Aldaketa esanguratsuenak honakoak dira:\nEnpresa anonimoen garapenak egiten du kapitalistaren figura bitan banatzea: akzionista eta zuzendaria. Planifikatzen eta gauzatzen dutenen eta daukaten eta obeditzen dutenen arteko bereizketa mantentzen da.\nEn aburuz, lana homogeneizatzen bazen, Dahrendorf-en iritziz, langile klasea geroz eta anitzagoa da. Langileen artean hiru trebetasun mota bereizten ditu: kalifikazioa, espezializazioa eta kalifikazio eza.\nErdi klase baten hazkundea enpresa handien garapenaren eta administrazioari zein kontabilitateari sagaratutako eginkizunak betetzeko beharraren ondorioz. Enplegatu eta funtzionarioekin, sektore berri bat sortu da, horrek gutxienez bi kategorizazio berri sortzea suposatzen duelarik: langile klasearen kide bezala ikustea ala erdi klase gisa ezaugarritzea. Dahrendorf-ek, bi proposamenak teoria bertikal zein horizontal batean batzen dituen aterabide bat proposatzen du.\nMugikortan sozial indizeen hazkundearekin, klaseen arteko mugen lehuntze bat suertatzen da, klase-borroka pertsonen arteko gatazka batean bilakatuz.\nHerritargoaren eskubideen ondorioa, sufragio unibertsalean eta Ongizate Estatuan gauzatzean adierazten dena.\nKlase borroka instituzionalizatzen da gatazka industrialen arbitraje prozedimentu adostuen bidez. Borroka, arau zehatz batzuen bidez gauzatzen da.\nEdozein gizartetan, hiru dominazio asoziazio daude: asoziazio politikoak (Estatua), hierokratikoak (Eliza) eta ekonomikoak (enpresa). Bakoitzean bi agregatu sozial aurki daitezke, zeinek dominazio perspektiba multzoak osatzen dituzten, esan nahi baita dominazio asoziazioen baitan erabili dezaketen botere maila. Dahrendorf-ek bere buruari galdetzen dio ea klaseak dauden eta erantzuten du esanez klaseak daudela dominazio asoziazioak dauden tokian. Argitu beharreko da zein den klase dominantea. Bere aburuz, klase dominantea ministroek, legebiltzarkideek eta buru burokratikoek osatzen dute. Jabegoari dagokionez, autoritate mota berezi bat bezala ulertzen duenez, bi alderdi nagusietan zatitzen du: jabego legalaren eskubidea eta ekoizpen moduen kontrola.\nBere teoriari egin zaizkion kritikak politikari ematen dion garrantzian oinarritzen dira baita ere dagoen ordenaren babesean, zeren bere lanetik ondorioztatu daiteke nahasketa bat dagoela egitura sozial eta artikulazio instituzionalaren artean.\nBeraz, Dahrendorf-ek bereizketa bat ezartzen du klase sozialaren teoriaren barruan, klaseen osaketa teoriaren artean eta eragile horien ekintzaren teoriaren artean. Autore honen eragina nabarmena izan da urrengo urteetan, besteak beste Lockwood eta Goldthorpe-en lanetan.\nMarxismoaren eragina Marx Klaseen arteko borroka marx Marxismoaren teoria Klase kontzientzia Langile mugimendua


Colegio Santa Mar�a Ikastetxea. Marianistas Vitoria-Gasteiz. Nortzuk gara\nMariaren Konpainian integratutako Ikastetxea gara, (Marianistak), elizaren misioarekin eta hark hezkuntzan duen presentziarekin bat egiten duena, kalitatezko irakaskuntza eta eskolaz kanpoko ekintzetarako eskaintza zabalaren bidez ume eta gazteen giza eta kristau heziketa integrala sustatuz.\nIkastetxe ona izan nahi dugu, ikasle kopuru egoki, batekin, instalazio onekin, une bakoitzeko beharretara egokiturik eta ingurunean irudi ona izanik.\nGure ikasleak akademikoki oso ondo prestatu nahi ditugu Unibertsitate zein Lanbide Profesionalerako. Gure ikasleak hiru hizkuntza menperatuz eta laugarren batean sartzeko aukerarekin ateratzea nahi dugu. Gure ikasleak haien gizalegezko heziketa sozialagatik bereiztea nahi dugu.\nGure ikastetxeak kristau komunitatearentzako toki izan behar du, non gure ikasleek Ebanjelioa Andra Mariaren ereduaren arabera bizitzeko dei esplizitua aurkituko duten.\nGure ikastetxea familia izpirituagatiknabarmentzea nahi dugu, zeinean agintaritza zerbitzu legez erabiliko den eta ikasleak askatasun giroan heziko diren.\n�\tGure ikastetxea egoera ezberdinek eskatutako aldaketetara irekirik egon eta haietara egokitzea nahi dugu.\nGure ikasleei pertsonalki eskaintzen diegu arreta.\nPrestakuntza akademiko sendoa ematen dugu.\nPertsonaren heziketa integrala eskaintzen dugu.\nBizitzaren kristau ikuspegia transmititzen dugu.\nEskolaz kanpoko ekintzak eskola eskaintzen dugu, gure testuinguru soziokulturala aitortu eta baloratuz.\nGure lurreko kulturara irekitako, eskola eskaintzen dugu, gure testuinguru soziokulturala aitortu eta baloratuz.\nGure ikasleengan bizitzea tokatu zaien gizartean murgildu eta aldaketak eragiteko gaitasuna garatzen dugu. Elkartasunean prestatzea errazten duten estimuluak erabiltzen ditugu eta indibidualtasuna inplikatzen dutenak saihesten ditugu.\nEkonomikoki ahaltsuenentzat soilik eskuragarri dauden ekintzak saihesten ditugu. Gizarte bidezkoago eta anaiartekoago baten alde lan egiten duten pertsonak eta komunitateak prestatzen ditugu.\nAskatasun eta giza harreman positiboen giroan hezten dugu. Oharrak\tEn portada\nT�mbola y Taberna SolidariaElkarbidea: Fotos convivencias 4�ESOPeregrinaci�n y Misa de FamiliasFiesta del Colegio 2013Visita al Parlamento�Seguimos con novedades en Infantil!A tope con Eko-rrecaminos!!!Agenda 21 - Foros MunicipalesActividades y Servicios 13-14\tAdmisiones


Udal ludoteketan izena emateko epea, zabalik otsailaren 29ra arte - Berria - Pasaia\nUdal ludoteketan izena emateko epea, zabalik otsailaren 29ra arte\nTrintxerpe-San Pedro, Donibane eta Antxoko ludotekek 2015-16 ikasturtearen bigarren zatirako izen-emate epea zabalik dute oraindik Ludoteketako bazkideak ez diren haurrentzat.\nZerbitzu hau 4-12 urte arteko haurrei zuzendua dago. Udalaren Gazteria eta Kirol Departamentuaren menpe dago eta Kantauri Ludiko Elkarteak kudeatzen du. Udalerrian oso harrera ona du; izan ere, 250 haur inguru orain arte arratsaldero ludotekek prestatzen duten eskaintza gozatzen ari dira.\nHiru zentroek ekainera arte izango dituzte ateak zabalik, astelehenetik ostiralera, 17:00etatik 19:30era.\nOtsailetik ekainerako bigarren zati honetarako inskripzio-epea 29an bukatuko da. Ikasturte erdi honetarako 28,10 €-ko kuota ezarri da.\nEskaera formalizatzen den une berean ordainduko da kuota. Era berean, instalazioak ezagutu nahi dituzten interesdun guztiek ludoteketan har dezakete hitzordua, lokalak ezagutzeko. Izena ematen duten haurrak ez daude egunero joatera behartuak; egoki irizten dioten egunetan joango dira.\nMatrikula zuzenean egingo da Trintxerpe-San Pedroko ludotekan, Espinosa de los Monteros plazan (Tel.: 943-392510; kantauri ludoteka@gmail.com), Donibaneko ludotekan, J.J. Otaegi plazan (Tel.: 943 517290; doniludoteka@gmail.com) eta Antxon, Azoka eraikinean (Tel.: 943 510645; antxo ludoteka @gmail.com).


Euskalduna Jauregian estreinatuko den GHOST musikalak aktoreak aurkeztu ditu | El Correo\nZurekinEuskalduna Jauregian estreinatuko den GHOST musikalak aktoreak aurkeztu ditu\nEuskalduna Jauregian estreinatuko den GHOST musikalak aktoreak aurkeztu ditu\nGhost musikalaren eszena bat.\nHamazazpi artistak osatutako taldeak abuztuaren 21ean eskainiko du lehenengo emanaldia\nEL CORREO Jueves, 27 junio 2019, 15:08\n'GHOST, el musical' ikuskizuna abuztuaren 21ean estreinatuko da Bilboko Euskalduna Jauregian 17 artistak osatutako taldearekin. Hala adierazi dute asteazken honetan ikuskizunaren arduradunek, zeinek jakinarazi dute musikalean parte hartuko duten artisten artean, Molly paregabeari bizia emango dion Cristina Llorente antzezlea eta Sam antzeztuko duen Roger Berruezo izango direla. Samen adiskide eta lankidea (Carl) Christian Sánchezek antzeztuko du, eta Oda Mae enigmatikoari Ela Ruizek emango dio bizia.\nHorrez gain, musikaleko partaide ere izango dira Joan Mas (Willy López lapurra antzeztuz), Oscar Albert (metroan gora eta behera dabilen mamua izango da), Esteban Oliver (ospitaleko mamua), Javier Santos, Alex Arce, Pedro Martel, Juls Sosa, Natalia Salim, Laura Castrillon, María José Arcas eta Elisabet Molet. Swing gisa, berriz, Jose Miralles eta María Moreno ariko dira.\nMusikala, Federico Bellonek zuzendutako jatorrizko ekoizpena da, nazioartean ibilbide garrantzitsua duten ikuskizunen zuzendari artistikoa. Bere lanen artean, Disneyren eta Cameron Mackintosh-en Mary Poppins, Italian, nabarmendu daiteke.\n41 eszenak eramango dute filma antzerkira, eszenan jartze ikusgarriarekin. Mary Poppins musikalaren Italiako emanaldien efektu berezien arduraduna den Paolo Carta ilusionistaren eskutik, ikuskizunak, filmeko eszena gogoangarriak irudikatuko dituzten efektu berezi hunkigarriak erakutsiko ditu, hala nola, mamuak Oda Maeren gorputza zeharkatzen duen eszena, edo jadanik mitiko bilakatu direnak, Samek hormak zeharkatzen dituenak.\nZuzeneko musika eskaintzen duen ikuskizunak, piano, bateria, baxu eta gitarra jotzaileek osatutako banda dauka, Julio Awaden musika zuzendaritzarekin, ikus-entzuleak 90eko hamarkadako pop/rock-ean murgiltzeko, Unchained Melody ikonikoa ahaztu barik. Koreografiak Chiara Vecchik zuzentzen ditu eta gidoiaren moldaketa eta letrak Silvia Montesinosenak dira.\nGHOST, el musical lanak, 1990ean pantaila handian arrakasta itzela lortu zuen maitasun istorioa darama antzerkira. Filma, gidoiari esker Oscar saria irabazi zuen Bruce Joel Rubinek idatzi zuen, eta protagonistak Patrick Swayze, Demi Moore eta Whoopi Goldberg izan ziren. Bruce Joel Rubin berak antzerkirako moldatutako ikuskizuna musikal formatuan helduko da orain, Londresen eta Broadwayn estreinatu ondoren. Glen Ballarden eta Dave Stewarten musika eta letrak ditu. Azken hori Eurythmics talde britainiarreko konposatzailea da.\nIrakurleak jakingo duenez, Ghost, Sam eta Molly protagonista dituen betiereko maitasun kontakizuna da. Lapur batek mutila hiltzen duenean zoriona amaitzen zaio bikoteari. Samen izpirituak ez ditu bizien mundua eta bere maitea utzi gura. Mollyren bizia salbatu beharraren ondorioz, mutila bertan geratuko da mamu bilakatuta, bere maitea bizi duen arriskuaz ohartarazteko. Bien arteko harremanerako modu bakarra, mutilarekin komunika daitekeen igarle bitxia da.\nGauzak horrela, ikuskizun honetaz gozatu nahi dutenek jakin beharko dute aukera izango dutela abuztuaren 21ean. Pena mereziko du!\nWhoopi Goldberg, Demi Moore, Palacio Euskalduna, Euskera


Jai giroa nagusi Nafarroaren Egunaren 40. Urteurrenean | Orreaga Fundazioa\nInicio/Hasiera > Noticias / Berriak > Jai giroa nagusi Nafarroaren…\nJai giroa nagusi Nafarroaren Egunaren 40. Urteurrenean\n30/04/2018 Noticias / Berriak\nErrepide erdian behiak ager daitezkeela ohartarazteko bide bazterretan diren panelen ondoan ezarritako pankartek Euskal Herri osotik gerturatu ziren euskaltzaleei ongi etorria ematen zieten: “40. Nafarroaren Eguna, 1979-2018”.\nAutoa non aparkatu esateko herri sarreretan peto berdeekin ziren antolakuntzako kideek bisitarien galderak erantzuten zituzten, eta, haien ondoan, oinez gerturatzen zen jendeari esku orriak banatzen zebiltzan elkarte desberdinetako kideak zeuden. “Check Point” gunea pasa ostean, Baigorriko kaleak, beste behin ere musikaz blai ziren.\nEkitaldia, Gaineko Plazan\n«Dantzariak plazatik abiatuko dira, eta han bada eliza ondoan, Gaineko Plaza, han izango dira ikuskizunak», erantzuten zion informazio guneko boluntario batek familiarekin egun pasa gerturatu zen gipuzkoar bati.\nBaigorriko ikastolako gurasoek eskainitako gosariek sekulako arrakasta izan zuten. Goizeko hamaiketan, esku bakoitzean arrautza bana zuela, sukaldari batek iragarri zuen: «Azken arrautzak dira». Ordurako 300 gosari banatuak zituzten.\nArtean, musikariak norabide guztietan gurutzatzen hasiak ziren, dantzariak beroketa lanetan zebiltzan, eta kale nagusia zeharkatu behar zuten jiganteen arropen jostunak ere azken ukituak ematen ari ziren.\nBaigorriko erdigunetik abiatu zen desfileari bidea irekitzeko ardura Anhauzeko joaldunek hartu zuten eta haiek izan ziren Eliza ondoko frontoira iristen lehenak. Haien atzetik, Amikuzeko makilariak sartu ziren, eta, horrela, pixkanaka, plaza dantzari, musikari eta erraldoiez bete zen.\nDonapaleuko dantzariak, Elizondoko gaiteroak edo Uztaritzeko Txaranga, guztiak aurkeztu zituen aurkezleak, baina, «elkartasunez, aparteko esku zartak» eskatu zituen Altsasuko Etorkizuna dantza taldeko kideentzat. Izan ere, aurtengo Nafarroa Garaiko gonbidatua Altsasu zen. Basaizea elkarteko Amaia Kastorenek «sostengu osoa» erakutsi eta zera aldarrikatu zuen: «Injustizia honen aitzinean, guztiok izan gaitezen euri tanta, uhin handi bat osatzeko».\nDuela 40 urte Nafarroaren Eguna antolatzen hasteko zituzten arrazoiek egunerokotasun handikoak izaten jarraitzen dutela ohartarazi zuen Kastorenek, eta, «bakea eraikitzeko tenorea» den honetan, «gurekin ez direnak» ere gogora ekarri zituen.\n«Gora Nafarroa» eta irrintzilarien aiene indartsuekin amaitu zen hitzaldiaren ostean, dantzaldi jendetsu bat hasi zen, eta, zeruak ateri eutsi zion artean, giro bikaina izan zen. Mintzalariaren esanetan, «mirakulu bat gertatu da, ez du euririk egin».\nEz zuen, ordea, asko iraun «mirakuluak», Elizondo gelan ekitaldi instituzionala egiten ari zirenean erori zen-eta lehen euri jasa. Politikari ezagunez lepo zen aretoan, besteak beste, Maria Solana Nafarroako Gobernuko bozeramaileak hitz egin zuen herrialdeen arteko «anaitasuna» eta urtean zeharreko elkarlana goraipatzeko.\nAitzitik, kalean ez zen ekitaldi solemneentzako lekurik. Herri bazkarirako ia mila txartel saldu zituzten, eta, denborak aurrera egin ahala, jendea Baigorriko plazan pilatzen hasi zen. Karpa batean kontzertuak, beste batean jakiak, eta musika eta giro ona nonahi. Berriz ere bestak Baigorri hartu zuen, eta, urtero lez, gaua erori arte atsedenik hartu gabe jarraitu zuen, aurtengoan, berrogeigarrenez.\nNafarroa osoa elkarturik, Baigorrin\nNafarroako Egunaren 40. edizioan, ekimenaren sortzaileak eta Altsasuko gazteak gogoan izan zituzten antolatzaileek\nNafarroa osoa elkarturik, Baigorrin.\nEhunka lagun elkartu ziren atzo Baigorrin, urtez urte gero eta jende gehiago biltzen dituen Nafarroaren Eguna ospatzeko. Berrogehigarren edizioa izanda, urteurren berezia zuen ipar eta hego Nafarroaren elkartasuna erakustea helburu duen bestak, eta merezitako moduan ospatu zuten Euskal Herri osotik bertaratu ziren guztiek. Basaizea elkarteak, bestaren antolatzaileak, ekimena zertarako sortu zen gogoratu zuen: «Mugarik gabeko Nafarroa baten zizelkatzeko, eta bide beretik, Euskal Herri batu bat eraikitzeko». Hala, tradizioa, folklorea eta, nola ez, euskera izan zituen ardatz nagusi bestak. Eguraldia lagun izan zen egun osoan zehar, euria mehatxu bazen ere.\n1978-2018 lemapean, goizean goizik ekin zitzaion egun handiari, 08.00etatik 11.00tara luzatu zen eta Txakatuk taldeak alaitu zuen askariarekin. Halaber, artisau merkatua eta euskal makil borroka erakustaldiaz gozatzeko parada izan zuten bertaratu zirenek. Gaineko plazan, folklore erakustaldi ederra eskaini zen ondoren: dantza taldeak (Altsasuko Etorkizuna, Donapaleuko Burgaintzi eta Baztango dantza taldea), erraldoiak (Baigorri, Elizondo eta Donapaleukoak), txarangak (Kuxkuxtu, Ezpela eta Uztaritzeko txaranga), gaiteroak, txistulariak, trikitilariak…\nGoiz erdian ospatu zen desfile tradizionalean izan zuen egunak bere une gorena, ordu horretarako jendez beteta baitzegoen Baigorri. Jende ezagunaren artean, hego Nafarroako arlo politikoko ordezkarietako batzuk ikusi ahal izan ziren, María Solana Hezkuntza kontseilaria edo Floren Aoiz politikaria erraterako.\n«1978an egin zuen bere lehen agerraldia Nafarroaren Eguna ekitaldiak», gogoratu zuten antolatzaileek, desfilearen akabailan, jendez gainezka zegoen Baigorriko plazan. «Gaur, lehen antolatzaileak omendu nahi genituzke. Denboran haiek erein zituzten haziak loratu dira. Xedeak zituzten, euskararen erabilpena sustatu, euskal kultura hedatu eta Euskal Herri batu bat eraiki».\nBasaizeko kideek, halaber, Altsasuko gazteen prozesua gogoan izan zuten egun berezi honetan, eta Altsasuko Gurasoenganako elkartasuna agertu, horrelako gertakariak bake prozesuaren kontra jo-tzen dutela azpimarratuz. «Injustizia honen aitzinean, bakoitza izan gaitezen euri tanta, denak elkartuz uhin baten sortzeko eta gertakari honi aterabidea emateko».\nEguerdian, 1200 lagun ingururentzako bazkari herrikoia eman zen Ezpela, Uztaritze eta Kuxkuxtu txarangen animazioarekin, eta arratsaldean aitzinera jarraitu zuen bestak. Haurrek, Irrien Lagunekin gozatzeko parada izan zuten eta, Herriko Etxearen atarian, Niarawa batukadak, Bokale Brass Bandek eta Jaia Txarangak eguna alaitu zuten euren musikarekin. Plazan, dantza erakustaldiaz gain, hainbat kontzertu eskaini ziren arratsalde partean (Kiki Bordatxo, Zezenaren taldea, Tximberos karaokea, Kuartz eta Anita Parker) eta TirriyTery-ren musika pintxaldiarekin eman zitzaion akabera bestari, goizeko ordu txikietan.\nDiario de Noticias, 0 de Abril de 2018


Juan Antonio Mogelen Peru Abarka : marko narratiboa marko zientifikoaren mugak hautsiz\nAccueil > Numéros > 9 > Articles > Juan Antonio Mogelen Peru Abarka ...\nécrivain moderne, littérature basque, Mogel Juan Antonio\n1. Funtzio konatiboa\n2. Ondorio gisa\n1Marko narratiboa eta marko zientifikoa elkarturik ibiltzea ez da usuena letren barrutian, ez iragandako garaietan, are gutxiago, gaur egunean. Elkarketarik usuena ez izan arren, Juan Antonio Mogelen Peru Abarka idazlana zientziarekin harremanean atzemateak izan du lekurik : aski da idazlan horri buruz egin diren azterketetara jotzea harreman horren berri izateko. Hala zioen, esaterako, Jon Kortazarrek :\n1 KORTAZARJ. (1982) : « Mogel eta bere garaia », ASJU, XVI, 48. or.\n« Mogelek ere literatura eta zientzien arteko lotura zaintzen du. Baina, bere kasuan, zientzia filologia dugu ».1\n2 A. Zelaietak aipatua. Ikus ZELAIETA, A. (1979) : Peru Abarcaren berrirakurtzea, Kriselu, Donostia, (...)\n2Helburu linguistikoa duela gauza jakina da. Aspaldi adierazi zuen Ma Luisa Diez Ezkerrak funtzio metalinguistikoa nagusitzen zela testuan2; izan ere, kodea bera du erdigune, idazteko darabilen kodea bera : kodea goretsi, aztertu, prestigioa eman.\n3Testuaren azterketak ondorio horietara eraman zituen. Ukaezina da, nire ustez, ondorio horietara heltzeko oinarririk badagoela Peru Abarkan. Are gehiago jakin dakigunean zientziek zorroztasunean eta zehaztasunean irabaziz joan direla gure egunetara heldu ahala eta aurreko mendetako idazlan zientifikoei ez dagoela eskatzerik egungoei ezartzen zaizkien eskakizun estuak. Mogelek bere garaian praktikatzen zen zientzia modua dakar, bere garaiko ideia linguistikoetan oinarritutako zientzia linguistikoa, hain zuzen ere. Honela, Peru Abarka hizkuntza aztergai duen idazlan zientifikotzat jo daiteke.\n4Asmo jakin bati erantzun nahi dio kodea arretagune hartzean : jende ikasiak egiten duen erabileran eragin. Asmoa betetzeko kodea aztertu eta goretsiko du. Zentzurik osoenean egiten da euskararen apologia ; batetik, hizkuntza goratzen du eta bestetik, egin zaizkion salaketei aurre egiten die, salaketa horiek nori zuzendu behar zaizkion adieraziz : hitz zientifikoen gabeziagatik hiztegi urrikoa izatea egotzi bazaio euskarari, hutsune honen erantzunkizuna ez dago hizkuntzan, baizik eta berau lantzeaz arduratu ez direnengan. Euskararen perfekzioa erabatekoa ez bada, berau lantzeaz arduratu ez direnei egotzi behar zaie ; ez hizkuntzari : horra hor hiztegi aberatsa ez izatearen erantzuleak.\n3 « Los Bascongados no parece que han hecho aprecio della, ò à lo menos no le han explicado. Salen d (...)\n5Juan Antonio Mogelen Peru Abarkak badu aitzindaririk XVIII. mendean ; izan ere, ukan zuen aurrekaririk, nola euskararen erabateko perfekzioa eragotzi duten kausak seinalatzerakoan,3 hala perfekzio hori erakusteko eginkizunean. Urrutirago joan gabe, kodea goresteko, aztertzeko eta beronen erabileran eragiteko idatzi zituen Larramendik El imposible vencido. Arte de la lengua Vascongada (1729) edo Diccionario Trilingüe. Castellano, Bascuence y Latín (1745).\n6Peru AbarkaXIX. mendearen azken laurdenean argitaratutako obra izanagatik, XVIII. mendean barrena hazitako eta hezitako lumak, Juan Antonio Mogelek (1745-1804), idatzia ez-ezik, mende-mugaren inguruan amaitutako idazlana da : Vargas Poncerekin izan zuen eskutitz-harremanetik ondoriozta daitekeenez, 1802an egina zuen.\n7Larramendi eta Mogel hizkuntzaren egoeraren diagnosian bat etortzeaz gainera, egoera horri aurre egiteko idaztekintzara igaro ziren. Idaztekintza honetan testu desberdinak bideratu zituzten ; izan ere, batak hiztegi-gramatikak jo zituen eraginkorren bezala, besteak, berriz, autua. Autuaren aukerak zigilu berezia ematen dio kodea bera arretagune izan duten idazlanen artean.\n8Biak bat datoz helburuak ezartzerakoan. Mogelek irakurle bizkaitarrari zuzentzen dion hitzaurrean azaltzen duenez :\n4 AREJITA, Adolfo (Ed.) (1990) : Juan Antonio Mogel. Peru Abarka, Kriselu, Donostia, 25. or. Aurreran (...)\n« he juzgado hacer un gran servicio a la patria sacando al teatro píblico... »4\n9Baita Larramendik ere, nahiz eta ez izan bere idazlan linguistikoak egitera bultzatu zuen arrazoi bakarra. Gramatikari egin hitzaurrean dioenez :\n5 LARRAMENDI, Manuel de (1729) : El imposible vencido. Arte de la Lengua Bascongada, Hordago Publika (...)\n« El impulso, que me hizo empeñar en estudio tan espinoso, no fue sola la pasion de ennoblecer, è ilustrar nuestra Lengua, y por este lado acreditar à la Patria. Fue otro mayor, y mas propio de mi carácter, y consiste en el gran bien, y utilidad, que espero se ha de seguir à todo el País del Bascuenze. Allí es necessaria esta Lengua, sirviendo muy poco el Romance para el comun de la gente ; por otra parte se ignoran sus primores, frases, construccion varia, y oportuna, ò ay muy corta noticia desto. De donde nace, que comunmente no se predica con la eloquentia, y eficacia, de que es capaz la Lengua ; que son pocos los que se aplican à este ministerio ; que otros se amedrentan con la diñcultad ; que no se explica, como se debiera, la Doctrina Christiana ; que no ay libros, que sirvan para estos importantes ministerios ; que nadie se atreve à traducirlos de otra Lengua. Pero aviendo ya Arte con methodo, y reglas fixas, y luego Diccionario, que siendo Dios servido se dará tambien à la luz publica, se ocurre à estos inconvenientes, y podrán facilmente los Predicadores, Misioneros, Señores Curas, y otros Zelosos del bien de las almas, cumplir con sus obligaciones ».5\n6 « no es esto lo que mas me alentò a luchar contra las dificultades de esta Obra. Mi principal impu (...)\n10Hiztegiaren hasieran ageri den eskaintzan gramatikaren hitzaurrean azaldutako helburu berbera erakusten du.6\n11Helburu pastorala da Larramendiren idazlan hauen azken jomuga. Elizgizonek beren predikuetan egiten duten hizkuntzaren erabilera aldatu nahi du. Aberriari zerbitzua egiteak sustatzen badu ere, batik bat apaizak ditu gogoan : hauek sermoietan darabilten erdara edo euskara traketsa, euskara duinagatik ordezkatu nahi du. Horretarako bide bezala gramatika eta hiztegia ikusi zituen.\n12Barruti zabalagoan kokatzen du Mogelek bere idazlanaren hartzailea. Irakurle bizkaitarrari zuzendutako hitzaurrean bertan zehazten du :\n« Estos diálogos no se dirigen a la instruccion de la juventud bascongada, sino a la de los que son tenidos por muy literatos. Parece algo extravagante el tftulo de la obra ; pero no lo sera a quien atentamente considera que un rustico bascongado puede ser doctor y maestro de su lengua, y ser catedratico de ella, llamando a su escuela de las montañas a clerigos, frailes, caballeros, y demas que no se han fatigado en meditar el artificio curioso, ni las saladas expresiones de dicho idioma » (25. or.).\n13Jende ikasiarentzat idazten dute biek, nahiz eta Larramendik eremu horren barnean ikasi jakin batzuk izan gogoan. Abiapuntuan bat datozen idazleak -jende ikasiak hizkuntzaz egiten duen erabileran eragin- helburua lortzeko bidean aldendu ziren. Larramendik hiztegia eta gramatika hautatu zituen : kodean jarri zuen arretagune soila, kode eredugarria erabiltzeko bitartekoak eskura jartzean, hain justu. Idazlan linguistiko soilak dira. Mogelen ikasgaia, Larramendirena bezala, linguistikoa izatean, arruntagoa zatekeen honek baliatutako bideren bati heltzea. Peru Abarkan lantzen den hizkuntza alderdi nagusia ikusita, hiztegia izan zitekeen, ikasgaia emateko bitartekoa, baina, hiztegia baztertu eta autura jo zuen. Ez zen izan oharkabean egindako aukera ; izan ere, autuari egin hitzaurrean bertan aitortzen duenez, gabezia nabarmenak atzematen ditu hiztegigintzan : bizkaitarrek ez dute batere, ezta gipuzkoarrek ere, euskal hitzaren sarrera abiapuntu, honen erdal ordainik emango duenik. Beraz, hiztegigintza urria izanik, osa zezakeen esparru hau. Haatik, jakinaren gainean, beste liburu-mota bat egitea erabaki zuen :\n« La lectura de buenos libros instruye mucho mas que un gran diccionario (34. or.) ».\n14Euskararen apologia egiteko eta euskara eredugarria erakusteko « liburu ona » zuen biderik egokiena.\n15Peru Abarkaren hitzaurrean behin eta berriz isurtzen da « instruir » hitza. Nola Mogelek, hala Larramendik irakastea dute jomuga. Hiztegiak edo gramatikak bere-berea duten ezaugarria da, baita autuak ere. Baina, autuak ezaugarri horri besteren bat eransten dio, Mogelen idazlanaren hitzaurretik bertatik ondoriozta daitekeenez : « instruir » hitzarekin batera eta beroni loturik erakargarri eta jostari hitzak erabiltzen dira. Autuak modu erakargarrian irakasten du. Horregatik, gaztejendeak nekerik gabe latina ikas zezan, Juan Luis Vives, « se valio para el efecto del atractivo que trae de si el dialogo » (25. or.). Mogelek « A ejemplo de tan grande hombre en la república literaria » (25. or.) idatziko ditu bereak.\n7 Micoletak bere Modo breve de aprender la lengua vizcainaren amaieran elkarrizketa labur batzuk jas (...)\n8 Diálogos basco-castellanos para las escuelas de primeras letras de Guipúzcoa, Hernani, 1842.\n9 Laborantzako liburua edo Bi aita semeren solasak laborantzaren gainean, Andre Lamaigneren moldizteg (...)\n16Mogelek erabilgarritasuna eta erakargarritasuna uztartu nahi ditu. Hizkuntzaren erabilera eredugarria azaltzea du helburu. Alabaina, ez du aski helburu hori betetzearekin, ez du aski eredu linguistiko bat hartzaile ikasiaren esku jartzearekin ; eredua hartzaile horren esku jartzeaz gainera, eredu horretara erakartzea du jomuga. Funtzio metalinguistikoa du nagusi, baina kode eredugarria erakustearekin ez du nahiko : hartzaile jakin baten borondatea irabazi nahi du. Borondate hori irabazteko, ahalik eta modurik erosoenean eman behar du ikasgaia : elkarrizketan ikusi zuen bidea. Ordu arte euskal literaturan landu gabe zegoen genero batera7 jotzen du eta, neurri batean, jarraibide bihurtzen ; izan ere, XIX. mendean zehar, Peru Abarka kopiak bide zabaltzen ari zen bitartean, Agustin Pascual Iturriagak8 edo Jean Duvoisinek9 erabiliko dute. Euskal idazleak historikoki xede didaktikoarekin idatzi duen arren, beste adierazpen-modu batzuk gogokoago izan ditu bere irakatsiak emateko, jorratzen den gaian aditu den maisuaren eta gai horretan ez-jakina izanik ikasteko edo aholkua jasotzeko prest dagoen ikaslearen arteko solasak sustrai zaharrak eta sakonak izanagatik literaturan.\n17Mogelek, Errenazimentuko tradizio humanistaren arrastoan kokatuz, ereduekiko begirunea erakusten du. Hitzaurrean aitortzen duenez, Juan Luis Vivesengan aurkitu zuen eredua, honen « aplaudida obra del ejercicio latina »n ediren baitzuen bere egitekorako behar zuen generoa : autua zen hizkuntza bat modu erakargarrian irakasteko bitartekorik egokiena.\n18Ereduekiko begirunea ez da agortzen Vivesek Errenazimentu garaian eginiko elkarrizketak jarraibide hartzean ; izan ere, Peru Abarka hizkuntza eredu baten aurkezpena eta hobespena da. Vivesek gazteriari irakatsi nahi dion hizkuntza -latina-landua da, gramatikaduna, arautua... Ez daude pare-parean Vivesek irakatsi zuen hizkuntza eta Mogelek irakatsi nahi duena : idatziz gutxi landu dena, irakas geletatik kanpo dagoena, hainbat jende ikasik mesprezatua, arautu gabea... Bada egitekorik euskara latinaren edo inguratzen duten erdaren parean jartzeko. Euskara gramatikaren iragazitik iragaztea eta erdal hiztegiko hitz guztiei euskal ordaina jartzea izan zen Larramendiren ekarria. Tresna hauek eskuratu zizkien elizgizonei beren euskara-maila hobetu zezaten. Besterik da Mogelen aukera : hizkuntza eredu bat eman. Baserrian aurkitu zuen asebetetzen zuen eredua. Idazlanari ipini zion izenburua jarraituz, « El doctor Peru Abarca. Catedrático de la Lengua Bascongada en la Universidad de Basarte » da euskara eredugarria darabilena. XVIII-XIX. mendeen arteko mugan Mogelek Peru aurkezten du maisu ; honen aurretik, ordea, ereduen itzalean babestu zen XVIII. mendeak aurkeztua zuen beste maisu bat : Axular. Ez Mogelek bezala, autua baliatuz, baina Joanes Etxeberrik, esaterako, argitaratzera heldu ez zen Escuararen Hatsapenac apologian, bide-erakuslea aukeratzean ez zuen baserrira begiratu, Axularrengana baino : Axularrek Geron (1643) erabilitako prosan aurkitu zuen eredua.\n19Honela bada, ez zen nahitaezko eta halabeharrezko baserrira joatea euskara-eredu bat proposatzeko. Dena den, euskara-baserritarra lotura ez zen arrotza Peru Abarka idatzi aurretik. Aita Kardaberazek, adibidez, baserritarrarengan zekusan euskararekiko atxikimendurik handiena :\n10 op. cit. 24-25. orr.\n« gure baserrietan gende prestuac dirauten artean, euscarac iraungo du. Esan oi dana : oiei lepoa ebaqui edo bicia quendu gabe, euscara ecin utci edo quendu diteque ».10\n20Euskara hizkuntza garbia eta aberatsa dela frogatu behar duen Mogelek basora jo zuen, euskara jatorrian zuen garbitasunean gorde duen basora, hain zuzen ere. Basoak hazi eta hezi duen pertsonaia batengan aurkitu zuen maisua : « un rustico que no ha puesto pies en la escuela de las primeras letras ; un solitario que no ha salido de los bosques del bascuence, que no sabe una palabra de otro idioma » (26. or.). Nahasketa oro saihestuz, euskara bere jatorrizko garbitasunean gorde duen baserritarrari Peru Abarka izena eman zion. Euskararen katedratiko honentzat solaskide nagusia bilatzerakoan basoa utzi eta, kalera jo zuen bizargin ikasketak eginak zituen batengana : Maisu Juan. Hala, « liburu ona » egin zuen, beti ere, hiztegi batek baino gehiago irakasten duen « liburu on » bat.\n21Larramendik eta Mogelek ikasiei zuzendutako helburu linguistikodun idazlanak egin zituzten, baina bide desberdinak erabiliz, testu-mota desberdinak gauzatuz. Zorroztasun handiago edo txikiagoarekin biak zientziaz baliatu baziren ere, Mogelek, Larramendik ez bezala, fikziozko markoa hautatu zuen : leku-denborazko koordenada jakin batzuetan kokatutako pertsonaien esan eta ekintzen berri eman zuen. Gisa honetan jokatuz, marko narratibo txiki baten barnean garatzen diren elkarrizketak itxuratu zituen. Zientzia eta fikzioa nahastera jo zuen. Eragiketa honetatik erne zena ez zen zientzia soila : zientzia, bizimolde eta balore-sistema bati atxikia zetorren, gerora euskal kontaketak hobetsiko duen bizimolde eta balore-sistemara uztartua, hain zuzen ere.\n22Mogelen Peru Abarka ez da idazlan zientifiko soila. Balorazio honen asmoa ez da darabilen zientzia-maila neurtzea, baizik eta jakintza linguistikoa emateko darabilen markoak idazlanari eransten diona azpimarratzea. Hizkuntza du aztergune, baina hizkuntzaren azterketa hori marko narratibo baten barnean garatzen da. Aztergunea ezin bereiz daiteke azterketa egiteko erabilitako markotik. Hortik gaurko jardunaldi honi jarritako izenburua : marko narratiboa marko zientifikoaren mugak hautsiz.\n23Abiapuntuan helburu linguistikoa duen arren, helburu linguistiko horri erantzuteko « liburu ona » moldatzean, hizkuntza eredu hutsa ematera mugatu gabe, bizimolde eta balore jakin batzuk atxiki zizkion hizkuntza ereduari. Peru Abarka baserritarraren eta Maisu Juan bizargin kaletarraren arteko aurkakotasunak hizkuntza ereduaren esparrua gainditu eta, munduan kokatzeko modu jakin bat ere adierazten du. Solas horietan garaile ateratzen den ikuskera izango da euskal eleberrigintzan biziko den pertsonaia nagusiak bere egingo duena. Jesus Maria Lasagabasterrek zioen bezala,\n11 LASAGABASTER, J. M. : « Euskal-nobelaren gizarte-kondairaren oinharriak » in TOLEDO, A. (Ed.) 2002) (...)\n« Mogel'en liburuak, bai egituragatik, baita ere gaiaren mailan aurkezten dizkigun elementu batzuegatik, baserri-bizitzaren gorespenetan oinarrituriko geroko ohiturazko-nobelarekin zer kusi eta antz handiago du, egilearen beste idazlan linguistiko eta erlijiosoekin baino ».11\n24Hizkuntza eredugarriari bizimolde eta balore-sistema eredugarria uztartzetik ernetzen den ikuskerak bizi-iraupen luze samarra eskuratuko du euskal letretan, XIX-XX. mendeen arteko mugan jaiotzen den euskal eleberrigintzak jasoko duelako lekukoa : Peru Abarkan itxura hartzen duen mundu-ikuskera izango du euskarri mende erdi luze batean. Txomin Agirreren Garoako (1912) Joanes pertsonaia nagusia hari mehe fin batek lotzen badu Perurekin, baita Peru Abarka idatzi eta mende eta erdira Eizagirreren Ekaitzpean (1948) eleberriko Xabier pertsonaia ere :\n12 EIZAGIRRE, J. (1948) : Ekaitzpean. Ipuinberri, Editorial vasca Ekin, Buenos Aires, 149-150. orr.\n« Bai, ori ala izango da -dio Xabier'ek- bañan kaletar aundizki-alabei ere Malen'ek ezer zor ez diote, eta, berari esana dioten bezela, euskaldun zintzo ta zerbait dakien batentzat baserritar izatea izan liteken gauzik ederrena da, euskaltasuna, gure euzko-odola eta gure euzko-izaera guztia, garbi ta egokiena gordetzen dan tokia baserria dalako... ».12\n25Mundu-ikuskera bakarra mende erdi luze batean, ez haatik, mende erdiko bizi-iraupen soila izan duena ; izan ere, XX. mendearen bigarren erdian euskal eleberrigintza eraberritzen duten eleberriek, ordu arteko homogenotasunarekin hautsi eta beste mundu-ikuskerarik ere adierazten badute, ez da Peru Abarkan itxuratzen hasten den horri amaiera jarriaz, baizik eta berarekin batera biziaz. Bestela esanda : Peru Abarkak giza talde baten mundu-ikuskera adierazten badu, badirudi, idazlan hori idatzi eta hurrengo mende eta erdi luzean, giza talde horren mundu-ikuskera bakarrik adierazi duela euskal fikziozko prosak. Euskal gizartea osatuz beste mundu-ikuskera bat zuen giza talderik egon bazen, honek ez zuen ikuskera hori adierazi fikziozko prosa bide, harik eta XX. mendearen bigarren erdia heltzen den arte : orduan hasiko da euskal fikziozko prosa mundu-ikuskeren aldi bereko existentzia adierazten.\n13 Gipuzkoako Foru Aldundiak, 2004ko otsailean, erosi berri zuen eskuizkribu bat eman zuen ezagutzera (...)\n14 Ez dira asko, baina bada lekukotasunik : Gregorio Arruek Brabanteko Jenobebaren bizitzaz argitarat (...)\n15 Nahiz eta garaiko berrien arabera inprimatze-lan hori ez zen amaitu 1882arte.\n26Euskal kontaketa mundu idatzian lehen urratsak ematen hasten den urteetan13argitaratzen da Peru Abarka. XIX. mendearen azken herenean eleberri legez irakur daitezkeen lehen testuak itzultzen dituzte,14 lehen itzulpen horien argitalpenetik gutxira, 1879an, Donostiako euskal festek barneratzen zuten sariketa literarioak lehen leiendak bideratuko ditu. Urrats txiki eta urri hauek ematen ari diren unean ikusten du argia Peru Abarkak 1881ean.15 Argitaratze-data honen inguruan lantzen hasten den eta aurrerantzean XX. mendearen bigarren erdirarte bizi-iraupena izango duen euskal kontaketak izpiritu erromantikoa du euskarri. Izpiritu erromantikoan sustraiak dituen kontaketa leiendistiko-kostunbristaren ildoan kokatzen da. Leiendak edo gure ohituren gaineko idatziak eskatzen zituzten Donostiako euskal festak ; Bein da betiko (1893) leienda argitaratu zuen Resurreccion Maria Azkuek ; Antonio Truebaren El judas de la Casaren moldaketa -Pachicu Cherren (1890)- egin zuen Antero Apaolazak ; eleberri historikoa kaleratuz hasi zen Txomin Agirrek Auñemendiko Lorea (1898)- ohiturazkoekin eman zion jarraipena bere eleberrigintzari, Kresala (1906), Garoa (1912)...\n27Ordurako, ordea, ia mende bat zeraman idatzita Peru Abarkak. Hala, XIX-XX. arteko mende-mugan hasten den ohiturazko eleberrietan goretsiko den bizimoldearen eta defendatuko den balore-sistemaren aitzindari da. Honenbestez, Mogelen idazlanaren lokarriak bi norabideetan atzeman daitezke, dela lehenaldi hurbilari, dela geroaldiari begira : marko zientifikoak lotzen du XVIII. mendeko idazlan linguistikoekin, marko narratiboak, berriz, XIX-XX. mendeen arteko mugan hasten den eleberrigintzarekin. Idazlan linguistikoan egileak hitz egiten du. Larramendi da jakintza linguistikoa igortzen duena. Ez da horrela gertatzen Peru Abarkan ; izan ere, Mogelek bitartekari bat asmatzen du jakintza linguistikoa igor dezan : Peru. Aipatutako idazlan linguistikoetan igorritako jakintza linguistikoa errealitate soziologikoko ikasiari zuzentzen zaio ; Peruk igorritakoa, berriz, Maisu Juani. Azken batez, Larramendik euskararen erabilera hobetzeko bitarteko batzuk eman zituen. Apaiz eta, oro har, jende ikasiaren eskura euskara egokiagoa erabiltzeko tresnak jarri zituen, baina ez zuen hartzailea testura eraman. Besterik gertatzen da Mogelen idazlanean : jakintza-igorlea eta hartzailea testuan daude.\n28Larramendiren obraren eragilea bere idazlanaz kanpo gelditzen da ; ez horrela Mogelena. Peruren eragilea, hots, errealitate soziologikoko euskal herritar ikasia, testura eramatea erabakitzen du Mogelek : Maisu Juanek ordezkatuko du.\n16 Honela dio Mogelek : « No profiere de si voz que no sea bascongada, y al contrario corrige al barb (...)\n29Peru Abarka izenburua jartzen dionean idazlanari, solaskide nagusi izango diren bi pertsonaietako baten izena hautatzen du eta, hautatzean, azpimarratzen. Peru du eredu Juan Antonio Mogelek : izenburura eramatean azpimarratu du, idazlanari eginiko hitzaurrean esan16 eta, autuari emandako garapenean erakutsiko du. Peru Abarka da Maisu Juanen maisu : ez dago zalantza-izpirik. Baina, nahiz Peru solaskide nagusia izan, nahiz « protagonista » izan, ez da idazlanaren eragilea ; izan ere, nork nor sortu ote zuen, euskararen maisu eta katedratiko den Peruk Maisu Juan izeneko bizargina ala Maisu Juan izeneko bizarginak euskararen maisu eta katedratiko den Peru ? Edo beste modu batean esanda, Basagizon Ona aurkeztea izan zen idazlanaren eragilea ala errealitate soziologikoak erakusten zituen « Maisu Juanak » eragin zuten Basagizon On horren aurkikuntza ? Peru erakusten du Mogelek Peru Abarkan, noski : bera da maisua eta berbaldiaren zati nagusia hartzen duena. Hala ere, Peru pertsonaia nagusia izanagatik, idazlaneko hitz-ore nagusiaren jabe izanagatik, berbaldia bere jakintza, bizimolde eta balore-sistema erakusteko erabili izanagatik, Mogelen asmoa ez da hainbeste Basagizon Ona erakustea nola errealitate soziologikoko « Maisu Juanen » jarrera aldatzeko aukera gogobetekoa eskaintzea. Idazlanaren eragilea ez da eredu bat aurkeztea eredu horrek sortzen duen liluragatik, baizik eta errealitate soziologikoan jende eskolatuak egiten duen euskararen erabilera aldatzeko, ikasiek hizkuntzaz egiten duten erabilera traketsa edo hizkuntzarekiko daukaten jarrera baztertzailea aldatzeko, ordezkoa ematea. Eragile hau pertsonaia bihurtzen du Mogelek : Maisu Juan izango da Peruren solaskidea.\n30Mogel « muy literatos » direnei zuzentzen zaie, hots, letradunei. « Clerigos, frailes, caballeros y demás » deitzen ditu Peruren eskolara eta letradun horietako bat hautatzen -Maisu Juan- ikasle horiek ordezka ditzan. Mogelek bere helburua lor dezan -jende ikasiak beren eredua Basagizon Onaren ereduagatik ordezkatu-Peruren ereduak Maisu Juan asebete behar du. Peruk Maisu Juanen gogoa irabazi behar du. Irabazi zuen, idazlanaren helburuak berak eskatzen zuena beteaz.\n31Fikziozko izakien esku utzi du Mogelek komunikazioa. Baliapide honen erabilerarekin hasten da euskal eleberrigintza berantiarraren aitzindari bihurtu ahal izateko lehen urratsa ematen. Katebegi berriarekin -eleberriarekin- izango dituen antzekotasunak eta desberdintasunak atzemateko Txomin Agirre eleberrigilearengana jo daiteke.\n32Txomin Agirreren eleberriek ere badute eragilerik : euskaldun guztiak dira. Honela zioen Kresalari egindako hitzaurrean :\n17 Kresala. Oarkera batzuk itzaurrea legez » in AGIRRE, Domingo (1906) : Kresala, Florentino Elosu-ren (...)\n« Euskaldun guztiak euskerazko gauzen irakurzaleak egin gura nituke, ta gauza astunak añ gogoz irakurten eztiralako, zerbait errezago ta gogotsuago irakurri daien artu dot ipuin bat egiteko lanbide ta asmoa ».17\n33« Euskaldun guztiak » horien ordezkaria testuan irakurle inplizitua da. Istorioa kontatzen ari den kontalaria etengabe zuzentzen zaio bere gogoa irabazteko. Agirreren ohiturazko eleberrietan pertsonaia nagusiak irudikatuko du Peruren mundu-ikuskera eta istorioa kontatzen duen kontalariak euskaldun oro eredu horretara erakartzea bilatuko du. Agirreren eleberrietako kontalariak bere helburua lor dezan -euskaldun guztiak pertsonaia nagusiaren eredura erakarri- pertsonaia nagusiaren ereduak irakurle inplizitua asebete behar du. Pertsonaia nagusiak irakurle inplizituaren gogoa irabazi behar du.\n34Honenbestez, Larramendiren idazlan linguistikoetan ez bezala, funtzio konatiboak berebiziko garrantzia hartzen du Mogelen eta Agirreren idazlanetan : batean, Peruk Maisu Juan konbentzitu behar du, bestean, istorioaren kontalariak irakurle inplizitua. Baina, bada alde nabarmena Mogelek eta Agirrek hezurmamitutako igorle-hartzaileen artean. Mogelenak jakintza-igorle eta hartzaile izateaz gainera, pertsonaiak dira. Ez da beste horrenbeste gertatzen Agirreren eleberrietan : kontalariak eta irakurle inplizituak ez dute parte hartzen kontatzen diren ekintzetan. Biek daramate testura erakarri nahi duten hura, ez horregatik, modu berean.\n35Peru Abarkak kodea goresten eta aztertzen du, baita kode horri itsatsirik bizimolde eredugarria aurkeztu ere. Ez da, ordea, geratzen azalpen horrek sorrarazitako liluran ; zerbaitetarako goresten eta aztertzen du kodea : ez da bakarrik euskara hizkuntza garbia eta bete-betea, perfektua, dela adierazteko. Kodearen bikaintasuna erakutsi ahala, kode horren erabilera egiteko gonbitea etengabea da. Funtzio metalinguistikoaren ondoan funtzio konatiboak pisua hartzen du : kodea ez-ezik, hartzailea bera dakar erdigunera.\n36Maisuak bere irakaskuntza jasotzeko prest dagoen ikaslea eskatzen du. Peruk ikasia den ikaslea, baina euskararen alorrean eta beroni atxikirik « dagoen » balore-sisteman ikastekorik baduena hautatzen du. Irakaskuntzak arrakasta izan dezan ikaslearen arreta eta interesa erakarri behar du. Maisu Juanen arreta erakartzea da Peruren jomuga.\n37Basarteko katedratikoa den Peru, bizargile ikasketak eginak dituen Maisu Juani zuzentzen zaio, inoiz eskolarik zapaldu ez duen Peru, Madrilen hiru titulu eskuratuak dituen Maisu Juani, euskararen ezagueran doktore eta katedratiko den Peru, euskara nahasi samarra egiten duen Maisu Juani, noiznahi euskal ondare lexikaleko hitzaren ordez erdal mailegua baitarabil.\n38Euskararen aberastasuna eta perfekzioa ezagutzen duen Peru, gertu dago Maisu Juani hizkuntzaren kualitate horiek frogatzeko. Une honetatik aurrera, ezinbesteko du Peruk Maisu Juanen arreta lortzea. Baita lortu ere. Ia hasiera-hasieratik azalduko da Maisu Juan Peruk erakutsitakoari abegi ona eginaz, irakasgaiak bereganatuz eta ikasitakoari aurrerantzean eutsiko diola aginduz. Bere esan eta jarrerek agerian uzten dute ez zaiola falta ikasteko borondaterik. Hala, bereganatu nahi duena buruan gordetzeko daukan eragozpena saihesteko, papera eta tintontzia atera eta, idatzi egingo du. Ikasi nahi duen hura, bere idatzizko kulturak zilegitu dion gordailura -paperera- eramatea, behin eta berriz egiten duen eragiketa da : ardandegian aita-semeak kantaturiko bertsoak edo hiztegi-zerrenda luzeak idatziz gordeko ditu\n39Peruk Maisu Juan « baserriko euskal munduan hezitzeko » eratzen duen egitarauan besteri ere ematen dio hitza ; izan ere, Maisu Juan eta Peruren arteko elkarrizketari beste solaskide batzuk batzen zaizkio, nola jakintza-igorle modura, hala jakintza-hartzaile modura. Nahiz Peruren ekimenak, nahiz Maisu Juanen jakinminak. besteren enuntziazioa sustatuko du, dela Peruren seme Txominena, dela Peruk adiskide dituen « pranzes euskaldun » eta « kiputza »rena. Solaskide hauek jakintza-igorleak dira : Peruk hobesten duen bizimolde, ikuskera eta balore-sistemari atxikiak, laguntzaile ditu Maisu Juan hezitzeko eginkizunean. Bere ikasgaiak osatzeko bitarteko dituen solaskide hauekin batera, bada, haatik, beste funtzio bat betetzen duen pertsonaia : basoak ikusten ari direla batzen zaien apaiza, hain zuzen ere. Apaiza, Maisu Juan bezala, jakintza-hartzaile bihurtzen da : biak ikasiak izan arren, Peruren ikasgaien hartzaile izango dira. Dena den, bada alderik oinarri komun honek lotzen dituen bi ikasleen artean : ez dute, ez tratu berdina jasotzen maisuarengandik, ezta « disziplina-kopuru » berbereko jakintza ere.\n40Maisu Juanek gonbidatzen du apaiza beren solaskide izatera :\n« Jauna, gelditu gura badau puska baten gugaz emen, enzungo ditu enzutekuak. Ona emen iru euskaldun modu : pranzesa, kiputza, ta bizkaitarra, alkar ederto aituten dabeenak. Zurtuta isten nabee hainbeste gauza jakitiaz. Asko jakin lei berorrek, baña ezditu euskerako kontubetan atrapauko » (154. or.).\n41Apaiza solasera batu zaien arte, Maisu Juan zen bere jakin nahia asetzeko galdetzen zuena eta Peru, berriz, erantzunekin jakin nahi hori asetzen zuena. Azken batez, apaizarekin elkartzen diren arte. Maisu Juan zen galdetzaile eta jakintza-igorleak galdera horiek erantzuten zituztenak. Alabaina, orain apaiza bihurtzen da galdetzaile eta Peru erantzule nagusi, beroni zuzentzen baitizkio apaizak galderarik gehienak, lapurtarrari eta gipuzkoarrari egindako gutxi batzuk gehituz. Apaizak bereganatzen du Maisu Juanen funtzioa solasera gonbidatzen dutenetik agurtu bitarteko tartean. Tarte horretan Maisu Juan « ikusle » soil izatera igarotzen da. Apaizak Maisu Juanen funtzioa bereganatzen duenean, ordea, ez du Maisu Juanen jarrera berdinarekin egiten. Peru eta Maisu Juanen arteko harremana ez da Peru eta apaizaren artekoa bezalakoa : ez norabide batean, ezta bestean ere. Peruk harreman-modu desberdina ezartzen du bi ikasleetariko bakoitzarekin, baita ikasleetariko bakoitzak ere berarekin. Maisu Juan erasotuz hasten da Peru. Agurtuaz bat Maisu Juanen portaera, euskara, ohiturak... salatuko ditu : ez dago, ez hitzik, ez ekintzarik, Peruren oniritzia jasoko duenik. Baserritarraren eta bizarginaren arteko harremana zeharo bertikala da : Peruk Maisu Juanek baino euskara gehiago jakiteaz gainera, zirrikiturik gabeko bizimolde eta balore-sistema du. Horrela, nahiz euskararen ezaguera-mailan, nahiz portaera-mailan jakintsu/ez-jakintsu harremana ezartzen du Peruk eta, laster asko onartzen du Maisu Juanek funtzionamendu-modu hori :\n« Gauza batek ikaratuten nau zugan, zein ederto euskera berba egiten dozun eskolarik euki baga » (80. or.).\n42Besterik da Peru - apaiza harremana, elkarrenganako errespetuan oinarritutakoa baita. Ez Peruk erasotuko du apaiza, ezta apaizak ere honen maisutza onartuko daukan ezaguera linguistikoa neurtu arte. Ezaguera hori neurtzeko jartzen dion froga modurik bikainenean gaindituko du Peruk ; izan ere,\n« Larramendik bere ezjuan edertuago esplikauko » (154. or.),\n43esanaz epaitzen duenean azterketa apaizak, garaiko maisurik handienak baino hobeto erantzun izana aitortzen dio Peru baserritarrari. Orduan, garaiko maisurik handienak besteko jakintza linguistikoaren jabe dela frogatu dioenean, onartuko du apaizak Peruren ikasle bihurtzea eta, bere ikasle-egarria asetzeko galdetzea. Baina, maisu - ikasle harreman hau disziplina bakar batera mugatzen da : hizkuntzara. Agerikoa denez, ikasle bakoitzaren jakintza-gabeziak ez dira berdinak : apaizarenak hizkuntza-mailakoak dira soil-soilik, Maisu Juanenak, berriz, bizimolde eta balore-sistemara hedatzen dira. Honela, Mogelek, ikasle laikoari elizgizona gehitzean, Peru Abarkañ egin hitzaurrean Peruren eskolara deitu dituen ikasleak osatu ditu : hartzaile nagusia laikoa da, baina elizgizonak ere badu bere tartetxoa.\n44Errealitate soziologikoko ikasien ordezkari diren Maisu Juan eta apaiza bere eskolara erakarri behar ditu Peruk. Horretarako, lehen-lehenik, bakoitzak bere hutsuneak aitortu behar ditu eta hutsune horiek betetzeko nahia azaldu. Hala egiten dute, nork bere beharrak asetzera joz : Maisu Juanek Peruren ikasgai guztien premia du, apaizak, berriz, ikasgai linguistikoena bakarrik. Biak limurtzen ditu jasotako jakintzak. Hainbesteraino limurtzen ditu Peruren eskolak non, batak eta besteak, ikasle-egarria asetzearekin nahiko ez eta, irakaskuntza linguistiko horien igorle bihurtzea agintzen duten. Maisu Juanek Peru baserritarrarengandik jasotako jakintza linguistikoa bere ofiziokoei irakatsiko die :\n« Ezneban sinistuko baserritar batek jakin leijala ainbeste izen, ta euskeria zala ain aberatsa bere berbeetan. Nik ezin artu neiz buruz izen guzti orreek illabetian bere. Iminiko ditut paperian, erakusteko beste nire opizijokuai » (85. or.).\n45Bere ofiziokoei ez-ezik, baita bere herriko apaizari ere :\n« Bati baño geijagori enzun deutsat baserritarretan daguala euskera garbija ; Gaztelan izan garianok ta uri barrubetakuak erdera askogaz nastetan dogula euskeria. Zuri enzuten deutsudazan izen neuk eztakidazanak iminiko ditut paperian, euskera ondo berba egiteko. Gure erriko kuriari enzun deutsat buruba ausita bere ezin dabela sermoe bat euskera ondo imini. Nik erakutsiko deutsadaz zuri ikasten deutsudazanak » (80. or.).\n46Ez zen oker ibiliko Aita Larramendi apaizen sermoietako euskara-maila eskasa salatzen zuenean. Maisu Juanek ere badaki, bere herriko apaizak berak aitortu baitio sermoia euskara duinean prestatzeko zailtasunak dituela. Aita Larramendik eragozpen horiek gaindi zitzaten egin bazituen bere gramatika eta hiztegia, Maisu Juanek ere bere laguntza eskainiko du : sermoietako euskara hobetu dezan Perurengandik ikasitakoa irakatsiko dio bere herriko apaizari.\n47Peru Abarkako beste jakintza-hartzaileak, apaizak, Peruren maisutza onartu eta, aurrerantzean, baserritar « erderagabetuengandik » ikasiko duela euskara agindu ostean,\n« Eta Jangoikuak naiba, emendi aurrera artuko dot ardura andi bat baserritar ta beste nekezale erderabagakuetati euskeria ondo baño obeto ikasteko » (164. or.),\n48bereganatutako jakintza linguistikoaren igorle bihurtzeko asmoa azaltzen du. Gainera, iragartzen duen igorletza-esparruak adierazten duenez, Maisu Juanenak osatzera dator :\n« Gizonak, ez bururik ausi geijago. Ezdago geijago zer enzun. Orain niri jagot imintia erderaz zuben irakatsija.\nOrra emen eskribidu ta erderatuta zubek irakatsi deustazuzan berba edo izenen azterren edo esplikazinuak. Irakatsi egidazuz geijago jakin daijen gaztelar ta erdaldun guztiak zelangua dan gure euskeria » (160-161. orr.).\n49Hala, apaiz eta Maisu Juanen ofiziokoengana ez-ezik, erdaldunengana ere helduko dira Peruren irakaskuntzak. Peruren ikasleek barruti desberdinetan zabalduko dute ikasitakoa ; apaizak, gainera, erdara-izpirik ez dakien Peruk zeharo eskuragaitza duen eskolan : erdaldunen artean.\n50Idazlanaren helburua argi asko adierazi zuen Mogelek : jende ikasia Peruren eredura erakarri. Badirudi helburuaren lorpenerako Peruren ereduak « muy literatos » horiek liluratu behar dituela. Berez, idazlanaren jomugak beharrezko zuen eskakizuna beteaz, liluratu zituen « muy literatos » horien ordezkariak, apaiza eta Maisu Juan jakintza-hartzaileak. Baina, ordezkari horiek konbentzitu zituen bezala, heldu ote zen barne-hartzaile hauek jarraitzen duten prozesua bizi izatera deituta zeuden kanpo-hartzaileak konbentzitzera ? Ordezkari horien bidea egin ote zuten Peruren eskolara gonbidatutako « muy literatos »ak ? Bere izateko arrazoi nagusia kanpo-hartzaile hauek konbentzitzean duen arren Peru Abarkak, bada motiborik azken jomuga honen lorpena zenbateraino eskura zezakeen galdetzeko. Motibo horien artean ez da txikiena Mogelek eredua eraikitzeko, gizaki itxura erro-errotik kendu izana Peruri.\n51Mogelek bere ahotsa ordezkatzeko sortzen du Peru. Gabeziarik gabeko jakintza-igorle honen bidez, gainontzeko pertsonaia guztien gainetik dagoen paradigma honen bidez, eredu hutsa den bitarteko honetaz baliatuz, helaraziko du Mogelek bere eredu propioa. Baina, hain eredu eredugarriari bizitza eman nahiak mugak estutzen dizkio eta muga hauek estutu ahala, zabalduz doaz ereduari aurkajartzen zaiona irudikatzeko ahalbideak ; izan ere, azkenean, Peruri gizaki itxura kendu ahala, gizaki itxuran irabaziz doa Maisu Juan. Zirikadak, salaketak, edo sustrairen bat duten usteak, Maisu Juanen ahotsak jasotzen ditu eta, horrela, « desegokiak » liratekeen pentsamenduen azalpenetik babesten da Peruren ahotsa. Ahotsen arteko joko honen azterketa xehea saihestuz, pasadizo baten azalpenak balio beza aditzera eman nahi dena argitzeko. Adibidez, deigarri samarra suertatzen da nola, Maisu Juanen euskara-maila hain zorrotz eta gogor salatu duen Peruk, ez duen iruzkin txikienik ere egiten apaizak euskararen gainean ezaguera sakonagoa ez izateagatik. Zinez, apaizak ez darabil Maisu Juanen euskara traketsa, baina, agerian uzten du bere eliztarrek beste jakiteko lanik ez duela hartu. Mogelek apaiza Peru baserritarraren ikasle bihurtu du, egoera zail horretan jarri du, ez du nahi izan, ordea, ereduak sala zezan. Mogelek Peruren ahotsa babestu egiten du esku-eskura zeukan zirikadatik eta, Peru babestean, baita bere burua ere. Hala izan dadin, Peruk apaizaren « ahulezia » salatzea saihesten da : ez du, ezta iruzkinik txikiena ere egingo. Mogelek, haatik, ez du etsi zirikadarik gabe : Peruren ahotsean jartzea komeni ez dena esateko dauka Maisu Juan eta honengana joko du apaizak eztenkada jaso dezan :\n« Ni ez-eze, abade jauna bere lotsatuta juan da ikusirik zubek dakizuna... » (167. or.).\n52Mogelek, ondo dagoena eta ez dagoena bereizteko eta epaitzeko zalantza-izpirik ez duen Peru babestu eta, Maisu Juanengana jo du apaizaren euskararen alorreko ezaguerak urriegiak izatea salatzeko. Maisu Juan bitarteko bikaina du Mogelek : batetik, Peru ereduaren babesle da ; bestetik, ereduaren eragile. Azken batez, Mogeli babesa emateaz gainera, erakutsi nahi dituen gaiak erakusteko aukera sorrarazten dio, salatu edo argitu nahi dituen ideiak argitzeko bitarteko duelako : Maisu Juanek planteatu eta, Mogelek, Peruren bidez, planteatutakoaren gaineko « pentsamendu zuzena » ezarri.\n53Eginkizun-banaketa honetatik sortuz doazen pertsonaien erretratuak ere desberdinak dira. Mitxelenak zioen bezala :\n18 MICHELENA, Luis (1960) : Historia de la Literatura Vasca, Ediciones Minotauro, Madrid, 109. or.\n« No resultará sorprendente que también aquí, como suele ocurrir en estos libros con moraleja, el lector se sienta mucho más atraído por Maisu Juan que por Peru y su ejemplar familia. Estos son demasiado buenos para ser verdaderos, en tanto que la figura del barbero -con su vanidad, sus picardias y su saber formado de palabras retumbantes- no habría resultado tan humana si el autor no le hubiera mirado con intima y comprensiva simpatía ».18\n54Hala da. Antzeko zerbait gertatzen da Txomin Agirreren eleberrietan : Garoako Joanes pertsonaia eredugarriegia da egiazkoa izateko. Peru eta Joanes jakintsuak, ziurretan ziurrenak, ahuleziarik gabeko izaki irmoak, eredu hutsak, urrutiratu egiten dira gizakiarengandik.\n55Peruren eredura erakartzea izanik jomuga idazlanak, uste izatekoa zen Peruren irudiak Maisu Juanenak baino erakargarriago suertatu behar zuela hartzailearentzat, batak bestea ordezkatzeko irudikatutakoak baitira. Alabaina, badirudi Maisu Juanen irudia ateratzen dela garaile eta Perurena galtzaile ; alegia, Maisu Juanen erretratua Perurena baino erakargarriago zaiola irakurleari. Ustekabeko emaitza honek esanarazi zion Ibon Sarasolari,\n19 SARASOLA, Ibon (1971) : Euskal literaturaren historia, Lur editoriala, Donostia, 35-36. orr.\n« zeren ez baititu Mogelek tesisaren beharretara pertsonaiak makurtzen. Aitzitik bere dohain literarioez baliaturik, elkarrizketa berberaren barne estrukturak eskatzen duen arauaz gauzatzen ditu haik, nahiz honekin tesisa arriskuan jarri. Horrela maisu Juan, tesisaren arauaz « gaiztoa » dena, pertsonaiarik egiazkoena eta helduena da, Peru abstrakto samarra baino areago eta, tesisaren kontra, haren alde jartzeko oin ematen dio irakurleari.19\n56Jakina, ukaezina da tesiaren arabera Maisu Juan dela « gaiztoa ». Tesi hori bezain ukaezina da pertsonaia « gaiztoa » dela Peru Abarkako pertsonaiarik egiazkoena. Pertsonaiarik egiazkoena izatearen efektua ere ez zen lortuko « si el autor no le hubiera mirado con íntima y comprensiva simpatia ». Begirada-modu honen ondorioz, « haren alde jartzeko oin ematen dio irakurleari ». Halere, ezaugarri hauek erakusten dituen Maisu Juanek, nire ustez, ez dio eskuetatik ihes egin Juan Antonio Mogeli bere bizitza propioa bizi izateko : Mogelek Peru Abarka idaztean zuen plangintzari erantzuten badio Peruk, baita Maisu Juanek ere. Gakoak helburuan egoten jarraitzen du : jende ikasia Peruren eredura erakarri.\n57Autura jo zuen Mogelek bere tesia azaltzeko, eleberria hautatu zuen Txomin Agirrek bere tesiak agertzeko. Genero desberdinez baliatu ziren, baina, nola biak tesiak testura eraman izanak, hala azaleratzen duten mundu-ikuskeran atzematen diren loturak, ireki dezake erkaketarako biderik eta argibideren bat eman pertsonaia nagusiaren itxuratzearen inguruan. Txomin Agirrek bere eleberrietako « gaiztoak », Mogelek Maisu Juan ez bezala, modu esperpentikoan taxutzen ditu eta, biziarazten dien istorioaren amaieran, zigortu egiten ditu. Hala gertatzen da Kresalako Indianoarekin edo Garoako Juan Andres eta bere familiarekin. Txomin Agirreren eleberrietako pertsonaia nagusiek hobesten duten bizimolde eta balore-sistematik urrundu eta, beste bizimolde eta balore batzuei atxiki izanagatik kondenatzen dira tratamendu horretara.\n58Jadanik aditzera eman denez, hartzailego desberdinari zuzentzen zaio bata eta bestea. Mogelek Peruren eskolara « clerigos, frailes, caballeros » deitzen ditu, Agirrek bere aldetik, euskaldun guztiak deitzen ditu Kresalako edo Garoako « pertsonaia nagusien » eskolara. Ikasien ordezkariak Peru Abarkan Maisu Juan eta apaiza dira, ordezkari nagusia, Maisu Juan, bigarren mailakoa, apaiza : hauek erakarri behar ditu Peruk. Agirre, berriz, euskaldun guztiei zuzentzen zaie eta euskaldun guzti hauen ordezkaria testuan, irakurle inplizitua da. Irakurle inplizitua erakartzen saiatzen da Agirreren eleberrietako kontalaria. Horretarako zuzentzen zaio behin eta berriz kontalaria irakurle inplizituari : baliapide desberdinak erabiliz irakurle inplizituaren borondatea irabazten ahalegintzen da kontalaria. Agirreren eleberrietako kontalariak pertsonaia gaiztoak -Indianoa, Juan Andres,...- karikatura huts bihurtu eta, etengabe mezprezatzen ditu. Ez du berdin jokatzen irakurle inplizituarekin : berau limurtzea bilatzen du, helarazi nahi dizkion mezuei abegi ona egin diezaien.\n59Mogelek bere helburua erdiesteko -jende ikasia Peruren eredura erakarri- ezin ditu zeharo karikaturizatu ordezkariak : kontu handiarekin zaindu behar duen alderdia da, zeren Maisu Juan « egiazko » hori gabe, « gaitz guztien bilduma » zatekeen Maisu Juana sortu izan balu, nola erakarriko zituen ikasiak ? Mogelek errealitate soziologikoko ikasiak Peruren ereduaren paregabetasunaz konbentzitzea ez-ezik, beharrezkoa du sinesgarritasun-mailaren bat duten ikasien ordezkariak testuratzea eta gutxieneko duintasun-maila batekin tratatzea ; izan ere, errealitate soziologikoko ikasiak identifikazio-punturen bat behar du ikasi horrekin, mailaren batean bere burua bertan erretratatua ikusi. Begi bistakoa dirudi, erakarri nahi den hura, sinesgarritasun eta duintasun-maila batekin tratatu behar dela. Bestela, nola erakarri ?\n20 Honela zioen Lasagabaster irakasleak : « Mogel'ek asmatutako pertsonaia ez da Rousseau'renaren ana (...)\n60Peru bada euskal ohiturazko eleberrietan biziko diren baserritar eredugarrien anaiarik zaharrena,20 Maisu Juan, ordea, ez da baserritar horien eredutik urrutiratzen direnen anaia zaharrena : ez da Garoako Joanesen seme edo iloba ez eredugarrien anaia zaharrena. Ez da eta ezin izan zitekeen ; izan ere, Mogelen idazlanaren barne-hartzaileak idazlaneko pertsonaia batekin, Maisu Juanekin, bat egiten du. Ez da beste horrenbeste gertatzen Agirreren obran : barne-hartzailea ez da pertsonaia bat. Agirreren eleberrietako pertsonaia ez eredugarriak ez bezala, Maisu Juanek bi funtzio bereganatzen ditu : pertsonaia ez eredugarria eta pertsonaia eredugarriaren irakaskuntzaren hartzailea. Funtzio bikoitza izanaz, ezin izan zitekeen funtzio bakarra bereganatzen duten Agirreren eleberrietako pertsonaia ez eredugarriak bezalakoa. Honenbestez, tesia ezin aurkez zitekeen modu berean : Mogelek tesia ikasiei zuzentzen die eta ikasiak berak parte hartzen du « istorioaren » garapenean ; Agirrek tesia euskaldun guztiei zuzentzen die eta kontatzen duen istorioan ez dute parte hartzen.\n61Azken batez, egitura-modu desberdinak aurkezten dituzte. Ondorioz, egitura bakoitza osatzen duten elementuek funtzio desberdina betetzen dute batean eta bestean. Agirreren eleberrietan kontalari batek istorioa kontatzen dio behin eta berriz aipatzen duen irakurle bati. Kontalariak pertsonaia « on » eta « gaiztoak » sortu eta, hauen arteko harremanen berri ematen dio irakurle horri. Autuaren egitura darabilen Peru Abarkan ez dago kontalari baten bitartekotasunik. Inoren bitartekotasunik gabe hitz egiten dute solaskideek. Honela, Peruren esanen hartzailea Maisu Juan da zuzen-zuzenean. Baina, Agirreren istorioen hartzailea irakurlea da. Biek, Agirreren eleberrietako kontalariak eta Peru Abarkako Peruk, hartzailea erakartzea bilatzen dute : lehenak aurkezten dizkion pertsonaia « onen » eredura erakarri nahi du, bigarrenak berak zuzenean irudikatzen duen eredura. Laburbilduz, eleberri horietan istorioa igortzen duena eta istorioaren hartzailea ez dira, aldi berean, pertsonaia eta, horrenbestez, ez dute parte hartzen ekintzetan. Autuan, berriz, jakintza-igorlea eta jakintza-hartzailea pertsonaia dira eta beraiek dira ekintzetan parte hartzen dutenak, nahiz eta egindako ekintzak ia-ia esanaren barruti soilera mugatu : esanek irensten dute ekintzen lekua.\n62Larramendiren hiztegia edo gramatika idazlan linguistiko hutsak dira. Bere asmoa agerian utzi zuen : hizkuntza goretsi eta hizkuntza horren erabilera hobea bideratzeko bitarteko batzuk eskura jarri. Euskara hizkuntza duina dela, hizkuntza landutzat jotzen diren horien mailan dagoela frogatzen die bere idazlanen kanpo-hartzaile nagusi dituen elizgizonei eta, aldi berean, beren eliztarrekin dituzten harremanetan euskara egokiagoa erabiltzeko aukera emango dien tresnak eskaintzen dizkie. Mogelek ere, idazlan linguistikoa egiten du : hizkuntza goresten eta aztertzen du. Horretarako, ordea, jakintza linguistikoa igorri eta jasoko duten pertsonaiak irudikatzen ditu : pertsonaiok ordezkatzen dituzte jakintza linguistikoaren kanpo-igorlea eta kanpo-hartzailea. Jakintza linguistikoaren igorletzarako euskararen ezagueran adituenentzat zeukan hartara jo zuen : Basarteko katedratikoarengana. Ordezkari honek eredu bat igorri zuen, hizkuntzaren barrutia gainditzen zuen eredua, hain zuzen ere. Eredu-igorle honek nahitaezko du bere ikaslea bereganatzea : idazlanaren muinak berak eskatzen du ; izan ere, eredu batera (hizkuntza, bizimolde, balore-sistema) erakartzea baitu jomuga.\n21 Honela dio Kresalari eginiko hitzaurrean : « Iñoregaz aberasturiko izkuntz asko dakusguz arro ta l (...)\n63Agirreren idazlanak ez dira idazlan linguistikoak, nahiz eta kezka linguistikoak azaleratzen dituzten bai paratestuan,21 baita testuan bertan ere. Agirrek, Mogelek bezala, besteri ematen dio hitza : kontalariaren ahotsaren bitartekotasunaz baliatuko da istorioak kontatzeko. Kontalariak kontatutako istorio horietan pertsonaia nagusiak irudikatzen du eredua : pertsonaia nagusi hori da euskararik, bizimolderik eta balore-sistemarik eredugarriena duena. Badira, halaber, eredu horrek irudikatzen dituen baloreei uko egiten dietenak. Pertsonaia nagusi hauen egitekoa izan, bada, beren eredutik kanpo bizi direnak beren eredura erakartzea, baina egiteko honetan arrakasta nahiz porrota jaso, ez du eraginik idazlanak helarazi nahi dituen baloreetan, eredutik kanpo bizi direnak ez direlako eredura erakarri behar direnen ordezkari. Eredura erakarri behar direnak istorioan paperen bat betetzen duten pertsonaietatik kanpo daude.\n22 Horrela izendatu zituen, gerora eleberri deitu diren testuak.\n64Marko zientifiko soilaren « seriotasun » eta « astuntasunean » gelditu zen Larramendi, marko zientifikoaren « seriotasuna », « erakargarri » eta « jostari » izatearekin nahasi zuen Mogelek, « ta gauza astunak ain gogoz irakurten eztiralako, zerbait errezago ta gogotsuago irakurri daien » idazten ditu Txomin Agirrek bere irakurgaiak.22 Ibilbide honetan idazlana zientziaren barrutia lehertuz doa, zientzia linguistikoa tartea galduz doa, marko narratiboa, berriz, haziz.\n65Marko zientifikoaren mugen barnean gelditu zen Larramendiren aurrean, Mogelek jakintza linguistikoa emateko, marko zientifikoaren mugak hautsiz, marko narratibora jo zuen. Marko honetaz baliatuz gauzatzen duen idazlanean jakintza linguistikoari bizimolde eta balore-sistema jakin bat itsasten dizkio. « Gehigarri » hauek bizi-iraupen luzea eskuratuko dute : Peru Abarka idatzi zenetik XX. mendearen bigarren erdiraino garatzen den eleberrigintzako pertsonaia nagusiak Peruren eskolan hezitakoak dira. XX. mendearen bigarren erdian ere jarraitzen dute, baina beste eskola batzuetan hezitakoen ondoan, gero eta leku apalagoa dute. Baina, Peruren ereduak bakarrik iraungo du ; izan ere, Peruren eskolara erakarri nahi den ikasi laikoak, Maisu Juanek, ez du jarraipenik izango.\n66Beraz, euskal letren ibilbidearen ardatzean Peru Abarka kokatzean, honako bereizgarri hauek aipagarri dira : batetik, jakintza linguistikoa emateko fikziozko izaki batera jotzea, bestetik, fikziozko izaki horrek sortutako eskolak bizi-iraupen luze samarra eskuratzea eta, azkenik, eskola horrek erakarri duen ikasle ikasi laiko bakarra Maisu Juan izatea. Peruren eskolari jarraipena emango dioten eleberrigileak « irakurleari » zuzentzen zaizkio eta irakurle oro dute ikasle. Ikasle ikasi laikoaren erretratu bakarra Maisu Juanena da, nahiz eta bera ez izan Peruren eskola jarraitu beharko lukeen « gaizto » bakarra ; baina « gaizto » hauek erretratatzen diren arren, ez dira ez pertsonaia ikasiak, ezta eleberri horietako kontalariaren istorioaren hartzaileak ere ; ez dira horiek kontalariak erakarri behar dituenak : Peruren eskolaren jarraitzaileei dizdira handiagoa emateko erabiltzen diren bitartekoak dira. Maisu Juan, ordea, bada Peruren jakintzen hartzailea eta jasotako ikasgaiek konbentzitu behar dutena. Horrela bakarrik lor dezake Mogelek bere azken jomuga : Maisu Juanek bizi izandako prozesua biziaraziz errealitate soziologikoko Maisu Juanei. Maisu Juanen aldaketak efektu biderkatzailea lor dezala nahi du Mogelek : Peruk Maisu Juan bereganatzean, beregana ditzala Maisu Juanen erretratuak biltzen dituen guztiak, berarekin identifikatzen diren guztiak. Peru Abarkan nagusi den funtzio metalinguistikoaren izateko arrazoia funtzio konatiboaren baitan dago : Peruren irakatsiak alferrikakoak dira ez badu lortzen Maisu Juan erakartzea eta ariketa honek efektu biderkatzailerik ez badu eragiten. Horregatik, egileak, Mogelek « con íntima y comprensiva simpatia » begiratuko du Maisu Juan : ezin saihets dezakeen funtzio konatiboaren eskakízuna da.\n2 A. Zelaietak aipatua. Ikus ZELAIETA, A. (1979) : Peru Abarcaren berrirakurtzea, Kriselu, Donostia, 79.or.\n3 « Los Bascongados no parece que han hecho aprecio della, ò à lo menos no le han explicado. Salen de su Pais, y hacen estudio de olvidarla ; ni escriben, ni quieren siquiera escribir en su Lengua una Carta. Dentro del Pais se destierran quantos medios pudieran conducir para conservarla y descubrir sus primores » LARRAMENDI, Manuel de (1745) : Diccionario Trilingue del Castellano, Bascuence. y Latin,I, Bartholomè Riesgo y Montero, San Sebastian, LJV or. Honela zekusan Kardaberazek 1761ean latin-grekeren eta euskararen arteko aldea ; « Izcunde estimatu olec blac ere beren oreñac edo tachac bacituzten len ; baña güero, ascojaquiñen artean oi dana, egunoro ta obeto poliquitu ta apañduaz blac joan dira. (...). Gure eusquerac bazter oietan orrelaco guizaseme andien patu onic izan eztu. Baña latin ta griegoac ascojaquiñen dicha ta gloria ori izan badute ; bere modura maravilla chiquiago ezta, baicic miragarrizco prodigio andiago, nola eusquera soll soll, bacarric, edo nic eztaquit nola, biciric aimbeste seculetan egon dan ta dagoen ; añ berez ta beregan, añ argui ta garbi, bere erio ta arerio gucien damu gorri gaistoan badere. Alere, asco eguiequi eusquera galdu da. Baña ori ezta euscararen, ezpada euscaldunen desonra ; bada oiec poliquitu, apañdu ta edertu bearrean, lotsaric gabe berac beren naguitasunez itsustu, larrutu ta deseguin izan dute ». ALTUNA, Patxi ; ZULAIKA Esther (Ed.) (2004) ; Aita Agustin Kardaberaz. Eusaueraren berri onac. Euskaltzaindia, Bilbo, 24. or.\n4 AREJITA, Adolfo (Ed.) (1990) : Juan Antonio Mogel. Peru Abarka, Kriselu, Donostia, 25. or. Aurrerantzean egingo diren aipamen guztiak edizio honetatik jasoko dira.\n5 LARRAMENDI, Manuel de (1729) : El imposible vencido. Arte de la Lengua Bascongada, Hordago Publikapenak, Donostia, (edizio faksimila), hitzaurrea orrialdeak zenbatu gabe.\n6 « no es esto lo que mas me alentò a luchar contra las dificultades de esta Obra. Mi principal impulso fue la persuasion, ò la esperanza de que avia de conducir, no solo para la gloria de V S., sino aun mas para la de Dios, que resulta del aprovechamiento de las almas. Muchos Castellanos, y muchos Bascongados, habilitados fuera del Pais para el Pulpito, y el Confessonario, especialmente en mi Religion, y en su Provincia de Castilla, vienen à Guipuzcoa, y Bizcaya, sin saber el Bascuence, ò por no haverle antes aprendido, ò por tenerle yà olvidado con el no uso de muchos años. Todos estos se hallan obligados à tener casi ociosos sus talentos, sin poder emplearlos en beneficio universal de las almas, mientras no aprenden el Bascuence : y es mui dificultoso aprenderle en una edad adulta, sin el socorro de un Diccionario. Esta dificultad, que hasta aqui ha desalentado à muchos, à pesar de su inclinacion, y de su celo, espero se suavizara en adelante con el Diccionario ». LARRAMENDI, Manuel de (1745) : Diccionario Trilingue del Castellano, Bascuence, y Latin, I, eskaintzako orrialdeak zenbatu gabe.\n7 Micoletak bere Modo breve de aprender la lengua vizcainaren amaieran elkarrizketa labur batzuk jasotzen zituen, baina idazlan hau ez zen argitaratu XIX. mendearen bukaera arte.\n9 Laborantzako liburua edo Bi aita semeren solasak laborantzaren gainean, Andre Lamaigneren moldiztegian, Bayonan, 1858.\n11 LASAGABASTER, J. M. : « Euskal-nobelaren gizarte-kondairaren oinharriak » in TOLEDO, A. (Ed.) 2002) : Las literaturas de los vascos, Deustuko Unibertsitatea, Donostia, 85. or.\n13 Gipuzkoako Foru Aldundiak, 2004ko otsailean, erosi berri zuen eskuizkribu bat eman zuen ezagutzera : Perez de Lazarragak XVI. mendearen 60. urteak aldera egindako poesiak eta artzain-eleberri bat jasotzen ditu. Aurkikuntza honek euskal kontaketa idatziaren sorrera hiru mendez aurreratzen du, baita literatur genero tradizionalak lantzen zituzten eskuizkribuak gehiago izan zitezkeela pentsatzekn bide eman ere. Alabaina, susmoak susmo, beste aurkikuntzarik ezean, euskal prosa narratiboarebn sorreraren erakuskari isolatu legez gelditzen da Lazarragarena, konta-generoek jarraipen ezagunik ea izatean hurrengo hiru mendeetan. Honenbestez, XIX. mendearen azken heren arte itxaron behar da jarraikotasuna izango duten lehen urratsekin topo egiteko euskal kontaketa idatziaren barrutian.\n14 Ez dira asko, baina bada lekukotasunik : Gregorio Arruek Brabanteko Jenobebaren bizitzaz argitaratutako itzulpena (1868) eta J. B. Dasconagerreren Les echos du Pas de Roland jatorri duen Atbeko gaitzeko oihartzunak (1870).\n16 Honela dio Mogelek : « No profiere de si voz que no sea bascongada, y al contrario corrige al barbero Maisu Juan en sus barbaras y poco correctas locuciones. Hay interlocutores en los dialogos o conferencias de ambos, segun van ocurriendo las circunstancias. Pero se ha de advertir que Peru Abarka es el unico maestro y catedratico de la lengua bascongada ; solo el habla con toda correccion » (26. or).\n17 Kresala. Oarkera batzuk itzaurrea legez » in AGIRRE, Domingo (1906) : Kresala, Florentino Elosu-ren echean, Durango, 10. or.\n20 Honela zioen Lasagabaster irakasleak : « Mogel'ek asmatutako pertsonaia ez da Rousseau'renaren anaia ttipia, baizik ehun edo urte beranduago euskal ohiturazko nobelaren mundu idilikoan emeki biziko diren baserritarren anaia zaharrena », op. cit., 84. or.\n21 Honela dio Kresalari eginiko hitzaurrean : « Iñoregaz aberasturiko izkuntz asko dakusguz arro ta lerden, alderdi guztietan euren buru apainduak erakusten ; atera daiguzan guk be geure etxe barruko aberastasunak, apaindu daigun aldogun aiñan euskerea ta erakutzi daiegun erbesteko arerio ta erritar erbestetuai eztala illteko zorian bizi ta eztala gañera eurak uste daben legez illgarria. (...). KRESALA da nik euskerearen alde gaur dakartan ondar aletxoa » (10. or.).\nAna Toledo Lezeta, « Juan Antonio Mogelen Peru Abarka : marko narratiboa marko zientifikoaren mugak hautsiz », Lapurdum, 9 | 2004, 283-297.\nAna Toledo Lezeta, « Juan Antonio Mogelen Peru Abarka : marko narratiboa marko zientifikoaren mugak hautsiz », Lapurdum [En ligne], 9 | 2004, mis en ligne le 01 mars 2009, consulté le 21 octobre 2017. URL : http://lapurdum.revues.org/875 ; DOI : 10.4000/lapurdum.875\nToledo Lezeta A. | IKER


Gobernuaren eta troikaren akordioa bozkatuko du Greziako Parlamentuak\nAkordioaren alternatiba bakarra porrota eta kaosa direla esan du lehen ministroak telebista bitartez helarazi duen mezuan.\nLukas Papadimosen Gobernuaren eta troikaren arteko akordioa bozkatuko du gaur Greziako Parlamentuak. Ezinbestekoa da aldeko emaitza lortzea bigarren erreskatea abian jarri ahal izateko.\n14.00tan hasiko da eztabaida ( 12.00 GMT), baina ez da gauerdira arte amaitzea aurreikusten.\nHiru gai daude eztabaidatzeke. Batetik, Gobernuaren eta bere zorraren hartzekodun pribatuen artekoa eta zorra barkatzea. Bestetik, bankuen birkapitalizazioa eta azkenik, laguntzak jasotzeko troikak eskatzen dituen doitze neurriak.\nAtzo, Gobernua babesten duten alderdien buruzagiek (PASOK eta ND) boto-diziplina eskatu zieten euren diputatuei, eta egin ezean, apirilerako aurreikusi diren datorren hauteskundeetan zerrendetatik aterako dituztela mehatxu egin diete.\nAzken egunetan, Gobernuko sei kidek dimisioa aurkeztu dute akordioren aurka azaldu ostean. Gainera, PASOK alderdiko hogei kidek eta NDko hamairuk publikoki esan dute ez dituztela neurriak babestuko.\nHala ere, Gobernuak testuaren oniritzia lor dezake, Ganberak dituen 300 eserlekutik, 190-200 arteko babesa baitu.\nPapadimus lehen ministroak mezu batbidali zuen atzo gauean telebistan. Akordioaren alternatiba bakarra porrota eta kaosa direla ohartarazi du.\nBaina troikak exijitzen dituen doitze neurriek protestak eragin dituzte, eta asteartean, ostiralean eta larunbatean, jarraipen handia izan duten greba orokorrakegin dituzte. Gaurko gainera, hainbat manifestaio deitu dituzte, horietako bat Syntagma plazan, Parlamentuaren parean, eta jendetsua izango dela aurreikusi dute.\nInformazio gehiago:Eitb: Gobernuaren eta troikaren akordioa bozkatuko du Greziako Parlamentuak


Laudioko Udalak lau gazte langabe kontratatuko ditu Lanbideren programen bidez - Aiaraldea.eus\nLaudioko Udalak lau gazte langabe kontratatuko ditu Lanbideren programen bidez\nLaudioko Udala 2019-11-06 06:27 Ekonomia Laudio\n4.0 enpresetako garapenerako teknikari postuak, Herritarren Arretarako Zerbitzurako administrari bi eta komunikazio teknikari bat beteko dira.\nUdal laudioarrak tokiko gobernu gisa dituen erronka handietako bati aurre egiten jarraitzen du: Enplegu gehiago eta hobea sortzea. Horrela, 30 urtetik beherako lau pertsona eta enplegu-eskatzaileak kontratatzeko oinarriak argitaratu berri dira Lanbideren programen bidez.\nEnpresak garatzeko teknikariaren lehen postuak Laudioko enpresak sentsibilizatu eta prestatu beharko ditu 4.0 industriarekin, 4.0 industriako hainbat tailer antolatuz. Gainera, Laudioko enpresen berrikuntza-maila aztertu beharko du, eta udalerriko enpresei aholkularitza estrategikoaren eta eraldaketa digitalaren arloko aholkularitza eman beharko die, proiektuaren garapen-fasearen eta aldaketa eta eraldaketa digitalaren dimentsioaren arabera (prozesuak, Sistemak, antolaketa).\nAnder Larrinaga antolaketa publikoko eta zerbitzu orokorretako zinegotziak azaldu duenez, "Eraldaketa digitalerako laguntza teknikoa eskaini beharko die enpresei, teknologiaren aurrerapenak erabiliz enpresen prozesu eta baliabideen kudeaketa arinean, eta Laudioko enpresei ere lagundu beharko die, 4.0 industriarekin zerikusia duten administrazio publikoen aurrean aurkez ditzaketen diru-laguntzen aurkezpenean.\nBesteak beste, honako hauekin lotutako master edo graduondoko prestakuntza izatea baloratuko da: enpresen Administrazioa eta Zuzendaritza, Enpresen Kudeaketa, Zuzendaritza edo Marketina, Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzarekin lotutako ikastaroak, Kudeaketa, Zuzendaritza edo Enpresen Marketina.\nHerritarren arretarako zerbitzurako administrarien bi lanpostuak 30 urtetik beherakoentzat eta Laudion bizi direnentzat izango dira, nahitaez. "Pertsona horiek egin beharko dituzten zereginen artean dago Laudioko udalerriari, Udalak eta haren erakunde autonomoek emandako zerbitzuei eta herritarrei telefonoz, telematikoki eta aurrez aurre informazioa eta arreta ematea", zehaztu du Larrinagak.\nEra berean, eskaeren betekizunei, egin beharreko izapideei, Udaleko edozein gairi buruzko aholkuak eman beharko dituzte, eta, hala badagokio, eskaerak informazioa eman dezaketen sailetara bideratu beharko dituzte. Halaber, dokumentuen sarrera eta irteera erregistratzeaz, abisuak, kexak eta iradokizunak jasotzeaz, biztanleen errolda eta hautesle-errolda mantentzeaz eta errolda-ziurtagiriak emateaz arduratuko dira.\nSortuko den laugarren lanpostua komunikazio-teknikariari dagokio, eta unibertsitate-gradu bat edo baliokide bat izan beharko du. Maila horretako prestakuntza izan beharko du, besteak beste, Komunikazio Zientzietan, kazetaritzan edo antzekoetan, eta 3. hizkuntza-eskakizuna edo baliokidea.\nBere zereginen artean daude Laudioko Udalaren komunikazio-estrategia diseinatzen laguntzea, prentsa-oharrak idaztea, banatzea eta haien jarraipena egitea, bai eta Udalaren komunikazio-kanal eta -euskarrietan sartu beharreko testuak sortzea ere, hala nola web-orrian, sare sozialetan, hamabost eguneko informazio-aldizkarietan eta abarretan.\nErakunde Publiko eta Zerbitzu Orokorretako zinegotziak adierazi duenez, "Lanpostu honek komunikazio-ekintzen emaitzak neurtzeko adierazleak zehazten lagundu beharko du, bai eta informazio-aldizkariak eta bestelako euskarri fisikoak maketatzeaz eta inprimatzeaz arduratzen diren enpresekin hitz egiten ere".\nUdal-arloekin koordinatu beharko da, komunikazio-kanal desberdinen bidez jaso daitezkeen iruzkinei erantzuteko. Laudioko Udalak antolatu beharreko ekitaldien kudeaketa ere babestu beharko du. Udaleko Informatika eta IKT Sailarekin koordinatzea, online kanalekin lotutako gorabehera teknikoak konpontzeko (sare sozialak, web-orria, etab.).\n"Kontratazio hauekin, udalerriko gazteei lan aukera eskaintzeaz gain, Udalaren giza baliabideak optimizatzea eta udalerriko bizilagunari zerbitzu hobea eskaintzea espero da", amaitu du Ander Larrinagak.\nHautagaitza guztiak Lanbide-Euskal Enplegu Agentziaren bulegoen eta web-orriaren bidez izapidetuko dira, eta, ondoren, baldintzak betetzen dituztenak horretarako sortutako udal-batzorde batek baloratuko ditu.\n1 Moda desfilea egin dute Laudio Ikastolako ikasleek, ikasbidaiarako dirua biltzeko\n2 Lokatzak eta hotzak ez ditu Laudioko Kroseko korrikalariak kikildu\n3 Giro ederra egon zen Lezamako jaietan goizetik gauera arte\n4 Bilboko BBK Aretoa bete zuen Gorbeiako artzaintzari buruzko dokumentalaren aurkezpenak\n5 Swing doinu eta dantzek hartu zuten Foru plaza eguerdian\n6 Miren Amurizak eta Nerea Ibarzabalek girotu dute Orozkoko bertso-bazkaria\n25 lanpostuko lan-eskaintza publikoa egingo du Laudioko Udalak hurrengo urtean\nErrelebo kontratua bideratzeko lan eskaintza\nErmualdeko Etxea kudeatzeko interesa duten pertsonek instalazioak ikusi ahal izango dituzte lehiaketa publikora aurkeztu aurretik\nArabako Foru Aldundiak 2020an aztertuko du berriro Laudioko katastro balioa\nArtiach enpresako sarreran helarazi diete babesa kaleratutako emakumeei\nHerritarrak "modelo afizionatu", Laudio moda desfilean\nAzaroaren erdialdean ireki nahi du udalak hiltegia berriro\nLanuztea egingo dute bihar Berriak supermerkatuetan, lan karga handia dagoelako eta behargin bat kaleratu dutelako


2020(e)ko urtarrilakren 20(a), astelehena\nBuruntzaldea IKT astelehena, urtarrilak 20, 2020 Kronikak-Crónicas,\nPasa den larunbatean, gure taldeko txikienek euren Test/Ligari jarraipena eman zioten bigarren jardunaldiarekin. Bigarren jardunaldi hau Tolosan ospatu genuen, Usabaleko igerilekuan eta bertan, gure taldetik, adin tarte honetako 27 haur aritu ziren.\nLehen urtekoetan, 2011ko haurrek 50 metro bizkar estiloko proba izan zuten. Haur hauentzat garrantzitsuena arautegiaren inguruko ezagutza eta estiloen ikaskuntza izanik denak primeran aritu zirela esan behar dugu. Igerian oso txukun eta lasaitasunez igeri eginez eta arautegiak ondo betez aritu ziren guztiak eta beraz, primeran. Kategoria berean, 2010koek, banakako proba bezela 100 bizkar proba izan zuten. Hauek ere primeran aritu ziren. Haur hauek estilo libreko 6x25 errelebu mistoarekin amaitu zuten saioa.\nBenjamin "B" kategorian, 2009ko neska-mutilek 50 bular eta 100 bizkar probak izan zituzten eta 2008ko mutilek aldiz 50 bular eta 200 bizkar probak. Orokorrean probak horrela izan baziren ere, 2009ko haur batzuk ere 200 bizkar proban aritu ziren. Kategoria honetako gure haurrak ere oso txukun aritu ziren eta maila ona hartzen ari direla erakutsi zuten gainera, egindako markekin, askotan, lehen postuetan sailkatuz. Adin tarte honetako haurrek 4x50 estilo libreko errelebua ere izan zuten nesketan zein mutiletan.\nArgitaratzailea Buruntzaldea IKT ordua astelehena, urtarrilak 20, 2020


Athletic – Eibar, bihar | EHK\nby 14kirola | 2019/12/13\nBihar, larunbata, arratsaldeko 18:30etan hasiera emango zaio Athletic – Eibar taldeen arteko partidari, San Mames futbol zelaian.\nIV. Euskal Herria Txapela 2019/20 edizioaren bederatzigarren partida izango da. Orain arteko sailkapenean . Athletic dugu buruan, hiru partida jokatuta, bederatzi punturekin. Eibar, III. edizioko txapelduna, ordea, azken postuan dago aurtengo sailkapenean, hiru partida jokatuta, puntu bakarrarekin.\nBost taldeen arteko txapelketa dutu IV. Euskal Herria Txapela eta partida bat irabazi ala galtzeak mugimendu handia eragin dezake azken finala jokatuko duten lehen bi sailkatuen postuei begira. Oraingoz Atheltic eta Reala dagoz postu horietan, eta ezin da ukatu une honetan aukera handiak dituztela finala jokatzeko, baina horretarako puntuak batzen jarraitu beharra daukate ere.\nAzken batean, denek irabazi nahi dute hemen. Berdintzea ez dago inoren buruan. Inkesta txikia egin dugu gure twitter kontuan, eta egun bat falta denean, inkestan parte hartu duten 27 lagunetatik 18k esan dute Atheltic-ek irabaziko duela; 9k, Eibarrek; baina berdinduko dutenik inork ez du esan. Ez dago berdintzerik. Alde batekoek zein bestekoek irabaztea bakarrik dute buruan.\nJokalarien iritziak, kezkak eta gogoak, alde horretatik doaz, Dani Garciak (Athletic) eta Anaitz Arbilak (Eibar) ondoko bideoetan azaltzen duten bezala.\nEgunotan, baina, nabarmen gelditu da IV. Euskal Herria Txapelan parte hartzen ari diren Euskal Herriko bost taldeen entrenatzaileen artean dagoen adiskidetasuna. Futbola ulertzeko modua ere bada, kirol lehia, kirol legez, Euskal Herria Kirola elkarteak duen kirol filosofiarekin bete-betean bat datorrena. Aurreko partidetan bezala, oraingoan Garitano eta Mendilibar izan ditugu jendaurrean elkarren arteko giroaren erakusle pribilejiatuak.\nZorionak eta partida on bat opatu nahi dizikiegu talde biei. Bihar arratsaldeko 18:30etan San Mamesen elkartuko gara.


Hemen zaude: EIZIE » Argitalpenak » Senez » Senez 27 (2004) » Zuzenketaren gaineko jardunaldiak (Laburpen gisara ) - Maite Imaz\nGehiegi zuzendu nahiak eragindako akatsak edo hiperzuzenketak: adibidez, lehen �bere� eta �bat� gehiegi erabiltzen genituen; erabili behar ez zirenean ere erabili egiten genituela azaldu ziguten, baina ez ditugu gauzak ondo ulertu, eta orain beharrezkoak direnean ere ez ditugu erabiltzen. Mutur batetik bestera joan gara.\nTestu-mota eta egile-mota ugari bildu ziren jardunaldietan eta arazoak ez ziren berberak guztientzat, baina gauza batzuetan bat zetozen hizlari guztiak edo ia guztiak.\nDenak bat datoz esatean zuzentzailearen lana asko erraztu dela azken urteotan. Eta asko erraztu da Euskaltzaindia arauak eta hiztegi arau-emailea argitaratzen hasi zelako 1995ean, lexikoa eta terminologia zuzentzeko hiztegi eta entziklopedia gehiago daudelako, Euskalterm, ere badagoelako. Eta nabarmendu behar da, baita ere, joskerari eta estiloari buruz azken urteotan argitaratu diren liburuak eta artikuluak oso lagungarriak izan direla hainbat arazo (erlatibozko esaldiak, erakusleak�) konpontzeko. Testu bat egokia, koherentea zergatik zen ezin genuen zehaztu garai batan, baina gaur egun bai. Testu kohesionatua zer den esaten ikasi dugu: lehenengo irakurraldian ulertzen dena.


barren.eus - Iñaki Beasain txapeldunorde Euskadiko atletismo txapelketan, 800 metroko lasterketan\nIñaki Beasain txapeldunorde Euskadiko atletismo txapelketan, 800 metroko lasterketan\nArgitaratua: 2019-02-25 19:34\nPista estaliko gazte mailako Euskadiko Txapelketan ere emaitza onak lortu dituzte Elgoibartik joandako atletek. Hiru domina eskuratu zituzten, zilarrezko bat eta brontzezko bi.\nDonostiako Belodomoan jokatu zuten joan den zapatuan pista estaliko gazte mailako Euskadiko Atletismo Txapelketa. 16, 18 eta 20 urtez azpiko atletak lehiatu ziren. Aurreko astean Gipuzkoako txapelketa irabazi zuen Iñaki Beasain Ayerbe 800 metroko lasterketan lehiatu zen, 20 urtez azpikoen mailan. Mintxeta atletismo taldeko kideak bigarren egin zuen oraingoan, 2:03.85 denborarekin. Asier Del Arco bizkaitarrak irabazi zuen txapelketa (2:01.66). Proba berean lehiatu zen Aner Gallastegi mendaroarra ere, eta 10. postuan sailkatu zen finalean.\n• Brontzea eta marka pertsonala Ander Armendiarentzat\nSuper Amara Bidasoa Atletismo Taldeko kidea den Ander Armendia Gabilondok (Elgoibar, 2000) sasoi betean dagoela erakutsi zuen Euskadiko txapelketan. Mikel Anakabek gidatze duen taldean Elgoibarren entrenatzen den esprinter elgoibartarrak lau alditan ondu zuen bere marka pertsonala, lehiatu zen bi probetan; 60 metroko lasterketan eta 200 metrokoan. 60 metroko lasterketako finalerdietako kanporaketan 7 segundo eta 37 ehunekoan korritu zituen 60 metroak, bere marka pertsonala onduz. Armendiak bigarren egin zuen bere seriean, baina eginiko denborari esker sailkatu zen finalera. Finalean ehuneko batean ondu zuen bere marka pertsonala (7.36) eta bosgarren postuan sailkatu zen. Jon Alonsok irabazi zuen proba (7.17). Goizean jokatu zen 60 metroko proba eta arratsaldean 200 metroko lasterketan hartu zuen parte Armendiak. Finalerdietako kanporaketan bere seriea irabazi zuen elgoibartarrak, bere markarik onena eginda (23.21). Finalean hiru ehuneko jan zizkion finalerdietan eginiko denborari eta 23 segundo eta 18 ehuneko denborarekin hirugarren postuan sailkatu zen Armendia. Julen Diazek irabazi zuen finala (22.39)\n• Brontzezko domina luzerako jauzian\nEider Iglesias Alconero (Mendaro, 2001) Mintxetako kideak brontzezko domina irabazi zuen luzerako jauzian, 20 urtez azpikoen mailan. Gipuzkoako txapelketan egin zuen moduan, azken saiakeran, seigarren jauzian, lortu zuen emaitzarik onena. Bost metro eta hamalau zentimetroko jauzia egin zuen eta podiumeko hirugarren kaxoira igo zen. Gipuzkoako txapelketan txapeldunorde izan zen aurreko astean 5,21 metroko jauziarekin.\nMintxeta taldeko atleta gehiago ere lehiatu ziren Euskadiko txapelketan. Andoni Oriok bere marka pertsonala ondu zuen 400 metroko lasterketan, 58.74ko denbora eginda, eta 11. postuan sailkatu zen. Maialen Izagirre ere 400 metroko proban lehiatu zen eta 12. postua eskuratu zuen (1:09.72). Zakariae el Hachmi 18 urtez azpikoen 800 metroko lasterketan lehiatu zen eta 8. postua lortu zuen (2:12.83). (gazte mailako Euskadiko Txapelketako emaitzak -PDF-)\nNerea Sasiain Euskadiko txapelketan parte hartzekoa zen eta garaipena lortzeko faboritoetako bat ere bazen, Gipuzkoako txapelketa irabazi eta gero. Belaunean min arin bat zuela-eta, arriskurik ez hartzea eta parte hartzeari uko egitea erabaki zuen, batez ere, datorren asteburuan, martxoaren 1ean eta 2an, Espainiako Atletismo Txapelketan parte hartzekoa delako.


[ARABA] 2018KO EKITALDIAN MERKATARITZA SEKTOREA HOBETZEKO INBERTSIOAK EGITEKO LAGUNTZAK | Laboral Kutxa\nDeialdi honen xedea da 2018ko ekitaldian merkataritza sektorea hobetzeko inbertsio batzuk egin ditzaten.\nErakunde onuradunak izan daitezke honako hauek:\nEskaera bat baino ezingo dute aurkeztu b) eta c) idatz zatietan zehaztutako onuradunek, berdin diolarik autonomo batek baino gehiagok osatzen badituzte erakundeak, eta baldintza hau bete beharko dute: langile autonomoen eta kontratatutako pertsonen baturak ezin du 9 langileko kopurua gainditu.\nErakunde onuradunek gutxienez salmenta puntu bat eta/edo zerbitzu fisikoak eduki behar dituzte Arabako udalerrietako merkataritzarako etxabeetan (Gasteizen izan ezik).\n1. Saltegietako irisgarritasuna hobetzeko inbertsioak egiteko, erakunde onuradunak sektore hauetakoak izan beharko dira:\nTxikizkako merkataritza eta zerbitzu pertsonalak (honako hauek barnean hartzen dira: ile apaindegi eta edergintza zerbitzuak, bidaia agentziak, arropen konponketa eta gailu elektrikoen eta beste kontsumo ondasun batzuen konponketa).\nElikadura zerbitzuak jatetxeetan, kafetegietan, tabernetan eta abarretan (kanpo utzi dira asteburuetan gauez bakarrik jarduten dutenak).\n20 gela baino gutxiago dituzten ostatu zerbitzuak.\n2. Lokaleko teknologia eta ekipamendu fisikoa hobetzeko inbertsioak egiteko, erakunde onuradunak txikizkako merkataritzaren eta zerbitzu pertsonalen sektorekoak izan beharko dira (honako hauek barnean hartzen dira: ile apaindegi eta edergintza zerbitzuak, bidaia agentziak, arropen konponketa eta gailu elektrikoen eta beste kontsumo ondasun batzuen konponketa).\nSalbuespenez, 2. atalaren barruan, onuradunak izan ahalko dira Arabako Merkataritza eta Industria Ganberak eta Arabako Foru Aldundiak sustatutako Alerta Goiztiarreko Programan eta/edo Txandaketa Programan, biek horretarako sinatutako lankidetza hitzarmenaren barruan, parte hatu duten edo parte hartzen ari diren erakundeak, Gasteizen egon zein Arabako gainerako udalerrietan egon, sektore batekoak edo beste batekoak izan, eta duten langile kopurua gorabehera.\n1. Saltegietako irisgarritasuna hobetzeko inbertsioak egiteko, diruz lagungarri izango dira ezinduei saltegietara errazago sartzen eta erakunde onuradunen 1. idatz zatian aipatutako zerbitzuak errazago erabiltzen lagunduko dieten inbertsioak, irisgarritasuna hobetzea xede dutenak.\nAraudi honen ondorioetarako, saltegien irisgarritasuna hobetzea izango da egin beharreko hobekuntzak egitea, askotariko dibertsitate funtzionalei loturiko behar bereziak (fisikoak, ikusmenekoak, entzumenekoak, intelektualak eta organikoak) dituzten pertsonek aukera izan dezaten era autonomoan jarduteko lehen aipatutako saltegi eta zerbitzuetan.\nEsate baterako, honako hobekuntza hauek:\nKanpotik barrura sartzea errazteko edo lekualdatze horizontalak eta/edo bertikalak errazago egiteko obrak, komunak, ateak eta igarobideak eta abar.\nIkusmena, entzumena edo ukimena erabiliz orientatzeko panelak eta/edo euskarriak.\nTokiak gordetzeko eta/edo lokalizagarritasun obrak.\nZerbitzuei buruzko argibideak braillez eta/edo bisualki egokituak.\nBerariazko edukiak diseinatzea dieta bereziak dituzten pertsonentzat (liburuxkak inprimatzea ez da sartzen).\nWeb teknologiak, aukera emango dutenak argibideak era autonomoan eskuratzeko eta ezindu guztien dibertsitatera iristeko.\nErakundeek Arabako udalerrietako merkataritzarako etxabeetan (Gasteizen izan ezik) dituzten salmenta puntu eta/edo zerbitzu fisikoetan egin beharko dira obrak.\n2. Lokaleko teknologia eta ekipamendu fisikoa hobetzeko inbertsioak bi eratakoak izan daitezke:\na) Hobekuntza teknologikoarekin lotuak:\nAplikazio informatikoak (softwarea),\nInformazio prozesurako ekipoak eta osagarriak (mahaiko ordenagailuak, eskanerrak, inprimagailuak, salmenta puntuko terminalak, kode irakurgailuak, etiketa sistemak, agenda eta balantza elektronikoak, etab.)\nTeknologia hobekuntzekin loturiko aholkularitza (diruz lagundu daitekeen gehienezko oinarria idatz zati honetan: 700 euro)\nDirulaguntza honen xede diren ekipo informatikoak salmenta puntuan egon beharko dira fisikoki kokatuak.\nEz dira joko diruz laguntzeko modukoak ez tabletak, ez telefono mugikorrak; ez informatika ekipoak, ez softwareak, horiek saltzea beren jardueraren barruan duten enpresek eskuratzen dituztenean.\nb) Lokalaren ekipamendu fisikoarekin lotuak:\nLokalak egokitzeko obrak.\nJarduera garatzeko beharrezkoak diren altzariak eta/edo ekipamenduak/instalazioak.\nErrotuluak, eguzki oihalak eta saretak.\nKanpoko zerbitzuak eta/edo aholkularitza bereziko zerbitzuak.\nIrudi korporatiboa diseinatu eta garatzea.\nArabako Merkataritza eta Industria Ganberak eta Arabako Foru Aldundiak sustatutako Alerta Goiztiarreko Programan eta/edo Txandaketa Programan, biek horretarako sinatutako lankidetza hitzarmenaren baitan, parte hatu duten edo parte hartzen ari diren onuradunek baino ezingo dituzte baliatu 2.b. idatz zatian zehazturiko gastuak.\nArabako Foru Aldundiaren Erregistro Orokorrean, edo deialdiaren 9.1 artikuluan ezarritako gainerako lekuetan, iragarkia ALHAOn argitaratu eta hurrengo egunean hasi eta hura argitaratu eta 30 egun natural igaro arteko epean.\nEpearen amaiera data: 2018ko maiatzaren 21a (egun hori barne)\nOinarri orokorrak: ALHAO 35 zk.- 2016.eko martxoak 30\nBerariazko oinarriak: ALHAO 45zk. – 2018 apirilak 20


Minbizia detektatzeko programak abiaraztea proposatu die Bruselak Hamabostei | Consumer\nMinbizia detektatzeko programak abiaraztea proposatu die Bruselak Hamabostei\nIa milioi bat europar hiltzen dira urtean tumoreengatik\nEuropako Batzordeak gaur gomendatu die Batasuneko herrialdeei minbizia detektatzeko programak abian jartzeko, bularreko, koloneko eta umetoki-lepoko minbizia detektatzeko bereziki. Bularreko minbiziari dagokionez, programak 50 eta 69 urte bitarteko emakumeen artean mamografiak egitea sustatzera bideratuko lirateke.\nGomendio hori laster aurkeztuko da Europako Kontseiluan, baina Estatuek ez dute neurri horiek beren legerian sartzera behartzen, baina bai lehentasun politikoen artean. Erkidegoko Gobernuaren arabera, ia milioi bat europar hiltzen dira urtean minbiziagatik, eta horrek gastu handia eragiten du, bai familientzat, bai gaixoentzat, bai estatuko osasun-sistementzat.\nBatzordeak gogorarazi du 1985ean “Europa minbiziaren aurka” proiektua jarri zuela abian, gaixotasun horrek eragiten duen hilkortasuna murrizteko. “1987 eta 2000 bitartean, heriotzak %10 murriztu ziren, eta 92.000 bizitza salbatu ahal izan dira”. Bestalde, Bruselak egiaztatu du alde handiak daudela herrialde batzuetako eta besteetako datuen artean, eta, beraz, minbizia tratatzeko eta detektatzeko oraindik asko dagoela egiteko iradoki du.\nDavid Byrne Europako Kontsumitzaileen Osasun eta Babeserako komisarioak adierazi zuenez, “ia 25.000 emakumek salba lezakete beren bizitza urtero, Europar Batasunean bularreko minbizia detektatzeko teknika hobeak baleude”. Eta gehitu zuen koloneko eta umetoki-lepoko minbiziak eragindako heriotzen kopurua ere murritz daitekeela, hobeto hautemanez gero.\ndetekzio minbizi programas-eu