Zubietako Kaskoko Energia Kontsumoaren diagnosia burutu du Usurbilgo Lanbide Eskolak - Albisteak - Usurbil\nZubietako Kaskoko Energia Kontsumoaren diagnosia burutu du Usurbilgo Lanbide Eskolak\nEnergia kontsumoaren diagnosia garatzeko etxez-etxeko eta jardueraz-jarduerako bisita teknikoak burutu dira.\nJada hilabete batzuk igaro dira Zubietako energia kontsumoaren diagnosia abian jarri zenetik. Diagnosi hau Zubietako kaskora mugatu da, biztanle gehien biltzen dituen eremua eta era berean zenbait jarduera nabarmen dituen gunea bait da. Hain zuzen ere 112 etxebizitzek eta 8 jarduerek osatzen dute kaskoa, gehi Donostiako eta Usurbilgo Udalek eskaintzen dituzten zerbitzuek ere, argiteria publikoa nagusiki.\nEnergia kontsumoaren diagnosia garatzeko etxez-etxeko eta jardueraz-jarduerako bisita teknikoak burutu dira, non fakturazio energetikoaren (gasa, elektrizitatea eta egurra kontsumoa) analisia landu da, bai eta etxebizitza sektorearen kasuan instalakuntzen eta ohituren diagnosia ere: argiteria, leihoak eta isolamendua, etxetresnak, etab.\nBestalde, bai jardueretan eta baita etxebizitzetan gaur egun energia berriztagarrien bitarteko energia sorkuntza ere aztertu da, zenbat energia ekoizten den Zubietan ezagutzeko asmoz. Datu honek bertakoen subiranotasuna vs. menpekotasuna maila adierazteko baliagarria da.\nDiagnosiak ez du une honetan uraren kontsumoa ezta mugikortasuna kontuan eduki, lehendabizikoaren kasuan hobekuntza teknikoak burutzeko azterketa bat burutzen ari bait dira Donostiako eta Usurbilgo Udalak eta bigarrenaren kasuan eremua oso mugatua zenez erregaien kontsumoaren inpaktua non gertatzen den adierazteko zalantzak sortzen bait dira.\n1. fase honi dagokion diagnosiaren emaitzak txosten batean islatuko dira eta laburpen modura, infografia tankerako irudi batean bildu dira guztiak. Hauek herritarrei banatuko zaizkie beraiekin garatu den lanketa honen berri izan dezaten eta bide batez beraien energia kontsumo-ohituren ezagutza ere plazaratzeko.\nUsurbilgo Lanbide Eskolako irakasleek eta ikasleak burutu dute energia diagnosiaren atala hau, Zubietako Herri Batzarraren laguntzarekin eta aholkulari energetikoaren koordinazioarekin. Udal zerbitzuen datu energetikoak Donostiako (eta Usurbilgo udal teknikariak hornitu dituzte.\nHainbat ekintza burutzeko aukerak aurreikusi dira Planaren fase honetan: eraginkortasunaren inguruko tailerrak, fakturazio eta kontratazio energetikoa lantzeko tailerrak edota inbertsio baxua eskatuko luketen neurriak abian jartzea (LED argiteria adibidez).\nEnergiaren Planaren 2. Faseari emango zaio forma datozen egunotan, hain zuzen ere Zubietan energia berriztagarriek duten potentzialaren azterketa izango da fase honen muina.


hodei guztien gainetik...: Auza (1306m), Harrigorri (1115m), Elhorriko Kaskoa (987m), Urrizpilota (938m)\nAuza (1306m), Harrigorri (1115m), Elhorriko Kaskoa (987m), Urrizpilota (938m)\nIRTEERA: Baigorri - Nekaitzeko erreka (265m)\nErraza (F). Zerbait aipatzeagatik Trenpetako kaskora ailegatu aitzinetik trepada erraz batzuk (I) egin behar direla, baina nahi izanez gero saihets daitezke bidexka batetik.\nBaigorri - Auza : 3 ordu eta erdi\nAuza - Izpegi : Ordu eta erdi\nHasierako puntura ailegatzeko Behe-Nafarroako Baigorri herrira joan beharko dugu lehenik eta behin. Elizaren ondoko zubitik goiti Izpegiko lepora igotzen den errepidea hartu behar da eta malda igotzen hasita ezkerretara ikusten den lehen errepidetxoa hartu behar da. Bertatik dena zuzen segitu behar da 265 metroko altueran dagoen aparkalekutxoraino. Bidexka aparkalekuaren ondotik abiatzen da. Gure kasuan, bi ibilgailu izanik Izpegin akitu genuen ibilaldia, baina zirkularra osorik eginez gero Izpegitik bertatik ere abia daiteke.\nAuza mendi erranguratsua da Erratzun eta Baztanen. Niretzat ere hala da, hau baita diferentzia handiarekin gehien igo dudan mendia. Oraingo honetan ordea, inoiz igo gabeko bide batetik eginen nuen gailurrerainokoa, Baigorritik hain zuzen ere.\n8:50 : Baigorri - Nekaitzeko Erreka (265m).\nAutoak errepide ondoan utzi eta bidexkatik goiti abiatu ginen. Bidea hasiera honetan maldatsua da.\nLehen malda igota ertz zabalera atera ginen. Ertzetik eginen genuen Trenpetako kaskorainoko bidea, batzutan zailtasunak ertzaren alde batetik edo bertzetik gainditzen direlarik.\nIbilaldiaren amaierako puntua izanen zen Izpegiko lepoa parez pare genuen.\nIratze tartetik bidexka arras nabarmena da eta ez dago galbiderik.\nPoliki-poliki metroak irabazten, komeria batzuk tarteko...\nBide ikusgarria da. Gure eskuinetan Nekaitzeko erreka momentu oro eta ezkerretara berriz, Aldudeko bailara.\nGibelean aldiz, Baigorri ingurua.\nHaizeak gogor xamar jotzen zuen ertzean eta eguraldi ona izan arren teneperatura ez zen altuegia.\nOnddo honek ere gustuko zuen antza lekua...\nErtzetik ezin denean alde batetik edo bertzetik segitzen du bidexkak.\nNekaitzeko Erreka beheitisko gelditzen zen jadanik.\nAitzinean genuen Trenpeta, baina oraindik trepadatxo batzuk egin beharko genituen bertara ailegatzeko.\nPuntu honetatik aitzin hasten dira trepadak. Errazak dira (I).\nBuztanzelai ingurua bidetik...\nAltuera hartzen joan ahala gero eta ikusgarriagoa da bidea. Nik behintzat, Alkaxurira Sumusuko Bordatik igotzen den bidearen antza hartu nion.\nIbilitako arista gure gibelean...\nBertze argazki bat Izpegi eta Buztanzelai lotzen dituen ertzera. Bi egun lehenago bertan ibiliak ginen.\nTrepada gehiago Trenpetara hurbildu ahala.\nZati entretenigarria da azken hau eta gustura igo ginen.\n10:03 : Trenpeta (809m).\nHonela ailegatu ginen eguneko lehen kotara eta hemen akitzen da zatirik aldapatsuena. Hemendik Elorrietako leporaino bidea eramangarriagoa da. Aitzinean genuen Urrizpilota, eguneko lehen helburua, eta baita urrunean Auza ere, helburu nagusia zena.\nBelardi ederrak Trenpeta inguruan.\nBertze malda bat igota gailurrera ailegatu ginen.\n10:33 : Urrizpilota (938m).\nEguneko lehen gailurrean ia ez ginen gelditu ere egin. Haizeak gogor jotzen zuen eta oraindik anitz falta zen Auzara ailegatzeko.\n10:36 : Urrizpilotako Lepoa (875m).\nMetro batzuk galdu eta berriz goranzkoari ekin genion. Hurrengo helburua Elhorrietako Kaskoa zen.\nElhorrietako Kaskora ailegatu baino lehen bertze kota bat igotzen da bide erraz eta politetik.\nTontorra hurbil eta gibelean Auza. Ingurua zoragarria!\nUdazken idorra doan arren berde zeuden bazterrak inguru hauetan.\n10:57 : Elhorriko Kaskoa / Elorta (987m).\nEguneko bigarren tontorra ere harrapatu genuen...\n...eta aitzinekoan ez bezala hemen taldeko argazkia egin ere bai.\nAuza handia zain genuen.\nEzkerrena Auza eta eskuinean gero Izpegira joateko pasatuko genuen Olate.\n11:23 : Elhorrietako Lepoa (831m).\nArgazkiko lepora jaitsi eta Izpegitik datorren bide normalarekin bat egin genuen. Hemen hasten da Auzako azken malda.\nTaldea gogotsu eta alai Elhorrietako lepoan.\nEta argazki honetan Izpegira joateko itzuleran hartuko genuen bidea ageri da, marka zuri-gorriez ongi seinalizatua. Gibelean ikusten den Olate mendiaren ondotik pasako ginen.\nElhorrietatik Harrigorriko harkaitzeraino baso zati eder bat gurutzatzen da.\nHarrigorri tentea begibistan...\nBeherakoan honi ere bisitatxoa eginen genion.\nBerriki margotutako markek ongi erakusten dute zein den bidea. Marka hauek dena den ez dira Auzaraino joaten eta Harrigorriko lepoa alde batera utziko genituen.\nBasotik ateratzean Harrigorri ingurua.\nGailurreraino 200 metroko desnibela duen malda pikoa gelditzen zen.\nOlate, Urrizpilota, Elhorriko kaskoa eta Harrigorri Auzako azken maldatik.\nAntxola ingurua ere agertu zitzaigun.\nAzken metroak gailurrera ailegatzeko.\n12:23 : Auza (1306m).\nAbiatu eta hiru ordu eta erdi geroago azkenean gailurrean ginen!\nMendebaldean Baztango bailara.\nIparraldean Alkurruntz, Gorramendi, Alkaxuri, Iparla eta enaparauak. Urrunean Lapurdiko kostaldea ere ikusten zen.\nHegoaldean Adi lanbro tartean.\nEta ekialdean gure Pirinio maiteak.\nAzkenean denak gailurrean! Gora Berriozar! (Eta Markalain noski).\nAspe eta Orhi mendietan hildako hiru baztandarren oroimenean jarritako harriak.\nGailurrean jan, edan eta gustura egon ondotik behera joateko ordua ailegatu zen. Argazkian jaitsierako bidea eta igoerako bidearen zati handi bat ikusten da.\nHarrigorri beti bezala ikusgarria.\nAuza harri klasikoak...\nBeherakoan, arestian erran bezala, Harrigorriko puntara igotzeko probextu genuen.\nLepotik segidan igotzen da eta merezi du hurbiltzea.\n13:24 : Harrigorri (1115m).\nTalaia ederra da Behe Nafarroa aldera.\nEkialdetik eskalada bideak ere baditu, nahiz eta bilerak nahiko zaharkituta daudela dirudien.\nHarrigorri utzita berriz ere baso majikoan barneratu ginen Elhorrietaraino.\nUdazkeneko koloreen besta aurkitu genuen bertan.\n13:51 : Elhorrietako Lepoa (831m).\nBerriz Elhorrietara bueltan, lehen erran bezala, Izpegi aldera abiatu ginen.\nNekaitzeko leporaino marka zuri-gorriei segituz...\n14:06 : Nekaitzeko Lepoa (815m).\nLepo honetan aldiz, marka zuri-gorriak utzi eta parean ikusten den Olateko mendiaren ondotik pasatzen den bidexka bat hartuko genuen Izpegira itzultzeko. Bide hau laburragoa da eta nire iritziz politagoa ere bai.\nNekaitzeko lepoan Xabi Kaxtelen oroimenean jarritako poste hau bisitatzeko probestu genuen. Gure bidelagun zara mendian eta egunerokoan Kax. Maite zaitugu!\nNekaitzetik Olate aldera igo gine erran bezala. Hau bertatik genuen ikuspegia Urrizpilota eta Elhorriko Kaskoarekin. Nekaitzeko lepoa ere ikusten ahal da eskuinean.\nHemendik Izpegira dena malda beheiti. Hasmentan baso zati eder batetik...\n...eta gero Erratzu aldera bista ederrak dituen iratze-leku honetatik.\n14:37 : Izpegiko Lepoa (672m).\nIzpegiko Peio Bentan bazkari eder batekin bukatu genuen itzuli eder hau. Hurrengoa noiz talde?\nEgilea: Estebe ordua: 06:49\nEtiketak: Auza (1306m), Elhorriko Kaskoa (987m), Harrigorri (1115m), Urrizpilota (938m)\n▼ azaroa (1)\nAuza (1306m), Harrigorri (1115m), Elhorriko Kaskoa...


Mila Montes eta Gustavo Cilla, Donostialdea ESIko Mikrobiologia Zerbitzukoak: «SARS-CoV-2 bezalako birus baten unitateak errenkadan jarriz gero, bost eta hamar milioi birus artean kabituko lirateke metro batean» – infoDonostialdea\nMila Montes eta Gustavo Cilla, Donostialdea ESIko Mikrobiologia Zerbitzukoak: «SARS-CoV-2 bezalako birus baten unitateak errenkadan jarriz gero, bost eta hamar milioi birus artean kabituko lirateke metro batean»\negilea Donostialdea ESI · 2020, azaroa 18\nHilabete batzuk igaro dira SARS-CoV-2 izeneko birus batek –koronabirus izenez ezaguna– gu guztion artean lekua egin zuenetik. Ordura arte, herritar gehienok azaletik ezagutzen genituen birusak. Bagenekien birusek gaixotu egiten gaituztela, eta ezagunenei buruzko informazioa genuen: ebola, gripea, hiesa, elgorria, hotzeria arrunta… Hau da, harreman estua genuen birusekin, beraien garrantziaz benetan jabetu gabe. Baina SARS-Cov-2ak pertzepzio hori aldatu du. Ohiturak aldatu behar izan ditugu, konfinamenduak jasan eta elementu berriak sartu gure egunerokotasunean, hala nola maskarak eta hidrogelak. Gure bizitzak jada ez dira lehengoak, eta, ziur aski, ezer ez da lehen bezala izango. Eta hori guztia izaki ñimiño baten ondorioz, gutako askorentzat ikusezina dena, eta atzematen eta ulertzen zaila. Horregatik, beharrezkoa da une batez gelditzea eta honen guztiaren jatorrira itzultzea, azken hilabeteetan gertatzen ari zaigunaren protagonista apur bat hobeto ezagutzeko. Donostialdea ESIko Mikrobiologia Zerbitzuko Mila Montesek eta Gustavo Cillak birus bat zer den ulertzen lagunduko digute. Itxuraz galdera erraza da, baina zailtasunez betea dago.\nBirusak egitura sinpleko izakiak dira, eta honela daude osatuta: a) material genetikoa (DNA edo RNA izan daiteke, zenbait motatakoa); b) «kapside» izeneko proteina-estalki bat, forma ematen diena (ikosahedrikoak, helikoidalak eta abar daude), eta c) batzuek, gainera, bilgarri lipidiko bat dute, agente fisikoekiko sentikorrago egiten dituena. Bilgarri hori ez dutenei «birus biluziak» deritze (aurrekoekin alderatuta, edo «birus bilduak»), eta erresistenteagoak dira ingurunean. Adibidez, COVID-19a eragiten duen SARS-CoV-2 birusa 100-160 nm-ko diametroa duen birus esferiko bat da; bilgarri lipidikoa du, eta simetria helikoidaleko nukleokapsidea, zeinak polaritate positiboko RNA monokatenario bat baitu.\nBirusak izaki bizidunen mundukoak diren ala ez eztabaidatzea ohikoa da. Oro har, ez dira izaki biziduntzat hartzen, ez direlako beren kabuz ugaltzen, ez dutelako ez energia metabolizatzen ez sortzen, eta zelula ostalari baten makineria behar dutelako bizirik irauteko. Gainera, ez dira biziaren zuhaitzean «sartzen» (animalia- eta landare-erreinuak). Birusak, zelula ostalaritik kanpo, bizigabeak dira; adibidez, SARS-CoV-2ak, gainazal batean, infekzio-gaitasuna izan dezake hainbat orduz edo egunez, baina ezin da ugaldu, eta bizigaitasuna galtzen du denbora hori igaro ondoren. Hala ere, ezaugarri horiek ez dute garrantzi handirik birusek transmititzeko eta gaixotasuna sortzeko duten gaitasunaren aldean, eta beste behin nabarmendu dira COVID-19aren pandemiaren garaian.\nZenbat birus mota daude?\nGure planetan dagoen birus kopurua izugarria da, imajinaezina, eta espezie askotakoak dira (gutxi gorabehera, bi milioi mota daudela kalkulatu da). Hain zuzen ere, animalia- edo landare-espezie bakoitza birus batez baino gehiagoz infekta daiteke, eta gizakia, gaitasun patogenoa duten (gaixotasuna eragiteko gaitasuna) 200 birusez. Birusak zenbait modutan sailkatzen dira; honako hauek kontuan hartuta, zehazki: a) beren material genetikoaren izaera eta polaritatea, b) kapsidearen simetria, c) bilgarria duen edo ez, eta d) partikula birikoen neurria. Birusen Taxonomiaren Nazioarteko Batzordeak, oraingoz, 40.000 birus baino gehiago sailkatu ditu 6 ordenatan, 168 familiatan, 1.421 generotan eta 6.590 espezietan. Arlo honetan egiteko dagoen lana izugarria da. Berriro SARS-CoV-2 birusari helduta, Coronaviridae familiako kidea da, eta lau genero daude, egitura genetikoaren arabera: Alpha-, Beta-, Gamma- eta Delta-coronavirus. SARS-CoV-2 betakoronabirus bat da, ugaztunak kutsatzen dituen generokoa.\nUste da bakterioak biziaren jatorrian egon daitezkeela. Birusak ere bai?\nEz dago jakiterik. Birusen jatorriari buruz, zenbait teoria daude, baina «fosiltzen» ez direnez, ez dago ziurtasunik. Bi teoria hauek dira, itxura batean, probableenak: 1) «birusa lehendabizi» teoriaren arabera, zelulak baino lehenago agertu ziren, duela milaka milioi urte, jatorrizko RNA munduan, eta, jakina, dinosauroen garaian ere bazeuden. Baliteke, halaber, lehen zelulak eratzen ere lagundu izana, eta 2) teoria «progresiboa» delakoaren arabera, aldiz, zeluletatik ihes egin, eta proteinen kapsideak eta zelula batetik bestera transmititzeko gaitasuna bereganatu zituzten material genetikoetatik sortu ziren. Bada beste teoria bat, hirugarrena, ez hain probablea: «erregresiboa» deritzo, eta galera-prozesu batean oinarritzen da. Teoria horren arabera, zelulek edo bakterioek, pixkanaka, euren genomaren elementuak galtzen dituzte, eta, horiekin batera, euren kabuz erreplikatzeko gaitasuna; horrela, azkenean, birus bihurtzen dira. Munduan oso ezaugarri desberdinak dituzten birusak daude, eta pentsatzekoa da hainbat jatorri dituztela.\nLagunduko diguzue ulertzen zer tamaina duen birus batek?\nBirusak nanometrotan neurtzen dira (10-9 m). Horrek esan nahi du bakterioak baino 100 aldiz txikiagoak direla. SARS-CoV-2a eta halako birusen unitateak errenkadan jarriz gero, bost eta hamar milioi birus artean kabituko lirateke metro batean. Ezin dira mikroskopio optikoan ikusi; mikroskopio elektronikoak erabili behar dira, bereizmen-ahalmen askoz handiagoa baitute.\nNola zabaltzen dira birusak?\nBirusak hainbat bidetatik transmiti daitezke: a) arnasbideetatik (gripea, koronabirusa, errinobirusa…); b) gorozki-aho bidetik (norobirusa, errotabirusa…); c) sexu bidez (papilomabirusa, GIBa, B eta C hepatitisa…); d) uraren bidez (A hepatitisa); e) odolaren bidez (GIBa, B eta C hepatitisa…); f) bektoreen bidez, hala nola moskitoen (dengearen birusa, sukar horia, Zika, Chikungunya, Mendebaldeko Nilokoa…) eta akainen bidez (Krimea-Kongoko sukar hemorragikoa, akainek transmititutako entzefalitisa…); g) jariakinen eta iraizkinen bidez, hala nola karraskarienak (Lassako sukarraren birusa, zenbait hantabirus espezie, bakoitzari dagokion kokapen geografikoarekin [Tacaribe, Junín, Lujo, Machupo]), saguzarrenak (amorruaren birusa, Ebola, Marburg, Nipah) eta hegaztienak (hegazti-gripea). Berriki kutsatutako gainazalekin eta fomiteekin kontaktua izanda ere transmiti daitezke birusak. Gainazal horiek eskuekin ukitu eta gero sudurra, ahoa edo begiak ukitzen baditugu, birusa inokula dezakegu gure organismoan.\nNola agertzen dira birus berriak gizakiengan?\nBirus «berriak» baino gehiago, «sortzen ari diren» birusak dira. Oro har, gizakietara animalietatik sartzen diren birusak dira, eta «jatorri zoonotikoko» birus deritze. Bi egoera aurkitzen ditugu: a) animalietatik gizakietara igarotzen diren birusak, de novo zirkulatzen hasten direnak, eta, munduan zehar hedatu, eta gaixotasuna eragiten dutenak; eta b) oso testuinguru geografiko bakartuetan dauden birusak, antzinatik gizakiengan gaixotasuna sortzen dutenak eta planetako eremu oso zabaletara hedatzeko modua aurkitzen dutenak.\nLehenengo egoeran, mutazioen bidez espezieen hesia gainditzeko eta beste ostalari batera egokitzeko gaitasuna eskuratzen duten birusak dira. Giza genomak milioika urte behar izan ditu % 1eko bilakaera izateko; RNA birus batzuk, berriz, % 1 aldatzen dira egun batzuetan, eta horrek egokitzeko gaitasun handia ematen die. Hori da koronabirusen kasua –SARS-CoV-2 birusa barne–; izan dituen mutazioen ondorioz, 2019. urtearen amaieran, infektatzeko eta gizakien artean zirkulatzeko gaitasuna eskuratu zuen. Gizakien artean zirkulatzen duten jatorri zoonotikoko birusen artean, gripearenak daude (A eta B influenzaren birusak). A influenzaren 200 birus motaren baino gehiagoren artean –nagusiki hegazti-jatorrikoak–, bi (H1N1 eta H3N2) gizakira egokituta daude, giza zelulak etengabe infektatzea ahalbidetzen dieten mutazioak izan ondoren. Jatorri zoonotikokoak dira –kasu honetan primateenak–, halaber, HTLV eta GIB erretrobirusak. GIBa XX. mendean sartu zen giza espeziean, eta hiesa sortzen du.\nBigarren egoeran, eremu geografiko zehatzetako birusak azkar hedatzen dira, klimaren berotze-prozesuarekin eta globalizazioarekin lotuta, ziur asko. Chikungunya eta zika sukarren gertaera hurbila adierazgarria da (gune tropikaletatik datozen bidaiarien artean ohikoak dira). Aedes eltxoek (animaliak dituzte erreserborio) transmititutako birusek eragindakoak dira biak. Duela urte gutxi arte Afrika tropikalean bakarrik gertatzen ziren, eta 1952an identifikatu ziren giza gaixotasunen eragile gisa. Chikungunya birusa XXI. mendearen hasieran hedatu zen Indiara eta Asiako hego-ekialdera, eta, 2013. urtearen amaieran, Amerikara, eta makroepidemia bat eragin zuen AEBetako hegoaldetik Argentinako iparralderaino. Antzeko zerbait gertatu zen Zika birusarekin: oso gutxitan eragiten zituen giza infekzioak, baina, 2007an, Asiatik Yap uharteraino (Mikronesia) iritsi zen. Ozeano Barean zehar hedatzen jarraitu zuen 2014an Pazko uhartera iritsi arte, eta, handik gutxira, Amerikara iritsi zen. Gaur egun, Chikungunya birusaren antzeko hedadura dauka hor. Jatorri zoonotikoko beste birus batzuen artean, ebola eta marburg sukar hemorragikoak eragiten dituztenak daude; Afrikako hiriguneetan eragiten dituzten agerraldiak maizago gertatzen dira, eta irismen handiagoa dute. Bestalde, Krimea-Kongoko sukarraren birusa duela gutxi ezarri zen Iberiar penintsulan.\nSor daitezke birusak laborategian? Laborategian sortu da SARS-CoV-2 birusa?\nIradoki dute SARS-CoV-2 birusa laborategian sortua izan daitekeela. Animalien koronabirusen bat genetikoki aldatzearen ondorioa litzateke. Hala ere, zenbait ebidentzia-ildoren arabera, ez da hala izan. Koronabirusek espezieen hesia gainditzeko gaitasuna dute, eta ez da giza espeziean sartzen diren lehen aldia (gogora ditzagun SARS birusak 2002an eta 2003an, edo MERS birusak 2012tik aurrera; eta, lehenago, urtaroko koronabirusak). SARS-CoV-2 birusak hartzaileari lotzeko duen domeinua oso ohikoa ez bada ere, beste koronabirus batzuek badute jada; adibidez, pangolina infektatzen dutenek. Azkenik, giza jatorriko eta 50 herrialde baino gehiagoko SARS-CoV-2 birusaren anduien genoma osoa sekuentziatu da. Bere sekuentzia genetikoen azterketen arabera, pandemiaren erantzule den birusa hautespen-prozesu natural baten emaitza da.\nRNA birusaz ari garenean (SARS-CoV-2, adibidez), ez gara birus indibidual batez ari, baizik eta birusen «populazio batez» edo «kuasi-espezie batez». RNA birusak kutsatzen gaituenean, birus horren ehunka mila «indibiduok» kutsatzen gaituzte; etengabe eboluzionatzen ari dira, eta, SARS-CoV-2aren kasuan, kutsatzen duten espezie berrira egokitzen: gizakira. Esaten dute birusak ez direla mutatzen, baizik eta mutatuz bizi direla, eta egokitzapen-hautespenak bizirik irauteko gaitasun gutxiago dutenak desagerrarazten ditu. Naturak, berez, birus hori eta beste batzuk sortzeko baliabideak ditu.\nNola ugaltzen dira birusak?\nBirusaren genoma zelulara iristen denean, birus berriak (proteina birikoak, RNA eta/edo DNA birikoa) sortzeko behar diren osagaien sintesia egitera behartzen du bere zelula-makineria (entzimak, erribosomak…). Ondoren, osagai horiek mihiztatu egiten dira (sarritan automihiztatu egiten dira), zelula zuzenean edo lisiaren ondoren uzten duten «birioi» berriak sortzeko (partikula birikoak). Birioiek proteina bat edo gehiago dituzte kanpoaldean, zelula-hartzailearen lotura-eremu gisa jarduten dutenak (espeziearen espezifikotasunaren eta xede-organoen arduradunak), eta, horiei esker, xede-zelularen gainazalarekin bat egin, eta bertan barneratzen da, desmihiztatzen da eta berriro hasten da erreplikazio-prozesua, zelula ostalariaren energia erabiliz.\nZein dira birus arriskutsuenak?\nBi modutan hel diezaiokegu galdera horri: a) hilgarritasuna kontuan hartuta (infektatuta hiltzen diren pertsonen ehunekoa) edo b) biztanlerian duen eragina eta heriotza-tasa kontuan hartuta (hildakoak 100.000 biztanle bakoitzeko). Lehen ikuspegitik oso arriskutsuak eta patogenoak dira amorruaren birusa (% 100eko hilgarritasuna, tratamendurik gabe), sukar hemorragikoen eragileak, hala nola Ebola eta Marburg, Krimea-Kongokoa, Hego Amerikakoa, Nipah, MERS koronabirusa, Ameriketako zenbait entzefalitis eta zenbait hantabirus; % 10-20tik gorako hilgarritasuna dute. Zorionez, birus horiek, oraingoz behintzat, pertsona gutxiri eragiten diete; hala ere, ebolaren agerraldiek Afrikako gero eta pertsona gehiagori eragiten diete, urbanizazioagatik, herrien artean mugitzeko erraztasunagatik…\nBeste birus ezagunago eta ez hain hilgarriek, ordea, askoz eragin handiagoa dute osasun publikoan, pertsona askori eragiten dietelako (edo eragin diezaiekete, txertorik gabe). Gripea, esaterako, gaixotasun arina da pertsona askorentzat, baina koadro larriak eragiten dizkie pertsona askori; izan ere, urtero milioika pertsonari eragiten dienez, ospitaleratze, ZIUko ospitalizazio eta heriotza ugari eragiten ditu. Horrek zaildu egiten du osasun-sistemen kudeaketa hilabete hotzetan, eta kolapsatu ere egin daitezke. Elgorriaren birusak edo errotabirusek, halaber, urtero ehunka mila ume hiltzen zituzten (horien aurkako txertoen aurretik); poliomielitisaren ondorioz, txertoaren aurreko garaian, milioika pertsonak sufritu zuten, haurren paralisia eragiten zuelako. Horrez gain, B eta C hepatitisak eta zirrosiarekin eta hepatokartzinomekin duten harremanak, papilomabirusak eta zerbixeko minbiziak, besteak beste, eragin handia dute biztanleen osasunean.\nZer ekarri dute txertoek gaixotasun biralak kontrolatzeari dagokionez?\nHainbat gaixotasun biriko txertoei esker kontrolatu dira edo kontrolatzen ari dira. Baztanga 70eko hamarkadan desagerrarazi zuten, OMEk mundu osoan sustatutako txertaketa-kanpainei esker. Interesgarria eta gomendagarria da Balmis medikuak (1753-1819) baztangaren aurkako «txertoa» Ameriketara eramateko zuzendu zuen espedizio aitzindariaren historia irakurtzea. Desagerrarazteko bidean dagoen beste gaixotasun biriko bat poliomielitisa da, eta, ildo horretan, munduan ahalegin handia egiten ari da. Hiru birus kausaletatik bi (2 eta 3 motako poliobirusa) jada desagerrarazi dituzte mende honetan; 1 motako poliobirusa bakarrik geratzen da Pakistango eta Afganistango eremu batzuetan, gerran daudenez, ezin direlako behar bezala egin txertaketa-kanpainak. Desagerraraz daitekeen beste gaixotasun bat elgorria da. Birus horren aurkako txertoak nabarmen murriztu du gaixotasunaren eragina, urtero ehunka mila haur hiltzen baitzituen. Errubeola, A eta B hepatitisa, barizela eta papilomabirus genitalen bidezko infekzio genitalak ditugu beste infekzio biriko batzuk oso txerto eraginkorrak dituztenak. Azken hamarkadetan txerto horietako asko pixkanaka sartu direnez haurrak txertatzeko egutegian, gure ingurunean gero eta ezezagunagoak eta ezohikoagoak dira gaixotasunak. Parotiditisaren edo gripearen aurkako txertoen eraginkortasuna ez da hain handia, baina nabarmen murrizten dute gaixotasunak biztanlerian duen eragina, eta kasu larriak eragozten dituzte. Adibidez, txertoaren aurreko garaian, parotiditisaren epidemian meningitis koadro asko zeuden. Txertaketaren osteko garaian, noizbehinka, parotiditisaren agerraldiak eta epidemiak gertatzen dira, baina meningitisa eta antzeko koadro larriak ez dira ohikoak.\nBirusak kontrolatu ahalko dira? Pandemia gehiago egongo dira?\nJoshua Lederberg Medikuntzako Nobel saridunaren esaldi honekin laburtu da birusen aurkako borroka: «It’s our wits versus their genes» (gure asmamena, haien geneen aurka) (1).\nBirusen alde, lehen aipatu dugun bilakaera genetiko azkarra dago, zeinak baldintza aldakorretara, espezie ostalari berrietara eta abarretara egokitzeko aukera ematen dien. Baina, horrez gain, gizakiekin lotutako faktore asko daude; besteak beste, hazkunde demografikoa eta populazioa hiri handietan biltzea, zeinek birusa pertsonen artean transmititzea errazten duten; globalizazioa (mundua interkonektatuta dago), patogeno bat ordu gutxiren buruan planetako edozein tokitara eraman ahal izatea ahalbidetzen baitu; eta berotze klimatikoa, zeinak zenbait eltxo espezie hedatzen (adibidez, eltxo tigrea) eta birus berriak lurralde berrietan sartzeko arriskua handitzen laguntzen duen.\nGure asmamenaren alde, antibiralak eta txertoak ditugu (une honetan zain gaude COVID-19a eragin duen SARS-CoV-2aren aurkakoa noiz helduko), eta ikuspegi epidemiologikotik hartutako neurriak, bai gizakiei (urruntze soziala, animalia bizien merkatuak kontrolatzea, etab.) bai albaitaritzari dagokienez (hegaztiak eta animaliak hazteko jardunbide egokiak).\nPandemia berriak izateko aukerari dagokionez, pandemiak eragin ditzaketen birus berriak (basapiztien, albaitarien eta gizakien bizitzako hiru esparruetan) zaintzeko, goiz detektatzeko eta kontrolatzeko neurriak eta ekintzak hartzen ez badira, etorkizunean, seguruenik, ezingo dira galarazi.\n(1)Lederberg J. «Infectious history». Science. 2000; 288(5464): 287-293.\nNext story Ikastaroa: COVID-19a duten kritikoen unitateetako pazienteei arreta. Erizainak (Fisioterapeutei ere irekita)(Online)\nPrevious story 2020ko abenduaren 1etik aurrera, BAME guztien jantokiko tiketak modu automatizatuan kudeatuko dira, txartel profesional elektronikoaren bidez


Baamonde eta Sobrado dos Monxes-en etapa | Camino de Santiago | Etapak\nKokaleku honetan zaude: Azala > Bidaiak > Donejakue bidea > Etapak > Baamonde eta Sobrado dos Monxes-en etapa\nEtapa 31: Baamonde eta Sobrado dos Monxes-en etapa\nEtapari buruzko informazioa 31: Baamonde eta Sobrado dos Monxes-en etapa\nIpar Bideko azkenaurreko eta bukaezineko jardunaldia, Gitiriz eta Friolgo Kontzeju Lodietan eta Sobrado dos Monxes coruñarrean. Bidearen kota gorenera iristen da eta pista asfaltatu eta errepide gehiegi hartzen ditu. Hala ere, herrixka txiki asko bisitatzen ditu eta bidexka onak eskaintzen ditu.\n0 km. Baamonde (zerbitzu guztiak)\nMadrildik A Coruñara doan N-vi-tik (Madril eta Coruña lotzen dituen errepide mitikoa) agur esango diogu Baamonderi, eta hiru kilometro inguru egingo ditugu Galiziako hiriburura iristeko. Trenbidearen eta Parga ibaiaren paraleloan, Miñoko arrotik eta Ladra ibaiaren adarretik igarotzen da bidea. Estatuko 532. kilometrotik aurrera, Santiagora doan 99.805 kilometroen mugarriari jarraituz, asfaltoa utzi eta bideak eta Pargaren gaineko zubi gotikoa gurutzatuko ditugu. Pista batek inguruko San Alberte kaperara garamatza, XIV. mendeko gotikoa, edo XVIII. mendekoa, beste batzuek adierazten duten bezala, eta paraje basotsu ilun batez inguratua. Kaperaren ondoan ere iturri apetatsu bat dago (3,5. km). Leku horretan bertan, oso luzea ez den zidor nahasi bat sortzen da, baina desnibel polita gainditzen du eta O Rego da Viñaren parean hiltzen da, San Breixo de Parga, Gutirizko Concello herrixkako lehena. Eskuinetara amaitzen da ibilbidea, eta Baldoncel herrixkara iristen da, San Breixora.\n5,5 km. Baldontxoa\nHerri honen sarreran ezkerretara egingo dugu biraketa, pista asfaltatu bat hartzeko, eta Caínzos izeneko herrixkara desbideratuko gara. Caínzos herritik ateratzean, baso arteko bide bat hartu behar dugu aurrez aurre, Digañeraino, Pargako Santa Locaia parrokiako herrixka (Leocadia) (8. km). Pista Raposeiraraino joango da, eta herria zeharkatuko dugu, berriro pistan amaitzen den beste bidexka bat hartzeko. Egurrezko hainbat seinalek Maria Helena Pais Lojok paratutako erromesaren bermapuntuaren hurbiltasuna erakutsiko digute. Carballedo herrixkan dago, eskuin aldean eta Bidetik 100 bat metrora, Santiagori 93.468 zenbakiak adierazten dion mugarrian. Gitirizko Concello izan da ekimenaren babesle, eta erromesek Interneterako doako sarbidea, kredentzialak zigilatzea eta informazio orokorra dute. Kafea, freskagarriak eta ogitartekoak ere badaude, eta kanpin-denda bat daramatenek leku bat dute hura instalatzeko. Gainera, 2015eko maiatzean, Helenak puntu berean 9 plazako aterpetxe bat inauguratu du).\n9,7 km. Carballedo (aterpetxea. Taberna, erromesarentzako laguntza-gunea)\nPistak Seixongo atsedengunerantz jarraitzen du, eta aurrerago, Lavandeira ibaiaren ondotik, Seixongo San Paio parrokiara, Concello de Friolekoa (12. km). Bere eliza erromanikoa Bidearen ezkerraldean dago, errepidetik Azpieremutik eta A Lagunatik pasatzera, Seixongo parrokiako tokietatik, eramaten gaituen desbidearen parean. Azken horretan dago A Lagoa aterpetxea, taberna eta dendarekin.\n13,5 km. Laguna (aterpetxea. denda)\nProbintziako errepidea utzi eta ezkerretara egingo dugu aurrera Mirazeraino, Friolgo parrokiaraino, Confraternity of Saint Jamesek kudeatzen duen aterpetxearekin eta taberna-denda batekin. Aterpetxea ibilbidearen ezkerraldean dago. Hortik aurrera, etaparen profila gorantz egingo du leunki, 17 kilometro inguruz, Lugoren eta A Coruñaren arteko mugaraino.\nMiraz (aterpetxea. Taberna)\nFilipidesen eguna pistaz agurtu da Santiago de Mirazetik, eta Outeiroko eta As Laxesko lekuak zeharkatu ditu.\n15,8 km. As Laxes (aterpetxea. Taberna)\nLaurehun metro geroago ezkerretara egingo dugu, 4 bat kilometrotan, pinuz, kiribilez eta txilarrez betetako eremu bakarti eta ireki batetik doan bidea hartzeko. Zati horrek ehun bat metroko desnibela du, eta, azkenean, pista batean amaitzen da, ezkerretara biratuz. Alde batean, Anafreitako eta Concello de Friolgo San Pedro parrokiako A Braña utzi, eta, aurrerago, Anafreita eta Portolamasko erreken ondotik, errepidera iritsiko gara. Mmoa gaina gaindituko dugu (21,8 km) eta asfaltoz Carballoso alde batera utziko dugu A Roxicaraino. Beste puntu batean, Elenak gidatutako aterpea dago, eta freskagarri edo kafe batekin indarberritzeko tokia.\n25,6 km. A Roxica (taberna. Aterpetxea)\nGero, A Cabanaraino, A Travesaraino, Nodarreko San Mamede parrokiako herrixkak. A Travesatik seiehun urte geroago, A Marcela dago, Silvelako Santa Maria parrokiari dagokiona, eta Estrella buru duen taberna.\nA Marcela (taberna)\nJaisten ari garela, Corteporcosko (29,4 km) desbidera iritsiko gara, herrixka zeharkatzeko. Irteeran, bide batek Pallota mendia zeharkatzen du, O Espiño ezkerretara utzita, eta LU-934 errepidearekin bat egiten du. Eskuinetik jarraitu, Iparraldeko Bidearen kotarik altuenera iritsi eta Lugoko muga pasa, Coruñako probintzian sartzeko. Han, errepideak AC-934 izena hartuko du. Marco das Pías errepidetik igaroko gara, Coruñako lehen herrira, Mandeo ibaiaren sorlekura, eta Concello de Sobrado dos Monxes (32,5. km) izenekoari lotuta. 6. eta 5. kilometro-puntuen artean, Vilariño eta Mesón bisitatuko ditugu, eta herri horretan, taberna baten parean, errepidea eskuinetik utziko dugu (35,4. km).\n35,4 km. Mesoia (taberna)\nPistatik jarraitu Esguevaraino eta, herrixkaren bukaeran, Muradeloko altuerara doan bidezidor batetik (36,6 km) joango gara. Azken tarte horretan seinale ofizialak urriak dira eta erretzea erraza da, gezi hori zaharrak eta Xuntako mugarriak elkarrekin bizi baitira eta ez baitute beti norabide bera adierazten. Ia-ia AC-934 errepidera jaitsiko gara, eta Gitiza gurutzatu eta Sobrado urmaeleraino (40. km) iritsiko gara. Lakuaren ondoren, asfaltoa ezkerretik utzi, eta Porcariza eta Carreira pasa, eta, azkenik, Santa María de Sobrado dos Monxes monasteriora iritsiko zarete. Han dago erromesen aterpetxea (41,3 km). 2013az geroztik, herri honek aterpetxe pribatua du.\nKilometraje handia: Ibilbide osoan ez dago aldapa handirik, ez luzerik, baina 40 kilometrotik gorako etapa bat besterik ez da. Lo egiten dutenek bi zatitan bana dezakete eta Miratzen gaua egin. Ibilbidearen erdia, gutxi gorabehera, errepide eta pista asfaltatuetatik igarotzen da.\nSeinale txarrak Sobratuko azken tartean: Mesonen dagoen taberna baten parean, AC-934 errepidetik atera eta eskuinetara asfaltatutako pista hartu behar da, Esgueva eta Muradelora joateko. Azken herri horretatik ateratzean gezi batzuk besterik ez zeuden Aintziraraino. Seinalerik gabeko desbideratzeetan, beti zuzen jarraitzea komeni da.\nEtaparen hasieratik 5 kilometrora, As Crucesek Sobradora joateko aukera izango dugu; hala, 8 kilometro inguruko etapa laburtuko dugu. Ibilbide hau seinaleztatuta dago eta desnibela Mirazko trazaduraren antzekoa da. Lehengoratze zerbitzuak ditu O Campo da Vilan eta As Gurutzetan.\nEtaparen hasieratik 5 kilometrora, As Crucesek Sobradora joateko aukera izango dugu; hala, 8 kilometro inguruko etapa laburtuko dugu. Ibilbide hau seinaleztatuta dago eta desnibela Mirazko trazaduraren antzekoa da. Lehengoratze zerbitzuak ditu O Campo da Vilan eta As Gurutzetan. Ibilbide osoan ez dago aldapa handirik, ez luzerik, baina 40 kilometrotik gorako etapa bat besterik ez da. Lo egiten dutenek bi zatitan bana dezakete eta Miratzen gaua egin. Ibilbidearen erdia, gutxi gorabehera, errepide eta pista asfaltatuetatik igarotzen da.\nBere mugimenduak mugatuta ikusten dituen erromesarentzat, eta are gehiago Sobratuko monasterioa bisitatzeko ia denborarik ez duen etapa luze batean:\nZenobio horren jatorria X. mendearen erdialdean dago, Présarasko Kondeek monasterioari bere ondasun asko eman eta nolabait familia-eraikin bihurtu zutenean. Aberastasun horiek komunitate monastikoaren eta pobre eta erromesen mesedetan erabili ziren, ordurako Santiagora zihoazela bertatik pasatzen baitziren. XII. mendean, zehazki 1140. urtean, Zisterren ordena Espainiara iritsi zen, eta Sobradora iritsi zen, "ora et labora"-aren erritmoan suspertzen zena. 1142. urtean, Bernardo de Fontainesek monje-komunitate bat bidali zuen Frantziatik, abadea den lekutik. Horrela, 1142ko otsailaren 14an, Santa María de Sobradon monastika zistertarra hasi zen. XII. mendearen gainerakoan eta XIII. mendean, monasterioak jarduera espiritual eta ekonomiko handia izan zuen. Ondoren, Espainiako eta Europako monasterio gehienek bezala, gainbehera bat ezagutu zuen, 1498. urtean gelditu zena, Gaztelako Kongregaziora monasterioa sartzean. Monasterioak bere handitasunaren zati handi bat berreskuratzen du; gaur egun kontserbatzen diren eraikin gehienak garai berri horretatik aurrera eraikitzen hasten dira. Eliza monumentala XVII. mendearen amaieran amaitzen da. 1834ko irailaren 21ean, errege-agindu bidez, monasterioa desamortizatzeko ordena orokor eta behin betikoaren bidez kendu zen. Santa María de Sobrado monasterioa, haren eraikinak eta ondasunak erlijioarekin edo elizarekin zerikusirik ez duten pertsonei saltzen zaizkie. Eraikinak gero eta gehiago hondatzen dira, eta, azkenean, aurri eta harri pila bihurtzen dira. 1954. urtean, Quiroga kardinalaren aginduz, Santiagoko artzapezpikuak, Viaceliko monasterio zistertarrak, Cóbreces herrian dagoenak, monasterioa berreraikitzeko lan handia hasi zuen; eta 1966ko uztailean, monje-komunitate bat bidali zuen. 1966ko uztailaren 25ean, berriz ere, Santa María de Sobrado monasterioko bizitza monastiko zistertarra hasi zen.\nSobratuko urmaela: Sobradoko sarreran urmael artifizial bat dago, eta ez dago haren eraikuntzari eta Erdi Aroan monjeekin izan zuen harremanari buruzko dokumentu idatzirik. Baina haien existentziak erakusten du monasterioak arrantza-aberastasunarekiko duen interesa, hura elikatzeko oinarrietako bat.\nErromesek 31. etapari buruz zer iritzi duten Baamonde eta Sobrado dos Monxes-en etapa\nEtaparen profila 31: Baamonde eta Sobrado dos Monxes-en etapa\nVilalbatik Baamonderako etapa


1915-02-26: Gertatzen dena gerta, guk egia beti\nEskualduna-k Errusiaren partehartzea aztertu du. Errusiarrak aspaldi erakutsia du nolako gerla gizon indartsua eta kuraiatsua den, berak daki nola eraman bere saila. Berriak egunka sailean, aste honetan ere primaderari deika ari zaio gezurretan ez omen dakien Eskualduna, hona lagin bat: zafrakoa zafrakoaren gainera dute alemanek, gu beti aitzinatuz goazi, itxura guztien arabera irabaziko dugu. Garizuman sarturik inauteriak igaro direnez ez omen dira jabetu soldadoak. Jean Saint-Pierre. kexu da igandean ere gerran aritu behar izanaz, gainera baten bat mezaz futitzen omen da, bestalde “gure kanoiek kolpe gutxi debaldetan” Kanadan sei urte eman ondoren sorlekura itzuli eta gerran sartu den soldado baten koplak dakarzkigu kazetak. Eskualduna-k Ibarnegaray loriatzen darrai, alemanek pozoitu zuten, osatu eta berriz sutara. Zuberoan soldado erien batzarra gertatu da, baimen osoa behar lukete horiek, “Egun oroz heriuaren borthan dagoena irabazten baitu egiaren jakitatea”.\nGerla huntako gure bi erresuma lagun handietarik zoin othe dugun hoberena, bietarik azkarrena; kalterik gehiena zoinek dion egin ahalko etsaiari, alha dugu ardura gogoa, ez dea hala?\nAnglesaren da othe, ala Rusoaren beldurrenik alemana? Biak batean aiher ez balitu, neke litake ihardestea galde horri. Eremuz eta gizontzez nausi da Rusoa; higitzeko hurri eta luze, ba, nahi baduzu, bainan indar gaitzaren jabe.\nHarek duena, edo xuxen erraiteko ez duena, da: burdin biderik aski ez; alemanak baino, eremu arau, hanitzez gutiago.\nHalere anglesa lagan eta gu lagun, lanak eman hehar diozka, eta ja emaiten.\nBaginitu ere frantses, ruso, angles, hiruak banazka, bere eskuko xori, betan garaitzea hiruak elgarrekin du hartua lan bat ezin bururatuzkoa.\nAnglesaz berex ja mintzatu gira. Erran dugu zoin duen hatsa luze, iraunkor, gogoa zail, sakela gori, zabal itsas-eremu bat izigarria, oro bere; edo bederen orotarat besoa errexki hel ahal.\nHan hemenka, gerlako ala negozioko untzi zonbeit etsaiak ithorik edo ebatsirik ere, ala jauz-arazirik, orotako badu anglesak mariñelez eta itsas tresneriaz; munduko nausi da.\nHorrek dio emaiten, ez baita lotsa urtheak iraun litzazken gerlarik luzeenari.\nLaburrago duke rusoak hatsa eta kraskakorrago indarra; bainan zonbatez alemanak baino? Ez askok menturaz uste bezenbatez.\nBuruz buru emagun gal lezakela, nahiz hori dakiena ixilik dagon; bainan anglesa eta gu lagun, dudarik ezta rusoak behar diola irabazi alemanari.\nBi aldetarik khenduz, khenduz, higatuz doan etsaia izan bedi nahi bezen azkar... hastapenean, ahulduko da, nahi eta ez, azkenerat; ba hasia ere ahultzen ja.\nZertara doan partida ikusiz eta ja zertaratua, eztugu zeren etsi, ez eta duda ere irabazteaz.\nBertzeak bertze, frantses soldadoek eta hauien aitzindariek ez dute egundaino ukan elgarren baithan orai duten konfiantza.\nEta rusoez dugunaz geroz bereziki egungo solasa, badugu zeren lagun handi azkar horren baithako esperantzari zabal gure arimak.\nHil balazkio ere gizonak milaka, luzaz, behingo badu. Alemanak 70 miliun osoki ez, eta Rusoak 120 miliun-etara heltzeko, guti ezkas.\nBuruz buru ja, gehiago; zenbatez nausiago ezta Frantzia eta Angleterra lagun?\nBadu Alemanak ere berekin Otrixianoa; bainan higatua, ethendu hurrana; eskuetarik are joanagoa, kasik aiphatzea ez balio, turkoa, nahiz etsairik txarrena ere zure kontra bethi sobera den.\nRusoak aspaldi erakutsia du nolako gerla gizon indartsua den eta kuraiatsua. Eskoletan bildurikako jakitatez gibelaxko balitz ere, gerlak baizik gerlariari emaiten ez diona badu rusoak, edo hartzen ari du nehork bezen ongi.\nGuk ere hastean arrotz ginuen arroil-erreketako gerla modu berri hastial hau. Ez berehala, ez errexki ere, hartu dugu ordean.\nNekezago menturaz dute hartzen ari rusoek, eta ja hartuxea. Bego denbora heien eta gure lagun; gu frantses-angles-rusoak eskuz esku goazilarik baino gehiago ari da etsaia higatzen.\nHola zuen bertze orduz Rusoak, negua lagun, garhaitu 1812an gure Enperadore, gerla gizon gaitz, Napoleon Handi zena.\nUkho, ukho eginez, iheska, gibelka, Rusia haraindiko zolaraino zoala beldurrez, orok uste... eta azkenean itzulirik, bihurturik azkarki, Moscou hiri handi zahar, ohiko beren hiri nausiari berek su emanik, izitu zuten, harritu egundaino izan den gerla gizonik gaitzena.\nZertara zoan oharturik, tarrapatan, handik Pariseraino jo zuen Napoleonek.\nRusian sartzean zituen bospasei ehun mila soldadoetarik laurden bat etzen bizirik itzuli handik hunat. Eta zer etzuten ikusi hotzarekin?\nZeri esker zuten Rusoek orduan garhaitu Napoleon? Hastapenean, indarrez baino hobeki, buruz jokatzeari esker; behin eta behin ihes egiteari esker: ihes behin, gero betan itzulirik, erhausteko bertzenaz ezin garhaituzko etsai azkarra.\nHalaber agian delarik gerthatzen oraiko hunekin ere, ahantziko dire rusoak han edo hemen gibelerat egin duelako haur izialdurak.\nBego rusoa, bere saila deramala hobekienik zaion bezala.\nDeramagun guk gurea.\nAstezken, otsailaren 17an\nBerrogoi angles et zortzi frantses aireplanek, batean, obuz ukaldika jazarririk gain behera, Beljika itsas bazterreko hiri, alemanak dauzkaten batzu andeatu dituzte, Ostende leihorreko artillur atherbea bereziki xehakatu.\nChampañen etsaia jazarri zauku hamar aldiz; hamar aldiz uko egin-arazi diogu.\nArgon-en Four-de-Paris nahi zaungutelarik hartu, hanitz gizon hil diotegu.\nArras-etik ipar-aldean bi arroil-erreka huts-arazirik, guretu daizkotegu.\nFribourg-en-Brisgu hiriko gara kanoi ukaldiko fundituxe diotegu.\nGuri aldiz itsas untzi bat, bertze bat angleseri jauz-arazi dauzkute. Zagote beha; luzamen handirik gabe jakinen dugu aleman itsas-untzi bat, edo biga, edo gehiago joan direla, beren barnekoekin, uraren zolarat.\nGerthatzen dena gertha, guk hemen egia dugu erranen bethi.\nOrtzegun, 18 an\nAleman aireko tresna Zeppelin direlakoetarik bat Fanoe deithu ugartearen erdirat uzkaili zaiote, andeaturik.\nAnhartean etsaiaren oldar guziak alferretan doazi. Gure artillurak, bana bertze, nausi dire alemanarenen.\nGuk aitzineko egunetan hartu arroil-errekak berriz beretu nahiz egin dituzte zazpi ahalak; alferretan oro.\nHauls-de-Meuse tokian atzo hartu esku-gainaren jabe gelditzen gira, etsaiak nahi bezenbat zalaparta erabilirik ere.\nLorraine-n halaber. Hartuak hartu, atzoko hatzean gaude gu egun; etsaiak hanitz gizon galtzen du, bainan zehe bat lur nehon irabazi gabe.\nZeppelin bat suntsitu diotegu, Jutland deithu itsas hegian.\nDunkerque hiritik hurbil taube (urxo) deithu airekoetarik bat jauts arazi diotegu kanoi ukaldika.\nRusoekin gaitzeko partidari lotzekotan dire Prusiako iguzki aldean.\nBeljikan, Champañen, Argon-en, Vosges mendietan zafrakoa zafrakoaren gainera dute alemanek; arroil-erreka galduetarik bat ez dute berriz beretzen ahal.\nGu bethi aitzinatuz goazi, gizon gutiago galduz; heiek araberan, kasik bethi, gehiago guk baino.\nReims hiriari aiher dire bethi. Beren artilleria ixil-arazten diotegu gurea heiek ezin garhaituz.\nVistule ur handiaren hegian errabiazko gudua dute rusoekin.\nBalkan herrialdean Otrixianoek nausi dituzte Serbianoak.\nNeguan hein hau duten gerlariek zer ez dute eginen primaderan aro hau ontzearekin.\nGure soldado gaizoak aro xukhoaren goait daude berandetsiak aitzindarietan gaitzeko konfiantzarekin, ba eta soldadoetan aitzindariak.\nBa eta frantses, ruso, angles lagunak oro elgarren baten.\nBardintsu gaude; goiti-beheiti guti gau huntan. Aisne ur handiaren hegietan eta Reims hiriko aldean, artilleriak badu harrabots. Argonne eta Meuse arte hortan, «bombes» botatzale tresna bat hartu diotegu. Vosges mendietan, bi aldiz jazarri zauzku, alferretan.\nBeljikan, Ypres hiriko aldean oldarka zazpi ahalak eginik, ezin garhaitu gituzte; ez baitute lehen aldia. Eta ezin etsi han, han gaindi zilhatzea!\nChampañen Souain eta Beauséjour-eko inguruan, gauaz, bortz aldiz jazarririk, ukho egin behar ukhan du etsaiak.\nVosges mendietako aldean arroil-erreka pozi batzu hartu dauzkute behin; ba eta zalhuxko berriz husturik, gibelerat itzuli, jin bidez.\nAngles eta frantses untziek itsasoan Turkoak hezixe dituzte; berri on horrek ez baitu atsegin guti egin Parisen eta Londresen behin; gero, jakin arau, orotan.\nTurko etsaiek berek aithortzen dute Dardannelles deithu itsas arteka hertsian 400 obus bizkarrerat ukanik daudela, ez baitiote onik egin; bizkitartean xehetasun guti daukute berek emaiten. Bertzetarik dazkigu; hala nola ur-hegiko leihor azkarki zaindu bat eta lurretan barnagoko kanpamendu bat andeatu daizkotegula.\nOtrixian oro larrutuak direlakotz ogi erain-arazi dituzte gaitzeko eremuak laborarieri; berehala obedi gobernamenduaren manu zorrotzari, edo preso. Ez daukate orai aurdiki bihitik jin irina behin ahoraturik!\nRusoak, alegia ukho, azkartuz omen doazi, etsaia ozartago eta osokiago zafratzekotan. Agian ba!\nPrimadera hunek zer zaukan golkoan laster ageriko; itxura guzien arabera irabaziko dugu. Aitzindariak ez ditugu lotsa, ez eta soldadoak.\nItsasoan dire ari egun hautan alemanak beren indarrik handiena egin nahiz baitezpada.\nAnglesen ela gure untziak dauzkute jauz arazi gogo, guziak oro, ahal badute. Lan gaixtoari lothuak dire hor.\nItsas untzirik duten erresuma guziak kontra dituzte hortan, bereziki azken egun hautan Norte-Amerika eta Norvegia, zeren daizkoten bedera untzi andeatu, etsai ez direlarik. Etsaituko ba, holako egitate tzarrekin.\nGurekin bethi kanoi ukaldika ari dire Beljika hegitik eskuin haraindiko ezkinaraino. Badauzkagu, debruak harturik, urhats batez aitzinatzerat utzi gabe.\nHorrek berak higatuz deramatza.\nGu bezala dire Rusoak ari, ahalik gutiena gizon galduz, etsaia burutik joan araziz, oro erhautsi nahi lituzkenean gordez, gibelatuz, aitzinatuz lurpeka ibiliz, lokiarik guti emanez, eta noiztenka jazarriz oldar gaitzean, ahulenik ikusten dituzten gunetan.\nItaliak ere gero-ta gehiago erakitzen du; ordu luke haatik gaindi egin. Primaderaren goait balinbazagon, huna non den hurbildua.\nAtzo bezalatsu. Tiroka jazarri zauku Beljikan etsaia; iharduki diogu.\nReims hiri dohakabea dute bethi gehienik begietan. Bi aldiz, behin sei oren, gero bortz, arizan zazko kanoi ukaldika.\nHamabortz ehun obus-etaraino aurdiki dituzte hiriaren kartier guzien gainerat.\nEliza eder andeatu zuten hartarik oraino xutik zauden parte batzu ari dituzte lurrerat botatzen.\nEz dire urrikituak egin duten lan tzarra eginik.\nElizaren inguruko hogoi etxe erre dituzte, bertze hainbertze jende soldado etzirenak ere ba hil.\nHoik eta holakoak oro batean beharko dituzte pagatu sarrixago. Ezta goizegi izanen.\nDiren bezalako abreak!\nIgande aratsaldean, errebidez nindohan lagun batekin herri batetarik bertzera.\nBide hegian soldado hanitz, pausuan zagozinak, iguzkitara.\nBetbetan, Alamanen kanoiak entzuten ditugu, beren lanari lotzen karraskan, aste baten deskantsua emana zaukutelarik... Diren bezalakoak! Igandea bederen ezin utz geldirik! —Igandea? Ez girea ohartu igandekari direla tzarrenak?\nIgandea zen, agorrilaren hogoi-ta hiruan, Charleroi-ko ordokietan lothu zitzaizkigunean, lehen aldikotz. Igande aratsean, gibelerat abiatu ginen.\nOndoko igandean berriz, hogoi-ta hamarrean, Parise-ko bideari lothu ginen, larunbatean ihardoki ginuelarik ederki.\nHirugarren gudua berriz igandearekin hasi zen, buruilaren bortzean. Hura guk ereman ginuen, hastean lanak ukhanik, gero berriz gaina harturik zortzian, azkarki, Andre dena Maria buruilekoaren egunean.\nGeroztik igande hanitz ikusirik gaude, bertze egunak baino borthitzagoak. Dena kanoi, dela bertze zer nahi debrukeria, egun horrekin ginintuen bereziki aiher etsaiak.\nHogoi-ta bortz aldiz entzuten da gure erreketan: «To, horra nun ditugun bezperak. Gure herrietan ez baikinan hanbat orhoitzen igandeaz, orai sar arazten zaukutek Alamanek gogoan».\nTropa berri mota guzietarik jin zaizkigu. Goiz huntan egona niz orentto bat marokano erreximendu batzueri so!\nOro Afrikanoak, batzu moro hutsak, ikatza bezen beltz, gizon gaitzak; bi erreximendu iragan dire hemen gaindi.\nBere aitaren aldean, hamabi urtheko muthiko gothor bat, bere xixpa bizkarrean, kopeta gora, bi begi ernerekin.\nKantuz zohazin, beren gisako musika batekin. Batek galdatu daut Alamanak nun ziren. Eskuz erakutsi diot. Haren begia orduan!\nGanibet puntaren pare zorroztu zaio, eta joan da aintzina, elhe bat egin gabe zangoak arin.\nArroltzeak ginituen eskas. Bertzenaz ihauteriari emanen ginion dohakon ohorea.\nKruspeta guti beraz hemen gaindi. Garizuman sartu gira hanbat ohartu gabe.\nAtzo, bi arroltze atzemanik, lagun batekin partitu ditut. Etzuen jan arroltze bat oraino, gerlarat joanez geroz.\nHuna zer erran dautan berak: «Agorrilaren bian ikusi nituen azken arroltzeak, amak emanik partitzean, goizean goiz... Han berean utzi nituen».\nGure kanoiak seguretik ari dira. Kolpe guti debaldetan. Egun batez, Alaman batzu hasi ziren lanean bizpahiru kilometretan.\nHemezortzi langile baziren.\nBehar zen denbora harturik, gure kanoi handi baten aintzindariak igor-arazi diote peza kolpe bat, bat bakharra.\nHemezortzi langileak xehakaturik gelditu dire beren tresnekin, nahas-mahas.\nAzken egun hautan gure artillurrak urrunerat ari dire, khea nun ere agertzen baita, eta harat.\nBainan laster ohartu dire bertzeak, eta ez da gehiago kherik ageri.\nNun egiten othe dute kozina?\nGure soldado bat bere errekan guardian zagon. Gau ilhuna zen. Xilhotik so zelarik, brixt!... horra nun zerbeit iragaiten zaion aintzinetik... «Aux armes! Aux armes!». Erdi lotarik oro xutitzen dire, eta firrindan tiroka lotzen bazter guzietarik. Bolta baten buruan, deus ez ageri. Alaman baten itxurarik ere nehork ez ikusten.\n«Zer zinuen bada, dio aintzindari batek gure soldado gaizoari? Zer mirakulu ikusi duzu? —Zer ikusi? Ori ez dakit batere. Halako beltz bat. Garratoina nuen naski, bainan, debruen dela, beltza behar zen izan».\nSoldado zahar bat jin zauku berrikitan, charentesa. Igande goizean, mezako biltzen hasi direnean galdatu diote ez zenez sarthu nahi bertzekin. «Je me f... de la messe».\nBaia ba? Erran bazuen erran, bereak entzun ditu zalhu, eta asto beltxarenak.\nUste zuen lehengo erreximenduko modak kausituko zituela hemen.\nBertzerik ikusi beharko du, eta ikasi, xuhur badu, edo ixilik egon.\nOtsailak bere aldia egitearekin, primaderak argituko du laster. Xoriak ere kantuz hasi berriak dire. Egun guziez beha gaude bazterretan hostoen ñiñiak noiz zabalduko diren erasian kanporat.\nGuk ere orduan hartu beharra omen dugu gure oldarra.\nOraino lohia lodi dago bide gehienetan. Agian martxoak xukatuko du hein batean bederen!\nAbiatuz geroz, ez ginuke nahi bidean gelditu.\nGure soldadoak osagarri onean, eta badire hanitzak gizendurik jarriak direnak. Bainan lekuaren gainean egoite hunek nagitu ere dituelako beldurra badut.\nHorra zertako lerroen gibelean beiratzen duten orai soldado andana bat, bethi kurri, bethi zalapartan ari direnak, zangoak eta bulharrak on ukan ditzaten oldar handi bati buruz, Alamaneri jarraikitzeko zangotik urhatsez urhats.\nGerla tokian, otsailaren 20an.\nKOPLAK GERLAKO TOKITIK\nSei urthe Amerikan, Canadan egonik,\nGibelerat jin nintzen, gogoak emanik;\nBurraso, haurridekin gozatu nahizik,\nNere sor lekhu ona ez galtzea-gatik.\nBanakien ba huna heldu bezen sarri,\nZorra pagatu behar zela Frantziari;\nAgurrak in orduko ner, etxekoeri,\nBerehala soldado ninduten igorri.\nErrian ninduten beraz hor Ifanterian,\nTarben erreximendu hamabigarrenian.\nBi urthe ganak ziren jada, ixtantian;\nEtxera ethortzeko nindagon lorian.\nItsasoa ezti da? Untzian plazer da;\nSaltoka hari hala, ez da gauza bera.\nBakea zelarikan nintzen alegera;\ngerla hasiz geroztik trixterik nabila.\nGerlak dautalarikan bihotza ilhuntzen,\nAlegerarik deus ez nakike kondatzen,\nNahiz ez dudan arras oraino etsitzen;\nBainan lanjer handiak ditugu pasatzen!\nBadakizue, azkar ditugu etsaiak\nAlamania eta Otrixia, biak.\nAngleterra, Rusia berekin, Frantziak\nEz dauka iziturik heien garhaitziak.\nIragan buruilaren hoita batean zen;\nOrduan hasi nuen etsaia frogatzen,\nAlaman barbaroa biziki azkar zen.\nGu gure lurrretarik kasatzera jin zen.\nAitzin, sahetsetarik inik itzulia,\nHoztu nahi zaukuken ihes egitia.\nGu ihesari eta... tiroka etsaia!\nHarritzeko zen hango odol ixurtzia.\nGeroztik hemen gare lerroka tranxetan,\nAlaman izarretarik ehun bat metretan;\nGauaz eta egunaz bethi ernerikan,\nBortz heldu badire, kontra itekotan.\nHemen ikhasten dugu miseria zer den;\nJan edan funtsik gabe egunak egoiten,\nHotzak eta bustiak gaituzte xahutzen.\nHolakorik nehori ez dut desiratzen.\nUmea, orhit amaz, et'ama umeaz;\nOrhoit, burraso onak, zoin zuen semeaz;\nHaurrideak ere ba zoin zuen anaiaz...,\nNik ez dut gutiago pentsatzen etxean.\nBadakigu guziek hil behar dugula;\nHortakotz eman gaitu Jainkoak mundura.\nHemen ixurtzen badut nik nere odola,\nEtxea bixtan gabe, oi! dolu nukela!\nBaditut bi anaia ni bezala gerlan;\nBerriak baitut bainan hek ez nerekilan!\nIkhus ahal banintza, gaizoak, sekulan,\nElgar besarkatzeko plazera orduan!\nBanituen ere nik herrian lagunak\nGazte ta adineko adixkide denak.\nOrai dudarik gabe suan gehienak\nGoraintzi guzieri, oi! herritar onak!\nElizan, ttipi-danik, guk ikhasi gauza\nMende lazgarri huntan dezagun probetcha.\nGuziak fidel egon Jainko Jaunarentzat\nHarek emanen dauku zerua saritzat.\nEskualduna naiz eta sortzen Senpertarra:\nOngi ezagutzen dit nik horko bazterra.\nEz ekharririk ere urhe ta zilarra,\nItzul banadi, ene fortuna ederra!...\nNork zion, orai duela bizpahiru hilabethe, bazirela berrehun bat deputatu legez soldado hartuak, bainan hanitzak nolazpeit gibelerat zaudela zerbeit estakuruz?\nDena den, ez da hetarik izan orai arte gure adiskide J. Ybarnegaray eskualdun deputatua.\nEgun zortzi erran dugu nola izan den berritan «sous-lieutenant» izendatua. Haren adixkidek atseginekin irakurtuko dituzte hemen xehetasun zonbeit, noiz edo noiz eman gogoak ginauzkanak, solas artearen beha.\nLehenetarik joana gerlarat, Baionatik, eskualdun lagun andana batekin, Beljikako zalaparta izigarri hetan zen; zerbeit ikusirik baitaude hura eta bertze han zirenak; xehakatzen baitziluzten oro Alemanek, ihesari eman ez balute; bidean gelditu gabo 36 oren laster egiterainokoan; jateko ephea bera doi-doia hartuz noiztenka, zoazilarik; eta zer?... Lutsagar gordin, beterraba, arbi eta holako.\nCraonne, Soissons eta han gaindika arroil-erreketan harekin oren onik iragan dutela diote deputatu horren soldado lagunek; hura zutela gehienetan orori kuraia emaile, eta omore on; beharretan zirenen laguntzale ere ba.\nEgun batez lagun batzuekin zoalarik bidez bide, alemanak nun zitazken ikherka, edan zuten ziphu batetako uretik.\nLdan ba,.. eta guzieri kalte egin ur zikhin hartarik edateak. Orori sukarra jauzi.\nBeharrik ziren han gerthatu bi soldado aitzindari mediku, kotsu tzarraren kentzeko behar zena orori eman baitzioten.\nZiphuaren ikustera joan eta zer zeie agertzen? — Uraren zoan zaldi hil bat usteldua.\nEtzen bakarra ziphu hura, alemanek tzarkeriaz pozoindatua toki hetan, frantsesen hil-arazteko.\nHamar bat egun pausuan egonik, oinez lagunetarat zoala Ybarnegaray ikusirik bere kolonelak, erran zion goizegi lothu zela bideari; haren lagunetarik bazirela oraino handizki eri geldituak.\nBerehala bere baitharik igorri zuen kolonel horrek: zoala osoki sendatu arte Tolosako ospitalerat.\nHandik Uharterat jinik pozoin ondarraren aurdikitzeko, itzuli da da surat.\nLaster eman zuten sergent eta holetan orai sous-lieutenant; eta ez bertze deputatu soldado direnak bezala, oro batean dituztelarik izendatu, bainan egiazko merezimendu bereziz.\nBiba Eskualdun deputatua, bere adixkide soldado lagunekin!\nJainko onak bizirik eta bitorios ekhar ditzala lehenbailehen herrirat!\nDoniane-Garazin hil da joan den astean eta ehortzi giristinoki soldado bat, sukarrak ereman diena.\nElizako laguntza guziekin joan da soldado gaizoa. Ikusteko ziren egin daizkoten ohoreak; entzuteko, herri guziaren ganik ukhan ditien othoitzak.\nHil kutxaren gainean hedaturik Frantziako bandera, iduri Herriak bere haur onetarik bat, Amarentzat hila, besarkatzen ziela bi besoz.\nJainkoaren ministro apeza jin ziakozu altxatzerat, kurutzearekin.\nBihotz guziz othoitzean oro, lagundu dizie ospitale berritik elizara; elizatik hilherrietara. Nor da gutartean hola hil eta hola ehortzi nahi ez lukena; sineste berekoen othoitzez lagundia?\nDamurik dira orotan dohakabe bakar batzu, nahi luketenak hil eta deus gehiago ez balitz mundu huntan ez bestean; huntan balira bezala oro fini, baitira bizi; eta gero nola bizi, hala hil; nola nola hil, hala ehortz!\nUrrikalgarri hola doazinak berak; urrikalgarriago burhaso giristinoen haurak, holako etsenplu hitsek ondorio kaltekorrik ez balute bezala deramatzatenean aitamek, edo eremaiterat uzten Jinkorik gabeko ehortze baterat, edo zoin hili errespetu bera zor zaiolako estakuruan.\nHolakoetan hilaren eta bizien arimaz nor da orhoit? Zonbeit aldiz gutienik orhoit gehienik behar litazkenak.\nBego solasa hortan; xehekiago aiphatzeko baino hobeak baitire uzteko burhaso batzuen eta burhaso ordain batzuen egitate Jainkorik ez balitz bezalakoak.\nBarkha dezoteta, orori ez bada, bederen zer ari diren ez dakiteneri.\nAre bihotz-altxagarriago dira holakoen aldean giristino zinezkoen hiltze ta ehorzteak, hala nola Donianen hil delako soldadoarena.\nNun litake Frantzia, ez balu soldado sinestedun anhitz? Burhaso batzu eta haur altxatzale batzu bezen sorhaioak balire, bardin ez-axolatuak Jainkoari eta Jainkozko eginbideri buruz, memento huntan gerlan dugun gazteria guziaren aitamak,... eta halaber balitz oraikotz bilhakatua Frantziako armada osoa, nun ginitazke?\nJainkoak beira ditzazkula, gure onetan, fede azkarreko gizonak! Egundaino ez ditugu beharrago ukhan.\nJ.-B. Erreca gure arrondizamenduko kontseilaria izan da soldado aitzindari sarjant izendatua.\nLieutenant izendatua da berriz Michel Chabagno, Chotro seme.\nErreca semearen berririk gabe baitzauden etxekoak aspaldi etsiturik,... azkenean izkiriatu du: Alemanian dela preso. Atsegin hartu dute hori jakinik!\nMAULE - Soldado erien batzarria\nJüanden neskenegünian arristiriko bostak kantian, jin zaikü garala soldado erien lehen treina.\nHeben gaindi ez gindian oano ikhüsi nolako zien trein hoiek. Badie barne bakotx lau ohe, birazka sargiaren bi aldetarik, bat bestiaren gaiñen, goratasün hünian.\nTreinak bazitia bere medikia, eri arthazaliak, kozina eta farmazia, erien beharrüne orotako baliatzen direnak, hoien ahalaz eztiki ibilteko.\nGaran aidürü zagotzin, batzarri egitera jinik, hiriko jaun gehienak eta jente saldo handi bat.\nIkhüsgarri eta hünkigarri zen hoien jaustia treinetik. Lehenik Infirmier edo arthazaliak harat laster, hünat itzülika, ximista bezala, ixtazainak üntsa ditie. Gero eri gaixuak, batzü makhilari kontra, bestiak lagüntzailen sorbaldetan finkatüz besuak ibilki doidoia, bestiak seko eta hoilli, ohetik jeiki berriak, bestiak bizar sasian gordiak begietaraino, oro akhitiak.\nAgeri zen jentek oihü egin nahi zütela armadaren uhuratzeko; bena soldado gaixuen ikhüstiak bihotza estalatzen zioten eta nigarra begietaratzen. Errespetüz eta ürrikalmendüz hartia bezola, ixil zagon jentia, dena begi, dena bihotz, bakotxak beretarik heien artian ikhusi balitü bezala.\nJaütsi bezain sarri otomobil eta karrosetan ereman zitian ospitalialat, han baitie ohiak eta behar dienak oro bildürik hiritik, diela aspaldi, soldado eriak jiten zianeko. Badie jinik berrogei bat.\nHiriko Madamek eta ospitaliako serorek errezebitü dütie, ama batziek beren haürrak bezala; artha mota güzietarik eman eta emanen diraie lehiarik hünkigarrienarekin. Hoien künki jin arraiak eta arthek soleitü eta boztü dütie soldado gaixuak. Ete bitsaramünian bazen erraile Compiegneko ospitalian baino hobeki zatekiala heben, hantik heldü haitzüren. Ospitaliako xokhua arroile lohitziak beno goxuago dateke eta ondoko ür handiaren arramantza kanoiaren orrua beno müsika eztiagua, zainen pausatzeko.\nHerriotik beiratü dütien Jinko hünak ditzala senda laster eta eman darotela Frantziaren bere etsaietarik libratzeko boztarioa. Ez die gerlak lotsatürik eta ez die besterik amestan soldado hun hoiek. Biba holako soldadua!\nZer nahi langile süerte gogo hunez bere lanari jarraikiten da, uste badü nausiaren arabera untsa ari dela. Ari delarik seriuski bere lanari, entzüten badü elhe hun zunbait; indar berri bateki phusatüko dü anhartino ere untsa zuen sailla. Egünko langile haitiak, gure soldado gaixuak dira; oro zuiñ hobe ari dira beren eginbidiaren bethatzen; bena zunbat ez dira arranküra, eia haiek egiazko batasün osuan, Frantziaren salbatzeko, pairatzen dütien neke gaitzek erakhariren dienez Frantzes ororen arteko amoriua eta bakia! Egün oroz, oren oroz, heriua begien aitzinian dianak badü lürrekuez beste ikhus biderik.\nHolako langiler ez da aski, elhe ederrez eskerren igortia; nahi lükeie, zunbait kasütan, horien phentsatseko manerak orok besarka ditzen; egün oroz heriuaren borthan dagonak irabazten beitü egiaren jakitatia, eta beitü jakitate horren bester barreiatzeko züzena.\nZunbat ez da ikhusten Jinkorik ez zela errailetan, heriuaren lotsak eta lagün hunen aholkiek egiazko sinhestiala arra-bildürik? Bakhotx bat ere izan deia, sinheste hunekorik, ükho egin dianik? Ezda izan bakhotx bat ere.\nHortarik ageri da aisa zuiñ ziren bide xüxenari ziagotzanak, eta bai horrek eta orai arra-ützüli direnek nahi lükeie entzün ororen phartetik, untsa ari direla, hori dela Frantsesak jarraiki behar diren bidia, azkenekotz, hainbeste odolen khostüz arra-edirenik izan den bide eder horri oro jarraikiko girela. Gobernüko aitzindariak ez dira orano jarten soldado gazte horiek hartü dien sinhestiaren ühaiñ horri beren bothen zabaltzera, eta hartakotz die gure defendatzale gaixoek baimen osua ez orano ükhenik.\nAreta, hanitxetan, kanpotiko armadüra azkarrek bezain untsa lagüntzen die barnetiko phusamen salbagarriek berheziki aitzindaritarik jiten direnian.\nNahi izanen dieia oraiko ikhusteko manera hortara khanbiatü eta Bakiaren ükheiteko xedetara jarri? Esparantxa izateko da baietz, zeren bestelan Frantziaren gerua eskietan dien gizun horiek erakutsiko deie kanporatko bidia, eta ordaintako haitatüko beren baimena ezagüt-eraziko deien gizunak.\nBEHAR ORDÜKO INDARRA\nEz da deüsere erran nahi azkar izatia, ez badaki ihurk bere indarraren behar ordian balia-erazten. Egünko gerla izigarri hunek emaiten deikü hortan gañen erakuspen bat huna.\nAllemanak azkar ziren, maleruski borogatzen dügün bezala; bena bere indarrak bere khuntüz flakiago zirener erakutsi nahi ükhen dütie phüntu gaxtuan, züzen kuntre, bakia baizik galthatzen ez zaien aizo batzüri; eta aizo horik algar-gana bildü dira; bere hitzarmenak egin dütie.\nZütien indarrak oro etsai izigarri horri batetan bürüz ezari deitze behar ordian, eta gisa horrez da egün oroz gure etsaia gibeltzen ari.\nBena izan bada eginik gure armadetan ezin aski laidatzen den egin ahal bat, izan da ere muldatürik Frantziako gizunen kuntzentzietan indar berhezi bat, ororen algar-gana biltzeko, eta barneko jotükü salbagarri horrek gütü oro arra anaie egin; horrek gütü oro arra-khiristi egiten; horrek gütü, azkenekotz, bai kanpoko, bai barneko Allemanetarik libratüko; ba eta bakezko denbora bat deikü merexitüko.\nNurk enthelegatzen ahal dü, zer phusamen sübertek hain bertan eta hain leialki ekharri dütian aitzinetik algar ikhusten ahal ez zien hanitx gizun, gisa hortan algarren besarkatzerat, eta herra gaixtuak ahatzerik, ber etsai egiazkuari algarren saihetsian bühürtzera?\nSinhesterik ez dianak, ezin dioke gaiza hori enthelega. Jinkua ezagützen eta zerbütxatzen dianak berhala enthelegatü dü eta sendimentü horien phitz erazlia erremestiatü.\nGerlatik ere beitaki Jinkuak zerbait hunen erakharten, güdüka izigarri hutarik landa, nahi dü izan gitian aitzinetik beno algarren hobe; izan gitian oro anaie hun bata bestiaren hala nula gure soldaduak baitira algarrentako bihotzez anaie, egünko egünian.\nHain ederki abiatürik den batarzün horren jarraikiteko behar düte segürki barnetiko indar berhezi hartarik athe handi bat bethi begiratü algarren artian; bena nuntik, partikülarzki, behar düke süstengi behar ordüko tzinkha hun horrek? Hiru lekhütarik.\nLehen lehenik behar dükeie bizirik arra ützültzen diren gure soldado maitek erakutsi zer mirakülliak egiten dütian behar ordian eta ororen batarzünian enplegatzen den indarrak.\nBigarrenik behar dükeie aita famialiakuek erakutsi, beren hauren Jinkuaren amoriua bezala, lagünen amoriua, enthelega eraztez, nula horien aitek algarrekin bat eginez etsaia kanpo ezari zien kartieletik eta beren arteko bakia ber denboran sinatü.\nBehar dükeie, azkenekotz, ama gaxuek ere beren haurrer erakatsi nula behar-ordian behar dükeien ikhasi beren bürien goitzen, beren etxenkuer behatzen seküla ikhusi ez zien gizuneki, anaie bezala, bat egiten; gisa horrez beraz beita popülien artian ordria eta bakia izaten.\nEsperantxa dügü Frantses güziek, erakusten dien bezala egün horietan, nahi direnaz geroz arra-ützüli beren aiten sinheste zaharretarat, gogo hunez eginen dütiela bakhotxak bere phartetik egin behar dütian ürhatsak oraiko bata bestiaren arteko amorio eder horren begiratzeko, eta gerla denboran abiatürik izan den Bake tenorre ederraren txüti-ürhentzeko.


Haurrentzako marrazki lehiaketa antolatu du Herrixen merkatarien elkarteak - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nHaurrentzako marrazki lehiaketa antolatu du Herrixen merkatarien elkarteak\n3-12 urte bitarteko haurrek parte hartu ahal izango dute 'Gure superheroiak' marrazki lehiaketan, eta Herrixenek 100 euroko hiru bono banatuko ditu irabazleen artean.\nGure Superheroiak marrazki lehiaketa jarri du martxan Azkoitiko Herrixen merkatarien elkarteak, eta dagoeneko parte hartu daiteke bertan. 3-12 urte arteko Azkoitiko haur eta gaztetxoei zuzendurik dago lehiaketa, eta gaia herriko saltokietan ditugun superheroiak izango da. Herrixenek azaldu duenez, marrazkia errealista, fantastikoa, umorezkoa, beldurgarria, hezigarria, eguneroko egoerak islatzen dituena nahiz futurista izan daiteke, besteak beste.\nLehiaketa hiru kategoriatan banatuko dute: 3-5 urte bitarteko haurrak, 6-9 urte bitartekoak eta 10-12 urte bitartekoak, eta gehienez, marrazki bat aurkeztu ahal izango du haur bakoitzak. Lanak eskuz egin beharko dira, Din A4 tamainako orri batean; modu horizontalean zein bertikalean egin daitezke marrazkiak, eta edozein teknika erabilita.\nLehiaketan parte hartu nahi dutenek, beren marrazkia 608 313 024 zenbakira bidali beharko dute whatsapp bidez, eskaneatuta (koloretan) edo argazki baten bidez. Marrazkia aurkezteko epea apirilaren 30ean amaituko da. Marrazkiarekin batera, parte hartzailearen izen-abizenak, adina eta harremanetarako telefono zenbakia adierazi beharko dira beste orri batean.\nJasotako marrazki guztiak Herrixen merkatari elkartearen Facebook orrialdean eskegiko dira modu anonimoan, eta atsegin dut botoiaren bidez marrazki gustukoenak aukeratu ahal izango dituzte erabiltzaileek. Maiatzaren 8an, 12:00etan atsegin dut gehien dituzten marrazkiak izango dira saridunak: kategoria bakoitzeko 100 euroko bono bat banatuko dute. Aldi berean, Facebookeko botoa ematen duten erabiltzaile guztien artean 50 euroko bono bat zozkatuko dute. Erosketa bono hori, Herrixen elkarteko saltokietan erabili ahal izango da.\nHerrixenek adierazi duenez, ez dira onartuko marrazki iraingarriak, sexistak, arrazistak edo antzerako ideiak sustatzen dituztenak.


Music video by Jessica Moody 233 views\nA kinght's tale by Jessica Moody 271 views\nPresentation Scott Truong by scotttruong 307 views\nMedia females by Jessica Moody 244 views\nMarketing quotes by Shishir Pratap Singh 208 views\n1. GUSTEINTERESHANDIKOPUNTUAK: MODAZKO ALDIZKARIA V O L U M E N 1 , N ª 2 5 0 2 / 0 2 / 2 0 1 1• Oso dotorea gelditzen dira zure gorputzean.• Zure izateko modua, begi bistaz, serioa Modan dauden osagarriak emateko.• Glamour desberdin aukeratu ditugu zuen aldizkarian agertuko den pixka bat emateko. Aldizkari honetan, aste guztiak ideak hobetzeko. argazkia erakutziko dizuegu. bezala, modan dauden osagarriz• Interes hitz egingo dizuegu. gehiago Hasteko, hitzaldi bat emango eukitzeko. dizuegu belarritakoak noiz diren• Atraktibogoa aprosposak eta zeinek erabili izateko. behar duzue momentu bakoitzean. Ondoren, beste hitzaldi bat emango dizuegu, orainaldian, Aste honetako portadaren lepokoen erabilpenari buruz. argazkia.EDUKIERA: Jarraitzeko, eraztunenBelarritakoa 1- deskribapen txiki bat egingo Azkenik, konseju batzuk emangok 2 dizuegu noiz erabili behar duzue dizuegu, erloju erabilpenaren eta zertarako jakiteko. ondorioz gertarazten direnLepokoak 3- gauzei buruz; adibidez: non 4 agertuko dira: Nola garbitu ahal Hori uste dugunez gutxi dela, diren, ….Eraztunak 5- eskumuturreko erabilpernari 6 buruz hitz egingo dizuegu. Hori Bukatzeko aste honetako argitzeko hainbat mota aldizkariarekin, hurrengoEskumuturre 7-koak 8Erlojuak 9- 10\n2. PÁGINA 2 BELARRITAKOAK Apartado honetan erabilpenarekin itxura oso belarritakoei buruz egingo ederra ematea lortzen duzu, dizuegu, hobe esanda, adibidez: seriotasuna, belarritakoen erabilpenaren konfidantza, baita ere puntu buruz eta zein da mota bat erotikoa. Baita ere hoberena momentu dirudun emakumezko itxura bakoitzarako. emago duzu. Normalean galazko jantziekin edota jantzi dotore batekin jarri al dezakezu. Hasiko dizuegu esaten perlasko edo diamantesko belarritakoak. Honek festarako edo bilera garrantzitsuenetarako soilik erabiltzen dira. Haien Beste honako motatako belarritakoak, ondo daude eguneroko erabilpenaren arloan. Erabilpen gehiago formako belarritakoak, zuen dauka aurrekoek baino zeren itxura dibertigarria, postasuna eta, Hajek egunero jantzi ahal eta bibrazio onak emango izando dituzu eta arropa dituzue. berdin ematen du, denekin Kolorearen aldetik, ez da ondo geratzen duelako. inporta zeren eta kolore Formaren aldetik, oso bizietan nahi badituzue kuriosoa da eta aldi berean alaitasun gehiago eta dibertigarria. Eramaten mugikorragoak zaretela badituzue hauen antzeko irudikatuko duzue, aldiz, kolore iluan nahiago badituzue, timidagoak, eta erlajatuagoak zaretela MODAZKO ALDIZKARIA\n3. VOLUMEN 1, Nª 25 PÁGINA 3 Belarritako Hajek, ordez, bakarrik erabiliko genuke ezkontzertarako, bautizoetarako baita ere komuniotarako. Artikulu honek glamour asko dauzkate diamantezkoak direlako . Ez du arropa guztiekin konbinatzen, horregatik erabiltzen da arropa ilunekin. Dirudun itxura emango duzue janzten badituzue baita seritasuna irudituko duzue. Azkenik, mota honetako belarritakoak momentu guztietarako balio dute zeren eta, zilarrezkoak direnez egunero jantzi ahal dituzu baina perlo bat daukatenez goian festetarako jantzi ahal dituzu. Arroparen aldetik mota guztiekin konbinatu ahal dituzu. Eta seritosaun itxura Keiko duzue baina aldi berean dibertigarria\n4. PÁGINA 4 LEPOKOAK Lepoko honek(guk haukeratu Kadenaren eslaboiak duguna) TOUS markakoa konbinatuta daude era ateratutako kolekzio berria honetan: handia-txikia-handia- da. txikia ….. Zilarrezko eginda dago. Horrekin jokatzerakoan Apain batxuk dituzte, hain sentsaizo berri bat sorteen zuzen ere, tximeletak. Hauek duzu: atrazioa eukitzea gauza infantil irudia emango duzu, horregatik. hau da, oraindik gaztea zarela. Preziaoren ikuspuntutik, garesti da, gustxi gora-behera, 90-120 € bitartekoa. Jaula zilarrezkoa da eta loreak eta txoriak ditu haren albotik. Kadenaren eslaboiak, kobrezkoak dira. Dibertigarriak izan nahi Aldiz, jaulazko lepokoa, Azkenik, ez da izando oso baduzue jarri lepoan modu originaltasuna adierazten du. garestia zeren eta ez darama honetako lepokoak. zilar asko. 20-30€ ko bitartean Eguneroko gauza bat da. egongo da. Arroparekin ez dauka problemarik, kolore guztien mezkla bat duelako. MODAZKO ALDIZKARIA\n5. VOLUMEN 1, Nª 25 PÁGINA 5Azkenik, bukatzeko lepokoekin, Engantzea borobila, karratu edotadaukagu spoteko lepokoa. obalatua izan daiteke.Mota honek, bi zatitan banatuko Kadenan jarri dezakezue apaingarriditugu. (kolganteak), horrela politagoLehenego zatia: lehenengo zatian geratuko dira.sartuko dugu kadenak eta Kadena eta eslabonen koloreaeslaboiak. Mota askotakoas daude, desberdinak izan ahal dira:adibidez: eslaboiak borobilak: berdeak, gorriak, beltxak,rutinazko emakumea zarela zilarrezkoa,irudukatzeko; eslaboi obalatuak: Baina gogoratu kolore argiak betiimnobatzen duzula irudituko duzu; bixiagoak izando direla, aldiz,eslaboi karratua: gauzak arraroak ilunak, tristeagoak.nahiago dituzula adierazteko,….Bigarren zatian: Kolgantea etatxapa.Kolgantea edo txapa (jarri nahiduzunaren arabera) era batekoaedo bestekoa izando da.Adibidez, aukeratu duzun kadenagorria da aldiz taxapa ilunago izanbehar da kontrastea sortezekohaien artean. Hau da, txapa argiabada, kadena iluna, aldiz, txapailuna bada kadena arigia. Ez nahastu kolore berdineko kadena eta txapa, horrela lortuko duzuna izando da koloreak “hill”. Bukatzeko, txaparen marrazkia kadenaren kolganteekin zerikusia euki behar dute bestela ez du izango sentsurik lepokoaren mezua.\n6. PÁGINA 6 ERAZTUNAK Mota askotakoa eraztunak daude. Guk auketatu ditugun eraztun bipareak gehien saldu direnak dira. Lehenengo honek, Uno de 50takoa da. Zilar dago eginda eta inskripzio bat dauka behean esaten duena: “Uno de 50”. Ez da oso garestia egun guztiak jantzi ahal izateko. Hare preziao 50-70€ bitartekoa da, neurria kontuakhartuta. Bigarrena, betse marca ezagun originaltasuna gustatzen batena da: D&G. zaielako. Honek, ez dauka anilla Eta beste aldetik, jantzi ahal moduko eaztun bat dituzuelako egun guztiak. atzealdean, baizik eta, bihotz Ez da oso gareztia , 60-80€ formako apaingarria eratuna bitartekoan dabil haren da, hau da hatzamarra sartu prezioa( hatzamarraren behar duzue bihotzaren neurriak kontuan hartuta). formako apaingarriaren erditik. Forma hau bezalako eraztenuk asko saltzen dira, alde batetik, emakumei MODAZKO ALDIZKARIA\n7. VOLUMEN 1, Nª 25 PÁGINA 7 Hirugarren honek, desberdina da, gutxi ikusia. Zilarrezko base bat dauka, eta kristalezko bola handi bat. Zilarrezko basea egon ahal da urrean eta kobrean eta kristalezko bola kolore guztietan. Gainera ez duzue erosi behar eraztun gehiago aldatu nahi dituzuenean bola, zeren eta bolak kendu ahal dira eta aldatu nahi duzuen koloreetatik. Egunero eraman dezakezu abantail horrekin. Haren prezioa bariatzen du basearen materiagatik . Gutxi gora-behera haren kostua 70-100€ bitartekoa da. Azkenengo hone, besteak besala uno de 50-zkoa da. Aurrekoaren antzekoa da, baina honek, ez da aldatzen kristala ezta ez daude oinarria desberdinetako koloreak. Zilarrezko oinarria dauka. Goian kirstal urdin bat darama dotoreagoa izateko. Eta prezioa 50-70€ bitartekoa da.\n8. PÁGINA 8 ESKUMUTURREKOAK Lenhendabiziz, mota hone barruan bi ezkumuturrekoak ditugu. Alde batetik, kuorozko kordoiarekin; bets aldetik, zilarrezko kodoiarekin. Biak irudi berebera dituzte; bihotz bat, baina era batean dotoreago gelditzen da bestean baino. Bigarren ezkumuturrekoa, lehenengoa baino dotoreagoa da zilarrezko kordoiagatik. Lehengo honek, bigarrena baino Izteko engantzea iltze sinpleagoa da. Kuerozko kordoi bezalako itxura dauka eta hori lodi batez eginga dago eta haren jartzerakoan puntu bat gainetik bihotza doa. Bihotzaren modernoagoa zaretela alde batetik hiru kolgante aduzca. emango dizuete. Marka Izteko daukan engantzea sinplea da. kontuan hartuta haren kostua Baina marka kontuan hartuta garestitzen da. prezioa igotzen da. Prezioa: 50€ Jrratitzeko, beste hauek, oso hiru ere eman ahal dezakezue, ondo daude estilo rockeroa ezkumuturraren lodieraren emateko. Kuerozkoa da eta arabera. tatxuela horiekin itxura Ez da oso garesti, baina marka moteroa ematen du. Lotzeko kontuan artuta prezioa engantzea oso berezia da, hau igotzen da. 60€ balio dute, da, gutxi ilusita. baina erabili ahal dezakezue Abantail moduan kordoi luzea egunero. dauka, bi buelta emate posibilitatea ematen du baita MODAZKO ALDIZKARIA\n9. VOLUMEN 1, Nª 25 PÁGINA 9 Aldiz, mota honetakoak, erabilgarriagoak dira. Batez ere, kolganteak aldatzen direlako. Baina hori es da abantaila bakarra , zeren dituzte kolgateen artean, bi ezsin dira kendu eta horiek biak talismanak dira. Hori gende sinestigarrientzat ondo doaz te. Kueroz eginda dago baina zilar argoien bidez estalita dago. Ez da oso garestia, eman ahal duzun erabipenarako. Prezioa: 20€ Colgateak: 10-30€\n10. PÁGINA 10 ERLOJUAK Erloju honek, kautxosko korrea dauka. Hori usten dizu kirola egitea harekin. Esfera borobila da eta erliebean zirkonita batzuk ditu. Aldi berean jantzi ahal duzu kirola egiteko zein kolera joateko. Hiru orratz dauka: segunderokoa, minuterokoa eta ordukoak. Orduetan zirkonita gehiago dauzka. Azkenik, giru borobil txiki ditu esferaren barruan. Hori beste kontieneteetan zein ordua den jakiteko ahaltasun ematen dizu. Kostua: 80-100€ (modeloaren arabera) Aldiz, beste honek, eguneko erloju bat dat. Korrea larruzko kolore arrosakoa da. Esferan zirkonita ugari daude eta esferaren barruan dagoen bihotz arrosaren erdian baita ere. Barruan hiru orratz daude: segundero, minutero eta ordukoa. Bi elroju txiki daude esferaren barruan, beste kontinenteetako ordua jakiteko. Kostua: 90-100( larru klorearen arabaera) MODAZKO ALDIZKARIA\n11. VOLUMEN 1, Nª 25 PÁGINA 11Título del artículo interior Azkenik, mota honetako erlojuak garestiak daraman zilar kantitateagatik eta markagatika(GUESS) Bigarrean argazkian agertzen den erlojua, Guess marakako erloju sinpleenik da. Zilarrezko korrea eta esfera dauka. Korrean G letra agertzen da zirkonitekin. Esferaren albotik zirkonita gehiago daude. Eta esferean barrutik, g letrak agertzen dira berriz. Hiru orratz dauka: segunderoa, minuteroa eta ordukoa.\n12. GUSTEGUSTE Guste 10c/ COMPÁGINA FERRER, 24BILBAO( BIZKAIA)Teléfono: 944-025-401Fax: 688-620-986Correo: gusteami@amisi.comDISFRUTE CON REVITA QUE LEGUSTE HURRENGO PORTADA\nPresentation Scott Truong\nIan Filippini ... Mutual Funds: From Mystery to Mainstay\nGreen Hands Company


Web Eustat. Legezko xedapenak\nEuskal Autonomia Erkidegoko oinarrizko estatistika legeria:\n(EHAA 105 zk.-1986.eko maiatzak 30) Lege hori honakoak aldatzen du:\n4/2002 LEGEA, martxoaren 27koa, 2001/2004 Euskal Estatistika Plana onartu eta Euskal Autonomia Erkidegoko Estatistikari buruzko Legea aldatzen duena. (EHAA 70 zk.-2002ko apirilak 15)\n82/2005 DEKRETUA, apirilaren 12koa, estatistika-eragiketen proiektu teknikoak onartu ahal izateko\nprozedura arautzen duena, eta Proiektu Teknikoen eta Estatistika Eragiketen Galdeketen Erregistroa\nsortzen duena. (EHAA 78 zk.-2005eko apirilak 26)\nAzaroaren 4ko 234/1986 DEKRETOA, Euskal Estatistika Batzorde/Comisi�n Vasca de Estad�stica-ren Barne Funtzionamendurako Araudia onartuz. (EHAA 222 zk.-1986.eko azaroak 13) Euskal Estatistika Kontseilua/Consejo Vasco de Estad�stica-ren 1987.eko Uztailaren 9ko AKORDIOA, bere Barne funtzionamendurako araudia onartuz. (EHAA 18 zk.-1988.eko uratrrilak 28) Euskal Autonomia Erkidegoko estatistika-plangintza: 4/2010 LEGEA, urriaren 21ekoa, 2010-2012 aldirako\nEuskal Estatistika Planarena. (EHAA 213 zk.-2010eko azariak 5)\t78/2012 DEKRETUA, maiatzaren 22koa, 2012. urteko estatistika-egitaraua onartzen duena. (EHAA 105 zk.-2012ko maiatzak 30) (pdf 1,1 MB)\nEustat: 251/1986 DEKRETUA, Azaroaren 25ekoa Euskal Estatistika Erakundea / Instituto Vasco de Estad�stica, bere ihardunak egiten has dadila erabakiz. (EHAA 236 zk.-1986.eko azaroak 29) 12/2000 DEKRETUA, urtarrilaren 25ekoa, Euskal Estatistika Erakundearen egitura organikoa ezartzen duena.\n(EHAA 19 zk.-2000ko urtarrilak 28) Estatistika organo bereziak: 180/1993 DEKRETUA, ekainaren 22koa, Jaurlaritzako Sailen Estatistikarako Organu Bereziak arautzen dituena. (EHAA 136 zk.-1993ko uztailak 20) Facebook


IPv6 helbide bat ezartzea\nOndorengoak IPv6 helbide motak dira. Erregistratu beharrezkoa izanez gero. Egoerarik gabeko lau helbide erregistra daiteke gehienez. Egin konexio-proba bat beharrezkoa izanez gero.\nLotu tokiko helbidea\nEsteka berean soilik erabil daitezkeen helbideak eta automatikoki sortzen direnak, ezarpenik egin gabe. Ezin da erabili routerraren irismenetik kanpo.\nEgoerarik gabeko helbidea\nRouter batek eta makinaren MAC helbidearen aurrezenbaki bidezko notazioan oinarrituz automatikoki sortzen diren helbideak, baita DHCP zerbitzaririk gabeko ingurune batean ere.\nEskuz sartzen diren helbideak Aurrezenbakiaren luzera eta routerraren helbide lehenetsia zehazten dira.\nDHCP zerbitzaritik eskuratzen diren helbideak.\nIPv6 helbide baten konexio-proba egitea\nSakatu <Hobespenak> <Sarea> <TCP/IP ezarpenak> <IPv6 ezarpenak>.\nSakatu <Erabili IPv6> <Bai> <Ados> IPv6 ezarpenak gaitzeko.\nEzarri IP helbide bat.\nEzarri IPv6 helbide bat zure ingurunearen eta helmugen arabera.\nEgoerarik gabeko helbide bat ezartzea\nSakatu <Egoerarik gabeko helbideen ezarpenak>.\nSakatu <Bai> <Ados>.\nEskuzko helbide bat ezartzea\nSakatu <Helbideen eskuzko ezarpenak>.\nSakatu <Bai> <Erabili eskuzko helbidea>-n eta konfiguratu behar diren ezarpenak.\n<Erabili eskuzko helbidea>\nSakatu <Eskuzko helbidea> botoia eta sartu helbidea. Ondorengo helbideak ezin dira erabili.\n"Ff"-z hasten diren helbideak (multidifusio helbideak).\n"0"-z bakarrik osatuta dauden helbideak.\nIPv4rekin bateragarri diren helbideak (IPv6 helbideak zeinetan goiko 96 bitak "0" baitiren eta azpiko 32 bitetan IPv4 helbide bat baituten)\nEsleitutako IPv4 helbideak (IPv6 helbideak zeinetan goiko 96 bitak "0:0:0:0:ffff:" baitiren eta azpiko 32 bitetan IPv4 helbide bat baituten)\nSarearen helbidearen atalaren luzera alda daiteke.\n<Bider. helb. lehenetsia>\nSakatu <Bider. helb. lehenetsia> eta sartu helbide bat. Ondorengo helbideak ezin dira erabili.\nHelbiderik zehazten ez baduzu, utzi zutabea hutsik.\nEgoeradun helbide bat ezartzea\nSakatu <Erabili DHCPv6>.\nSakatu<Bai> <Berreskuratu soilik egoeradun helbidearen aurrizkia>-erako DHCPv6 erabiliz DHCP zerbitzariaren egoeradun helbidearen lehenengo erdia soilik berreskuratzeko. <Berreskuratu soilik egoeradun helbidearen aurrizkia>\nSakatu (Ezarp./Gorde) <Bai>.\nMakina behar bezala konektatuta dagoenean, Urruneko EIaren saioa hasteko pantaila ordenagailuan bistara daiteke (Urruneko EIa abiaraztea). Hori egiaztatzeko ordenagailurik ez baduzu, berretsi konexioa egoki osatu den ondorengo urratsak jarraituz.\n(Ezarp./Gorde) <Hobespenak> <Sarea> <TCP/IP ezarpenak> <IPv6 ezarpenak> <PING komandoa> Sartu erabiltzen den beste gailuren edo ostalari-izena <Hasi>\nMakina behar bezala konektatuta badago, <Ostalariaren erantzuna.> mezua bistaratuko da.\nIP helbideak behar bezala ezarrita badaude ere, makina kommutazio hub batera konektatuta badago, baliteke makina sarera konektatuta ez egotea. Kasu horretan, atzeratu makinaren komunikazioa hasteko denbora eta saiatu berriro konektatzen. Sare bati konektatzeko itxaron-denbora ezartzea\n> Konfiguratzea > Sare-ingurunea konfiguratzea > IP helbide bat ezartzea > IPv6 helbide bat ezartzea


Ezjakintasunaren kartografia #312 - Zientzia Kaiera\nUmea jaiotzean bera eraman eta norbait berezi uzten duten izakiak daudela dio kondairak. J.R. Alonsoren The changelings: fairy tales about autism?\nKorporazio baten aurrekontua zuzendaritzak egin beharrean, jendeak egiten badu, parte-hartuta eta bozkatuta, jendearen interesekin lerrokatuago egongo dira… Ezta? Annick Laruelleren Participatory budgeting, some issues\nNeutrinoak euren antipartikula baldin badira, hau da, Majorana partikulak badira, unibertsoaren ulermenean pausu erraldoia emango genuke. Zelan detektatu da kontua. DIPCk aurrerapausua eman du: How to detect the daughter atom of a neutrinoless double beta decay\nArgitalpen-data: 2020/06/27 · Atala: Dibulgazioa, Ezjakintasunaren kartografia\nMakrofagoak immunitate-sistemaren zelulak dira eta agente arrotzak irensten dituzte. Baina makrofago guztiak ez dira berdinak. Esaterako, bareko makrofagoek odoleko gauza […]


2018an, Mauleko sü ehaileek 495 elkaldi edo ateraldi egin dütüe.\n2017ari konparatürik ehüneko 4,8ko emendatzea. 377 interbenzione jenteari sokorri ekartzeko izan dira, hots helkaldien ehüneko 76a, 42 süteengatik ehüneko 9aren heinean, 38 bideko istripüengatik, eta 30 interbenzione orokorrak eta 8 arriskü teknologikoengatik. Bataz beste hilabetekal 41 elkaldi egin dütüe, elkaldi bakotxak bataz beste 2 oren eta 18 minüta iraun dü. Elkaldien ehüneko 72ak egünaz egin dira. Mauleko sü ehaileen zentroan bakarrik 41 sü ehaile izatez nekeziak sortzen dütü, sü ehaile bolondresak ez baitira beti libratzen ahal edo sinpleki ez baitira beti hor. Hala izanik ere, botzik agertü zaikü Jesus Oliva kapitaina, neskenegünean egin diren urte oroztako agiantzetan, taldea gaztetü beita eta ikasleeri kolegioetan eskeiniko diren formakuntzak, biharko bolondresak ekarriko beidütüe. Azpimarratü behar da ere, Mauleko zentroa, departamentüan emazte gehien düan zentroa dela 12 sü ehaile bolondresekin. Jesus Oliva Mauleko sü ehaileen kapitaina :\n2018 Abendua 28\nOlentzero Mauleko karriketan ibili da iragan neskenegünean, haurrek batzarri ederra egin deioe, kantore, dantza eta bertsoekin! Hona nolako giroa zen:\n2018 Iraila 25\nJunes Casenave-Harigile zentü da\nJunes Casenave-Harigile zentü da lauretan hogei eta hamalau urtetan. Sail arras ezbardin hanitxetan ekarpen handiak eginik pausatü da igante arratsean. Erakaskuntza eta apez lanez gain, gei ezbardin hanitxetan bere herexa utzi dü : eüskara, pastoral, olerki, mitologia, yoga, sendabelar, aro ala beste. Euskal irrati hauetan ere lagüntzale gisa erauntsi züan urte frankoz, (denbora karten araberako..) aroa emaiten. Dolüminak haren familiari eta üngürükoer. Haren ehortzetak asteazken arrestiritan iraganen dira 15:30etan Betharrameko fraidetegian. Harat joaiteko alkarrekila abiatze bat proposatürik da, arrestiriko 13:45etan Mauleko trein eküragia ohiaren plazan. Allande Socarros :\nJean Louis Davant :\nJean Michel Bedaxagar :\nJean Pierre Recalt :\nEmankizün ala kronika egileak, Herrietako berri emaileak, kirol sailako kolaboratzaileak eta orohar manera batez ala bestez Xiberoko Botza irratia lagüntzen düen jente güziak eskertürik izan ziren, ostiralean egin zen alkarteko biltzar nausian. Dinamika horrez botzik agertü ziren alkarteko ardüradünak, nahiz eta ekonomikoki 2017 eta 2018 urteak zailak izan zirela. Enplegüen süstatzeko lagüngoak ürrentürik, langile baten kontratüaren ez arraberritzea behartürik izan zen alkartea. Betiko « Etxez etxe » kanpañaz gain, Xiberoko enpresa haundieneri ertsatzen da orai irratia lagüngoa galdeginez, eta kültür alkarte nausieri ersatzeko xedea dü. Jentetarik hüilant izaiteko betiko xedea beretsirik izan da biltzar nausian, eta Sozial emanaldia berriarekin adinetakoeri ersatzeko nahiküntea erakusirik izan den bezala, ikasle eüskaldünekin zerbaiten egiteko xedea dü irratiak, dagün urtean. Allande Erreçarret :\n2018 Iraila 12\nXiberoko karrikek ere bai beren izen eta zenbakiak ükenen dütüe laster\nEuskal Herriko alkargoak proposatürik, Xiberoko herri güzietako karrikak izentatüko dira eta etxeer zenbaki bat emanen zaie, 2020an plantan ezarriko den zuntz optikoaren instalazioaren aijatzeko. Posta edo orano sü ehailen zerbütxüentako aijago izanen da. Herri handiek jadanik eginik düe hala nola Maule edo orano Sohütak. Ez dü honek deüsere kosteko bizizaleer herriek beitüe pakatüko. Urte ürrentzea gabe jadanik herri zonbaitek lan hori bürütü gei düe. Jean Pelle Iriart :\nAllande Socarros, Eüskaltzain ürgazle izentatürik\n3 zerrendabürü baliozko bozkaren aldarrikatzaile!\n2020 Ekaina 18Politika\nMaulen, 1. ützüliko 3 zerrendek beren aldetik jarraikitzen düe 2.ützüliari so. Alta harremanak izan dira. Zertan dira ...\nIratin arraberritze lanak ürrentürik\n2012 Urria 19Ekonomia / Turismoa\nXiberoko Botingoak Iratin egiten dütüan lanak ürrentzekotan dira. Etxolen arraberritze lanak ürrentürik dira jadanik eta...


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Eusko Jaurlaritzak proposatu du Euskadiko uda kulturala ekainaren 1ean hastea\nEusko Jaurlaritzak proposatu du Euskadiko uda …\n\nEusko Jaurlaritzak proposatu du Euskadiko uda kulturala ekainaren 1ean hastea Iturria: Irekia\n\n\n2020_05_07_lhk_reunion_03.jpg Iturria: Irekia\n\n2020_05_07_lhk_reunion.jpg Iturria: Irekia\n\n2020_05_07_lhk_reunion_02.jpg Iturria: Irekia\n\n2020_05_07_lhk_reunion_04.jpg Iturria: Irekia\n\n2020_05_07_lhk_reunion_05.jpg Iturria: Irekia\nIñigo Urkullu Lehendakariak proposamen bat aurkeztu die hiru diputatu nagusiei, hiriburuetako alkateei eta Eudeli, udan kultura-ekitaldiak, jai-ekitaldiak eta bestelako jarduera soziokulturalak antolatzeko eta garatzeko irizpide zehatzak jasotzen dituena\nIñigo Urkullu Lehendakaria proposamen bat aurkeztu die, gaur arratsaldean, hiru ahaldun nagusiei eta Gasteizko –kasu honetan Eudeleko presidente gisa ere–, Bilboko eta Donostiako alkatei, udan kultura-ekitaldiak, jai-ekitaldiak eta bestelako jarduera soziokulturalak antolatzeko eta garatzeko irizpide zehatzak jasotzen dituena. Eusko Jaurlaritzaren helburua da irizpide horiek ekainaren 1etik aurrera ezartzen hastea eta, ondorioz, data horretatik aurrera hasiko litzateke Euskadin uda kulturala. Dokumentua Osasun Sailaren txosten gehigarri baten zain dago, Eudelek eskatuta; izapide hori gainditu ondoren, irizpide horiek Bizi Berrin integratuko dira, Eusko Jaurlaritzaren Normaltasun Berrirako Trantsizio Planean.\nLehendakaritzan egindako bilera honetan izan dira Ramiro Gonzalez, Arabako ahaldun nagusia; Unai Rementeria, Bizkaiko ahaldun nagusia; Markel Olano, Gipuzkoako diputatu nagusia; Gorka Urtaran, Gasteizko alkate eta Eudeleko presidentea; Juan Mari Aburto, Bilboko alkatea; eta Eneko Goia, Donostiako alkatea. Lehendakariak azaldu duenez, euskal erakundeek asteak daramatzate lanean datozen hilabeteotako bizimoduaren nondik norakoak aztertzen eta lantzen. Joan den apirilaren 23an iragarri zuten bezala, beste gai batzuen artean, elkarlanean aritu dira adosteko kultur ekitaldiak, jai herrikoiak eta bestelako ekimen soziokulturalak egiteko baldintzak.\nArratsaldeko bileran, erakundeek ekarpen berriak egin dizkiote dokumentu horri, eta Eusko Jaurlaritzak konpromisoa hartu du datorren astelehenerako erantzuna emateko, Osasun Sailaren oniritziarekin.\nHorrela, dokumentuaren helburua da erakundeen artean irizpide argi eta zehatz batzuk finkatzea, modu adostuan. Erakundeek adostutako neurriek honako arlo hauek hartuko dituzte:\nMuseo eta erakusketa aretoak\nKultura jaialdi jendetsuak.\nKirol ikuskizun jendetsuak.\nHondartza, igerileku eta parkeak.\nLiburutegiak, ikasgelak eta liburu azokak.\nKirol azpiegiturak eta ikastaroak.\nHerrietako jaietako antzerki emanaldiak toki itxietan.\nKaleko emanaldiak (antzerkia, musika eta zirkoa).\nTxosna eta taberna ez profesionalak.\nAdostuko diren irizpideen oinarriak honako hauek dira:\nEdozertarako oinarri nagusia izango da pertsonen artean gutxieneko tarte bat egotea, baita pertsonen joan-etorrietan pilaketak ekiditea ere.\nGarbitasun arauak zorrozki bete eta betearaztea.\nPertsonen joan-etorriak, tarte fisikoa eta garbitasuna bermatuko duten jardunak baino ez lirateke antolatu beharko.\nEuskal erakundeek ez dugu antolatuko edo babestuko neurri horiek bermatu ezin dituen ekitaldi, emanaldi, festa, jaialdi, jardun edo ikuskizunik.\nBertan behera geratzen diren ekimenen ordez, bizitza soziala, kulturaren kontsumoa eta aisialdia posible egingo duten ekimenak bultza eta antolatu behar ditugula euskal erakundeetatik.\nIrizpide horiek kulturaren, kirolaren eta aisialdiaren arlo ezberdinetako ordezkariekin egin diren bileretara eraman dira, eta kontrastea egin dute. Prozesu horren ondorioz protokolo zehatzak finkatu dira, oraingoz, museotarako, liburutegi eta ikasgeletarako, zine-aretoetarako eta kirol emanaldietarako. Erakundeen helburua da protokolo horiek arlo guztietan adostu eta Osalanera bidaltzea, bakoitzak bere fitxa izan dezan, Lan eta Osasunaren arloko prebentzioari lotutako berme osoa izan dezaten.\nEusko Jaurlaritzaren helburua da irizpide horiek ekainaren 1etik aurrera indarrean sartzea; hortaz, ekainaren batetik hasiko da Euskadiko uda kulturala: irekiko dira Euskadiko museoak, kulturgunea, liburutegiak, irakurgelak, zine aretoak eta hasiko dira antolatzen, apurka-apurka, kultur emanaldiak, beti ere osasun eta segurtasun baldintzetan. Maiatza erabiliko da arloz arlo irizpideak beteko direla bermatzeko.\nHorrekin batera, aipatu behar da irizpideak jaso dituen dokumentua bizia izango dela, eta etengabe eguneratuko dela, gaixotasunaren bilakaeraren arabera. Behin irizpide horiek ezarrita, erakundeen ardura izango da horiek betearaztea. Erakunde bakoitzaren ardura izango da, bere eskumenen arabera, erabaki zehatzak hartzea.\nKaixo. Jakin nahi nuen ea jada "Osasun Sailetik oniritzia" jaso den (astelehen honetan egingo zuela jartzen du), eta noiz eta non argitaratuko diren " jarduera soziokulturalak antolatzeko eta garatzeko irizpide zehatza" horiek. Eskerrik asko\nrecursos_lehendakari_reunio... 60 MB\n2020_05_07_lhk_reunion_03.jpg 2 MB (jpg)\n2020_05_07_lhk_reunion.jpg 3 MB (jpg)\n2020_05_07_lhk_reunion_02.jpg 3 MB (jpg)\n2020_05_07_lhk_reunion_04.jpg 2 MB (jpg)\n2020_05_07_lhk_reunion_05.jpg 2 MB (jpg)


Ezaguna dugu gurean Laura Benadiba argentinarra, Geronimo Uztariz historia institutuarekin duen harremana dela-eta. Besteak beste Nafarroan gaztetxoen eta haien aitona-amonen arteko ahozko transmisioa bultzatzeko proiektuan aritu da.\nLiburu honetan, ahozko historiaren artxiboak sortzeko gida-lerroak emateaz gain, oroimen historikoaren funtzio sozialaz hausnartu eta herri mugimenduak euren iraganaz “jabetzeko” ariketa proposatzen du. Lan horretan ideologiek esku hartzen dute, eta elkarrizketa ekintza politiko bihurtzen da, kontakizun askatzaile bat.\nAzken urteetan plazak okupatzen ari diren mugimenduei begira egindako gogoetak dira: oroimenaren bidez euren historia “barnetik” kontatu eta eraiki dezatela gaurtik hasita, botereak haien etorkizuna baldintzatu ez dezan. “Oinarri horretatik ez bagara abiatzen, orainarekin konprometituriko gazte eta militanteak beharrean, adoktrinaturiko helduak izango ditugu”, dio irakasleak.


Nola erreakzionatuko du globoak ospina eta bikarbonatoa nahastean?\nEgilea: Anonimoa - azaroak 29, 2017\nNik uste dut, ez dela ezer gertatuko. Izan ere, globoa pusteko airea behar da. Eta nahaste horretatik ezin da airea sortuko.\nBeharrezko materiala: Urratzak:\n-Ozpina Lehen eta behin, botilara ozpin pixka bat botatzen da. Hori egin\n-Bikarbinatoa ondoren, globoaren erdia bikarbonatoatekin bete, eta amaitzeko\n-Globo bat botilaren muturrean kokatu.\nZer pasatu da?\nBikarbonatoa eta ozpina nahastean globoa puztu egiten da.\nZergatik pasatzen da hau?\nOzpina (CH3COOH) eta bikarbonatoa (CO3H2) nahastearen ondorioz karbono dioxido gaseosoa sortzen da. Hau da, aldaketa kimiko bat gertatzen da, hasieran egon diren bi osagai desberdinen nahastearen ondorioz, osagai desberdin bat sortzen delako. Gasek daukaten espasio guztitik edatzeko joera dute eta horregatik pusten da globoa.


Ezker Batuak langabezia salatzeko kanpaina abiarazi du - Debagoiena - Goiena.eus\nEzker Batuak langabezia salatzeko kanpaina abiarazi du\nTxomin Madina 2009-11-03 19:17\nHilero, herri bakoitzeko langabezia datuak dituzten kartelak jarriko dituzte herri bakoitzean. Asmoa da, jendea kontzientziatzea eta herritarrak langabeziari aurre egitera animatzea.\nHerri bakoitzari, bertan bizi den langabeziaren errealitatea jakinaraztea da Ezker Batuak abian jarri duen kanpaina berriaren helburua. Ekimen honen barruan, hilero kartelak jarriko dituzte herrietan, bertako langabezia datuak adieraziz.\nIsabel Salud Ezker Batuko Presidentziaren bozeramailearen hitzetan, azken urtean langabeziak izan duen egoerak, egoera larria ekarri du. ''Egoera dramatikoa da esan gura duelako familia askok zailtasunak dituztela hilabete bukaerara heltzeko. Gainera, badirudi krisia luzerako dela eta horren eraginez, jende askok ez du lanik bilatzeko itxaropenik'' adierazi du Saludek.\nNoiz arte egongo zara isilik? da kanpainaren leloa, lelo zuzen eta agresiboa, herritarrak martxan jarri gura dituena. Isabel Saludek honela azaldu du leloaren zergatia: ''Agresiboak izatea gura genuen, atentzioa deitzea eta jendea estimulatzea: sindikatuak, alderdi politikoak eta herritarrak denok antolatu behar gara langabezia ez dadin gehiago igo; ez hori bakarrik, igo beharrean, jaitsi dadin''.\nEzker Batuak krisiaren inguruan egiten duen irakurketaren inguruan galdetuta, Saludek adierazi du langileak erru gabe ari direla zigorra jasaten. Eta gaineratu du langabeziari aurre egiteko, Ezker Batuaren proposamena dela sektore publikoak enplegua sortzea. Honek eragin ditzakeen kostuak ordaintzeko, errenta altuei zergak igotzea eta iruzur fiskala jazartzea planteatzen dit EBk.