EUSKAL HERRIA MUSEOA (Gernika-Lumo): Erakusketa "JOSÉ ARRUE barrutik"\n2019ko Azaroak 15etik 2021eko urtarrilak 17ra\nEuskal Herria Museoan aurkeztutako erakusketa José Arrue (1885-1977) hurbilenaren ikuspegi sakona da, obra askotan argitaratu gabea; lan horietan maisutasun bikainez islatzen du euskal imajinarioa, betiere pertsonaia arketipiko, paisaia eta ohituren bidez. Izaera polifazetiko nabarmenarekin, José Arruek era guztietako teknika eta euskarrietan esperimentatu zuen; hala, margolanak, marrazkiak, ilustrazioak, horma-irudiak, kartelak, zeramika … egin zituen, mota askotako lanak Aurrera eramanez. Bere obran, herri bizitzaren ordena guztiak islatu zituen: baserria, azokak, erritu eta sinesmenak; dena dela, horien guztien artean “erromeria” azaltzen zaigu protagonista nagusi gisa.\nErakusketa honetarako familiaren funtsa erabili da, bere oinordekoek kontu eta arreta handiz zaindutakoa; haien eskuzabaltasunari esker, José Arrueren hedadura eta proiekzio artistikoa baieztatzeko aukera izango dugu.\nAbenduan hasi eta erakusketa bukatu arte bisita gidatuak eskainiko dira erakusketara.\nEzinbestekoa izena ematea: 946255451 edo euskalherriamuseoa@bizkaia.eus


BBK Live jaialdiko lan baldintzak • ZUZEU\nBBK Live jaialdiko lan baldintzak-\nJoan den astean Kobetamendin burututako Bilbao BBK Live jaialdiko egiturak altxatu eta jai eremuan beharra egin dutenen lan baldintzek kezka sortu dute, eta Gorka Urbizu berak ere, BTXek Kobetamendin antolatu zuen festan -egitura bera erabili zuten-, ahotan hartu zuen gaia.\nEraginek, gazte mugimenduen barnean ekonomia eta lan-gatazkez arduratzen den erakundeak, lan explotazioa salatu du, gaur bertan emandako prentsaurreko batean. Bere aldetik, diru-laguntza publikoarekin jaialdia antolatzen duen Last Tour enpresak, prentsa ohar baten bidez defendatu du bere jarduna.\nAurreko astean milaka ikusle bildu zituen BBK live jaialdi ospetsua ospatu zen. Jaialdi honek ikaragarrizko etekin ekonomikoak ematen dizkie zenbait enpresa pribatuei, eta hauen artean, jaialdiaren sustatzaile nagusia den Last Tour izeneko enpresari ere.\nLast Tourrek Jaialdi-gunea antolatzearen arduraduna izateaz gain, jaialdi honetan zehar lan egiten duten langileek lan baldintza duinik ez izatearen arduraduna ere bada.\nJaialdi honen aurreko edizioetan lan eskubideak guztiz urratzen zirela heldu zitzaigunez, bertan lan egiten duten langileen egoera sakonean nolakoa den ezagutzeko kanpaina aurrera eramatea beharrezkoa ikusi genuen, eta horregatik, jaialdi honetako langileekin harremanetan ipini ginen euren lanaldien eta lan baldintzen inguruko informazioa eman ziezaguten.\nKanpaina honen aurrean, Last Tourrek bere izen “ona” zikintzeagatik salaketa ipiniko zuela esanez mehatxatu gintuenez, euren logoa kanpainarako argitaratutako karteletatik ezabatzera behartuta ikusi ginen. Baina gertaera hau sare sozialei esker zabaldu, eta horrela, mehatxu honek gure aldarrikapenei oihartzun handiagoa ematea baino ez zuen lortu. Enpresa honekin lan egiten ari ziren langileak eta aurreko edizioetan haiekin lan egindakoak ere gurekin harremanetan jarri eta jasan dituzten lan eskubide urraketen berri eman digute. Testigantza hauek guztiei esker argi ikusi dugu lan-esplotazio egoera larria bizi dutela:\n-5 euro baino gutxiagoko soldatak, zenbait kasutan 3,5 euro baino ez dutela irabazten orduko.\n-15 orduko lanaldiak.\n-Atseden hartzeko eskubiderik ez.\n-Hainbat kasutan lan kontraturik gabe lan egin behar izatea.\n-Lan-ikuskatzailerik agertuz gero gezurra esatera behartuak.\n-Jaialdi-gunean bertan lo egin behar izatea.\n-2 mortadela xerra baino ez dituzten sandwichak jan behar izatea.\nEta gutxi ez balitz, lan baldintza hobeak eskatu dituzten zenbait langile kaleratuak ere izan dira.\nEgoera larri hau dela eta, hainbat langilek jaialdia bukatu baino lehen lana uztea erabaki zuten, eta jaialdian jarraitu zutenen artean ere, haserrea eta atsekabea orokorra izan dela esan daiteke.\nBitartean, Bilboko Udalak jaialdi honi diru publikotik ateratako 1.400.000 euroko diru-laguntza ematen dio, lan baldintza tamalgarri hauen berri badu ere. Finantzazioa jasotzen jarraitzeko asmoz gainera, Last Tourreko zuzendariak EAJ-PNV-ren hauteskunde-kanpainan parte hartu zuen egungo alkatearen aldeko botoa eskatuz.\nBilboko alkateak finantzazio hau Bilbon “aberastasuna” lortzeko dela dio, baina ¿aberastasuna norentzat?, ¿noren eta zeren kontura?\nHau guztiagatik, Last Tour enpresak egiten dituen lan eskubideen urraketak salatu nahi ditugu, baita honen aurrean udaletxeak duen jarrera ere, biak baitira BBK Live jaialdiko langileak prekarizatuak eta esplotatuak egotearen erantzule zuzenak.\nEz dugu onartuko saldu nahi diguten hiri eredu hau, ez dugu onartuko Bilbo lan esplotazio eta prekarizazioaren hiria izatea, eta ez dugu onartuko, beraz, jaialdi honek gure hiriaren izena izan dezan.\nBilbao BBK Liven bueltan egin diren adierazpenen harira, eta behin jaialdia bukatuta, antolakuntzak jakinarazi nahi du gure promotore izatetik apartezko lan batzuk hirugarren enpresek egiten dituztela subkontratu bidez, eta horretarako beharrezkoak diren baldintza eta arau guztiak betetzen direla.\nGainera, antolakuntzak nabarmendu nahi du lan duinarekin duen konpromiso argia, eta egunero baldintzak hobeak izan daitezan egiten duen ahalegina.\nEdozelan ere, norbaitek jaialdian zehar jazo ahal izan den gertakariren bat ezagutzen badu, jakinarazi diezagula, aurrerantzean berriro gerta ez dadin beharrezkoak diren neurriak har ditzagun.\nBilba BBK Live, explotazioa, jaialdiak, Lan baldintzak, musika, salaketa


OGEI || Karga-jasotzea\nKABLE BIDEZKO KARGA-JASOGAILUAK\nGure kable bidezko karga-jasogailuak obretako baldintza gogorrenetara egokituta daude. Plataforma errektangularra dute, oinarri batean ezarrita. Oinarri horrek eskailera motako altxaera tarteak eusten ditu. Sei metro bakoitzeko, txarrantxatze sistemak eraikinaren egiturara finkatzea ahalbidetzen du. Karga-jasogailu guztiek segurtasun sistema desberdinak dauzkate.\nOH-750 KABLE BIDEZKO KARGA-JASOGAILUA\nKarga edukiera: 750 kg\n5,5 ZP-ko motorra, erantsitako balaztarekin\nPlataformaren neurriak: 1,17 x 1,40 m\nOinarria eta talde motorra\n3 m-ko eskailera motako altxaera tarteak\nTxarrantxatze eta segurtasun barrak solairu bakoitzean\nS-1000 KABLE BIDEZKO KARGA-JASOGAILUA\n7,5 ZP-ko motorra, erantsitako balaztarekin\nKREMAILERA BIDEZKO KARGA-JASOGAILUAK\nGure kremailera bidezko karga-jasogailuek sendotasun eta erresistentzia handia daukate. 1,66 m x 1,78 m-ko zabalerako plataforma errektangularra dute. Plataforma hau kremailera-piñoi sistema batez igotzen da tarte bakoitzak altxatzen dituen oinarri batetik. Sei metro bakoitzeko, txarrantxatze sistemak eraikinaren egiturara finkatzea ahalbidetzen du. Karga-jasogailu guztiek segurtasun sistema desberdinak dauzkate.\nOC-200 KREMAILERA BIDEZKO KARGA-JASOGAILUA\nKarga edukiera: 200 kg\n2 ZP-ko motorra, erantsitako balaztarekin\nPlataformaren neurriak: 1285 x 760 mm\n1,46 m-ko altxaera tarteak\nTxarrantxatzeak 1,5 m bakoitzeko\nPlataforma jasotzailea eta talde motorra\nOC-1000 KREMAILERA BIDEZKO KARGA-JASOGAILUA\nOinarri eta talde motorra\nOC-750 KREMAILERA BIDEZKO KARGA-JASOGAILUA\nIgoera abiadura: 23 m/min\nSAE-90 erreduktorea olio-bainuarekin\nSegurtasun sistema: espeka-sorta\nPlataformaren neurriak: 1,67 x 1,35 m\nTutu-erako aldamio tarteak 1,55 x 1,52 m\n1,5 m-ko langetak\nTxarrantxatzeak 6 m bakoitzeko\n2 poleako dorretxoa\nGeldiune hautagailuaren egitura:\nSolairua hautatzeko armairua igoeran edo jaitsieran karga-jasogailua bidali ahal izateko\nIgotzeko edo jaisteko sakagailua\nOC-1500 KREMAILERA BIDEZKO KARGA-JASOGAILUA\nKarga edukiera: 1500 kg\n7,5 ZP-ko bi motor, erantsitako balaztarekin\nPlataformaren neurriak: 1,66 x 1,78 m\n1,49 m-ko altxaera tartea\n2 solairu bakoitzeko txarrantxatzeak\nAntzaz sinplea den makina mota hau puntu finko batetik zintzilikatzen da eta, erabilitako indarra murrizten ez duen arren, hainbat zeregin errazten du.\nEdozein norabide anitzeko aldamiotara moldagarria\nAldamioen jasotze eroso eta azkarra\nMaterialen jasotze erraza\n50 kg-rainoko pisua jasaten du\nNEURRIRA EGINDAKO BALANTZINAK ETA POLIPASTOAK\nOso astunak diren elementu eta materialak jaso eta leku desberdinetan kokatzeko. Makina bati erantsitako beso birakari batetik eutsita egon daiteke, edo mugikorra izan daiteke, errailen bidez zuzenduta.\nKarga edukiera: 500 kg\nJasotze abiadura: 15-25 m/min\nPotentzia: 2 kw\nrresistentzia handiko altzairuzko kablea\nBiraketa erradioa: 1100 mm\nBiraketa angelua: 360°\nTripodearen eta buruaren pisua: 150 kg


Analisi Zerbitzuak kimika-analisi aplikatuaren arlo asko hartu nahi ditu. Besteak beste, ur, lurzoru, hondakin, elikagai, eta antzekoen analisiak sartzen dira eta baita arlo kliniko edo toxikologikoan aplikatzen diren analisi-metodoak ere.\nHorren harira, eskainitako zerbitzuak honako hiru maila hauetan bildu daitezke:\nAnalisi-metodo ezaguna prestatzea\nBezeroak analisi-metodo egokia ezagutzen duenean edo dagoeneko ezarritako metodoa erabiltzea proposatzen denean.\nHainbat analisi-metodo garatzea konposatu ezezagunetarako\nHorrelakoetan, zehaztu beharreko substantzia ezezaguna denez, zerbitzuak beharrezkotzat jotzen duen informazioa eskatuko dio bezeroari; hartara, proposatutako arazoa lantzeko zer analisi-teknika erabiliko den aztertzen hasiko da. Hau da, konposatu ezezagunaren ezaugarriak zehazteko teknika egokiak aukeratuko dira, eta, hala behar izanez gero, baieztatze-teknika bat egingo da. Azken hori teknika konbinatuen laguntzaz egingo da, masen espektrometria barne.\nIkerlanak edo azterketak\nHorrelakoetan, zerbitzuak talde batek edo batzuek proposatutako ikerketetan parte hartuko du. Lortu beharreko helburuak eta laneko plangintza modu garbian zehaztuko dira.\nAdibide gisa, Zerbitzuak hainbat arlotan eskaintzen dituen analisiak aipatuko ditugu:\nSendagaietako formulen analisia\nArlo honetan analisi-metodoak prestatzen eta garatzen dira, sendagaien formulak zehazteko. Sentsibilitate handirik ez dute behar, baina, beharbada, aukeraketa zorroztasunez egitea komeni da; izan ere, osagai aktiboak ezpurutasunak baldin baditu, bigarren mailako efektuak gerta daitezke. Farmazia-enpresetan geroz eta gehiago eskatzen da osagaia ez ezik ezpurutasunak ere analizatzea.\nSendagaien analisia jariakin biologikoetan (plasma, gernua, gorozkiak...)\nSentsibilitate handiko analisi-metodoak ezarriko dira, farmazia-konposatuen jariakin biologikoen kontzentrazio mailei jarraipena egiteko. Zehaztapen mota hauetan matrize biologikoa tratatzeko metodoa prestatu behar da, likidoa-likidoa edo solidoa-likidoa ateratzeko metodoak ere sartuko dira. Analisi mota hauek metodo kromatografikoen eta elektroforetikoen bidez egin ohi dira.\nFarmaziako interesa duten konposatuetan dagoen plasma-kontzentrazio mailak profil farmakozinetikoak ezartzeko xedearekin zehazten dira. Nagusiki kromatografia likidoaren teknika erabiltzen da, hainbat detekzio motarekin.\nMetabolomikaren arloan gaur egun nagusi den joerak eragina du, osagai aktiboaren jarraipenean eta bere metabolitoen zehaztapenean. Horri dagokionez, duela gutxi erositako kromatografia likidoko eta masen espektrometriako tresnaren bidez, farmazia-industriak eta bioanalitikako ikerketa-taldeek eskatutako analisi motak egin daitezke.\nLipidoen analisiaren helburu nagusia perfil lipidikoa lortzea izaten da, izan ere horrela, hainbat gaixotasun metabolikotan (loditasuna, aterosklerosia, diabetesa, hipertentzioa edo bihotzekoak) duten eragina aztertu daiteke. Esparru honetan eman den aurrera pausua teknika analitikoetan suertau den garapen teknologikoari sor diogu, masa espektrometriari lotutako kromatografia likidoan edo laser ablazioan, esate baterako.\nGehiengo eta gutxiengo ioi metalikoen, anionen eta konposatu organikoen (pestizidak, VOC, PAH,...) analisiak askotariko matrizeetan, esate baterako:\nUrak (lurpekoak eta azalekoak)\nLurzoruak, jalkinak, lohiak\nIndustria guneetako eta hirietako atmosfera\nLandareak eta animaliak\nHorrelako analisietan, oro har, dagokion tresnan sartu aurretik, lagina tratatzen da, arlo horretan zerbitzuak dituen teknika guztiak erabiliz, hau da: espektroskopikoak, kromatografikoak eta elektroforetikoak.\nTinta analisia dokumentoetan\nAnalisi isotopikoa hainbat matrizetan (biologikoak eta ingurunekoak).\nElikagaien arloan erabateko garrantzia du lehengaien eta amaierako produktuen kontrola egitea. Eskainitako zerbitzuak honako hauek dira:\nElikagaietako ioi metalikoak zehaztea\nElikagaietako substantzia toxikoak analizatzea\nTeknika espektroskopikoak eta kromatografikoak analisi hauek egitean aplikatuko dira, lagina aldez aurretik tratatu ondoren.\nArlo honetan hainbat analisi egin daitezke, besteak beste:\nLurpeko ur-trazatuaren analisia\nHidrogeologian erabilitako trazadoreak aintzat hartuz (fluoreszeina, rodamina, ioduroa, litioa,...) fluorimetria, elektroforesi kapilarra eta atomo-xurgapeneko espektrometria teknikak erabiltzen dira.\nArroken, mineralen eta mea metalikoen analisia\nHorrelako matrizeetan ioi metalikoak zehazteko, batez ere, igorpen-espektrometria induktiboki akoplatutako plasmaren (ICP-AES) teknika erabiltzen da oro har, elementu asko analizatzen direlako askotariko kontzentrazio mailatan.\nPigmentuak zehaztea artelanetan\nArte-ondarea zaintzeko arloan, berriz, laginak erabateko garrantzia du. Beraz, suntsitzaile ez diren teknikak edo oso lagin txikiak onartzen dituztenak erabili beharko dira. Elektroforesi kapilarraren teknikak abantail handiak eskaintzen ditu, pikolitroen bolumenak onartzen dituelako eta bereizketarako kromatografia likidoak baina aukera gehiago ematen dituelako. Horregatik, hain zuzen, teknika hori erabiltzen da horrelako analisietan.\nAglutinatzaile lipdikoak eta proteikoak zehaztea\nMargoetan pigmentuekin batera aglutinatzaileak egoten dira eta horiek ere aztertu egin behar ditugu. Metodo kromatografikoak (HPLC eta gas-kromatografia) erabiltzen dira horrelako zehaztapenetan.\nIndustriari dagokionez, prozesuen jarraipena egin behar da eta amaitutako produktuen ezaugarriak zehaztu behar dira. Produktuak merkaturatzeko hainbat arau bete behar izaten dira eta horretarako produktua bera analizatu behar da. Zerbitzuak bi azterketa mota horiek egiteko aukera eskaintzen du:\nMaterial berrien ezaugarriak zehaztea\nIndustria-prozesuen jarraipena egitea. Industria motaren arabera, analisi-metodologia bat edo beste erabiliko da


Bi lasterketa Urdiainen: eskolak eta kadeteak - Urdiain - Guaixe.eus\nBi lasterketa Urdiainen: eskolak eta kadeteak\nGuaixe 2021-07-02 09:30\nKadeteen lasterketa, Urdiainen. Argazkia: Artxiboa.\nLarunbat arratsaldean eskola mailako lasterketak jokatuko dira, eta asteazkenean kadeteen III. Urdiain Saria, 56 kilometroko proba\nAsteburu honetan ziren ospatzekoak Urdiaingo festak. Festa ofizialik ez dago, baina festetan antolatu ohi diren bi txirrindularitza lasterketei eustea erabaki du Burunda Txirrindularitza Taldeak. Horrela, larunbat arratsaldean eskola mailako lasterketak eta ginkana probak jokatuko dira, eta, asteazkenean, uztailaren 7an, kadeteen mailako III. Urdiain Saria jokatuko da.\nKadeteen lasterketa arratsaldeko 17:30ean abiatuko da Urdiaingo plazatik, eta txirrindulariek 56 km osatu beharko dituzte. Lehenik eta behin Etxarri Aranatzeraino iritsiko dira, buelta hartu eta Ziordiraino heltzeko. Ziordian buelta hartu, eta atzera ere Etxarri Aranatz izango dute helburu. Etxarrira helduta, buelta hartu eta Olaztiraino helduko da tropela, Altamira portua igo, jaitsi eta Urdiaingo helmugara heltzeko.


Gutuna: 'Erraldoi eta buruhandien konpartsaren esker ona' - Oarsoaldeko Hitza : Oarsoaldeko Hitza\nGutuna: 'Erraldoi eta buruhandien konpartsaren esker ona'\nXanti eta Maialen\nMendea bete dute Xanti eta Maialenek eta ospakizun handia egin dute Errenteria-Oreretan erreferenteak diren bi erraldoien urteurrena ospatzeko. Bi erraldoiek bueltan, esker ona azaltzeko, gutuna idatzi dute.\nEhun urte betetzea, elkarte batentzat urteurren garrantzitsuenetako bat da, eta aurten, zorionez, gurea ospatu ahal izan dugu.Gure erraldoi eta buruhandien konpartsaren lehen mendea izan da, prestatu eta erabat gozatu dugun urtebetetzea, bai urtero ospatzen ditugun jaien barruan, baita toki ezberdinetara egiten ditugun irteeretan ere.\nAsko dira urte honetan bizi izan ditugun une hunkigarriak, guztiak ilusioz eta emozioz; izan ere, egiaztatu ahal izan dugu bi pertsonaia handi hauek eta haien lagunak herriko biztanle askoren ikur bilakatu direla. Ehun urte ez dira bakarrik betetzen, eta horregatik, eskerrak eman nahi dizkiegu lehenik 1919 urtetik hasita gaur egun arte gure konpartsako kide izan direneiª; batez ere eta bereziki, beren denbora, ahalegin eta entrega eskaini dutenei honaino irits ahal izateko.\nEskerrak eman nahi dizkiegu halaber, gure mendeurrenaren asteburuan, baita azken madalenetan, guretzako hain berezia izan den ospakizun honekin bat egin duten pertsona, elkarte eta taldeei ere.\nAzkenik, eskerrak eman nahi dizkiegu, gure konpartsaren ibilbidean zehar jarraitzen gaituzten guztiei; bultzada horrekin, tropa honen arima eta ilusioa are gehiago handitu duzuelako. Eskerrik asko gure herriko kaleak zorionez eta alaitasunez betetzen uzteagatik.


uztaila 2019 - Garaigoikoa\nHasiera » Data honetan egindako artikuluak: uztaila, 2019\nGaur ikasi, bihar irakatsi. Lelo hori zuen Kimuak erakundeak. Euskal kultura eta balio eraldatzaileak transmititzea zuen helburu. Ordutik, urak mugitu ditu errotak eta sasoiak aldatu egin dira. Baina bulkada berrien harira argitaratutako liburuak berriro ekarri du nire akordura erakunde hori. Euskal kultura eta balio eraldatzaileak. Gaur eta hemen aisialdi elkarte eta mugimendu askok besarkatzen dituzte bi horiek. Urtxintxa, Txatxilipurdi, herri hezitzailearen inguruko eragileak, euskal...\nHirigintzak baldintzatzen ditu bertan bizi direnen hizkuntza-hautuak? Galdera horri erantzuna ematen saiatu da Galder Unzalu azken urteotan. Bere ustez, hirigintzak baldintzatzen ditu hautu horiek. Lurraldea eta Hizkuntza graduondokoaren bueltan dabiltzanek ere gauza bera esaten dute. Mikel Zalbidek ere, hein batean (eta ñabardura askorekin), horren alde egiten du azken Bat aldizkarian arnasguneen gainean egindako artikulu luze bezain mamitsuan (eta, zenbait arlotan, eztabaidagarrian). Eta...\nDoktore-tesiak poztasun batzuk eman dizkit dagoeneko. Baina, normalean, irakurri beharreko liburu eta artikulu gehienak ez ditut behar bezala gozatu (hau suabe esanda, kasu batzuetan zeharo gogorra izan da eta). Azken finean, sarritan gauza jakin baten bila zoaz eta besteari jaramon gutxi egiten diozu. Baina beti ez da horrela. Ez dakit zergatik apuntatuta neukan “Zozoak beleari” liburua bibliografian, 1997an argitaratua. Jon Sarasuak eta Andoni Egañak gutunizketa egiten dute (posta...\nHizkuntza ohiturak gora, hizkuntza ohiturak behera gabiltza. Gainera, bigarren Euskaraldia ere badator eta ahobizi eta belarriprestez gain, ariguneak izango ditugu bigarren honetan. Lautadan egingo dute simulakroa udazkenean eta hark zer ematen duen zain gaude askotxo. Baina zer da, ba, ohiturak aldatzea? Azken finean, honek eskatzen du dislokazio linguistiko pertsonala, hau da, orain arte beste hizkuntza batean egiten zenuena euskaraz egiten hastea. Eta, horretarako, zure buruari aldatzeko...\nPentsatzeko leku bat\nmaika(e)k Ohitura indibidualak bidalketan


... jatorrizko hiztegira jotzean, India-ko gizarte-zatiketak, (apezak, gerlariak eta langileak) gainerako herri indoeuroparrek dutenarekin alde handirik ez duela konturatuko gara.\nGizartea lanbideen arabera sailkatzea, (lanbide bakoitzak herentziazko talde itxia sortzen duela gainera), gizataldeek isteko duten joeraren ondorioa da.\nHorrez gainera, nekazal artisauek osatzen zuten herrisketako ekonomi bizitza.\nGizarte-antolamenduaren funtsa kasta-sistema delakoa zen.\nIndia-ko gizartea talde itxi ezberdinetan banaturik zegoen; pertsona bakoitza bere gurasoen kastan sartzen zen, eta bizitza osorako geratzen zen jatorrizko kasta horretan.\nKastak bere betekizun sozial propioa zuen: (apezak), ksatriyak (gerlariak eta lurjabeak), Waisyak (nekazari libreak), Sudrak (lanesku esklabua), Pariak (lanbide gaitzesgarrietan aritzen zirenak).\nTalde hauek erabat hierarkizatuak zeuden, beren baitan eta elkarren artean.\nD) KULTURA ETA ARTEA.\nZientziak, eman zituen pauso jakingarri batzuk.\nHango jakintza beste herri bitartekari batzuk medio munduan zehar zabaldu zen: Astronomia (urtearen hamabi hilabetetako zatiketa handik jasoa da; ilargialdien azterketa, etab.), Medikuntza (anatomiaren lehenengo jakintzak), Matematikak (zenbakikuntza hamartarra, zero zenbakia).\nArabiarrak izan ziren berrikuntza guzti hauek Mendebaldera ekarri zituztenak.


#OscarSariak: Norekin dago zorretan Akademia? — Zinema Uneak\n#OscarSariak: Norekin dago zorretan Akademia? #OscarSariak: Norekin dago zorretan Akademia? http://www.zinemauneak.eus/albisteak/oscarsariak-norekin-dago-zorretan-akademia http://www.zinemauneak.eus/albisteak/oscarsariak-norekin-dago-zorretan-akademia/@@images/image\nAratz Arregi - 2017-02-22T12:10:00+01:00\n#OscarSariak artikulu bildumarekin jarraituz, duela bi aste Aratz Arregi kolaboratzaileak idatzitako artikulu hau berreskuratzen dugu. Urtero Estatu Batuetako Akademiak film edo aktoreren bat ahazten duelako.\nUrtero garai honetan Oscar sarien izendatuen zerrenda plazaratzen denean beti gelditzen da norbait kanpoan. Historikoki akademia pertsonaia askorekin zorretan gelditu da: Stanley Kubrick, Charles Chaplin, Groucho Marx, James Dean, Cary Grant, Orson Welles, Ava Gardner, Robert Mitchum, Richard Burton, Peter O' Toole, Albert Finney, Sergio Leone, Ridley Scott… Gezurra dirudien arren, zinemaren historian oinarrizko izenak diren profesional hauek ez dute saririk. Nabarmena da Alfred Hitchcocken kasua. Bere ospea eta eragina ez du inork zalantza jartzen. Bost izendapen lortu zituen eta Hollywooden onespena, baina aukera horietan inoiz ez zuen bozka gehien jaso. Zaila da sinisten.\nAzken urteotan adibidez, pelikula onenaren izendapenak hamarreraino zabaldu dira aniztasun handiagoa egon dadin (zehazki 2009. urtetik). Honek eztabaida ez du baretu ordea. Askotan, merezi ez duten pelikulak sailkatzen dira eta era berean, gai polemikoak dituztenak kanpoan geratu ohi dira. Irabazleekin ere ez dago adostasun osoa. Beti irabazten al du pelikula onenak? Ez. Gigi (1959), Rocky (196), Kramer vs. Kramer (1979), Ordinary People (1980), Chariots of fire (1981), Driving Miss Daisy (1989), Forrest Gump (1994), Shakespeare in Love (1998), Crash (2005), Slumdog Millonaire (2008), The Hurt Locker (2009), The King's Speech (2010) eta The Artist (2011) ez ziren beraien edizioko onenak. Faktore asko daude jokoan eta sarietarako kanpaina oso bide luzea da.\nAurten zergatik ez da sailkatu Sundancetik guztien ahotan zebilen The birth of a nation? Badirudi zuzendariaren inguruan egon den polemikak kalte egin diola. Honelakoa da Hollywood.\nAktoreen izendapenekin berdina gertatzen da. Aurten aurreikuspen guztien gainetik Amy Adams kanpoan gelditu da, eta bere tokia Meryl Streepek hartu du, bere 20. izendapenarekin. Badakigu Streep sekulako aktorea dela, baina kasu hontan zerk eragin du azken orduan zerrenda horretan izatea? Diskurtso politiko baten ondorioa izan al da? Zilegi al da aldarrikapena eta sariak kontrajartzea?\nAmy Adams bost aldiz izendatua egon da eta beti esku hutsik itzuli da etxera. Leonardo Dicapriorekin gertatu zen bezalaxe. Azkenean aurreko urtean eman zioten saria The Revenant (2015) filmeagatik eta "baztertuen" zerrendatik kanpo geratu zen. Julianne Moore eta Jeff Bridgesekin ere antzeko zerbait gertatu zen. Batzuetan urteak eta izendapenak dira helmugara lortzeko bidea. Baina bada Adams baino gehiagotan izendatua izan den emakumerik: Glenn Close. Oraindik ez da berandu. Ezta ere Sigourney Weaver, Annette Bening, Liv Ullman, Laura Linney edo Michelle Pfeiffer saritzeko.\nBadira etorkizunean saria lortzeko aukera handiak dituzten emakume gehiago. Urtez urte beraien talentua erakusten duten mundo osoko zinemetan: Jessica Chastain, Michelle Williams, Saoirse Ronan, Keira Knightley, Rooney Mara, Hailee Steinfeld…\nAktore izendatuak izan eta saria merezi dutenen artean Clint Eastwood (zuzendari bezela irabazi du), Max Von Sydow, Bruce Dern, Joaquin Phoenix, Liam Neeson, Harvey Keitel, Nick Nolte, Gary Oldman, Brad Pitt, Johnny Depp eta Edward Norton daude, besteak beste.\nTeknikari batzuek ere oraindik beraien garaipenaren zain daude Roger Deakins argazki zuzendaria (13 izendapen) eta Kevin O' Connell (21 izendapen) soinu aditua esaterako.\nZerrenda amaigabea, batzuek lortuko dute eta beste batzuek ez. Hala ere garrantzitsuena beraien lanaz gozatzeko dugun zortea da eta hori sariek ez dute inola ere aldatuko.\nNatalie Portmanen “Jackie” filmaren trailer berria\netiketak: Oscar Sariak Zorrak Amy Adams Meryl Streep Nazio baten jaiotza\ninteresgarria oso artikulua! Amy Adams-en kasua gero ta nabarmenagoa ari da izaten, oscarretan nominazioa (edota saria bera egia esan) oso merezitakoa baitzuen Arrival-en gorpuzten duen emakume adoretsu eta begirada sakondun horrengatik. Inork ez dut uste zalantzan jartzen duenik berak bakar bakarrik pelikula jasateko duen ahalmena. Laura Linneyren lana ere sekulakoa izan ohi da (esate baterako Adams bera ere protagonista moduan daukan Nocturnal Animals-en). Era berean, Michelle Pfeifferr oscar bat jasotzen ikustea gustatuko litzaigukeenak seguraski ez gara gutxi. Dena den, diozun moduan, Hitchcock -ek ohorezko oscarretik kanpo bere garaian sari garrantzizkorik jaso ez izanak argi eta garbi ez du zuzendari handiaren gaur eguneko errekonozimendua gutxiesten. Donostiako Zinemaldi gazteak 1956an Vertigo fima esku hutsik utzi zuela ere gogoratu beharko litzateke...eta irabazle suertatu zen fim poloniarra ordea nork ote du gogoan?


ZER EGIN NEIKE NIK? | Engánchate a la vida - Blogs vidasolidaria.com\nNire izena Edurne da, 61 urte ditut eta dauela 4 urte hasi nintzan Caritas-en laguntzaile modura. Galdetuko deustazue, zergaitik Caritas-en? Begira, 57 urte nituala, gizarte eta behartsuenganako gaietan ez nebala ezer egiten pentsau neban eta honek nire buruan galdera mordoa sortarazi zidan.\nNire bizitzan, familiako lanak eta etxeko negozio lanetatik aparte, herri mailako egin beharretan borondatezko lana eskintzen neban. Baina seme alabak ezkondu eta etxetik joan ziranean, beste zerbait gehiago egin behar nebala ikusten neban.\nBehartsuen aldeko zerbait egin nahi neban eta neure buruari galdetu nion; zer egin neike nik? Ez neban nahi justifikazioak bilatzen ibili, ezer egin barik egoteko. Egoera horrek neure barne-hutsa sentitzera eroaten ninduelako. Kanpora, misinoetara joatea be bururatu jatan baina ez neban ikusten argi bertan zer eskini nezakeen. Beste alde batetik, familia bat neukan: ama edadetua, senarra, seme alabak. Eta ahaztu barik herri mina be. Behar bada gauza larregi berton itxi eta kanpora joateko.\nEzkondu nintzanetik Caritas-en laguntzaile izan gara. Caritas-en programa ezagutu nebanean bere bitartez gure inguruko behartsuei beste ekarpen bat egiteko aukera egoala ikusi neban. Baneukan pausu emoteko bildurra be baina….barnean baegoan zerbait esaten zidana. Horrela hasi nintzan Caritas-en lanean. Egia esan, giza ekimenetan ikuspegi zabalagoa izetea lortu dot eta egiteko asko dagoala ikusten dot.\nGaur egun, oso pozik aurkitzen naz Caritas-en lan egiteaz. Nik emoten dodana baina askoz be gehiago harten dodala pentsaten dot. Mutil gazte mordo bat ezagutu dodaz, bereziak danak. Ez noa izenik aipatzera baina, batzuk besteak baino gehiago, danak alkoholaren eta drogaren eraginez kaltetuak. Eurak kontaten zituen gauzak niretzako sinisgatxak ziran; beraien familiak arruinatu zituela, seme alabak dituela emakume ezbardinegaz eta hor nonbait zebilzala eta abar… Banekian laguntzeko nire gaitasuna mugatua zala baina esan nahi dabena entzun egiten dot eta entzutea bakarrik be asko dala ikusten dot.\nEurentzako egiten dan lana eskerten badakie. Sarritan eurak esaten deustezan gauzak, nire seme alabari inoiz ez deutsadaz entzun, adibidez; bihotz handiko emakumea nazala, eurak beti bihotzean eroango nabela, sukaldari onena nazala eta abar. Gauza honeek entzutean nire barrua bete egiten da, maite nabela erakusten deuste eta horregaitik nik eurei (ematen) deutsedana baino gehiago harten dodala igerten dot.\nNik, Bilbo-ko etxebizitzatik pasau diran guztiak gogoan ditut, oso oroipen onak ditut eta izugarrizko maitekirotasuna sentitzen dot guztiez. Eskerrik asko zuek emoten deustazuenagaitik. Besteentzat, ezer truke lan egiteak barne poza emoten dau. Caritas-i esker ikusi dot guretariko bakoitzat, ahalegin txikiagaz, lan handia egin leikela, ZU ERE ANIMA ZAITEZ!!!


Urdin eta arrosa graduetan dantzan — Gaztezulo\nUrdin eta arrosa graduetan dantzan\nUrdin eta arrosa graduetan dantzan https://www.gaztezulo.eus/albisteak/urdin-eta-arrosa-graduetan-dantzan https://www.gaztezulo.eus/albisteak/urdin-eta-arrosa-graduetan-dantzan/@@download/image/20116292208ezbe_1361318154.jpg\nAsko eta aspaldikoak dira gizonen eta emakumeen arteko ezberdintasunak ardatz hartuta idatziriko liburuak: "Why men don´t listen & women can´t read maps" (Allan Pease & Barbara Pease, 2001) edo "Men are from Mars, Women are from Venus" (John Gray, 1992), adibidez.\nElkar ulertzeko gida modura aurkeztuak, gurean mendeetan agindu duen dimorfismo sexualaren adierazle garbiak dira. Sexua menderik mende dimorfismotik ulertu izan da; bi forma ezberdinetan eraikia, bi kategoriatan bereizia: gizonak batetik, eta emakumeak bestetik. Eta horren isla dira, hain justu, arestian aipatutako liburu horiek ere.\nObra hauetan deskribatzen diren izaera desberdinduak, alabaina, gehiago oinarritzen dira autoreen bizipenetan errealitate objektibo eta unibertsaletan baino. Izan ere, badira pertsona asko ez dutenak bere burua identifikatuta sentitzen sexu bakoitzari aitortzen zaizkion ezaugarriekin. Alegia, gizon askok hala pentsatu arren, benetan egia al da emakume bakar bat ere ez dela gai mapak irakurtzeko? Eta emakume askok ere ondokoa baieztatuko balute ere, egia al da gizon bakar bat ere ez dela gai entzuteko?\nBeraz, nola azaldu daiteke gizon eta emakume batzuk kategoria bakoitzari dagokion deskribapenekin bat etortzea, baina, aldiz, beste asko hurbilago sentitzea berea ez den kategoriari aitortzen zaizkion ezaugarrietatik? Hau da, nola azaldu gizon bat identifikatuago sentitzea ezaugarri femeninoekin maskulinoekin baino, eta alderantziz?\nGregorio Marañonek XX. mendearen lehen laurdenean hauxe aipatu zuen: Maskulinoa eta femeninoa ez dira aurkako baloreak, sexualitatearen garapenaren segidako graduak baizik. Jadanik pasa den mendearen hasieran, gizon eta emakume izate eta sentitzearen berezitasunak normaltasun anbiguo baten barruan kokatzen zirela aipatu zuen Madrilgo medikuak. Harrezkeroztik, giza izate sexualari buruzko erantzunak aurkitzeko esparru modura ulertzen da intersexualitatea.\nDemagun gizonak urdin koloreko horma batekin parekatzen ditugula, eta horma arrosa batekin emakumeak; eta pentsa dezagun pareta horiek adreiluz eraikiak daudela. Pareta urdineko adreiluak urdin gradu ezberdinetakoak izan daitezke, maila kromatiko ezberdinetakoak; baina adreilu arrosa batzuk ere tarteka daitezke horma urdin horretan, edota urdinaren eta arrosaren arteko koloreak. Horrenbestez, horma bakoitzaren sexualitatea karaktere urdinen eta arrosen segidako graduetan definituko litzateke. Gizon eta emakume izateko moduak anitzak dira, beraz, konbinazio posibleak mugagabeak dira eta. Biografiak ere, ondorioz, anitzak dira.\nAztertu dezagun adibide bat. Gizon zein emakumeek ileak izaten dituzte gorputzean. Ezaugarri honi dagokionez, gizon eta emakumeen arteko aldea ez du ile motak markatzen, baizik eta ile horren kokapenak eta kantitateak. Ohikoa da emakumeengan baino ile gehiago agertzea gizonengan, eta gorputzeko atal gehiagotan gainera. Baina arau hau ez da beti eta kasu guztietan betetzen. Zenbait neska bereziki iletsuak izaten dira, eta badira, baita ere, apenas ilerik ez duten mutilak. Ustez hain markatua zen muga ez da hain garbia, beraz. Ile asko edukitzea kategoria maskulinoaren adierazle bada, zenbait emakume gehiago hurbiltzen dira kategoria maskulinora; eta alderantziz. Horixe da intersexualitatea, modu urdin eta arrosaren arteko graduazioa, continuuma muga markatua baino gehiago. Logika hau bera aplika daiteke gainera, gizonen eta emakumeen arteko ustezko desberdintasunen oinarritzat hartu izan diren beste ezaugarri askoren kasuan: karaktere neuroendokrinoak, emozioen kudeaketa, sexu jokabide eta bizipenak... eta abar.\nDenda erotikoetan, industria erotikoak gehien zabaldu dituen fantasiak gauzatzeko mozorroak saltzen dituzte: poliziarena, erizainarena, monja erotikoa... Hala ere, honetan lehenengo eta ezinbesteko pausoa bikotekidearekin konfiantzan eta intimitate giroan fantasiei buruz hitz egitea da. Ondoren, mozorroa dendan erosi beharrean, etxean eskura ditugun baliabideekin ere osatu ditzakegu gure jantziak; eta baita gure edo gure bikotekidearen fantasietako pertsonaia bihurtzeraino karakterizatu eta antzeztu. Fantasia horren muina ezezagun batekin batzea izan daiteke, leku konkreturen batean gainera: taberna batean, herriko plazan, jatetxe batean... Garrantzitsuena fantasia bera zehaztea da, hartara, egi bihurtzeko moduen inguruan hausnartu ahal izango dugu.\nEzagutu zure burua Ispilu aurrean\nProposamen hau neskek euren burua ezagutu eta plazera sentitzera bideratua dago. Izan ere, mutilek, beren genitalekin jolasten dutenean, ikutzeaz gain egiten ari direna ikusteko aukera izaten dute. Nesken kasuan, ordea, ikutzen dutena ikusteko arazoak izaten dira. Beraz, jarrera hau hartuta, ispilu aurrean, neskek euren gorputzeko atal ezberdinak (klitoria, bagina, ezpainak...) ezagutzeko, ikutzeko eta ikusteko aukera izango dute.


Euskerearen Nazinoarteko Eguna ospatu eban atzo Eusko Jaurlaritzeak - bizkaie.biz\nEuskerearen Nazinoarteko Eguna ospatu eban atzo Eusko Jaurlaritzeak\nBizkaie! 2017-12-04 09:49 Euskerea berbagai\nEkitaldian Euskaraldiaren garrantzia nabarmendu eben.\nGasteizko Europa Jauregian izan zan ekitaldia eta bertan, Euskal Herriko erakunde nagusietako ordezkariek eta euskalgintzako hainbat eragilek parte hartu eben. Danek berretsi eben euskerearen alde lan egitearen aldeko jarrerea. Badakigu globalizazino eta uniformizazino sasoi honeetan haizea ez dogula beti lagun izango eta olatu guztiak ez dirala alde etorriko. Horregaitik, traineru onenetan legez, alkarregaz egin beharko dogu arraun, adierazo eban Iñigo Urkullu Lehendakariak.\nEkitaldian protagonismo nabarmena izan eban joan dan zemendiaren 23an aurkeztu zan Euskaraldia proiektuak. Honek euskaldunon aktibazinoa bilatuko dau euskerearen erabilerea bultzatzeko. Bingen Zupiria sailburuak, Elena Laka Euskaltzaleen Topaguneko presidenteagaz batera, ekimen honen garrantzia azaldu eban. Ia urtebete falta da proiektua hasteko eta denporea daukagu alkarregaz atontzeko. 2018ko zemendiaren 23tik abenduaren 3ra, hamaika egun izango doguz euskereari loturiko inertziak aldatzeko, euskerearen erabilereari astindu bat emoteko eta gure hizkuntzearen etorkizuna aldarrikatzeko. Helburu nagusietako bat erabileran horrenbeste eragiten daben hizkuntza ohiturak aldatzea izango da. Lortzen badogu, hamaika egun horreen ostean beste hainbat etorriko dira, azaldu eban Zupiriak.\nAtzoko ekitaldian, proiektu honegaz loturiko hainbat bideo be proiektau zituen eta Euskaraldia berbea guztien ahotan egon zan. Gogoratu ebenez, ganera, euskerearen lurralde osoan garatuko da. Euskeraz berba egiten dan lurralde guztiotan hizkuntza politikea kudeatzeko ardurea dogun erakunde guztiak izango gara Euskaraldian. Atxikimendu horri esker euskerearen eremu zabalean gauzatu ahal izango da ekimena: Aturritik Ebroraino, azpimarratu eban Zupiriak. Euskereak Araban izan dauen bilakaerearen ganeko bideo bat be proiektau eben, eta Iker Galartza eta Aitziber Garmendia aktoreek giroa animau eben.\nLehendakariak, bestalde, euskereak izan dauen bilakaerea eta aurretik dituan erronkak jorratu zituan: Euskerearen ezagutzea biderkatzea lortu dogu erakundeen lanari esker, euskalgintzearen lanari esker eta, batez be, uritarren atxikimenduari esker. Horregaz batera, euskerearen ganeko jarrerea inoz baino positiboagoa da. Euskereak prestigioa irabazi dau, euskal gizartearen gehiengo handi eta zabal bat euskerearen etorkizuna bermatzearen alde dago.


Artaldeak gutxituz joan dira - Ahotsak.eus\nArtaldeak gutxituz joan dira Ardiak neguan etxean egoten ziren, belar ondu eta arbiarekin gobernatuta. Behin martxoa pasatakoan, mendian libre egoten ziren. Pinurik ez zegoenean larre gehiago zuten abereek. Garai batean ia baserri guztiek zuten artaldea. Gaur egun bi baserrik besterik ez dute jarraitzen ardiekin Zubillagan.\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan ONA-073-020 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nArdiak neguan etxean egoten ziren, belar ondu eta arbiarekin gobernatuta. Behin martxoa pasatakoan, mendian libre egoten ziren. Pinurik ez zegoenean larre gehiago zuten abereek. Garai batean ia baserri guztiek zuten artaldea. Gaur egun bi baserrik besterik ez dute jarraitzen ardiekin Zubillagan.\nGaia(k): Baserria » Baserriko lanak » Baserriari lotutako lanbideak , Baserria » Baserriko bizimodua » Baserriko bizimodua\n- Eta nun erabiltzen zenduezen?\n- Oin neguan hementxe, etxe inguruan, ahal dan moduan. Udan erretirautako behar igarra beuen ondo. Arbi denporan arbixa puxka bat febrero-marzo aldera eta. Ez, behin marzoa ezkero ez, behin febrero-marzoa ezkero libre, orduen piñurik eta ez euela ta larra gehixau xauan, basuan be.\n- Ardixa be bai gehixau.\n- Bai ardixa be, oin esaten xuau oin be asko dauela, baiña keba! Oin hemen hiru etxe honeittatik, bi artalde barik behintzet, hirugarrenak banaka batzuk bai. Eta gero ba hor gora...\n- Hori lehen.\n- Gaur horreik be ez.\n- Gaur bape ez xok, hemen bapebe ez xauk, gure aldekuak xakok oin hogeta zortzi bat-edo, solterua, ointxe jubilau in dok bera bere kapritxuz Altunenetik. Ointxe urtebete. Eta horrek hemen zertzen (di)txuk, geure zelaixak horrek ebalten (di)txuk eta.\n- Garbittu alde, ezta?\n- Eta Matromaik be eukiko (di)ttu...\n- Matromaik artaldia hor dako Matromaik. Hori be fan dok. Matromain hor neska-mutillak xazak, eta Miel ez dok ezertarako gauza.\n- Orduan ya ez dakuei ardirik?\n- Eta nok ebalten (di)ttu?\n- Udan zera faten (di)ttuk, Degurixara.\n- Degurixara, bai.\n- Fan ez, bialdu itten (di)txuei, Araozgo zeren batek lagunketan ostek ardixok eruaten ta, baiña Miel han egoteko ez dok gauza ya.\n- Eulali eta Miel bixak dagoz Matromain?\n- Bai, bixak. Besterik ez, bixak xazak. Beste arreba bat hemen xakok, Garaikuan, Mendizabal.\n- Eta hemen orduen Zubillagan be, garai baten etxe danak euko euen euren artaldia ta euren ganauak.\n- Hemen baserrixak gehixenak, bai. Eta ganaua be gehixenak.\nGauza gutxi erosten zen; etxeko gaiekin moldatu behar\nArdi-ilez egindako koltxoiak\nKaregintzaren inguruko azalpenak\nPrimo de Riveraren eskolak


Ekitaldiak Untzi Museoan - Ondarea zer den ikasten. Tailerra\nTxingudi Ekoetxea - Plaiaundi parke ekologikoa\nParkearen sarreran Txingudi Ekoetxea dago, Txingudiko paduren interpretazioko zentroa, gune natural honetan egiten diren ikerketa eta ingurumen hezkuntzako lanak zuzentzen dira. Bertan, Plaiaundiri na...\nOhiarte Sagardotegia: Eskaintza turistikoa\nEskaintza turistikoa Zeraingo Ohiarte sagardotegian\nErraztiolatza, Rafa Berasategik 2008an sorturiko erakustokiak, aintzinako ohiturak eta gure arbasoen egunerokoak ezagutzeko aukera eskaintzen du.\nDone Jakue bidea Gipuzkoan zehar\nGipuzkoara iristean, Done Jakue bideak bi aukera ditu: Kostaldeko Bidea eta Barrualdeko Bidea.\nBisita gidatua: Biomimetika bisita bat Donostiako Aquariumean.\nItsasoa berrikuntza soluzioz beterik dago. Aquariumen zehar egindako ibilbide honetan komunukazio sistema, materiale adimentsual edota diseinu aerodinamiko aurrerakoiak ezagutuko dituzu modu interesga...\n(31/12/2015 - 31/12/2017)\nDonostiako pintxoak bisita gidatua\nBisita gidatua Donostiako zaporeen, usainen, testuren, tradizioaren eta berrikuntzaren bidez, hiriak eskaintzen duen gastronomia bikainera hurbiltze aldera. Parte Zaharretako kaleetan barrena ibiliko ...\nZaldi txangoak Listorreta Hipikarekin\nNaturaz gozatzeko paisai ugari eskeintzen dizkigu Oarsoaldeak. Eskualdearen zati handi bat larrez eta bidez zeharkatutako paisai berdea da, pasealeku ezin hobea bihurtzen delarik. Gure bideetan eta la...\nOarsoaldea eskualdeko museoak txartel bakarrarekin eta erdi prezioan - Mater Museo, Albaola eta Casa de Victor Hugo, Pasaia\nTxartel turistikoak BASQUE CARD\nTxartel turistikoak BASQUE CARD - Donostia, Gipuzkoa eta Euskadi ezagutzeko\n26,00 / 41,00 €


Euskera-XVII.mendeko literatura | Xuletas, chuletas para exámenes, apuntes y trabajos\nEscrito el 18 de Febrero de 2008 en vasco con un tamaño de 5,79 KB\nLiteratura idatzia XVII. mendean:\nAurreko mendearen gertaerek eragina literaturan.\n-Kontraerreforma: Kalbin eta Lutherren Erreformaren aurkako mugimendua, Eliza Katolikoa boterea eskuratzen saiatu zen, bitartekoak:\na)Trentoko Kontzilioa (1545-63): Teologo eta gintari gorenen bilera Elizak egin beharreko egokitzapenak erabakitzeko, erreformaren aurkako neurriak. Zuzentasuna bultzatzeko herri bakoitzari bere hizkuntzan irakasteko agindua. -Salbatzeko fedea+obrak -Eliza zerura bidaltzeko bitartekari -Santuen irudien garrantzia (barrokoa hortik) -Latina berrindartzea\nb)Jesusen Lagundia (1539): Aita Santuaren aginduetara, kontraerreformaren aitzindari. San Ignaziok sortuta, hezkuntzaren ardura, ikastetxeak\nc)Inprenta zentsura (42), liburu galarazien zerrenda (97):Eliza Katolikoaren doktrinarekin bat ez zetozen liburuak zentsurapean egon ziren XX. menderarte. Haien artean, teoria zientifiko oso baliotsuak.\nd)Inkisizioko epaitegiak (42): Indarberritu egin zen inkisizioa, erlijioa ulertzeko molde zaharrari eutsi nahi. Elizaren doktrinari kontrajarrita zeuden asko epaitu eta sutan erre.\ne)Kredoa(1614 nafar-lapurteraz idatzita): Kontraerreformaren doktrinaren laburbilduma. Mende hartako euskal literaturaren eragile nagusia Eliza Katolikoa.\n-Eragin politikoa: Politika eta erlijioa nahastuta\na)Frantzian kalbinistak ezin monarkiaz jabetu, gehienak erlijio katolikoari lotu.\nb)Nafarroako Herike III.a Frantziako errege bihurtu, katoliko eginda horretarako, ama Joana III.a Albretekoaren erreforma utzita.\nc)Sorginen aurkako erreketak: Euskal gizarte zaharraren ohitura asko bekatu izendatu, politika-imposaketa egiteko.\nd)Frantzian eta Espainian monarkia katolikoak finaktuta. Frantziako erregak zergak igo, autonomia ezabatu eta Bernart Goienetxe apaiza matxinatu.\n-Egoera ekonomikoa: a)Frantziako monarkia apogeoan, ekonomia oparoa. b)Lapurdiko itsasaldea estrategikoa, Espainiarekin muga eta hizkera eta kultura bereziko Herria osatzen dituelako; arrantzarako aproposa; Erreformaren esku erortzeko arriskuan egon zelako.\nPopulazio hazkundea ondorioz.\nPedro Agerre Axular (1556-1644): a)Bizitza: Nafarroa garaiko Urdazubin jaioa, Axular baserrian. Ikasketak Iruñean, Lleidan, Salamancan, apaiz. Predikari lanetan, ondoren Sarako erretore izendatua. Eragina Lapurdi eta EH osora iritsi zen.\nb)Obra:"Gero, bi partetan partitua eta berezia (1643). Parte bakarra ezagutzen da, zati batean idatzi edo beste parterik ez dagoelako. "Gero dioenak bego dio" atsotitzak laburtzen du obraren edukia. Zereginak gerorako uztea alferraren leloa dela frogatzen du.\nc)Kritika: Axular sermolaria idazlea baino lehen. Genero persuasiboa, jokaera aldatzea helburu. Baliabide erretorikoak. Arretaz zaindutako alderdiak: -Irakastea: azalpen sakona, estilo arrazoitua -Gustatzea: adibidez betea -Mugiaraztea: Mitin baten antzera irakurlea zirikatzea du helburu, batzutan 2. pertsona eta erritmo arina erabiliz\nXVII.mendea Axularren mendea, berak eman baitzion euskal prosari indarra.\nJoanes Etxeberri Ziburukoa (1580, Ziburu, Donibane Lohizune ondoan): Doktore teologoa. XVII. mendeko literaturan oso garrantzitsua.\na)Obra: Hiru obra, hirurak bertsoz eta erlijioari buruz. -Manual debozionezkoa (1627): Kristau katolikoak jakin beharrekoak + otoitzak -Noelak (31): Gabon kantak\n-Elizara erabiltzeko liburua (36)\nb)Kritika: oso kultua, latinez ere idatzi. Itsasgizonak gogoan, arrantzaleek kantatzeko moduko neurrian. Edukia inporta zitzaion. Herritarren mailara egokituta.\nArnaut Oihenart (1592-1667): Elizgizon ez zen lehen euskal idazlea, abokatua. Eruditoa. Maulen jaioa, Nafarroako parlamentuan lan. Oso ondo prestatua, Euskararen alde lan. a)Obra: -"Notitia Utriusque Vasconiae, tum ibericae, tum aquitanicae" (1638) (Bi Euskal Herrien historia, bai..). Latinez idatzia. Erdi arorarteko EHko historia. Oso ondo dokumentuta. Ideia nagusiak: euskaldunak eta kantabroak bereiztu. lehen euskaradunak baskoiak, besteen artean hedatu. EHko hiriburua Iruñea. Euskal leinuen kokapena egin zuen. Espainiakoen lehen hizkuntza zahar bakarra euskara denaren teoria. EHaren ikuspegitik idatzitako liburua.\n-"Les proverbes Basques, recueillis par le Sr. d'Oihenart; plus les poèsies basques du meme auteur"(1657): 700 atsotitz inguru, frantses itzulpenagaz, eta maitasun olerkiak\n-"L'art poètique", frantsesez: Poesiaren edukia eta forma nabarmentzen dira. Ahalik eta zuzenen idaztea helburua. Ondo neurtzeari garrantzia.\nb)Kritika: EHko historiaren idazkeran bikaintasuna azpimarragarria. Atsotitzak biltzean ardura euskararekiko. Iparraldeko euskalki bateratua erabiltzen du. jarraitzailerik ez, poeta bakartua.\nJoan Tartas: (Zuberoa, Sohüta, 1611). Aruen eta Atharratzen erretore.\na)Obra: Zubereraz idatzitako lehen liburua, lapurtera eta baxenafarreraren arrastoekin.\n-Ontsa hiltzeko bidia (1666): Ondo hiltzeko, ondo bizi behar da, bizitzeko hiltzeaz oroitu behar da. Bibliatik eta Kristau idazleetatik jasotako ideiak. Argitaratzeko zailtasunak, paganoei begirune.\n-Arima penitentaren okupazione debotak (1672): hiru parte: 1. otoitzaz 2.barauaz 3.limosnaz\nb)Kritika: Azalpen-hitzen eta susper-hitzen arteko joko neurtua. Azalpen-hitzetan istorioak, gogoetak, adibideak.. funtzio aipatzailea nagusi. Susper hitzetan aholkuak, deiak... bigarren pertsona darabil. Ahozko tradiziotik eta sermoigintzatik datorren prosa, Axularrena modukue, pixkat anarkikoa. Bizitasuna isladatu zuen erritmo bereziarekin.\nkontraerreforma katolikoa euskera literatura idatzia XVII. mendeko euskal literatura egoera ekonomikoa XIImendean kontraerreforma egiteko bitartekoak lapurdiko ekonomia XVII.mendea Euskal Herrian XVII mendea euskal literatura idatziaren egoera ekonomikoa XVII.mendea (frantziako monarkia) XVII. mendeko euskal idazleak ziburukoa trentoko kontzilioa eta euskara XVII.mendeko egoera XVII. mendeko nafarroa mendeko perpausak euskal kontraerreforma euskeraren garrantzia XVII mendean kontraerreforma atsotitzak xvii mendeko idazleak tartas joanes etxeberri ziburu egoera politikoa eta historikoa xvii. mendea zuberoa xvii.mendean /ficha/euskera-xviimendeko-literatura-1 XVII euskeraz xvii mendeko idazleak euskara XVII mendean lapurdiko ekonomia XVII.mendean XVII. mendeko literatura maitasunezko esaerak XVII mendea iparraldean euskararekiko


Gizarte Ekonomiako Euskal Behatokia » Iritzi: Maria Ubarrechena, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Ekonomiako Zuzendaria\nIritzi: Maria Ubarrechena, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Ekonomiako Zuzendaria\nGIZARTE EKONOMIA: ENPRESA ARRAKASTATSUA SORTZEKO EREDUA\nGizarte Ekonomia funtsezko eta ibilbide luzeko sektorea da Euskadin. Batez ere, Gizarte Ekonomiaren barruan kooperatibismoari buruz ari bagara.\nEuskadin kultura ekintzaile garrantzitsu bat egoteak gure gizartea nazioarte mailan aurreratua eta lehiakorra izatea ahalbideratu du.\nArgi eta garbi esan genezake euskal kooperatibismoa erreferentzia puntu bat dela, ez bakarrik estatu mailan, baita mundu mailan ere. Ez dugu ahaztu behar Europan zehar garrantzia berezia ematen ari zaiola Gizarte Ekonomiaren sektoreari.\n2012ko azaroaren 20an Europako Parlamentuak “Europako Gizarte Enpresa” ekimenaren txostena onartu zuenetik, herrialde askok sektore honen alde egingo dutela ikusi dugu. Izan ere, lanpostuen kalitatea sustatzen duen eta gizarte bazterkeriari aurre egiten dion sektoretzat jotzen da.\nGuztien ongiari zuzendutako enpresak giltzarri direla ez da kontu berria. Egungo gizartean, enpresek aurrera jarraitu ahal izateko gizarteari ekarpen onargarri bat egin behar diote. Horregatik, Europa mailan proposamen metodologikoez hitz egiten hasi dira enpresa horiek gizartean eta ekonomian duten inpaktua neurtzeko. Zentzu horretan, EAEn urteak dira Gizarte Ekonomiaren Kontuen txostena idazten dutela, datuekin adierazten saiatzeko zer ekarpen egiten duen benetan sektore honek, alde batera utzita ohiko merkataritza enpresak edota bestelako entitateak .\nEuropar Batasunak finkatutako Estrategia 2020 planeko lehentasunezko helburuek antza handia dute enpresa horiek enplegua mantentzeko arloan eta gizarte bazterkeriari aurre egitean sortzen duten balio erantsiarekin.\nGaraiari egokitzen diren enpresak dira malgutasun horri esker egoera txarretan bizirik irauten dutenak.\nLankidetza, elkarlana eta erantzunkidetasuna batzen dituen lan egiteko modu honek ahalbideratzen du parte hartzea maila gorenera iristea. Langileek parte hartzen dutenean, akordio sendoak adosten dira. Enpresak lortu nahi dituen helburuak edo xedeak langileek erabakitzeak enpresa sendo mantentzea ahalbideratzen du. Horixe da Gizarte Ekonomiako enpresen lorpenetako bat.\nArreta gehiago jarri beharko genieke honelako enpresa ereduei eta konturatu egun Euskadin ematen diren borroken eta lan-harreman zailen ordez, geure lurraldean ere beste enpresa eredu bat posible dela frogatu diguten pertsonak ditugula.\nEkonomia honi esker, Euskadin 76.000 lanpostu baino gehiago bermatu dira. Sektore hau gure barne-egitura sozio-ekonomikoaren berezko osagaia da eta horren sustapenean eta garapenean sakondu behar dugu. Izan ere, DNAn txertatuta du parte hartzearekin, demokraziarekin eta erantzunkidetasunarekin bat datorren gauzak egiteko modua.\nLaburbilduz, sustatu edota berreskuratu beharko genituzkeen baloreak.


Akordioa adostuta, espetxea saihestuko du Eneko Ibargurenek - Azpeitia - uztarria.eus\nUztarria.eus 2019-09-16 13:02\nAuziperatuak Espainiako Auzitegi Nazionalean epaiketara sartu aurretik. (47ak herrian)\nGaur hasi da 11/13 sumarioko 47 auziperatuen kontrako epaiketa Espainiako Auzitegi Nazionalean. Auziperatuek beren kontrako akusazioak onartu dituzte, eta akordioa erdietsi dute fiskalarekin. Urtebete eta sei hilabeteko eta bi urtera arteko zigorra ezarri diete 45 auziperaturi –tartean da Ibarguren–, eta, horrenbestez, ez dute espetxera joan beharko. Enparantza eta Zulueta, aldiz, hilabete batzuetarako sartuko dituzte giltzapera.\nEneko Ibarguren Kurku ez da espetxera joango. Gaur, astelehena, 10:00etan hasi da azpeitiarraren eta 11/13 sumarioko 47 auziperatuen kontrako epaiketa Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta minutu gutxiren buruan amaitu da, akusazioak onartuta eta akordioa erdietsita. Auziperatuek beren kontra egindako akusazioak onartu dituzte. Akusazioak onartu ostean, aldeek esan dute ez dagoela frogarik egin beharrik. Beraz, ondorioetara pasatu dira zuzenean. Ondorioetan zigor eskaera berriak zehaztu ditu fiskalak, eta amaitutzat eman dute gaurko saioa eta epaiketa. Eskaera horietan, erakunde terroristako kide izatea egotzi diete bi akusaturi, Arantza Zuluetari eta Jon Enparantzari, eta beste 45i, berriz, parte hartze aktiboa. Modu horretan, 45 auziperaturi urtebete eta sei hilabeteko eta bi urtera arteko zigorra ezarri diete. Horrenbestez, espetxea sahiestuko dute 45 auziperatuk, tartean Ibargurenek. Espetxea saihestuko duten arren, hiru urterako inhabilitazio absolutua jasoko dute epaituek. Eta haietako hamaseiri egunerokoan eragingo die horrek, arlo publikoan egiten dutelako lan. Hiruk, gainera, betirako galduko dute lanpostu publikoetarako lortutako plaza.\nZulueta eta Enparantza, aldiz, espetxera joango dira. Zuluetari hiru urte ta sei hilabeteko espetxe zigorra ezarri diote eta Enparantzari bi urte eta zazpi hilabetekoa. Hala ere, aurrez behin-behinean egindako espetxealdia kontuan hartuta, bost hilabete egingo dituzte preso.\nBehin epaiketa amaituta, Auzitegi Nazionalaren kanpoaldean hitz egin du Amaia Izko abokatuak. Bere esanetan, helburua denek espetxea sahiestea zen. "Askotan salatu dugu epaiketa honetara baldintzatuta gatozela, Auzitegi Nazionala ez baita ohiko epaitegi bat, eta horrek ahalbidetu baitu gure aurkako zigor eskaerak izugarriak izatea. Horrek pentsarazi digu agian zigor horiek egia bilakatu zitezkeela, eta bultzatu gaitu akordioa onartzera, nahiz eta gure hasierako helburua denok aske irtetea izan. Erabaki kolektiboa izan da".\n2013. urtean Herriraren kontra egindako operazioan du jatorria 11/13 sumarioko 47 auziperatuen kontrako epaiketak.\n2015eko urtarrilean, berriz, 2013ko Herriraren kontrako sarekadan atxilotutako guztiak deklaratzera deitu zituzten, tartean Ibarguren, langileen aurkako delitua egotzita. 11/2013 sumarioa da Velascok irekitakoa eta, hor, aparteko pieza modura sartu zuen auzi ekonomikoa, abokatuen eta Herriraren diru kontuekin lotuta. Zergarik ez ordaintzea eta dirua zuritzea egotzi zieten abokatuei, eta langileen segurtasunaren aurkako delitua Herrirari.\nSei urte igaro dira ibarguren atxilotu zutenetik, eta orduz geroztik baldintzapeko askatasunean izan da azpeitiarra. Horrenbestez, hamabost egunean behin epaitegira joan behar izan du sinatzera. Hori ez ezik, Ibargurenek debekatuta dauka Espainiatik ateratzea.


Formakuntza Euskal Herrian\nIkusi Formakuntza Euskal Herrian·ri buruz\nEuskal Herriak, bere etorkizun ekonomikoa berrasmatzeko nahitaezko estrategian, ezinbesteko elementuak ditu berrikuntza (ez soilik teknologikoa) eta eskulan kualifikatua. Formakuntzak ematen du kualifikazio hori, eta zentzu horretan, zifrei begiratuz gero, bikain kokatuta gaude: biztanleria aktiboaren %49k ditu goi mailako ikasketak; hau da, unibertsitate titulazioa edo goi mailako Lanbide Heziketa. EBko batez bestekoa baino 17 puntu handiagoa da zifra hori.\nLan merkatuaren egoera Euskal Herrian\nIkusi Lan merkatuaren egoera Euskal Herrian·ri buruz\nGaindegiak egungo lan merkatuaren egoera ikertzen duen txostena argitaratu du. Bertan, Euskal Herriko hainbat adierazle sozioekonomiko bildu eta gure herria beste zenbait erregio eta herrialderekin alderatzen duten grafiko eta taula anitz ere landu ditu. Eragile anitzen ekarpenak ere jasotzen ditu txostenak.\nGazteen ihesa Euskal Herrian\nIkusi Gazteen ihesa Euskal Herrian·ri buruz\nEuskal Herriko lan merkatua - 2013\nIkusi Euskal Herriko lan merkatua - 2013·ri buruz\nTxosten honetan Euskal Herriko lan merkatuaren egoera aztertzen da. Helburua krisi sozio ekonomikoaren hasieratik gaurdainoko lan merkatuak izandako eboluzioari jarraipena egin eta gure egunerokoa ezaugarritzen dituzten zertzeladak ulertzea da.


Mokadu bakoitzak arrastoa uzten du planetan | Revista\n: Mokadu bakoitzak arrastoa uzten du planetan\nEGUNERO EGITEN DUGUN EKINTZA TXIKIENAK ERE ONDORIO BAT DAKARKIO GURE INGURUARI. ETA, ZEHAZKI, ELIKADURA ARLOKO OHITURAK PLANETA ‘IRENSTEN’ ARI DIRA. EROSTEKO ORDUAN EGITEN DITUGUN HAUTUETAN ALDAKETA TXIKI BATZUK EGINDA, INGURUMENA GEHIAGO ERRESPETATZEN DUEN DIETA EGIN AHALKO GENUKE\n[1. or] Mokadu bakoitzak arrastoa uzten du planetan\n[2. or] Zenbat kostatzen zaio planetari nik jaten dudana?\nErrezeta hau oso sinplea irudituko zaio agian norbaiti: bizkotxoa, txokolatea eta esne gaina. Baina sukaldean erabiltzen ditugun lehengaiak kontuan hartzen baditugu (kakaoa, irina, arrautzak, azukrea…), eta horri eransten badiogu osagai bakoitza egiteko erabiltzen den ura eta energia, ohartuko gara tarta zati batek baliabide asko behar izaten duela, inork uste duen baino askoz gehiago. Baina beti ez gara horretaz ohartzen: edozein produktuk edo egunero egiten dugun edozein ekintzak -jatea, janztea, lanera joatea… – baliabide asko eskatzen du, eta arrasto bat uzten du gure inguruan. Eragin hori kalkulatzeko, ingurumenaren gaineko arrastoa erabiltzen da; kontzeptu zabala da, eta horren bidez neurtzen da jarduera batek ingurumenaren gain duen eragin orokorra, eta lagundu egiten du zehazten jasangarria den edo ez. “Arrastoaren” kontzeptuak ingurumenaren gaineko eragina biltzen du arlo batean baino gehiagotan.\nArrasto ekologikoa. Kontsumitzen ditugun baliabideak ekoizteko zenbat gainazal behar den neurtzen du (landaketa eremuak, larreak, basoak, arrantza guneak eta beharrezko azpiegiturak), eta zenbateko eremua behar den sortzen ditugun hondakinak bereganatzeko. Adibidez, zenbateko gainazala behar den litro bat esne ekoizteko adina larre izateko (esnearen ontzia egiteko behar diren baliabideak ere sartzen dira hor).\nKarbono arrastoa. Berotegi efektuko gasen isuri kopurua neurtzen du; egiten dugun jarduera bakoitzarekin zuzenean edo zeharka isurtzen den karbonoa da, eta CO2 tonatan neurtzen da. Esnearen adibidearekin jarraituz, esne litro bat ekoizteko prozesu guztian (hasi abeltegitik eta industria eta garraioraino), 1,6 kg CO2 isurtzen dira atmosferara.\nArrasto hidrikoa. Kontsumitzen ditugun ondasun eta zerbitzuetan zenbat ur geza erabiltzen dugun kalkulatzen du. Water Footprint Network erakundeak emandako datuen arabera, 1.020 litro ur erabiltzen dira esne litro hori ekoizteko. Europako Batasunak 352 litrora murrizten du zifra hori. Hor barrenean sartzen da produktuari eransten zaion ura, kutsatzen dena, itsasora edo beste arro batera itzultzen dena eta baita prozesu guztietan lurruntzen dena ere.\nIngurumenaren gaineko arrastoa. Aurreko biak ingurumenaren gaineko arrastoan sartzen dira, zeinak neurtu egiten duen ekoizpenak eta kontsumoak ingurumenean duten era gina, adierazle bat baino gehiago kontuan hartuta, adibidez ur kontsumoa, energia kontsumoa eta berotegi efektuko gasen isuriak. Esne litro horrek ingurumenean uzten duen arrastoaren barrenean sartzen da, adibidez, zenbat ur, gainazal eta argindar behar izan den ekoizpenean, zenbat erregai fosil erre den garraiatzean eta zenbat hondakin sortuko duten ontziek.\nGainditu egin ditugu lurraren mugak\nWWF gobernuz kanpoko erakundeak Living Planet Report izeneko txostena argitaratzen du (Planeta Bizia), eta hor esaten duenez, gure arrasto ekologikoa ia %190 handitu da azken 50 urteetan. Horrek esan nahi du natura muga-mugara eramaten ari garela, sortzeko gai den baino gehiago ari garelako kontsumitzen. Hain zuzen, uztailaren 29an, gizateriak ahitu egin zituen Lurrak urte osorako eskain zitzakeen baliabideak. Lurraren Gehiegizko Gaitasunaren Eguna esaten zaio, eta Global Footprint Network (GFN) erakundeak kalkulatzen du. Data hori bi hilabete aurreratu da azken 20 urteetan. Kontsumoak erritmo horri jarraituz gero, 1,75 planeta beharko genituzke gure beharrizanak asetzeko. Data hori asko aldatzen da herrialdetik herrialdera. Qatar, adibidez, otsailaren 11n sartzen da defizit ekologikoan, eta Indonesia, berriz, abenduaren 18raino heltzen da behar baino baliabide gehiago erabili gabe. Japoniarrek, berriz, berea bezalako 7,7 herrialde behar dituzte beren beharrizanak asetzeko, eta Txinaren hedadura duten lau herrialde beharko lirateke urtero hango herritarren eskariak asetzeko. Espainiako Estatuan aurreikuspenak ez dira askoz hobeak. Maiatzaren 18rako agortuta zituen urte osorako baliabideak. Egun hori iritsi bitartean, Espainiaren neurriko 2,9 herrialdek behar luketena xahutuz bizi izan ziren herritarrak, datu hori eman du Global Footprint Network erakundeak.\nIkusi dugun bezala, ekintza orok arrasto jakin bat uzten du planetan: izan daiteke berokuntza globala eragitea, berotegi efektuko gas isurien ondorioz (karbono arrastoa), izan liteke baliabideak agortzea edo ozono geruza hondatzea, besteren artean. Bereizita hartuz gero, eragin edo inpaktu bakoitzak alderdi bat islatzen du, elikagai batek uzten duen arrasto globalaren zati bat. Hau da, elikagai horren karbono arrastoa edo arrasto hidrikoa bakarrik hartzen badugu kontuan, bazterrean uzten ariko ginateke ekosistemari eragiten zaizkion beste kalte nabarmen batzuk. Ikuspegi osoagoa edukitzeko, Europako Batasuna metodologia harmonizatu bat lantzen ari da ingurumenaren gaineko arrastoa kalkulatzeko, eta bizi ziklo osoa sartzen du hor, hasi lehengaiak ateratzen diren unetik eta kontsumitu ondoren sortzen diren hondakinetaraino, eta tartean, beste 15 eragin mota hartzen ditu kontuan. “Datu asko behar da kalkulu hori egiteko”, baieztatu du Saioa Ramosek, Azti erakundeko ikertzaileak (elikaduraren balio katean espezializatua dagoen zentro teknologikoa da). “Jogurtaz ari garenean, adibidez, beharrezkoa da eskuetan izatea esnearen arloan diharduen enpresa horrek esnea erosten dien etxalde guztien datuak, eta pentsuak egiteko erabiltzen diren lehengai guztiak nolakoak diren eta nondik datozen. Baita zenbateko distantziak egiten dituzten garraioan eta nolako kamioiak erabiltzen diren ere. Behin fabrikara iritsita, kontuan hartu behar dira argindarra, gas naturala, ura… eta ontziak. Eta ez da ahaztu behar supermerkatura eta gure etxeetara iristeko egiten duten bidea ere”, azaldu du adituak. Datu horiek biltzeko zailtasunari erantzuteko sortu da ElikaPEF izeneko proiektua -Eroskik bultzatu du eta Azti ari da koordinatzen -; sistema aurreratu bat da, Euskal Autonomia Erkidegoko elikagaiek ingurumenean uzten duten arrastoa kalkulatzeko, informazioa biltzeko eta egiaztatzeko. “Tresna horrekin, enpresek errazago bildu ahalko dituzte datuak, eta ondoren, beren produktuek ingurumenean duten eragina kalkulatu”, adierazi du Ramosek. Eragin horien berri izanda, enpresek neurriak eta estrategiak diseinatu ahalko dituzte kalteak murrizteko, aukera emango baitie prozesu eraginkorragoak eta ingurumenean arrasto txikiagoa uzten dutenak txertatzeko. Kontsumitzaileei gauzak argitzeko asmoz, EB-k ingurumenaren gaineko arrastoa neurtzeko landu duen sistemak aurreikusia dauka etiketa bat sortzea, Nutri-Score delakoaren antzekoa (elikagai baten nutrizio kalitatea neurtzen du). Ingurumen arloko etiketa horrek lagundu egingo digu erosketak egiteko garaian erabaki arduratsuak hartzen, kontuan hartuko baititu ez bakarrik elikagaiaren jatorria eta ontziaren materiala adibidez, baita garrantzi handiko beste hainbat alderdi ere.\nZenbat ur behar da elikagai bat ekoizteko?\nLehengaiak lortzeko prozesutik hasi eta azken kontsumitzailearengana heldu arte, ur asko behar izaten da elikagai bat ekoizteko bidean. Baina arrasto hidrikoa ez da berdina produktu guztietan\nTomata: 217 l/kg\nLetxuga: 237 l/kg\nPatatak: 287 l/kg\nSagarra: 822 l/kg\nOgia: 1.608 l/kg\nPasta: 1.849 l/kg\nArroza: 2.497 l/kg\nTxahala: 15.415 l/kg\nTxokolatea: 17.196 l/kg\nIturria: Water Footprint Network.\nJoan hurrengo orrialdera Zenbat kostatzen zaio planetari nik jaten dudana? »


Sorgina Txirulina ipuin kontalariak 'Oihanetik Badoaz!' ikuskizuna eskainiko du Arkotxan | Geuria\nSorgina Txirulina ipuin kontalariak ‘Oihanetik Badoaz!’ ikuskizuna eskainiko du Arkotxan\nSorgina Txirulina // Utzitakoa\nZaratamoko Arkotxa auzoko elizak Sorgina Txirulina ipuin kontalariaren ikuskizuna hartuko du datorren apirilaren 16an, 18:00etan. Saioa haur hezkuntzako umeentzat zuzenduta dago eta haur bakoitza aita edo amaz lagunduta joan ahal izango da.\nIpuin-saio musikatu honetan edonon topatuko ditugu animaliak: oihanean, landetxean, kalean, liburuan.. Batzuk marru, beste batzuk ulu eta baten batek.. kantu! Istorioak eta abestiak familia giroan primeran pasatzeko. Prest?\nSarrera doakoa izango da eta edukiera mugatuta dagoenez, erreserba egitea derrigorrezkoa da, elexaldekoliburutegia@zaratamo.eus helbide elektronikora idatziz. Mezu horretan ekitaldira joango direnen izen-abizenak, adina eta telefono zenbakia zehaztu beharko dira.\nSorgina Txirulinaren inguruko informazio gehiago jakiteko, jo bere webgunera.\nSailkatuta: Euskara, Ipuin-kontalaria, Kultura, Portada, Sorgina Txirulina, Zaratamo


Interneteko sare sozialak, azken urteetan sarean agertutako fenomeno berrietako bat dira.Pertsonen arteko komunikaziorako erabilgarriak dira, harreman asko edukitzea eta informazioa modu errazean eskuratzea ahalbidetzen digu. Gaur egun, 12 eta 18 urte bitarteko gazteek haien bizitzako gauza garrantzitsuenetako bat bezala hartzen dute. Haien arteko komunikaziorako tresna baliagarrienetako bihurtu da, argazkiak, mezuak… momentuan eta dohainik jende askori zabaltzeko aukera ematen dutelako.\nTresna honek, gaur egungo gazteongan, denbora galtze handia du, denbora asko ematen dugu sare sozialen aurrean eta ondorioz, adikzioa sor dezake. Kezkatzeko beste kontzeptu garbiena edo nabariena, pribatutasuna da, izan ere, ezezagunek euren argazkiak ikus ditzakete eta askok, denuntziak dituzte sare sozialetako beste erabiltzaile batzuei txantajea egiteagatik.\nCiberbulling-a, sare sozialekin sortzen den jazarpen psikologikoa da. Honek, efektu psikologikoa sortzean, aldaketa asko izan ahal ditu,hau da, aldaketa psikiko eta emozionalak. Psikiatra batzuek, gazteen artean sortzen den depresio berri bat dela esaten dute eta gehienek sare sozialak gehiegi erabiltzen dutela uste dute, izan ere, beraiekin erlazionatu, informatu, maitemindu eta lagunak egiten baitituzte, baina baita ere adiskideak galdu, loturak apurtu, zurrumurruak jasan eta kritikak jaso ditzakezu.\nOndorioz, nabaria denez, tresna honek, gazteongan beldurra sortzen hasi beharko luke, izan ere, arazo larriak ekar al ditzake. Adibidez, nerabeengan suizidioak eta hainbat ondorio larri. Tamalez horrek beste hainbat ondorio ekar ditzake.


Ez dakit nire gauza den baina esango nuke, agian “the question” ONGI ligatzea edo ongi ez ligatzea dela. Ea zer esan nahi dudan honekin? Denbora aurrera joan ahala, gauzak eta gauza konkretu horiek egiteko erak aldatu egiten dira, eta lehen onartzen zena, ez da onargarria anymore... Garrantzitsua da azpimarratzea onargarritasunaren bilakaera, gure jokatzeko eren eboluzioa, alegia. “Baina zer datorkigu hau esaten???”- pentsatuko duzue.\nZer dira piropoak? Piropoa, teorian, lehen erabiltzen zen ligatzeko eretako bat zen. Aintzina, kuadrilla mixtorik ez zegoenean (ez gaur egun bezala, non kuotak, kuadrilletan ere ezarri ditugun  ) badirudi, gizonek hau erabiltzen zutela gogoko zitzuzten emakumeen arreta deitzeko. Piropotzat ulertzen zen, eskuarki itxura fisikoarekin erlazionaturiko laudorioren bat oihuka botatzea. Gaur egun, badakigu (badakigulako, eeeeez??????) piropoak eraso sexistak baino ez direla. Zergatik? Ba rolak aldatuko bagenitu, egoera erridikulizatzea oso erreza litzatekelako. Goazen antzeztera: imaginatzen duzue, adin ertaineko emakume bat, bere aurretik pasatzen den gazteagoa den edozein mutilen besoak edo ipurdia goraipatzen bere lagunekin banku batean eserita lagunekin barre egiten duen bitartean? Mmmm... arraroa izango litzateke, ez? Egongo da, (denetarik dagoelako mundu zabal honetan) histerika batzuk garela dioenik, bere ustez, piropeatzea besteekin erlazionatzeko era erabat normaltzat duelako. Baina noski, gogora dezagun, lehen zure senarraren zerbitzaria izatea, ezin dibortziatzea edo bankuan kontu korronte bat zure familiako gizonen baimenik gabe ezin irekitzea, normaltzat jotzen zela baita... pleistozenoan... Orduan, goazen altuan pentsatzera: imajina dezagun, beti argi eta garbi izanda hau ez dela errealitatea, ez dugula ukatzen piropoak erlazionatzeko era onargarria direnik... erlazionatzeko era honek zer adierazten du? Nor da sujetua eta nor objetua? Benetan da kaletik doan norbaiti era horizontalean hitz egiteko era? Gainera, batzutan, egiten diren komentarioak oso zikinak dira! Edo ez? Nori ez diote nazka aurpegiarekin pseudopiropo gorrotagarriren bat esan noizbait, zoritxarrez? Noiztik esaten dira gauza politak nazka aurpegiarekin? Brainstorming bat egiteko prest? Zer da esan dizuten itsusiena???\nHoni buruzko informazio guztia… iragarkien ostean!! 


· Kasilda Hernáez\n· Polixene Trabudua\n· Oneka Durr\n· Dolores Ibárruri\n· Katalina Erauso Pérez de Galarraga\n· Pilar Careaga Basabe\n· María Díaz Harokoa\n· Julia Álvarez Resano\n· Martina Ibaibarriaga\n· Kattalin Agirre\n· Joana III.a Albretekoa\n· Josefina Olóriz Arcelus\nGaur egun herrialde gehienetan emakumeek boto-eskubidea dute, eta bozka bidez kargu politiko eta publiko baterako aukeratuak izan daitezke, baina hori, noski, ez da beti horrela izan.\nFrantziako Iraultzaz gero eskuratutako eskubide urriak kenduta, XIX. mendera arte ez zuten emakumeek ondasunik eduki ezta oinordekotzarako, botoa emateko edo kargu publikoetan aritzeko aukerarik. Seme-alaben gaineko eskubiderik ere apenas zuten. Helburu horiek lortzeko industrializazioak zerikusi handia izan zuen, emakumeak etxea utzi eta lantegietara joaten hasi baitziren, edozein lan egiteko gauza zirela erakutsiz.\nLehen bi talde sufragistak (hau da hauteskundeetan emakumeen boto-eskubidea aldarrikatzen zutenak) 1865ean sortu ziren, bata Britainia Handian eta bestea AEBn, baina emakumeen boto-eskubidea onartu zuen lehen herrialde independentea Norvegia izan zen, 1913an. Urte batzuk lehenago Finlandiak ere hala egin zuen, baina errusiar Inperioaren zati zelarik. Hau da, emakumeen bozkatzeko eskubidea lortu zuten lehen herrialdeak ez ziren izan talde sufragista indartsuak zituztenak. Edozein modutara, emakumeen aldarrikapenak lehen emaitzak ematen hasi ziren.\nEmakume Sozialisten Nazioarteko II. Biltzarrak, Kopenhagen bilduta, emakumezko guztien sufragio unibertsalaren aldeko aldarrikapena berretsi zuen 1910eko abuztuan eta, Clara Zetkin alemaniarraren proposamenari jarraituz, martxoaren 8a Emakume Langilearen Nazioarteko Eguna izendatu zuen. Biltzar horretan boto-eskubidea ez ezik, bestelako funtsezko eskubideak ere aldarrikatzen ziren, hala nola, kargu publikoak betetzeko eta lan egiteko eskubidea, hezkuntza-eskubidea eta lanean diskriminaziorik ez pairatzeko eskubidea. Hau da, erabakiak hartzeko prozesuan aktiboki parte hartzeko eskubidea aldarrikatzen zuten, parte-hartze aktiboa, berdintasun egoeran, formakuntzaz eta independentziaz, hain zuzen ere.\nEstatu Batuetako Konstituzioak emakume eta gizonezkoentzako boto-berdintasuna 1920an onartu zuen; Britainia Handian 1929an, eta Alemanian Lehen Mundu Gerra amaitzean; Italian Bigarren Mundu Gerraren ondoren eskuratu zen, eta Espainian 1931. urtean, Errepublikaren garaian. Gezurra badirudi ere, Suitzan 1974an lortu zuten; Lienchesteinen, 1984an; Hego-Afrikan, 1994an; Afganistanen, 2003an; Kuwaiten, 2005ean…\nEuskal Herrian emakumearen egoera gizonezkoarenarekin berdintzeko lehendabiziko saioak XX. mende-hasierako Bilboko mugimendu sozialistaren barruan gertatu ziren. Borroka-ekintzetan gauzatu zen, teorian baino gehiago. Mende-hasierako greba askotan emakumeek garrantzi berezia izan zuten —Irungo emakume pospologileak (1903); Bilboko esnezaleak (1903); Barakaldoko etxekoandreak (1905)—. Lehen Mundu Gerraz gero, Irakasle Eskolak emakumeentzat ere ireki zirenean egin zuen emakumeak sarrera bizitza publikoan. Kultura-munduan lekua hartu zuen: María de Maeztu pedagogoa, Euskaltzaindiko urgazleak, etab. 1926an Primo de Riverak emakumezko zinegotziak onartu zituen (Irun, Bilbo, etab.). Espainiako Errepublikako Konstituzioak onartuta, euskal emakumeek 1933ko azaroaren 5eko Euskal Autonomia Estatuturako hauteskundeetan eman ahal izan zuten botoa lehenbizikoz. Frankismoa heltzean, guztiz desagertu zen mugimendu feminista eta, Europako beste leku askotan bezala, 1968ko udaberrian piztu zen berriro. Urte horretan eratu ziren lehenbiziko elkarte feministak ezkutuan, ezkerreko gazte taldeekin lotuak.\nOrdutik hona emakumeek eremu publikoan espazioa irabazi dute: erabakiak hartzeko prozesuetan eta zuzendaritza-postuetan emakumeen partaidetza hazi egin da. Politikan ere, emakumearen ordezkaritza politikoa nabarmena da. Horrekin guztiarekin, orain arte hain ikusezina izan den emakumearen parte-hartzea historiako hainbat arlotan ikusgai izatea lortu da. Ez dago atzera bueltarik. Historia gizonezkoek eta emakumezkoek idatziko dute hemendik aurrera!\nMiliciana (Zizurkil, 1914 - Biarritz, 1992).\nEmakume anarkista eta feminista izan zen. Fraisoro etxean jaio zen bere ama ezkongabea baitzen baina Donostiako Egia auzoan hazi zen. 1931. urtetik aurrera Juventudes Libertarias taldean parte hartu zuen. 1934. urteko greban atxilotua izan zen propaganda egiteagatik eta lehergailuak edukitzeagatik. Espetxera joan zen 1936. urte arte. Espainiako Gerra Zibilean Aiako Harriaren eta Sanmartzial mendiaren defentsan hartu zuen parte, baita Aragoi frontean eta Bartzelonako defentsan. Gerra galduta, erbestera jo zuen Frantziara, non faxismoaren kontra erresistentziarekin elkarlanean jardun zuen.\nKatalina Erauso Pérez de Galarraga\nMoja, soldadua eta idazlea (Donostia, 1585 - Cuitlaxtla, Mexiko, 1650). Moja Alfereza esaten zioten.\nBere garaian ohikoa zen bezala, lau urterekin komentu baten sartu zen, baina bere izaera ez zen batere egokia erlijio-bizitzarako eta hamabost urterekin ihes egin zuen. Gizonezko jantzirekin eta izenarekin bizi egin zen urte batzuk Espainian eta 1603. urtean Amerikara abiatu zen.\nAmerikan hainbat lanetan ibili eta gero, armadan sartu zen eta indiarren kontrako borroketan nabarmendu zen. Bestalde, bere joera erasotzailearengatik arazo larriak eduki zituen, ondorioz kartzelatua izan zen, eta azkenik heriotza zigorra ezarri zioten. Zigor hori saihesteko asmoarekin bere benetako sexua aitortu zuen.\nHandik aurrera ospe handia lortu zuen, erregeak zein Aita Santuak harrera egin zioten eta bere memoriak idatzi zituen.\nHainbat eleberritan eta pelikulatan adierazten da bere bizitza.\nPolitikaria (Villafranca, 1903 - Mexiko Hiria, 1948).\nLanbidez irakaslea izan arren, politikan ibili zen gaztetik. Hasieran Partido Republicano Radical Socialistaren kidea izan zen eta gero PSOEn eta UGT sindikatuan esku hartu zuen. 1933. urtean kongresurako hauteskundetara aurkeztu zuen bere burua; halere ez zuen lortu diputatua izatea. Berriz, 1936an hautatua izan zen eta kongresuan Frente Popularreko diputatua izan zen.\nGerra Zibila hasita, Ciudad Realeko Gobernadore zibila izendatu zuten, kargu hori jasotzen zuen lehenengo emakumea izanik. Zortzi hilabetez ibili zen gobernadore lanetan, baina senarraren gaixotasunaren ondorioz utzi egin behar izan zuen. Gerra galduta Frantziara joan zen eta beste erbesteratuak handik Amerikara joaten lagundu zituen.\nIruñeko Erresumako printzesa (IX. mendea).\nOrti I.a Gartzez erregearen alaba zen. Kordobako Emirrak aita harrapatu zuenean Onekak berak lagundu zuen Kordobara, nahiz eta ez dakigun bere kabuz edo atxilotua joan zenik. Hogei urtez bizi izan zen Kordoban eta Emirraren semearekin ezkondu zen. Berarekin seme bat eta bi alaba eduki zituen. Semearen hilketa ostean Abd ar Rahman III.a biloba Kalifa-herriaren buru bihurtu zen. Kalifaren amona ez ezik, bere ama ere, Muzna izenekoa, euskalduna zen.\nOnekarena salbuespena izan zen, printzesa kristau eta agintari musulmanen arteko ezkontzak eskasak izan baitziren.\nPasionaria (Gallarta, 1985 - Madril, 1989).\nErrepublika eta Gerra Zibila garaian politikari erabat nabarmena eta Euskal Herriko ezagunetarikoa izan zen.\nMeatzarien giroko familiaren baitan jaio eta hazi zen Dolores, non pobrezia eta bizi-baldintza gogorrak gailentzen ziren. Hogei urte zituenean Alderdi Sozialistaren kide batekin ezkondu zen, eta handik aurrera langileen mugimenduari hurbildu zitzaion. 1919. urtetik aurrera komunismo-ideologia aldera bidea hartu zuen. Bizkaiko lehen talde komunista eratzen parte hartu zuen 1920an, eta Espainiako Alderdi Komunistaren Batzorde Nagusiko kide izendatu zuten 1930ean.\nBere aktibismoak espetxera eraman zuen bi aldiz 1931. eta 1933. urtetan. 1936an Asturiasetiko diputatua aukeratuta izan zen. Militarren altxamenduak geroztik bere karisma areagotu zuen, Gerra Zibilean zehar faxismoren kontra emandako diskurtsoek erresistentziaren sinbolo bihurtu baitzuten.\nGerra Zibila eta gero erbesteratu zen Sobietar Batasunean, 1977. urtean bueltatu zen Espainiara eta berriro diputatu aukeratua izan zen, baina osasun-arazoak zirela medio politika aktiboa utzi zuen.\nMaría Díaz Harokoa\nBizkaiko andrea (1270 - 1342).\nOna ezizenaz ezaguna izan zen. Bizkaiko jaurerriaren lehenengo andrea izan zen. Behin baino gehiagotan utzi behar izan zuen jaurerriaren agintea; izan ere, familiako gizonen interesek lehentasuna baitzuten.\nBizkaiko interesak defendatu zituen, batez ere Gaztelako monarkiaren aurrean. Bilboko hiri-gutuna 1310ean berretsi ez ezik pribilegio batzuk ere gehitu zituen. Esate baterako, Gaztelatik zetozen merkantziak derrigorrez Bilbotik pasa behar zuten, ondorioz Bilboko komertzio-jarduera ikaragarri hedatu zen.\nBestalde, Portugalete (1322), Lekeitio (1325) eta Ondarroa (1327) hiribilduak fundatu zituen.\nEuskal hizlari abertzalea (Sondika, 1912 - Zeberio, 2004).\nPolixeneren lanbidea irakaslea zen, Sondikako eskolan klaseak ematen zituen eta berak ezarri zuen euskara eskola hartan; gainera, Eusko Gaztediko kideentzat euskarazko klaseak eman zituen gauez.\nDena den, Polixene ezagutzen dugu mitinlari trebea eta sutsua izateagatik. Abertzaletasunarekin konpromiso handia eduki zuenez eta Emakume Abertzale Batzako kidea izan zenez, Lauaxeta idazleak konbentzitu egin zuen bere lehenengo mitina emateko, Urduñako batzokiaren inaugurazioan, hain zuzen ere. Handik aurrera abertzaletasunaren alde hizlari ezagunetariko bat izan zen. Bere jardueraren ondorioz espetxeratua izan zen 1933. urtean. Gerra Zibila bukatu ostean familia osoa Venezuelan erbesteratu zen.\nErrepublikaren garaian Polixenez gain, beste emakume abertzaleak hizlari gisa hasi ziren, esate baterako María Teresa Zabala edo Haydée Agirre.\nPolitikaria (Madril, 1908 - Madril, 1993).\nGoi mailako familian jaioa, Pilar izan zen ingeniaritzaren lizentziatura lortzen Espainiako lehen emakumea, baita tren-makina bat gidatzen lehen emakumea ere.\nGaztetan hasi zen politikan eta Gerra Zibilaren garaian frankisten alde egin zuen lan; ondorioz, agintari frankistek kondekorazioak eskaini zizkioten gerra bukaeran.\n1969. urtetik 1975. urtera bitartean Bilboko alkatea izan zen, frankismo-garai hartan alkate izendutako lehenengo emakumea izan zen.\nMilitarra (Berriz, 1788 - Oña, Burgos, 1849).\nFrantziar armadak Bilbo menperatu zuenean Martina gerrillan parte hartzea erabaki zuen. Kondairak gerrillan sartzeko gizon-itxura hartu zuela dion arren, baieztapen hori ez da zuzena; izan ere, Martinak ez zuen inoiz izkutatu emakumea zela.\nGerrillaren talde baten agintea izan zuen eta gero Longa militar ospetsuarekin borrokatu zuen. Gasteizko batailan parte hartu zuen.\nGuda ostean Erregeak “ohorezko kapitain” izendatu zuen.\nFrantses erresistentziako kidea (Sara, 1897 - Ziburu, 1992).\nII. Mundu Gerra aldian nazien kontra antolatutako erresistentzian parte hartu zuen. Batez ere, Cómete Sarean oso lan esanguratsua burutu zuen. Sare horri esker hegazkinlari aliatu askok okupatuta zegoen lurraldetik ihes egitea lortu zuten. Kattalinek eta bere alabak pilotuak ezkutatzen zituzten euren etxean, eta handik, mugalari baten laguntzaz muga gurutzatzen zuten.\nGerra amaitu ostean hainbat ohore jaso zuen gobernu aliatuen partetik.\nJoana III.a Albretekoa\nNafarroako erregina (Saint-Germain-en-Laye, 1528 - Paris, 1572).\nBere aita hil zenean Nafarroako erresumaren jabetza hartu zuen, baita beste lurralde batzuena ere (Baigorri, Biarno, Foix, Albret…).\nJoana protestantismoa ezarri zuen bere lurraldeetan. Hori zela medio, gerra erlijiosoa piztu zen eta bere erreinaldi osoan liskarrak izan zituen, batez ere Pariseko monarkia katolikoarekin.\nErreforma erlijiosoa bultzatzeko hainbat idazlan argitaratzea eta itzultzea bultzatu zuen; hain zuzen ere, Joanes Leizarragari eskatu zion Itun Berria euskaratzea.\nJosefina Olóriz Arcelus\nPolitikaria eta irakaslea (Mar del Plata, Argentina, 1894 - ?).\nGaztetan Donostiara bizitzera joan zen eta hiri hartan irakasle moduan lan egin zuen Escuela Normal de Maestras delakoan.\nPrimo de Riveraren Diktadura-garaian politikan ibili zen. 1925. urtean hura eta Carmen Resines Donostiako udalaren zinegotzi izendatuak izan ziren. Hain zuzen ere, Espainian kargu horretarako izendatutako lehen emakumeak izan ziren. Era berean, urte batzuk geroago alkateordea izatera heldu zen. Gainera, Primo de Riverak konstituzio berria garatzeko antolatutako biltzarrean parte hartu zuen.\n1936. urtean Gipuzkoako Hezkuntzako Ikuskatzailea izan zenean, errepresioarekin kolaboratu zuen. Ildo horretan, errepublikanoak eta nazionalistak ziren irakasleak irakaskuntzatik bota zituen.\nEgilea: Pascual Marin


Elkarrengandik ikasiz: 'Kooperatibismoa atzo eta gaur' — TUlankide MONDRAGON\nElkarrengandik ikasiz: 'Kooperatibismoa atzo eta gaur'\nBai Euskarari Elkarteak Kutxa Fundazioak lagunduta 'elkarrengandik ikasiz' izeneko bideo sorta ekoiztu du. Gaur estreinatu da lehengo saioa eta kooperatibismoa izan da aztergai. Besteak beste, MONDRAGONeko hedapen kooperatiboko arduradun Ander Etxeberriak parte hartu du lehenengo saioan.\nGEZKI Institutuko Aitor Bengoetxea, Goiener-eko Naroa Elortza eta MONDRAGON Korporazioko Ander Etxeberria izan dira lehenengo saioko hizlariak. Kooperatibismoaren balioak, hastapenetatik gaur arte ikasitakoa, egindako ibilbidea eta aurrera begirako erronkak izan dituzte hizpide. Saioa Bai Euskarari Elkarteak ekoiztu du Kutxa Fundazioaren babesarekin eta beste zenbait arlo eta hizlari izango dira protagonista etorkizunean.


900 gramoko ordenagailu eramangarria da Ikastolen Elkartearen Ikasys proiektuko protagonista. Ikasle bakoitzaren beharretara egokitzen da eta badirudi haurrek gogoko dutela. Irakasle batzuekin ere izan gara, teknologia berriek dakartzaten aldaketek euren jardunean nola eragiten duten jakiteko.\nIkasys Orioko Herri IkastolanBelai Irazabal\n“Bizitza osoa idazten pasa dugu, eta aspertuta gaude jada. Ordenagailua askoz gehiago gustatzen zaigu”. Ignaciok esan digu hori, Orioko Herri Ikastolako ikasleak. Bederatzi urte ditu eta Ikasys proiektuan parte hartzen ari da, bere ikastolako beste zenbait haurrekin batera. Ingurunea-ko klasean dago, eta ordenagailu eramangarri txiki bat dauka mahai gainean. Baita gelako gainerako haurrek ere. Pantailatxoari serio-serio begiratzen diote guztiek. Bi irakasle mahaiz mahai dabiltza, sabairantz begiratzen duten hatz erakusle asko daudelako.\nIkasle bakoitzak ordenagailu bana\nIkasys proiektua proba fasean dago. Gipuzkoako hiru ikastolatan abiarazi dute: Orioko Herri Ikastolan, Donostiako Santo Tomas Lizeoan eta Oiartzungo Haurtzaron. 6 eta 12 urte bitarteko haurrekin ari dira probak egiten, eta emaitzak positiboak badira, datorren ikasturtean beste hamabi ikastetxetan jarriko dute proiektua martxan. Haren helburua ikasleen beharrei modu pertsonalean erantzutea da, ikasleek norberaren erritmora egokitutako ariketak egitea. Horretarako, bakoitzak ordenagailu eramangarri bat erabiliko du klasean. Maite Gomez Ikasys proiektuaren koordinatzaileak azaldu digunez, fitxa, testu liburu eta lan koadernoekin zaila da laguntza pertsonalizatua ematea, ikasle ororen beharrei modu berean erantzuten dietelako, bakoitzaren gaitasun eta erritmoa kontuan hartu gabe.\nOrioko Herri Ikastolako haurrek bost ikasgaietan erabiltzen dituzte ordenagailu txiki horiek: Euskara, Gaztelania, Ingelesa, Matematika eta Ingurunea. Ikasgai bakoitzeko, astean ordu erdiz aritzen dira ordenagailuan. Marisa Aranburu bertako irakasle eta Lehen Hezkuntzako koordinatzailearen hitzetan ordenagailua denbora mugatuz erabiltzea ona da, ikastordu guztietan erabiltzeak ez lituzkeelako irakaskuntzaren erronka guztiak aseko: “Ikasysekin ezin da sorkuntza landu. Euskaran, adibidez, gramatika landu daiteke, baina ipuinen idazketa edota irakurketa ez”. Memorizazio eta trebatze ariketak lantzea da Ikasysen helburu nagusia. Galdera zuzenak egiten zaizkie ikasleei, eta hiruzpalau erantzun dituzte aukeran. Ingurunea-ko klaseetan bederen bat-bateko erantzunetan oinarritutako test itxurako formula hori errepikatzen da. Eta badirudi ikasleak gustura dabiltzala. “Bizitza osoa” paper artean pasa dute eta aparailu elektronikoek gehiago erakartzen dituzte.\nIkastetxean egon arren, ordenagailuak jolasekin, entretenimenduarekin lotzen dituztela esan digute euren irakasleek. Agian, erantzun egokia aukeratzen dutenean horregatik oihukatzen dute bideojokoetako “toma!” klasikoa, munstroa akabatu eta pantaila gainditu dutenaren seinale. Gainera, teklatuak esfortzu txikiagoa egitea eskatzen du: “Zaila da umeak liburuekin motibatzea; eroso bizitzera geroz eta ohituago daude, eta esfortzurik ez dute egin nahi”, adierazi digu Aranburuk.\nIgnacioren alboan Eneko eta Paula esertzen dira. Liburuak erabiltzea baino, beraiek ere nahiago dute ordenagailuan aritzea. Aranbururen hitzetan, nabari da Playstation, Gameboy eta antzeko aparailuekin jolastera ohituak daudela. Dena den, liburuetatik hobeto ikasten dutela diote, gauzak errazago memorizatzen dituztela. Beharbada ez dira ohartzen “jolasean” dabiltzan bitartean ikasten ere ari direla.\nIrakaslearen papera aldatuko al da?\nAne Villak hamar urte daramatza irakasle moduan. Amaitzear dagoen ikasturtean DBHko Teknologia zikloa ematen ari da Gasteizko Diocesanas ikastetxean. Ikasle helduagoak ditu, baina bat dator Gomez eta Aranbururekin: “Nabari da ikasleei tresna berriak interesatzen zaizkiela, baina irakasleak jokatzen duen papera oso garrantzitsua da. Gure garaian irakasle oso onak zeuden, eta horrelako baliabideen laguntzarik ez zuten arren, euren irakasgaiak erakargarriak izatea lortzen zuten”.\nIkasleek gogoko dute klasean –informatika gelaz kanpo– teknologia berriak erabiltzea. Baina irakasleak erronka berriei erantzuteko prest al daude? Ikasys proiektuak irakasleentzat abantaila handiak ekarriko dituela dio Maite Gomezek. Zuzenketak adibidez azkarrago egingo dituzte eta irabazitako denbora beste behar batzuei hobeto erantzuteko erabili ahal izango dute, ikasleek ariketak egitean izan ditzaketen galderei erantzuteko, esaterako.\nProiektuan parte hartzen ari diren irakasleak iritzi berekoak diren galdetu diogu, eta istorioak zurrunbilo handia sortu duela aitortu arren, oro har ez dutela trabarik jarri azaldu digu. Aranburuk, bestalde, proba fasean daudela nabarmendu du, eta oraindik goizegi dela ondorioak ateratzen hasteko. Berriro errepikatu du ordenagailuen eta liburuen arteko oreka lortzea dela gakoa. Gomezek ere argi du hori, eta teknologia berriak ez datozela liburuak ordezkatzera, elkarren osagarri direla baizik.\nAne Villaren ustez, teknologia berriak klasean geroz eta gehiago erabiltzen doazen neurrian, irakaslearen papera aldatu egin beharko litzateke, ikasleei euren kabuz baliatzen erakustea izango delako hezkuntzaren ardatz nagusietako bat. “Eta horretarako gure lana zeharo moldatu behar dugu”, dio konbentzituta: “Duela gutxi arte, ariketa bat ebazteko eskatzen zenienean, zalantzarik izanez gero irakasleari galdetzen zioten. Orain beraiei eskatzen diegu erantzunak bilatzeko”. Internet oso tresna baliagarria omen da horretarako. Ikasleek badakite teknologia berriek joko handia eman dezaketela, eta urteen poderioz geroz eta trebatuago doaz eskolara. “Irakasleak, ordea, ez daude prestatuta, ezta kontzientziatuta ere. Ordenagailuek lan egiteko modua errotik aldatzea eskatuko dute. Badirudi irakasle batzuk beldur direla, ikasleek beraiek baino gehiago jakin dezaketela ikusten dutelako. Bereziki 50 urtetik gorako irakasleen kasuan antzematen da hori. Ez dute aurrera egin nahi. Ulergarria da, baina aldaketetara egokitzen ez badira, majo sufrituko dute datozen urteetan”. Ane Villaren hitzak dira horiek.\nInterneten bitartez, ikaskuntza sistema mota berriak erabil daitezke, hala nola e-ikaskuntza (ikaskuntza elektronikoa, electronic learning) eta b-ikaskuntza (ikaskuntza mistoa, blended learning) izenekoak. Ikasys proiektua bigarren multzoan kokatzen da, ikasteko modu klasikoa eta elektronikoa uztartzen dituelako.\nIkasys ordenagailuaren ezaugarriak\nAsus konpainiaren EeePc modeloa.\n7 hazbeteko pantaila.\nLinux edo Windows XP sistema operatiboak.\n512 MB-eko DDR memoria.\nDatuak gordetzeko 4 GB-eko flash memoria.\nPisua: 920 gramo.\nPrezioa: 300 euro.


Donostiako Arte eta Lanbide Eskola - Auñamendi Eusko Entziklopedia\nDonostiako Arte eta Lanbide Eskola\nDonostiako Arte eta Lanbide Eskola, urteen poderioz, lanbide heziketako erreferentziazko zentro bilakatu zen hiriko langile eta emakumeentzat. Bere sorreraren aurrekariek, 1872an, hiriak halako instituzioekiko zuen interesa erakusten dute. Azkenik, 1880. urtean gauzatu zen proiektua, Nicolas Bustunduy y Vergara industri ingeniariak 1876an proposatu eta, hiru urte beranduago, 1879an, Udalak Foru Aldundiari finantza-laguntza eskatu zionean. Urte hartan onartu zen eskola horretako jarduera-araudia. 1880-1921 bitartean On Jose de la Peña izan zen bertako idazkaria. Hark, 1894-95 ikasturteko memorian Arte eta Lanbide eskolak egiaz "txiroaren unibertsitateak" direla esan zuen, "herria erroretik edo ezjakintasunetik askatzeko" modu gisa.\nBilbokoak ez bezala, Donostiakoak sail komertziala mantendu zuen 1885eko berrikuntzaren ondotik. Ezaugarri horrek talka egiten du instituzio horiek zituzten helburu zehatzekin, izan ere, langile eta artisauak prestatzeko helburua zuten. Zabalik egon zen bitartean ikasle asko jaso zituen, izan ere, Donostian zerbitzuen sektorea zen nagusi, prestakuntza egokia izatea eskatzen zuten banku, bulego nahiz establezimendu komertzial ugari baitzeuden, besteak beste. Haatik, tarteko lanak burutzeko prestatutako langileria (langilezainak) sendotzeko saiakerek ez zuten arrakastarik izan eskola horretan, nahiz eta ikasketa-planetan, pixkanaka, ikasgai kopurua areagotu eta, era berean, ikasketa xehatuagoa eskaini, espezialitate eta kualifikazio profesional ugari sakonduz.\nIkasleen bilakaera eta ikasketa-planak\nEskolaren ikerketarako hiru aro finkatu ditugu bere bilakaeran, baterako zenbait ezaugarri eta gertatu ziren zenbait aldaketa aintzat hartuz. Aldaketa horiek, batez ere, ikasketa-planetan gertatu ziren, eta baita eskolaren antolaketarekin lotutako alderdi batzuetan ere. Hauek dira finkatu ditugun aroak:\nLehen aroa (1880-1885).\nAro horretan oinarrizko ikasketak egituratu ziren, profil profesional jakinik gabe, nahiz eta curriculuma bost ikasturtetan egituratuta egon, sailik gabe. Aritmetika Osoa eta Marrazketa (modalitate ezberdinetan) izan ziren harrera onena izan zuten ikasgaiak, lehen ikasturtean ezarri zirenak. Ikasturte amaierako memorietan jasotako datuen arabera, ikasgai bakoitzean izaten zen izen-emate kopurua adierazten zutena, ikasleen bilakaerari dagokionez, lehen urtean 158 ikasle zituen eskolak eta 1885-86 ikasturtean 269. Orokorrean, ikasleek bi ikasgaitan ematen zuten izena ikasturte bakoitzean. Eskola ireki eta hurrengo urtean "nesken sailean" ikasten zuten neskatoek. Sail horretan 26 ikasle matrikulatu ziren lehen urtean eta 1884-85 ikasturtean 56, irudien marrazketa eta apainketa zirelarik hautatzen zituzten ikasgaiak.\nBigarren aroa (1886-1908).\nAro horretan argiro bereizitako hiru sailetan egituratu ziren ikaskuntzak: industriala, artistikoa eta komertziala. Era berean, zentroaren araudia eta curriculuma berritu egin ziren. Ikasle maskulinoen bilakaera gorakorra izan zen, izan are, 1888-89 ikasturtean 245 ziren eta 1906-07 ikasturtean 578. Ikasleak sailka banatuta, hauek dira sail bakoitzaren portzentajeak: % 45,5 industrialean, % 35,5 artistikoan eta % 19 komertzialean. Nesken matrikulazioari dagokionez, bilakaerak ere goranzko joera erakusten du, izan ere, 1888-89 ikasturtean 63 ikasle zeuden eta 1899-1900 ikasturtean 153 zeuden. 1896. urtean ikasketa-planetan berrikuntza zenbait sartu eta "ikaskuntza orokorrago" batzuk (hiru ikastaro) eta "aplikaziozko" beste batzuk( bi ikastaro) ezarri ziren. Sail industrialean makinista, elektrikari eta eraikitzaile espezialitateak barneratu ziren. Halaber, sail guztietan ikasgaien eskaintza oso zabala zen, baina lehen ikasturtetako oinarrizko ikasgaiak ziren matrikulazio gehien jasotzen zituztenak.\nHirugarren aroa (1909-1930).\nAro horretan eskola beste eraikin batera eraman zuten, hura hartzeko eraiki zena. Bigarren Irakaskuntzako institutuaren (gaur egun, Correos hartzen duena) alboan zegoen eraikin berria. Eskolaren ibilbidea Primo de Riveraren Diktaduran ezarri ziren gobernu-xedapen berriekin (irakaskuntza profesionalari buruzkoak) amaitu zen. Ikasleen bilakaerari dagokionez, 1910-11 ikasturtean 558 ikasle zituen eskolak eta 1923-24 ikasturtean 967. Sail industria zen ikasle gehien hartzen zituena (% 51), ondoren komertziala (% 31) eta, azkenik, artistikoa (%18). Nesken sekzioan 1909-10 ikasturtean 133 ikasle zeuden eskolan eta 1924-25 ikasturtean 279 ikasle. Curriculumean izandako aldaketak sekzio industrialeko hainbat espezialitatetan eragin zuen: mekanikariak, elektrikariak, kimikariak eta eraikitzaileak; nesken sailean, aldiz, sail komertziala eta artistikoa finkatu ziren.\nAro guztietan zehar, eskolako eskaintza profesionala tokiko beharrizanetara egokitu zen, unean-unean gero eta indar gehiago zuten lanbideak txertatuz, esate baterako, autoen mekanikariak, edo emakumeentzako mekanografia. Horrenbestez, curriculumean izandako aldaketen arabera banatu ditugu aroak, izan ere, modu horretan, eskaintzaren bilakaera eta malgutasuna bistara dezakezu, lanbide heziketaren eskakizunak eta hirian sortutako gizarte-beharrizan berrietara egokitu beharrak aintza hartuz. Hala ere, zentro hori Udalaren mende izan zen uneoro, izan ere, gehienetan bigarren hura izan zen eskolaren antolaketan nahiz bertan ematen zen irakaskuntzan izaten ziren aldaketen sustatzailea. Aro horiek antzekoak dira Bilboko Eskolarako ezarritakoekin alderatuz, Bilbon sortutako Langilezainen Eskolaren eta falta ziren merkataritza arloko ikasketen salbuespenarekin. Horrenbestez, ikasketa-planak pixkanaka egonkortu egin zirela ikus daiteke, eta ikasleak ere gero eta gehiago ziren. Halaber, aro bakoitzean matrikula egonkortu eta pixkanaka igo egiten dela ikus daiteke. Era berean, gero eta neska gehiago joaten da Eskolara. Hori argi ikus daiteke eskola honetako eta Gipuzkoako gainerako eskoletako memoria guztietan. Kontuan izan behar da, lehen irakaskuntza amaitu ostean, hezkuntza arloko nahiz lanbide arloko prestakuntzaren eskaintza oso urria zela neskentzat, izan ere, 1901eko erreformaren ondotik, hamabi urterekin eta derrigorrezko eskolatzea amaituta, oso murriztua izaten zuten bigarren irakaskuntzarako sarbidea eta, are mugatuagoa unibertsitaterako bidea. Horrenbestez, neskei zuzendutako eskaintza maistra izateko prestakuntzara mugatzen zen irakasleak prestatzeko eskolan. Bestela, halako eskoletara jo zezaketen, lanbide heziketa bat garatzeko.\nIkasleak: sailkapena adin eta lanbideen arabera\nEskola honen arrakasta ikusteko, jarraian, aro bakoitzeko portzentaje orokorrak eskaintzen ditugu, ikasleen adinaren nahiz eskolan sartzean zuten lanbidearen arabera. Datuak eskolan zeuden sail ezberdinetan banatuta ematen ditugu 1885. urtetik aurrera. Horrela, ezaugarri horiek hobeto bereizi ahal izango ditugu, eskaintzen ziren aukera ezberdinen arabera. Ikasleen adinari dagokionez, 12-15 urte bitarteko ikasle asko zeudela ikus daiteke, batez ere, XX. mendearen hastapenean, nahiz eta sail industrialean beti batez bestekoaren azpitiko zenbakiak agertu. Lehen irakaskuntza amaitu berri zuten ikasleak dira, irakaskuntza profesional batekin ikasketak osatzeko asmoz eskolatzen zirenak. Dena den, litekeena da lanbide motaren batean aritzea ikastun modura edo, besterik gabe, lanik gabe izatea. Taula honetan ematen dira portzentajeak:\nIkasleen sailkapena adinaren eta espezialitatearen arabera, portzentajetan emanda, 1880-1921\nIturria: Berezko sorkuntza, Donostiako Arte eta Lanbide Eskolako memoria ezberdinetatik abiatuta.\nIkasleen egoera profesionalari dagokionez ere taula bat osatu da. Horretarako, lanbide-multzoak lanbide mota bakoitzaren arabera eratu dira, lanbide horiek burdinarekin, harriarekin eta zurarekin duten lotura aintzat hartuta. Gainera, merkataritza edo komertzio arloko multzoa eta ikasleen multzoa eratu dira. Hauek dira 1880-1921 bitarteko emaitzak, portzentajetan emanda:\nIkasleen sailkapena lanbidearen arabera, portzentajetan emanda, 1880-1921\nIturria: Berezko sorkuntza, Donostiako Arte eta Lanbide Eskolako memoria ezberdinetatik abiatuta\nIkasleak 35 27 41,5 52 28 37 48\nBurdina 15 14,5 - - 16 - -\nZura 29 27,5 - 15 15 -\nHarria 11,5 - - 7 17 -\nMerkataritza 5 5 6 28 5 6 31\nMekanikaria - - - - 15 - -\nBesteak 20 13 25 20 14 25 21\nAdinarekin batera, ikasleen lanbidea zen elementu deigarrienetako bat memoria horietan ikasleei buruzko informazioa jasotzerakoan. Datuak orokorki hartuz, ikasleen lanbideetan erreparatuta, ikasleen kategorian matrikulatutako ikasleen portzentaje handia nabarmentzen da, egonkor mantentzen dena aroz aro (% 35 40 artean). Hots, ikasle mota horrek lehen irakaskuntza egiteaz gain, arte eta lanbide eskolako gau-eskolak hartzen zituen. Horrek lanbide jakinik gabe eskolara jotzen zuten ikasleek lanbide heziketaren helburua lehenesten zutela erakusten du. Horrenbestez, ikasle askorentzat eskolak lehen prestakuntza ematen zuen, ziurrenera laneratzeko baliagarri izango zitzaiena. Lanbide motaren batean ari ziren ikasleen kasuan, orokorrean, bi ikasgai hartzen zituzten (marrazketa eta aritmetika), lehen irakaskuntzak utzitako gabeziak osatzeko. Halaber, eskola zabalik egon zen denbora-tarte guztian zehar eskola uztea nahikoa normala zela ikus daiteke, batez ere mutilen artean; izan ere, lan arloan zituzten premiak asetzeko ezinbestekotzat jotzen zuten prestakuntza jaso ondoren, eskola utzi egiten zuten. Gainera, aipatu beharra dago eskolak ez zuela inolako ziurtagiri edo diploma ofizialik ematen gerora lan egiteko baliagarria izan zitekeenik.\nDonostiako Arte eta Lanbide Eskolak, hiriko Udalaren eta Foru Aldundiaren finantzaketarekin, lehen mailako helburua bete zuen, izan ere, Estatuak ez zion prestakuntza mota horri eutsi 1924. urtera arte eta, horrenbestez, gabezia hori osatzeko, eskolak ikasketa osagarriak eskaini zituen, arrakastatsua izan zena hirian eta inguruko herrietan. Gainera, funtzio sozial aski garrantzitsua bete zuen, izan ere, klase herritarreko ikasleak eta emakumeak hartu zituen, bestela prestakuntza jasotzeko aukera eskasak zituztenak. Bi kasuetan, multzo horietako herritarrek beren gurasoek baino lanpostu hobeak lortzen zituzten. Horrela, klase herrikoia sozialki mugitu egin zela ikus daiteke. Enpresen aldetik eskaera osoa ohikoa zen, izan ere, ikasle mota horrek arrakasta profesionala bermatzen zien, kalitateko prestakuntza jaso baitzuten.\n1924-1928 bitartean Lanbide Heziketaren Estatutuak finkatu eta Estatuaren mendeko Lan Eskolak sortu ziren. Haatik, erreforma horiek barneratuta ere, eskolak bere bideari jarraitu zion. Dena den, frankismoan sartuta, 1955eko lanbide heziketako lege berriekin, Estatuko Araudi berrira egokitu behar izan zen.