)ko apirilak 22 in Iragarpenak. 0 Comments\nBadator asteburua eta eguraldiak okerrera egingo du. Atlantikoan antizikloia kokatuko da, lehen borraska bat zegoen tokian, eta hortik iparra bidaliko digu, gainera Europa osora aire masa hotz bat iritsiko da eta gurean ere zerbait nabarituko da aire hotz hori. Beraz, iparra nagusituko da eta horrekin batera frontexkaren bat ere iritsiko zaigu, eta horrek hodeiak eta euria lagako dizkigu. Ez da espero euri asko egitea, baina giroa hezea eta freskoa izango da. Tenperaturak nabarmen egingo du behera eta maximoak 10 eta 15 ºC bitartean kokatuko dira.\nBihar, larunbata, goizean zehar hodeiak ugarituz joango dira, eta eguerditik aurrera iparra sartuko da nahiko bizi. Hortik aurrera euria egiteko aukera egongo da. Asko ez du egingo, baina zerbait bai. Tenperatura maximoa 14 ºC inguruan geratuko da.\nIgandean zerua oso hodeitsu agertuko da, eta euria egingo du goizean. Gero arratsaldean arintzera egingo du eta euria ere atertuz joango da, ostarteak irekiz. Tenperatura fresko, maximoa 11 ºC inguruan.\nBeraz, nahiz eta apirila bukaera aldera egon, tenperatura freskoa ziango dugu asteburuan, iparrarekin, eta honekin batera hodeiak eta euri pixka bat.\nGiro nahasia asteburuan.\nPublished on 2016(e)ko apirilak 15 in Iragarpenak. 0 Comments\nEgun hauetan borraska bat Atlantikoan dago nahiko geldi, Penintsularen medenbaldean, eta hortik alde batetik hego haizea ekartzen digu, baina baita ere fronte batzuk eta ezegonkortasuna.\nHorrela ba, asteburuan ere egoera nahiko nahasiarekin jarraituko dugu.\nBihar, larunbata, hodeiak izango dira nagusi egunean zehar, eta euri zaparradak ere espero dira, ekaitz ikutukoak ere izan daitezke. Goizean oraindik hego haizea ibiliko da, baina arratsalderako ipar-mendebala sartu eta euria egiteko aukera gehiago egongo da, gainera tenperatura ere jaitsiko da. Dena den, maximoa goxoa izango da, eguerdi partean, 20 ºC inguruan geratuko da.\nIgandean zihurgabetasuna nahiko handia da, baina ezegonkortasuna oraindik izango dugunez, ezin da baztertu zaparradaren bat edo beste botatzea. Bestela zeruan hodeiak eta ostarteak, baina ematen du ostarte zabalak izateko aukera ere badagoela. Hegoak indarra galduko du eta iparra nagusituko da goiz-goizetik eta beraz tenperatura maximoa jaitsi egingo da, hala ere 16 ºC inguruan geratuko da.\nBeraz, giro nahasia eta iragartzeko zaila.\nPublished on 2016(e)ko apirilak 7 in Iragarpenak. 0 Comments\nNahiko ondo portatu da San Telmotan eguraldia, eta orain repetiziotan hasieran fresko eta euriarekin hasiko bada ere, igandea polita izango da, beraz asteburu hau ere orokorrean hartuta ezta hainbeste okertuko.\nBihar, ostirala, egun tristea izango da. Hodeiak eta euria izango dira nagusi eta giro freskoa, ipar-mendebaldeko haize biziarekin. Tenperatura maximoa 11 ºC inguruan geratuko da.\nLarunbatean ere ostiralearen antzera. Hodeiak nagusi eta euria ere egigo du, litrotan asko ezta espero, baina giro bustia gailenduko da. Giro freskoa, maximoa 12 ºC inguruan. Dena den, esan behar da gauerako atertzera egingo duela eta larunbatetik iganderako gau horretan hego haizea hasiko dela nagusitzen eta beraz euria egitea zaila izango da.\nIgandean egoera erabat ezberdina izango da. Hego haizea nagusituko da, momentu batzutan zakar, eta honek giro ezberdina lagako ditu. Alde batetik argia, zeruan hego hodeiak bai, baina eguerdi partean nahiko garbi. Tenperatura nabarmen igoko da eta maximoa 20 ºC inguruan geratuko da, beraz aldaketa nabarmena aurreko egunekin konparatuz.\nBeraz, euritan hasiko dira repetizioak, baina giro politarekin emango diote bukaera.\nEz dek asmatu!(e)k Zubi luzerako eguraldi aldaketa. Hego haizea eta tenperaturaren igoera ezaugarririk aipagarrienak. bidalketan\nzei-zen(e)k Zubirako eguraldi aldaketa bidalketan\nJoseba Egaña(e)k Asteburuan giro eguzkitsua nagusituko da. bidalketan\nzuri(e)k Asteburuan giro eguzkitsua nagusituko da. bidalketan\nerrotartxo(e)k Datozen egunetarako ipar haizea nagusi eta beraz tenperatura freskoak eta euria. bidalketan


VII. ZORNOTZAKO MASTER KAIOLA “FINALAK” | www.amorebieta.com\nInicio Kirolak VII. ZORNOTZAKO MASTER KAIOLA “FINALAK”\nVII. ZORNOTZAKO MASTER KAIOLA “FINALAK”\nEMAKUMEAK:ARRIZABALAGA 22-18 ALDAI\nPartidu hasiera parekatua, markagailuari dagokionez. Bi pilotariei kosta zaie partidan ondo sartzea, saketik tanto asko, huts naikotxo. Hasiera estu horretan Amaia aldai izan da jokoari etekin handiena ateratzen hasi zaiona, airea bilatuz. Amaia onenean egon denean 8-7 atzetik joan arren, Arrizabalagak suertez egindako tanto bat lortu du eta sakea hartzearekin batera tanto takada polita, saketik tantoak eginez, beste munduko ezer egin gabe 12-7. Takada erraz eta gero Amaia saiatu da Olatzi aurre egiten baina tanto guztiak gernikarraren alde erori dira, Olatzek sake falta egin duen arte, 14-8. Hortik aurrera pilotari biak dena emanda ibili dira, kantxan tokia hartu nahian. Arrizabalaga izan da markagailuan aurrea eraman duena, 18-10 ere aurreratuz, hala ere jokoa markagailua baino estuago joan da. Markagailuko aldea handienea izan denean erreakzionatu du Dimako pilotariak, berriro ere 18-15 margailuan hurbilduz, Olatzi hutseginaraziz eta bera partidan sartuz. Markagailuari buelta ematen dabilela ordea, amaiak erabaki txar bat hartu du bi pareta bat egiterako orduan eta txapapera bota du. 20-15 berriro aurrera Olatz, 22 tantoak geroz eta hurbilago. Amaiak berriro ere sakea lortu du baina ezer gutxirako balio izan dio, Olatzi beste pilota bat txapa gainera erori eta tantoa lortu baitu, 21-16. Partida esku eskura izan duenean, Olatzek 4 terdiko marra pasatu eta 21-17, sakea Amaiarentzat. Amaiaren sake erremate bat eta 18. tantoa Amaiarentzat. Azken tantoa Olatzek beste txapaganeko batekin, 22-18 TXAPELA GERNIKARA.\nGAZTEAK: ESKUZA 12-22 APEZETXEA\nGazte mailako bi izar, bata atzelaria eta bestea aurrelaria, hala ere, 4 terdiko partida izan arren, partida oso irekia. Hasiera bizia, eskuza nagusi, pilotari ematen dion abiadura ikusgarria. Apezetxea aurrera joateko intentzioz, Arkaitzen jokoa mozteko asmoz baina hasieran ezin eutsi ibili da, markagailuan Arabarra aurreratuz, 9-1. Partida hasiera oso markatuta Eskuzaren abiadurarekin, nafarra ezinean abiadura horren aurrean. 10-1 eko markagailuarekin etorri da Eskuzaren lehen hutsa, 10-2, sakea Apezetxearentzat eta partidan sartzeko aukera. 10-3 tanto ona Apezetxeak, pilota mugitu eta gantxoarekin bukatuz. Pixkanaka Beñat abiadurara egokitu eta bere jokoa egitea lortu du, partida txukundu eta partidaren erdian berriro ere esperantzarako ateak zabalduz, 11-8. Eta partidaren kolorea apurka apurka urdinduz, Beñat kantxan tokia hartuz eta Arkaitz alde batera eta bestera, 11-11 partida zabal zabalik. Hasieran Apezetxea ezinean ibili bada, bigarren zatian Arkaitz Eskuza ezinean, Beñat erakustaldia ematen eta Arkaitz desesperatuta, zirrikitual bilatu ezinik, 11-13. 12-14 ko tantoa zoragarria, Eskuza bere abiaduraz dominatzen, Apezetxeak dena ekarri eta 3 terditik hankak airean dituela erremate zoragarria nafarrak. Hasieran ikusitakoarekin zerikusirik ez artidak, Apezetxea oso nagusi. Hori izan da partidaren tonika hortik aurrera, Apezetxea bikain eta Arkaitz Eskuza ezinean, nahi baina ezin, 12-21. Ikaragarria Beñat Apezetxeak gaur egindakoa, 10-1 galtzetik, 12-22 irabaztera, egoera erabat irauliz eta ikusle guztiak liluratuz.\nFINALA SUB 22: HORMAETXE 18-22 ZUBIZARRETA IV\nKlase handiko norgehiagoka, Zehaztasuna egokitasunaren aurka, bata gaztea eta bestea oso gaztea. Halaxe hasi da partida, tanto dotoreak, pilota mugituz eta erremate dotoreak eginez, 5-4, dena oso zabalik. Momentu horretan Oierrek bi hutsegite larri egin ditu, sake falta bat eta beste bat txapapera botaz, 5-6 Ataundarra aurretik. Akatsak bikain baliatu ditu Zubizarreta IV.ak, markagailuan aldea hartzeaz gain, kantxan tokia hartu eta pixkanaka nagusitzeko, 5-10. Sakea hartu eta Lezamarrak aginak erakutsi ditu partidari eusteko, sake on bat, erremate bi eta bete betean partidan sartu da, 8-10. Maila altuko norgehiagoka, aurreikusi bezala, bi pilotariak gauza asko on erakutsiz, 10-11. Markagailuan berdinketa lortzeko aukera izan duenean, Oierrek bigarren pasa jarraian eta sakea berriro urdin. Sakearekin batera beste tanto bi Ataundarraren alde, 10-13, gustora LAPKEko pilotaria. Bi pilotariek asko jokatu behar izan dute tantoa lortzeko, bete beteko norgehiagoka, zubizarreta markagailuan aurretik baina alde txikiz, 14-15 eta partida azken txanpan sartuta. 15-15 izan da hurrengo berdinketa, partidako Oierren bi sake onenei esker etorri dena. Orduan iritzi da Oierren momentua, alde batetik asko sakatu duelako eta bestetik Zubizarreta pixkat jeitsi delako, 18-16. Berriro ere Oier itxura onena ematen aritu denean, huts bat, Zubizarretak saketik tanto bat, beste erremate bat eta 18-19 aurretik. Beste tanto gogor bat eta zubizarretak momentu zailenean magia egin eta dotore tantoa txokoan, 18-20 eta 22.tantoa usainduz.Azken bi tantoak ere Zubizarretarentzat, 18-22 txapela Gipuzkoara.\nKronika Ekhi Ziarrusta\nArtículo anterior150 aniversario Convenio Amorebieta\nArtículo siguienteNaia Fernández cuenta el ascenso del Zornotza femenino


Aurkezpena – Hernani Lanbide Heziketa\nInicio / Ikastetxea / Aurkezpena\nHernaniko Lanbide-Heziketa Zentrua, Gizarte Berrikuntzako LHII, lanbide-heziketako ikastetxe integratu publikoa da.\nPertsonak lan mundurako prestatzen ditugu, inguruko enpresei erantzuna emanez eta prestakuntza beraien beharretara egokituz.\nOinarrizko, erdi-mailako eta goi-mailako heziketa zikloak eskaintzeaz gain, langile eta langabetuei zuzenduriko enplegurako prestakuntza ere eskaintzen dugu.\nEzagupen aurreratu eta eguneratuak barneratzeko formakuntza prozesuetan metodologia parte hartzaileak eta teknologia berritzaileak erabiltzen ditugu, gizartearekin eta inguruko enpresekin hartutako konpromisoak betetzeko helburuarekin.\nLanbide-informazio eta orientazioko zerbitzuak ere eskaintzen dira, eta hala badagokio, baita beste ikaskuntza ez formal batzuen bidez edo lan-esperientziaren bidez lortutako gaitasunak ebaluatzeko zerbitzuak eta berrikuntza eta ekintzailetza sustatzen duten beste zerbitzu batzuk ere.\nGuretzat Gizarte Berrikuntza “Gizarteko Arazo Behar eta Erronkei erantzun berritzaile bat ematea da”.\nGizarte Berrikuntzaren ikuspegitik, gure ikastetxeak herri, eskualde nahiz nazioarteko gizartean ditugun aldaketa eta erronkei irtenbide berritzaileak ematea dugu helburu, garapen justu eta orekatu baten bila. Guzti hau hezkuntzaren oinarritik hasita baina proiektu, kolaborazio eta sorkuntza ezberdinak landuz, gure helburua ez bait da ikasleak heztea edo etorkizuneko pertsonei balore egokiak ematea soilik, gizarteari gure ekarpena egitea eta etorkizun hobe baten bila lan egitea baizik.\nGizartea hobetuko duten proiektu berritzaileak lantzen dituen erreferentziazko zentroa izan nahi dugu, hezkuntza integrala eskainiz eta giro onean lan eginez.


::: Euskonews & Media ::: Kosmopolita ::: Munduko edozein bazterretan izanik ere, euskaldunak Euskal Herrian du bihotza\nMunduko edozein bazterretan izanik ere, euskaldunak Euskal Herrian du bihotza...\n"50 urte Québec-en… eta beti euskaldun!" izenburuko bi artikulutan (http://www.euskonews.com/0254zbk/kosmo25401eu.html; http://www.euskonews.com/0255zbk/kosmo25502eu.html) hiru Euskal Quebectar aurkeztu genizkizuen. Oraingo honetan, duela hogeita hamabost urte Quebecera etorri zen euskalduna dugu Jean Goyhenetche, Quebectar familia bat sortu duena eta Euskaldunak (http://www.euskonews.com/0207zbk/kosmo20701eu.html)\nelkarteko lehendakaria; izan ere, Quebeceko Euskal Etxe berriaren lehendakaria...\nLapurdiko Hazparne hirian, 1944an sortua, "anai-arrebetan bigarrena, kokinena eta ttipienetakoa" dela aitortu digu. Aita Aldudeko familia handi batekoa zen. Jeanen aitatxik han zuen etxaldea, eta lurrak Bortuen bi aldeetara hedatzen ziren: Alduden (Nafarroa Beherean) eta Kintoan (Nafarroa Garaian). Euskaldunen familiak eta kulturak ez zituzten, nonbait, mugarriak aintzat hartzen… Ama Bizkaiko kostaldeko herri batean jaioa zen, Iparraldera joan zen familia arrantzale batekoa. Jeanek ez du amaren familiaren historia zehazki ezagutzen, gauza horiek ez baitziren sekulan aipatzen etxean. Irakaslea zen eta hogeita hemezortzi urte baino ez zituela hil zitzaien, hamaika haur munduratu ondoren.\nJean Goyhenetche eta Jocelyne Verret.\nBeraz, Lapurtarra dugu Jean, sortzez, baina baita Nafarra eta Bizkaitarra ere, jatorriz…\nGurasoak maizterrak ziren, Hazparneko Eliana jauregian. 1952an, aitak familia Nafarroa Beherera eraman zuen, baina ez urruti: Lapurdiko muga alboan, Aiherra herrian, Sabaltza etxea erosi zuen. Behi, ardi, txerri, oilo eta ahateak, denetarik bazegoen, ardiak nagusi zirelarik. Gaur egun, anaia gazteenak ustiatzen du. Halere, aita ez zitzaien Euskal Herriko ohiturei jarraiki, lur puskak banatu baitzituen seme-alaben artean, baina etxaldearen geroa arriskatu gabe. Horietako bostek, Jean barne, etxea eraikitzeko baliatu dute. Herrian, Goyhenetche auzoa erraten diote inguru horri.\nMahai inguruan, hamabortzez goiti ziren gehienetan: gurasoak, aitatxi-amatxi, osaba eta izeba batzuk, bederatzi anai-arrebak (hamaikatik, bi ume-umerik hil ziren)… Hainbertze senideak izanik, ez da harritzekoa anitz Ameriketara joan izana. Izan ere, Jeanen anaia handia hara joan zenerako, baziren aitaren zazpi anai-arreba Kalifornian. Gaur, berrogeita bortz lehengusu ditu han barna…\nEtxean eta herrian, euskaraz\nGaztaroan, inguru euskaldunean bizi zen. Aitak ez zuen frantsesez egin nahi; bertze irtenbiderik ez zuenean baino ez zen erdaraz mintzatzen. Bizitza guzian, alegia, duela urte guti artio, haurrei eta haur ttipiei euskaraz mintzatzen zitzaien, beti.\nHerrian ere, garai hartan, denak euskaraz. Guziendako, Jean ez zen Jean, Manez baizik. Manezek eskolan ikasi zuen frantsesa. Gaztelaniaz ere bazekien, maizterrak zirelarik, etxeko nagusiekin espainolez mintzo ziren eta.\nHazparneko kolegioan egin zituen ikasketak. Eskola-ziurtagiria ez zuen lehendabizikoan erdietsi. Amak berriro aurkez zedin nahi zuen, baina zera erran zion aitak: "soroetan lan egiteko, behien eta ardien jezteko, ez du horren beharrik!" Hala, hamalau urte zituela utzi zuen eskola. Sei hilabete geroago, Hazparneko azokatik heldu, eta Lekuine (Hazparne ondoan) herriko arotza lagun zuela, aitak erran zion: "Hara, seme, eskolara itzuliko haiz, lanbide-gaitasun agiria lortzeko; laborantza-makinen konpontzen ikasiko duk. Lanean hilabetea, eskolan astebetea, guti goiti-beheiti. Aprendiz izanen haiz: sina ezak hemen."\nHalaxe joan zen mekanikari-mutil. Hiru urte iraun zuen esperientzia horren ondoren, agiria eskuratu zuen. Janaria ematen zioten eta soldata xume bat. Egun luzeak ziren. Garai hartan, arotza jaun ttipia zen: herrian, denek behar zuten, dutxulua zela, traktorearen pieza bat zela, nor eta arotza deitu behar. Amaitutakoan, etxeko lanak zain zituen…\nGure gazteak ez zuen neskekin ateratzeko nahi adina dirurik. Amak, noizik behin, laguntzen zuen. Orduan, aurrekontua borobiltzeko, zenbaitetan sartu-irtenak egiten zituen, mugaz bestaldera, Ipar eta Hegoaldeko euskaldunen aspaldiko aztura komertzialari jarraikiz…\nArotza eta laboraria\nGero, ama larriki gaixotu zelarik eta anaia handia soldadutza egitera joanik, etxera itzuli behar izan zuen. Baserrian aritu zen, 1963ko azaroan soldadutzarako deia jaso artio. Bordelen eta Parisen egin zuen; ez zuten kanpora bidali, ama gaixorik zegoelako. Bi hilabete geroago, 1964ko urtarrilean, ama hil zitzaien. Aita bakarrik geratu zen zazpi seme-alabekin. Soldadutzatik itzulitakoan, etxaldean geratu zen anaia gazteena lan egiteko adina bete artio.\nLana Lapurdiko Milafranga herrian ediren zuen, arozgoan. Laborantza-makinak saltzen eta konpontzen zituzten. Lansaria jasotzen zuen, eta hotel batean gela eta otorduak. Urte haietan, laborantza modernizatzen ari zen eta makinak eraman behar izaten zituzten etxaldeetara. Fierki zebilen gure Manez gaztea, traktore gainean, edo furgoneta gidatzen, Euskal Herriko bazter guziak ezagutzen. Zeruko lorian! Baina lana primaderatik larrazkenera baino ez zegoen. Neguan, laborantza arloan, deus ere ez. Orduan, iparrari buruz abiatzen zen, euskaldun anitzen antzera. Paris ondoan, azukre-beterrabak lantzen ziren; azukrearen industrian aritzen zen. Lan neketsua zen, astegun eta igandean, hamabi orduz. Baina lanari lotsarik ez zion gazteak diru polita sakelaratzen ahal zuen. Neguko sasoia lauzpabortz urtez egin zuen.\nBitartean, Ameriketara etortzeko izapideak egiten hasia zen. Kaliforniakoak herrira etortzen zirenetan, ahotik lerdea zeriela egoten ziren herrikoak. Gazte batendako, hura aberastasuna! "Amerikar ametsa"… Artzain joateko paperak jaso zituen, baina abiatu baino zenbait egun lehenago, Frantziar gobernuak Estatu Batuarrak kanporatu zituen, gerlako zorra kito zelako. Mendekuan, Estatu Batuek Frantziako inportazioa eta immigrazioa blokeatu zituzten. Auzia luze gabe konpondu bazuten ere, anartean Manezek ez zuen bisarik lortu. Kaliforniako osaben aholkuei jarraikiz, bisa esku artean izan artio, ez zion deus ordaindu nahi izan bidaiak antolatzen zituenari. Honek, hegazkin txartel bat saltzeko parada galduko zuela ikusirik, Montrealera joatea proposatu zion. "Non zegoen ere ez nekien! Frantsesez mintzatzen zirela entzuna nuen, bainan deus gehiagorik…"\nHogeita lau urte zituelarik zeharkatu zuen Atlantikoa. 1969ko apirilaren 18a zen. Euskal Herriko zeruan eguzkia, baina hemen, primaderaren zantzurik ez: elurra ari zuen! Aireportuan, balizaren aztarnarik ere ez. Izan ere, arrebaren etxean agertuko zen… sei hilabete geroago. Sakelan ehun dolar inguru, bertzerik ez zuen. Hura aski ez zela, truke-bulegoko neskak hamar dolar gutiago eman zion. Manez haserretzen hasi zen, baina armairu-itxurako gizon puska bat hurreratu zitzaionean, fite ulertu zuen berea ez zuela berreskuratuko. Halere, ez zen motz geratu eta hanka egin baino lehen, errepikatu zion kexa. Ipar Amerikako frantses bitxi horri, gainera, ez zion fitsik konprenitzen. Doi-doi aditu zion aduanazainari "Ongi etorri Kanadara!" Untsa hasten zen, bada!\nEz zuen inor ezagutzen Montrealen. Hotel baten helbidea eman zioten, Saint-Denis kalean -gaur egun jarraitzen du leku berean-. Han igaro zuen Ameriketako lehendabiziko gaua. Biharamunean, Immigrazio Zerbitzuak soldatzaileak behar zituen enpresa batera bidali zuen. Elkarrizketa egin, dena untsa, harik eta langileburuak ea ingelesez bazekien galdetu zion artio. Manezek ezetz. Orduan, bertzeak ea italieraz bazekien: berriro ezetz. "Orduan, ez dago hiretako lanik hemen!"\nHurrengo egunean, Canadian Steel Fonderie enpresan agertu zen, berriro ere Immigrazioak bidalia. Elkarrizketa egin, eta onartu zuten. Baina lantegia ikustean, Manezek berak ezetz erran zien, ez zuela han lan eginen. Baionako galdategian, burdina urtzen aritua zen eta bazuen eskarmentua: hura infernua!\nHirugarren egunean, taxia hartu eta arrebak eman helbide batera joan zen. Manezen arrebak, ikasketak ordaindu ahal izateko, sasoi bat egina zuen Lapurdiko kostaldean, Donibane Lohizuneko hotel batean. Hango nagusiak bazuen iloba bat Montrealen, zeinak garajea ireki baitzuen; haren helbidea utzi zion paper puska batean. Horri esker, Manezek lana kausitu zuen eta han bi urtez aritu zen. Hagitz esperientzia ona izan zela erran digu, nahiz eta lansaria ez zen legez finkaturiko gutieneko soldatara ere heltzen. Harremanak atxiki ditu gaur artio herrikidearekin eta noiz behinka afaltzeko elkartzen dira.\nMontrealen lanean arituagatik, Kaliforniako ametsa zebilkion oraindik kaskoan. Hemen sei hilabete zeramatzala, hara joan zen. Baina artzain kontratuak bortz urterako ziren eta Manezek luzeegi iritzi zion: "libro izan nahi nuen". Hala, garajean segitu zuen.\nHalako batean, garajera hurbilduriko bezero batek ikusi zuen lanean eta gustukoa izan zuen, nonbait, Manezen lan egiteko moldea. Gizon hura Simard & Beaudry enpresa handikoa zen. Askoz ere soldata handiagoa eman zioten han eta lanean aritu zen, harik eta 1976an enpresa itxi zuten artio.\nBitartean, ikasketak egin behar izan zituen. Hona etorritakoan, ez zioten Euskal Herrian eginikoaren baliokiderik eman nahi izan. Lanbide-txartel ofiziala eskuratzeko, lehendabizi eskola-ziurtagiria lortu behar izan zuen eta gero espezialitateko ikasketak burutu. Zazpi urtez, egun-argitan lanean eta gauean, eskola bankuetan…\nGero, Bombardier enpresa erraldoian kausitu zuen lanpostua. Han aritu zen ia hogei urtez. Lantegia itxi zuten egunean, mila eta laurehun langile utzi zituzten kale gorrian: egoera lazgarria anitzendako. Berrogeita bederatzi urterekin, zaila izan zitekeen berriro lan bila hastea. Alabaina, Manez ez da erraz etsitzen duten horietakoa. Esperientzia handiko gizona izanik, eraikuntzan hasi zen. Quebecen eta Ontarion (Kanadako alboko probintzia) bidaiatzeko aukera eman zion lan hura interesgarria zen: arlo ezberdinetan ibili baitzen, makina industrialak konpontzen.\nJean Goyhenetche bere familiarekin.\nDuela guti erretreta hartu du; ez erabat, halere. Jarraitzen du kontratuak onartzen, emazteak ere pentsioa jaso artio. Aiherrako Goyhenetche auzora bizitzera joateko proiektua zuen, baina familiak hemen lotzen du. Emaztea Quebectarra da, hogeita hamar urte daramatzate ezkondurik. Semea, alaba eta bi haur ttipi hemen bizi dira. Hori bai, Euskal Herrira opor luzeak pasatzera joanen dira.\nNola atxiki duzu euskara?\nGure elkartekoekin eta, oro har, Quebeceko euskaldunekin euskaraz egiten dut. Etxean, alta, guti. Ene semea eta alaba hemen sortu dira, inguru frantsesdun batean hezi ditugu eta ez dira euskaraz mintzatzen. Bi haur ttipiekin, aldiz, euskara erabiltzen dut; oraindik ume-umeak dira, bainan "aitatxi" erraiten didate.\nHango familiarekin eta lagunekin, telefonoz atxikitzen dut harremana. Erran gabe doa Euskal Herrira joaiten naizenean, gure hizkuntzan egiten dugula. Lehen, lauzpabortz urterik behin joaiten ginen. Azken bortz urteotan, urtero egin dugu bidaia, emazteak eta biok. Harremanak atxiki ditut eta hona jin nahi dutenek ene laguntza badute.\nHorrez gain, irakurtzen dut. Euskal emigrazioaren historia biziki interesatzen zait.\nDuela 35 urte Euskal Herriko berriak nola lortzen zenituen? Eta orain?\nHasieran, anai-arreben eskutitzen bidez. Frantsesez idazten genuen, ez baitziguten euskaraz izkiriatzen irakatsi eskola garaian. Eta telefonoz, Kaliforniakoekin; lehenbiziko urteetan, ez zegoen telefonorik aitaren etxean.\nOrain, telefonoz, e-postaz eta Interneten bidez, badut hango berririk.\nZer da bidaien balioa Euskal Herriarekiko harremanak atxikitzeko?\nAldaketa antzeman diozu sorterriari 35 urtez atzerrian bizi ondoren?\nMendialdea ez da aldatu, etxeak hobeki zainduak eta aberatsagoak badira ere. Hirietan sumatu dut alderik handiena: alimaleko lantegiak, obrak nonahi, autobideak, e.a. Bainan funtsean, aldaketa sakonik ez da gertatu. Euskaldunek, burua lehengo lepotik. Maleruski, euskarak beheiti egin du…\nAlderaketak Québecen eta Euskal Herriaren artean…\nPaisaia ezberdina da, bainan Quebec lur ederra da: basoak, natura… Hemen, badago lekurik!\nLehen, bazegoen alderik bizi-mailan. Gaur egun, antzekoa da, han eta hemen; alegia, kario bietan.\nAholkua Quebecera immigratu nahi dutenei.\nDomaia da, 2005ean, betiko "amerikar ametsak" bizirik irautea. Hemen, hesiak urrezkoak ez direla erran nahi diet hona jin nahi duteneri. Ez dezatela uste gaur egun, hemen han baino hobeki egonen direnik.\nEuskal Herria ttipia da, luze-zabalean; ez da guziendako lanik egoiten eta, beraz, Bordelerat, Toulouserat ala Pariserat joan behar dute anitzek. Hona jin nahi izanez gero, "urrezko ametsak" gibelean utzi behar dira. Lana badago, bainan hogoita hamabortz oreneko asteaz hobe ahanztea: ahaleginean aritzeko prest izan behar da. Langile gaituak behar dituzte hemen; lanbide-heziketa balioesten dute. Bestalde, kontuan hartu behar da ez dituztela hango tituluak aintzat hartzen eta izapide anitz igaro behar izaiten da baliokidetzaren lortzeko: paperen bat falta da, beti… Immigratzea ez da duela hogoita hamabortz urte baino errazagoa.\nEuskaldunak elkartea, lehendakariaren arabera…\nZortzi urteren buruan, zer nolako aldaketa izan du elkarteak?\nHona heltzean, immigrante gehienek politika aferak herrian utzi nahi zituzten eta nork bere bidea egin. Beraz, jendearen biltzea ez da beti erraza izan. 1996an jaio zen gure elkartea, PABA (Ameriketako euskal abenturaren parkea) ireki zuten urte berean. Hainbat lagunok parte hartu genuen bien sorreran. Pixkanaka jendea hurbil dadin erdietsi dugu, kultur ekintzak antolatuz. Gazteak - eta ez hain gazteak! - erakarri ditugu euskarazko ikastarora eta ospaturiko euskal asteetako ikuskizunetara. Ez dira, agian, guziak kide egin, bainan hor dabiltza, elkarte inguruan (www.euskaldunakquebec.com).\nLehentasunak, datozen hilabeteetan…\nEmeki eta urratsak neurtuz, egitasmo berriak abian jarri behar ditugu, ahalmena eta baliabideak ditugun heinean. Lehentasuna, dudarik gabe, gazteen erakartzea izanen da, belaunaldien uztartzea, zubien eraikitzea...\nEuskal Etxe bilakatu izanak eragina izanen du elkartearen garapenean?\nBerri ona izan da eta urrats garrantzitsua, zalantzarik gabe. Sare ofizialean sartzeak nolabaiteko erantzukizuna dakar eta hasieran, beldur pitin bat emaiten zigun. Bainan tresna ona da, aitzina egiteko egokia. Horrela hobeki ezagutuko gaituzte munduko euskaldunek, eta guk haiek. Horrek lagunduko gaitu gauzatu nahi ditugun proiektuetan. Geroak erranen du…\nInicio > EM 299 > Kosmopolita


Ingurumenaren eta osasunaren segurtasuna - ZabalgarbiZabalgarbi\nIngurumenaren kontrol- eta zaintza-sistema hiri-hondakinen balorizazio energetikorako prozesuan\nLehenengo errausketa-lerroa abiarazi baino hamazortzi hilabete lehenago, Zabalgarbik zorrotz aztertu zuen instalazioaren inguruko ingurumen-egoera. Horretarako, airearen, lurzoruaren, landaretzaren, lur azaleko eta lur azpiko uren eta usainen kalitate-kontrolak eta -azterketak egin ziren.\nHasierako azterketa horretatik abiatuta, Zabalgarbi teknologia aurreratuenak ezartzen joan da, araudiak ezartzen dituen ingurumenaren kontrol- eta zaintza- neurriak hartzeko orduan urrunago joan nahian. Ingurumenaren kontrol- eta zaintza-sistemen prozesu osoa hartzen du barnean horrek, instalazioan hiri-hondakinak hartzen direnetik energia bihurtzen diren arte.\nTximiniako isuriak kontrolatzeko sistemak\nAraztu eta gero, gasak tiro induzituko haizagailu baten bidez isurtzen dira atmosferara, tximiniatik.\nTximinia egitura zilindriko bat da, eta hirurogeita hamar metroko altuera dauka. Tximiniaren barruan bi hodi daude, eta horietatik aireratzen dira errausketa-lerroan araztutako gasak eta berreskuratze-galdaratik datozenak.\nTximiniaren erdian eraztun bat dago, eta bertan laginak hartzeko zundak daude, etengabe egiten diren isuriak kontrolatzeko:\nArazketaren aurretik eta ondoren.\nSistema erredundantea da.\nIngurumen agintaritzarekiko (Eusko Jaurlaritza) harremana etengabea da.\nMomenturen batean isurien gehieneko maila gaindituko balitz, 4. ordura blokeatzeko sistema bat dago.\nIsurpenak Eusko Jaurlaritzak kontrolatzen ditu zuzen-zuzenean, bai etengabeko analizagailuekin denbora errealean dauzkan konexioen bidez, bai aldian-aldian tximinian egiten diren laginketen bidez.\nImmisioak honela kontrolatzen dira:\nInguruneko airearen kalitatea etengabe kontrolatuta (PM10, O3, NOx, SO2, COV, HCl eta datu meteorologikoak). Horretarako, hiru kontrol-kabina daude: Arraiz mendian (Bilbo), Alonsotegin eta Larrazabalen (Barakaldo).\nParametro jarraituak (airea): PM10, O3, NOx, SO2, COV eta HCl.\nAldizkako neurketak: uretan, lurzoruan, landaretzan eta airean egiten dira.\nUretan, lurzoruan eta landaretzan: metal astunak eta dioxinak eta furanoak.\nAirean: hidrogeno fluoruroa (HF), metal astunak eta dioxinak eta furanoak.\nIngurunearen beste kontrol batzuk\nInstalazioan bertan zein haren ingurunean, enpresa homologatu batzuek azterketa olfatometrikoak egiten dituzte aldian-aldian. Orain arte, erakunde publikoek zein pribatuek egindako azterketen emaitzek egiaztatu dute instalazioak ez duela botatzen ingurunean eraginik daukan usainik. Nabaritzen diren usain bakarrak hobikoak eta zamalan nabekoak dira.\nEra berean, 2005etik, Euskal Herriko Unibertsitateko Prebentzio Medikuntza eta Osasun Publikoko Saileko ikertzaile talde bat azterketa epidemiologikoa egiten dabil, instalazioko industria-jarduerak ingurunean eta pertsonengan eraginik daukan jakiteko.\nFuntzionamenduan urte batzuk eman ondoren, ondorioek diote Zabalgarbiko hiri-hondakinen erraustegiak ez duela arrisku ekologikorik ez minbizi-sortzailerik eragingo, eta ez duela modu esanguratsuan eragingo inguruneko kutsaduraren hazkundean, ez biztanleentzat ez ekosistementzat.


6 ekaina, 2022 /in Albisteak /by Amurrio Bidean\nEkainaren 1etik 30era zabalik egongo da eskabideak aurkezteko epea\nLokalak jarduera Zerbitzuen Sektorea (“Bulegoak”) delakoan betetzen duten edo beteko duten enpresa edo pertsona sustatzaileei zuzentzen zaizkie.\nEnpresen hazitegi eta zentroaren kasuan, modulu edo bulego bakoitzaren alokairu‑prezioan errentan hartutako lokal bakoitzaren kontsumo-gastuak daude barne, hala nola elektrizitatea, Interneterako konexioa, berokuntza, garbiketa eta abar. Era berean, zerbitzu komun batzuk ere bai: harrera, officea, postontzi pribatua, lokalen mantentze-lana, segurtasun-sistema, bilera-gelak, etab.\nJarduera hasiko duten edo eskabidea aurkezteko unean jarduera duela hiru urte baino gutxiago alta eman zuten enpresa edo pertsona sustatzaileek prezio hobariduna izango dute, dagoeneko finkatutako enpresekin alderatuta.\nGainera, hobari gehigarriak aplikatuko dira enplegua sortzeagatik (% 20tik % 37ra bitartean) eta garatuko den jarduera berritzailetzat jotzen bada (% 10-% 25), baldin eta modulua 25 m baino handiagoa bada. Hobariaren bi ehuneko horiek bateragarriak dira, baldin eta % 50 gainditzen ez bada.\nUne hauetan, 10,36 m2 eta 34,66 m2 bitarteko moduluak daude libre.\nReforamurrio Enpresaldeak, 2005eko apirilean inauguratu zenetik, hogeita hamabi enpresa hartu ditu, era askotako jarduerak betetzen dituztenak: enpresentzako aholkularitza, ikus-entzunezko zerbitzuak, IKTak, arkitektura eta barne-diseinua, ingurumen-zerbitzuak, diseinu grafikoa eta komunikazioa, industria-enpresetako merkataritza-ordezkaritzak, etab.\n34,66 m²-ko bulego partekatua da, Reforamurrio Enpresaldearen lehen solairuan dagoena. Lokalak lau lanpostu, bilera-mahai bat eta bulegoko altzariak ditu, bai eta Interneterako konexioa ere; erabiltzaileek zentroko gainerako instalazioak erabil ditzakete, hala nola bilera-gelak, harrera, officea, etab.\nEspazioa diseinuarekin, IKTekin, industriari lotutako zerbitzuekin, lanbide-zerbitzuekin eta abarrekin lotura duen jarduera bat betetzen edo beteko duten pertsona edo enpresei zuzentzen zaie. Coworkingera lan egiteko espazio mugatu bat behar duten eta bulegoa partekatzeko eragozpenik ez duten pertsona ekintzaileek eta besteren konturako langileek jo dezakete. Hilean 26,84 € izango dira, BEZa aparte.\nInteresa duten pertsonek eta enpresek honako bitarteko hauen bidez egin dezakete kontsulta edo eskatu informazioa: Amurrio Bidean (El Refor Kalea zk.g.), 945 891721 telefono-zenbakia, administracion@amurriobidean.org helbide elektronikoa, www.amurriobidean.org web-orria\nhttps://i1.wp.com/amurriobidean.org/wp-content/uploads/2022/06/Foto_Coworking.jpg?fit=653%2C490&ssl=1 490 653 Amurrio Bidean https://amurriobidean.org/wp-content/uploads/2021/03/amurrio-bidean-300x131.png Amurrio Bidean2022-06-06 10:21:442022-06-06 10:25:18Nueva Convocatoria de acceso al Semillero y Centro de Empresas Reforamurrio Enpresaldea


TicketBai ezartzeagatiko kenkaria eskatzeko epea luzatu egin du Gipuzkoako Foru Aldundiak – Oiartzun Lanin\nTicketBai ezartzeko hilabete jakin bat dute entitateek, enpresek, merkatariek eta ostalariek. Softwarea ezartzeagatiko kenkariaren eskaera hilabetez atzeratu ahal izango dute. Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Ogasunak jakinarazi dutenez, ez da derrigorra izango kudeaketa azaroaren 1a baino lehen egitea.\nOstalari eta merkatariek, berriz, 2022ko apirilaren 1a baino lehen eskatu ahal izango dute kenkaria. Gogoratu sektore horretako kideek maiatzaren 1erako ezarri behar dutela TicketBai.\nHau guztia kudeatzeko Kenkariback izeneko tresna sortu du Foru Aldundiak, eta horren helburua da TicketBai ezartzeko inbertsioari dagokion hobari fiskala momentuan bertan egitea.\nHorrez gain, merkataritzan eta ostalaritzan digitalizazioa indartzeko laguntzak onartu ditu diputatuen kontseiluak. Establezimendu bakoitzak 1.000 euro jasoko ditu. Eskaera azaroaren 30a baino lehen egin behar da, Foru Aldundiaren zergabidea plataforman. Hurrengo irizpideak bete behar dituzte eskatzaileek:\nMerkataritzako eta ostalaritzako EJZn izena emanda egotea\nEskaera egin baino 15 egun lehenago, TicketBai sistemaren bidez, gutxienez, 15 ticket igorri izana.\nIrizpide horiek betetzen dituen establezimenduari bi asteko epean esleituko zaio laguntza.\nInformazio zehatzagoa nahi izanez gero jo hona eta hona.\nPrevious: Lanhitz deialdia ireki du Eusko Jaurlaritzak\nNext: [Lanin podcasta 07] Zer dugu erreminta kutxan (I)?


eta hiri handiena Ljubljana\n- Presidentea Borut Pahor\n- Lehen ministroa Marjan Šarec\n- Guztira 20,273 km2 (153.)\n- Zenbatespena (2009) 2.054.199 (144.)\n- Dentsitatea 99,6 bizt./km2 (80.)\nMargolaritza eta arkitektura\n.si Esloveniari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. ARNESek (Academic and Research Network of Slovenia) kudeatzen du.\nBahrain–Merida Pro Cycling Team (UCI kodea: TBM) bahraindar txirrindulari-taldea da, UCI ProTeam mailan aritzen dena. Bahrainen sortua, Gorazd Stangelj, Mario Chiesa eta Philippe Mauduit ditu kirol-zuzendariak.\nErdialdeko Eslovenia eskualde estatistikoa (eslovenieraz: Osrednjeslovenska statistična regija) Esloveniako eskualde estatistikoa da, bertan dago herrialdeko hiriburua den Ljubljana\n1991 urteko ekainaren 24an bandera ofiziala deklaratu zen Esloveniako asanbladan, eta lehenengo aldiz Ljubljanan erabili zen, 1991ko ekainaren 26an, Esloveniako independentzia adierazi eta biharamunean.\nArmarrian, Triglav mendiaren marrazki bat dago, Esloveniako gailurrik garaiena, zuriz, hondo urdinarekin; azpian, itsaso Adriatikoa eta Esloveniako ibaiak adierazten dituzten bi marra urdin ondulatu daude. Urre-koloreko sei puntako hiru izar ere ikus daitezke, alderantzizko izar bat osatuz, Celje-ko kondeen (Grofje Celjski), armarritik hartutakoak, XIV. eta XV. mendeetako dinastiako etxekoak.\nEsloveniako futbol selekzio nazionala\nEsloveniako futbol selekzio nazionala herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Lau hiri nagusitan jokatzen ditu etxeko partidak, Ljubljana hiriburuan, Mariborren, Celjen eta Koperren.\nEsloveniera (Slovenski jezik edo slovenščina) batez ere Eslovenian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da (hego-mendebaldekoa hain zuzen, serbokroazierarekin senidetuta). Esloveniako hizkuntza ofiziala da; halaber, Italia (Friuli-Venezia Giulian), Austria (Karintian) eta Hungariako hainbat herri mugakidetan hitz egiten da.


1980-89, hamar urte zientziaren historian - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » 1980-89, hamar urte zientziaren historian\n1980-89, hamar urte zientziaren historian\nIragan hamar urteotan zientzia eta teknologiak une distiratsu eta une tamalgarriak ezagutu dituzte. Artikulu honek hamar urteotako zientziaren erradiografia izan nahi du.\nJoy Adamson naturzale austriarra Kenian erahil egin zuten. Libre jaioa liburu ezagunaren egilea zen.\nEEBBetako NRCk zentral nuklear berriak eraikitzeko lizentzien bahitura altxatu egin zuen. Zentral nuklearren segurtasun-sistemen homologazioan 38 berrikuntza ezarri ziren.\nW.B.Shockley Nobel saridun fisikariak inteligentzi koziente altuko pertsonaien hazia gordeko duen semen-banku baten berri eman zuen. Banku horretan Nobel saridunen hazia gordeko litzateke eta helburua ume ultrazkarrak sortzea litzateke.\nFelix Rodriguez de la Fuente naturzale espainiar ezaguna hegazkin-istripu batean hil egin zen Alaskako Xaktulik herrian.\nSuedian energia nuklearrari uko egiteko erreferendumean ezezkoak irabazi zuen oso tarte txikiaz.\nEEBBetako Saint Helens sumendiaren erupzioa hasi zen. Hauts-kantitate handia injektatu zuen atmosferara eta aldaketa klimatikoak eragin zituen ondorioz.\nWilliam Schapf paleobiologoak zuzendutako taldeak, duela 3.500 milioi urte bizi zen itsas bakterio baten fosila aurkitu zuen. Ordurarte ezagutzen zen izakirik zaharrena zen. Getafe-n, estatuko lehenengo eguzki-eremua zabaldu zen. Eguzki-kolektoreek 580 m 2 estaltzen dute.\nAry Sternfeld, SESBko espazio-programako eragiletako bat, hil egin zen. Bera izan zen lehen sputnik aren orbita diseinatu zuena.\nPau Vila i Dinares geografo katalana hil egin zen.\nFranco Basaglia, antipsikiatriaren bultzatzailetako bat, hil egin zen.\nJean Piaget pedagogo ezagun eta ospetsua hil zen Genevan.\nBalentin Popov eta Baleri Riumin kosmonauta sobietarrak lurrera itzuli ziren Sailut estazio espazialean 185 egun igaro ondoren. Espazio-egonalditan marka berria ezarri zuten. Riumin bere aldetik, 175 egun egona zen espazioan aurreko urtean.\nJohn van Vileck fisikaria hil egin zen Massachusetts-eko Cambrigden. 1977.ean Nobel saria jaso zuen eremu magnetiko eta elektrikoek materian duten eragina aztertzeagatik. Bere lanek Laserraren aurkikuntza erraztu zuten.\nNobel sarien banaketa egin zen.\nFisika: Frederick val l. Fitch eta J.W. Cronin-ek jaso zuten K mesoien desintegrazioan oinarrizko simetria bortxatzen dela aurkitzeagatik.\nKimika: Frederick Sanger britainiarrak eta Paul Berg eta Walter Gilbert iparramerikarrek jaso zuten azido nukleikoen oinarrizko sekuentzien zehaztapenean eginiko aurkikuntzengatik.\nMedikuntza: Jean Dausset frantsesak eta B. Banacerraf eta G. Snell iparramerikarrek jaso zuten H antigenoari buruz eginiko ikerketengatik.\nHarold Clayton Urey kimikari iparramerikarra hil egin zen La Jolla-n. 1939.ean Nobel saria lortu zuen deuterioa aurkitzeagatik. Lehenengo bonba atomikoa garatu zuen taldean lan egin zuen.\nCell aldizkariak Karl Illmensee eta Peter Hoppe genetistek hiru xagu kloniko lortu zituztenaren berri eman zuen. Ugaztunekin egindako lehenengo ugalketa asexuala izan zen.\nKanaberal lurmuturrean eginiko zientzilari-bilera batean Luiz Alvarez fisikari nobelduna, dinosauruak Lurrak asteroide batekin eginiko talkaren ondorioz desagertu zirela dioen teoriaren alde azaldu zen.\nMassachusetts-eko MITean Eugene Bell medikuak zuzendutako taldeak, “larruaren baliokide” den lehen zelula-ehunaren transplantea egin zuen. Ehuna pertsonaren zeluletatik abiatuz hazi egiten da kultibo batean. Erredura larriak izandakoengan erabil daiteke teknika berria.\ntransbordadorearen lehen bidaia, John Young eta Robert Grippen gidari zirelarik. Lurra 36 bider orbitatu zuten.\nAntonio Zuchichi irakasleak zuzendutako talde batek, Lambda zero partikula azpiatomikoa aurkitu zuen. Fisikaren oinarrizko lau indarren batasun-bidean urrats inportantea izan zen.\nCarl Wood doktoreak zuzendutako talde batek matrizetik at ernaldutako 12 giza enbrioi izoztea lortu zuen. Geroago enbrioi horiek erabiltzea zen asmoa.\nOdd Hassel kimikari suediarra hil egin zen Oslon. 1969.ean kimikazko Nobel saria jaso zuen. Analisi konformazionalaren oinarriak ezarriz, egitura molekularrei buruzko kontzeptuak irauli egin zituen.\nFrantziako mugimendu ekologistak garaipen handia lortu zuen F. Mitterrand lehendakariak Plogoff-eko zentral nuklearraren proiektua baztertzea erabaki zuelako.\nRollei argazki-kameren enpresa aleman ospetsuak ateak itxi zituen, 60 urte kameragintzaren gailurrean egon ondoren.\nIngalaterrako Kent konterrian dagoen Mansten herrian eguzki-energiaz higitzen den Solar Challenger abioi esperimentalak, Mantxako kanalean zehar eginiko lehen hegaldiari amaiera eman zion. Paris aldameneko Corneilles-en-Vean herritik atera zen. 4.000 m-ko altitudean eta 60 km/h-ko abiaduraz egin zuen hegan 5h 25'-z.\nRonald Reagan EEBBetako lehendakariak, neutroi-bonbaren fabrikazioa bultzatuko zuela iragarri zuen.\nzunda automatiko espaziala Saturnotik 140.000 km-ra igaro zen.\nF. Mitterrand-ek Paris eta Lyon lotzen dituen TGVa estreinatu zuen. Trenaren batezbesteko abiadura 210 km/h-koa da.\ngloboak bere saileko egonaldi- eta ibilaldi-markak hautsi zituen. 89 ordu egon zen airean eta 8.500 km egin zituen.\nNobel sarien banaketa.\nFisika: Kai Siegbahn suediarrak eta Nicholas Bloembergen eta Arthur Schawlow iparramerikarrek jaso zuten, teknika espektroskopikoen hobekuntzan eginiko lanagatik.\nKimika: Kenichi Fukui japoniarrak eta Roald Hoffmann iparramerikarrak jaso zuten, lotura kimikoaren muga orbitalen teoriari buruz eginiko ekarpenagatik.\nMedikuntza: Robert W. Sperry eta David D. Hube iparramerikarrek eta Torsten N. Wiesel suediarrak jaso zuten, garunari buruz eginiko lanetan bi hemisferioek mundu kontzientea dutela frogatzeagatik eta zelulen pultsu nerbiosoen azterketagatik hurrenez hurren.\nzunda sobietarra artizarraren gainazalean pausatu zen. Argazkiak bidali zituen eta gainazalaren analisia egin zuen.\nZinsmerster irakasleak zuzendutako taldeak, duela 50 milioi urte bizi zen katagorri baten baraila aurkitu zuen Antarktidako Seymour irlan. Paleontologiaren ikuspegitik oso aurkikuntza inportantea izan zen, Antarktida, Hegoamerika eta Australia loturik egon zirela konfirmatzen duelako.\nJaponiako Energia Nuklearrerako Elkarteak Tokion eginiko bileran Keiji Kanda eta Xijehiro Ontxi ikerlariek erradioazioari aurre egiten dion ehun bat aurkeztu zuten. Litioz eta boro karburoz egina zegoen.\nRobert Havemann fisikaria hil egin zen Alemaniako Grünheiden herrian. Nazien kontrako borroka politikoagatik zen batez ere ezaguna.\nEusko Jaurlaritzak Komunitate Autonomoko ikerkuntza bultzatzeko, Ikerketa-Zentru Babestu izeneko figura juridikoa sortzen zuen dekretua argitaratu zuen. Egun bost dira dekretu horren arabera diharduten ikerketa-zentruak: CEIT, INASMET, IKERLAN, TEKNIKER eta LABEIN.\nPolaroid-ek diapositibak enmarkaturik instantean ateratzen dituen fotomakina aurkeztu zuen.\nKaliforniako Unibertsitateko Tim White eta Desmond Clark-ek zuzendutako talde batek, Ethiopiako Anax ibaiaren ertzetan giza hondakinik zaharrenak aurkitu zituzten. 120 cm-ko hiru antropoide ziren eta lau milioi urte zituzten; Lucy k baino milioi bat urte gehiago.\nKarl von Frisvh biologo austriarra hil egin zen. 1973.ean Nobel saria jaso zuen animalien jokabidea, erleen hazkuntza batez ere, aztertzeagatik.\nAlexander Mistchelich psikoanalista alemana hil egin zen Frankfurten.\nStokholmen Erik Olof Backlund medikuak zuzendutako taldeak parkinsona zuen gaixo baten garunean ehun-transplantea egin zuen lehen aldiz. Gaixoari guruin suprarrenaletik ehuna erauzi eta nukleo kaudatuan txertatu zion.\nSailut 6 estazio espazial sobietarra lehertu egin zen. 1977.ean jaurtia eta 16 bider bisitatua zen.\nMonte Palomar-eko bi astronomok hurbiltzen ari zen Halley kometa ikusi zuten.\naldizkarian Roger Guillemin-en taldeak GRF (Growth Regulating Factor) hormona hipotalamikoa isolatu eta sintetizatu zuela aldarrikatu zen.\nMunduko presa hidroelektrikorik handiena, Itaipu-koa alegia, inaguratu egin zen. Parana ibaian egina dago; 1.400 km 2 -ko azalera estaltzen du eta murruak 195 m-ko altuera du.\nSalt Lake Cityn William Devries-ek zuzendutako taldeak, Barney Clark dentistari polietilenozko bihotz artifiziala jarri zioten lehen aldiz. Gaixoa 112 egun geroago hil zen.\nFisika: Kenneth G. Wilson iparramerikarrak eskuratu zuen fase-trantsizioen teoriari eginiko ekarpenengatik.\nKimika: Aaron Kluk hegoafrikarrak jaso zuen funtzio biologikoa duten molekulen azterketa estrukturalari eginiko ekarpenagatik.\nMedikuntza: J.R. Vance britainiarrak eta Sune Bergstroem eta Bengt I. Samuelsson suediarrek jaso zuten, postglandina eta analogoei buruz eginiko lanagatik.\nRay Reynolds eta Steven Squyves NASAko ikerlarien arabera, Europa izeneko Jupiterren sateliteak forma organiko primitiboak izan ditzake izoztutako gainazalaren azpian. Voyager 1 eta 2 untziek bidalitako datuek hori diote.\nGenevako CERNeko partikula-azeleragailuan W bosoia detektatu zuten.\nIRAS satelitea jaurti zen Kanaberal lurmuturretik. Unibertsoko erradiazio infragorria aztertzea zuen helburu.\nLondresen egiten ari zen Itsas Isurketen Konferentziak, isurketa erradioaktiboak debekatzea erabaki zuen.\nGeologo sobietarrek 11,6 km-ko putzua zulatu zuten Kola penintsulan. Helburua 15 km-raino iristea zen.\nIvan Binogradov matematikari sobietarra hil egin zen Moskun. Teoria analitikoan elementu berriak sartu zituen.\nZenbait minbiziren jatorri birikoa egiaztatu zuen Dani Bolognesi doktoreak zuzendutako taldeak.\nHIESa birus batek sortzen duela aldarrikatu zuen Pasteur institutuko Luc Montaigner doktoreak.\nAlbert Claude mediku belgiarra hil egin zen Brusselan. 1974.ean Nobel saria jaso zuen ehun kantzerosoei buruzko azterketengatik.\nEEBBetako NSFko Gordon Orians, Lynn Erckmann eta David Rhodes ikerlariek sahatsen artean feromonen bidezko komunikazioa dagoela aldarrikatu zuten. Sahats batek harren erasoa pairatzen duenean, feromona bidez 30 m-ko erradioan dauden beste sahatsei abisatzen die. Hauek hostoen konposizio kimikoa aldatu egiten dute gustagarriak ez izateko.\nek eguzki-sistema utzi egin zuen. Ordurako 5.600 milioi kilometro eginak zituen.\nKuru-n Ariane a jaurti zuten azkenean, aurreko urtean izandako arazo teknikoak gainditu ondoren.\nSally K. Ride 32 urteko iparramerikarra, espaziora joandako bigarren emakumea izan zen.\nIzugarrizko ekaitzak uholdeak sortu zituen Euskal Herrian.\nCyril Ponnanperuma doktoreak ADN eta ARN molekulak, 1979.ean Australian eroritako meteorito batean zeuden osagaietatik abiatuz sintetizatu zituela aldarrikatu zuen. Bizia espaziotik etor litekeela frogatzeko balio omen.\nEEBBetan egiten ari diren injinerutza genetikozko saio batzuen berri eman zen. Besteak beste, tabakoa eta tomatea hobetu nahi ziren.\nBrusselan HIESaren birusaren argazkia lortu zuten mikroskopio elektronikoz W. Foreman eta N. Chumeck-ek.\nFAOk Erroman argitaratutako txosten batean 22 herri afrikarreko 150 milioi lagun gosez hiltzeko zorian zeudela adierazi zuen. Lau urteko lehortea zen gosearen kausa.\nBritainia Haundiko Ingurugiro-Ministraritzak Windscale inguruko hondartzetan ez ibiltzea gomendatu zuen; erradioaktibitatez poluituta bait zeuden. Erradioaktibitatearen jatorria British Nuclear Fuels enpresa estatalaren instalazioetan jazotako disolbatzaile kimikoen isurketa izan zen.\ntransbordadore espazialak Edwards basean lurrartu zuen. Misio hau bereziki garrantzitsua izan zen Spacelab laborategi espaziala eraman zuelako eta Ulf Merbold alemaniarra iparramerikarrekin espaziora joandako lehen astronauta izan zelako.\nFisika: Subramanyan Chandrasekhar indiarrak eta William A. Fowler iparramerikarrak erdietsi zuten astroen eboluzioan eragiten duten prozesu fisikoak aztertzeagatik.\nKimika: Henry Taube kanadiarrak kimika ezorganikoaren garapenean eginiko lanagatik.\nMedikuntza: Barbara McClintock iparramerikarrak geneen funtzioa eta antolamendua argitu duten elementu genetiko higigarriak aztertzeagatik.\nBandol-en (Frantzia) Alfred Kastler fisikaria hil egin zen. Nobel saria jaso zuen 1969.ean argiaren polarizazioaren teoriari eginiko ekarpenengatik.\nAlejandro Goikoetxea Omar injinerua hil egin zen. Talgoaren diseinatzaile izan zen eta Gerra Zibilaren garaian Eusko Jaurlaritzaren aldetik frankisten aldera pasatu zen Bilboko Burdin Gerrikoaren planoekin.\nHenry S. Kaplan erradiologo iparramerikarra hil egin zen. Hodgkin eritasunaren tratamendua irauli zuen eta medikuntzarako azeleratzaile linealaren asmatzailetako bat izan zen.\nChallenger transbordadorean B. McCandless astronautak lehen aldiz moto espaziala erabili zuen. Moto espaziala ibilgailu autonomoa da.\nOleg Konstatinovitx Antonov injineru sobietarra hil egin zen. Antonov izeneko hegazkin ospetsuak berak diseinatu zituen.\nJohn P. Merril mediku iparramerikarra hil egin zen. Lehen giltzurrun-transplantea egin zuen taldeko kide zen.\nPiotr Kapitsa Moskun hil egin zen. Nobel saria jaso zuen 1978.ean magnetismoaz eta tenperatura baxuko fisikan eginiko lanagatik. Fisika sobietar modernoaren oinarritako bat izan zen.\nJoint European Torus a ofizialki inaguratu zen Britainia Haundiko Culham-en. Fusio nuklearraren azterketa egingo da bertan.\nGarriguella-n Parc Eolic de l’Emporda martxan jarri zen. Bere energi ahalmena 250.000 kW. urte-koa da.\ntransbordadoreko tripulariek 1980.ean jaurtitako Solar Max satelitea berreskuratu, konpondu eta berriro orbitan jarri zuten.\nVenera 15 eta 16 zunda sobietarrek artizarraren gainazalaren oso kalitate oneko argazkiak igorri zituzten.\nStanislaw M. Ulam matematikari poloniarra hil egin zen. Matematikarien artean aztitzat jotzen zuten. Hidrogeno-bonbaren garapenerako kalkulu matematiko korapilotsuak ebazten parte hartu zuen.\nSir John T. Randall biofisikari britainiarra hil egin zen. Bere ikerketek garrantzi handia izan zuten urpekuntzien kontrako radarraren prestakuntzan.\nSir Frederick M. Lea kimikari britainiarra hil egin zen. Zementuaren kimikan aditua eta eraikuntz teknika modernoen aitzindarietako bat izan zen.\nKorsikako Ajaccio hirian eginiko bilkura batean, Ekialde eta Mendebaldeko zientzilariak ados zeuden gerra nuklearraren ondorioa negu nuklear izenekoa izango dela esanda.\nLeonid Kizim, Bladimir Solobiov eta Oleg Atkov kosmonauta sobietarrak lurrera itzuli ziren Sailut 7 estazio espazialean 238 egun egin ondoren. Espazio-egonaldien marka berria jarri zuten.\nLondresen 2.500 urteko gizon momifikatu baten gorpua aurkeztu zuten. Gorpua oso ondo kontserbatuta dago; izan ere ile gorria, bizarra eta azkazal moztuak ikusten bait dira. Momia abuztuan aurkitu zuten Cheshire-ko meatze batean.\nSir Martin Ryle irratiastronomo britainiarra hil egin zen. 1974.ean Nobel saria jaso zuen irratiastronomian aitzindari izateagatik.\nCarl Cori biokimikari txekoslobakiarra hil egin zen. 1947.ean Nobel saria jaso zuen diabetesari buruz eginiko ikerketengatik.\nPaul Adrien Maurice Dirac fisikari britainiarra hil egin zen. 1933.ean Nobel saria eskuratu zuen. Mekanika kuantikoan egin duen lana oso garrantzitsua izan da, mende honetako fisikari garrantzitsuenetako bat izan delarik.\nMandril-bihotz bat transplantatutako Baby Fae izengoitiz ezagututako jaioberria hil egin zen. Transplantea urriaren 26an egin zuen L.L. Baily doktoreak zuzendutako taldeak eta munduan horrelako hirugarrena da. Aurreko saioak J. Hardy-k (1964) eta Christian Barnard-ek (1977) egin zituzten, baina eriak berehala hil ziren.\n2.000 lagunek bizia galdu zuten eta 200.000 kaltetuak izan ziren Indiako Bophal-en Union Carbide enpresan gertatutako metil isozianatozko ihes baten kausaz.\nJohn Rock medikua hil egin zen EEBBetako Petersborough hirian. Rock doktorea, pilula antikontzeptiboa garatu zuen taldeko kide izan zen.\nFisika: Carlo Rubbia italiarrak eta Simon van der Meer holandarrak jadetsi zuten W eta Z partikulen aurkikuntzagatik.\nKimika: Robert B. Merifield iparramerikarrak lortu zuen, polipeptido eta proteinen sintesirako metodo berri bat garatzeagatik.\nMedikuntza: Niels J. Jerne britainiarrak, Cesar Milstein argentinarrak eta Georg J. Köhler alemaniarrak erdietsi zuten antigorputz monoklonalen garapenagatik.\nSobietarren Baikunur zentru espazialetik Vega 1 zunda espaziala jaurti zen, Artizarra eta Halley kometa esploratzeko helburua zuelarik. Hilaren 21ean Vega 2 zunda bikia jaurti zen helburu beretsuarekin.\nI. White paleontologo britainiarra hil egin zen Wallingford-en. Arrain fosiletan munduko aditurik ezagunena zen.\nFrank F. Oppenheimer fisikari iparramerikarra hil egin zen Sausalito-n. Bonba atomikoaren garapenean egin zuen lan bere anaia J. Robert-en gidaritzapean. Baina, bere lanik garrantzitsuena San Franciscon Exploratorium izeneko zientzi museo berezia zabaltzea izan zen.\nSir Donald C. Bailey injineru zibil ingelesa hil egin zen Bournemouth-en. Bailey izeneko zubiaren diseinatzailea izan zen.\nVega 1 eta 2 zundek Artizar inguruan modulu pausakari bana eta globo bana askatu zituzten, planeta aztertzeko tresneria zeramatzatelarik.\nHans-Otto Wüster fisikari alemaniarra hil egin zen Ingalaterrako Burcot-en. Joint European Torus aren bultzatzaile eta zuzendari izan zen.\nESAk Giotto zunda automatikoa jaurti zuen Halley kometara.\nGreenpeace erakunde ekologistaren Rainbow Warrior untzia hondoratu zuen zerbitzu sekretu frantziarrek jarritako lehergailu batek. Pertsona bat hilik gertatu zen.\nHermann Lehmann biokimikari britainiarra Cambrigden hil egin zen. Hemoglobinaren azterketan garrantzi handiko lanak egin zituen.\nChallengeraren tripulazioa irten aurretik.\nRobert C. Cochrane legenarlari britainiarra hil zen EEBBetan. Legenarra tratatzeko sulfonaren terapia sortu zuen.\nJaponiak Planet A zunda automatikoa jaurti zuen Halley kometarantz.\nMelbourne-n Sir Macfarlane Burnet australiar birologista hil egin zen. 1960.ean Nobel saria eskuratu zuen ehun-transplanteekiko hartutako tolerantzia inmunologikoa aztertzeagatik.\nRobert R. Porter biokimikari britainiarra hil egin zen Newbury-n. 1972.ean Nobel saria lortu zuen antigorputzen egitura kimikoaz eginiko lanagatik.\nJohn F. Enders mikrobiologo iparramerikarra hil egin zen Waterford-en. 1954.ean Nobel saria poliomielitisaren birusa ehun-kultibo batean hazteagatik lortu zuen. Honek, polioaren kontrako txerto eraginkorrerako bidea zabaldu zuen.\nJ.P. Flory kimikari iparramerikarra hil egin zen Big Sur-en. 1974.ean Nobel saria jaso zuen polimeroen alorrean eginiko lanagatik. Polimeroen zientziaren aitzindari nagusienetakoa izan zen.\nSailut 7 estazio espazialari modulu berri bat erantsi zitzaion bere tamaina bikoiztuz.\nCharles F. Richter sismologo iparramerikarra hil egin zen. Richter eskalaren asmatzailea izan zen Beno Gutenberg-ekin batera.\nAtlantis transbordadorea lehen aldiz jaurti zen.\nJacques Oudin inmunologo frantsesa Parisen hil egin zen. Alotipo eta idiotipo kontzeptuak eman zituen.\nKolombian Nevado del Ruiz sumendiaren leherketa gertatu zen. 25.000 hildako sortu zituen leherketak eragindako ur- eta lohi-oldeak.\nAtlantis aren bigarren hegaldian estazio espazialaren eraikuntzan erabiliko diren teknikak frogatu ziren.\nFisika: Klaus von Klitzing fisikari alemanak jaso zuen, baldintza berezipean eroale elektriko batek jartzen duen erresistentzia kuantifikatuta dagoela aurkitzeagatik.\nKimika: Herbert Hauptman eta Jerome Karle iparramerikarrek jaso zuten X izpizko kristalografiaren garapenean eginiko lanagatik.\nMedikuntza: Joseph L. Goldstein eta Michael S. Brown iparramerikarrek jaso zuten hiperkolesterolemia eritasunaren jatorriaz eginiko lanagatik.\nArkansas-eko Webber Falls-en erregai nuklearra prozesatzeko planta batean Uranio(VI) fluorurozko andel batek eztanda egin zuen 13 tona gas toxiko barreiatuz.\nPhysical Review Letters aldizkariak Brookhaven laborategiko Ephraim Fischbach irakasleak zuzendutako taldearen emaitzen berri eman zuen. Unibertsoaren funtsezko bostgarren indarra aldarrikatu zuten.\nUranotik 82.000 km-ra igaro zen eta 9 satelite txiki aurkitu zituen.\ntransbordadorea lehertu egin zen lurrutzi eta segundo batzuetara, tripulari guztiak (Michael Smith, Francis Scobee, Ronald McNair, Ellison Onizuka, Sharon C. McAuliffe, Gregory Jarvis eta Judith Resnik) hilik suertatu zirelarik.\nestazio espazial sobietarra orbitan jarri zen.\nVega zunda sobietarrek Halley kometaren nukleoaren lehen argazkiak bidali zituzten.\nDassault injineru frantsesa, Mirage eta Mistere hegazkinen diseinatzailea, hil egin zen.\nAdelaide-ko unibertsitateko (Australia) Julian Wells eta Bob Seamark-ek hazkuntza azkarreko txerrikumeak lortu zituzten injinerutza genetikoz. Gauza bera ahuntz eta zaldiekin erdietsi nahi dute.\nTxernobil-en zentral nuklearraren laugarren erreaktorearen hozte-sistemak matxura izan zuen. Ondorioz sutea, leherketa eta hodei erradioaktibo baten isurketa gertatu ziren. Hau industria nuklearraren istripurik larriena izan da. Hodei erradioaktiboa Europa osora barreiatu zen.\nSegurtasun-arazoak direla kausa, NASAk sine die atzeratu zuen programa espaziala.\nArizonako Kitt mendiko behategiko astronomoek adierazi zutenez, IRAS satelitearen irudiak aztertuz izar baten jaiotza ikusi zuten.\nESAk, espaziorako agentzia europarrak, Hermes izeneko transbordadorea martxan jartzea erabaki zuen.\nuntzia hondoratu eta hirurogeitamalau urtera Jason Jr. robot autopropultsatua bere barnera sartu zen eta esploratu egin zuen. Titanic a Ternuako kostaldearen parean 4.000 m-ko sakoneran dago.\nLeonid Kizim eta Bladimir Solobiev kosmonautak Lurrera itzuli ziren Mir estazio espazialean 125 egun egin ondoren.\nAntarktidan ozono-geruzan zulo bat zegoela adierazi zuen txostena kaleratu zen.\nPricenton-eko unibertsitateko fisikariek hidrogenoa 200 milioi gradu zentigradutaraino berotzea lortu zuten. Fusio nuklearrerako bidean pauso garrantzitsua izan zen.\nhegazti primitiboaren 225 milioi urteko bi fosil aurkitu zirela aldarrikatu zen. British Museum-ean dagoen archeopterix a baino 75 milioi urte zaharragoak dira.\nKameruneko Nios lakuan gasezko hodei toxiko bat isuri zen eta ingurutako 1534 lagun hil zituen.\nDoñanako parkean 20.000-30.000 hegazti hilik agertu ziren, itxuraz intsektizida gehiegi erabiltzeak eragindako pozoaduragatik.\naldizkariak lehenengo antionkogenearen isolaketa iragarri zuen. Gene hauen ezak sortzen omen du minbizia.\nSandoz enpresak Rhin ibaian eginiko 30 mila tonako isurketak ibaia erre egin zuen, ehundaka kilometrotan biziaren arrastoak galdu zirelarik.\nFisika: Ernest Ruska, Gerd Binnig eta Heinrich Rohrer alemaniarrek jaso zuten, lehenak mikroskopio elektronikoa asmatzeagatik eta beste biak tunel efektuzko mikroskopio elektroniko delakoa garatzeagatik.\nKimika: Dudkey Herschbach iparramerikarrak, John Polanyi kanadiarrak eta Juan Tseh Li taiwandarrak jaso zuten analisi teknika berriak (molekula-sortak eta infragorrizko termoluminiszentzia) garatzeagatik.\nMedikuntza: Rita Levi-Montalcini italiarrak eta Stanley Cohen iparramerikarrak jaso zuten hazkuntz faktoreei buruz eginiko lanagatik.\nIan Shelton astronomo kanadiarrak supernoba berri baten leherketa ikusi zuela aldarrikatu zuen. 1987A izeneko supernoba hau 1064.az gero Lurretik gertuen lehertu dena da.\nEEBBetako patente-bulegoak artifizialki lortutako animaliak patentatzeko arauak argitaratu zituen.\nSobiet Batasunak Energia izeneko jaurtigailu ultraindartsua jaurti zuen lehen aldiz. Energia k 100 tona orbita geoegonkorrean eta 27 tona Martitzerako bidean jar ditzake.\nVancouver-en dagoen Astrofisika-laborategiko astronomoek Epsilon Eridani eta Gamma Cephei izarrek Jupiterren tamainako planetak izan ditzaketela iragarri zuten.\nAlexander Ivantxkevitx astronomo sobietarrak teoria berri bat plazaratu zuen. Zulo beltzetako materia barnerantz argiaren abiaduraz erortzen denean, leherketa jazo eta izar berri bat jaiotzen da.\nTass agentziak iragarri zuenez, zientzilari frantses, sobietar, alemaniar eta errumaniarrez osatutako talde batek 110. elementu kimikoa sintetizatu zuen. Elementu berria torio- eta uranio-nukleoak kaltzio- eta argon-nukleo azeleratuz bonbardatuta lortu zuten.\nHeilderberg-en Georg Wittig kimikari alemaniar ospetsua hil egin zen. 1979.ean Nobel saria eskuratu zuen, bere izena daraman erreaktibo-taldea sortzeagatik. Erreaktibo hauen bidez karbono-karbono lotura bikoitzak lortzen dira.\nTeknologia guztiz japoniarra erabiliz, Japoniak satelite bat orbitaratu zuen lehen aldiz.\nReynolds tabako-enpresa iparramerikarra kerik gabeko zigarroa prestatzen ari zela jakin zen.\nMontreal-en bilduriko 24 herrien ordezkariek ozono-geruzaren babeserako akordioa sinatu zuten. Hitzarmenaren bidez, klorofluorohidrokarburoen isurketak murriztu egingo dira.\nPeter Madawar hil egin zen Londresen. 1960.ean Nobel saria lortu zuen ehunetan egiten diren txertuen izaera inmunologikoa aztertzeagatik.\nNees lakuan Nessie aurkitzeko eginiko bilaketa arrakastarik gabe bukatu da. Bilaketa sonar eta bideo bidez egin da.\nFisika: Georg Bednorz eta Alex Müller alemaniarrek lortu zuten tenperatura altuko supereroaleak aurkitzeagatik.\nKimika: Charles Pedersen eta Donald Cram iparramerikarrek eta Jean-Marie Lehn frantziarrak jaso zuten molekulen identifikazioan eginiko lanagatik.\nMedikuntza: Susumu Tonegaua japoniarrak jaso zuen, gorputzak eritasunak borrokatzeko erabiltzen dituen antigorputzak nola sortzen diren azaltzeagatik.\nJuri Romanenko astronauta sobietarra Lurrera jaitsi zen Mir estazio espazialean 326 egun egin ondoren. Egonaldi-marka berria ezarri zuen.\nHarrisbourg-en Charles G. Kong nutriologoa hil egin zen. 1932.ean C bitamina aurkitu zuen.\nRichard P. Feynman hil egin zen. 1965.ean Nobel saria jaso zuen elektrodinamika kuantikoan eginiko lanagatik. Bonba atomikoaren garapenean parte hartu zuen.\nPratick Steptoe ginekologo britainiarra hil egin zen. Lehen saiodi-umeen jaiotzan parte hartu zuen.\nSan Diegoko zooan Kaliforniako kondorraren kume baten jaiotza gertatu zen gatibu egoeran lehen aldiz. Kondorra salbatzeko operazio baten lehen urratsa da.\nAna Aslam geriatra errumaniar ospetsua hil egin zen Bucaresten.\njaurtigailuak hiru komunikazio-satelite jarri zituen orbitan aldi berean.\nBaikonurreko basetik Fobos 1 zunda espaziala jaurti zen Martitzerako bidean. Martitzen sateliterik handiena esploratzea da misioaren helburua.\nLuiz W. Alvarez fisikari ezaguna hil egin zen. 1968.ean Nobel saria lortu zuen. Dena den, jendartean dinosauruen desagerketari buruz emandako teoriagatik da ezaguna. Narrasti erraldoi horiek asteroide batek Lurra jotakoan sortutako negu luzearen ondorioz hil omen ziren.\nIparramerikarrek beren programa espazialari jarraipena eman zioten zuten Discovery transbordadorea jaurtiz.\nSir Alec Arnold hil egin zen Edsbaston-en. Berak minimorris automobil-eredu ospetsua diseinatu zuen. Orain arte, 5.000.000tik gora ale saldu dira.\nNational Geographic-ek mapamundi berria aurkeztu zuen, bere 100. urteurrenaren ospakizunen artean. Mapa berriak zaharrak zituen desegokitasunak (Groenlandia %534 bider handiagoa azaltzea esaterako) konpondu nahi izan ditu.\nTorinoko Maindire Santuak Jesukristoren gorpua ez zuela bildu aldarrikatzen duen azterketa zientifikoaren berri eman zen. Karbono 14ez eginiko azterketak XIII-XIV. mendekoa dela eman zuen aditzera.\ntransbordadore espazial sobietarraren lehen hegaldia.\nFisika: Melvin Schwartz, Jack Steinberge eta Leon Lendeman iparramerikarrek lortu zuten partikulen fisikan eginiko lanagatik.\nKimika: Johann Deisenhofer, Robert Huber eta Hartmut Michel alemaniarrek lortu zuten fotosintesiaren mekanismoan eginiko lanagatik.\nMedikuntza: James Black ingelesak eta Getrude Elion eta George Hitchings iparramerikarrek jadetsi zuten botika berrien garapenean eginiko lanagatik.\nArrasateko IKERLANen Esprit 504 proiektuaren azken probak egin ziren arrakasta handiz. Zelula malguen akatsekiko perdoiari buruzkoa zen.\nBladimir Titov eta Musa Manarov kosmonautak Lurrera itzuli ziren espazioan 366 egun egin ondoren. Marka berria jarri zuten.\nBalentin Gluxko sobietar espaziogintzaren aitzindaritako bat hil egin zen Moskun.\nFobos 2 zunda automatikoa Martitzen ingurutara iritsi zen. Tamalez, lana hasiberria zuenean, kontaktua galdu egin zen martxoaren 26an.\nKonrad Lorenz zoologo austriarra hil egin zen. Lorenz Etologiaren aitatzat joa izan da.\nAstronomo iparramerikarrek Eguzkiak ohizkanpoko aktibitate handia zuela adierazi zuten. Izugarrizko eguzki-orbana ikusi ahal izan zen.\nMartin Fleischmann eta Santley Pons kimikariek fusio nuklearra pila elektrokimiko baten bidez lortu zutela aldarrikatu zuten. Fusio hotzak izugarrizko zalaparta sortu zuen zientzilari eta jende arruntaren artean.\nEmilio Segre fisikari nuklear italiarra hil egin zen. 1959.ean Nobel saria eskuratu zuen antiprotoia aurkitzeagatik.\nWashington-en adierazi zenez, minbizi-gaixo terminal bat injinerutza genetikoz eraldatutako zelulaz tratatu zen lehen aldiz.\nIBM-Japan-ek munduko txipik azkarrena aurkeztu zuen. 1 milioi bit-eko memoria du. Ohizkoak baino hiru bider azkarragoa da.\nGenevan munduko partikula-azeleratzailerik handiena martxan jarri zen. LEP izenaz ezagutzen da eta 27 km-ko zirkunferentzia du.\nWilliam Shockley fisikari ingelesa hil egin zen. 1956.ean Nobel saria jaso zuen trantsistorea asmatzeagatik.\nVoyager 2 a Neptunotik gertu pasatu zen. Eraztunak, Orban Handi Urdina izenekoa eta sei satelite berri aurkitu zituen.\nToronto-ko ospitaleko mediku-talde batek arrakasta duen lehen nerbio-txertoa burutu zuen.\nWilliam Fairbank fisikari iparramerikarra hil egin zen. Behe-tenperaturako fisikan ekarpen garrantzitsuak egin zituen.\nKanaberal lurmuturretik Galileo zunda automatikoa jaurti zen. Jupiterren esplorakuntza da bere helbururik nagusiena.\nGonzalo Martin Guzman Euskal Herriko Unibertsitateko Irakasle Emerito izendatu zuten. Gonzalo M. Guzman Donostiako Kimika-Fakultateko lehen dekanoa izan da eta berorren ikerketa-ospearen eragiletako bat.\nFisika: Hans G. Dehmelt eta Norman F. Ramsey iparramerikarrek eta Wolfgang Pauli alemaniarrak jaso zuten neurketa-teknikaren alorrean eginiko ekarpenengatik.\nKimika: Sidney Altman eta Thomas Cech iparramerikarrek jadetsi zuten ARNaren aktibitate katalitikoa frogatzeagatik.\nMedikuntza: Michael Bishop eta Harold Varmus iparramerikarrek eskuratu zuten minbiziaren arloan eginiko lanagatik.\nJose Migel Barandiaran antropologo euskaldunak ehun urte bete zituen. Ataundar jakintsu honen lanak oso ezagunak dira mundu guztian.


“Zuekin hitz egin eta gero sagasti bat begiratzera noa, lurra-eta zer moduzkoak diren ikustera”, kontatu digu. “Sagarrondo asko ari dira landatzen lehen ganaduarentzat ziren larreetan edota pinuek libre utzitakoetan. Traktorearekin aritzeko hobeak dira, eta hori funtsezkoa da belaunaldi berriak laborantzara lotzeko”.\nSagardoaren Lurraldeak antolatuta egin ziren, pasa den azaroan, Sagardo Forum jardunaldiak Hernaniko Orona Ideo eraikinean. Aitor Etxeandiak ireki zuen, hain justu, hitzaldi-zikloa. / HARITZ RODRIGUEZ - SAGARDOAREN LURRALDEA\nHainbat datu emanez hasi zuen hitzaldia Etxeandiak, eta hala egingo dugu guk ere. Sagarrondo-plantazioek azalera txikia hartzen dute Euskal Herrian. Sagastien %35ak 2 eta 10 hektarea artean eta %22ak 1-2 hektarea dituzte. Soilik %4ak du 10 hektarea baino gehiago. Plantazioak tradizionalak edo intentsiboak diren, hektarea bakoitzeko zuhaitz kopurua arras desberdina izango da. Tradizionaletan (baso-forman landuak; arbolek leku gehiago hartzen dute) 150-200 sagarrondo daude hektarea bakoitzean, eta intentsiboetan (erdiko ardatza) 650-700 egon daitezke. Geroz eta nekazari gehiago dira intentsiboaren alde egiten dutenak, besteren artean mekanizazioa nabarmen erraztu eta ekoizpen-ahalmena handitzen duelako. Sagasti tradizional ugari “libre” geratutako lur-sailetan landatu zirela azaldu digu: “Baratzea lehenengo, animalientzako larreak gero… gaur egun, ordea, abelburuak murriztean-eta, sagarrondoak leku hobean jartzen dira”. Horrek eragin du traktore eta gainerako makinekin lan egiteko aukera handitzea. “Erreleboa” bermatu aldera garrantzitsua da hori: “Sagastian traktorearekin aritzerik ez badago, geroz eta lan gutxiago egingo da bertan. Batzuetan nahikoa da sagarrondoen azpialdeko adarrak moztea, zuhaitz artetik traktorean eserita pasa ahal izateko”. Hala egin duten zenbait baserritarrek mimo handiagoz zaintzen dituzte sagastiak, Etxeandiak dioenez.\nTraktorearen arerioetako bat pendiza da; hori da gurean oztopo handienetakoa, Sagarlan enpresako teknikariaren hitzetan: “Sagarrondoen %42 dago %25 baino pendiz handiagoa daukaten lur-sailetan, eta aintzat hartuta %20tik gorako malda duten lekuetan –iparraldera begira dauden magaletan bederen– traktorearekin ibiltzea arriskutsua dela…”. Lurra bustia baldin badago, gainera, %15eko pendiza ere arriskutsua gerta daiteke. Eguteran dauden lekuetan aldiz, posible da %25-27ko aldapetan lan egitea, lehorra egonez gero betiere.\nLaborarientzat baina, maiz ez da bideragarria makineria berria erostea, txikiak baitira lur-sailak, eta izugarri luzea inbertsioari buelta emateko beharko luketen denbora. Posible da makinak hainbaten artean erostea, baina bada arazo bat: “Guztiek une berean egin nahi dute lan bera; eguraldiak, euriak, markatzen ditu denborak gurean, eta haren menpe daude lan bat edo beste egiteko”. Euriak, baita hotz-beroak ere; eguzkiaren epeltasuna funtsezkoa dute sagarrondoek. Kostako eta barnealdeko klimak sagar kalitateari eragiten ote dion galdetuta, aldea gehiago kopuruan dagoela erantzun digu Etxeandiak. “Kostaldean –Gipuzkoaren kasuan itsasotik Aduna ingurura bitartean– sagar gehiago ateratzen da beti”.\nHerrialdez herrialde begiratuta, sagarrondo kopuruan alde handia dago Gipuzkoa eta gainerakoen artean. 40 hektarea daude Araban, 80 Bizkaian, 90 Ipar Euskal Herrian, 100 Nafarroan eta 1.165 Gipuzkoan, sagardo tradizio handiena dagoen lekuan. “Duela 35 urte sagarrondoak berreskuratzeko lanean hasi ginen, Gipuzkoan bereziki; 800 hektarea landatu ziren bertan”, azaldu digu Etxeandiak. Egun, haize berriak sumatzen dira, sagardoa eta sagarrondoak sustatzeko borondatea. Edariari “prestigioa” emateaz mintzo dira instituzioak. “Hitza hori ote den ez dakit”, dio Sagarlaneko teknikariak. “Egia da sektoreko eragileak ahalegin bat egiten ari direla, baina harago joan behar dugu. Prezioari dagokionez merkea izaten jarraitzen du; errekonozimendu handiagoa behar du, eta hori lotua dago kalitatearekin, produktua edonon defendatu nahi badugu”. Fraisoro laborategiaren lana inportantea da zentzu horretan, baita Euskal Sagardoa jatorri-deitura berria ere, bereizgarritzat dituena %100 bertako sagarrarekin egina egon eta “kalitate bermea” izatea.\nBertako sagarra baliatzeak ahalbidetzen du, esaterako, egun batean jaso eta biharamunean bertan zanpatzea eta, hartara, hartzidura-prozesuan edota elaborazioan sor daitezkeen arazoak errazago saihestea. Dena den, gurean ekoizten den sagardo guztia ezin daitekeela bertako sagarrarekin egin azaldu digu Etxeandiak: “Sagarrondoek ale gehiago eman ditzakete, berriak landatuko dira… baina sagarren parte handi bat kanpotik ekarri beharko dugu oraindik ere, Asturias, Galizia edo Normandiatik”.\nFitoplasma kezka iturri\nBaserritarrak gehien kezkatzen dituena, su-gorrinaz gain, fitoplasmak (parasito mikroskopikoak) direla azaldu digu Etxeandiak, zuhaitza pixkana izorratu eta sagarrari behar bezala hazten uzten ez diotelako, beste ondorio batzuen artean. “Mahaiko sagarraren kasuan arbolak moztu daitezke, baina sagardotarako zuhaitzetan… ia ezer gabe geratuko ginateke”. Fitoplasma saihestu edo borrokatzeko bideak dira landare osasuntsuak erabiltzea eta, mahaiko sagarraren kasuan, gaixotasuna hedatzen duen xomorroaren (zikadela) aurka intsektizida erabiltzea. Sagardo-sagarraren kasuan, baina, ez da haren aurkako intsektizidarik erabiltzen, ez bada zorrien edo sagar-harraren (karpokapsa) kontrakoa.\nKanal hauetan artxibatua: Sagardoa | Sagarra