Eskola aholkularitza - PSICOLOGO UNAI SERRANO\nHaurrek denbora asko eskolan pasatzen dutenez, eta eskolako jarduera ona egoera sozio-emozionalari lotuta egonik, gure helburuetako bat aholkularitza eskaintzea da, eskola-erakunde desberdinetan parte hartzen duten agente desberdineei, haurre eskolatik hasi eta dibertsifikatutako zikloa arte, hots eskola-erakundeei, irakasleei eta gurasoei.\nEskola-Aholkularitzak eskolei informazioa eta estrategiak ematea barneratzen du, klase-aretoaren testuinguruan haurrak maneiatzeko, prebentzio-maniobrak nola egin ikasteko, eta zailtasunak dituzten haurrei detekzio goiztiarra egin ahal izateko. Aholkularitza hauek erakunde bakoitzaren beharretara egokituz diseinatzen dira.\nIrakasleei zuzendutako heziketa tailerrak egin daitezke, edo portaera gatzakatsuak edo zailtasun emozionalak dituzten haurrak maneiatzeko estrategiak gara daitezke.\nIrakasleen heziketan ez da prestaketa psikologikoa sartzen, eta funtsezkoa da talde-arazoek dakartzaten arazoak kudeatzen laguntzeko.\nIrakasleengan Burn Out-a aurre hartzeko, beharrezkoa da irakaskuntzan egiten den lanaren onarpen publikoa egitea, irakaslearen irudi positiboa berrezartzea.\nAutoezaguera pertsonaleko teknikek garrantzi adierazgarria dute zailtasun hauek gainditzeko. Diagnostiko goiztiarrek eta terapia psikologikoak koadro asko bere onera itzultzea ahalbideratzen dute.\nTalde-lana bultzatzea, lagunen arteko erlazio interpertsonal egokiak mantentzea eta irakasleentzako laguntza eta aholku zerbitzuak sortzea.\nGurasoei zuzendutako prozedura terapeutikoa da, haur eta nerabeen jokabide problematiko ohikoenak maneiatzen laguntzeko, nola egin haurrek bere jokaera “desegokiak” gutxitu eta jokaera “egokiak” gehi ditzaten. Azken finean, haurra eta familiaren egiturari laguntzea.\nBigarren laguntza-bidea, zuzenean gurasoei zuzendutakoa da. Gure haurtzaroko esperientziei ematen diegun zentzuak gure seme-alabei eskaintzen diegun heziketaren gainean eragin sakona izaten du. Honela, zenbat eta sakonagoa izan gure buruari buruz dugun ulermena, gure seme-alabekin dugun erlazioa sakonagoa eta eraginkorragoa izango da. Garatzen goazen neurrian eta gure burua hobeto ezagutzen dugun heinean, gure seme-alabei segurtasun eta ongizate emozional handiagoa emateko egoera hobean egongo gara eta horrek beraiek egokitasunez hazi daitezen ekarriko du.


Ordizia lantzen - Ikastola Askatu\nOrdiziari buruzko ezagutza zabaltzeko hiru unitate didaktikoa atondu ditu Ordiziako Udaleko Euskara Zerbitzuak. Paperean hiru ale eman dira argitara, eta webgune bat ere garatu da materiala erabiltzaile guztien eskura egon dadin. Ordiziaren sorrera, historia, pertsonaiak, geografia, ingurunea, lanbideak eta azoka dira, besteak beste, aleek lantzen dituzten gaiak, modu grafiko, erakargarri eta ulerterraz batean.\n[icomoon icon=”im-icon-zoom-in” class=”claen”] Ordizia: kilo bat istorio (PDF). Lehen hala, orain hola, gero ez jakin nola; [icomoon icon=”im-icon-zoom-in” class=”claen”] Ordizia: gure herriaren eraldaketa (PDF). Atzeak erakusten du nola dantzatu aurrea; eta Ordizia: gu egile, gu eragile (hau oraindik ez dago eskura web orrialdean). Lehenaldia historia da, eta misterioa etorkizuna, baina orainaldia oparia da dira hiru aleen izenburuak.\nGaur gaurkoz, hiru unitatetik bi daude webgunean, eta hirugarrena datozen egunetan sareratuko dute. Ale bakoitzaren azalean klikatuz, unitate bakoitza lau ataletan banatuta azaltzen da: Ipuinak eta kontakizunak; Ariketak eta jolasak; Audioak; eta Argazkiak.\n1. Unitatea: [icomoon icon=”im-icon-zoom-in” class=”claen”] Ordizia: kilo bat istorio.\n2. Unitatea: [icomoon icon=”im-icon-zoom-in” class=”claen”] Ordizia: gure herriaren eraldaketa.\n3. Unitatea: Ordizia: gu egile, gu eragile (hau oraindik ez dago eskura web orrialdean).\n[icomoon icon=”im-icon-zoom-in” class=”claen”] Informazio osagarria (PDF)\nZalantzarik gabe oso baliabide lagungarriak une honetan lantzen ari garen gaietan sakontzeko eta osatzeko.\nBy jabea|2013-10-21T07:34:53+02:0021 urria, 2013|Albisteak, Baliabideak, Hezkuntza|0 Comments


San Adrianen meza igande honetan | El Diario Vasco\nTolosa GoierriSan Adrianen meza igande honetan\nSan Adrianen meza igande honetan\nEDURNE ALBIZU ZEGAMA. Viernes, 15 junio 2018, 00:16\nDatorren igandean, ekainaren 17an, goizeko 9:30etan Meza emango du Bittorio Zabalgogeaskoa fraideak San Adruiango koban. Ohikoa denez, nahiz eta ekainaren 16a izan San Adriango eguna, hurrengo igandean egin ohi da bertako meza. Meza ondoren, Zegamako udalak hamaiketakoa eskainiko die bertaratu guztiei.\nOrain dela hamarkada bat hasi zen ohiturarekin jarraituz, Sabiñanigo, Gasteizko Mendaur eta Zegamako Amezti Mendi Elkarteetako kideek, elkarrekin pasa zuten eguna. Aurtengoan zegamarrak ziren antolatzen eta Ataun ingurua ezagutu araztea pentsatu zuten. Lizarrusti gainetik, Lareoko urtegira joan ziren, ondoren Agautz tontorrera, bertatik Ataun domoa ikusi eta Urkillagatik barrena, Ergoien auzoan amaitu zuten ibilaldia. Ondoren denak, Urbitarte sagardotegian bazkaldu zuten, lagunartean giro oparo bat tarteko. Guztira 60 lagun inguru elkartu ziren. Datorren urterako lekukoa aragoiarrek hartu dute.\nAzkoitia gainditu eta Herriarteko txapelketako finalera iritsi nahi du Ataunek Udalak harturiko bi erabaki plazaratu ditu


Gazteluetako irakasle ohia epaiketan. Argazkia: @eldiarioes\nBizkaiko Auzitegiak hamaika urteko kondena ezarri dio Opus Deiko Gazteluetako ikastetxeko irakasle ohiari, sexu abusuen delitua jarraikortasunez urratu izana egotzita. Biktimaren familiako abokatuak jakinarazi duenez, ustezko erasoak 2008-09 eta 2009-10 ikasturteetan ikasleak hamabi eta hamahiru urte bitarte zituenean gauzatu ziren.\nFiskaltzak hiru urteko espetxe-zigorra edo 20 hilabeteko espetxealdiaren eskaera alternatiboa eskatu zuen akusatuarentzat, gertakarien momentuan zegoen legediaren ordez, Zigor Kodeak izan duen erreformaren arabera epaitzea erabakiko luketen kasuan.\nAkusazio Partikularrak aldiz hamar urteko zigorra eskatu zuen akusatuarentzat, nagusitasun eta konfiantza abusuen delituak gehituz gero, hamalau urtera arte luzatzeko aukerarekin. Defentsak bere aldetik, akusatuaren absoluzioa eskatu zuen.\nAzkenean Bizkaiko Auzitegiak, Akusazio Partikularraren eskakizunetara gehien gerturatzen den erabakia hartu du.


Hernaniko arraunlari izandakoak Ibarluzen elkartu ziren.\nArgazki zaharrak bildu ditu Batis Larburuk eta erakusketa txiki bat osatu du Ibarluzeko egoitzan. Ondoren elkarrekin bazkaltzera joan ziren garai bateko oroitzapenak gogoratuz.\nMende erdia baino gehiagoko historia du Hernaniko Arraun Elkarteak. Lagun asko igaro dira klubetik urte horietan guztietan eta horietako batzuk bat egin zuten asteburuan Ibarluzeko egoitzan. Hain zuzen, elkartu ziren duela 35-45 urteko taldekideetako batzuk, eta euren arraunlari garaiak oroitu zituzten.\nArgazki zaharrak bildu eta erakusketa txiki bat osatzeaz arduratu zen Batis Larburu (Hernaniko arraunlari eta presidente ohia, eta delegatu lanean aritzen dena, azken urteetan). Horrela, argazki zaharrak ikusi, oroitzapenak partekatu eta elkarrekin bazkaltzera joan ziren, giro ederrean.


JOSTAILU BANA JOLAS BERERAKO\nMaite Asensio Lozano - Maddi Ane Txoperena Iribarren\nOlentzerori oparia eskatzeko liburuxka hartu du haurrak, eta marrazkiei erreparatu die: mutikoak ageri dira abenturazko pertsonaiekin jolasean, baloiarekin, edo gazteluak eraikitzen; neskatoak, berriz, sukaldetxoan, umeak zaintzen, edo panpinekin. Haurrak 3 urte baino ez ditu, baina dagoeneko identifika dezake bere burua liburuxkan agertzen diren bertze umeekin. Orriei banan-banan begira, jolastuz hasi da ikusten mutilei dagokiela ausardia; eta neskei, berriz, sentimendua. Gizonek eraikitzen dituztela etxeak, eta emakumeek, berriz, ingurukoak zaindu. Nahi gabe, jolastuz ari da genero rolak ikasten.\nGabonak hurbildu ahala hasten da guraso askoren buruhaustea: zer oparitu seme-alabei? Izan ere, ez da erraza industriak sustatzen duen sexismotik aldentzea. Jostailu katalogo bat zabaldu edo saltoki batera sartu besterik ez dago: gune arrosa alde batean, ustez neskentzat diren jostailuekin, eta gune urdin bat beste albo batean, ustez mutilentzat direnekin. «Jostailu gehienak, berez, ez dira sexistak; erabilerak dira sexistak», azaldu du Oihana Etxebarrieta Bilgune Feministako kide eta hezitzaileak.\nBaina nola identifikatu jostailu sexista bat? «Rol jakin batzuk genero bati esleitzen dizkion jostailua sexista dela esaten dugu; hau da, soilik mutilentzat edo soilik neskentzat denean, modu jakin batean jolasteko, eta gaitasun eta izaera jakin batzuk garatzeko helburuz». Neskei bideratutako jostailuetan, emakumeei adjudikatutako rol sozialekin lotuta daude jarduera gehienak: zaintza —ama izan, kozinatu, erosketak egin...— eta edertasuna —panpinak, makillajea...—. «Izaera batekin lotuta doaz: ona izatea, esanekoa, zintzoa... Ez dute zertan ezaugarri txarrak izan, beste aukera batzuk dauden neurrian». Mutilei bideratutako jostailuek, berriz, kirola eta abentura sustatzen dituzte, eta maiz indar fisikoaren erabilera: gerrak, borrokak, heroiak, lehiakortasuna...\nHortaz, sexista al da panpina bat? «Ez. Sexista da neskei bakarrik bideratzen zaienean», erantzun du Etxebarrietak. Olgeta proiektuko Itsaso Pagoaga ez da guztiz iritzi berekoa. Haren ustez, sexismoa bi modura ikus liteke jolasetan: alde batetik, erabileran; bertzetik, jostailuan berean. «Jostailu sexistak dira genero bati egotzi zaizkion rolak erreproduzitzen laguntzen dutenak. Adibide garbi bat: Barbie. Emakumeei ezarri zaizkien edertasun kanonak erreproduzitzen ditu. Gizonetan, Action Man izan daiteke».\nErabilerak sexismo hori areagotu dezake, Pagoagaren ustez. Baina, era berean, erabilera hori iraul daiteke: «Pitilina daukan panpina bat baldin badaukagu, nesken arropa jar diezaioket nahita. Hor guztiz apurtzen ari naiz erabilerarekin».\nErabilerari buruzko balorazioa publizitatearekin lotu du Etxebarrietak: «Nola saltzen dituzte jostailuak? Neskak eta mutilak ez dira ia agertzen elkarrekin jolasten». Irudietako neska eta mutilak banatuta egoteaz gain, telebistan «beldurgarria» da gaiari ematen zaion trataera, Pagoagarentzat: «Ikus-entzunezkoetan off-eko ahotsa ere egoten da bideratua. Neskentzat denean, ahotsa neskena izango da, goxoa, leuna... Aldiz, patinete bat saltzen duen iragarkian, ahotsa gizonezkoena izango da, zakarra... Ume batek hori guztia entzun eta ikusten duenean, subliminalki bada ere, mezua bat ari da jasotzen».\nEmakundek joan den urtean plazaratutako ikerlan batek ere agerian utzi zuen publizitatearen joera hori. Azterketa haren arabera, neskak protagonista diren iragarkien %62,7k panpinak saltzen dituzte, eta mutilak protagonista direnen erdietan, berriz, ekintza figurak eta ibilgailuak.\nMerkatuaren beharrak bultzatuta, indartsu diraute mundu arrosak eta urdinak. Inoiz baino indartsuago, Etxebarrietaren ustez: «Gauza batzuetan, atzera egiten ari gara. Gogoan dut txikitan bagenituela neutroak ziren jostailu batzuk: legoak, duploa... Denentzako berdinak ziren; orain, gero eta sexualizatuago daude». Ildo horretan, ohikoa da produktu beraren bi bertsio ikustea. Haur txikientzako motoak: arrosak neskentzat, urdinak mutilentzat; baloiak: neskentzat Disneyko pertsonaien marrazkiekin, mutilentzat heroien irudiekin.\nPagoagak ere uste du aldaketa, izatekotan, txarrera gertatu dela: «Ekoizten diren jostailuak gero eta sexistagoak dira. Hau da, lehen agian Barbie zegoen, baina gero Bratz panpinak irten zen, askoz ezaugarri estereotipatu eta markatuagoak dituztenak».\nHala ere, arrosak urdinaren eremua hartu duela uste du Etxebarrietak: «Lehen denok erabiltzen genituen jostailuak, neutroak zirenak, mutilei bideratuak ziren berez. Orain, neskentzako berariazko bertsio bat garatu dute; logika merkantilista bat dauka: mundu oso bat sortu da arrosaren inguruan, merkatuak gidatuta. Baina arrosatik kanpo ez dira beste kolore batzuk agertzen ari, denak jolastu ahal izateko». Eta urdinaren esparrua ez da zabaltzen ari: «Eremu pribatuarekin lotutako jolasek muga handiak dituzte oraindik mutilentzat». Halakoetan, zaila deritzo genero markarik gabeko jostailuak aurkitzeari: «Mutil asko ez dira arraro sentituko panpina batekin jolasten, baina agian bai panpina arrosa batekin».\nDebekua bainoago, solasa\nGurasoei eta irakasleei gaiari buruzko ikastaroak ematen jardun du Etxebarrietak, eta antzeman du mutil askok eskatzen dizkietela panpinak gurasoei. Zer egin halakoetan? «Eman», esan du, irmoki; onartu du, halere, beldur direla aita-amak: «Eskolan edo kalean barre edo min emango dietela uste dute. Eta kezka hori zilegi da, egia baita iruzkin batzuk entzun behar izaten dituztela. Baina besteek zer pentsatuko duten, horretan geratuz gero, haurrei aukerak murriztuko dizkiete; ez dizkiete aseko desio horiek».\nKontrako egoerak ere gerta daitezke. Adibidez, zer egin alabak behin eta berriro panpina estereotipatu bat nahi duela erranez gero? Pagoagaren ustez, adinaren arabera, umearekin solastatzea da onena: «Saiatuko nintzateke harekin hitz egiten, eta ikusarazten telebistan agertzen diren panpina horren neurriak ez direla errealak. Eta gure ezaugarrietatik gertuen dagoen beste bat bilatzen saiatuko nintzateke». Eta hala ere horixe bertzerik nahi ez balu? «Bada, igual erosi behar dugu Barbie bat. Baina Barbie hori etxera iristen denean, heziketa lan bat egin behar da. Ez da oparitu eta kito». Hainbat aukera eman ditu horretarako: «Beste arropa batzuk jantzi, makillajea kendu...».\nHaur txikiek edozerekin jolasteko arazorik ez dutela gaineratu du Etxebarrietak; helduek sortu dutela gatazka: «Plaza publikoan berdintasunean jolasten uzten ez dugunean». Hori iraultzeko, komunitatea sendotu beharra nabarmendu du: « Ezinbestekoa da komunitatea osatzen duten eragileen elkarlana. Eskolan egin ditzakete gauza batzuk, baina jarraipena izan behar dute familietan, erakundeetan, hiri eta herrietan...». Heldu eta umeek elkarrekin gehiago jolastu beharko luketela uste du Pagoagak: «Askotan, familietan, lana dela, kontziliazioa dela, denbora gutxi egoten dira gurasoak umeekin: jolasten, are gutxiago. Gure falta emozionala ordezkatzen dugu jostailuekin, eta gero ez dakigu oso ongi kudeatzen suertatzen diren egoerak. Jostailua bai, baina agian eskaini behar zaiena da jolaserako aukera gehiago». Eguberrietan hamaika opari egiteari baino gehiago, horiek ongi aukeratzeari eta jolaserako espazioak sortzeari eman dio garrantzia: «Umeak jostailu gutxi eta onak behar ditu, baina, batez ere, jolaserako denbora eta lagunak behar ditu».\nEz da edonolako gaia. Haurren garapenean funtsezko aldagaia baita jolasa. Jostailuen eraginari buruzko teoria ugari daudela azaldu du Etxebarrietak: «Batzuek diote haurren bulkadak ateratzeko bitarteko bat direla; beste batzuek diote ametsen eta fantasien mundua elikatzeko eta errealitatean eduki ezin duten hori garatzeko modua direla; eta beste batzuek diote etorkizunean izango diren pertsona horien eraikuntzarako elementuak direla. Nik uste dut hiru teoriak uztartzeko modukoak direla: elkarren arteko harremana dute».\nErantsi du pertsonen izaera eta identitatea eraikitzen laguntzen dutela jolasek. «Hortaz, aukerak murriztu ez, zabaldu egin behar dituzte jolasek eta jostailuek, identitate horiek ahalik eta askotarikoenak izan daitezen». Mota askoko jolasak edukitzea hobesten dute, beraz, adituek: ahalik eta gehien esperimentatzeko. «Haurrek sentitu behar dute fantasien subjektu direla, eta edozerekin jolas daitezkeela; hor dago jostailu sexista baten eta ez-sexista baten arteko aldea».\nBERRIAn argitaratua (2015/12/12)


“Ziur nago etxean luze egongo garela; gitxienez, Aste Santura arte” - Derio - Aikor.eus\n“Ziur nago etxean luze egongo garela; gitxienez, Aste Santura arte”\nAikor aldizkaria 2020-03-20 16:10\nCOVID19k alarma biztu dau munduan eta Espainiako Gobernuak etxean egoteko agindua emon dau haren hedapena geldiarazoteko. Gaixotasunaren haritik hainbat adituri entzun deutsagu komunikabideetan, eta horreetako bat Miren Basaras derioztarra izan da. Basaras Mikrobiologian doktorea da eta birusaren barri emon deusku. Bere bizitzea be izan dogu berbagai.\nZein birus-mota da?\nMikroskopioan ikusita, koroaren itxurea dau eta horregaitik deitzen da holan. Koronabirusaren familiako birus batzuek, lauzpabostek, gizakiak bakarrik kutsatzen dabez eta hotzeria eragiten dabe urtero. Beste batzuek animaliak kutsatzen dabez, eta beste batzuk animalien bitartez pasatzen dira gizakietara. Honeek dira: SARSa, 2002an agertu zena; MERSa, 2012an agertu zena; eta aurtengoa, SARS CoV-2. Azken horrek Covid-19 gaixotasuna eragiten dau.\nZelan sortu da?\nHipotesi asko dago. Iturburu garrantzitsuena Txinako animalien merkatu baten izan zan; beraz, hango animaliak aztertzen hasi ziran. Sugea eta pangolina aitatu dira, baina ez dago argi kutsatzailea zein animalia izan zan.\n"Gizakian antzematen dan lehen aldia da, eta horregatik dago kezka nabarmena"\nBirus barria da, ezezaguna.\nBai, gizakiongan antzematen dan lehen aldia da, eta horregaitik dago kezka nabarmena. Barria dan guztiari errespetua euki behar jako. Ez dakigu zein izango dan birus honen jarrera, zelan garatuko dan.\nGripearen antzekoak dira. Kutsatutako gehienek ez dabe sintomarik, eta sintomak egotekotan, arinak dira: eztula, sukarra, arnas ezintasuna eta, batzuetan, eztarriko mina be bai. Hareek berez sendatzen dira. Kasu gutxi batzuetan, aldiz, % 14an edo, sintomak konplikatu egiten dira eta pneumonia agertzen da. Pneumonia horrek pertsona batzuengan okerrera egiten du: % 14 horretatik % 5ean. Kasu horreetan, arnas ezintasuna gero eta handiagoa da, beste organo batzuei egiten deutse min, eta pertsona hori hil be egin daiteke. Zergaitik? Birus bat dalako eta birusen aurrean botika gitxi dogulako. Eta dagozanak ez dira oso eraginkorrak, ez koronabirusaren kontra, ez beste birusen kontra.\n“Dagozan botikak ez dira oso eraginkorrak, koronabirusaren kontra ez eze beste birusen kontra be”\nTopatuko dabe tratamendu eraginkorrik?\nHorretan dabilz, baina luze joko dau. Lehenengoz, laborategian aztertu behar da; gero, animalietara eroan; animalietatik gizakira; eta akabuan konfirmatu behar da benetan seguruak eta eraginkorrak dirala.\nNoz da kutsatzeko arriskurik handiena?\nKutsadura gehienak sintomak agertu ostean gertatzen dira. Inkubazino-aldian kutsadura-maila oso baxua da, ia ez da gertatzen, baina ezin da inoz % 100ean ziurtatu.\nZein fasetan dago koronabirusa hemen?\nGero eta kasu gehiago dagoz, eta uste dot oraindino ez garela gailurrera ailegau; hau da, kasu gehiago egongo diralako. Seguru antzean, kopuruak hurrengo asteetan egingo dau gora, baina ez dakigu noiz arte. Txinan, berbarako, kasuek nabarmen egin dabe behera.\nHain gaixotasun larria da?\nKoronabirusaren heriotza-tasa gripearena baino apur bat handiagoa da: gripeak % 1eko tasa dau; eta koronabirusak, % 2-3koa. Hildako asko be ez da egon Euskal Herrian, oraindik gaixotuen kopurua oso handia ez dalako, eta espero da antzeko tasari eustea. Halanda be, heriotzari jagokonez, inportantea da nabarmentzea nortzuk hilten dabilzan: nagusiak eta immunitate-sistema ahula dabenak, eta aldez aurretik beste patologia edo infekzino batzuk dabezanak, hain zuzen be. Horreek be sufritzen dabe gripeagaz. Gazteek eta umeek, barriz, ez dabe gaixotasuna hainbeste pairatzen; baleiteke, baina arraroagoa izango litzateke. Beraz, gaixotasuna kontrolatzeko, osasun-erakundeek ezarritako neurriak betetzea da garrantzitsuena. Eta pertsona bat kutsatzen danean, horri jarraipena egitea.\nHerritarrei zer esan ahal deutsegu?\nLasai ibilteko eta, ahal dan neurrian, normaltasunez jokatzeko. Ganera, funtsezkoa da higiene-neurriak hartzea: garrantzitsua eskuak sarritan garbitzea da, eskuakaz guztia ikutzen dogulako.\nEtorkizunari begira, aurreikuspenen bat egin ahal da?\nBatek daki! Zientzialariok hainbat galdera egiten deutsagu geure buruari: zelan izango da koronabirusa 10 hilabete barru? Betiko geldituko da gure artean? Hori gertatu ezkero, zelan egingo deusku kalte? Birusek aldatzeko joerea dabe, eta normalean txarrerako izaten da, bortitzago egiten diralako. Edo desagertuko da? 2002an, SARS birusa munduan zabaldu zan, baina berez desagertu zan. Baina garai hatan giza sarerik ez zegoan eta komunikabideak erabat desberdinak ziran. 2002an oihartzun txikiagoa emon eutsoen SARS birusari, gaur egun koronabirusari emoten jakonaren aldean. Esate baterako, nik Zientzia Kaiera unibersidadeko webgunean euskeraz eta koronabirusari buruz idatzitako artikulu bat Japoniara zabaldu da Twitterren bidez. Harrigarria da. Giza sareak oso garrantzitsuak izan dira koronabirusaren gaineko informazioa zabaltzeko.\nKoronabirusa gurera etorri baino lehen, informazino egokia zabaldu jakun herritarroi?\nBatez be lasaitasuna zabaldu zan. Halanda be, gizarteak ez dau jakin gura izan zer eban aurrean: Txinan sortu zan, baina oso urrun dago. Eta Italiara heldu zanean be jentea ez zan oso jakituna izan. Hori izan da arazoa. Beharbada, ez da behar moduan adierazo arazoa oso larria izan leitekeela, honaino heldu leitekeela eta arin etorri leitekeela. Eta esan dogunok, beharbada, ez deutsagu jenteari modu egokian azaldu.\n"Birusak guztiok kutsatuko gaitu, baina lortu behar dogu guztiok aldi berean kutsatuta ez egotea"\nBirusa itzel hedatu da. Adituek espero eben hainbeste?\nBai, adituek espero ebena izan da. Jentea hartu-emonetan badabil, kutsatzeko arriskua handiagoa da. Beraz, neurri zorrotzak hartu dabez, birusa gutxiago (astiroago?) zabaltzeko. Argi euki behar dogu birusa guregana helduko dala bai ala bai, guztiok kutsatuko gaituela, baina lortu behar dogu guztiok aldi berean kutsatuta ez egotea. Holan arinduko doguz ospitaleak; bestela, guztiok garai berberean birusak jota ospitalera joaten bagara, osasun-zerbitzuak kolapsatu egingo dira. Hobe geunke apurka-apurka kutsatuko bagina. Izan be, gehienok ez dogu sintoma larririk eukiko, lehen esan dodan moduan; baina sintoma larriak dabezanek gorriak ikusiko dabez, ospitaleek gainezka egiten badabe.\nOrduan, zer egingo dogu?\nAdi-adi egon behar dogu. Kutsatzeko arriskua saihesteko neurriak hartu dira eta normala da, gaixotasuna kontrol barik dabilalako. Kasu gehiago egongo dira, baina apurka-apurka jaitsiko dira. Hori izango litzateke normalena.\nGobernuak 15 egunean etxean gelditzeko agindua emon dau. Uste dozu etxean gelditze hori luzatuko dala? Noz arte?\nBai, argi dago 15 egun oso denbora-tarte txikia dala. Beraz, nik uste dot baietz, nabarmen luzatuko dala etxean gelditzeko agindua. Zehatz-mehatz ezin deutsut esan, baina Aste Santura arte behintzat. Gaur irakurri dot aditu batzuen arabera udara arte egon beharko dogula etxean. Ez dakit hainbesterako izango dan ala ez, baina ziur nago etxean luze egongo garela. Birusa kontrolpean euki gura badogu, neurri zorrotzak hartu behar doguz.\nZelan daroazu zuk etxean gelditzea?\nOndo. Lanean jarraitzen dot, gradu amaierako lanak zuzentzen eta. Denbora eukiko dogu etxean egoteko, etxea garbitzeko, irakurtzeko, nork bere zaletasunak lantzeko… Baikor agertu behar gara.\nZientzia eta euskerea\nMiren Basaras (Derio, 1968) Arteaga auzoan jaio zen, Seminarioaren atzean. "Aita Geldokoa da, eta ama, Deriokoa. Aitite eta amama be bertakoak ziran. Gurasoak baserritarrak ziran eta izeko bigaz bizi ginan. Behiak genduazan eta izekoak Bilbon, plazan, saltzen ebazan barazkiak. Eta bost umeok laguntzea emoten geuntsien". Halandabe, berak ikastea erabagi eban. "Amak argi eban ikasi behar genduala, baserria oso gogorra zalako. Albaitaritzea be gustetan jatan, baina kanpoan baino ez zan ikasten eta, azkenean, Biologia ikasi neban Leioan", esan dau.\nKarrerea amaitu ebanean, unibersidadean jarraitu eban. "Karreraren azken urteetan Mikrobiologiaren espezialidadea hartu neban. Era berean, 3. mailan, genetika-laborategian hasi nintzan lanean eta horrek guztiak doktoretzara eroan ninduan. Tesina izenekoa egin neban, eta gero, 1995ean, tesia, Basurtuko ospitalean, Ramon Cisterna doktoreagaz". Tesia C hepatitisaren gainean egin eban, "garai hatan kezka handia egoalako". Basarasena C hepatitisaren gaineko Estaduko lehenengo tesietako bat izan zan. Baina, hepatitisa ez da derioztarrak ikertu dauan gai bakarra, besteak beste, txertoak, umetoki lepoko minbizia eta bakteriak be ikertu dauz.\nTesia egiten ebala, 1992an, eskolea emoten hasi zan Leioan, batez be Medikuntza fakultadean, baina baita Odontologia eta Biokimika fakultadeetan be. "Azken urteotan irakaskuntzea asko aldatu da. Medikuntzako ikasleak oso onak dira, baina lehengoek interes handiagoa adierazoten eben. Ikasgaia amaitu dauan talde batek, adibidez, koronabirusaren inguruko tutoretzea egiteko eskatu deust eta guztiak etorri dira; hori ez da normala gaur egun”.\nBasarasek eskola emoten disfrutatzen dau. Zientzia zabaltzea be gustetan jako eta horreri ekin deutso azken urteotan. Esate baterako, otsailean, Adimena Agertokian programan hartu eban parte Baserri Antzokian, Derion. Gainera, hitzaldiak emon dauz, artikuluak idatzi... "Interesgarria da ezagutza zientifikoa sustatzea eta, ahal dan neurrian, zabaltzea. Dibulgazinoa gaztelaniaz eta euskeraz egin dot, baina, batez be, euskeraz. Ez da erraza eta horrek esfortzua eskatzen deust, goi-mailako ezagutza hainbeste ez dakien lagunei helarazo behar deutsedalako".\nAgian horregaitik deitzen deutsoe komunikabideek, koronabirusaren barri emoteko. "Bai, azken bolada honetan ospetsua naz (kar, kar). Herrian sarritan esaten deuste telebistan ikusi nautela. Gero eta gehiago deitzen deuste eta nik adierazpenak prestatzen dodaz. Ia beste lan bat da. Nekarria da".\nBasaras euskaldun zaharra da, baita euskaltzalea be. Unibersidadeko Euskera Batzordeko kidea da eta bere sailean atara zan lehenengo plaza elebiduna berak lortu eban. Gainera, beste lankide bategaz mikrobiologiari buruzko liburu bat idatzi eban euskeraz. "Unibersidadean, lehen euskal lerrotik ikasten ebenek euskeraz egiten eben euren artean. Baina orain... –eta sutan jarten naz– errieta egiten deutset batzuetan (kar, kar). «Zuek ez badozue erabilten, nork erabiliko dau, ba?», esaten deutset. Eta irakasleek gauza bera egiten dabe. Ezagutzea handia da, baina erabilerea, eskasa. Unibersidadeak baliabideak jarri dauz euskera bultzatzeko: ikasgai gehienak euskeraz emoten dira, hamaika euskarazko aldizkari eta liburu dagoz, irakasle gehienok elebidunak gara… Baina erabilerea da erronkea".


ETBren hedagailuaren auzia Auzitegi Nazionalak hartzeko eskatu du Estatuko Abokatuak | Euskal Herria | Berria.info\nAsteartea, 2013ko maiatzak 21 - 13:23\nETBren hedagailuaren auzia Auzitegi Nazionalak hartzeko eskatu du Estatuko Abokatuak\nNahiz eta erabakia oraindik ez den hartu, eskaera horrekin Espainiako Gobernuak adierazten duen borondate politikoa gaitzetsi du EAk. Urte hasieran EAko militanteek ETB LTB bidez ikusteko hedagailua jarri zuten Erreniegan, eta martxoan Guardia Zibilak zigilatu egin zuen.\nJ. Senar 2012-05-07 - 16:28:07\nPello Urizar EAko idazkari nagusiak eta Maiorga Ramirez EAko Nafarroako koordinatzaileak gaur eguerdian Iruñean jakitera eman dutenez, Iruñerriko ETBren hedagailuaren auzia Espainiako Auzitegi Nazionalak iker dezala eskatu du Estatuko Abokatuak. Nahiz eta oraindik ez den erabaki auzia Auzitegi Nazionalak hartuko duen, EAk PPren borondate politikoa zein den argi geratu dela gaitzetsi du, batez ere kontuan izanda Auzitegi Nazionalak Euskal Herrian duen "konnotazio politikoa".\nUrizarren arabera, arazoaren irtenbideak "sinplea" izan beharko luke, 2009an Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak ETB Lurralde Telebista Digital bidez ikustea bermatzeko akordioa egin zutelako. Akordio hori ez da bete, "Nafarroako Gobernuak ez duelako borondaterik adierazi emisio hori bermatzeko".\nUrte hasieran EAko militanteek ETB LTB bidez ikusi ahal izateko hedagailua jarri zuten Erreniegan euren kabuz, eta martxoaren 7an Guardia Zibilak zigilatu egin zuen. Urizarren ustez, bai Espainiako Gobernua bai Nafarroakoa "irrigarri" geratu dira berriro, eta euren interesak lehenesten dituzte beste ezeren gainetik.\nRamirezek gogorarazi du Tele Aragonek Nafarroako Opnatel sozietate publiko baten laguntzaz Nafarroako zonalde batzuetan LTD bidez emititzen duela. Horregatik, EAren ustez, ETBren emisioari oztopoak jartzeak adierazten du euskarari "gorrotoa" baino gehiago "beldurra" diotela, gizartearen gehiengoak Nafarroaren berezko hizkuntzatzat har dezakeelako.


Arratia: Ez zion ezerk atzera eginarazi Nada le pudo detener: Jose Antonio Pagola\nEz zion ezerk atzera eginarazi Nada le pudo detener: Jose Antonio Pagola\nJoan Bataiatzailea hiltzea ez zen izan ezusteko bat. Judu-herrian oso hedatua zen ideia baten arabera, profetaren zoria ulertezina izatea da, ukatua izatea eta, kasu askotan, heriotzara galdua izatea. Segur aski, oso garaiz barruntatu zuen Jesusek beretzat indarkeriazko azken bat.\nJesus ez zen izan suizida bat, ez zen ibili martiritzaren bila. Ez zuen sekula sufrimendua opa izan, ez beretzat, ez beste inorentzat. Bizitza osoan saiatu zen haren kontra, bai gaixotasunean, bai zuzengabekerian, bai bazterkerian edo etsipenean. «Jainkoaren erreinua eta haren zuzentasuna bilatzea» izan zuen bere asmo guztia: zeruko Aitak gogoko duen mundu duinago eta zoriontsuago baten bilatzeari emanik bizi izan zen.


Antibiotikoak, bakterioak eta superbakterioak - Zientzia Kaiera\nMedikuntzan erabateko mugarria izan zen antibiotikoen aurkikuntza. Hainbeste, ezen antibiotikoen aurreko eta antibiotikoen osteko aroak ezberdintzen diren. Penizilina antibiotiko moduan erabiltzen hasi zenean garatu zen medikuntza modernoa, 1928an.\n1. irudia: Gram negatibo (ezk.) eta gram positiboak (esk.). Microrao-ren irudian oinarritua (gram negatiboa).\nBakterioek sortutako substantziak dira antibiotikoak, beste bakterioak eraso eta hiltzeko. Bakterioak isolaturik bizi ez direlako, komunitateetan baizik, eta baliabideak eskuratzeko lehiatzen direlako gertatzen da fenomenoa. Modu berean, zenbait bakteriok substantzia horietatik denfendatzeko mekanismoak garatu dituzte.\nAntibiotikoei aurre egiteko gaitasuna erresistentzia du izena eta mekanismo hau garatu duten bakterioak ‘superbakterio’. Osasun arloan lehen mailako arazo bihurtu da bakterioen erresistentzia, bereziki bakterio patogenoena (gaixotasunak sortzen dituztenak), Munduko Osasun Erakundeak ere lehentasun gisa ezarri du bakterioen erresistentziaren aurkako borroka.\nGaixotasunak sor ditzaketen mikroorganismoak baino gehiago dira bakterioak. Toki guztietan aurki daitezke eta bizitzarako ezinbestekoak dira, elikagaietan (esnekietan, adibidez) edota hesteetan aurki daitezkeenak, adibidez.\nLurrean 3.500 milioi urte daramaten zelula prokariotoak dira bakterioak. Prokariota izatea nukleo zelularrik ez izatea esan nahi du; kromosomak zitosolean aske izatea, mintzez inguraturik egon gabe. Geneak, beraz, DNA molekula batean daude zitosolean.\n2. irudia: Bakterioaren eskema sinplifikatua. JrPol-en irudian oinarritua. (Egilea: Ziortza Guezuraga)\nOso organulu gutxi izatea da bakterioen beste ezaugarrietako bat, organulu garrantzitsuenak hurrengoak direla:\nErribosomak. Proteinen sintesia dute funtzio nagusia, kromosoman dauden geneak proteina bilakatzea.\nMintza. Bi bakterio mota ezberdintzen dira mintzaren arabera, Gram tindaketa baliatuta: Gram + (bi estalkidun mintza dutenak) eta Gram – (hiru estalkidun mintza dutenak).\n3. irudia: Gram positiboen eta gram negatiboen konparaketa. (Egilea: Ziortza Guezuraga)\nPlasmidoak. DNA molekula txiki zirkularrak dira. Ez dira ezinbestekoak bakterioarentzat, baina dituzten zenbait genek ezaugarri bereziak dituzte ingurune kaltegarrietan bizitzeko, antibiotikoei aurre egiteko, adibidez. Plasmidoetan dute, beraz, erresistentzia bakterioak.\nBakterioen aurkako gerra\nBakterioak erasotzen dituzten substantziak dira antibiotikoak, bakterioak hil edota haz daitezen eragozten dituztenak. Gizakien kasuan, bakterio patogenoei, gaixotasunak sortzen dituzten bakterioei, aurre egiteko tresna dira. Hiru arlotan erasotzen dute antibiotikoek:\nEstalkiari eragiten. Bakterioen horma zelularrari edota mintzari eragiten diote.\nProteinen sintesian. Proteinen sintesia eragotzi edota proteina akasdunak sorraraztea bultzatzen dute.\nDNA eta RNA erreplikazioan. DNA eta RNAren erreplikazioa ekiditen dute.\nEsan bezala, bakterioak komunitatean bizi dira eta baliabideak lortzeko lehian daude. Logikoa dirudi biziraupenerako lehia horretan zenbait bakteriok gailentzeko eraso teknikak baliatzea. Logikoa da, baita, erantzun moduan defentsak garatzea.\nHiru mekanismo nagusi darabilte bakterioak erresistente bihurtzeko:\nAntibiotikoak degradatu. Antibiotikoa eraldatu egiten dute entzimak erabilita eraginkorra izan ez dadin.\nEfflux. Substantziak zelulatik kanporatzen dituzten ponpak sortzen dituzte.\nItuen aldaketa. Ituen ezaugarriak aldatzen dituzte antibiotikoak erasotu ez ditzan.\n4. irudia: Antibiotikoen ituak eta bakterioen erresistentzia nagusiak. Gerard D Wright-en irudian oinarritua. (Egilea: Ziortza Guezuraga)\nDefentsa mekanismo horiek dira, hain zuzen, erresistentzia. Modu naturalean ematen den fenomenoa da, beraz. Naturala izanik ere, oso kontuan izateko bi faktore ditu erresistentziak: Antibiotikoen erabilera okerra eta erresistentzien zabalkuntza. Azken hau da bereziki kezkagarria, antibiotikoei aurre egiteko estrategiak bakterioz bakterio hedatzen dira, erresistentzia zabaltzen dela. Bi modu nagusitan gertatzen da erresistentziaren zabalkuntza:\nPopulazioaren biziraupena. Antibiotikoek hiltzen ez dituzten populazioak hazi egiten dira, bakterio erresistenteen biziraupena bermatzen duena.\nGeneen transferentzia horizontala. Erresistente bilakatzen dituzten geneak bakterioz bakterio pasatzea. Hiru transferentzia mota daude:\n1. Transformazioa. A bakterio batek DNA askatzen du mediora eta B Bakterioak DNA molekulak hartzen ditu mediotik, zuzenean hormatik zehar sartzen direnak.\n5. irudia: Transformazioaren prozesua. (Egilea: Ziortza Guezuraga)\n2. Transdukzioa. Fagoak (birusak) baliatuta bakteria batetik bestera eramaten da DNA.\n6. irudia: Transdukzioaren prozesua. (Egilea: Ziortza Guezuraga)\n3. Konjugazioa. Bakterioen arteko kontaktu zuzenaren bidez egiten da transferentzia. Lehen aipatutako plasmidoak baliatuta geneak bakterio batetik bestera pasatzen dira.\nKonjugazioa gertatzeko plasmido konjugatiboak behar dira, erresistentzia sortzen duten geneez gain, transferentzia aktibatzeko geneak ere dituztenak. Hiru pausutan ematen da:\nBakterio emaileak pilusa sortzen du transferentzia geneei esker. Pilusa bi bakterioen arteko lotura izango da, pasabidea.\nBi bakterioak elkartzean plasmidoa aldatu egiten da eta erlaxosoma bihurtzen da. Kate bikoitza dute plasmidoek eta horretako harizpi bat bakterio emailetik hartzailera pasatzen da.\nBai bakterio emaileak bai hartzaileak harizpia kate bikoitz bihurtzen dute. Modu honetan, gene erresistenteak eta transferentzia geneak eskuratuta, emaile bilakatzen da ordura arte hartzailea izan den bakterioa.\n7. irudia: Konjugazioaren prozesua. (Egilea: Ziortza Guezuraga)\nProteina motorraren bila\nKonjugazioa da, hain justu, Itziar Alkorta eta bere taldea ikertzen ari diren mekanismoa. Labur esanda, plasmidoa bakterio batetik bestera pasatzea ahalbidetzen duen proteina, T4CP izenekoa, ezeztatzea dute helburu. Akopladorea eta motor molekularra da T4CP proteina: ATP molekula hidrolizatzen du ADPa eta energia askatuz, eta askatzen den energia hori DNA harizpia beste bakteriora ponpatzeko erabiltzen du zelulak.\n8.irudia: “Superbakterioek” sortzen dituzten infekzioak osasun publikoko arazo larria bihurtzen ari dira, Bakterioen konjugazioa da antibiotikoen aurrean bakterioek azaleratzen duten barreiaduraren erantzulea. Prozesu horretan, batez ere, T4CP proteina aklopadorea da funtsezkoa. (Egilea: Ziortza Guezuraga)\nKonjugazioaren erdian dago proteina eta funtsezkoa da prozesua gerta dadin, T4CP proteinaren faltan bakterio konjugazioa ez da gertatzen. Mintz proteina da T4CP, ikertzeko zailak direnak, challenging proteins bezala ezagunak dira. Lan egiteko oso zailak dira, oso baldintza zehatzak behar dituzte eta datuak lortzea asko kostatzen da. 20 urte daramatzate proteina hau ikertzen.\nNahiz eta hasiera batean T4CP proteina baino ez zuten aztertzen, ikerketa taldeak hainbat proteina akopladore aztertzen ditu egun, ezaugarri komunak identifikatzeko. Batez ere, ATParen erabilerari dagokionez.\nTeknika biokimiko, biofisiko eta genetikoak erabiltzen dituzte proteina hauek zelan funtzionatzen diren ikertzeko. Patroiak aurkitu eta inhibizioa lortzeko estrategia komuna garatu daiteke proteina akopladore guztietarako. Konjugazioa kontrolatu ahal izateko. Horretaz gain, alderdi aplikatua ere badu ikerketak.\nKimiotekak aztertzen ari dira, bertako konposatuak aztertuta T4PC proteina inhibitzeko baliagarriak izan daitezkeenak aurkitzeko, hauen bidez bakterio batetik besterako transferentzia kontrolatzeko.\nBilduma teorikoak ere erabiltzen ari dira. Kimiotekiko ezberdintasuna da inhibitzaile posibleak teorikoki aztertzen direla, proteinaren ezaugarriak kontuan izanda.\nBakterioen aurkako borrokan antibiotikoek egiten duten eraso zuzenarekin batera erresistentzien hedapenaren kontrola konbinatzea da ikerketaren helburua. Infekzioak kontrolatzeko antibiotikoak erabili behar dira, baina konjugazio inhibitzaileekin konbinatuta, erresistentzia eta erresistentziaren hedapena ekidin daitezke.\nBakterio infekziosoen aurkako borrokan, beraz, garrantzitsua da antibiotikoak topatu eta garatzeaz gain, bestelako estrategiekin konbinatzea. Sagua eta katua bezala, antibiotiko berriak sortzen zientziak eta erresistentziak garatzen bakterioak, ibili beharrean irtenbide definitiboagoak lortzeko.\nArgitalpen-data: 2017/04/26 · Atala: Dibulgazioa\nIraide Olalde Bakterioek ere txertoak hartzen dituzte. Izen hori eman zion Ignacio López-Goñik hasiera bere hitzaldiari, Naukas Zientzia Dibulgazioko ekitaldian […]\nFlemingen onddoak oraindik badu zer esana – Zientzia Kaiera\n[…] hainbat gaixotasun hilgarri sendatu daitezke eta milioika lagun sendatu ahal izan dira. Hala ere, bakterioek antibiotikoen aurka garatzen duten erresistentzia kezka larria da egunotan. Bide horri argia emateko asmoz, ikertzaile talde batek Flemingen onddoak […]\nTokian tokiko jarduera: bakteriofagoak bakterio erresistentziaren aurka – Zientzia Kaiera\n[…] infekzioen prebentzio eta tratamendurako erabiltzen diren medikamentuak dira antibiotikoak. Antibiotikoekiko erresistentzia gertatzen da bakterioak mutatu egiten direnean farmako horien […]


Moneta-likidezia falta dela eta, bankuak eta kutxak finantziazio-bide berrien bila dabiltza | Consumer\nMoneta-likidezia falta dela eta, bankuak eta kutxak finantziazio-bide berrien bila dabiltza\nBanku zentralek eskari handia dute\nBanku, aurrezki kutxa eta kreditu kooperatibek gero eta eragozpen gehiago jartzen dituzte kredituak emateko orduan. Espainiako banku arteko merkatuak diru-likidezia falta leporatzen dio, eta horrek ondorio kaltegarriak ditu enpresa-arloan. Gutxienez horrela ulertzen du Enpresaburu Gazteen Elkarteen Espainiako Konfederazioak (AJE-Konfederazioa), finantza-merkatua sakatu baitu egoeraren irismena neurtzeko.\nErakunde horrek estatu mailan egindako makroinkesta baten arabera, enpresaburu gazteen ia %73k mailegu bat eskatu zuten, eta erantzun gisa ezezkoa jaso zuten. Halaxe egiaztatu dute gazte ekintzaileek, hasieran kopuru txikiak behar baitituzte -10.000-100.000 euro- negozioak abian jartzeko.\nFinantza-erakundeek oso ongi lotuta ez dauden kredituak emateko orduan duten jarrera, neurri handi batean, enpresa horiek gaur egungo egoeraren aurrean duten beldurrari edo zuhurtziari zor zaio. Hala, arrisku handiko hipotekek AEBn eragindako krisia. titulazioen bidez ere eragiten die Europako herrialdeei —bankuek inbertitzaileei beren maileguak saltzen dizkiete—, baina baita arrisku handikoak ere.\nEgoera horretan, dirua hodeiengatik ordainduta, Estatu Batuetako herritar askok ezin izan diete aurre egin hileko kuotei. Horren ondorioz, bankuak ez du dirua jasotzen, eta ezin dio dirua aurreratu zion inbertitzaileari ordaindu. Hori dela eta, azken horietako asko erretiratu egin dira inbertsio horietatik, eta horrek ondorioak izan ditu banku-negozio tradizionalean.\nAdituek diote konfiantza-krisia dagoela.' Banku-handizkariek finantza-sistemari diru gehiago ez ematea erabaki dute, eta banku zentralek, Europako Banku Zentralak (EBB) bezala, hain eskari handiari egin behar diote aurre, ezen motz geratu baitira. Puntu horretatik aurrera arazo guztiak sortzen dira: bankuek eta kutxek ez dute dirurik ematen, behar-beharrezkoa dutelako, eta baliabideak lortzeko benetako lasterketa batera abiatu dira.\nEspainiako erakundeek EBZaren azken hileko enkantearen %9 hartu dute\nBaina Gobernuko bigarren lehendakariorde eta Ekonomia ministro Pedro Solbesek erabat baztertu du Espainiako bankuek arazoak izatea EBZak egiten dituen diru-enkanteetara joateagatik, “Financial Times” egunkari britainiarrak atzo jakinarazi zuenez. Horren arabera, Espainiako entitateek 44.000 milioi euro lortu zituzten abenduan EBZaren asteko enkanteetan, aurreko hamabost hilabeteetan izandako batez bestekoaren bikoitza baino gehiago.\nSolbesek, artikulua “onartezintzat” eta ez oso seriotzat jo zuenak, argudiatu zuen Europako banku guztiak EBZra joaten direla likidezia bila, merkatu-baldintzetan. Gaineratu zuen Espainiako erakundeen kasuan azken hileko enkantearen %9 hartu dutela, eta, haren arabera, Espainiako bankuek Ekonomia eta Moneta Batasun osoarekin (EDB) duten gordailuen %10aren parekoa dela, bai eta Espainiak Europako BPGren %10aren parekoa ere.\nGogoratu behar da, hain zuzen, Northern Rock erakunde britainiarrak jasan duela gehien “subprime” hipoteken eragina emaitzen kontuetan. Izan ere, Gobernuak 34.800 milioi euroko kreditua eman behar izan zuen irailean porrotetik salbatzeko, eta hori ez da gertatu orain arte Europako beste banku batean ere.\nSolbesek gaineratu zuen Espainiako Bankuak gainerako erakundeek baino erreserba-sistema zorrotzagoa duela, Basileatik datorrena. Horren ondorioz, Espainiako finantza-sistema Europako onenetakoa da.\nbankuak diru erakundeak kaxak likidezia monetariorik eza


Fogasaren ordainketak % 77,3 hazi dira Euskadin – Ekonomiaren KZ\nEAEko 1.363 langilek 15,3 milioi euroko prestazioak jaso zituzten urteko lehen lau hilabeteetan Soldatak Bermatzeko Funtsetik (Fogasa); erakunde hori arduratzen da konkurtsoan dauden edo kaudimenik ez duten enpresetako langileei soldatak eta kalte-ordainak ordaintzeaz. Horrek esan nahi du egindako ordainketak % 77,3 igo direla, iazko lehen lauhilekoari dagokionez.\nUrtarriletik apirilera bitartean emandako kopurutik, 4,36 milioi euro soldaten ordainketak izan ziren, eta 10,97 milioi euro kalte-ordainenak, Lan eta Gizarte Ekonomia Ministerioaren datuen arabera (Europa Press agentziak jaso zituen).\nEuskal Autonomia Erkidegoan, Fogasak 312 enpresetako langileak artatu behar izan zituen urteko lehen lau hilabeteetan. Kaltetuak 960 gizon (12 milioi euro) eta 385 emakume (3,2 milioi euro) izan ziren.\nIazko lehen lauhilekoari dagokionez, ekitaldi honetan 13 enpresatan murriztu dira langileei soldatak eta kalte-ordainak ordaintzerik izan ez duten enpresak. Hala ere, Fogasaren laguntza duten langileen kopurua handitu egin da 193an.\n← CCOOk uste du interes politikoak daudela pentsiodunen kritiketan\nLan-istripuak % 11,5 igo dira Euskadin →\nUnibertsitateko ikasleen % 1,3 gehiago datorren ikasturtean\nOhiko etxebizitzaren bahiturak gora egin du\nUrduritasuna IMQan, hilaren 30eko batzarraren aurrean


Kromosoma homologo - Wikipedia, entziklopedia askea.\nKaraktereez mintzatuz, autosoma batean dagoen gene batez determinatua dagoena\nKromosoma homologoa organismo eukarioto diploideetan dagoen kromosoma-bikoteko bakoitza da. Meiosiaren lehenengo profasean kromosoma homologoak elkartu eta elkargurutzaketaren bidez geneak trukatzen dituzte.\nEmakume baten kariotipoa; kromosoma homologoak bikoteetan kokatzen dira\nOrganismo baten zelula somatikoetan eskuarki kromosomak bikoteetan daude. Hots, zelula horiek bi kromosoma sorta dituzte. Kromosometako bikote horiek itxura eta neurria bera dute, eta kariotipoa egiterakoan elkarrekin sailkatu ohi dira.\nGametoek, aldiz, kromosometako sorta bakarra dute. Zelula hauek ez dute kromosoma homologorik.\nBestalde, zelula diploideetan aleloak kromosoma homologoetako leku berean (locus) kokatzen dira.\nKromosoma homologoek jatorri ezberdina dute; bat amarengandik dator (obulu batetik), eta bestea aitarengandik (espermatozoide batetik).\nGizakiok 22 pare kromosoma homologoak ditugu (autosomak), eta beste pare bat kromosoma sexual. Emakumezkoek bi kromosoma sexual berdinak dituzte (X), beraz haien kasuan kromosoma sexualak ere homologoak dira. Gizonezkoek, aldiz, X kromosoma bat eta Y kromosoma bat dute. Azken bi hauek ez dira homologoak, X kromosoma Y kromosoma baino askoz handiagoa baita.\nOrriaren azken aldaketa: 21 abendua 2019, 22:06.


Azterlan baten arabera, zazpi gobernu autonomikok baino ez dituzte behar bezala betetzen webguneetara sartzeko baldintzak. | Consumer\nAzterlan baten arabera, zazpi gobernu autonomikok baino ez dituzte behar bezala betetzen webguneetara sartzeko baldintzak.\nKantabria eta Extremadura ez datoz bat oinarrizko baldintzekin ere\nZazpi autonomia-erkidegok bakarrik betetzen dituzte egoki beren eskualdeetako gobernuen web orrietara sartzeko legeak eskatzen dituen baldintzak, Informazioaren eta Komunikazioaren Zentro Teknologikoak (CTIC) egindako azterlan baten arabera.\nWebgune horietatik, Andaluzia, Katalunia, Galizia eta Murtziako gobernuek “oso ona” kalifikazioa lortu dute, eta gainerakoek, “ona” (Euskadi, Valentziako Erkidegoa eta Kanariak). Kantabria eta Extremadura ez datoz bat “oinarrizko” baldintzekin.\nWeb orri horien irisgarritasun-parametroak eta lerro nagusiak islatzen ditu azterlanak, ataria diseinatzeko eta bertan dagoen informazioa antolatzeko. “Orrialde horietan erraz nabigatzea da kontua, mundu guztiari irakurketa erraztea”, adierazi dute Zentro Teknologikoko teknikariek.\nTxostenak Web Irisgarritasunaren Testaren (TAW) bidez informazioa nola banatzen den ere aztertzen du; Interneteko edozein helbidetan edukiaren irisgarritasun-akatsak detektatzen dituen prozedura da.\nSistema horren arabera, Andaluzia, Katalunia, Galizia eta Murtziako gobernuek bakarrik aplikatzen dituzte “oso ondo” Interneteko atarietara iristeko jarraibideak. Ondoren, Euskal Autonomia Erkidegoko eta Kanarietako lekuak daude, irisgarritasunari “pixka bat” eragiten dioten akatsekin.\nEra berean, TAW gainditu ondoren, orri horietako gehienek akats asko dituzte, batez ere Gaztela eta Leonek (277) eta Aragoi eta Errioxak (273, bi kasuetan).\nGaliziako Xuntaren web orria CTICen txostenean osoena da, letraren tamaina handitzeko aukera ematen baitu, informazio grafikoaren ordezko testu “zuzenak” eskaintzen baititu, eta TAWn atzemandako akatsek ia ez baitute eraginik irisgarritasunean.\nExekutibo autonomiko gehienek ez dizkiete edukiak ematen ikusmen-urritasuna duten pertsonei\nExtremaduraren kasuan, irisgarritasuna oso zaila da; izan ere, edukietara iristeko modua “irudi-multzo baten bidez egiten da”, eta “ez dute ordezko testurik; beraz, desaktibatzean, informazioa eskuratzeko aukera galtzen da”.\nLaburbilduz, autonomia-erkidegoetako exekutibo gehienek ez dituzte Interneteko atarietan sartu ikusmen-urritasuna duten pertsonek web-edukietarako irisgarritasunari buruzko Europako eta Espainiako legeak betetzeko beharrezko irizpideak.\nbetekizunak gobiernos-eu información-eu irisgarritasuna páginas-eu


Amonaren pastela thermomixean - Errezetak thermomixean\n1. Amonaren pastela termomixan\n3. Osagaiak amona pastela termomixan egiteko\n4. Amonaren pastela prestatzea termomixan\n6.1. Pieza tarta Thermomix-en\n6.2. 3 txokolate tarta Thermomix-ekin\nGauza gutxik gozatzen dute nire ahosabaia amonaren pastelaz hitz egitea baino, konbinazio ezin hobea da, zure ahoan urtzen diren txokolate goxoz estalitako gaileten oinarria zure seme-alabaren une horiek berriro ekartzeko. Oso aproposa haurrentzat eta ez hain txikientzat, eta nork eutsi diezaioke Thermomix-en gailetekin egindako txokolate tarta goxo honen zaporeari?\nErrezeta aztertzea ere gomendatzen dugu pastel hotza kakaoa Thermomix-en\nEdozein data garrantzitsu aitzakia ezin hobea da prestatzeko The Biscuit and Flan Tart de toda la vida conocida por todos como «La Tarta de la Abuela.» Yo creo que ha sido la tarta mas elaborada de la historia en nuestra cocina, y más ahora con el boom de los blogs de cocina que acercan esta delicia a cualquiera que desee disfrutar de este maravilloso postre.\nHau da errezeta tradizionala, gogoratzen dudan moduan eta denekin partekatu nahi dut 🙂 beraz, ekin diezaiogun lanari, hau goxoa prestatzeko Amonaren pastela Thermomix-ekin.\nOsagaiak amona pastela termomixan egiteko\n3 Maria edo chiquilin gailetak\n1 TSP bainila azukrea\n1 kanela makilatxiki\n1 koilarakada ron edo koñakAukerakoa (ez gehitu haurrentzako bada)\n40 gr cornstarchcornmeal\n25 gr margarinaedo gurina, giro-tenperatura\n50 gr azukre zuria\n30 gr azukre zuria\n50 gr kakao hautsaKolakaoagatik alda dezakezu baina azukrea kendu\n25 gr cornstarchcornmeal\n150 gr krema likidoa % 35 gantz\n150 gr txokolate fondantea\nAmonaren pastela prestatzea termomixan\nGehitu esnea, kanela eta bainila azukrea termomix edalontzian, ronarekin edo koñarekin batera sartzea erabakitzen badugu. Programatu 5 minutu 90 ° C-tan ezkerreko txanda koilara-abiaduran.\nErreserbatu beira-edukiontzi batean lehentasunez kremak egiten dituzun bitartean.\nJarri kremaren osagai guztiak edalontzian eta nahastu 15 segundo guztiak 6 abiadurarekin.\nJarri tximeleta thermomix paletan eta programatu 12 minutuak 90 ° C-tan 2 abiaduran, erreserbatzen dugun denbora hori igaro ondoren.\nAmonaren tarta armatua\nXukatu paperaren cookiea 1 urratsean ontziratu eta jarri lehentasunez hotza hobeto transmititzen duen eta zaporerik gehitzen ez duen beiraz osatutako molde batean. Horrela, cookieen lehen geruza sortzen da moldearen behealdean.\nZabaldu bainila krema lehen geruza honetan, kalkulatu erdia gutxi gorabehera.\nProzesua errepikatu esnean bustitako cookieen geruza gehituz eta berriro krema bat, baina oraingoan txokolatea.\nCookieen eta bainila kremaren hirugarren geruza.\nCookieen eta txokolatearen azken geruza.\nGehitu Thermomix edalontziari, garbi eta lehor egon behar duena, krema likidoa eta txokolate fondantea zatitan. Programa 3 minutu 60 ºC-tan 2 abiadurarekin.\nHustu nahasketa hau gure tarta gainean eta estali film gardenez. Gorde hozkailuan 5 ordu gutxienez moztu aurretik, zatirik gogorrena etortzen da.\nLagundu iezaguzu errezeta hau partekatzen, hau da urratsik errazena eta garrantzitsuena 🙂 erabili argazkiko sare sozialen botoiak edo kopiatu URL arakatzailea, ESKERRIK ASKO !!!\nGustuko baduzu Amonaren pastela termomixan ez utzi saiatzeari\nPieza tarta Thermomix-en\nErrezeta Thermomix-en sagar tarta goxoa prestatzeko\nErrezeta Thermomix-ekin batera 3 txokolate tarta gozoenak prestatzeko, txokolate fondantearekin, esne txokolatea eta txokolate zuriduna Pozik azaldu da pausoz pauso!\n18ko uztailaren 2021a, 8: 25an\nErrezeta bikaina eta oso ondo azalduta. Nire familiari esker maite dute tarta hau\n11ko irailaren 2021a, 11: 58an\nOso ona gustatzen zait bere prestaketa\nAmonaren pastelaren nutrizio balioak thermomixean\nKategoriarusks, Gozokiak eta postreakSukaldeaAmerican, Espainiako, MediterraneokoTags# azukrea, #chocolate, # cookiesmaría, #harinadetrigo


Berriz ere Euskal Herrian, bada, konspiratu egiten da. 1872ko apirileko hauteskundeak -espainiar historiaren zikinetariko bat izan zen- aitzakia bikain bat eskaintzen dute. Gorte hauetara, -Gobernazio-Ministerioaren iruzurrezko maneiuen arabera bertan parte hartu zuten hildakoen kopuru ikaragarriagatik lazaroenak izengoitiz ezagutu izandakoak- gure herrian aho batez aukeratutako ahaldun karlistek (arinagoko hauteskundeetan lortutako 79tik 10 edo 12) izan ezik ez da ea beste inor aurkeztuko, horretarako gobernuak, antzez edo indarrez, gainerako monarkia guztian hautagaitza ofizialak ezarri zituelako. Hilabete horretan prestaketak atontzeari ekiten zaio. Apirilaren 8an Emilio de Arjona, Carlos VIIaren idazkariak, antolatutako matxinadaren jarraibide zehatzak adieraztera ematen ditu: a) Gerona, Figueras, Seo de Urgel eta Iruñako goarnizioen matxinada; b). Bilbon aldibereko Kolpea; c). Lau euskal lurraldeen eta lau katalanen matxinada orokorra; d). Donostiako blokeoa.\nEustaquio Diaz de Rada, lehenbiziko gudaren beteranoa izandakoa Baskongak eta Nafarroako Buruzagi Nagusi izendatzen dute. Europar kantzelaritzetara aldez aurretiko ohar batez "ilegalidades, las violencias y las farsas empleadas para evitar que fuese a las Cortes la verdadera mayoria" arrazoituz On Karlos armetara jotzeagatik zuritu ondoren matxinada eta baterako ekimenak apirilaren 21erako ezartzen dira. Erregegaiak ezarritako egunean, Rada Beran sartzen da. Nicolas Ollo, Nafarroan matxinada honen arima izan zenak, Etxaurin Carlos VIIa aldarrikatzen duen ehun bat gazte batzen ditu Morentin-en Fulgencio Carasak 1.000 bolondresen aitzinean eginaz. Gorago aipatutakoez gain lurraldean matxinada Zunzarren, Pérula eta Mirandak antolatzen dute.\nBizkaian -lau aiztetatik karlistena zena- Abadiñon, Arratian, Gernikan, Markinan, Enkarterrin, Bilbon, Mungian, Berriatuan eta Ondarroan, azken hau tokiko alkatearen agintepean, armatutako partida batzuk agertzen dira. Araban Ezequiel Careaga, Calle eta Martinez de Velasco matxinatzen dira. Aldundiaren zerbitzutan diren miñoiak eta bide-peoiak karlisten lerroetara igarotzen dira ekipoa eramanez... Ataunen (Gipuzkoa), Recondo buruzagiak Dorronsoro eta Santa Cruz ospetsuak tartean aurkitutako 800 gizon dituen partida bat altxatzen du. Ordizian Ayastuy-ren agintepean Zaldibia eta Lazkaoko abadeekin 400 bolondresdun partida bat antolatzen da. Azpeitiako Amilibiaren partidak Izarraitz menditik 500 gizonezko taldearekin jardun zuen.\nErrege berriaren jabegoen gainerakoa, Katalunia ezik, bare-bare datza. Planean aurreikusitako goarnizioetatik bat bera ere ez da matxinatzen. Matxino-txinparten bat edo beste Aragoan, Valencian, Guadalajaran, Cuencan eta Andalucian izan ziren, baina M. Fernandez Almagrok aipatzen duen bezala "respondió el pueblo, espontáneo y entusiasta, alli donde tradicionales diferencias de carácter juridico e histórico, reflejadas en la legislación foral, favorecian la adhesión a don Carlos, enemigo del liberalismo incluso en la unidad de Códigos preconizada en 1812".\nLehendabiziko indar liberalekin Urkiola gainean -Basozabaleko partida 30 guardia zibilez- asturugaitza da. Egun berean (apirialaren 22a) Bilbon Zazpi Urtetako gudaren nazio-milizien oroipena besterik ez zen Laguntzaileen Batailoia eratuko da. 23 eta 24an partida hasberriei garaipenak irribarre egiten die: Cuevillas-en partidari Güeñes-en 23 guardia zibil makurtu egiten zaizkio Nafarroan Solanatik etorriz, Lizarra eta Tafallako barrutiak, Abartzuzan kontzentratutako 2.500 gaztek topo egingo dute bertan amadeotarrek atzera egin beharrean izango direla (Arizala). Erregegai berriaren egonarririk eza izango da Nafarroan arrakasta txiki hauen emaitzak, eta, azken baten gainerako herri guztian ere, armarik eza kronikoaz gain, alferrik galduko dituena.\nApirilaren 27an Diaz de Rada-k On Karlosi penintsulara igarotzeko bere gogoa burutik kendu arazteko idatzi egiten dio. Maiatzaren 1ean Diaz de Rada-k muga ikuskatu egiten du berak alegatua aurkezte aldera. Baina egun bere horretan erregegaiak Larrunen muga-marra zeharkatzen du, bere Hegoaldeko baserri baten gaua igaro -Carlos Txapa baserria- eta Beran hilaren 2an garaile sartzen da bertan ea armatu gabeko 1.500 bolondresdun tropa bat biltzen dela. Zoria jaurtiki da. Egun horretan gobernukideengandik Lesaka, Artikutza eta Labayen-go mendietatik zehar jazarpenari hasiera ematen zaio. Maiatzaren 4an Morionesek bolondres karlistek Orokieta eta inguruetan kanpatuta ezustean harrapatzen ditu. Nekeak jota, arma eta diziplinarik gabe sarraskia erabatekoa da On Karlosek ozta-ozta Ultzamatik Quinto Real-era ihes egitea lortuz eta 5ean berriz Frantziara itzuliz. Moriones-ek ekimen honengatik Orokietako Markesgoa lortu zuen. Guda-zelaian 38 karlista hil ziren; eta 49 atxilotu itsasoaz bestalde deportatuak izan ziren. Horrela porrot egin zuen Nafarroan lehen matxinadak eta, gutxira, Carasa eta Perula San Vicente de Arana-ra arte sartuz, Araban.\nZornotzako Hitzarmena. 1872ko maiatzaren 24a. Bizkaian, mugimenduak arma falta eta hornidurarik eza larria izan arren eustea lortzen zuen. Tropak Gernikan batzartuta izanez, apirilaren amaieran gudako Aldundi karlista izendatzen zen. Orokietako sarraskitik hiru egun geroago, bizkaitarrek Arrigorriagan giriek menderatzen dituzte Arratiako eta Bilboko batailoiek jazarrita Bilbora erretiratzera behartuz. Ondoren, Areatzan kuartel nagusia ezarriz, Gipuzkoara igarotzea aurreikusten da bertan matxinadarik sortu ez baita. Araban, Martinez de Velasco-k borrokalari arabarrek Nazar-erantza zuzentzen ditu eta bertatik gudaren iraupena jokoan den Bizkaiko bazterretara arte. Jakina, Serrano, Baskongada eta Nafarroako buruzagi-jenerala bere indar guztiekin Durangoko bailaran sartzen da.\nKarlistek maiatzaren 14an Mañariko Haitzetan topo egitera azaltzen zaizkio menderatuak izanez. Galerak garrantzi handikoak izan ziren, tartean Ayastuy eta Manuel Altube aurkituz. Arrasaterantz atzera eginez, 16an karlistek Oñati erasotzen dute, bertan jasandako zaurien ondorioz Ulibarri, Jaurerriko tropen buruzagi komandantea, hilez. Ekimen bietan gipuzkoar txapelgorriak borrokarako grina eta zuhurtasunagatik nabarmentzen dira. Etsai "natural" honek eta gobernuaren tropen aldetiko etengabeko jazarpenak karlistei -gehienbat laia bertan behera utzi duten baserritarrek- atsedena hartu edota berrantolatzea eragotzi egiten die.\nMaiatzaren 20an Bizkaiko karlista-buruzagiak egoera eztabaidatzekotan Zaloa-ko (Orozko) abade etxean batzartzen dira. Bertan eztabaidatu zen -ezezko emaitzaz- indarrak zatikatzeko aukera eta Torre-ko Dukeari komunikazioa igortzea adostu zen amnistiaren ordez otzantasuna eskainiz. 1872ko maiatzaren 24an Zornotzako Belaustegiren etxean Hitzarmena izenpetu zen. Izenpetu zutenen artean, batetik Francisco Serrano, eta, Antonio Arguindoniz, Fausto de Urquizu, Juan B. de Urue y Aristides de Artiñano-k osatutako Aldundi karlista bestetik. Horretara, era ofizialez herrian guduari amaiera eman zitzaion Hitzarmena On Karlos-ek, Valdespinako Markesak, eta Ezequiel Careaga, Cubillas, Santa Cruz Apaizak eta abarrek bezalako buruzagi karlista batzuk gaitzetsi egin zuten arren. Azkeneko euskal partidak ea guztiz desegin ziren Catalunyan guduak jarraitzen zuen bitartean.\n"El alzamiento pasó cual nube de verano -zioan Unamuno-k Paz en la Guerra- lanean, pero dejando germen de interminables disputas. Pronunciamiento de paisanos, nacido de una orden, terminó en un convenio; fue tan sólo un motín. Había sucumbido a la misma pesadumbre de su masa; el tiempo que da resistencia, le mató en flor. Presentaron, además, al enemigo un lingote de hombres, en vez de una masa suelta que, como el azogue, se desparramara para volver a reunirse; efectos todos de la orden". Inguru liberaletan Hitzarmenak haserrea sortarazi zuen; giri batek ere ez zuen urte-egun horretatik aurrera guda berri bat, lehendabizikoa bezain beldurgarria edo beldurgarriagoa, zetorrenaren zalantzarik.\nZornotzako Hitzarmenak, beraz, arnas une bat, hasierako ateraldi neketsuaren osteko bakea adierazten digu. Agintari karlistek beraien gailuak berrantolatu egiten dituzte. Dorregaray-k Diaz de Rada ordezkotzen du Nafarroako eta Baskongadetako Komandantzia Nagusian. Honek Nafarroako komandante nagusi bezala Ollo izendatzen du, Bizkairako Martinez de Velasco, Gipuzkoarako Lizarraga eta Arabarako Eustaquio Llorente. Abenduaren amaieran Dorregaray-k borroka berriro hasteko erabakia hartzen du. "El alzamiento del invierno no fue tan general y numeroso como había sido el de primavera -esaten digu F. Hernando-k Recuerdos de la guerra civil-en (Paris, 1887)- pero, en cambio, fue más sólido. En vez de lanzarse, como entonces, a la guerra hombres armados con palos, ancianos unos, débiles otros, sólo salían ahora jóvenes robustos y resueltos a pelear y sufrir". Berriz ere partidak agertzen dira: Goiriena Mundaka eta Bermeo bitartean, Ollo, Radica eta Argonz Nafarroan, Candido Sobron Treviñon, Santa Cruz Gipuzkoan etab. Liberalengan tropen orden eta diziplinarik eza esanezinak dira eta lasaitasuna hain da handia ze Primo de Rivera Nafarroako eta Baskongadetako buruzagi jeneralak, 1872ko azaroaren 5ean bere dimisioa aurkezten du. Lehen gudan bezala, Madrilek gaitza buruzagien etengabeko aldaketaz moztu nahi du: Moriones, Pavia, Nouvillas, Sanchez Bregua (1873ko uztaila). Alferrik. Ordenarik ez eta nahasketa areagotu egiten dira Gorteek Errepublika aldarrikatzean (1873ko otsailaren 11): karlismoa, kantonalismoa eta kubatar matxinadak hispaniar historia garaikideko ahaleginik interesgarri eta baliogarriena izan zitekeena loretan zegoela ebaki zuten.\nOtsaila - uztaila. Nahiz eta euskaldun guztiei Bakea eta Foruak eskainiz (otsailaren 19a) Manual Pavía, buruzagi jeneralak egindako aldarrikapen berria izan, karlisten matxinadak -elizak suspertua, jauntxoek mugitua, bere hazia baserritar isil eta gogor baten belaunaldiak besterendua- indarra eta kemena hartzen du. Tropa karlistek egituratu egiten dira eta semerik gabeko 20tik 30 urtera bitarteko gizonen erreklutatze orokorra agintzen da (Santesteban, otsailaren 20a). Apirilaren hasieran Elio-k eta Dorregaray-k bolondres bila Bizkaitik zehar dabiltza.\nMaiatzean Eliok espedizioa gainerako lurraldeetara hedatzen du. Partida kopurua handitu egiten da. Tropek esperientzia eta trebetasuna lortzen dute; borroka zabala etsaien indarrek berdinak edo txikiagoak direnean baino ez dagite, lehen gudan bezala, aurka egitera bakarrik mugatuz. Guda berriko lehen borrokaldi garrantzitsua Eraul-en, Nafarroan, 1873ko maiatzaren 5ean gertatzen da. Bertan lehen orduko buruzagi karlista guztiak -Dorregaray, Ollo, Valdespina, Lizarraga, Radica- azaltzen dira. Nafarroako 1., 2. eta 3. batailoietako 2.000 bolondresek eta Gipuzkoako Azpeitia batailoiak gobernukideek menderatu egiten dituzte, euron kanoietariko bat herririk-herri garaileek erakusten ibiliz.\nUda honetan zehar landalurrez jabetu diren matxinoen eskuetan herri garrantzitsu asko erortzen dira. Uztailaren 16an Carlos VII Nafarroan, Dantxarineatik, sartzen da, bertan Valdespina eta Lizarragako markesek itxaronez. Karlisten ekimenen biderkatzeagatik gainezka eginda, Sanchez Bregua-k Bizkaiko hainbat tokiren hustuketa agintzen du, bere indarrak biltze aldera. Horrela 1835eko egoera berbera ematen da: Bizkai guztia, Bilbo eta Portugalete izan ezik, Gipuzkoa guztia, Tolosa-Donostia-Irun korridoreak izan ezik, Nafarroa guztia, Iruña, Lizarra eta erriberako zati bat izan ezik, Araba guztia, Gasteiz eta Laguardia izan ezik, karlisten eskuetan erortzen dira. Madriletik datozen trenak 1876ra arte ez dira Miranda de Ebrotik igaroko.\nTropa karlistek etsaiek husten duten lurraldea okupatzen duten neurrian, ikaragarri azkar, tinglatu politiko-administratibo korapilatsua sortuz doa, gudan datzan estatu moderno bat : euskal estatu karlista. Bere baitan, 1873-1876 epe aldian herriko foru-erakunde zaharrekin batera -Batzar Nagusiak eta Aldundiak- miniaturadun monarkia baten, On Karlosena, erakundeak eta baita gudaren beharrizanak sortutakoek ere elkarbizi dira.\nGobernua. Erregeari eta bere Ministro-Kontseiluari dagokio. Carlos VII-ak dirua egin zuen (Oñati), posta-zigiluen jaulkipena agindu zuen, noblezia tituluak eman, etab. Ministro-Kontseiluen zereginak herria benetan gobernatzen zuten Aldundienak zirenen zereginekin harreman meharra zeukan.\nJustizia. Salvador Elio y Ezpeletak burututako Justiziarako Euskal-Nafar Errege-Auzitegi Nagusia. Justizia arrunta Korrejidoreak ematen zuen. Foru-zuzenbidea alde batera, 1875. urte erditik aurrera karlisten Zigor Kodea indarrean ezarri zen.\nAldundiak eta Batzar Nagusiak. Herriaren indar politiko-administratiboa izan ziren, eta eurak gabe guda pentsaezina izango zen. Herri-arazo guztiak eurak eraendu zituzten eta, Armamentu eta Elikagaietarako Batzorde Berezien bitartez gudak sortutako etengabeko beharrizanak hornitu zituzten.\nPrentsa. Prentsa karlistaren organo ofiziala Tolosa, Durango, Oñati edo Lizarran, uneen arabera, inprimatutako informaziorako egunkari erregulartasunik gabeko El Cuartel Real, izan zen. Valentin Gomez-ek zuzendua, lehenbiziko alea 1873ko abuztuan argitaratu zen. La Cruzada Española Baionan argitaratu zen 1875eko urtarriletik aurrera.\nHezkuntza. Eskoletan irakatsitako lehen irakaskuntzaz gain, lurralde karlistan Urduñako Ikastegiak eta Tolosako Prantzizkotarren Komentuak jardunean jarraitu zuten. 1874ko uztailaren 31an E.A. batek Bergarako Seminarioa Real Seminario Vasco-Navarro de Vergara berrizendatzen du. Administrazio karlistaren agintepeko lehen zuzendaria Vicente Manterola izan zen. Oñatiko Unibertsitatea Foru Aldundi karlistak 1874ko otsailaren 12ko aginduz berrezarri egin zen. Urte bereko urriaren 24ko E.A. batez Real y Pontificia izendatzen da, lau euskal lurralde penintsularrekin unibertsitate-barruti bakarra sortuz. Abenduaren 16an On Karlos bera, bertako ikastaroen zabalkunde-ekitaldira azaltzen da.\nGudaroste karlista. Euskal indarrik gehienak honela zerrendatu daitezke: Nafarroa (1875eko urtarrila). Komandantea, Perula. Batailoiak: Zaldidunak: 200 (Erregearen errejimendua). Gip. (1874ko abendua). Komandantea, Hermenegildo Ceballos. Batailoiak: 9. Zaldundia: eskuadroi 1. Araba (1874ko abendua). Komandantea, Rafael Alvarez. Batailoiak: 6. Zaldundia: eskuadroi 1. Bizkaia. (1874ko abendua)· Batailoiak: 10. Zaldundia: eskuadroi 1.\nBeste talde batzuk. Ezusteko kolpeetan, informazioa eskuratzen, ikuskatze lanetan... etab. adituak ziren 12tik 150 era arteko gizon-aldra biltzen zituzten partidak. Erreinuko Aldundiak sortutako Guardias de Navarra izenekoek. Batallon Sagrado, lehen gudako beterano eta atzeratuek osatutakoa. Compañia de Guías, On Karlosen taldeari atxikia euskaldunez eta beste lurralde batzuetako boluntarioekin eratua. Division de Castilla, gaztelako 6 batailoiz osatua. Errioxar, asturiar eta aragoar batailoiak. Zaldundia:gaztelar 3 batailoi, kantabriar 1, aragoar 1, asturiar 1 eta Husares de Arlaban izeneko beste bat. Erregearen bizkartzain zen Escuadron de Guardias.\nGuda-Industria. Urdax-eko kartutxo-fabrika. Lizarrako artilleria parkea. Azpeitiko, Berako, Desiertoko eta Arteagako kanoi-fundizioak. Armamentu fabrikak Plazentzia, Eibar eta Elgoibarren. Bolbora olak Araoz, Aramaionako Etxaguenen, Beran eta Riezun. Montura tailerra Legarian. Basta-tailerra Amurrion. Gudaren lehen urteetatik hasita Baranbioko berun-meategien ustiaketa.\nArmamentua. Mota bitako Remington eta Berdan iskiluak. Lefaucheaux eta Chassepots eta baita Ibarra eskopetak. 1857 ereduko fusil eta karabinak. Kanpotik ekarritako edota berton egindako munizioak. Berton egindako kanoiak edo guda altxorretik (Eraul, Lizarraga, Laguardia) edota atzerritik etorritakoak: Krupp, Wavasseur, Withwort, Wolvich, etab.\nHeziketa Militarra. Oñatiko Ikastetxe militarra, Azpeitiko Artilleria Ikastetxea eta Bergarako Ingeniaritza Ikastetxea.\nJantziak. Lebita urdina eta praka gorria, urdin iluna edo gorrimina. Jeneralek, txapel gorria, brigadierrak urdina, tropek gorria, zuria edo urdina lurralde bakoitzaren berezia zen margoaren arabera.\nOsasun militarra. Margarita Andreak, erregegaiaren emazteak, antolatua. Karlistek masoigarritzat jo zituzten Gurutze Gorriaren zereginean jarduteko sortutako ambulancias de la caridad aipagarri dira. Iratxen, Santurtzin, Lesakan, Puente la Reina-n, Lakuntzan, Aoizen, Berastegin, Loiolan, Areatzan, Olaguen, Gollanon eta Belancoainen odol-ospitaleak.\nUztaila - abendua. Carlos VIIak Herrian zehar dabilen ibilbideak bere jarraitzaileen gogo bizia iratzartu zuen eta baita azken ordura arte zalantzati agertu ziren elementuena ere bere eremura erakartzea lortuz. On Karlos mutil galanta, militar-itxurakoa eta gorpuzkera onekoa, benetako errege-tankeraduna eta kondekorazioz beteko paparduna zen. Bere hitzek, politikari trebe batenak ez ziren arren, bere oldozpen monolitiko baina asmo onekoa adierazten zuten. Bere presentziak tropak poztasunez bete zituen eta ihesterik ere erakarri zuen. Une hartan bere gudarosteak arrakastak lortzen zituen eta arrakaston artean munizio eta armategi garrantzitsu baten esku izatea ekarriko duen Eibar hartu izana aipatu beharrekoa da.\nMarkina, Bermeo eta Durangoko liberalek matxinatutako probintziatik ihes eginaz aterpea bilatuz lehenbiziko gudaren gotorleku liberala zen Bilbo eskuratzearen bururakizuna guztien buruetan ibili eta helduz dabil. Eta horrela,1873ko abuztuaren erdi aldera, Bilboren hirugarren setioa hasten da. Hiriburuak, Auxiliares y de Voluntarios de la Libertad taldeak sortuz babesteari ekingo dio. Hilabete honetako 12an Castor Andetxaga, lehenengo gudako buruzagi beteranoak, Portugaleteri setioa ezarriko dio 1836ko errakuntza ekidin aldera. 13an Dugiols-ek bere Voluntarios-ekin Loma jeneralaren aginduz, Oñati husten du berarekin hiribilduko liberalik ospetsuenak eramanez; ordutik aurrera Oñati -Durango, Tolosa eta Lizarrarekin batera- erregegaiaren Gorteetariko bat izatera igarotzen da. 20an karlistak Bilboko ur-horniketa ebakitzen dute. Hiribildua Portugaleteko bidetik eta ibaitik izan ezik erdi komunikaziorik gabe gelditzen da. Baina, bereganako bide guztiak itxi aurretik, atzealdea ondo segurtatzea interesatzen da. Hiru dira karlistek nahi dituzten tokiak: Lizarra, Laguardia eta Tolosa.\nLehena, batez ere, borrokaldi gorri baten zio izango da. Lizarra karlisten eskuetan abuztuaren 24ean erortzen da; 25ean zutabe liberal bik Dicastillon diren okupatzaileei aurka eginez berreskuratze-ahalegina egiten dute. Borroka, karlisten aldekoa zena, On Karlosek ikusi zuen. Negros-ek hurrengo ekimena urrira arte atzeratuko dute; bitartean, Laguardia gotortzen dute Miguel Zurbanoren kontragerrila liberala sortuz. Urriaren 6an liberalek karlisten Hiri Saindua izango dena berreskuratzeko ahalegina egingo dute:, Mendiry buruzagi militar berria nabarmentzen den Mañeruko borrokaldian gudaroste errepublikanoak berriz ere porrot egiten du.\nHilabete bat geroago, azaroaren 7, 8 eta 9an bigarren gudako borrokaldirik garrantzitsuena ospatuko da, karlistek euren buruarengan konfiantza eta ospea irabaziko zituztena: Montejurrako borrokaldia. 9.000 karlistek beraien posizioak ausart eta kementsu defendatzean izandako borrokaldi gorriaren ondoren Morionesen agindupean zeuden 11.000 liberalek atzera egin beharra izan zuten. Hilabete horretan Laguardia erortzen da eta berarekin Arabako eremu zabal asko kontrolpean gelditzen dira. Hiribildua Errioxan sartu-irten naroak egiteko tokia da. Gasteizerako bidea erabilezina da. Moriones-ek abenduaren 2an Tolosari karlistek dioten setioa apurtu egiten du baina foru-hiriburu zaharrak ez du erregegaiaren Gorte bezala eratzeko luze jo beharko.\n1873ko Abendua 1874ko maiatza. 1873ko abuztutik Herritik at izan arren, Bilbok, Portugaleteko bidetik eta baita elikagaiak eta armak ekarriz ibaitik zehar zetozen ontziei esker kanpoaldetik komunikaziorik izaterik izan zuen. Olabeagako pasabidea karlistak kate-bidez ixten duten abenduaren 29tik aurrera, komunikaziorik eza erabatekoa izan zen. Karlistei hiru aldiz aurka ekin dion hiriburua tragediazko patudun -Unamuno gazteak bikaintasunez bere Paz en la Guerra-n oroitua- estalkiz jantzita dago. Gainontzeko Herrian operazioak gelditu egiten dira: karlisten guda-ahalegina 40 kanoi besterik ez dituen eta gudari eta herritarren artean 4.000 defendatzaile dituen portudun hiribilduan biltzen da. Abenduaren 30ean Dorregaray-k Portugaleteko setioa hasten du Valdespinak Zubi Berriaren gaina, Artxanda eta Santo Domingoko mendipeak, Ollaran, Zorrotza, Anotegi eta Basurto okuparazi egiten du. Urte berriarekin Portugalete matxinoen artilleriaren 2.000 tiro inguru jasan ondoren Andetxaga zaharraren eskuetan (urtarrilaren 21) erortzen da. Portugaletetik Areetara zintzilikatutako kateek ibaia erabat ixten dute. Otsailaren 21ean Pichon-en, Quintana-n Artagan-en, Monte Etxean, Ollargan-en eta Santa Monika-n kokatutako baterietatik Bilboko bonbardaketa hasten da. Somorrostrorako pasabidea Rada, Andechaga, Ollo eta Elio-k aldezten dute. Moriones (otsailaren 25a) toki horretatik Bilboko hesia apurtzen saiatzen da. Liberalen porrotak -Olloren agintepean arabarrek eta nafarrek aurrera egiteari eusten diote- Madrilen etsipena sortzen du Francisco Serrano, La Torre-ko Dukea, buruzagi jeneral berri izendatzen dela.\nHauxe da Somorrostroko lehendabiziko borrokaldia; honen eta bigarrenaren artean karlisten arrakasta berri bat izango da, Tolosaren erortzea, martxoaren 5ean garaile Carlos VIIa sartuz Gipuzkoako karlisten okupazioa, Donostia eta Irun izan ezik, indartuz. Somorrostroko bigarren borrokaldia -gudakorik gogor eta odoltsuena- hilabete bereko 25, 26 eta 27an gertatuko da. Liberalek, Serranoren tropengatik berrindartuak, orain 48 batailoi dituzte. Hildakoen kopuru ikaragarriaren ordainean -bando bien artean 8.000 hildako- karlistek bigarren aldiz erasoari aurre egiten diote. Borrokaldiak hatsik gabe uzten ditu alde biak: giris-ek oraingoan ez dira igaro baina karlistek hirugarren ahalegin bateri ezin heldu izango diote. Horregatik, hurrengo egunean On Karlosek eta Elio, Dorregaray, Mendiry, Ollo, Juan de Orbe (Valdespina), Lizarraga, Andetxaga, Martinez de Velasco, Larramendi y Benavides, eta Rada, Oliver, Berriz, Zaratiegui, Yoldi, Zalduendo, Alvarez, Lerga eta Aizpurua brigadierrek burututako Karlisten Kontseilu Nagusia biltzen da. Andetxaga, Elio eta Berriz-ek gainontzeko bertaratutakoei euren irizpidea -Bilboko setioarekin jarraitu- ezartzen diote. Baina, ezusteko ezbehar batek, 1835ean bezala, antzeko egoeran, karlismoari bere buruzagi gaituenetariko bi kenduko dizkio: granada bat San Fuentes auzoan jausten da Ollo eta Rada jeneralek hilez (martxoaren 29a). Ikus dezagun Unamunok Paz en la Guerra-n albistea nola deskribatzen duen:\n"Cayó el día 29 como un rayo entre los navarros la noticia de la muerte de Ollo y de Radica, a quienes alcanzó una granada mientras examinaban el campo enemigo. Habían perdido a sus héroes, a Ollo, el que cambió el 33 la sotana del seminario por el uniforme realista, el que al morir dejaba al rey en herencia trece mil hombres formados frente al enemigo, en quince meses, de los veintisiete con que había entrado en España; habían perdido a Radica, su caballero Bayardo, el albañil de Tafalla, el que llevó tantas veces a la victoria a su segundo de Navarra. Nació en los navarros con esta desgracia desaliento, irritación y desconfianza; querían al pronto coger a la bayoneta al cañón homicida; murmuraban luego de aquel loco empeño en tomar a Bilbao, empeño a que se había opuesto Ollo, como se decía haberse opuesto Zumalacárregui en los Siete Años. Cada cual contaba a su modo el suceso; decían que Dorregaray y Mendiry se habían retirado a tiempo por indicación de un espía; comentaban el que la granada hubiera arrebatado la vida de los incorruptos. Decíase que al retirar moribundo al pobre Ollo, se había erguido Dorregaray en viéndole, para asegurar en tono trágico que habría de vengar aquella sangre tan vilmente derramada. Entre tantas muertes, aquellas dos las resumían y simbolizaban todas; habían muerto sin gloría los que les llevaron a ella. Y corría ya de boca en boca la palabra fatal: ¡Traición!"\nSomorrostro aldetik eraso bat behingoan aurreikusiz Nafarroako Batzorde Gobernatzaileak mobilizazio berri baten ondoren beste hiru lurraldeetan diren antzeko neurriak adierazten ditu. Izan ere, apirilaren 28an, Concha jeneralaren agintepeko hirugarren gudaroste bat Somorrostrora zetorrela iragartzen da. Biharamunean guda bietan karlisten buruzagi herrikoia zen Castor Andetxaga, Las Muñecas-en bere tropak ezustez harrapatzean hil egiten da. Eliok, erabat zurtuta, atzeratzea agintzen du; une honetatik aurrera bere errakuntzak gehituz doaz. 30ean Sopuertako ezkerraldea liberalen eskuetan eroriko da. Eliok, zalantzati agertu ondoren, Dorregaray-ren azkartasunari esker izan ez balitz, haren erabakiari aurrea hartuz, hutsik gabe gertatuko zen kopoa ekiditeko, Somorrostroko tropen atzeraegitea agintzen du. Zazpi Urteko gudako azken beteranoak ez du aldi berrietara egokitzea asmatzen:\n"El viejo, retirándose el último de Sodupe, marchaba sin saber a dónde le llevarían, con la resignación de la lealtad. Reuniéronse los dos cuerpos en Castrejana y la conciencia del viejo se agarró al recuerdo de la resistencia que durante tres meses se hizo allí en la guerra de los Siete Años. El rey le había ordenado impedir el paso al enemigo y había que impedírselo. Cuando al preguntar a un joven qué tal le parecían aquellas posiciones, oyó que detestables, replicó que era mucho decir, fuerte en sus memorias. Pero la artillería del 74 no era la del 36; el enemigo no necesitaba tomar aquellas posiciones, bastándole con desplegar sus baterías de montaña y encerrarles entre ellas, las de la escuadra y las de Bilbao. Aparecieron en los altos los cañones".\nErref. Unamuno: Paz en la Guerra, Col. Austral, P. 200.\nEliok ez du jada aurka egitean oldozten. Maiatzaren 1ean atzerabidez tropak San Salvador del Valle, Retuerto, Zornotza eta Burzeñatik Asuara iristen dira, goizaldeko ordu bietan Bilboko txalupen zubia karlisten azken batailoiak zeharkatuz. Hurrengo egunean gobernuaren tropek hiriburuan sartu ziren.\nAbartzuza edo Montemuroko borrokaldia (1874ko ekaina). Maiatzaren 3an Bilbotik alde egingo duten tropek etsipena nagusi dela Zornotzako merindadean bilduko dira. 14an atzeraegitean jarraikiz Mendiry Lizarrarra 26an 11 batailoirekin heltzen da: 7 nafarrak, 2 arabarrak eta 2 gipuzkoarrak. Liberalek karlismoaren gotorleku sainduaz, Lizarra, jabetzeko ahalegina berriz egingo dute. Borrokaldi erabakigarria 1874ko ekainaren 25, 26 eta 27an Abartzuzan emango da. Karlistek 25 batailoi dituzte eta hiru bateria eta errepublikanoek 80 kanoidun 50.000 gizon.\nHiru egunetako borrokaldiaren ondoren Concha jenerala heriotzez jota erortzen da eta bere tropek atzera egiten dute. Abartzuzako sutearengatik errepresalia bezala 22 errepublikano atxilotu fusilatuak izan ziren. Garaipen honek Bilboko atzeraegitetik etsita zeuden karlistak berpiztu egin zituen, baina gudaroste errepublikanoaren nahasmena zela-eta goi-ordokiari eta hiriburuari berari eraso hasteaz jarduterik izan zuten goi-agintariengatik une hartan ustiatugabea izan zen. Udaro horretan karlistek Bilboren setioan zehar gobernukideek menderatu zuten Laguardia berreskuratu egiten dute.\n1874ko abuztutik 1875eko otsailera. Bilboko setioak porrot eginda eta karlistek Abartzuzako garaipen eztabaidaezinagatik indarberrituta, hiriburu garrantzitsu bat menderatzearen bururakizunean hasita daude. Iruña, Irun, Gasteiz eta Donostia etengabe eraso dira, batez ere Iruña, abuztuaren amaieratik oldar zorrotza ezartzen baitzaio, bertako garnizioak soldadu, karabinero, guardia zibil eta foru-beterano eta 800 zenbaki inguruko gehitzen zaion boluntarioen batailoiarekin 1.200 gizon ozta-ozta ez baititu. Laguardia berriz eta behin betiko galduta, azaroan karlistek Irun setiatzen dute bertako enparantzaren inguruan 8 batailoi bilduz baina hilabete honen 11an, Sernaren zutabeak iristean, modu txarrean setioa jaso egiten da.\nEkimen honi guda-kontseiluak jarraitzen dio, bertan Hermenegildo Diaz de Ceballos-i porrotaren erantzukizuna leporatuz. Hurrengo ezbeharrean erortzen dena Torcuato Mendiry da, 1874ko azaroaren 30etik Baskongadek, Nafarroa eta Errioxako Kapitain Nagusi dena, beregain Iruñeko hesia etetearen zama ezarriz. Abenduaren 8an Mendiry-k herrikide eta soldadu karlistei eragindako errepresaliei erantzunez bere agindupeko lurralde guztian kuartelik gabeko guda aldarrikatu zuen.\nMaiz dira, data horietatik aurrera, alde bietatik eragindako mendekuak eta errepresaliak, bizitzari dagokionez Zazpi Urteko gudatik nabarmen bereiztea lortu zen guda bat zikintzera etorriz.\nKontragerrillak -Tirso Lacalle, Carricaluchi, etab.- ezberdintasunak pozoindu eta gogoak liskartu egiten ditu. Mendiry -askok "lehen orduko" jeneraletarikoa ez izanagatik gorrotoz begiratzen zioten- Dorregaray-k Lizarra babesteko eta erasotako Iruñeari pasabidea ixtearren eraiki zuen Carrascaleko marraren etenarekiko erantzule egiten dute. Jeneralaren zoritxarreko agindu batek eskaintza babesik gabe ixtean liberalek Lorca eta Lacar (1875eko otsailaren 2a) okupatu eta Moriones jeneralak Iruñera bidea zabaldu izatea ekarri zuen hiriburu horretan 35.000 gizon inguruz sartuz. Lacar hurrengo egunean, gobernukideek -orain alfontsotarrek- erabat menderatuak izan ziren borrokaldi baten, berreskuratua izan zen; baina, horrekin ez zen Carrascaleko atzeraldiak sortu zuen inpresio negargarria kentzerik izan. Otsailaren 5ean, Mendiry-k, jaso izan zituen irain eta akusazioengatik erabat minduta, On Karlos-i idazten dio bere dimisioa aurkeztuz. Brea-ren iritziz hori "este falta de precaución de Mendiry" bat da...gero gertatuko zenaren zergatia bat da. Donostia eta Gasteiz setiatuta daude, Bilbo erasota; zerbait, hala ere, guda honen norabidean okertzen hasia da.\n1875. 1874ko abenduaren 29an Martinez Campos-ek Alfontso XII, Isabel IIaren semea, errege izendatzen du. Horrekin, 1868an Iraultza irabazleak bere baitarantz ordenaren eta moderazioaren aldeko asko bultzatu zituenean hasitako karlisten hedapen-aroa amaitzen da. On Karlos-i ezer gutxitarako balio izan zion Morentin-ek Elizaren ondasunekin aberastutako espainiar burgesiaren eremu zabal batzuengana zuzendutako agiriak; honek, balore laiko eta demokratiko-ordezkotzaile eta interes jakin batzuen iraupenaren berme bezala zilegizko monarkaren zioa besarkatzea nahiago izan zuen.\nCanovas del Castillo, Berrezarkuntzako burmuin ilunak, urtarrilaren hasieran On Karlos-ekin adostasun batera iristearen ahalegina egin zuen: bere oinordetza-ondasunak itzuliko zitzaizkionaren hitza eman zion, Elvira bere alaba Alfontso XIIarekin ezkontzea, etab. Euskal lau lurraldeei buruz, errege berria gudarik gertatu ez izatekotan liratekeen baldintza berdinetan lurralde bakoitzari zegozkion Foruen zaintza bermatzera konprometitzen zen, baina Gobernua ez da VI. artikuluan ezarritako epearen barruan -"Gaceta de Madrid"-en Hitzarmena argitaratu zedinetik hilabetean- . Alfonso XII Erregearen agintepera etorri ez daitezen aipatutako probintzia edo probintzienganako inolako kontsiderazio modurik izatera behartuta egongo baldin eta armen indarrarengatik bere erresistentzia irabaztera iritsiko balitz. Mehatxua argia zen Fidel de Sagarminaga, Ladislao de Velasco, Domingo de Jaunsoro, Herran etab. bezalako hainbat Herriko forulari liberal ospetsuak ikusterik izan zuten bezala. Hala ere, Alfontso XIIari Cabrerak berak (Mar. 11) eta beste buruzagi karlista batzuk adieraziko dioten aitorpena gora-behera, On Karlosek gudari amaitzeari uko egiten dio eta egitasmoa atzera botatzen du.\n1875eko Udara. Lacar-eko borrokaldiaren eta otsailaren 7an borrokalariei lagun eginik Iruñera sartuz Alfontso XIIak Madrilera egindako etorreraren ondoren, Ipar frontea urte horretako ekainera arte erabat egonkortu egiten da. Gudaroste liberalak (martxoa) 778.782 infanteria gudari, 1.651 zaldi eta 92 kanoi dituen bitartean karlistek 33.860 infante, 1.808 zaldi eta 79 artilleria pieza dituzte. Ekimenak, aro honetan, Primo de Riveraren agindupean Ziraukiko San Kristobal baselizatik Zirauki, Artaza eta Villatuerta kanoiz erasotzera eta liberalek toki batzuetaz jabetzea lortzen duten Etxauriko bailaran borrokan egitera mugatzen dira, hori guztia Lizarren aurka gerora egin nahi den erasoaldira begira izanez.\nPerula-k, bien bitartean, Iruñaldeko Mesede-eremuan ezbehar handiak sortarazten ditu, San Kristobaleko gotorlekutik hiria bonbardatuz. Ekainaren 15ean Miranda de Ebrotik Gasteizko setioa apurtzera bideratutako konboi bat abiatzen da. Behin Conchas de Tuyo-n topo-egite gogorra izan ondoren espedizioa arabar hiriburura iristen da. Bertatik abiatzen dira, aurrerantzean Herriaren bihotzera izango diren operazioek, bestalde gudaren amaiera azkartuko dutenak izanez. Karlistek atzeraka hasten dira. Uztailaren 1ean, On Karlos-ek Mendiry-ren kargutik kentzeko agindua izenpetzen du eta Perula Ipar Gudarosteko Estatu Nagusiko Jeneral Buru izendatzen du. Uztailaren 7an Quesada, alfontsotar Gudarosteko Buru Jeneral berriak Perula bere gudarostea Nanclares eta Subijana bitartean biltzera behartzen du; ezkutuan eta azkar Trebiño-Zumeltzurantza aldatzen da berriz inguratuta dagoen Gasteizerako bidea hartuz. Tello, atzeraldia babesteko atzean gelditu zenez, karlistei aurre egiten die, borrokaldi gorra izan ondoren atzera egin beharrean direla. Horrela Gasteizeko hesia behin betiko jasota gelditzen da eta, probintzia, karlismoarentzako, gehien baten, galduta. Monarkiaren berrezarkuntza, buruzagien arteko liskarrak -Mendiry eta Perula-ren artean batez ere-, Cabrera eta beste buruzagi karlista batzuen ihesa, Tirso Lacale "Ziraukiko errenak" egindako erailketen mehatxutan Mendiry-k bideratutako errepresaliek eragindako europar oihartzunak, Erdialdean eta Levanten gudaren geroago eta gehiagoko porrotak eta jeneral karlisten ezgaitasunak matxinatuen morala hausten dute itxaropenik eza euskal etxeetara eramanez:\n"A punto tal llegaba. empero, con su zapa el desengaño, que el mismo Celestino desahogaba ya en la intimidad su pesimismo y sus temores. ¿Quién sacaba de su tierra a aquellos vascos que en antiguos tiempos no querían pasar en la ofensiva del árbol Malato, a no darles estipendio? Peleando junto a sus familiares y con el país propio por apoyo, halagándolos el ir a Madrid, a dar rey a los castellanos. ¿Para qué? ¡Allá ellos! Habían implantado, por su parte, un ensayo de estadillo independiente, con sus sellos de correo y sus perros grandes. Recelaban, además, de las desconocidas llanuras, contentándose, hechos fuertes tras el Ebro, con sostener su incipiente estado, merced, en gran parte, a la ayuda de aquellos voluntarios castellanos viejos que corrieron al Norte a vivir de la guerra unos, a satisfacer instintos atávicos otros, a darse pisto alguno que otro, a pensar y sufrir desvíos y menosprecios los más de ellos".\nRef. Unamuno: Paz en la Guerra, Austral Bilduma, n.º 179, 224. orr.\nKarlistek Arabako Villareal-era atzera eginez, Gipuzkoaren giltza zen Arlaban historikotik hurbil, hiribildu honen babesa gogortu egin zen matxinatuek uztailaren 29an bertatik irtenaraziak izanez.\nGobernuaren tropek ekainetik aurrea hatsa berreskuratzen dute; aldi berean Gobernuak matxinatuei herritarrek laguntza ematea eragoztera bideratutako neurriak gogortu egiten ditu: atzerriratzeak, konfiskazioak, zuhaiztien ebakuntza, uzta-erreketak, isun gogorrak, etab. Ekimen liberalek Iruñerako sarbidea garbitu eta Lizarra inguratzera bideratzen dira, noizbehinkako erasoaldiz etsaiak Ultzama edo Aoiz aldera bultzatzen diren bitartean. Quesadak Lopez de Goikoetxea gobernu-agenteari irailaren 9an diotso: la situación de los carlistas es desesperada y les faltan medios para continuarla (guda). Az. 24an karlistek San Kristobaleko gotorlekua galtzen dute.\nMatxinatuek Iruñeko hiriburua euren artilleriaren itu zuten Oricain, Alzuza eta Miraballes gainetatik ateraraziak izatean hiriburuaren setioa leundu egiten da. Araba galduta, Nafarroa larri mehatxatuta, Ladislao de Velasco arabar Ahaldun Nagusiak, gudaren amaiera negargarria ikusiz, txarrena ekiditen ahalegintzen da -behin betiko foruen ezabapena-, erregegaiaren lerroetan matxinadak eragitera bideratutako hainbat gestio eginez. Baina Muñagorri berri honek, lehenengoak bezala, porrot egiten du eta bere Bakea eta Foruak 1868an bezala baztertua izango da.\n1875ko abendua - 1876ko otsaila. Guda Katalunian eta erdialdean likidatua izan da. Toki horietan armak eman nahi izan ez dituzten azken karlista-aldrak Dorregarayk irailaren 5ean egin duen bezala Nafarroan sartzeko ahaleginean dira. Tropa liberal guztiak, ikaragarrizko elurteen erdian, Jovellar jeneralak, Gudarako Ministroa, berrantolatuta Euskal Herrirantz datoz. Horrela gudaroste bi eratzen dira, eskumakoa, Martinez Campos-en agindupean Nafarroa okupatzearen helburua esleituz, eta ezkerrekoa, Quesadaren agindupekoa Bizkaia eta Gipuzkoa okupatzeko helburua duena. Bien artean 120.000 gizondun kopuru harrigarria batzen dute. Aldi berean, eskumako gudarostea Blanco eta Primo de Riveraren agindupean dela, bi aldratan banantzen da eta ezkerrekoa Loma, Moriones eta Etxebarriaren agindupeko beste hiru gudari-aldratan.\nBere aldetik karlistek babeserako prestatzen dira ezaguna duten lurzoruak baten lubakituz, ohikoak dituen otzaren eta lainotasunaren magalean ezkutatuz eta sortu izan diren herriak babesten dituela. Bere indarrek 33.000 gizonera ozta-ozta iristen dira. Eraso militarrarekin batera probintzietako eta Gorteko politikabideetan Herriko erakundeen aurkako aurrez-aurreko, samin eta estalkirik gabeko erasoa sortzen da. Karlistei bakarrik ez eze "besteei" ere, liberalei, foruzale garbiei, "desberdintzat" bere burua duen edozeini guda sortarazi izanaren errua leporatzen die. Ondorioz 1875eko abenduaren 27an Bizkaiko, (Eusebio de Uribe), Gipuzkoako (Domingo Jaunsoro) eta Arabako (Serafín Urigoitia) ordezkariz Gazteizko Batzorde Foruzale Liberala sortzen da. Bere helburua etorri datorren suntsiketa-uhinaren aurka baliabide guztien bitartez borrokan jardutea da. Eta hau, halabeharrez, azken borrokalari karlistek itsasoaren eta mendien aurka baztertzeko bere garroak luze dituen gudarostearen babespean egindakoa da.\nUrtearen hasieran martxarako prestaketak bukatzen dira. Urtarrilaren 28an gudaroste biak mugitzen hasten dira. Martínez Campos-ek, behin Primo de Riverari Lizarraz jabetzeko gomendatuz, Aiako Haitzetatik Igeldo mendira arte luzatzen den lerroko bonbardatutako Donostiari laguntza emate aldera Baztanetik sartzen da. Quesadak bere aldetik Bizkaiko hegoaldea menderatzen du (Otxandio) horretarako Urkiolako San Antonio-Durangoko bidetik sartuz, Lomak Bilbo sorosteko helburuz Kadaguaren lerroa erasotzen duen bitartean. "Y vino la corajina final: el defenderse como gato tripa arriba para morir matando. Defendiéndose de la avalancha, reculando de risco en risco y de monte en monte, cediendo valle a valle y palmo a palmo, aquella tierra en que implantaron un Estado chico, con sus sellos de Correos, sus perros grandes y su Universidad". [Unamuno: op. cit., 231 orr.].\nMoriones-ek Donostian kolpe bat ematen ahalegintzen da Getarian lehorreratuz. Garateko gaina menderatuz (urtarrilaren 21a) bere tropak Mendizorrotzeko zulora arte iristen dira karlistek kementsu atzera eraginaraziz. Hauxe izango da Gipuzkoan On Karlosi leialak zaizkionen azken garaipena. Donostia etengabe bonbardatua da eta horietako azken bonbardaketa baten granada karlista batek Bilintx olerkaria irmotasunez hiltzen du.\nMartínez Camposek Elizondotik zehar nekez aurrera egiten du. Etsipenezko erresistentziaren ondoren otsailean deshecha-ri hasiera ematen zaio. Armada karlista deuseztatu egiten da: Beasainen karlista jeneralen kontseiluak egindako berrantolatzerako azken ahalegin batek porrot egiten du, orduan indultuaren eraginpean egon nahi ez duten guztien ihesa hasiz. Atxuriako gailurretan (Peña Plata) babestuz, Larunbek hil arte (otsailaren 19a) irauten du; bitartean, Nafarroaren bihotzean, matxinatutako karlismoaren ikurra zena, Lizarra, erori egiten da eta errege berria, Isabel II.aren semea, Donostian garaile sartzen da. Otsailaren 20an El Cuartel Real-aren azken alea argitaratzen da. On Karlosek Tolosara-hurrengo egunean eroriko da- ihes egiten du eta Baztanen babesa aurkitu. 28an Arneguy-tik, Nafarroa, muga gainditzen du berriz etorriko denaren hitza emanez; Gaztelako 6 batailoik, Asturias eta Cantabriako 4k, guardien eskuadroi 1ek, Valenciako 3 batailoik, Plasenciako 6 bateriak, Gidak eta Husareak lagun egiten diote. Batailoi nafarrek muga Orbaizeta eta Burgetetik igarotzen dute. Egun berean Isabel II.aren semea bigarrenez Iruñean sartzen da. Makurtuko den azken karlisten zokoa Lapoblación-go (martxoaren 2a) gaztelua izan zen. Gudua amaitu da.\n1876ko uztailaren 21eko Lege indargabetzailea. Tropa garaileen aitzinean (Mar. 13a) Somorrostron adierazitako agirian espainiar errege gazteak inplizituki antzematera ematen duen bezala guda honen azkenak 1876ko udaran ospatutako Gorteen batzarraldi baten amaitzeko gora-behera dramatikoetan aberatsak diren ekintza anitzetan garatuz etorri diren XVIII. mendean hasitako prozesu luze baten amaiera ere adierazten du. Kasu honetan, ezin esan daiteke Espainiako Gorteei herri-babesik falta zaienik; hilabete batzuk arinagotik "foruen arazoa" egunkarietan bakarrik ez eze, elkarrizketetan, kalean eta mahai inguruetan ere nahitaezko eztabaida-gai da. Hitzetan den grinak eta arrazoibideen gorrotoak inoiz lortu ez diren mugak gainditzea dakar:\n"En algunos pueblos por donde pasó el Rey a su regreso a la Corte -distinguiéndose la provincia limítrofe de Santander a pesar de sus grandes relaciones con éstas o por mejor decir por esas mismas relaciones- hicieron alarde de antifuerismo de la manera más ridícula que se puede imaginar: las mujeres en el pecho, en las sombrillas y en la ropa de los niña; los hombres en el sombrero, levita, chaqueta, etc.; los músicos en los instrumentos; los perros en el collar; en las colgaduras, en las paredes de los edificios, en los faroles de las calles, en las puertas de las tiendas, en los escaparates, en fin, en todos los sitios en que era posible fijarla, se ostentaba esta inscripción: Abajo los Fueros; se hicieron también aleluyas sobre el mismo tema. Aquello era una mascarada completa. En ningún tiempo de la historia, en ningún país del mundo, ni aún entre naciones rivales y enemigas, se ha visto jamás estallar el odio con formas tan violentas y con encono tan ardiente como se vio en España en esta ocasión contra los hijos del País Vasco. Y en cambio a los que hacían alardes de fueristas o se defendían de ataques de antifueristas se les encerraba en una cañonera y eran conducidos a apartados destierros, sólo por cometer el crimen nefando de amar a su país y se consideraron como subversivos, desahogos inocentes en recuerdo de loa fueros, como era la venta de abanicos que decían Vivan los Fueros, publicar viñetas en las cajas de cerillas alusivas a su restablecimiento, y un señor inspector de policía prohibió tocar al piano ciertas piezas o aires del país en el café del señor Lazurtegui, etc., es decir, se permitía atacar a los Fueros, pero no defenderlos."\nRef. Angulo y Hormaza, J. M. de: La abolición de los Fueros e instituciones vascongadas, Bilbao, 1886.\nAurretiazko prozedura bezala, Herriko ordezkariei erreinuko hiriburuan aldez aurreko batzar baterako deia (Maiatzaren 1etik 15era) egiten zaie. Bitartean, Espainiako alde guztietatik -Sevillatik ezik- euskal foru-erregimena kentzeko eskabide asko jasotzen dira. Herriko lau ordezkariek entzuteko tramitea betez Cánovasek Gorteei egoki zeritzon egitasmoa aurkezteko eskubidea beretzat gordetzen du. 1876ko uztailaren 21ean Gorteek euskal Foruekiko lege indargabetzailea onartzen dute. Gure herriko historiaren gertaera garrantzitsu erabakigarri bat itxi egin da: horrela hasten da gure historia garaikidea.


Sasi Guztien Gainetik CD-liburuxka\nBularretik Mintzora egitasmoaren baitan sortu zen Sasi Guztien Gainetik CD-liburua. Haur jolas eta kanta bilduma hautatu batekin batera, tradiziozko ipuin bilduma bat eskaintzen zaie lan honetan guraso eta hezitzaileei, haurrekin partekatzeko.\nLiburuan aipatu ipuin, hitz jolas eta kantuen testu guztiak biltzen dira, baita hauen erabilpen oharrak ere. CD-an pieza guztiak grabatuta daude, musika egitura batez bildurik. Baina helduen eredu izan nahi duenez, ahotsa gailentzen da, irakurketaren bitartekari diren helduek testu hauek erraz ikasi eta neska-mutilei transmititu diezaieten.\nCD-liburu honetako testuak 5 urtetik aurrerako haurrekin erabiltzeko aproposak dira.\nLan hau Galtzagorri Haur eta Gazte Literatura elkartearen eta Eusko Jaurlaritzaren Kultura Sailaren arteko lankidetzari esker jaio zen.\nCD-liburuaren egilea Itziar Zubizarreta da, musika Zuriñe Fernandez Gerenbarrena konposatua eta Elena Odriozolak ilustratua. CDaren grabazioa Eresbilen egin zen Jon Miner teknikariarekin. Bertan, Pello Añorga, Yolanda Arrieta, Juan Kruz Igerabide, Jaione Lizarazu eta Itziar Zubizarretaren ahotsen bitartez, kantak, jolasak, esku jolasak eta ipuinak grabatu dira. Horien guztien letrak eta erabilerarako oharrak biltzen ditu gainera CDarekin batera doan liburuak.\nPrezioa: 18 euro.\nGaltzagorriko bazkideek %20ko beherapena dute.


2014 apirila | Slump doktorearen zaintiratua\nHasiera » Data honetan egindako artikuluak: apirila, 2014\nArrazismoa futbolean: zaleek jaurtitako banana jan du Alvesek\nHainbatetan ikusia dugu, nola futbol jokalari beltzei tximu imintzio eta soinuak zuzentzen dizkieten beste taldeko zaleek. Batzuetan bananak ere botatzen dizkiete, gauzak argi utzi nahian-edo. Jokalariek, normalean, ez ikusiarena egiten dute. Igandean, ordea, Dani Alves Bartzelonako jokalariak Villarrealeko zale batek jaurtitako banana hartu, zuritu eta jan egin zuen. “Halaxe hartu beharra dago. Ez dago hau aldatzerik. Hamaika urte daramatzat hemen eta guztiak berdin jarraitzen du....\nGuardiola katalanez mintzatzearen alde, UEFAk kazetariari errieta egin arren\nPosted in Futbola, Hizkuntzak\nMunicheko Bayern futbol taldeko entrenatzaile Pep Guardiola prentsaurrekoa ematen ari zen atzo iluntzean Madrilen, Catalunya Radio irratiko kazetaria gaztelaniaz hasi zitzaionean: “Atzo UEFAk katalanez galdetzeagatik errieta egin zidanez, gaztelaniaz galdetuko dizut gaur”. Guardiolaren erantzuna: “Oker zaude, katalanez egin diezadakezu”. Ziur badela entrenatzaile katalanaren erreakzioa baztertzailetzat joko duenik. Kontuan har dezala, baina, Guardiolak gaztelaniaz,...\nSelma eta Anya, Maite eta Vera\nPosted in Komiki kritikak, Komikiak\nBalkanetako gerra atzean utzita, Euskal Herrira heldu den erizain bosniarra da Selma, Habiak komikiko protagonistetako bat. Abiadura Handiko Trena haren lurretatik pasatzen dela-eta baserria galdu duen Simon zaharra zaintzera etorri da. Anya gazteak institutua ez du oso gustuko. Begiko duen mutilak ez dio jaramonik egiten, bere abizen errusiarra ahoskaezina da eta, pentsatzen duenez, soberan dauzka kilo batzuk. Eskolatik bueltan zulo batera erori eta Emily izeneko mamua ezagutu du… Halaxe...\nPisua galdu eta hegan egiten duten ziklistek, anorexiari bide?\nPosted in Osasuna, Txirrindularitza\nDeigarria iruditu zait Joaquim Rodriguez ziklista kataluniarrak Sky taldeari buruz esandakoak: “Tentuz jokatu behar dute, haien txirrindulariek ‘pisua galdu eta hegan egiten dut’ diotenean; ume anorexiko belaunaldia sortzen ari dira”, dio Puritok, Sport egunkariak plazaratutako elkarrizketan. Ziklista profesional batek hain gordin hitz egiteak harritu nau, esaldiaren mamiak baino gehiago, maiz entzun baitugu txirrindulari batzuek –amateur zein profesionalek– zorrotz...\nSan Mames Barriak diru publikoa jaso badu, guk zergatik ez?\n“Realak egin duen fitxaketa onena”. Hala definitu du Realeko presidente Jokin Aperribayk, Anoeta estadioa birmoldatzeko proiektu berria. Proiektu berriak 43,8 milioi euroko kostua izango luke. Realak, hasiera batean, 20 milioi euro jarriko ditu. Halaber, Kutxabankekin sinatu nahi duen publizitate akordioa medio, talde gipuzkoarrak 10 milioi euro gehiago jasoko lituzke. Gainerako 10 milioiak Eusko Jaurlaritzak bideratuko ditu. Aperribayren hitzetan, ez da Realarentzako dirua:...