Euskal ontzi arkitektura/XIII. mendeko ontziak — Wikibooks\nEuskal ontzi arkitektura/XIII. mendeko ontziak\nNolakoak ziren Donostiako eta Hondarribiako on tziak eta, oro har, Euskal Herriko eta Kantabriako kostal de osokoak XIII. mendean?\nOn tzi horietako bat berreraiki tzen saiatuko bagina, etsi etsian agertuko li tzaiguke egia: ez dago behar beste datu. Usteen bidez egiara hurbil tzeko ahalegina besterik ezin dezakegu egin.\nUstez ko ereduak\nAl de horretatik, komeni da zehaztea XI. mendetik XVII. mendera bitarteko Europako on tzien eredu guztiak –eskalara egin eta on tzi museoetan ikusgai diren guztiak, alegia–, ustez ko ereduak direla.\nMundu osoan ezagunak diren on tzien ereduak –hala nola Kolonen «Santa Maria», El kanoren «Victoria», Drakeren «Gol den Hind», Bostongo sor tzaile izan ziren Aita Erromesen «Mayflower» eta besterenak– on tzi haiek ustez zituzten ezaugarri orokor ba tzuk erakusten saia tzen dira; ezin dira, inolaz ere, haien kopia zehatz eta neurri txikiko tzat hartu, inork ez baitaki benetan nolakoak ziren. Aurrerago egingo ditugu zehaztapen ba tzuk «Santa Maria» eta «Victoria» on tziei buruz.\nMuseoetako eredu horiek ez dira zeha tzak; areago, ba tzuek akats larriak dituzte, akats onartezinak; baina, nolanahi ere, on tzi historiko haiek zer izan ziren txukun erakusten dute hiru dimen tsioko miniatura horiek.\nDokumentuz ko iturriak\nAzter tzen ari garen denbora epe luze horretan (XI XVI. mendeen artean) on tzien ar kitek tura nolakoa zen jakiteko, hiru iturri nagusitatik dator informazio apurra: ida tziz ko agirietatik, ikonografiatik eta ar keologia aur kikun tzetatik.\nIda tziz ko agiriak\nZori txarrez, kasu honetan (Euskal Herria XIII. mendean), ida tziz ko agiriek oso datu gu txi ematen digute, apenas dagoen ezer on tzien ezaugarriei buruz; ba tzuetan, gainera, nahasmena areago tzeko baino ez dira datu horiek. Ohiko kasua da pinazarena. Aspal di aspal ditik, agirietan aipa tzen den euskal arran tza on tzia da pinaza. Ugarte txeak emandako datuen arabera Lekeition jada aipa tzen zen pinaza 1338ko dokumentu batean, nahiz eta on tzia bera aurreko mendeetakoa izan. Honela dio Ugarte txeak:\n«Behin eta berriro aipa tzen dira pinazak, baina izen horrekin era guztietako txalupak bil tzen dira, hala alturakoak nola baxurakoak, eta dokumentuetan nekez bereizten dira beste on tzi mota ba tzuetatik; adibidez, 1550ean baleak harrapa tzeko erabil tzen ziren bateletatik» (1).\nBeraz, ez dugu jakin nolakoak diren pinazak. Baina Arrindak honela dio gero:\n«Pinaza izan daiteke txalupa txiki bat edo hiru mastako on tzia. Baziren 4 gizoneko pinazak; hamar metrokoak 8 arraunlariren tzat balea ehiza tzeko; 16 metroko pinazak 14 gizonen tzat, Galiziara eta Irlandara joateko. Eta Ter nuarako bidea egiteko pinaza handiagoak ere baziren» (2).\nEz dago modurik jakiteko zehatz mehatz pinaza bat nolakoa zen. An tza denez, an tzinako agirietan on tzi mota askori esaten zi tzaion pinaza: kostara itsa tsita arran tza tzen zuen on tzi txikiari, bisigua eta hegaluzea arran tza tzera itsaso zabalera urrun tzen zenari, bai eta kabotajean jarduten zuenari ere.\nZorionez, XI. mendea baino lehenagoko hainbat on tzi normandiar agertu dira, eta beste zenbait lekutan ere jarrai tzen dute ager tzen. Ba tzuk hobeki kon tserbatu dira besteak baino, eta badira ondo gorde direnak ere. Bikingoen ohiturei esker agertu dira on tzi horiek; izan ere, buruzagiak on tzietan bertan lurpera tzen zituzten, tumulu handietan.\nOrain arte, ar keologian Hansako koka aztar nak ba tzuk baino ez dira berreskuratu; Bremengoa, adibidez. XIV. mendeko belaon tzi handi bat zen Bremengo hori, gerran eta mer katari tzan erabilia. Aur kitu dira Hansako koken beste aztar na ba tzuk ere: besteak beste, Brosenen, Danzing ondoan; Danimar kako Seeland uhartearen iparral dean, eta, Bremengoa baino koka zaharrago bat, Kollerupen, Jutland penin tsulan.\nGerora, XVI. mendeko euskal baleon tziak eta galeoiak ere agertu dira Amerikako kostal dean hondoratuta. Hala agertu zen, adibidez, «Mary Rose» karraka en tzute tsua ere, Henrike VIII.aren itsas armadako on tzi distira tsuena, Portsmouth parean itsasoaren hondotik aterata.\nDatuen al detik, esker hobeagokoa da ikonografia. Baina zuhurtasunez hartu behar da ikonografiak emandako informazioa, datu teknikoen al detik gu txienez. Erdi Aroko ikonografiak ez baitira egokienak on tzien informazioa emateko; izan ere, artistek batez ere erlijio al detiko elementuak gora tzen zituzten, edo per tsonaiak hauspo tzen, eta, beraz, ez zituzten beren konposizioetan ager tzen diren on tziak zehatz mehatz eta leialtasunez erretrata tzen.\nNolanahi ere, kodizeen miniaturak egiten zituzten egileek eta margolariek gu txi gorabehera isla tzen dituzte zer eta nolakoak ziren garai haietako on tziak, nahiz eta haiek interpreta tzea eta identifika tzea zaila izan ba tzuetan. Baina aukera ematen dute konparazioak egiteko eta garai bakoi tzaren testuinguruan eta herrial de ba tzuek eta bestek on tziak eraiki tzeko zituzten ohituren baitan analogiak bila tzeko.\nGarai hartako ikonografiatik, itsaser tzeko herrien zigiluek oso datu onak ematen diz kigute on tziei buruz. Horren arrazoia da, herrietako udalek, oro har, on tzi esangura tsuenak erreproduzi tzen zituztela zigiluetan, eta zigiluak graba tzen zituztenak benetako artistak zirela, eta ez eskuiz kribu argiztatuen kopia tzaile hu tsak; izan ere, kopia tzaile horiek, gehien gehienetan, ikusi ere ez zuten egin itsasoa.\n(1) UGARTECHEA ETA SALINAS, J.M.: «LA PESCA TRADICIONAL EN LEQUEITIO V. EMBARCACIONES Y ENSERES DE PESCA», 67 or. Eusko Fol klore, XXII. Urtekaria, Donostia, 1967 68.\n(2) ARRINDA, Anastasio: «EUSKALERRIA ETA ARRAN TZA», pág. 23. Sociedad Guipuzcoana de Ediciones y Publicaciones. Caja de Ahorros Municipal de Donostia. Donostia, 1977.\nBikingoen itsas tradizioa\nBikingo normandiarren tradizioa euskal on tzigin tzan\nBikingoen hedapena eta presen tzia Lapurdin\nBikingoak, jatorriz Eskandinaviako tal de normandiarrak, piraterian eta kostal deak lapur tzen jardun ziren hainbat mendetan Baltikoan, arraun eta bela bidez mugi tzen ziren on tzi ireki eta mistoekin; gerora, berriz, Danimar kako, Norvegiako eta Suediako konkista tzaile eta koloniza tzaileen puntako izan ziren Europan.\nVIII. mendean, Ingalaterrako kostal dea garbitu zuten eta Irlandaren zati bat konkistatu zuten.\n843. urtean, Nantes garbitu zuten, Fran tzian.\nEta 844. urtean, Galiziako kostal dean jardun zuten lapurretan; eta, ondoren, Lisboa garbitu zuten eta Sevillara jo zuten hurrena.\n846. urtean Paris setiatu zuten, eta, kolono normandiarrak Senaren ibaier tzetan finkatu ziren. Inguruak haiei zor die, hain zuzen, Normandia izena.\n1000. urte inguruan, Islandiaraino eta Groenlandiaraino iri tsi ziren, eta handik Labradror ko kostal dera eta San Lorenzo ibaira. Hegoal derantz gaur egungo Virginiaraino jarraitu zioten bideari eta iparral derantz gaur egun Baffingo Lurral dea deri tzon tokiraino.\n1066. urtean, Gillermok, Normandiako dukeak, eraso handia antolatu zuen Ingalaterraren kontra. 750 bat on tzi eta 15.000 marinelez osatutako on tzidiarekin Ingalaterrako erregea menderatu zuen Hastingseko borrokan, Londres konkistatu zuen eta Ingalaterrako errege koroatu zuen bere burua.\nBikingoen eragina on tzigin tzan\nBikingo normandiarrak 844. eta 1023. urteen artean egon ziren Lapurdiko kostal dean; itsasokoak ziren bikingoak eta tradizio handia eta on tzigile bikainak zituzten. Horrek, noski, eragin nabarmena izan bide zuen euskal on tzigin tzan.\nAturriren ibaier tzak egokiak ziren on tziolak eraiki tzeko, are gehiago hurbilean basoak zeudela kontuan izanda. Pen tsa tzekoa da Euskal Herriko bertako eskulana erabiliko zutela, bai egurra atera tzeko eta garraia tzeko eta bai on tziak egiteko ere. Euskal dunak itsas gizonak ziren berez, trebeak eta begi zoliak, eta lehendik ere bazuten eskarmentua on tzigin tzan; halabeharrez asko ikasi behar izan zuten normandiarren tekniketatik. Bikingoen eskutik, beraz, prestatu egin ziren etor kizuneko garapenerako.\nBikingoak kanpora tzean, Baiona Nafarroako errege erreginen esku geratu zen, Lapurdiko konderriaren hiriburu; 1125ean eskuratu zuen Baionak forua. Ondoren, ez kon tzako dote bidez ingelesen eskuetara igaro zen 1193an, eta haien jabego izan zen 1450 arte. Urte horretan Fran tziako koroara igaro zen; Karlos VII.ak ingelesak garaitu zituenean, hain zuzen.\nInolako dudarik gabe, euskal on tzigin tzaren tradizioa Baionara iri tsitako bikingo normandiarren tradizioaren oinordeko da; ezin da ahaztu bikingoek mende bat baino gehiago egin zutela Lapurdiko kostal dean. Euskal dunek egin zituzten beren egoki tzapenak, han eta hemen hobekun tza ba tzuk, eta berrikun tzak ere sartu zituzten, baina oinarrian haien tradizioa jaso zuten. Bikingoek, marinel abenturazale haiek, teknika bikaina zuten on tziak eraiki tzeko. Hala, Lapurdiko euskal dunek, lehenbizi, eta Bidasoaz hegoal dekoek, gero, asko ikasi zuten haiengandik. Edo ahaztutako gauza asko gogoratu zituzten. Bikingo normandiarrek 1023. urtean utzi zuten Baionako agintea, Gilen An tso Baskoniako dukeak garaitu zituenean, baina ordurako, gure aiton amonen arbaso haiek jasoa zuten beharrez ko ezagu tza bertako on tzigin tza biziberri tzeko eta indar tzeko.\nAreago, 1155ean Baiona eta Lapurdi Ingalaterrako administraziora bil du zirenean, ingelesek, normandiarren on tzi tradizioaren oinordekoak haiek ere, euskal dunekin truka tzen zuten ezagu tza; izan ere, euskal dunek mer katari tza bizia zuten Britainia Handiko portuekin. Oroit dezagun, Akitaniako dukesa eta Plantageneteko Henrike –gerora Ingalaterrako Henrike II.a, alegia– ez kondu zirenean bil du ziren Baiona eta Lapurdi Ingalaterrako administraziora.\nTingladillo erako kroskoa\nErdi Aroan on tziak eraiki tzeko euskal dunen artea hein batean normandiarrengandik jasoa dela argi ikusten da euskal kostal deko herrien zigiluetako on tzietan. Garai haietako Europa iparral dekoekin al dera tzea aski da kontura tzeko zer an tza duten bikingoen on tziekin. Horren adieraz le:\n- on tzien krosko guztiek tingladillo erako estal kia dute,\n- on tzi guztiak ilargi erdi baten eran kiz kurtuta zeuden\n- eta simetrikoak ziren\nIparral deko on tziek, tingladillo eran estalitako kroskoa zutenek, maskor baten itxura har tzen zuten: saihe tsetan oholak jar tzen zituzten bata bestearen gainean, gilen eta bularren gainean armatuta, eta, hala, on tziak askoz estankoagoak eta malguagoak ziren, ez zuten hainbeste istinka tzerik behar eta itsasoaren kolpeak hobeto jasaten zituzten Mediterraneoko on tziek baino. Mediterraneoko on tzien kroskoa topera lotutako oholez osatuta zegoen.\nEraiki tzeko ezaugarriak zirela medio, tingladillo erako on tziek gehienez ere hogeita hamar bat metroko luzera izan zezaketen. Topera lotutako ol tzadura zuten on tziek, berriz, bar ne egitura zurrunagoa eta hobeto trenkatua zeukaten, eta, horri eskerrak, on tzi askoz handiagoak eraiki zitez keen modu horretara, egur askoz gu txiago erabilita, gainera.\nBikingoen on tziak\nEgin dezagun, beraz, tarte bat bikingoen on tziak azter tzeko, Atlantikoko on tzigin tzaren garapenean ai tzindariak izan bai tziren.\nEsploraziorako eta gerrarako on tziak: «drakkar ak» eta «snekkar ak». Bularreko irudien edo aurpegi tzarren arabera bereizten ziren: ba tzuek herensugeak zituzten eta besteek sugeak. Neurri nabarmenak izatera iri tsi ziren, 30 metrorainoko luzera zenbait, eta 60 eta 80 arraunlari eskifaian. Arraunlari horiek berak ziren Europako kostal deak eraso tzen zituzten gerlari basati eta kondairaz ko haiek.\nOn tzi horietako ba tzuk berreskuratu egin dira lurpeko hilobietatik; eta, horrez gain, ibaietako eta itsas besoetako lupe tzetan on tzien zatiak aur kitu dira. Aztar na horiek oinarri hartuta ar keologoek berreraiki egin dituzte on tziak. Berreraikitako horiek neurriz apalagoak dira, baina hala ere harrigarri handiak eta ondo eraikiak, kontuan hartuta zer bitarteko tekniko gu txi zuten eraiki tzaileek.\nAipa tzekoa da lanabes mota oso gu txi zutela egurra lan tzeko; izan ere, ez zuten ezagu tzen edo, behin tzat, ez zuten erabil tzen enborretatik eta zuhai tzen adar lodietatik oholak eta ohol tzarrak atera tzeko zerrarik.\nEskueran zituzten lanabesen aukera hainbat gizal di geroago ere Europako ibaier tzeko arotz guztiek zeukatenaren oso an tzekoa zen. Erreminten artean hauek zituzten: aiz korak, ebaki tzeko zeioak, laztabinak, zerra aiztoak, karraka tzeko labanak, pun tzoiak, fal kak, mazoak eta mailuak, bai eta hareharri biguna ere egurra urratu eta modu horretara leun tzeko eta berdin tzeko.\nEnborretan fal kak sartu eta mazoarekin kolpeak emanez bereizten zituzten oholak. Hari tza egur egokia da modu horretara enborrak oholetan bereizteko; enbor batetik 32 ohol ere atera zitez keen (eskuairal de txarrekoak, bal darrak eta irregularrak, noski). Ohol tzarrak eta tantai lodiak enborrak berak zizel katuz lor tzen zituzten, aiz kora eta laztabinen bidez.\nProzesu horretan guztian, su tzarra eta irakindako urez betetako gal darak erabil tzen zituzten, piezak oker tzeko eta kako tzeko. Eta horrez gain, bestelakoak ere balia tzen zituzten: makilaz egindako tor niketeak eta sokak egurra lo tzeko, eskuz forjatutako burdinaz ko il tzeak, makilez egindako kabilak eta trebetasun eta pazien tzia handia; egurra, berriz, erruz. Gazteleraz horregatik esaten zaie «astillero» on tziak eraiki tzen diren lekuei; garai haietan egurrez ko on tzi bat eraiki tzen sor tzen zen ez pal pila izugarriengatik.\nSnekkar on tzia Osebergen, Norvegian, aur kitu zuten; XI. mendekoa da. Ezaugarri hauek ditu:\n- 22 metroko luzera,\n- 5,20 metroko zabalera\n- 1,80 metroko altuera\nNorvegiako Gokstaden aur kitutako Drakkar on tziak, X. mendekoak, ezaugarri hauek ditu:\n- 5 metroko zabalera\n- 2 metro pasa txoko altuera,\n- 20 bat tona zama tzeko ahalmena.\nOn tzi horiek honelakoak dira:\n- arin samarrak,\n- bular oker eta oso altukoak,\n- arraun bidez eragindakoak;\n- nolanahi ere, bi on tziek masta eraisgarri bat jaso zezaketen tanbulet edo garlinga luze batean bermatuta. Tanbulet horrek belazurrun bat eusten zuen lau er tzeko oihal batekin; horrenbestez, prestatuta zeuden ozeanoetan zehar kal diak egiteko.\nGarai tsu haietako beste on tzi mota bat Knorr ak ziren; horiek ere jatorriz bikingo normandiarrenak. Garraiorako erabil tzen ziren. Ezaugarri hauek zituzten:\n- aurrekoak baino mo tzagoak eta tripa handiagokoak ziren,\n- sendoagoak eta astunagoak;\n- ez ziren hain altuak, eta biz karral de edo zoladura baxua zuten;\n- soilik belaz eragindako on tziak ziren. Gindax edo kabestrante horizontal bat zuten belazurrun astuna igo tzen lagun tzeko;\n- brankan eta popan urtepaira edo zubi branka indar tsu bat zuten; «snekkar» eta «drakkar» on tziek ez zuten halakorik.\nBikingoen aroaren hondarrean, XI. mendean, beste era bateko on tzi bat agertu zen, nef zeri tzona. Nolanahi ere, aurrekoen ezaugarri asko gorde tzen zituen.\n- Zoladura zuen\n- Biz kar txiki ba tzuk brankan eta popan,\n- urtepaira edo zubi brankarik ez, baina bular oker indar tsuak zituen gila sendo bati lotuta,\n- belaon tzia zen, «knorr a» baino estilizatuagoa.\n«Nef» on tziarekin normandiarrek era guztietako zamak garraia tzen zituzten, baita ganadua eta zal diak ere, itsaso guztietan bar na. Hala, Groenlandiaraino eta Amerikako kontinenteraino eraman zi tzaketen familia koloniza tzaileak. Hori bai, aire zabalean bidaia tzen zuten, olanetan eta larruetan bil duta gaua igaro tzeko.\nGaur egungo daniarrek garai horretako bost on tziren arrastoak aur kitu dituzte Skul delev en hondoratuta eta bost horietatik bi «nef ak» dira. Hein handi batean berreraiki egin dituzte eta Roskil deko Bikingoen Museoan daude gordeta. Handienak ezaugarri hauek ditu:\n- 16,5 metroko luzera\n- 4,50 metroko zabalera\n- 1,90 metroko altuera.\nBikingoen on tzien ezaugarri orokorrak\nOn tzi horiek guztiak honela eraikita zeuden:\n- kroskoaren estal kia tingladillo eran,\n- arraun lema istriborreko hega tsean,\n- burdinaz ko aingurak egurrez ko zepoarekin, hurrengo mendeetan beste herrial de ba tzuek erabilitakoen an tzekoak.\nEuskal on tziak eta Atlantikoko on tziak kon tzejuetako zigiluetan\nOrain arte ez da Euskal Herrian bertako on tzirik berreskuratu, ezta kanpokorik ere; horrenbestez, ez dugu aukerarik jakiteko nolakoak ziren benetan XIII. mendean gure arbasoek eraiki tzen zituzten on tziak. Baionan, XI. mendean izan ziren itsasoko zenbait jardueren dokumentuak eta erreferen tziak, bai, baditugu, eta Donostiakoak ere bai beste ba tzuk, XII. mendeko Foruaren bitartez. Bi agiri horietan jaso tzen da bazirela mer katari tza harremanak atzerriko portuekin. Aurrez, VI. mendean Jumiegesko abadiarekin izan zituzten harreman haien il do berean, horrek esan nahi du mende horietan ere euskal dunek mer katari tza on tzi behar bezain handiak eta ziurrak zituztela kabotajeko nabigazioa egiteko. Beste modu batera esanda, gure museoetan on tzi haien aztar narik ez izan arren, ziur tzat jo behar ko genuke garaiko euskal on tziak iparral deko gainerako herrial deetako on tzien oso an tzekoak zirela.\nDonostiako kon tzejuko on tzia\nFroga nabarmen bat aur ki tzeko XIII. mendera jo beharrean gaude. Garai horretan egiazta daiteke garbi euskal on tziek eta Europa iparral deko on tzi garaikideek zer nolako an tza zuten. Donostiako kon tzejuko zigiluaren irudia da froga hori; 1297. urteko agiri bati itsa tsita dago zigilua eta agiria bera Parisko Ar txibategi Nazionalean gordeta dago.\nPadurako Ermandadeari loturikoa da aipatutako agiria. Dokumentuan, Hondarribia, Donostia, Bermeo, Laredo eta Santander kon tzejuetako diputatuak izenda tzen dira (hain zuzen, Ermandadeko kideak, herri horiek guztiak) ingelesen eta fran tsesen arteko gerra zela eta, Fran tziako erregeari (aurrez ordainduta noski) on tziekin zer sorospen eman negozia tzeko.\nZigiluan ager tzen den on tziaren ezaugarriek adierazten dute ozeanoetan ibil tzeko on tzia zela, zigilua duen agiria baino lehenagokoa; hau da, litekeena da on tzia bera XII. mendekoa izatea.\nSantander ko kon tzejuko on tzia\nSantander ko kon tzejuko zigilua garai berekoa eta agiri beraren gainean ezarria da; zigilu horretan, Donostiako on tziaren oso an tzeko bat ager tzen da, baina Santander koak badu bi txikeria bat: arraun lema ababorreko hega tsean dago eta lema horren kokapen zuzena istriborreko hega tsa izan ohi da.\nKonparazioak egiteko zoragarriak dira Ingalaterrako, Fran tziako eta Holandako itsaser tzeko hainbat herritako zigiluen irudiak; XII. XIII. XIV. eta XV. mendeetako zigiluen irudiak.\nZigiluetan aise an tzeman da irudietan ager tzen diren eredu ugariek normandiarren oinorde tza erakusten dutela. Biz kaiko gol koko eta Europa iparral deko portuen artean on tzigin tzan izan bide zen trukea ere isla tzen dute irudi horiek. Zigilu horien argitan, beraz, ziurtasunez berre tsi dezakegu euskal on tziak eta iparral deko gainerako herrietakoak oso an tzekoak izan zirela garai ba tzuetan eta besteetan.\nZigiluek emandako informazioa zuhurtasunez hartu behar da, on tzien forma eta neurrien irudi nahiko okerrak ematen baitituzte; izan ere, graba tzaileek espazio zir kularra (erronboide formakoa, bestetan) izaten zuten lana egiteko, eta, horren ondorioz, behartuta zeuden on tziak askoz\n- mo tzagoak,\n- kurbatuagoak eta\n- on tziak benetan zirena baino ahulagoak irudika tzera.\nEta irudietako on tzien belak ezinez ko posizioetan ager tzen dira, erdiarekin lerroan, soilik oihalak ikusteko modua izan zedin.\nEskifaiako per tsonaiak neurriz gainekoak irudika tzen zituzten, Erdi Aroko artisten ohiko jokabideari jarraiki.\nGaia hobeto uler tzeko, irakurleak on tzi hauek al deratu behar ditu:\n- Winchelsea eta Sandwicheko zigiluetan irudikatutako on tziak, XIII. mendekoak, eta gai horietako espezialistak, Landstromek, marraztutako berreraikun tzak.\n- Doverreko zigiluan ager tzen den on tziari buruz Londresko Zien tzien Museoak eskalan egindako irudiaren berreraikun tza.\nOn tzi ar keologoek on tziaren neurri ba tzuk kal kulatu zituzten; zigiluari begiratu hu tsarekin ondoriozta ezin zitez keen neurriak.\n- 24 metroko luzera\n- 7,5 metroko zabalera\nZigiluetan on tzien gilak ere ikusten dira: oso mo tzak eta ba tzuetan kakotuak irudikatuta ager tzen dira. On tzi haiek, ordea, mareen mendeko itsasoetan nabiga tzeko eraikita zeuden eta, ondorioz, gila zuzenak, sendoak eta luzeak behar zituzten, hondoa jota gera tzerakoan on tziaren pisua luzera osoan ondo bana tzeko.\nBrankako eta popako gazteluak\nXII. mendetik, agian XI. mendearen bukaeratik, zigiluetan ager tzen diren on tzietan bada elementu bereizgarri bat, on tzi horiek normandiarren eraikun tza mol deetatik urrun tzen dituena: gazteluak. Gaztelu horiek honela kokatuta zeuden:\n- hasiera batean popan; Donostiako eta Santander ko on tzietan, esaterako;\n- ondoren, popan eta brankan, Winchelsea eta Sandwicheko on tzietan, adibidez.\nGaztelu horiek kroskoaren egiturari egindako eranskinak ziren. Hasiera batean, zutoin ba tzuen gainean igotako plataforma soil ba tzuk baino ez ziren, baranda moduko ba tzuez inguratuta; gerora, forratu egin zituzten, alboak estalita, eta haien gainean karel almenaduna eraiki tzen zuten. Denboraren joanean, berriz, gaztelu konplexuagoak egin zituzten, apaindurekin eta hainbat hobekun tzekin. Ber noz edo bestelako burdineriaz kroskoaren biz karrari lotutako eraikun tzak ziren gaztelu horiek.\nPopako gazteluaren eginkizun nagusia zen lemazaina babestea, eta gune irekia eta goratua eskain tzea, hortik brazak belazurrunean mugi tzeko lana errazteko eta, batez ere, goran gizon armatuak para tzea on tzia beste on tzi baten erasotik defenda tzeko.\nBrankako gazteluaren eginkizuna batez ere erasorako plataforma bat eskain tzea zen, aginteko leku bat hortik baleztarekin geziak jaurti tzeko nabigazioaren maniobrak galarazi gabe. Garbi gera tzen da, hortaz, bi gazteluen egitekoa zein zen: aur karien on tzien biz karrak goitik zain tzea eta mendera tzea.\nDonostiako zigiluko on tzia\nOso litekeena da Donostiako kon tzejuko zigilua 1297. urtea baino lehen grabatu izana; izan ere, kon tzejuko zigilu bat ez zen maiz al da tzen. Beraz, pen tsa daiteke zigilu hori hainbat hamar kadatan erabili zela. Hain zuzen, zigilu horren beraren beste inpresio bat 1353. urteko agiri batean azal tzen da; Iruñeko Kontuen Ganberan gorde tzen da agiri hori.\nKonpara tzeko al derdiak\nDonostiako on tzi horri, gauzak errazte al dera, «nao» esan diezaiokegu, baina inork ez daki zer izen generiko izan zezakeen euskal portuetan (akaso, pinaza, horrek ere).\nDonostiakoa zer txobait an tzinakoagoa da Santander ko zigiluko on tzia baino. Santander koak berrikun tza bat du jada, mastaren goiko muturrean trapa zir kular bat, hain zuzen.\nEta Winchelseako zigiluko on tzia baino are zaharragoa da; Ingalaterrako on tzi horrek asko hobetutako bi gaztelu eta trapa bat ditu.\nBeharbada urte askoko al dea dago ba tzuen eta besteen artean, baina badituzte ezaugarri komunak ere eta horrek erakusten du zein motel gara tzen zen on tzigin tza garai haietan; eta hala jarraitu zuen hurrengo mendeetan ere.\nDonostiako on tzia eta Roskil deko «nef a» an tzekoak dira. Al diz, Winchelseako on tzia jada hurbilago suma tzen da «koka tik». XIV. mendean eta XV. mendeko zati batean iparral deko itsasoetan nagusi izan zen on tzi mota hori.\nZer nahitarako on tzia\nDonostiako on tzia zer nahitarakoa zen; halaxe izan ziren hurrengo mendeetako albo altuko euskal on tzi guztiak. Horrek esan nahi du mer katari tza on tzia, baleon tzia edo gerraon tzia izan zitekeela. Mer katari tza on tzia, hori zelako haren berez ko eginkizuna; baleon tzia, itsaso zabalean arpoiarekin balearen arran tzan jarduten ziren txalupa eta batelen on tzi inudea izan zitekeelako; eta gerraon tzia, besterik gabe gizon armatuak on tzira tzen zirelako.\nHorrelako on tziekin, XIII. mendeko euskal dunak Baltikoko portuetara iri tsi ziren, baita Irlandara ere, baleak ehiza tzera, eta on tzi berbereen kontra borroka tzera joan ziren Fer nando Santuak Sevilla konkistatu zuen garai hartan.\nNeurriak, ezaugarriak eta beste xehetasun ba tzuk\nGu txi gorabeherako kal kulu bat eginda, beste on tzi garaikide ba tzuekin eta bikingoen on tziekin al deratuz, ezaugarri hauek izan bide zituen:\n- 20 metroko luzera\n- 2,60 metroko altuera.\nKroskoaren estal kia tingladillo erakoa zen.\nOn tziaren bularrak simetrikoak eta oso garaiak ziren. Eta bular horietan, goiko al dean, an tzinako on tzien arrastoa adieraz dezakeen elementu bat ager tzen da: nabarmen tzen diren kabila indar tsuak, hain zuzen.\nKabila horien eginkizuna ez da uler tzen ez bada brankako aurpegi tzarrak eusteko. Ez da sinestekoa gure arbasoek, pragmatikoak oso eta fantasia askorik gabekoak, aurpegi tzarrez apaindu zituztenik beren on tzi erabilgarriak. Baina «drakkar» on tziek, al diz, aurpegi tzarrak eramaten zituzten bularretan; bikingoek bistatik kendu eta gorde egin behar zituzten aurpegi tzar horiek beren porturen batean sar tzen ziren bakoi tzean edo herrial de lagunen itsasoan nabiga tzen zutenean. Donostiako on tziko bularretan, ordea, hor daude kabilak. Zertarako ote ziren…? Aurrerago, XV. mendean, brankako beste aurpegi tzar bat aur kituko dugu euskal on tzi batean, edozein on tzi bikingoren aurpegi tzarra bezain desa tsegina eta gai tzesgarria.\nAtzeko bularraren brankan eta popan ager tzen diren «S» formako zirriborro metalikoak besterik gabe txikota lo tzekoak izan daitez ke, on tziak atoian eramateko. Txalupak edo baleon tzi txikiak atoian eramateko ere izan zitez keen, on tzia euskal kostal detik baleak arran tza tzera abia tzen zenean.\nBelaon tzia zen, belaz baino ez zen mugi tzen; hau da, ez zen mistoa, «drakkar ak» bezala. Horren ondorioz, ezin zuen luzera handirik izan; hots, ezin zuen luzera eta zabaleraren artean al de handirik izan; izan ere, erdiko bela nagusi batek bul tza tzen zuenez eta hega tsean arraun bat zuenez lema lanetarako, oso ezegonkorra eta gober na tzeko zaila bihurtuko zatekeen.\nDonostiako zigiluko on tziak tanbulet eta brusol bidez eusten zion mastari (beste sistemarik ezin da pen tsatu) eta itsuta mul tzo baten bidez al de bakoi tzean. Zehar soken bidez lotutako hiru obengak eta brankako estaiak osa tzen zuten itsuta mul tzo hori.\nManiobrak egiteko tresnen artean hauek zeuden: jiragora edo gindaxa, belazurruna igo tzeko, eta horrekin batera triza, aur kestai lanak egiteko eta masta popa al dera eusten lagun tzeko; brazak, belazurruna orienta tzeko; txanberga, (zeha tzagoak izateko, maspreza), brankan, aur tzaken maniobrarako; eta, horiez gain, ar nurak eta eusgarriak, bela orienta tzeko.\nOn tziaren itsuta finkoan berrikun tza (asmakizun?) nabarmena bereizten da; geroagoko beste zigilu ba tzuen on tzietan baino ez da aur ki tzen ezaugarri hori: obengak guru tza tzen dituzten zehar sokek eskailera txo bat era tzen dute.\nOn tziaren aingurak uztai bat dauka guru tzean; aingura bera bikingoen on tzien an tzekoa da; Fyn uhartean, Danimar kan, aur kitutakoaren gisakoa. Zepoarekin eta hainbat kate metrorekin aur kitu zuten Fyneko aingura hori.\nOrrialdearen azken aldaketa: 24 ekaina 2016, 07:47.


"Ireki Leihoa" Proiektua (1. Saioa) - Kronika :: OnDoaN Topagunea\n"Ireki Leihoa" Proiektua (1. Saioa) - Kronika\nGaur ostirala da, goizean goiz jaikitzea egokitzen zait, baina ez zait zaila egin ohetik altxatzea, bai baitakit gaurkoa egun handia izango dela. Eguzkiak, herabe hurbilduz, kax-kax jo du nire leihoa, eta pozik nago Donostiara itzultzeko ordua iritsi dela dakidalako. Baina, batez ere, hala nago, aste batzuren ondoren, OnDoaNeko familia berriz ikusi ahal izango dudalako. Badut gogoa Oihanaren eskutik abian jarriko den "Ireki Leihoak" izena duen jarduera berria nolakoa izango den jakiteko, eta beraiekin guztiekin hartaz -eta hartan- gozatzeko. Jardueraren izenak zenbait gauza iradokitzen dizkit: norberak dituen beldurrak bazter batera utzi eta irekitzea, lotsak zokoratu eta une bakoitzeko sentimenduak eta emozioak askatasunez adieraztea... Baina, aizu, bakoitzak du bere ikuspuntua, eta hori ere ederra da.\nHasierako ordua hurbildu ahala, jendea iristen hasi da. Oihanak kortesiazko minutu batzuk igarotzen utzi ditu, den-denok hasieratik egon gaitezen. Azkenean, hamaika pertsona elkartu gara, Oihanaren aburuz zenbaki polita, eta, motibazioz eta irrikaz beterik, hasiera eman diogu jakin-mina piztu digun jarduera.\nSaioa, Oihanak bideratutako beroketa eta luzamendu ariketa batzuekin hasi da; hurrengo eguneko agujetan saihesteko direla ohartzen digu... Arantza eta Paulik elkarri begiratu diote, harriduraz... agujetak? Non sartu gara baina?\nPoliki-poliki, dinamikan barneratzen joan gara. Oihanak oso interesgarria iruditu zaidan teoria azaldu digu, jarduera ahalik eta ongien burutu ahal izan dezagun: lehenengo planoa, bigarrena, amerikanoa... (han egon garenak ulertzen dugu 😉). Behin azalpenak emanda, eroso jarri gara, lekua hartu dugu eta... ekin!\nOndo pasatu dugu, lotsak kendu ditugu eta barre egin, eta une batez gure kezkak ahaztu ditugu. Oihanak denok eroso senti gaitezen lortu du, eta, hobeago dena, dantzaren bidez adieraztea zeinen ederra den irakatsi digu.\nHurrengo saioa iristeko irrikaz nago hau bezalako arte zoragarrira hurbiltzen jarraitzeko.


Drogei ezetz esateko ‘ESAN EZ’ egitasmoaren aurkezpena\n2017.07.20 | Penitenciaria\n‘ESAN EZ’ egitasmoa, ‘Carmes Gandarias’ Fundazinoak suspertutako hezkuntza-esperientzia da; Bidesari alkarteak garatzen dau Kartzela Pastoraltzak eta Basauriko eta Arabako kartzeletako presoek lagunduta. ‘ESAN EZ’, A Coruñako ‘Barrié’ Fundazinoaren egitasmo batean oinarrituta dago. Han, “Di k non” izenburuagaz ezagutzen da.\n‘ESAN EZ’ egitasmoaren bitartez, kartzelan bertan esku-hartzen da presoen bitartez, “drogak ez hartzearen” aldeko lekukotasuna emon daien. Gainera, egitasmoan parte hartzen daben ikastetxeetako ikasleek unidade didaktikoa garatzen dabe. Sustatzaileek, presoen lekukotasuna eroaten dabe geletara, drogakaz izan daben esperientzia txarra azaltzeko. Eta berean, ikasleen bizi izandakoa jaso eta laburtu egiten da eta hau be egitasmoaren atal esanguratsua da. Azken batean, egitasmo honen bitartez, prebentzinoa bultzatu gura da, nerabeek drogarik kontsumitu ez daien eta delituzko jarrerarik izan ez daien. Horrezaz gainera, asko eta asko, drogak kontsumitzeagaitik dagoala kartzelan ikustarazo gura jake gaztetxoei. Presoei dagokienez, aurrera pausua izan gura dau euren lan pertsonalean eta aldaketa, erantzule egite eta gizarteratze bidean laguntasuna eskaini gura jake.\nSubstantzien menpe egon diren, horren eraginez delituak egin dabezan eta kartzelaratzea ekarri deutsen personen lekukotasun eta esperietntzia osagai guztiz esanguratsu eta baliotsua da egitasmo honetan. Batez be 14 eta 16 urte bitarteko bigarren hezkuntzako nerabe-gazte bizkaitarrei zuzentzen jake, arriskuan dagoan taldea dalako, asko eta asko adin horretan hasten dalako drogak hartzen. Bidesari alkarteak garatzen dituan egitarauen barruan dagozan presoak be badira egitarauaren hartzaile.\n[Translate to euskera:] Responsables de Bidesari y Pastoral Penitenciaria de nuestra Diócesis


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Euskadiren eta Kolonbiaren arteko lankidetza eta laguntza teknikoa helburu dituen hitzarmena sinatu dute Eusko Jaurlaritzak eta Findeter erakundeak\nEuskadiren eta Kolonbiaren arteko lankidetza…\nEuskadiren eta Kolonbiaren arteko lankidetza eta laguntza teknikoa helburu dituen hitzarmena sinatu dute Eusko Jaurlaritzak eta Findeter erakundeak\n\nEuskadiren eta Kolonbiaren arteko lankidetza eta laguntza teknikoa helburu dituen hitzarmena sinatu dute Eusko Jaurlaritzak eta Findeter erakundeak Iturria: Irekia\n\n\n\n\n\nKolonbiako erakundeekin batera tarteko hirien garapenerako eragile nagusia da Findeter\nFindeter erakundearen eta Eusko Jaurlaritzaren arteko harremanari 2012an ekin zitzaion, eta orain hitzarmena 2017-2019 aldirako berritu da\nHitzarmena Cartagena de Indias hirian egiten ari den ACODAL Biltzarraren esparruan sinatu da\nFindeter Garapen Bankuak konponbide integralak eskaintzen ditu eskualdeetako bizi-kalitatea hobetzen duten eta ongizatea sortzen duten azpiegitura-proiektu sostengarriak egituratu, finantzatu eta horietan laguntza teknikoa emateko. Esan daiteke Kolonbiako hirien garapenerako erakunde nagusietako bat dela, bai eta hainbat ministerioren, besteak beste, Ingurumen, Energia, Azpiegitura eta Teknologia ministerioen, hirigintza-arazoei konponbidea emateko bitartekoak bideratzeko tresna ere.\nEkonomiaren Garapen eta Azpiegituretako sailburu Arantxa Tapiak eta Findeter erakundearen presidente Luis Fernando Arboledak gaur sinatu duten hitzarmenaren bidez elkarlanean jardungo dute datozen bi urteotan Eusko Jaurlaritzak, Spriren bidez, eta Kolonbiako erakundeak.\nBi erakundeon arteko harremanari 2012an ekin zitzaion, eta 2015ean sinatu zuten lehenengo hitzarmena hiri gorakorren eta sostengarrien esparruan Euskadiko prestakuntza egituratuan parte hartzeko, eta helburu zuen diagnostikoetako, ekintza-planetako eta abarretako laguntza teknikoaren arloko esperientziak trukatzea.\nGaur sinatu den eta 2019an amaituko den hitzarmenean SPRIk eta Findeterrek, besteak beste, hitzeman dute elkarlanean antolatuko dutela “Hirien Garapen Sostengarrirako Konponbideak Euskadin” jardunaldia, non parte hartuko duten Euskadiko erakunde publiko eta pribatuek gaian izandako esperientziak partekatzeko.\nSPRI-FINDETER elkarlanaren adibideak\nBi erakundeon arteko harremana emankorra izan da azken urteotan, eta bi norabideetan informazio-lerroak lantzeaz gainera, esperientziak eta konponbideak partekatzeko jardunaldiak eta ikastaroak ere antolatu dituzte.\n* BID-FINDETER Hiri Sostengarriak eta Lehiakorrak programa indartzeko ikastaroa alkateentzat (2016ko urria).\n* “Hirien Garapen Sostengarrirako Konponbideak Euskadin” aurkezteko jardunaldia Bogotan. Bertan izan ziren SPRI, ERAIKIGUNE, GAIA, Euskadiko Energia Klusterra, Euskadiko Mugikortasuna eta Logistika Klusterra eta IHOBE (2016ko martxoa).\n* Bestalde, Eusko Jaurlaritzak bekadun bat jartzen du urtero Findeter erakundearen eskura, Sostengarritasun Gerentzian laguntza teknikoa emateko.\nCartagenako Alkatetzaren eta Spriren arteko lankidetza-hitzarmena\nOstiralean, hilaren 2an, Industriako sailburuorde Javier Zarraonaindiak eta Cartagena de Indiaseko alkate Sergio Londoñok hitzarmen bat sinatuko dute bi erakundeen arteko harremanak estutzeko eta jarduerak eta proiektuak garatzeko elkarlana sendotzeko.\nEra horretara, Alkatetzaren eta Eusko Jaurlaritzaren ordezkariek hainbat gaitan lankidetzan jarduteko bidea jarriko dute, besteak beste, honako hauetan: mugikortasun sostengarria, energia berriztagarrien garapena, hiriko trafiko eta mugikortasun sistemak, sare adimendunak eta klima-aldaketa.\nAkordioa ostiralean, hilaren 2an, goizeko 10:30ean gauzatuko da Cartagena de Indiaseko Alkatetzaren egoitzan.\ntapia_findeter_eu.mp3 behera kargatu (900 KB)\ntapia_findeter_eu.mp4 60 MB


KRIS HAUSNARREAN | elinberri\n2022. martxoak 25 Andoni Uzkeda Mateo\nUmetxoak alai, jostetan\ngurasoak kexu, oihuka.\nArras pelatzen din euriak,\nsendagileendako lana, jakina.\nOkina agurtu din bezeroak\nBillabesarat abiatu aitzin lasterka.\nJendea nekez zabilen irristaka\nHiribusa gabe, irri-busa.\nEta ni, geltoki honetan zain,\nnekez babesten nauen estalpetxoan igurikitzen,\nigaiten lagundu nahi nauena,\ngurpildun aulkia ez baita arina.\nHarmailak beterik, ohi lez,\ntoki egokirik ez dun, nola ez!\nZabaleko tartean jarri naiten,\nohitura txarrak hemen ere, lege.\nPilotakada bat buruan, 17\npilotaria bera, gainera.\nZola lerrakor zagon, ni erruduna,\naulki eta guzti, lurrerat\nGero damuak heldu ditun\n“honek beharko zinan aspaldian prestatua”.\nBeti gertatzen den bezala\nEroriz ikasten ei dun ibiltzen,\nuste zitenan gure zaharrenek,\nbaina eroriari egur denek\nhondoa jo duena lagundu ordez.\nEgokituko dutea behar dena?\nGuk, berriz, jo-eta-ke, bitartean.\nEroria beti borrokara\ngurea dena erdiets artean\nHemen ere berdintasuna helburu,\ndenok egoera orotan ibil gaitezen egoki.\nNehor zokora ez dezaten


Euskal SEO: YouTube, bideoak, URLak eta SEO\nYouTube, bideoak, URLak eta SEO\nSEO mailan eragina izango duen berrikuntza batez ohartu naiz gaur Twitter bidez:\nTip: Link directly to a specific point a video by adding #t=1m15s (or whatever time you want) to end of video URL.\nKontua da orain posible dela YouTubeko bideo bateko momentu zehatzetara estekak jartzea. Baina ez da posible momentu zehatz horretatik hasten den bideo zure webgunean sartzea.\nBeraz, hurrengo kasua gertatzen hasiko dela ematen dit:\nNire webgunean jarri dudan YouTubeko bideoa ikusten dutenek, estekak nire webgunera jarri beharrean YouTubeko bideoaren URLra estekak jartzen hasiko direla, komentatu nahi duten momentu zehatzera zuzendu ahal izango dutelako. Ala ere, ideia ona iruditzen zait gutxienez YouTuben bideoen momentu zehatzetara estekak jarri ahal izatea.\nEtiketak: bideo, SEO, url, youtube


Ondarea - EUSKADI LAGUNKOIA\nDeskribapena: ekimen hau proiektu dokumental bat da, bideo formatuan Euskadiko lurralde osoko adineko pertsonen esperientziak biltzen dituena, bertako ondare immateriala eta kulturala transmititzeko helburuarekin.\nOndarea ataleko lan dokumentalak gutxi gorabehera 5 minutuko 12 bideo barne hartzen ditu, adineko pertsona protagonista bakoitzarenak. Bideo bakoitzak sakoneko elkarrizketak eta ohiko egun batean egiten duten eguneroko bizitzako irudiak jasotzen ditu.\nEuskal ondare immateriala transmititzea. Euskal kulturako ohiturek eta esanahiek forma hartzen dute pertsona protagonisten biografietan.\nEuskal gizarteko adineko pertsonek, bertako parte gisa, duten rolari balioa ematea; izan ere, garrantzi berezia dute, Euskadiko ohituren eta balioen transmisore gisa.\nParte hartzen duten udalerriak antzeko programak egitera animatu nahi dira, bertan bizi diren adineko pertsonek beren hitzez transmiti dezaten udalerriaren edo eskualdearen bereizgarri diren gaien inguruko ondarea (erreferentziazko lekuak, errezetak, hizkuntza, lanbideak, etab.).


30 azaroa, 2018 Garai batean 258\nAgripina Polo Polo lau seme-alaba gazteenekin. Haren senarra, Jose Mari Igartua, eta bi seme hil zizkioten.\nGerra gehienetan gertatzen den bezala, 1936ko gerran, errepresio eta jazarpen handia jasan zuten emakumezkoek. Beasainen, 1936ko uztailaren 27ko gau odoltsuaren ondorena gogorra izan zen oso, batez ere fusilatuen alargunentzat.\nLau liburuk osatutako Beasain: Oroimen Historikoa lana argitaratu dute Beasainen, Jon Kortazar historiagilearen eskutik. 1900-1931, 1931-1936, 1936-1937 eta 1937-1945 garaiak ekarri ditu gogora, 1936ko gerrak, eta bereziki uztailaren 27ko gau odoltsuak, aparteko lekua hartuz. Frankistak Beasainen. Uztailaren 27ko gau beltza eta errepresioari dagokion liburuari erreparatuta, leku berezia du emakumeen aurkako errepresioak atalak. Egilearen esanetan, «bereziki aztertu beharreko gai bezala azaltzen zaigu emakumeen kontrako errepresioa. Izan ere, emakumeek nolabaiteko errepresio berezia eta propioa jaso zuten 1936ko gerran zehar, baita Beasainen ere».\n1936ko gerra ez zen salbuespena izan: mendeak eta urteak joan ahala, gerretan emakumezkoak «gauzatzat hartzea, garaikur gisa erabiltzea» errepikatu izan da. «Historian zehar, kasu askotan, emakumeek umiliatuz etsaiaren gizartea umiliatzea bilatu izan du armada garaileak. 1936ko gudan, ezagunak dira Sevillatik altxatuen jeneral Gonzalo Queipo de Llanok botatzen zituenak, gorrien andreak bortxatzeko dei eginez» Beasain ere ez zen salbuespena izan, eta «Beasainen, altxatuek euren nagusitasuna finkatu zutenean, emakumeen kontrako errepresioa ere ezarri zuten».\nIlea moztu, errezino olioa\nErrepresio mota hedatuena, emakumeei ilea zeroan edo ondo-ondotik moztea izan zen. Kortazarren esanetan, «ez dugu ezagutzen Beasainen umiliazio mota hori aplikatu zioten gizonezkorik». Altxatuek bi helburu lortu nahi izan zituzten: «Alde batetik, umiliatutako emakumeak bistaratzea, markatzea, ikusgarri egitea; eta bestetik, emakumeak publikoki lotsaraztea, beren gorputzaren parte bat, ilea, moztuz». Errepresio mota hori jasan zutenak, 1936ko uztailaren 27ko gau beltzean fusilatu zituztenen alargunak izan ziren.\nGarai hartako egunkariek ere jaso zuten Beasainen gertatukoaren berri. La Voz egunkariaren arabera, «Herri Frontearen pean zerbitzatu zuten erizain guztiei ilea moztu zieten eta plazan biluztu egin zituzten. Egunkari horren arabera, emakumeen kontrako errepresioa bereziki gogorra izan zen». Euzko Deya-k xehetasun gehiago eman zituen: «Erizain horiek lau ziren ‘hiru gazte eta ezkondutako bat’, eta lau horietako bat ‘ezkongabe bat’, publikoki biluztu zuten plazan».\nKasu askotan gainera, ilea moztearekin batera, errezino olioa edanarazten zieten – kaka gainean egitea eragiten zuen–, «emakumeak ere gehiago lotsaraziz».\nBeasaingo Oroimen Historikoa liburuan nabarmendu dutenez, emakumeen kontrako umiliazioa bilatzen zuten frankistek zigor horien bidez, eta zigorra kolektiboa izan zen. «Hildakoen kasuan emakume kopuru txikia izan bazen ere (uztailaren 27an, bat), geroko errepresioa, jomugatzat hartutako emakumeen aurka bereziki gogorra izan zen». Mehatxua ere erabiltzen zuten: 500 pezetako isuna ordaintzea edo ilea moztearen aukera.\nEmakumeek nolabaiteko errepresio berezia eta propioa jaso zuten 36ko gerran.\nEmakumeak umiliatuz ‘etsaiaren gizartea’ umiliatzea bilatu izan du armada garaileak.\nAgripina Polo Polo gaztaina saltzaile moduan aritu zen Beasainen bizi ahal izateko.\nJazarpen eta errepresio giro horretan, emakume batzuk alde egin behar izan zuten Beasaindik euren familiak hartuta – liburuko zerrendaren arabera, 25 izan ziren Beasaindik alde egindakoak–.\nBeasainen egindako ikerlanaren beste emaitza bat izan da, alargunei egindako «memoria lapurreta» saiakera: «Fusilatutakoen alargunei euren senar-emazteen heriotzaz bertsio faltsuak emateko eskaintzak (ezkertiarrak hil zituztela), zenbait laguntzaren truke. Kasu horietan, askotan txirotasunean gelditutako alargunaren egoeraz baliatzea bilatzen zuten altxatuek».\nBeasainen praktika horren kasu bat behintzat ezagutzera eman dute argitaratu berri duten liburuan: Agripina Polo Poloren kasua. «Emakume hori Francoren emaztearen lehengusina zen; haren senar Jose Maria Igartua eta bi seme, Isidro eta Hilario, hil zituzten eskuindarrek». Agintari frankistek, «Agripina Polori, bere senarra eta semeak ‘gorriek hil zituztela’ esaten baldin bazuen, bere egoera gainditzen lagunduko ziotela agindu zioten, beste semeek debalde ikasiko zutela, eta abar». Euzko Deya egunkariaren arabera, «semeak Italiara edo Alemaniara eramango zituztela ‘gizon egindako itzul zitezen’. Polok ezetz esaterakoan, ez zituela bere semeak frankisten esku utziko esatean, ‘ez zaitez ergela izan’ erantzun omen zioten». Agripina Polo gaztaina saltzaile moduan aritu zen Beasainen bizi ahal izateko. Alargun gelditutako familiek oso gaizki pasatu zuten; «seme-alabak eurek bakarrik hazi eta hezi behar izan zituzten eta horrez gain, agintarien etengabeko presiopean bizi behar izan zuten. Gainera, kontuan hartu, garai hartako gizartean, normalean, etxetik kanpoko lana gizonezkoek egiten zutela eta emakumezkoak lan merkatutik kanpo zeudela».\nBeasainen bortxaketaren testigantzarik ez dute jaso, baina horrek ez du esan nahi ez zutenik egin. «Zaldibian, bi ume mairutxo jaio ziren, hau da, Francoren armada mairuak egindako bortxaketen ondorioetako bat huraxe izan zen. Lekukoen arabera, 1937an, han atseden hartzen ari ziren tropa frankistek bertako neskak jazartzen zituzten».\nBeasainen 1936ko gerrak utzitako hildakoen zenbaki gordinak\nBeasainen, 1936ko uztailaren 26ik 27ra bitarteko gauean, 35 pertsona hil zituzten (36. baten zalantzak oraindik ez dira argitu), Nafarroan uztailaren 18an altxatu eta Lizarrustitik, Etzegaratetik eta Otsaurtetik sartu ziren militar, errekete eta falangisten tropek, Pablo Cayuela teniente koronelaren eta Alberto Ruiz Moriones komandantearen agindupean. 1942ra bitartean, beste 16 pertsona (beasaindarrak edo Beasainen hilak) hil zituzten modu desberdinetan. Beste lau pertsona, gerraren eraginez hil ziren. Fronteko borroka armatuan, berriz, 30 pertsona hil ziren Errepublikari eusteko borrokan, gudari edo miliziano moduan; beste 34 beasaindar hil ziren altxatuen alde borrokatuz, bat desagertutzat eman zen eta beste 29 Beasainekin lotura zuten ingurukoak ere hil ziren.\n« GoiBerri 307. zenbakia [pdf]\n«Oso urrutira ez da joan behar mendiaz gozatzeko; hor dago Otaño, adibidez» »


Helburu eta balioak - cebanc\nZatoz gu ezagutzera » Helburu eta balioak\nIkastetxe pribatua eta homologatua gara; hasierako, etengabeko edota laneko prestakuntzarako ildoetan diziplina anitzeko lanbide heziketa elebiduna irakasten dugu, etengabeko ikaskuntza sustatuz, zerbitzuen sektorean Gipuzkoako ikastetxeerreferentea izanik.\nGure eredu pedagogikoak profesionalen prestakuntza sustatuko du, trebetasun pertsonalen garapena, partaidetza eta jarduneko ikaskuntza barne hartuko dituena, Etengabeko Kalitatearen eta Berrikuntzaren irizpideak jarraituz, egungo gizartearen beharrak asebetetzeko.\nGipuzkoako Lanbide Heziketan liderrak izatea, eta irakaskuntzan gure Kalitatea bermatzea, gure ikasleen lanbide arrakasta zein arrakasta pertsonala lortzeko helburuarekin merkatuaren beharrak aurretiaz ezagutzen ahaleginduz.\nBezeroen eta enplegatuen asetasuna hala nola ingurunearen garapen integrala lortzea, ondorengoak direla medio:\nJarduera eratuko duten pertsona guztien arteko errespetua\nEskuragarritasuna eta hurbiltasuna\nPartaidetza eta talde-lana


Paulo Zamarripa, Txorierriko irri eragilea\nEuskaldunon Egunkaria, 1997-9-5\nNafarkaria irakurtzen dugun ekialdeko euskaldunondako, Bizkaiko kontuak orohar ongiegi ezagutzen ez ditugunondako hots, desagun, zentzurik zabal-zabalenean, Txorierri Bilbotik iparrera diren Deustuk, Erandiok, Leioak, Loiuk, Laukinizek, Gatikak, Deriok, Zamudiok Larrabetzuk, Lezamak, eta Sondikak osatzen dutela, eta hainbatek, Mungia bera ere sargarria litekeela baieztatzen dute duda izpirik gabe. 1877.ean Santandere aldeko Laredon sortu bazen arren, Paulo Zamarripa Uragak txorierritarra ukan zuen kabia, Sondikan pausatu baizioten goraki kiribilkatzeko parda, gurasoen bien sorterrian alegia. Hantxe eta Durangon bete zituen lehenbiziko ikasketak, apezgai gei zela joan, Gasteizaratu aitzinetik. Apezbidean Salamancan izan zen desgostuz: «Erdal-errian bizi naz orain / Erderearen lurrean / Ementxe nago Salamankako / Uri erdelzale zarrean». Haatik, 1906.etik aitzina, eta apez berria zelarik, bizkai errieta soilik ibilarazi zuten erretore: Bermeo aldeko Almika auzoan, Enkarterriko Otxaran barridean, Gatikan, Bermeon berean, eta bere Sondika kuttunean. Bertan zendu zitzaigun 1950.eko abuztuaren 17an. Abondo lanen egilea, iñork ez dio ukatu euskararen maisu gorena izan zenik, alabaina, bai ostera, bat baino gehiago bada ausartu Zamarriparen balio literarioa zalantzan ezartzera: «Usa lenguaje claro y relativamente puro, en el tono justo que hoy creemos conviene al pueblo lector. Los asuntos no son muy literarios, predominan los jocosos inspirados en juegos de palabras, etimologías chuscas, perogrulladas, más bien que en situaciones cómicas». Orixe zen 1927.eko RIEV aldizkarian horren xorroxki mintzo zena, baina literatur kritiko gehientsuenen juzkua laburbiltzen zuelakoan bagaude. Guziarekin ere, etzen makala Zamarripak bizkaieraren zuen menderakuntza, eta Azkueren beraren laguntzaile gisa ihardun zuen Lekeitiokoak tajutu 1905.eko hiztegirako, bereziki Txorierriko euskarari zegokionean. Ezin da ahantzi ere egin, Euskaltzaina izan genuela, ordezkoa bazen ere, Altubek gerraoste bitartean largaturiko kaderan 1941. urtetik zendu arteraino.\nEuskera bera izkiriagai, bizkaieran trebatzeko eskuliburu aparta eskeini zigun: El bascuenze facilitado: gramática bizkaina o método teórico-práctico para aprender en poco tiempo el baskuenze bizkaino, Bilboko Astuirenean, 1909.ean. 1950. urte bitartean zazpi argitalpen jasan zuen lan honi Conjugaciones guipuzcoanas izenburuko osagarria eskegi zion 1929.ean. Lexikografia mailan Vocabulario vasco-castellano y castellano-vasco ondu zuen, 1913.etik 1957.era lau edizio pairatu zuena. Guziarekin eta geure aburuz, hagitzez interesgarriagoa bada honakoa: Manual del vascófilo: libro de modismos, onomatopeyas, elipsis, uso distinto de la s y de la z, y otras cosas que conviene saber para hablar y escribir bien en vascuence vizcaíno —Bilbo, José A. Lersundi, 1913, baita berrikiago, Bilbo, Wilse argitaletxea, 1987—. Eliz gaiak ere landu zituen Zamarripak. 1903.ean, apeztu aurretik beraz, La iglesia y el euskera argitaratu zuen Gasteizko Iturberenean. Asteterena ere ordutik gutxira euskaratuko zuen, eta haurrentzako dotrin bat ere bazuen prestatu, Anaiak gara, Bermeon zegoela.\nHogei urtetan hasi zen bere irri idazkiak argitaratzen, Azkuek lematu Euskalzale izparringian, eta orduko zenbait argitalpenetan bere umore lakarra isuri bazuen ere, La Gaceta del Norte egunkariko euskal orrialdea izan zuen agertoki hauta. Urtetan agertu idazkiak ordea, ez zituen, beharrik gero, hemeroteketan hilobiratu, eta hiru bilduma karrikaratu zizkigun sondikarrak. Kili-Kili: barre ipuiñak —Bermeo, Gaubeka, 1930— hiruetan ezagunena dateke Klasikoak sailean arragertu zitzaigunetik. Aurretik ere Zaparradak eta euskaltzaleen atseginerako eman zuen argitara Bilboko Emeterio Verdesen irarkolan 1926.ean. Honetan, besteetan bezala, euskara kezka iturri sakon zuela erakutsi zigun, nahiz eta, bere arrangura papereratzeko, drolekeriatan labantzen zela beti iduri: «Calleu zaiteze, mutis bascofilo danok, cerrau, ia, al momento, labio ta ezpanok! Gloria buenhablistari perpetuamentean! Descubridu cabezok bera encontrantzean, merced señor orreri, hallatu dugu aqui, baskuentze moderno bat, pulcroa, pues daki ignoratzen ebena Mogel famosoak eta otros que se llaman linguista honrosoak. Bai, si, buenhablistaren baskuentze nuevoa vosotrosena baño da mucho obagoa ta que facilla concho! Entero facilla baskuentze au sabitzeko cualquiera da habilla». Firi-firi: ipuin ta naste —Bermeo, Gaubeka, 1935— hirugarren irri lana dugu: «Lana egin daigun txiri-txiri, ta agertu daigun firi-firi». Honetan nabarmenagoa dugu garaiko giro politiko nahasiaz eginiko iruzkin satirikioak, gure egungo Nafarroan aise egunera daitezkeenak, aiseegi apika: «Toledoko probintziko erri batek Torrijos dauko izena ta sosialista bat alkate. Ta alkate sosialisteak, guzurra dala esan lei baña, bere neskamea dauko. Ta bere neskame orreri, bera zeozetarako dala erriko alkate erakusteko, erriaren lepotik erregalu polit bat egin gura izan deutso. Ezta milegro. Tira! Egon be eztago ezetariko milegrorik sosialistentzako. Sosialista alkate onentzako, beste sosialista askontzako lez, naikoa da gauzea non dagoen ikusi ta gero, gauzeari eskua jaurtitzeko modua eukitea, bai norberaganduteko, bai norberak gura daunari emoteko. Ta alkate sosialista onek, ikusirik, olango baten, bere erriko neskato eskola bat maistra barik dagoala, arin konturatu da an daukola entxufe yazeko bat bere neskamentzako ta... jakiña, ba, Joakiña!... bere neskameari emon deutso entxufe ori, bera bertako maistra egiten daula. Tamalez, bere maistretzearen alogera kobratzeko, onetarako egiñiko papertxuan bere firmea botateko esan bear izan deutso au esan leyon bat edo batek, eta orduan yakin da maistra barri orrek eztakiala firmetan. Ostean, orra or neskatoa beingo baten maistra eginda. Beingoan egiten dabe sosialistak euron karrerea».\nOlerkigilea ere bazen izan gure Zamarripa, eta hainbat lore jokoetan aurkezturiko nahiz etxeko kajoietan gorderik zituen olerkiez apailatu zuen Gora begira: olerki goi usañekoak bertsotegia, orori txori-kantari, seriosa eta alai, sakonki eta hergelto: «Ardaoz beterik ator / l moskortute ao / Zagi danak batera / Baño be moskorrao / Buru zoro ori baño / Askozaz astunao / Dekok gorputz ustela / Satsa baña ustelao / Nigana ator moskorti / Ardaodun txarrie / Baltzeoan lagundu / Dayan neuk? Ordie / Alde ortik! Etxoak gue / antojagarrie!».


Arabako baba pintoa – Mantala\nBabarrunak — Arabako Mendialdea\nArabako Baba Pintoa.\nArabako Baba Pintoa Arabako nekazaritza ustiapenetan, tradizioz eta garrantzia handiarekin, denbora luzez presente egon den babarruna da. Arabako mendialdean eta haranetan babarruna alternatiba gisa lantzeko tradizioak, kontsumitzaileek gero eta gehiago eskatzeak eta sukaldaritzarako daukan kalitate bikainaren aitorpenak babarrun ekoizleak hautaketa programa bat abiatzera bultzatu zituen.\nHautatutako barietatea kalitate handikoa da, inguruko klima baldintzetara egokituta dago eta Arabako nekazaritza sektoreak labore alternatibo gisa garatzeko potentzial handia dauka. Gaur egungo erronka produktu honen merkatua zabaltzea da. Izan ere, Araban oso sustraituta dago, baina gainerako tokietan ez da behar bezain ezaguna.\n1999an, Arabako Baba Pintoak Eusko Label bereizgarria lortu zuen, zeinak produktuaren jatorria, benetakotasuna eta kalitatea bermatzen dituen. Urte hauetan, kalitatearen aldeko apustuaren emaitza gisa, hainbat aintzatespen jaso ditu (ongien bildu eta aurkeztutako produktuari saria, urteko euskal produktu onenari saria, Lo mejor de la Gastronomía liburuan produktuari aipamena…).\nArabako Baba Pintoa babarrun txikia da (0,5-1,5 cm-ko luzera) eta arrautza forma dauka. Kolorea granate ilunetik arrosa argira bitartean dabil eta orban edo tanto zuri txikiak dauzka. Dastatzerakoan, ahosabaian fintasuna eta ia azalik eza nabarmentzen dira.\nEz da gorantz asko hazten; zuztar mehe eta laburra dauka, zeina fruitua mamitzen denean lurrean bermatzen den. Udaberrian landatzen da eta irailaren hasieran jasotzen, modu mekanikoan. Finkan lehortzen dira, hezetasun maila % 17ra jaisten den arte. Orduan, aletu eta ontziratze zentrora eramaten dira. Han, tamainaren eta kolorearen arabera aukeratzen dira, aukeratutako babarrunak ontziratu egiten dira eta kontrol etiketa zenbakiduna jartzen zaie. Etiketa horretan Eusko Label Kalitatea ikurra agertzen da.\nDastatzean kalitate bikainekotzat edo oso onekotzat jotzen diren Arabako bertako barietateko babarrunek bakarrik lor dezakete Eusko Label bereizgarria (barietate hori «Laura» izenez erregistratuta dago Hazien eta Mintegietako Landareen Espainiako Institutuan). Besteak beste, parametro hauek aztertzen dira: alearen osotasuna, gainazala eta azalaren gogortasuna, albumenaren gogortasuna, koipetasuna, pikortasuna eta irintasuna.\nTradizioz Arabako mendialdean eta haranetan landutako produktua da eta gune horietako laboreen (zerealak, patata eta erremolatxa) alternatiba egokia; izan ere, hango klima baldintzetara oso ondo egokitzen baita. Klima kontrakoa ez baldin bada, ekoizpen zikloan ez du inongo tratamendu fitosanitariorik behar. Beraz, labore ekologikotzat jo daiteke. Gaur egun, bi eskualdetako hamabi ekoizle daude Kalitatea fundazioan izena emanda.\nARABAKO BABA PINTOEN KREMA\n400 gr baba, 3 L ur, 150 ml barazki-salda,\n100 gr tipul, 10 gr baratxuri, gatza, piperbeltza,\nTipula brunoisean moztu eta bereizi bi zatitan (bakoitza 50 gr).\nBaratxuriak brunoisean moztu.\nUr hotza kazola batera gehitu, bota babak eta tipula kantitatearen erdietako bat eta berotu ura irakin arte.\nUr hotza kazolara gehitu irakina apurtzeko, jaitsi sua eta utzi 3 orduz bor-bor leun batekin sukaldatzen.\nOlioa gehitu beste zartagin batera, gorritu baratxuriak eta egin errefrito bat gainerako tipularekin.\nHiru orduak igaro ondoren, iragazi babak eta gorde errefritoarekin.\nGehitu barazki-salda eta birrindu babarrunekin batera.\n(Krema oso likido geratzen bada, esnegain pixka bat gehi dakioke)\nGehitu gatza, piperbeltz beltza eta intxaur muskatua eta berotu zaporeak integratzeko.\nZerbitzatu, oliba-olio pixka batekin.


Aie Aie Aie Kamarada, nola aldatu(tzen)(ko) diren gauzak...2\nTitto BETBEDER|2017/05/10|0 iruzkin Eguneratua:\nIRITZIA- Le Goarning bikotearen istorioa gogora ekarri ondoren, izenak emateko ohiturak baita legeak ere nola aldatu diren azaldu du Euskal Irratietako kideak. "Gaur egun, erran bezala, modan daude bertako izenak, normaltasun osoz ematen dira, eta kasu batzuetan ere integratzeko molde bat bilakatu da".\nAdiorik ez, adiskidea\nEtxauziako adiskideak|2017/05/04|0 iruzkin Eguneratua:\nPLAZA LIBREA- Etxauziako adiskideek zendu berri den Michel Bergouignan agurtu nahi izan dute. Baigorriarra Etxauzia Nafartarren Etxeak elkartearen partaide zen.\nDeterminazio eta aipamen\nIxabel ETXEBERRIA|2017/04/27|0 iruzkin Eguneratua:\nIRITZIA- Iragan asteko laborarien mobilizazioak aipatzeaz gain, komunikazio aniztasunaren beharra nabarmendu du irakasleak. Gune batzuek informazio libreagoa duten zabaltzeko aukera babestu behar da. "Informazio librea funtsezkoa da ideien mugimenduan, mugimendu horien defentsa garrantzitsua da".\nCamille eta Violette|2017/04/21|0 iruzkin Eguneratua:\nPLAZA LIBREA- Notre-Dame-des-Landes herriko ZADeko (Babestu Beharreko Gunea) lagunek desmartxaren berri eman dute. Mobilizazioaren sorrera aipatu eta, bizi duen bilakaera aipatu dute. Gainera, "AmbaZADa" espazioaren berri eman dute. Hau da, gunean munduko borrokak errezibitzeko sortu duten lekua.\nJoseba AURKENERENA|2017/04/19|0 iruzkin Eguneratua:\nFranck DOLOSOR|2017/04/13|0 iruzkin Eguneratua:\nMartin Goihetxe alegialea (II)\nAurelia ARKOTXA|2017/04/07|0 iruzkin Eguneratua:\nIRITZIA- Irakasleak Martin Goihenetxeren bizia gogoratu du Eleka sailean. Bere ibilbidea aipatzeaz gain, argitaratutako liburuei buruzko azalpenak eskaini ditu Arkotxak.\nMaite UBIRIA|2017/03/24|0 iruzkin Eguneratua:\nErik ETXART|2017/03/20|0 iruzkin Eguneratua:\nOrria 19/ 22


'Orbiting' eta 'ghosting', harremanak apurtzeko modu krudelak — Gaztezulo\n'Orbiting' eta 'ghosting', harremanak apurtzeko modu krudelak Sare sozialak aldatu egin dituzte harremanak lantzeko moduak, eta ez beti onerako. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/orbiting-eta-ghosting-harremanak-apurtzeko-modu-krudelak https://www.gaztezulo.eus/albisteak/orbiting-eta-ghosting-harremanak-apurtzeko-modu-krudelak/@@download/image/1525108837945-orbit.jpeg\nSare sozialak aldatu egin dituzte harremanak lantzeko moduak, eta ez beti onerako.\nSare sozialen garaian bizi gara, eta beren funtzio nagusietako bat harremanak lantzea da, mota guztietakoak. Bikote asko bildu dituzte sare sozialek, eta beste horrenbeste banandu. Dena den, sare sozialak gure artean harremanak izateko moduak aldatzen ari dira; horien fruitu dira esate baterako, ghosting eta orbiting praktikak. Ezagutzen dituzu?\nGhosting (ingeleseko ghost, hau da, mamua hitzetik sortua) egitea honakoa da; norbaitekin harreman bat hastea eta bat-batean, abisurik gabe, pertsona horren bizitzatik desagertzea, mamu baten moduan. Azalpenik eman gabe, dena ondo zegoela zirudienean, ghosterrak sare sozialetatik ihes egiten dute, beren arrastoa erabat desagerraraziz.\nOrbiting askoz krudelagoa da; ghosting egitean bezala, harremanaren erdian abisurik gabe desagertzen direnak dira, baina hauek ez dira erabat desagertzen. Horren ordez, distantzian mantentzen dira, zure sareak kuxkuxeatzen, noizbehinka atsegin dut bat oparitzen edota jaja bat komentatzen. Hala, egoera hilabete luzez mantendu dezakete, benetako interesik erakutsi gabe.\nBi praktika hauek harremanak naturalki apurtzeko gaitasun eza dutenek egiten dituzte, eta sufritzen dituzten pertsonentzat oso gogaikarriak izan daitezke. Eta zuei, gertatu zaizue halakorik?


Udaberri Islandiarra. Noticias de Gipuzkoa\nPor Aitzol Elizaran - Domingo, 10 de Abril de 2016 - Actualizado a las 06:12h\nPanama aipatu eta betiko botak edo txapelez gain, hainbat gai izan dira honen inguruan azken egunotan, eragin mediatiko handi xamarreko batzuk tartean. Hainbat kasu agertu dira paradisu fiskal den herrialde honekin edo honen bitartez, behar baino gutxiago ordaindu, edo behar baino diru gehiago poltsikoratu dutenak.\nKasu deigarriena agian Islandiako presidentearena izan da, elkarrizketa bat grabatzen ari zirela, kazetariak kasua aurpegiratu eta lehenengo ukatu, gero nolabait onartu eta azkenean alde egin beharrean aurkitu zen gizona.\nBere dimisioarekin ere antzeko zerbait gertatu da, hasieran ukatu eta alde egiten bukatu behar izan du, edo hori dirudi.\nAfera deigarriagoa bai, baina are deigarriago egiten zait jendea nola bildu den Islandian, bere dimisioa eskatuz, eta nola azkenean presioak eragina izan eta presidenteak kargua uztekotan den.\nBi ideia etorri zaizkit burura honekin, batetik, gurean dimititzea askoz ere garestiagoa dela, eta jendeak bere besaulkiari heltzen diola bertan bizitza joango bali-tzaio bezala, lotsari, auzolotsari eta ez bakarrik norbere baizik eta ingurukoen izen onari kasu txikia eginez. Eta bestetik, Ghandi-ren esaldi bat etorri zait burura, “Be the change you wish to be in the world” dioena, hau da, nolabait esatearren, norberak izan behar duela bilatzen duen horren eragile.\nHori erakutsi digute Islandiarrek, taberna zuloan eta lagun giroan besteen lotsagabetasuna soilik aipatu ez, eta kalera atera dira azalpen eta ardura eske.\nBadugu zer ikasia hauengandik, baina ba-tzuetan Europa iparraldeko herrialdeak idealizatuegiak daudela iruditzen zait. Badirudi han goran dena ondo egiten dutela, eta ez bakarrik politikari edo politikariei dagokienez, baita hezkuntza, gizarte politika eta abarren inguruan. Ados, gu baino pauso bat aurrerago doaz, eta zenbait praktika hobe genitzake haienari so eginez, baina dena ere ez da arrosa kolorekoa ilehorien herrialdeetan.\nIslandiak bere banketxeak erortzen utzi zituen krisiak jo zuenean, eta gerora izan zuen gorakada ekonomikoa adibidetzat jarri zaigu sarriegi, gauzak nola egin behar diren erakusteko asmoz, bada, ez zuten hain ondo egingo, urte gutxiren bueltan aukeratu duten presidentea ustela atera bazaie, dena ez dira kotoizko lanbro eta Erromako zubiak.\nMaiz aipatzen dira ere adibidez Finlandiako hezkuntza sistema, eskola berritzaile edo proiektu pedagogiko idealegiak, baina ezin ukatu badirela hor beste faktore ba-tzuk proiektu horiek guztiak ondo joatea bermatuko dutenak.\nFinlandian funtzionatu duen horrek, agian hemen ez du funtzionatuko, agian ez orain, edo akaso bai Tuteran baina ez Lekeition, batek daki.\nZalantzarik gabe iruditzen zait ilehoriz beteriko herrialde horiengandik asko dugula ikasteko, baina denak ezin du izan kopiatu eta itsatsi, itsaste horretan piezak desberdinak badira bereziki.


2019ko ekainaren 25a, asteartea | Ordua Euskal Herrian 15:28:46\nUkraina ageri zaigu berrietan, egunkaria zabaldu eta hara aspalditik ahaztuta genuen herrialdea; “Euromaidan” (Euroenparantza) izendatutako protesten harira agertua. Komunikabide konbentzionaletan atera izan diguten argazkia nahiko zuri-beltzekoa izan da: Gobernu autoritario baten aurka ari dira “herritarrak” protesta “demokratikoan”; “Ukraina Europara hurbiltzea” (beste kontinenteren batean al dago?), “Errusiaren morroi” den Gobernuari aurre egitea omen da dema. Neurria, oinak eta errima: “Ukraina errusiar tutoretzatik” askatu behar da demokraziarako bideari ekiteko, EB izango du bidelagun “erreforma demokratikoak” egiteko. Eta zalantzarik balego, Kieveko kaleetan protestan ari diren gazteek erakusten digute potorik ez dagoela: gazteak barrikadetan poliziaren aurka ari dira, hots, arrazoia alde dute.\nAsier Blas Mendoza @AxiBM | Axier Lopez @axierL | Ruben Sanchez Bakaikoa @arlotea\nHala ere, ohi den bezala bertsoa bota aurretik pixka bat pentsatu eta hausnartu beharko da, ezkerra berriz ere ideologiaren oholtzan barregarri azal ez dadin. Komunikabideak gai-jartzaile moduan aritu bazaizkigu, ez digute gaia zuzen azaldu, zerbait ezkutatu digute: Ukraina Estatu independente eta demokratikoa da. Ukrainar Estatuak baditu bere erakundeak, nazioarteko begiraleek ontzat jotako prozesu demokratikoetan aukeratuak (estandar guztien arabera, Ukrainan hauteskundeak Mendebaldera lerratutako herrialde askotan, Georgian kasu, baino askeagoak eta garbiagoak dira). Gaia ez dugu demokrazia ordezkatzailearen zuzentasuna eta ez gara hortaz arituko, baina Ukrainan iturri horretatik edaten dute (Europa Mendebaldean ere bai), eta horren arabera, ukrainarrek Janukovitx lehendakaria eta bere alderdiaren gehiengo parlamentario bat aukeratu dute; hala, beste edozein politikari “demokratikok” duten zilegitasun berdina dute erabakiak hartzeko. Baina mendebaldeko komunikabideek, ukrainar Estatuarekiko erdeinu garbiz, Putin eta “bere autokraziaz”, EBz eta “demokratizazioaz” mesfidati omen, mintzo dira. Ez dirudi jabetu direnik Ukraina eta Errusia gauza bera ez direla, baina hautatutako Gobernu baten kontrako jarrera iradoki digute.\nKontua da apenas izan dugula Gobernu ukrainarraren bertsoa entzuteko aukerarik; agian oinak EBrekiko Atxikimendu Akordioa ez sinatzeko arrazoiak izan direlako. Askotan errepikatu izan digutena gezurtatuz, EBk Ukrainari ez dio eskaini kide izatea, baizik eta hainbat herrialderi, Hegoafrika edo Egipto bezalako herrialde ez europarrei barne, eskainitakoa baino ez da. Itun honen arabera, Ukrainak EBko herrialdeekiko salerosketa askea erraztu beharko luke, beraz EBko produktuek Ukrainan bidea garbi izan beharko lukete. Hau da, EBko dunping-produktuen aurrean Ukraina ahul uzteaz gain, Errusiarekin duen merkatal-armonizazioa haustea eskatzen zitzaion, input errusiarren dependentzia duten industri-enpresak edota Errusian saltzen duten enpresak arriskuan utziz (Errusia eta Bielorrusiarekiko salerosketa, Ukrainaren salerosketen %40 da). Izan ere, 46 milioi kontsumitzaile potentzialez osatutako ukrainar merkatua oso gozoki tentagarria da, batez ere eraso diplomatikoaren buruan egon diren Alemania eta Poloniarentzat. Historiak frogatu du halako akordioak Ukrainaren moduko egitura ekonomikoa duten herrialdeentzako kaltegarriak izan direla.\nHau gutxi balitz, segida etorri zaigu: aipatutakoaz gain, Asoziazio eta Merkataritza Libreko Akordioak herri xehearentzat oso latzak diren neurriak hartzea galdatzen zion Ukrainari: esaterako, gasaren prezioen igoera, Estatuak sektore honetan duen papera mugatzea (pribatizazioa), “aurrekontu defizitaren murrizketa” (murrizketa sozialak) eta\nsoldata-izozteak. Aurrerakoia den edonork ziztu batean gaitzesteko neurriak. Alta, “ezkerrean” badago sektore bat Madrilen edo Atenasen “troikaren inposizioak” kritikatzen dituena eta bere Gobernuei hauei planto egitea galdatzen diena; baina erabaki hori burujabe baina Mendebaldeko balio-sistemarekiko bazterreko herrialde batek hartzen badu, ezkor agertzen da. Munduaren ikusmolde eurozentrista batetik abiatuz “Brusela” eta EB “merkatuak” izatetik “demokraziaren eramaile” bihurtzen dira.\nEta demokraziaz ari garela, azken oinarekin egiten dugu topo, hau da, atrezzoarekin: EBren aldeko eta dimisioa eskatzen zaion Gobernuaren kontrako manifestazio “jendetsuekin”. Manifestaldi hauek eta hauen kontrako ustezko “polizia-bortizkeriak” ukrainar politikan muturrak sartzeko beste aukera bat eman die Mendebaldeko politikariei: Alemaniako Kanpo Arazoetarako ministro Guido Westerwelle eta AEBtako Europar Auzietarako Idazkariorde Victoria Nuland mobilizazioetan egon dira, Catherine Ashton oposizioko liderrekin (besteak beste, Oleh Tiahnibok ultraeskuindarrarekin) bildu egin da argazkietan elkarrekin agertzeko, eta Mendebaldeko hainbat herrialdeetako diplomazia bulegoek ukrainar Gobernu demokratikoari “herri protestak entzuteko edota jaramon egiteko” galdatu diote. Bitxia da, izan ere, eskaera luzatu duten herrialdeak ez baitaude ohituta euren etxean ematen diren protesten eskaerak entzuten eta are gutxiago jaramon egiten. Are gehiago, Ukrainak eskatu ez duen EBren misio bat joan da Kievera, “gertatu daitezkeen giza eskubideen urraketak aztertzeko”. Beraz, mobilizazio hauek EBren eraso diplomatikoa den bertsoaren beste oin bat dira.\nBaina zein izan da mobilizazio horien errealitatea? Manifestariak erabateko gogorkeriaz aritu dira, eraikin ofizialak (Kieveko Udaletxea edota lehendakaritzaren bulegoa, esaterako) asaltatuz edo blokeatuz, edota polizia negar-gasez, koktel molotovez eta bengalez erasoz. Honen aurrean, ukrainar poliziaren erantzuna oso biguna izan da: Europar Batasuneko edozein herrialdetan poliziak askoz gutxiagogatik gomazko pilotak eta balak tirokatzen ditu eta egiazko sua ere “eskapatzen” zaio. Ondorioz, Amnesty International bezalako erakunde batek (ez bereziki Janukovitxen aldekoak), zauritu gehiago zenbatu ditu polizien artean manifestarien artean baino. Baina hau ez dirudi “polizia-bortizkeria” edo “Gobernuaren autoritarismoa” gure barnean ozta-ozta egia bihurtzear egoteko oztopo izan denik.\nNortzuk dira Janukovitx boteretik kentzeko hain irmoki protestan ari diren manifestari hauek? Oro har, bi sektorek osatzen dute: lehena Europa Ekialdeko zenbait herrialdeetan arrakasta izan zuten “koloreetako iraultzen” (Ukrainan baita ere, 2004ko “Iraultza Laranjak” Justxenko lehendakaritzan ezarri zuen) eskemaren arabera antolatzen diren gazteak dira. AEBtako propaganda-GKEek osatutako sare boteretsu batekin lotura indartsuak dituzten erakundeak dira, jo eta su “munduan zehar demokrazia hedatzen” dabiltzanak, mendebaldeko munduaren nagusitasuna aldarrikatzen duten tesi neo-kontserbadoreekin bat eginez. Erakunde hauek borroka-molde gisa “bortizkeria eza” darabilte, Gene Sharp teorikoak proposatutako ereduaren arabera. Sharpek berak dio borroka modu hau betiko Estatu-kolpe militarra baino eraginkorragoa eta “erakargarriagoa” dela (eta hala da, zerk ematen du hobeto: banderak mugiarazten dituzten gazteek edota kalera tankeak ateratzen dituzten militarrek?). Eta zalantzarik balego “gure eginkizuna, duela 20 urte CIAk ezkutuan egiten ohi zuena begi-bistara egitea da”. Honek ere ez du potorik egiten. Hots, erakunde hauen egitekoa burujabe edota AEBekin lerratzen ez diren herrialdeetako Gobernua edo politika indarrez aldatzea da.\n“Koloreetako iraultzetan” protagonista izan ziren erakundeek ez dute proposamen ideologiko argirik, marketina edota kanpaina egiten dute kontsigna minimoak behin eta berriz errepikatuz: “ustelkeriaren kontra”, “askatasunaren eta demokraziaren alde” eta abar. Baina ez ditugu inondik inora ere ekoizpen-molde kapitalista kritikatzen ikusten, ez eta aberastasunaren banaketa desorekatua (bereziki handia Europa Ekialdean). Are gehiago, azpimarratu behar da garaipena lortu izan dutenean Gobernu neoliberalak ezarri direla. Aipatu dugun bezala, 2004an Ukrainan “Iraultza Laranja” eman zen, “Pora!" (Orain!) talde buru zela. Puntukako lekukoa aurten FEMENek hartu du; ustez feminista eta “sextremista” den talde hau ezagun egin dute apurtzaile eta probokatzaile baina mendebaldeko logikarekin guztiz bateragarriak diren bere kanpainek: euren protesta politikoak Putin edo Janukovitx ohi dute jomugan, baina sekula ez Merkel, Hollande edo Obama.\nBigarren sektorea eskuin muturra dugu, protestak bere betiko etsai den Errusiaren aurka zuzentzen direnez gero harrotu egin dira (ukrainar ultraeskuindarrek SESBen kontra eta nazien alde borrokatu zuten). II Mundu Gudako ukrainar armada kolaborazionistaren bandera gorri-beltzak edota Svoboda alderdi faxistaren (ukrainar legebiltzarren ordezkaritza du alderdi honek) banderak nonahi ikus daitezke protestetan; “oposizioko liderren” argazkietan, alderdi honetako buru Oleh Tiahnibok agertzen da, besteak beste. Leninen estatuaren aurkako bandalismoak erakusten du protesta hauetan Svobodak hartutako papera zein handia den.\nJukutriarik gabe aztertuz gero, ukrainar oholtzan bi aukera agertzen zaizkigu: burujabetza ekonomiko nazionala ala merkatu kolonialismoa eta eskuin muturraren nagusitasun ideologikoa. Zirt edo zart egin beharrean gaude. Guk aukeratu dugu jada.\nArtikuluaren sinatzaileak: Jon K. Billelabeitia, Asier Blas, Ibai Trebiño, Joseba Agudo, Xabier De Miguel, Nerea Garro, Axier Lopez, Beatriz Esteban, Ruben Sanchez Bakaikoa eta Marikarmen Albizu\nKanal hauetan artxibatua: Ukraina | Europar Batasuna


Etxea - Casa Rural Sarasola Zahar\nGure Sarasola Zahar Etxea, Gipuzkoako landa eremuko baserri tipiko bat da, belardi eta baso ederrez inguratua, deskonektatzeko leku lasai eta baketsua.\nBere kokapenak, herri guneetatik kanpo, inguru bare eta patxadatsuan familiakoekin oporretan disfrutatzeko aukera ematen du. Bertatik nabarmentzen dira inguruko eta Gipuzkoa Kantauri kostak bustitzen dituen Zarautz, Getaria edo Zumaia herrien ikuspegia.\nKokapen isolatua badu ere, leku guztietatik nahiko hurbildago; Zumaia 10km-tara, Getaria 12km-tara eta Zarautz 15 km-tara. Modu honetan Sarasola Zahar landetxean ostatu hartzen dutenek eskaintza zabala dute (Gastronomia, folklorea, hondartzak, uretako kirolak…) aipatutako herrietan eta baita inguruko bertze herrietan ere.\nJabeak: Eraikin berdinean bizi dira.\nSarasola Zahar landetxean ostatu hartzeak, euskal baserriaren historian sartzea bezala da. Eraikin hau, bere bizian zehar eraldatzen joan da, bere neurriak handituz gaur egun duen itxura hartu arte. Azken berreraikitzea XIX mendean egin zen. Harriarekin eraikia, haritzezko gapirioak ditu.\n90ko hamarkada hasieran Sarasola Zahar etxeak hasi zuen bere ibilbidea turismo munduan. Horretarako beharrezko moldaketak eta aldaketak egin ziren eta baserri tipiko bat izatetik, bere egunero lanekin, bidaiariak eta turistak hartzeko landa etxe batean bihurtu zen.


384 Informazio Buletina\n384. Buletina 2019-07-12\nNafarroako Gobernuak hondamendia deklaratu du Erdialdeko 14 udalerritan eta Estatuari eskatu dio aitor dezala babes zibileko larrialdi batek hondatutako eremu gisa\nAzpiegiturak kalteturik dituzten toki entitateek pairatutakoaren berri ematen ahal diote uztailaren 12tik aurrera Toki Administrazioko Departamentuari\nNafarroako Gobernuak bilkura berezia egin zuen joan den uztailaren 11n eta hondamendi ...\nBerriz erregistratu da Senatuan NUKFren proposamena araudia aldatzeko toki elkarteek hauteskunde kanpainan duten gastu mugari dagokionez\nAurreikusten denez, espedientea zabalik duten elkarte gehienek ez dute zehapenik jasoko, haien izaera azkendu baita agintaldiaren bukaerarekin batera\nNafarroaren senatari den Idoia Villanuevak berriz erregistratu du Senatuan Nafarroako ...\nEmakume gehiago Nafarroako toki entitateetako buru\n%4 hazi da Nafarroako toki entitateetan dauden emakumeen kopurua azken hauteskundeekin: egun, %35,5 dira, alegia, 1.082 emakume zenbaki absolutuetan.\nUdaletan nahiz kontzejuetan izan da hazkundea, baita kontzejuko burutzetan ...\nEBko Justizia Auzitegiak ebatzi du bitarteko langileek gradu osagarria kobratu behar dutela\nEuropar Batasuneko Justizia Auzitegiak ebatzi du Foru Administrazioko bitarteko langile batek gradu osagarria jaso behar duela, funtzionarioen moduan. Izan ere, administrazioarekiko auziko magistratu batek planteatu zion auzi ...\nMugigarritasun jasangarriaren sariak\nJoan den ekainaren 18an, Europako SUMP sarien deialdia egin zen.\nSari horiek helburu dute Europako toki entitateetako agintariei hiri mugigarritasun jasangarriaren planak harraraztea eta plan horien bitartez lortutakoa ...\nHerrietako emakume berritzaileen saria\nHERRIETAKO EMAKUME BERRITZAILEEN X. BIKAINTASUN SARIEN 2019ko deialdia egin du Nekazaritzaren, Arrantzaren eta Elikaduraren Ministerioko Landa Garapenaren eta Oihan Politikaren Zuzendaritza Nagusiak.\nSari horiek 2010etik aurrera banatu dira, ...\nAldi baterako toki entitateetako idazkari izateko oposizioaren deialdia egina\nLanda Garapeneko, Ingurumeneko eta Toki Administrazioko Departamentuak deialdi bat egin du zerrenda bat osatzeko, hautaproben eta oposizio sistemaren bitartez, Nafarroako toki entitateetako idazkari izateko aldi baterako.\nDirulaguntzak energiaren kontsumo eraginkorra sustatzeko\nJarduneko Nafarroako Gobernuak laguntzen bi deialdi onetsi ditu energiaren kontsumo eraginkorra sustatzeko eta mugigarritasun jasangarria bultzatzeko toki entitateetan eta irabazi asmorik gabeko entitateetan, baita iturri berriztagarrietako energiaren ...


Vanessa Sanchez naiz\nEuskal Herriko kazetari bidaiazalea\nHiru arlotan aritzen naiz lanean:\nTelebistako kazetari, ikuskizunen aurkezle eta bisita gidatuak antolatzen Euskal Herrian barrena. Beste trebetasun bat ere badaukat, ordea, ezkutukoa bezain ezaguna.\nArlo guztiak landu ditut kazetari gisa. Atzerriko korrespontsala izan naiz, berriemaile berezia, eta albistegietako eta hainbat saiotako aurkezlea ere bai.\nEra guztietako kongresu, gala eta ekitaldiak aurkezten ditut, eta hainbat hizkuntzatan, gainera: ingelesez, frantsesez, euskaraz eta gaztelaniaz.\nHas dadila jaia\nEsperientziak, bisitak eta ibilbideak diseinatzen ditut Euskal Herria ezagutzeko gogoa dutenentzat. Ezagutu nire proiektua: Walk on the Basque Side.\nHarri eta zur geratuko zara nire irrintziak entzuterakoan! Foniatra baten tesian parte hartu dut, besteak beste, irrintziek dituzten onurak zerrendatzeko asmoz.\nOso gazterik hasi nintzen munduan barrena bidaiatzen, eta esperientzia horri esker, aukera izan dut gustuko dudan lana garatzeko. Alegia, ezagutzen eta hunkitzen nauen hura besteei helaraztea. Lehenengo, telebistako eta irratiko korrespontsal aritu nintzen Parisen eta Beijingen, eta berriemaile berezi gisa munduko beste hainbat herrialdetan. Telebistako aurkezle aritu nintzen ondoren.\nNire herrian eta kanpoan bidaiatzeak aukera ematen dit inguruarekiko daukadan jakin-mina asetzeko. Batez ere pertsonek erakartzen naute: haien bizimoduak, pentsaerak, inguruak, historiak eta egungo errealitateak. Eta noski, baita haien gastronomiak ere, aipatutako gauza guztiekin lotura kulturala baitauka.\nHorrez gain, ekitaldiak aurkezten ditut, baita neurrira egindako esperientzia esklusiboak gidatu ere Euskal Herrian barrena. Izan ere, Estatu Batuetan, Frantzian eta Txinan bizi ostean, munduko hainbat txokotan hara eta hona ibili ostean, etxera itzuli naiz.\nWalk on the Basque Side proiektuaren bitartez Euskal Herria erakusten diet gurera bisitan datozenei, Europako hizkuntzarik zaharrena, euskara, hitz egiten duen herri honen altxorrak ezagutu ditzaten.\nEuskara eta gaztelania ditut ama hizkuntza, baina ingelesez eta frantsesez ere bikain moldatzen naiz. Gai naiz portugesez komunikatzeko, eta oinarrizko arabiera eta txinera ere badakizkit.\nEkingo diogu elkarlanari?


Mendiko eta Eskaladako sekzioek antolatua. Fortuna Kirol Elkarteko bazkideek parte hartu dezaketa, langileak eta beraien senideak ezik.\nNATURAKOAK: paisaiak, loreak, intsektuak, etabar…\nKIROLEKOAK: mendiko ekintza ezberinak (eskalada, eskia, ferratak, sakanean, etabar…)\n1º: Uretako kirol argazki makina\n2º: Lizaran (Aragüés del Puerto, Hueskan) asteburua.\n2º: Asteburua Gorizen edo Benasquen (Hueskan).\nFortuna Kirol Elkartekoak izango dira.\nHurrengo datuak bidali argazkiarekin batera:\nDeskribapen txikia: non atera den esan beharko da bertan.\nArgazkiak ezingo dira manipulatu eta koloretan edota txuri-beltzean izan daitezke.\nErresoluzioa: Irudiak 1024 pixelekoak gutxienez bere alde luzeenean.\nTamaina: Argazkien tamaina 1MB izan beharko da gutxienez.\nFormatua: Argazkiak JPG edo JPEG formatuan bidali behar dira.\nGarrantzitsua: Adingaberik agertzen bada argazkietan bere gurasoen baimena izan beharko du egileak. Argazkiek ezin dute eduki lizunik, probokatzaile, difamatzailerik, sexualki esplizitu, edo beste eduki desegokikorik erakutsi. Ur-markak ez dira onargarriak.\nEskubideak: Parte-hartzaileak, argazkien eta hauen eskubide guztien jabe dela adierazten eta ziurtatzen dio Fortuna Kirol Elkarteari. Gainera, beste inoren menpe ez daudenaren ardura onartzen du eta era berean, norbaiten irudien eskubideen aurrean salaketa izanez gero, erantzukizun osoa onartzen du. Norbaiten eskubideak kaltetuak izan daitezkeen argazkiak ez dira ez onartuko ez argitaratuko. Beste lehiaketetan saritutako argazkirik ere ez da onartuko.\nJatorrizkoa: Parte-hartzaile guztiek lehiaketan bidalitako irudia bere kalitate handienean 300 DPI-ko erresoluzioan gutxienez mantendu behar izango dute. RAW-a formatuan gordetzea oso gomendagarria da.\n2016ko URRIAren 28a.\n2016ko azaroaren 14ean irabazleen izenak gure sare sozialetan argitaratuko ditugu (era berean, beraiekin kontaktuan jarriko gara). Sari banaketa, 2016ko azaroaren 18an arratsaldeko 20:30etan Pio Baroja Kiroldegian ospatuko da.\nJasotako argazkien erakusketa, Pio Baroja udal kiroldegian egingo da.\n2020ko Lizentzia Federatuaren PREZIOAK\n2020ko MENDIKO irteeren EGUTEGIA


Sortuk borrokaren eta memoriaren «zilegitasuna» aldarrikatu du | Politika | Berria\nSortuk borrokaren eta memoriaren «zilegitasuna» aldarrikatu du\n'Txiki'-ren eta Otaegiren «ametsak bizirik» daudela adierazi dute haien hilketen urteurrenean\nKizkitza Gil de San Vicente Sortuko kidea, atzo, Oiartzungo ekitaldi politikoan. MAIALEN ANDRES / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\n2021eko irailak 26 - Oiartzun\nLur xehe multzo bat neska gazte baten eskuetan: «Lur zati txiki hau dugu; ez dugu gehiago nahi, baina ezta gutxiago ere». Eta iturri bat aldamenean, lurra «maiztasunez eta maitasunez» ureztatzeko: «Ernal daitezen haziak; lora dadin biharko Euskal Herria». Bi sinbolo horiekin abiatu zuen Sortuk atzo 600 lagun ingururen aitzinean egindako ekitaldia, Oiartzungo kiroldegian (Gipuzkoa). Juan Paredes Manot Txiki-ren eta Angel Otaegi Etxeberriaren hilketen 46. urteurrena baino bi egun lehenago egin zuten ekitaldia —bihar da urteurrena—: horiek oroitzeko, baina, batez ere, aitzinera begira. Euskal Herria bihotzean, independentzia! lelopean aritu ziren ordubetez, eta bi ideia nagusi azpimarratu zituzten Kizkitza Gil de San Vicente eta Arkaitz Rodriguez Sortuko kideek: memoriarako «eskubidea eta betebeharra» eta, borrokaren «zilegitasuna».\nGil de San Vicente izan zen hitza hartzen lehena, eta «jende arruntak» Euskal Herriaren alde egindako lanari balioa eman zion. Haren hitzetan, «eredugarria» izan baita: «Horregatik eskatzen dugu egia eta bakea, ez dugulako nahi gure seme-alabek bizitzea guk bizi izandako guztia». Azaldu zuen «bitxia» dela oroimenaren inguruan «lehia politikoa» sortzea «gatazka politiko bat ez dagoela aldarrikatzeko». Eta, horren aitzinean, «memoriarako eskubidea» eta «ez ahazteko betebeharra» aldarrikatu zituen.\nIraganean gertatu denetik harago, «gertatu denaren zergatiaz» ere galdetzeko premia nabarmendu zuen: «Demokratikoki hain erraz konpon daitekeen gatazkak zergatik iraun duen hainbeste». Eta Euskal Herriko, Frantziako eta Espainiako «klase politikoari» deia egin zien: «Prest daude asumitzeko hemen gatazka politiko bat dagoela?». ETAk 2018an egindako «kalteen onarpen» eta «barkamenei» erreferentzia eginez, berriz, hausnarketarako eskaria luzatu zien Madrili eta Parisi: «Noizko halako gogoetak gatazkan zuzeneko parte hartzea izan duten gainerako eragileengandik?».\nRodriguezek mezu zuzena bidali zien Txiki-ren eta Otaegiren «hiltzaileen ondorengoei», «Espainiako Estatuari» hitza luzatuta: «Hil zenituzten, baina haien ametsek bizirik jarraituko dute». Halaber, «ukazioaren, zapalkuntzaren eta esplotazioaren» aurka borrokatzea «zilegi eta justua» dela aldarrikatu zuen. Are, ohartarazi zuen hainbat borrokatan ariturikoek «arrazoia» zutela, hala nola sufragistek, Nelson Mandelak, 1976ko martxoaren 3ko langileek, «eta, noski, 36ko gudariek eta Txiki eta Otaegik ere bai, altxa zirenean». Nabarmendu zuen «eskubide guztiak borrokari zor» zaizkiola, eta «borrokan» segitzeko gomita egin zien hurbildutakoei: «Euskal Herri eta mundu justuago bat eskuratuko baditugu, borrokari esker izango da». Bide horretan, eta «duela 60 urte» bezala, «berpizkunde kultural eta nazional berri» baterako deia egin zuen: «Orain guri dagokigu herri hau bizkargaineratzea. Eta geure buruari honako promesa hau egitea: ez dugu etsiko euskal estatu independente, sozialista, feminista eta euskaldun bat eraiki arte».


author_facet:"IMH Makina Erramintaren Institutua" topic_facet:"Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa)" topic_facet:"Sistema Hidraulikoaren eta Pneumatikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua)" topic_facet:"Sistema automatizatuak (Modulua)"\nEgilea: IMH Makina Erramintaren Institutua Proposatutako gaia: Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) Proposatutako gaia: Sistema Hidraulikoaren eta Pneumatikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) Proposatutako gaia: Sistema automatizatuak (Modulua)\n1 Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) 1 Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) 1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) 1 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Gehiago ... 1 Fabrikazioaren Automatizazioa (Modulua) 1 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Industria-robotika (Modulua) Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia) 1 Lanbide Heziketa 1 Linea Automatizatuen Eroapena eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Muntaia- eta mantentze-lan elektriko/elektronikoak (Modulua) 1 Produkzioko Sistema Automatikoen Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema Elektrikoaren eta Elektronikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) Sistema Hidraulikoaren eta Pneumatikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) Sistema automatizatuak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


“Errefuxiatu eremuek 1.000 pertsonarentzako lekua zuten, baina 3.000 iheslari hartzen zituzten egun batzuetan” – XII+i Jornadas de Gerencia de Riesgos y Emergencias\nPosted on 25/05/2016 by Jornadas Riesgos Emergencias\nJaime Rochas ur sorosleak eta Basque LifeGuards taldeko kideek Greziako errefuxiatu krisiari buruzko kronika gogorra aurkeztu dute, eta errefuxiatu eremuak “milaka lagunek lokatzean eta aterperik gabe lo egiten duten kartzela” bezala deskribatu dituzte.\nSegurtasun zuzendari eta larrialdietako garraio sanitarioan teknikari Iñigo Mendozak instituzioen konpromisoa eskatu du arrisku eta larrialdien prebentzioan, eta kontzientzia faltaz ohartarazi du, “larrialdirik gertatu ez bada inbertsioa alferrik egin dela” uste baitute askok.\nVOST Euskadi elkarteak Esfortzuaren eta Berrikuntzaren III. Saria jaso du larrialdi egoeretan egiazko eta berehalako informazio baliagarria zabaltzearen alde egindako lanagatik.\nZarauzko eta Orioko boluntarioak biltzen dituen GKE honetako kideen testigantza ezagutzeko aukera izan da astelehenetik Donostian burutzen ari diren Arrisku eta Larrialdien Kudeaketari Buruzko Jardunaldien baitan. Salbamendu taldeko lagunek “esperientzia gogor baina aberasgarriak” bizi izan dituztela adierazi dute. Izan ere, emandako laguntza garrantzitsu eta aberasgarriari esker errefuxiatu guztiak kostara onik iristea lortu zuten. Bestalde, lehorrera iristen zirenen egoera tamalgarria deskribatu dute sorosleek: “Oso gogorra izan zen hondatutako familiak ikustea; ume txikiak, zaharrak, haurdun zeuden emakumeak hipotermiarekin edo konorterik gabe”.\nRochasek azaldu duenez, Lesboseko bidaiaren ideia “naufragioen berriekin bururatu zitzaigun, lagun genezakeela ikusi baikenuen”. Hegats eta neoprenoak hartu eta lehen bidaia egitera abiatu ziren abendu hasieran, inongo finantziaziorik gabe. Batez ere gauetan egiten zuten lan, orduan iristen baitziren ontziak geldiaraziak ez izateko helburuarekin. Sorosleek azaldu dutenez, irlara iritsi zirenean boluntariorik ez zegoen eta egunero 20 eta 25 itsasontzi inguru jasotzen zituzten. Kosta zelatatzea zen beraien lana, baita ontziak eremu seguruetara eraman eta jendea ateratzen laguntzea ere. Batzuetan, erregairik gabeko itsasontziak hondartzara bultzatu behar izaten zituzten.\nLehen bidaia horretan ikusi zuten baliabide gehiagorekin bueltatu behar zirela, eta senideen eta lagunen laguntza ekonomikoari esker erositako ur motoarekin eta DYAk mailegatutako anbulantziarekin, bigarren aldiz abiatu ziren Greziara. Bisitaldi hori oso desberdina izan zen, pixkanaka, GKE handiak eta militar ugari heltzen hasi zirelako. Rochasek onartu duenez, otsailean Euskadira bueltatzearen arrazoi nagusi izan ziren hara hurbildutako erakundeen prestakuntza bikaina eta, batez ere, militarren presentzia handia. Izan ere, errefuxiatuen inguruko Europako lege berriarekin, indar armatuek itsasontziak gelditzeko, portura eramateko eta tripulatzaileak euren herrialdetara berehala bueltarazteko eskubidea bereganatu zuten. Neurri horiek sorosleen lana oztopatu zuten, baita boluntarioak errefuxiatuekin harremanetan jartzea saihestu ere, militarrek jaso eta berehala bueltan bidaltzen baitzituzten momentu hartatik aurrera.\nLarrialdiak vs. ekitaldiak\nDYAko segurtasun zuzendari eta garraiobide teknikari Iñigo Mendozak arriskuen prebentzioari buruzko hitzaldia eskaini du. Hiritarren nahiz administrazioaren konpromisoa eskatu du, eta orokorrean kontzientzia falta dagoela salatu du. Jendea prebentzio zerbitzuetan “inplika dadin lortzea” garrantzitsua dela azpimarratu du, eta, beharrezko baliabideak eskura jartzeko garaian, erakunde eta sustatzaileen kolaborazioa eskatu du. Kontzientziazioa falta da, “larrialdirik gertatu ez bada inbertsioak ez duela ezertarako balio izan” uste baitute askok, adierazi du Mendozak.\nAdituak ezagutzera eman du zein neurri hartu behar diren ekitaldi mota desberdinetan, prebentzio zerbitzuen araudiaren arabera; eta “auto-babes arauak” nabarmendu ditu, arrisku eta larrialdiak prebenitzeko erreminta gisa. Adituaren aburuz, dokumentu horrek segurtasun gaietan inprobisazioa ekiditen laguntzen du, eta ager daitezkeen arriskuak baloratzeko aukera ematen du biztanleria istripu potentzialez babesteko estaldura minimoa eskaintzeko helburuarekin.\nProgramatutako ekitaldietan aurretiko segurtasun plangintza burutu daiteke; adibidez, Hondarribiko Alardean, kontzertu jendetsuetan, maratoi batean edo prozesio batean. Hala ere, bestelako larrialdiak ere kontuan hartu behar dira, “egunero 112 telefonoan jakinarazten direnak” hain zuzen. Horiek ezin dira prebenitu eta, ekitaldi handi baten une berean gertatzen badira, martxan dauden segurtasun neurriekin talka egin dezakete.\nEsfortzuari eta berrikuntzari saria\nLarrialdietarako boluntario digitalen VOST Euskadi elkarteak jaso du Esfortzuaren eta Berrikuntzaren III. Saria, lan handia egiten baitute arrisku egoeretan informazio erabilgarria, egiazkoa eta berehalakoa zabaldu asmoz. Elkarteko presidente Jokin Zubieta oso pozik agertu da “modu altruistan egiten den lan hau aintzat hartu” dutelako. 2012an sortu zen VOST Euskadi eta boluntarioen nazioarteko sarearen barne dago. Diziplina anitzeko profesionalak elkartzen ditu: babes zibilekoak, larrialdietakoak, segurtasunekoak, sanitarioak, kazetari espezializatuak eta analista informatikoak. Babes zibileko aholkuak ematen dituzte, baita sare sozialetan segurtasunez jarduteko jarraibideak ere.\n“Drone-en erabilerak segurtasun indarrei eta larrialdi taldeei biziak salbatzen laguntzen die”


Errepresioari pultsua TV3en | Bizigiro | Berria\nJokin Unamuno eta Adur Ramirez de Alda dira Pressumptes culpables. Els altres Altsasu dokumentaleko gidariak. TV3 Tamaina handiagoan ikusi\nAurreko astean ikusle datu oso onak lortu zituen TV3eko Sense ficció saioan Non dago Mikel? dokumentalak. Eta, aste honetan, oihartzun handia izan du programa berean eman duten Pressumtes culpables. Els altres Altsasu lanak. Hartan, espetxean zer bizi izan duten kontatzen dute Altsasu auziko Jokin Unamunok eta Adur Ramirez de Aldak, eta erabakitzen dute Kataluniara joatea «beste Altsasu auzi batzuk» ezagutzera. Jasotako elkartasuna itzultzeko ahalegina azaltzen dute biek. Dokumentala izan zen asteartean bere ordutegian gehien ikusi zen emanaldia —Albert Segura eta Anna Sanmarti dira zuzendariak—: %15,2ko ikusle kuota lortu zuen Katalunian (345.000 ikus-entzule).\nGau berean, Amets Arzallusek eta Marc Parramonek zuzendutako Altsasu (gau hura) dokumentala eman zuen TV3ek. %9,8ko ikusle kuota lortu zuen (123.000 ikus-entzule).\nBi dokumentalak TV3eko webgunean ikus daitezke —Arzallusenak muga batzuk izan ditzake datozen asteetan, jaialdietako parte hartzeak direla eta—.\nMonste Armengou dokumentalgile eta Sense ficció saioko zuzendariak —2008an sortu zenetik ari da programan lanean, eta 2017an izendatu zuten zuzendari— nabarmendu du azkeneko bi asteetan «gai gogorren pultsua» berreskuratu dutela eta «oso ondo funtzionatu» dutela dokumentalek. Non dago Mikel? eman zuten gauean, errepresioarekin lotutako beste lan bat eman zuten ondotik: Ipar Irlandako familia batzuek Erresuma Batuaren gerra zikineko kasuak azaleratzeko egindako borrokari buruzkoa.\nArmengouk aitortu du gaueko bigarren dokumentalak ikus-entzule gutxiago izaten dituela normalean. «Baina Altsasu (gau hura)-ren datua oso ona da. Kontuan izan behar da bigarren lana berandu ematen dela eta ikus-entzulea emozionalki nekatuta egoten dela. Sarri herritarrek nahieran ikusten dute gero».\nDokumentalgileak nabarmendu du programak ikus-entzule «enpatikoak» dituela. «Ikusleek elkartasun handia erakusten dute besteen tragediekin». Zera ohartarazi du: «Kataluniako prozesuaren nekeagatik eta pandemiaren efektu emozionalagatik, nabaritu dugu ikus-entzuleak nekatuta daudela gai gogorrekin. Konfinamenduak erraztu zuen plataformetako fikzio asko kontsumitzea. Baina azken bi gauetan errepresioarekin lotutako gaiak izan dira, eta jendeak ez gaitu abandonatu. Nabarmentzeko moduko datuak lortu dituzte dokumentalek».\nTelebista emisioaz harago\nAzkeneko bi asteetan TV3ek eman dituen dokumentalek oihartzuna izan dute Kataluniako beste hedabide batzuetan, bereziki Mikel Zabalzaren auziari buruzkoak. Zazpi egunez TV3eko webgunean ikusgai egon da, eta normalean baino ikustaldi gehiago izan ditu Kataluniatik kanpo. Asteburura arteko datuak ditu saioak, eta 15.000 ikustaldi baino gehiago izan ditu Amaia Merinoren eta Miguel Angel Llamasen filmak —telebistako estreinaldiak 359.000 ikus-entzule izan zituen—. Saioko beste dokumentalekin alderatuta, %58 egin du gora Kataluniatik kanpoko ikustaldien kopuruak. ETBk esan du Non dago Mikel? aurten emango duela.\nInterneteko sare sozialetan ere iruzkin asko eragin dituzte Mikel Zabalzari buruzko lanak eta Altsasu auziari buruzkoek. «Halako gaiek oihartzun handia dute Katalunian», azaldu du Armengouk. «Gure publikoa kidekoa da euskal gaiekin».\nPressumtes culpables. Els altres Altsasu dokumentalak Euskal Herrian izandako errepresiotik Katalunian jasandakora jauzi egiten du, eta Poliziaren jokabidea eta justizia eredua auzitan jarri. Armengouk gogoratu du TV3ek Altsasu auziari buruzko dokumental bat eman zuela 2019an; eta iaz, K2000 ekoiztetxearen telesaila —katearen urteko emankizunen artean, gehien ikusietan bigarrena izan zen—.\n«Auzia formatu desberdinetan esplikatuta zegoen, baina hortik harago doa estreinatu berri duguna. Jokin Unamunori eta Adur Ramirez de Aldari egin zaien mina erreparatu ezinezkoa den arren, ziklo bat amaitu dute, eta beste Altsasu auzi gehiago daude jende gehiagorentzat. Lanean ikusten da segurtasun indarrekin edozein istilu baldin baduzu terrorismo auzi batean amaitu dezakezula». Dokumentalgileak uste du herritarrak «desmobilizatzeko» mezua zabaltzeko saiakera dagoela horren atzean.


Ikastaroa: Zarauzko folklorea — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Komunitatea › Dantzan Ikasi › Ikastaroa: Zarauzko folklorea\nOrdutegia: 19:30 – 21.00\nXabier Etxabe eta Xabier Alberdik Zarauzko folklorea sakon aztertu dute zenbait urtez eta lan horren emaitza argitaratu dute "Zarauzko folklorea. Eboluzio historikoa, haren aldaketan egon diren interesen azterketa eta festa-ereduen inguruko hausnarketa" izeneko liburuan. Zarauzko folkloreari begirada historikoa eta gaur egunekoa eskaini diote, eta bildutako datuak bere testuinguruan kokatu eta ulertzeko ahalegina egin dute.\nEuskal dantzaren ibilbidea herri baten adibidetik ezagutzeko aukera bikaina eskaintzen du lanak. Garai bateko Zarauzko folklorearen bilketa xehea egin ondoren, dantza taldeen XX. mendeko ibilbideari erreparatu diote egileak. Mende hasierako dantzarien inguruko datuak, gerra aurreko urteetako dantza taldeen indartzea, gerra ostea, kultur eredu berriak, dantza eskolak, eta XXI. mende atariko egoera izan dituzte aztergai besteak beste.\nZarautzen egindako azterketa lanak eta bertan bildutako materialak interesgarriak dira bere baitan, baina horrez gain, euskal dantzaren ibilbide eta gaur egungo egoera orokorra bera hobeto ezagutu eta interpretatzeko gakoak eskaintzen ditu. Horixe eskatu diogu Xabier Etxaberi, Zarauzko folkloretik abiatuta esparru zabalago batean baliagarri izan daitezkeen analisi eta gogoeta ahalegin bat egiteko.\nArgazkia: Indalecio Ojanguren CC-BY-SA Guregipuzkoa.net\nXabier Etxabe Zulaika (Zarautz, 1974)\nZarauzko Iratzarri dantza taldekoa, Mollarri taldearekin ere aritu izan da beste talde batzuen artean, eta aurresku txapelketan aritutakoa da. Eneko Alberdiri zor dio euskal dantzetan oinarrizko formakuntza, ondoren Claude Iruretagoiena, Koldo Zabala, Mentxu Medel eta Garbiñe Aizpitarterekin osatzen joan dena.\n1998an EDBren ikastaro baten akuilatuta hasi zen Zarauzko folkloreari buruzko informazioa biltzen eta horrela egin zituen adineko txistulari eta dantzariei lehen elkarrizketak, eta lehen artxibo-lanak. Gai horren inguruan Zarauzko Txaparro aldizkarian zenbait artikulu argitaratu ditu. Aitona trikitilaria izana zuen eta haren kontuak bilduz, 2004an, Lurtarra da begiratua (Elkar, 2004) liburua argitaratu zuen. Xabier Alberdi historialariarekin elkarlanean idatzi du Zarauzko folklorea (Zarauzko Udala, 2009) liburua.\nEusko Ikaskuntzako Folklore saileko kidea da, eta han (dantzan.com) eta hemen (zuzeu.com) artikuluak idazten ditu aldian behin. Zarauzko folkloreaz gain, aipagarriak dira besteak beste Pirmin Treku edo Esteban Berazadiri buruz egindako lanak, eta folklorearen infatilizazioa edo dantza estiloaren transformazioaz idatzitako gogoetak.\nArgazkia: Juantxo Egaña.


Lezoko Udal Musika Eskolako ikastaroetan izena emateko epea urriaren 14an zabalduko da | Lezo.eus\nLezoko Udal Musika Eskolako ikastaroetan izena emateko epea urriaren 14an zabalduko da\nEskaintza hau nagusiki ikasle helduei zuzendua dago eta interesa duten pertsonek urriaren 14tik 25era bitartean eman beharko dute izena\nTomas Garbizu Lezoko Udalaren Musika Eskolak eskaintzen dituen ikastaroetan izena emateko epea urriak 14, astelehena, zabalduko da eta urriaren 25 arte izango dute, interesdunek, ikastaro horietan matrikulatzeko aukera. Matrikulazioa Musika Eskolan bertan egin beharko da, 16:30etatik 20:00etara.\nIkastaro eskaintza hau nagusiki ikasle helduei zuzendua dago (13 urtetik gorako pertsonei, alegia). Dena den, badira zenbait salbuespen eta kasu horietan, ikasle gazteek ere izena eman ahal izango dute.\nMusika eskolak jarraian azaldutako musika tresnen inguruko ikastaroak eskainiko ditu: trikitixa, pianoa, klarinetea, saxofoia, txistua, flauta, perkusioa, biolina, biola, biolontxeloa, akordeoia, tronpeta, gitarra, baxu elektrikoa, bateria, atabala, Darbuka*, tronboia*, tuba* eta bonbardinoa*. Bestalde, bertakoak diren musika tresnen inguruko ikastaroak ere eskainiko dira: txalaparta*, panderoa*, alboka* eta dultzaina*. (* ikurra dutenak haur eta helduentzako ikastaroak dira)\nEra berean, bestelako ikastaroak ere antolatu dira: Musika Hezkuntza helduentzat (+75), Musikoterapia, behar bereziak dituzten haurrekin; Musika Hezkuntza Goiztiarra (1-3 urte bitarteko haurrekin), musika elektronikoa, Ganbara Musika eta errepertorioa edota talde instrumentalak: konboak, folk, rock, elektronikoa…\nInformazio gehiago eskuratzeko 943 52 99 99 telefonora deitu daiteke edota tgarbizume@lezo.net helbide elektronikora mezua bidali.


Bandera artean txalotu dute herritarrek Badok 13 - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nTxalo zaparradapean jaso dituzte Badok 13 taldeko beteranoak zarauztarrek. Musika Plazako kioskoan eta udaletxean astindu dituzte banderak, eta kaleetan banderak bizkarrean hartuta ibili dira txistulariekin batera.\nDenboraldi borobila egin dute ZAE-ko beteranoek. 90 punturekin ABE liga irabazi dute, bigarren postuan geratu diren Arkoteko beteranoei 17 puntu aterata. Horrez gain, Gipuzkoako eta Euskadiko txapelketak ere irabazi dituzte.