Mediaberri.com - Ekaina 2008\nArtxiboak: Ekaina 2008\n2008/06/29\tGatesen erretiroa hasi da\n02:09:40 | Atalak: Teknologia, Munduan zehar | 388 hitz Etsai beste jarraitzaile utzi ditu bidean Bill Gates (Seattle, AEB, 1955) Microsoften sortzaileak. Windows sistema eragilea mundu osoko ordenagailuen %90etara eramatea lortu du eta, ondorioz, software konpainia gehienak Gatesen erabaki eta asmoen menpe bizi izan dira azken bi hamarkadetan. Duela 33 urte sortutako informatikaren erraldoiari esker, Forbes aldizkariaren munduko biztanlerik aberatsenen zerrendan hirugarrena da. Urteotan, alabaina, ordenagailuekin zerikusirik ez duen esparruan murgildu da Gates, filantropiaren eremuan alegia. 2006ko ekainean iragarri zuen Microsoft utzi eta Melinda French emaztearekin batera sortutako Bill & Melinda Gates fundazioa gidatzeari ekingo ziola. Joan den ostiralean bete zuen orduan agindutakoa. Albisteak ez du inor harritu, baina Microsoft konpainiaren gainbehera aurreikusi dute askok Gatesen agurrarekin, besteak beste, konpainiak ez dituelako bizi bere unerik gozoenak. Batetik, Yahoo erosteko eskaintzak porrot egin zien eta, bestetik, Google eta Steve Jobsen Apple, gero eta indartsuago ari direlako teknologiaren sektorean. Europan ere topatu dituzte oztopoak, Bruselak isun handiak ezarri baitizkio Microsofti monopolioa leporatuta. Ez dago, alabaina, krisialdirik. Microsoftek 51.120 milioi dolarreko irabaziak izan zituen iaz eta sistema eragileetan ez ezik, Officerekin bulego softwarearen errege da oraindik. Egia da, ordea, bere azken sistema eragileak, Vistak, ez duela espero zuten arrakasta izan eta erabiltzaile gehienek, Mac Os edo Linux hautatu ez dutenek, Windows XP erabiltzen jarraitu nahiago dutela. Erabiltzaileen eskaera ugariek lortu dute, hain zuzen , XP sistemaren bizitza 2014ra arte luzatzea, Microsoften asmoen kontra. Adiorik ez. Ez da egun batetik bestera hartutako erabakia izan. 2000n egin zuen lehen urratsa Gatesek, kontseilari ordezkari kargua Steve Ballmerren esku utzi zuenean. Zortzi urte behar izan ditu Ballmerrek Gatesen bulegoa eskuratzeko. Agurra, alabaina, ez da erabatekoa izan, astean behin Redmondeko egoitzara bueltatuko baita aholkulari aritzeko. Horrez gain, konpainiako kontseiluko presidente karguari eutsi dio. Teknologiaren guruetako bat izan da Gates urteotan, baina beste aditu askok, Paul Graham kasu, Internetek irekitako garai berriari moldatzen jakin ez izana egotzi diote. Grahamek Microsoft hilda dagoela esatera heldu da, Google, Apple eta Gatesen beraren estrategiaren erruz. Banda zabaleko konexioei esker, ordenagailuetan instalatu beharreko softwarea desagertuko dela uste dut askok eta, horrekin batera, Microsoft bera. Hemeretzi urte zituen Gatesek Harvard utzi eta Microsoft sortu zuenean 1975ean. Berea ez zen softwarea saltzeko gai izan zen, nori eta IBMri. Salmenta egin eta gero, 50.000 dolarren truke eskuratu zuen MS-DOS. Ondoren, Apple aurkariren abantailak bere egiteko modua asmatu zuen, Steve Jobsen oniritziarekin. Garai hartan, inork ez zuen uste ordenagailuen etekinak sistema eragileetan egon zitezkeenik, Gatesek, aldiz, ederki aurreikusi zuen. Erantzun\t2008/06/23\tUmeen jokoak?\n23:17:48 | Atalak: Teknologia | 499 hitz Super Mario, Sonic edota Megaman izeneko heroiekin ezkerretik eskuinera aurrera egin eta bidean azaltzen ziren arerioak garaitzea zen duela hogei urteko kontsolek eskaintzen zuten esperientzia. Ez zen gutxi, baina ume eta nerabeen aisialdia besterik ez zen orduan. 1990eko hamarkadaren bukaeran, berriz, bestelako kontsola eta jokoak azaltzen hasi ziren merkatuan; Sony, Microsoft eta beste konpainia batzuk sartu ziren bideo jokoen merkatuan eta publiko helduagoa erakartzeko moduko jokoak sortzeari ekin zioten enpresek. Azkenaldian plazaratu dituzten bideo jokoen salmentek agerian utzi dute kontsolen erabiltzaileak adin mugarik ez duela. Rockstar konpainiaren Grand Theft Auto IV jokoaren sei milioi ale saldu zituzten dendetan jarri eta astebetera, eta 400 milioi euro inguru irabazi. Nintendoren Wii Fit berritzaileak, berriz, bi hilabetean milioi bat ale baino gehiago saltzea lortu zuen Japonian bakarrik. Belaunaldi berriko kontsolen izarrik berrienak dira GTA IV eta Wii Fit, guztiz desberdinak beren artean baina, salmentei dagokionez, aisialdi elektronikoak musikak edo zinemak baino diru gehiago mugitzen hasi dela erakusten dutenak. Hollywoodeko film ezagunenek baino diru gehiago egin du GTA IVk lehenengo egunetan; esaterako, J.R.R.Tolkienen The Lord of the Rings liburuetan oinarritutakoek baino gehiago. Kontuan izan behar da, gainera, 18 urtetik gorakoentzat dela jokoa (17tik gorakoentzat AEBetan). Joko honek mafiako kide baten rola ematen dio jokalariari, eta ia erabateko askatasuna dauka jokalekuan, New Yorken antz handia duen hiri erraldoi batean, mugitu eta ankerkeriak egiteko. Sexua eta indarkeria ez dira falta istorioan eta, horrexegatik, eztabaidak sortu dira eta zentsura jasan du. Play Station 3 edo Xbox 360 kontsoletarako atera dute jokoa, eta inoiz sortu dituzten grafiko errealistenak ageri ditu Rockstar taldearen lanak. Quentin Tarantinoren filmetan murgiltzea bezala da jokoak eskaintzen dituen ehun orduetan aurrera egitea, baina mafia buruen eginkizunak bete ondoren ere aukera amaigabeak ezkutatzen ditu jokoak. Kirolaren osagarri. Nintendok, Wii kontsola merkaturatu zuenetik, bideo jokoekin jolasteko modua irauli du. Japoniarrek apustu garbia egin zuten dibertsioaren eta jolasteko erraztasunaren alde. Microsoftek eta Sonyk makina ahaltsuenak sortu nahi izan zituzten; Super Marioren gurasoek, berriz, helburu harrigarri bezain xumea jarraitu zuten: jokatzeko modua aldaraztea. Horretarako, aginte berritzailea sortu zuten eta, denborarekin, beste tresna batzuk gehitu izan dizkiote kontsolak berez ematen dituen aukerei. Wii balance board izeneko taula da plazaratu duten azken asmakizuna, eta Wii Fit jokoarekin batera garatu eta jarri dute salgai. Ohiko bideo jokoa da, baina ariketa fisikoa egiteko, norberaren gorputzaren jarrera eta oreka aztertzeko eta bizitza osasungarria eramateko gonbita da Nintendok egindakoa. Aurretik ere izan dira horrelakoak -Play Station kontsoletan dantza egiteko eta webcam batekin pantailako elementuetan eragiteko tramankuluak aspaldi atera dituzte-, baina lehenengo aldia da bideo joko batek sasoian jartzeko aukera ematen duela. Baskula baten itxura duen taula da Wii Balance eta erabiltzailea taula gainean egin behar ditu ariketa guztiak. Hasieran, jokoari norbere altueraren berri emanda, Gorputzaren Masa Indizea kalkulatzen du. Ondoren, pisua gutxitzeko ariketa programa presta daiteke. Horrez gain, gorputzaren oreka eta jarrera zuzentzeko ariketak proposatzen ditu softwareak. Pantailan monitore moduko bat izango du bidaide erabiltzaileak, eta ariketak nola egin behar dituen erakutsiko dio horrek. Edonola ere, taulak berak oinen kokapena eta presioa antzeman ditzake eta, horren arabera, zuzen edo oker egiten ari den ohartarazi. Erantzun\t2008/06/12\tArrozak batzen gaituela ospatzeko\n01:01:14 | Atalak: Kulturan | 216 hitz Jatorri anitzeko jendea bizi da gaur egungo hirietan, eta askotan, arrotzak ditugu bizilagunaren ohitura eta bizimoduak. Horrexegatik ekin zioten duela urte batzuk Munduko Arrozak izeneko festa ospatzeari, norberak bere herrikoaren berri gainerakoei emateko, hain zuzen ere. Musika, dantza eta, noski, arroza erabiliko dituzte larunbatean asmo horrekin, Bilbon eta Iruñean egingo dituzten egun osoko jaietan. Bizikidetza eta elkartasuna sustatzea dira jaialdiaren beste helburu nagusiak. Antolatzaileek diotenez, munduan gehien erabiltzen den jakietako bat da arroza, eta horrexegatik, nazio bezainbeste errezeta dago munduan arroza prestatzeko. Valentziako erara, begetarianoa, haragiarekin, eta Coca Cola edari ezagunarekin prestatutakoak ere ikusi izan dira urteotan Munduko Arrozen jaialdian. Bosgarren urtez antolatu dute Bilbon jaia, eta azken lau urtetan Gasteizen eta Iruñean ere egin izan dute. Aurten, gainera, Gipuzkoan egiteko asmoa gauzatuko dute lehenengo aldiz. KULTURA KALEAN. Sukaldaritza aitzakia nagusia izango bada ere, musika, dantza eta bestelako kultura adierazpenak ez dira faltako larunbateko festetan. Goizeko hamarretan hasiko dituzte Bilbon antolaketa lanak, jaialdian parte hartzeko izena eman duten taldeko kideek lekua hartzera joan beharko dute. Eguerdira bitarte, umeentzako tailerrak eta askotariko jolasak prestatu dituzte. Gainera, San Frantziskoko komentuko indusketa lanak edota Artelanen errepliken museoa ezagutu nahi dutenek, horretarako aukera izango dute bisita gidatuetan, aldez aurretik (34) 944 157 673 telefonora deituta. Epaimahaiak 13:30etatik aurrera dastatuko ditu arrozak, eta arratsaldez, kalejirak eta kontzertuak egingo dituzte Bilbo Zaharrean. Erantzun\t2008/06/10\tApplek iPhone 3G aurkeztu du, hobea eta merkeagoa\n00:45:34 | Atalak: Teknologia | 214 hitz Iazko ekainaren 9an aurkeztu zuen Mac ordenagailuen sortzaileak sakelako telefonoetan iraultza ekarri behar zuen iPhone eta, urtebete igaro denean, asmakizunaren bertsio berria aurkeztu zuen atzo San Frantziskon Steve Jobs Apple konpainiako zuzendari nagusiak. Diseinu berria, kamera hobea, iraupen luzeagoa duen bateria, GPS sistema eta, batez ere, Interneten ibiltzeko 3G motako konexioak dira iPhone 3G bataiatu dutenaren berritasun nagusiak. «Hobea» ez ezik, merkeagoa ere izango da Appleren tramankulua, 200 dolarretan jarriko baitute salgai 8 Gb-ko bertsioa, egun balio duenaren erdian, alegia. 16 Gb-ko telefonoa, berriz, 400 dolarretan salduko dute. Horrez gain, telefonoa mundu osora zabaldu nahi duela esan zuen Jobsek, «mundu guztiak nahi du iPhone bat eta eskuragarriagoa egin behar dugu» Horretarako, orain arte izan duten estrategiarekin hautsi eta 70 herrialdeko konpainiekin itunak sinatu dituztela iragarri zuen. Uztailaren 11n, momentuz, iPhone 3G berria 22 herrialdetako dendetara helduko da, tartean, Euskal Herriko saltokietara. Telefonoen eremuan iPod-ekin lortu zuena errepikatzeko bidean da Apple, mundu osoan sei milioi iPhone saldu baititu dagoeneko. Konpainiako zuzendariak aitortu zuenez, «salgai ez dagoen tokietan ere erabiltzen dute». HEGOALDEAN SALGAI. AEBetan bakarrik hasi ziren saltzen iPhone . Iparraldera iazko azaroan heldu zen baina Hegoaldean oraindik ez dute salgai jarri. Askotariko zurrumurruak zabaldu ondoren, Telefonicak Apple-ekin kontratua sinatu duela baieztatu du. iPhone 3G bat eskuratu nahi dutenek, beraz, Movistarrera jo beharko dute, hasiera batean behintzat. Erantzun\t2008/06/09\tHaririk gabeko konexioa kalean\n23:55:59 | Atalak: Teknologia | 450 hitz Zazpikaleetako bihotza da Plaza Barria. Bertan, tabernaz taberna ibiltzeko, umeak jolasten ibiltzeko eta askotariko azokak egiteko tokia izan dute bilbotarrek azken bi mendeetan. Aurrerantzean, gainera, bisitari berriak izango ditu plazak, ordenagailu eramangarriak besapean hurbilduko zaizkion Internet zaleak. Wi-Fi bidez konektatu eta sarean ibiltzeko aukera emango duen Bilboko lehenengo tokia bilakatu zen atzo Plaza Barria. Orain arte, barruti guztietako liburutegietan eta udal bulegoetan jarri du Udalak haririk gabeko konexioa, baina lehenengoz egin du eraikinetatik kanpo. Plazaren erditik edo banku batean eserita egonda konektatzea dago. Wi-Fi konexioa martxan da dagoeneko eta atzoko aurkezpenean Ibone Bengoetxea Bilboko Udaleko Hezkuntza eta Kultura zinegotziak azaldu zuenez, «oso modu errazean erabil daiteke». Aski da haririk gabeko konexioak abian jartzea horretarako aukera ematen duen ordenagailuan, «Bilbao izeneko konexioan klikatzean, inolako pasahitzaren beharrik gabe, Udalaren webgunea azalduko zaio erabiltzaileari eta, handik aurrera, webgunearen helbidea idaztea nahikoa izango du». Comunicaciones alternativas Euskadi taldeak jarri du martxan konexioa eta, Fernando Presa enpresako teknikoak esan zuenez, Wi-Fi konexioaren ezaugarri teknikoak betetzen dituzten tresna guztiekin izango da eskuragarria Plaza Barrian jarritakoa, «PDA zein ordenagailu eramangarriekin». Abiadura zehaztu gabe, konexioaren banda zabalerak aldi berean nahi beste erabiltzaile hartzeko ahalmena izango duela ziurtatu zuen. Bestetik, Interneten ibili eta posta elektronikoa, Pop bidezkoa barne, mugarik gabe ikusteko aukera egongo den bitartean, konexio mota eta protokolo jakin batzuk galarazi dituztela ohartarazi zuen, «P2P sareetan musika zein bideoak deskargatzea galarazita dago eta, horrez gain, ezegokiak diren edukiak, pornografia eta indarkeria sustatzen dutenak batez ere, iragaziko ditu sistemak». Jon Aldaiturriaga Zazpikaleetako merkatarien elkarteko ordezkaria pozik azaldu zen konexioarekin, «duela 3 urte proposatu genion Udalari eta orain izan dugu ideia gauzatzeko aukera». Zazpikaleak «modernizatzeko» urratsa dela uste du eta, bide batez, «herritarrei zerbitzu berria emateko». Plaza Barrian kokatu izanari, gainera, zoragarria deritzo, «oso leku bizia da eta turistak ere ibiltzen dira hemendik, Guggenheimera joaten direnen artean, inkesten arabera, %85 inguru hona dator ere». Hemendik aurrera, tabernetako terrazak «ordenagailuz beteak» ikustera ohitu beharko dela gaineratu zuen Aldaiturriagak. GUZTIEN ESKU. Bilboko Agenda Digitala 2012 egitasmoaren harira ekin dio Udalak mota honetako konexioak egiteari eta, etorkizunean, «ekimen honek zer nolako harrera duen eta bere bilakaera aztertu ondoren», antzeko ekimenak egin ahal dituztela iragarri zuen Bengoetxeak. Esan zuenez, «herritar guztiek Internetera konektatzeko aukera izan dezaten» lanean jarraitzeko asmoa dute. Kultura zinegotziak, bestetik, oker larria izan zuen atzoko aurkezpenean Wi-Fi konexioa «Bilboko hiriak izan zuen lehenengo plazan» jarri dutela iragarri zuenean, izan ere, Plaza Barria berria da Bilbon zaharragoa bazegoelako . Udaletxe zaharra eta San Anton elizaren artean zegoen Plaza Nagusia deitutakoa eta, gerora, Plaza Zaharra bataiatu zutena. Plaza Barria XIX. mendekoa da eta 708 urte laster beteko dituen hirian plaza zaharragoak izan dira. Erantzun\t2008/06/07\tHilzorian den jai ereduari eusteko\n00:43:04 | Atalak: Kulturan | 104 hitz Iaz plazaratu zuen FEVE konpainiak bere tren historikoetan egun bakarreko bidaiak egiteko proposamena, eta inork espero ez zuen arrakasta lortu zuen, eserlekuen %98 saldu baitzituen. Bilbotik abiatu eta, 39 euroren truke, larunbata edo igandea eskualde bat ezagutzen emateko aukera eskaintzen dute, eta, bidaiak ez ezik, bazkaria eta museoetarako bisitak salneurriaren barnean daude. Berritasun nagusia larunbateko bidaian datza, Naturaren trena izenekoa Medina de Pomar (Burgos) herrirako bisitarekin aldatu baitute. Igandeetan Balmaseda ingurura egingo dute trenek, Pozalaguako kobazuloak edota Loizaga Dorretxeko gaztelua ezagutzeko, besteak beste. Bidaia luxuzko bagoietan egiten da, 1928. urtekoa da zaharrena, eta 1965koa bestea. Eserleku gehiago eskaini ahal izateko, aurten hirugarren bagoi bat ere jarri dute. Erantzun\t:: Hurrengo orrialdea >>\tMediaberri


Iruñeko Udalar haur eskoletan euskarazko eskaria ia itzali du | Orreaga Fundazioa\nInicio/Hasiera > Noticias / Berriak > Iruñeko Udalar haur eskoletan…\nIruñeko Udalar haur eskoletan euskarazko eskaria ia itzali du\n14/09/2020 Noticias / Berriak\nLAUGARRENA.- Arrotxapean, haur eskola batetik haur eskola erdira murriztu da euskarazko eskaintza eta hori nabaritu da. Goiz Ederren euskarazko eskariak erraz gainditu du gaztelania/ingelesezkoa (47 eta 24), baina gaztelaniazko Haurtzarok ere plazak eskainita, balantza gaztelaniaren alde atera da (47 eta 61). Txantrean euskarazko Izartegik gainditzen ditu Hello Egunsenti eta gaztelaniazko Santa Teresa, biak batera hartuta ere (38 eta 24). Garaipen erraza baina, hala ere, 12 plaza bete gabe geratu dira Izartegin. Horrek adierazten du euskarazko haur eskola bakarra haur gutxi duen auzo batean dagoela. Nagusi da beste bi haur eskolen aurrean, baina ume eskasia pairatzen du.


Argia Multimedia. Ipar Euskal Herria: saiak eta laborariak, amodio ixtorio bat?\nIker Elosegi Saran jaio zen eta egun Azparnen bizi da. Biologiako ikasketak egin zituen Paue-ko unibertsitatean eta hainbat urtetan irakasle aritua da laborantza eskoletan. Gaur egun, Euskal Herriko Laborantza Ganberako koordinatzailea da.\nDuela ia 35 urtetik ikertzen dira saien koloniak Ipar Euskal Herrian. Azken hamarkada hauetan saien kopuruak gora egin du nabarmen, eta laborarien kopuruak, aldiz, behera. Aldi berean, laborariek ingurumenaz duten ezagutza eta balioespena ere aldatu egin da. Hitzaldi honetan laborarien eta saien arteko harremanen nondik-norakoak eta bilakaera aurkeztuko dira, eta baita geroari begirako hainbat asmo plazaratu ere.


Ostiralean abiatuko da gazteentzako Bziber lehiaketaren bosgarren edizioa — Gaztezulo\nOstiralean abiatuko da gazteentzako Bziber lehiaketaren bosgarren edizioa\nOstiralean abiatuko da gazteentzako Bziber lehiaketaren bosgarren edizioa 13 eta 16 urte artekoei zuzendutako lau erronka izango dira ekainaren 9ra bitarte. Berrikuntza modura, modu pribatuan bidali ahalko dira erronkak. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/ostiralean-abiatuko-da-gazteentzako-bziber-lehiaketaren-bosgarren-edizioa https://www.gaztezulo.eus/albisteak/ostiralean-abiatuko-da-gazteentzako-bziber-lehiaketaren-bosgarren-edizioa/@@download/image/BIZI.BZIBER.jpg\n13 eta 16 urte artekoei zuzendutako lau erronka izango dira ekainaren 9ra bitarte. Berrikuntza modura, modu pribatuan bidali ahalko dira erronkak.\nAzkue Fundazioak sustatua, TikTok sarean oinarritutako euskarazko lehiaketa da Bziber. Lehiaketaren helburua, erronken bitartez, TikTok sarean euskarazko edukiak sortzea da, eta baita erreferente euskaldunak indartzea ere.\nEdizio hau maiatzaren 13tik ekainaren 9ra bitartean izango da martxan eta gazteek lau erronka ezberdin egin beharko dituzte. Aurten, gainera, gazteek modu pribatuan bidal ditzakete erronkak.\n13 urtetik 16 urte bitarteko edozein gaztek har dezake parte lehiaketan. Horretarako, Bziber lehiaketa jarraitu behar da sare sozialetan (@bziber_lehiaketa perfila TikTok eta Instagramen) eta erronkak norbere kontura igo behar dira Bziber etiketatuz edota bideoa mezu pribatu baten bitartez bidalita lehiaketaren profilera.\nParte hartzaileek ez dituzte proba guztiak egin behar saria eskuratzeko; izan ere, guztira zortzi sari egongo dira, proba bakoitzeko bi irabazle, eta zozketa bidez aukeratuko dira. Mugikorra kargatzeko aukera ematen duen motxila bat eta edozein lekutan mugikorra kargatzeko bateria eramangarria izango dira sariak. Zozketa guztiak lehiaketaren amaieran egingo dira, eta azken egunean, ekainaren 10ean, iragarriko dira irabazleak.\nAsier Burguete, Go!azen telesailaren protagonistetako bat, izango da lehiaketaren aurkezlea eta erronken sortzailea. Berarekin batera beste sei euskal tiktoker egongo dira erronkak egiten: @Kai_Nakai, @lorea_intxasuti, @libbetxxu, @elemelonsv, @anepe.acedo eta @julenportillo.


Tropela.net: Maitatuak eta gorrotatuak | Slump doktorearen zaintiratua\nHasiera » Teknologia berriak » Tropela.net: Maitatuak eta gorrotatuak\nTropela.net: Maitatuak eta gorrotatuak\nAtalak: Teknologia berriak, Txirrindularitza\nAbian den edizioan muturrera eramango dut nire estrategia. Hainbat txirrindulari bi zerrendatan banatu eta nire buruari zin egin diot: aurrenekoak (ia) beti hautatuko ditut, besteak sekula gehiago ez. Maitatuak batzuk, gorrotatuak –kakotx artean– besteak, puntuak sakrifikatu, gustuko gregarioekin aritzearren.\nBadira ziklistak berde antzean daudenak, Quintana, Kristoff, Démare, Talansky, Modolo edota Degenkolb esaterako; eta, aitzitik, marra gorria gainditzear daudenak: Westra, Peter Velits, Peraud, Lars Boom, Weening eta Gerrans bezala. Euskaltelekorik ez zerrendetan… bitxia eta tristea.\nEta, zuek ba al dituzue gehientsuenetan taldean sartu eta, aitzitik, inoiz hartzen ez dituzuen txirrindulariak? Badakit ahalik eta puntu gehien lortzeko filiak eta fobiak alde batera laga behar direla, baina…\n[Emakumezkoen zerrendak osatzen saiatu arren, bigarren multzorako hautagairik ez dut aurkitu oraindik. Seinale ona litzateke urteren batean bakarren bat agertzea. Emakumeen txirrindularitza normalizatzen ari den seinale, nire burmuin tropelEROan bederen]\nTropela 2014, berrikuntzekin\nDenboraldi berrian hainbat berrikuntza eskainiko ditu Tropelak:\n1. Eleaniztasuna: Euskaraz gain, katalanez, gaztelaniaz, ingelesez eta frantsesez jarriko dute webgunea.\n2. Luxuzko gregarioak: Proiektua diruz lagundu nahi duenak Luxuzko gregario izan ahal du 4,95 euroan. Hainbat abantaila izango du trukean.\n3. Proba gehiago: 21 lehiaketa antolatu ditu aurten Tropelak. Lasterketa bakoitzeko eta denboraldi osoko sailkapenez gain, beste bost izango dira, Urteko Sailkapena lehiatzea “lan nekeza” delako batzuentzat. Sailkapen berriak dira: Itzuli Handiak, Itzuli Txikiak, Klasikoak (nire helburu bilaka daitekeena), Emakumezkoak eta EH Kopa.


Bertsozientzia (7): "Nanoarkitektura" - Zientzia Kaiera\nErreakzio kimikoen bidez nano eskalan egitura bereziak sortzeaz aritu zen Gotzone Barandika, 2016ko hirugarren hizlaria. Egitura ñimiño hauek sortzeko metodoez eta baita izan ditzaketen aplikazio praktikoez. Hidrogeno baterietan, adibidez.\nHidrogeno bateriak omen dira arazo energetikoaren irtenbide bideragarrienetako bat. Erregai fosilen alternatiba modura aurkezten dira, hidrogenoa oso arina eta ugaria da eta, beraz, erabat aproposa energia iturri gisa. Funtzionamendua ere nahiko erraza da, oso erreakzio sinplea dute oinarrian:\nErreakzioa gertatzerakoan elektroiak alde batetik bestera pasatzen dira, energia elektrikoa sortuta. Hidrogeno bateriek elektroien energia aprobetxatzen dute, bideoan ikus daitekeen bezala:\nHidrogeno baterien funtzionamendua\nHidrogeno bateriek, hala ere, zailtasunak ere badituzte. Giro tenperaturan gasa da hidrogenoa eta, gas guztiak bezala, ez du ez forma ezta bolumen definiturik. Libreki mugitzen diren H2 molekulez osatua dago eta abiadura handian mugitzen da, edukiontziaren azalera osoa bete arte.\nArriskutsu bihurtzen dute ezaugarri hauek, izan ere, hidrogenoa sukoia da gas egoeran eta zuzenean oxigenoarekin harremanetan jartzean eztanda egiten du. Bi elementu hauen arteko erreakzioa kontrolik gabe egiten bada, energia trukaketa bat-batean ematen da (hidrogeno ihes baten ondorioz, esaterako), eztanda egiten du eta energia aprobetxatzerik ez dago.\nEztanda ekiditeko molekulen antolaketari erreparatu behar zaio. Hidrogenoaren eta oxigenoaren arteko erreakzio kontrolgabea saihesteko molekulen antolaketa aldatu behar da. Molekulak ordenatzeko metodoetako bat nanoarkitektura da, nano eskalan sortutako materialak baliatu hidrogeno molekulak harrapatu eta antolatzeko.\nHau da nanoarkitekturan lantzen den tamaina. Eta nanoarkitektura baliatzen dute kimikariek, besteren artean, hidrogeno molekulak antolatzeko balio duten egiturak sortzeko, erreakzio kimikoen bidez ezaugarri bereziak dituzten molekulak sortzen dituzte: MOFak.\nMaterial solido, kristalino eta porotsuak dira eta oso baliagarriak izan daitezke, adibidez, hidrogeno molekulak harrapatu eta modu ordenatuan egituratzeko.\nMOF hitza ingelesezko “Metal Organic Framework” da eratorria eta, izenak azaltzen duen moduan, metalez eta molekula organikoz osatutako egiturak dira. Katioi metaliko bat (kluster izenekoa) eta molekula organiko bat (ligando izenekoa) elkartzen direnean sortzen dira. Ioi metalikoa erdigunean kokatzen da eta koordinazio lotura bidez gehitzen zaizkio molekula organikoak.\nMolekula errepikatuz osatutako makromolekulak dira MOFak, polimeroak, hortaz. Koordinazio polimeroak, zehazki. Metal ioia izatea da koordinazio polimeroek duten berezitasuna. MOFak, koordinazio polimeroen azpitaldea osatzen dute, poroak izateko gaitasuna duten azpitaldea, hain justu.\nKlusterrak eta ligandoak osatzen duten egituraren errepikapenaz bat, bi edota hiru dimentsioko egitura dituzten materialak sortzen dira.\n1. irudia: Klusterrak osatzen dituzten dimentsio ezberdinetako egiturak. (Ziortza Guezuragaren irudia.)\nEgitura hauek dituzten barrunbeetan (poroetan) kokatzen dira hidrogeno edo harrapatu nahi diren molekulak. Modu honetan, hidrogenoa bezalako gasen molekulak modu ordenatuan finkatzen dira, berezko duen gas egoerako sukoitasuna deuseztatuta. Horretaz gain, bestelako abantailak ere eskaintzen ditu ordena molekularrak, gasak hartzen duen bolumena ere izugarri murriztu baitaiteke: 1g. material porotsu batek 7.000m²ko azalera har baitezake.\n2. irudia: Nanoarkitekturaz sortutako material porotsua.\nHidrogenoa metatzeko eta garraiatzeko ez ezik, bestelako aplikazioak ere izan ditzake nanoarkitekturak, kutsatzaileen absortzioa edota farmakologia, adibidez.\nIrailaren 26an Bilboko Bizkaia Aretoan, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatu zuen “Jakinduriek mundue erreko dau 2016” ekitaldian egin ziren lau hitzaldietatik Onintze Salazar meteorologoak “Zerk eragiten du gure osasunean?” hitzaldian dago oinarrituta artikulua.\nFelix Zubia medikuak egindakoa “Zerk eragiten du gure osasunean?“\nArgitalpen-data: 2017/06/15 · Atala: Dibulgazioa, Ekitaldiak\nUPV/EHUko talde batek zuzendu du ikerketa, eta makroegitura horiek egonkortzen dituzten indarrei buruzko ondorioak beste sistema biologiko batzuetan ere aplika […]


28 Ourense Kongresua | euskalpen\n82th PEN International-eko kongresuaren kronika\nLutxo Egia, Laura Mintegi eta Urtzi Urrutikoetxea izan dira Euskal PEN taldearen ordezkariak 2016ko PEN Internationaleko kongresuan. Galiziako Ourense hirian mundu osoko 200 idazle inguru elkartu dira irailaren 26tik 30era bitartean.\nHainbat gai izan dituzte mahai gainean, bakearen, adierazpen askatasunaren eta idazleen jazarpenari buruz. Ekialde Hurbileko egoera, Asian, Errusian, Afrikan edo Latin Amerikan sortzaileek dituzten oztopoak, mendebaldeko herrialdeetako zelatatze-legeak, eta idazle eta kazetarien kasu zehatzak aztertu dira.\nEtxeko eta nazioarteko kontuak uztartuz, azken orduko berri pozgarria ere eraman dugu, Euskal PENeko Honorary Member den Adnan Hassanpour kazetari kurdua libre utzi berri baitute Iranen, hamar urte preso –horietako asko heriotzara zigortuta- eman ondotik. Hassanpourren senideekin elkarlanean egon da urteotan, lehendabizi heriotza zigorra bera kentzeko, eta gerora askatasuna lortzeko. PEN Kurduak Turkiako indar polizial eta armatuen eskutik jasandako erasoen aurrean ere elkartasuna adierazi izan diegu.


November, 2015 | Euskal Herrian TTIPari EZ\nTTIP: Zuri zertan eragiten dizu?\n2015-11-20 Leave a comment\nBillabonan TTIPren aurkako solasaldia antolatu dugu azaroaren 25erako eta sartutako mozioak azaroaren 30eko plenoan izango dira hizpide. Hiru mozio egongo dira mahai gainean: lehenengo sartutakoa, PSEk; EH Bilduk sartutako EH TTIP Ez!eko mozioa; eta gazteok aurkeztu dugun beste mozio zorrotzago bat. Honen ondoren, Tolosalde mailan beste hainbat udalerritan aurkeztuko da.\n“TTIP: ingurumariak, aukerak, mehatxuak. Hitzarmenak gure gizartean daukan eragina”\n2015-11-18 2016-03-04 Leave a comment\nAzaroaren 27ko mintegian, benetako negoziazioak eta hitzarmena sinatzeko eragozpen nagusiak aztertu eta argitu nahi ditugu; horrez gain, mintegia eztabaidagune bilakatu nahi genuke, TTIP delakoa sinatuz gero, gure gizarteak eta gure bizimoduak hartuko lituzkeen onurez eta kalteez aritzeko.\nAntolaketa eta parte-hartzaileen kopurua dela eta, etortzekoa bazara, jarri gurekin harremanetan idazkaritza@sabinoarana.org helbide elektronikoan edo 94.405.64.50 telefonoan.\n2015-11-13 2015-11-13 Leave a comment


UEMAk eskatuta, Soziolinguistika Klusterrarekin egin du ikerketa lana Iñaki Iurrebaso soziologoak. Udalerri euskaldunetako bilakaera soziolinguistikoa EAEn, 1981-2011 du izena azterketak. Euskalgintzak antzemanda zuen joera baieztatu baino ez da egin ikerketan, udalerri euskaldunak erdalduntzen ari dira, eta azken hamarkadan azkarrago.\nPaperak mahai gainean jarrita azaldu zuen hurrengoa: “Hemen N1 errepidea dago. Hemen Bilbo-Donostia autopista. Hemen trenbidea. Euskalduntasun mailari eusten dioten herriak garraiobide nagusietatik aparte samar daude: Baliarrain, Orexa, Amoroto, Abaltzisketa, Beizama, Gaztelu, Gaintza...”. Andoni Canellada / Argazki Press\nIkerketa lan honetan euskararen bilakaera neurtzeko hiru aldagai hartu dira kontuan.\nHautu metodologikoak baditu bere mugak. Erroldetan euskararekin lotutako hiru gai lantzen dira: hizkuntza gaitasuna, lehen hizkuntza, eta etxeko erabilera. Hiru aldagaiak oso garrantzitsuak dira, ez dira pitokeriak, baina ez dira aldagai bakarrak: lan mundua, hedabideen kontsumoa, hezkuntza… informazio hori ez dago. Beraz, argazkia ez da oso-osoa.\nZein dira ikerketa gai diren udalerri euskaldunak?\n126 udalerri dira, EAEko udalerrien erdiak. Herriotan 335.000 biztanle bizi dira, EAEko herritarren %15. Datu hori inportantea da, herritarren %85 gainerako herrietan bizi da. Udalerri euskaldunak diogunean UEMAren irizpidea ari gara kontuan hartzen, alegia, udalerriotan euskararen indizeak %70 gainditzen du. Indizea honela kalkulatzen da: herri horretako euskaldunen ehunekoa gehi ia euskaldunen erdiak. Ia euskaldun deitzen zaie ulertu bai baina hitz egiteko gai ez diren hiztunei. Praktikan, euskaldunak %60tik gora dituzten udalerriak ditugu multzo horretan, horiei deitu diegu, UEMAren irizpideari jarraituz, “udalerri euskaldun”.\nZein da ezaugarri demografiko azpimarragarria?\nTxikitasuna. Azken urteetan, oso modan dago euskara modernitatearekin, hiritar izaerarekin lotzea. Egia da hortik bide luzea egin dela, baina oraindik ere batez beste euskara herri txikietan handietan baino askoz indartsuago dago. Udalerri euskaldun bezala definitu ez ditugun horietako biztanleen bi herenak herri handietan edo hiriburuetan bizi dira, 25.000 biztanletik gorako herrietan. Aldiz, udalerri euskaldunetan ez dago herri bakarra 25.000 biztanlera iristen denik. Bi mundu dira. Orain dela 30 urte, seguru asko desoreka handiagoa izango zen, baina oraindik horrela da.\nZerk eman dizu arreta?\nUdalerri euskaldunak multzoan hartzen baldin baditugu, alegia, Errezildik Tolosara denak batera, nolabait esateko, argazkiak erakutsiko digu elebitasunetik gertuago daudela euskaldun purutasunetik baino.\nHerri horietan euskaldunak %72 dira, gazteleradunak %90etik gora izango dira, baina ez daukagu daturik, erroldetan ez baita gaztelaniaren ezagutzari buruz galdetzen. Gaitasunari dagokionez, euskaldun elebakarrak ia desagertuta, herri horiek ez daukate garai bateko euskalduntasun maila. Etxeko erabilerari dagokionez, gehiago dira etxean gaztelania baino euskara erabiltzen dutenak, baina nahiko parekatuta: %47 euskaraz nagusiki eta %37 gaztelaniaz nagusiki.\nUdalerri euskaldun deitzen diegu, besteak beste izendapen hori eman zaielako, baina errealitate soziolinguistikoak gehiago du elebitasun orekatu xamar batetik. Elebitasun soziala Euskal Herrian nonbait egotekotan herri horietan dago. Jende gehienak dakizki bi hizkuntzak, bi hizkuntzak erabiltzen dira.\nHizkuntza gaitasuna, lehen hizkuntza eta etxeko erabilera aztertu dituzu. Zein da ondorioa?\nHiru aldagaietan ikusten dena funtsean bat dator. Gaitasuna hartzen badugu, EAEn azken 30 urteotan euskaraz hitz egiteko gai direnen kopuruak gora egin du nabarmen, baina udalerri euskaldunetan lehenengo fasean (1981-1991) pixka bat gora egin zuen, 1991-2001 artean hortxe mantendu zen, eta azkeneko hamarkadan behera egin du. Duela hamar urte baino euskaldun gutxiago dago herri horietan.\nZer gertatu da lehen hizkuntzarekin eta etxeko erabilerarekin?\nBi grafikoak oso berdintsuak dira [ikus hurrengo orrialdean]. Lehen hizkuntzari buruzko datu orokorrak kontuan hartuz, eta EAEri dagokionez, beherakada txiki bat dago. Udalerri euskaldunetan, lehen hizkuntza euskara dutenen kopuruaren beherakada batez bestekoa baino nabarmen handiagoa da, gehienbat azken hamarkadan.\nHarrigarriena etxeko hizkuntzarena izan da, udalerri euskaldunetan kuantitatiboki hartu duen joera. 2001etik 2011ra nagusitu den errealitate soziolinguistikoak –erdara geroz eta gehiago etxeetan eta euskara geroz eta gutxiago– erritmo berean segituko balu 30 urtez, konturatzerako gurutzatu egingo lirateke, eta hemendik 40 urtera non kokatuko litzateke? Ez dut uste hori gertatuko denik, besteak beste, neurriak hartuko direla pentsatu nahi dudalako. Serio hartzeko errealitatea iruditzen zait.\nNola azal daiteke etxeko erabilera horrela jaistea?\nGu ez gara azalpenetan sartu, ez dugu hori ikertu. Botako ditudan ideia guztiak hipotesiak dira. Pertsonen fluxuari lotutako faktoreak begiratzen baditugu, bertako hainbat jende kanpora joan da bizitzera eta kanpoko jendea bertara etorri da. Joan diren ia denak euskaldun osoak dira eta etorri diren horietako batzuk ez dira euskaldunak, edo euskaldunak izanda ere gutxiago erabiltzen dute euskara.\nZeintzuk etorri dira kanpotik? Familia osoak batetik, eta bikotekideak bestetik. Herri txikietako etxebizitza eskaintzak erakarri ditu nagusiki kanpoko familia asko. Bikotekideen kasuan, nahiz eta pertsona bakarra izan, etxeko hizkuntza ohiturak alda ditzake familia euskaldunera kide erdalduna etortzen denean. Estatistiketan euskaraz ez dakien pertsona bat da, baina etxean euskaratik gaztelaniara igarotzea eragin dezake. Etxean bezala, lagunartean eta inguru zabalagoan eragin dezake. Herri txikietan, gure adinekoen guraso eta aiton-amonak herri bertako edo gehienez ondoko bailarakoekin ezkontzen ziren. Gure belaunaldian ez da arraroa bikotekidea urrutiago bilatzea… eta linguistikoki perfil desberdinak dituzte.\nJendearen fluxuek eragindako aldaketak dira horiek denak. Beste kontu bat da bertako etxeetan berez zein aldaketa gertatu diren. Adibidez, hedabideen kontsumoa euskararen ikuspegitik. Zarautzen egin genuen ikerketa duela bederatzi urte. Elebidunak %71 ziren, euskararen kaleko erabilera %66, etxeko erabilera %48, eta euskararen erabilera telebista ikusterakoan %20. Prentsa irakurketa euskaraz %20, eta Hitza sortuta zegoen. Hedabideen kontsumoan agertzen zen, beraz, euskararen erabilera ahulen. Herri euskaldunetako etxeetan gertatzen ari den bilakaerarekin zerikusirik ba al du horrek? Baietz esango nuke. Duela 40-50 urte ia telebistarik ez zen, eta gaur egun lau ordu pasatzen dira telebistaren aurrean batez beste. Erdara sartzen da gure etxean eta gure bizitzetan. Hedabideena ez da txikikeria.\nLanlekuak ere eragingo du.\nGero eta urrutiago joaten gara lanera, eta herri euskaldunen kasuan, lantoki erdaldunetara geroz eta gehiago joatea esan nahi du horrek askotan.\nEuskarari hobekien eusten dioten herrien isolamendu maila aipagarria da. Ikerketako datuetan antzeman daiteke: euskara indartsuen dagoen udalerriak toki isolatu samarrak dira.\nZer esan nahi duzu isolatuak diozunean?\n[Mapa zabaldu du mahai gainean]. Hemen N1 errepidea dago. Hemen Bilbo-Donostia autopista. Hemen trenbidea. Ez dugu sistematikoki aztertu, baina 1981ean, herri mordoxka zeuden euskaldunen portzentajea %90etik gorakoa zutenak, tartean: Lizartza, Gamiz-Fika, Maruri-Jatabe… Azken bi hamarkadetan euskalduntasun maila hori galdu dute herri horietako gehien-gehienek eta eusten dioten herriak azkeneko puntan daude, garraiobide nagusietatik aparte samar: Baliarrain, Orexa, Amoroto, Abaltzisketa, Beizama, Gaztelu, Gaintza, Albiztur, Amezketa, Aulesti… horietan eusten zaio ondo. Gune urbano nagusietatik gertuago daudenetan, ordea, galerak handiagoak izan dira.\nMuturreko habitatak desagertze bidean dira. Hau da, udalerri erabat euskaldunak gero eta gutxiago daude, eta alderantziz, udalerri zeharo erdaldunik jada ez da geratzen. Bilakaera logikoa al da?\nAgian ez da harrigarria?\nEz da harrigarria. Udalerri erdaldunetan euskaraz hitz egiteko gai diren herritar kopuruak gora egin izana eta erabilerak pixka bat gora egin izana logika baten barruan sartzen da. Ikaragarrizko ahalegina egin da azken hamarkadetan, gehienbat haurren irakaskuntzan, eta emaitzak eman ditu.\nHerri euskaldunetan atzera egiteak ere logika badu. Lehen esan ditugunak faktore indartsuak dira, eta horiei aurre egiteko politikak martxan jartzen ez badira normala da emaitza. Faktore konplexuak dira, urbanizazio eredua, bikoteak eratzeko ohiturak, lantokiak gero eta urrutiago… Horietan eragin al daiteke? Kasu batzuetan bai, eta horretarako bideak asmatu beharko dira, baina ez dira txikikeriak.\nErdalduntzen ari diren gune euskaldunak eredu ditugu.\nGarbi utzi behar dugu datuek erakusten dutena: galera bereziki handia da udalerri euskaldunenetan, arnasguneetan. Oro har, zenbat eta udalerri euskaldunagoa, orduan eta handiagoa izan da atzerakada. Beste muturrean, zenbat eta jatorriz erdaldunagoa izan herri eta hiriak, orduan eta gehiago aurreratu du euskarak. Arretaz begiratzeko errealitatea da. Gasteizen edo Bilbon 100, 1.000 edo 100.000 euskaldun gehiago, oso ondo, bikain. Baina euskararen osasunerako kritikoa da gune euskaldunenean gertatzen dena. Mikel Zalbidek esana du, “euskararentzat benetako lehentasuna behar du izan arnasgune hauei eusteak”.\nUdalerri euskaldunak gaur egun ez dira hain euskaldunak: etxeetan ere erdarak pisu handia du, euskaraz %72k daki, baina erdaraz dakitenak ez dira hori baino gutxiago.\nAzken bi hamarkadetan atzera egin du euskarak eta azken hamarkadan aurrekoetan baino gehiago.\nAbiadura hartu du, orduan?\nBai. Seguru asko bi gauza gertatu dira. Batetik, etorkin berrien fenomenoa, eta bestetik, nagusiki, urbanismo ereduak. Hipotesiak baino ez dira.\nOrain arte gune erdaldunetan jarri da indar berezia. Orain bestelako egoera batean ote gaude? Gune euskaldunetan eragiteko ordua ez al da?\nNik uste dut baietz. Alde guztietako jendeari entzuten diozu horrelako gauzak esaten. Ez da behar bezainbesteko arreta jarri udalerri euskaldunenetan zer gertatzen ari den aztertzeko. Buelta ematea ez da hain erraza izango, azpian dauden joerak ez dira pitokeriak, baina hori orekatu dezakeen politika eraginkorrago bat egiteak ez dirudi hain zaila. Agian gehiegi esan dut, baina baliabideak behintzat jar daitezke. Baliabideei dagokionez, ez da gauza bera Bilbo Handia euskalduntzea edo Lea Artibairi eta Urola Kostari eusteko baliabideak jartzea. Kanpoko faktoreetan ere eragin behar da, jakina. Baina hizkuntza politikaren betiko bideak ere erabili daitezke. Adibidez, herri txiki euskaldun batean euskaraz aritzen den guraso taldeari guraso erdalduna gehitu bazaio, ordaindu euskaltegia lehenbailehen pertsona horri. Gasteizko funtzionarioa liberatzen bada euskara ikasteko, ez al da hori bezain inportantea ingurua erdaldundu baino lehen guraso hori euskalduntzea? Beharbada esan berri dudana okurrentzia bat da, baina uste dut badagoela betiko bideak erabilita eragiteko tartea.\nBotila nola ikusten den, esan zaigu, “poziktibity” txepelaz. Baina ez dago Iurrebasoren azterketa positiboki irakurtzerik. Udalerri erdaldunenak ezin baitziren erdaldunagoak bihurtu, soilik matematikoki bada ere. Kontua da udalerri euskaldunak erdaldundu direla; azpimarratu beharreko bi ñabardura garrantzitsurekin: batetik, udalerri euskaldunenak direla gehien erdaldundu direnak; eta, bestetik, azken hamarkadan areagotu dela erdalduntze-prozesua. Lehen ñabardura matematikatik ere hein batean azaldu daitekeenez, gatozen bigarrenera, euskararen desagertze-prozesuaren formulan osagai berri bat mahaigaineratu duelakoan: azken urteotako urbanizazio-eredua.\nEAE osoa, eta bereziki ipar-isurialdea, oso urbanizatuta eta artifizializatuta dago. Bizkaian eta Gipuzkoan, zehazkiago, dagoeneko lurzoruaren %89 baino gutxiago da urbanizaezina (Udalplan); eta, horri gehitu behar zaio landa-lurzoruak bildu behar duen azpiegitura-kopuru erraldoia, azken hamarkadan nabarmen areagotu dena, lurraldea erabat zatituz, eta natura- eta hizkuntza-ekosistemen biodibertsitatearentzat hain garrantzitsua den jarraitutasun espaziala desintegratuz. 1981-2011 arteko euskararen portzentaje-galera handienak (%20tik gorakoak), esaterako, Mungialdeko Fruiz, Gamiz-Fika eta Maruri-Jataben jazo dira. Mungialdeko kostaldearen euskalduntzea poztekoa izan arren (Gorliz, Plentzia eta Sopela %17 igo dira), aztertzekoa da Mungia udalerriaren alboan gertatutakoa (Gatikak eta Meñakak ere ia %20 galdu dute). Beste hainbat arrazoiren artean, nahiko agerikoa da Bilboaldeko “etorkin” erdaldunen eragina, Derio-Mungia autobideak erraztutako urbanizazio-prozesu azkarra tarteko. Emaitzak ikusita, azterketa linguistiko-urbanistikoa Arratiara, Busturialdera eta Tolosaldera ere zabaltzeko garaia da, berandu baino lehen.\nEta badago bigarren osagai bat ere aipatzeko: erakundetzeak dakarren sendotasuna ezin da gutxietsi. Datuak gurutzatuz, laster ikusten baita euskaldunen hazkunde negatiboena pairatu duten udalerri euskaldun gehienak UEMAtik kanpo daudela. Arratiako kasua argigarria da: 1981-2011n euskaldunen %5eko galera baino handiagoa egon da Arantzazu, Arteaga, Dima, Orozko, Ubide, Zeanuri eta Zeberion; bada, zazpi udalerri euskaldun horietatik bakarra dago UEMAn: Arteaga. Mungialdean beste hainbeste gertatu da: galera bera jazo duten sei udalerri euskaldunetatik soilik Gatika dago UEMAn. Orotara, EAEko 126 udalerri euskaldunetatik 59k pairatu dute %5eko galera baino handiagoa, eta, horietatik 38 daude UEMAtik kanpo: galera hori jazotako udalerrien %65. Ondorioa agerikoa da: gure izaera euskalduna babesten duten egitura administratiboak behar ditugu, inoiz baino gehiago; eta, Estatu bat lortu bitartean, UEMA bezalako sareak zabaldu eta indartu. Espainiako Gobernuaren ordezkaria da horretaz konturatu den bakarra?\nAzken urteotako hirigintza-eredu inbaditzailea hizkuntza-irizpideaz birzuzendu, eta kulturaren esparrutik haragoko erakunde-egiturak euskararen biziberritze-prozesuan eraginkorki baliatu. Zatiketa urbanistiko eta administratiboak areagotutako hizkuntza-nekrosia oraindik itzulgarria delakoan.\nKanal hauetan artxibatua: UEMA | Hezkuntza | UEMA


BAIBA | berrikuntza elikadura osasungarrian\nElikadura katea aldatu nahi dugu; jende guztiaren beharretara egokituta dauden produktu, zerbitzu eta negozio eredu berri iraunkorragoak eta osasuntsuagoak garatuz.\nOinarri berritzailea duten produktu eta zerbitzuak sortzen ditugu, eta hauek, balio-kate osoan dute eragina, nekazarietatik hasi eta kontsumitzaileetara iritsi arte, eraldatze eta distribuzio prozesutik pasatuz.\nGure “The Kitchen”® metodologiaren bitartez gure bezeroek kudeatzen dituzten giza taldeei berrikuntzaren kultura ezartzen laguntzen dugu, proiektuak modu arin, baikor eta errentagarrian garatzeko; talde lanean eta lidergotzan oiñarrituz.\nEkintzaileak gara. Negozio eredu berriak garatzen ditugu; gureak propioak zein Elikadura eta Turismo sektoretako ekosistemetan inpaktatzen duten empresetan ere.\nHainbat inkubazio zein azelerazio programetan parte hartzen dugu, bai tutore, bazkide edota inbertsore gisa.\nMundua su azkarrean\naldatzen ari da\nBetiko familia eraldatu egin da. Harremanak mantentzeko modua aldatu da. Lana eta aisialdia. Ohitura eta usadioak. Balio sozialak. Oso azkar aldatzen ari da dena, jateko modua barne. Bide berrietatik datozen munduko leku guztietako jakiak ditugu, era ezberdinetan sukaldaturikoak. Elikagaigintzak, sukaldatzen ari den errealitate honi egokituko zaizkion proposamen berrien bidez, ere, aldatu behar du.\nZure ideiak guk prestatzea nahi duzu?


Zuhaitz sakratua, zuhaitz madarikatua - Zientzia Kaiera\nGizakiok pikuak jan izan ditugu gure espeziearen hasieratik. Agian horregatik azaltzen da pikondoa kreazioaren hainbat pasarte mitikotan. Erlijio batzuetan sakratua da zuhaitz hau, madarikatua beste batzuetan. Jesus Nazaretekoak berak esan omen zion pikondo bati “inork ez dezala zugandik fruiturik jan” zuhaitz horrek ez zeukalako pikurik (Marcos 11: 12-14).\nFicus da pikondoaren latinezko izena; euskaraz “piku” deritzo jatekoari ere, eta ohi bezala, pikondoa da zuhaitza. Pikua ez da fruitu bat: errezeptakulu bat da, alegia infloreszentzia bat, lore paketatuak dituena.\n1. irudia: Harluxet hiztegi entziklopedikoaren arabera, pikondoa da Morazeoen familiako zuhaitz edo zuhaixka hosto erorkorra, azal griseko enbor lodi eta motza, hosto palmatilobatu handi, larrukara eta biribilduak eta udare-formako errezeptakulu mamitsuen baitan dauden lore unisexualak dituenak. Haren fruitua pikua da (Ficus carica).\nGeneroari ere Ficus deritzo eta bere barruan 800 espezie daude. Gure pikondo arrunta, Ficus carica da. Espezie horien artean gehienek, Agaonidade familiako liztor espezie jakin batekin koeboluzionatu dute. Asoziazio horiek gutxienez duela 80 miloi urte hasi ziren: liztorrak pikondoko loreak polinizatzen ditu, eta pikuek liztorrei babesteko tokia eskaintzen die.\nLiztor eme txiki batek, 2 mm-ko luzera duelarik ere, polena eta ehunka arrautza ernaldu garraiatzen ditu. Piku batean jaio da eta ostiolo izeneko irekigune txiki batetik ateratzen da. 48 ordu ditu espezie bereko beste pikondo bat aurkitzeko. Hamarka kilometrora egon daiteke pikondo hori. Hala ere, esan beharrekoa da pikondoak erraztu egin diola liztorrari bere lana, intsektuak erraz detektatzen dituen substantzia kimiko batzuk botatzen dituelako atmosferara. Behin piku berrira sartuta, erantsita daraman polen berria barreiatzen doa barrunbe zentralerako bidean. Arrautza bana erruten du lore femenino bakoitzean; liztorra langile ona bada, berrehun arrautza errun ditzake. Horren ostean, hil egiten da akiturik.\n2. irudia: Agoanidade espezieko liztorrak piku batean.\nArrautza ernalduak hazten doaz eta hezietatik elikatuz bere garapena burutzen dute azkenean. Arrak lehenago ateratzen dira, ernaltzeko emeen bila. Masail handiak dituzte, hegogabeak dira eta ia itsuak. Emeak ernaldu ostean hil egiten dira. Ar gutxi batzuk, habiatik ateratzen dira, baina bizitza laburra eta ezbehartsua pairatzen dute. Emeak hegaka doaz aske eta azkar, pikondo berri baten bila, prozesuari berriz hasiera emateko.\nBehin liztorrak aterata, pikuak handitu egiten dira, kolore gorria hartzen dute eta azukrez betetzen dira. Elikagai gustagarri bilakatzen dira beraz. Ficus generoaren espeziearen arabera, saguzarrek, hegaztiek, tximinoek edo bestelako animaliek jango dituzte pikuak. Animaliek sabela husten dutenean, barreiatu egingo dituzte haziak, ernatu ostean beste pikondo batzuk sortuko dituztenak.\n3. irudia: Piku heldua.\nZonalde epeletan, bizpahiru uzta ematen dituzte pikondoek, landarearen sexuaren arabera. Tropikoetan ordea, urte osoan daude piku “helduak”, eta beste edozein fruitu baino gehiago, mila hegazti eta ugaztun-espezieren elikagai dira. Hau guztia oso garrantzitsua da ekologian, zeren pikurik gabe animali espezie asko desagertu ere egin balitezke, elikagai ezagatik. Animalia horiek hilda, beste landare-espezieek ere kaltea pairatuko lukete, ez luketelako hainbeste polinizatzailerik izango.\nPikondoa bitxia da, eta bitxia da bere fruitua, sasizko fruitua delako. Hala ere, elikagai garrantzitsua izan da gizakiontzat eta beste animalia askorentzat. Hori dela eta, mundua oso desberdina izango litzateke pikondorik gabe.\nArgitalpen-data: 2017/12/26 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\nJuanma Gallego Modu batean edo bestean, animalia espezie asko ondo moldatu behar dira zenbakiekin, bizirik irauteko beharrezkoak diren hainbat jardunetan […]\nAsteon zientzia begi-bistan #183 – Zientzia Kaiera\n[…] Ficus da pikondoaren latinezko izena; euskaraz “piku” deritzo jatekoari ere, eta ohi bezala, pikondoa da zuhaitza. Erlijio batzuetan sakratua da zuhaitz hau, madarikatua beste batzuetan. Pikua ez da fruitu bat: errezeptakulu bat da, alegia infloreszentzia bat, lore paketatuak dituena […]


| Castellano | English | Fran�ais | Hemen zagoz: Hasierea -> Ondarea berreskuratzen2013, maiatzak 20\tAurkezpenaNola helduHelbidea eta ordutegiaEdukien deskargaHistoriaErakusketa iraunkorraOndarea berreskuratzenErakusketakHeziketa-jarduerakArgitalpenakBeste jarduera batzukBisitaldi BirtualaEnkarterri irratia\tHemen gaukazuz Ondarea berreskuratzen\nENKARTERRIKO ONDAREA BERRESKURATZEN\nEnkarterreitako Museoak eta Bizkaiko Batzar Nagusiek elkarrekin batera garatutako proiektua, Enkarterriko jatorrizko edozein motatako ondare elementu (ondare mugikorra, artistikoa, dokementala, etab.) erosteko eta/edo bereoneratzeko\n�Arizona� itsasontziaren koadroa\nArizona itsasontziaren koadroa. �ngel de Balparda enkarterritarra izan zen itsasontzi horren kapitaina. Koadroan hurrengo inskripzioa dager: "Barco Arizona al mando del Capt. Dn �ngel de Balparda, a la vista de Helgoland. 1864" Inskripzioan agertzen denaren arabera, 1864. urtean egingo zen. H. Jiborsen o Hiborsen egilearen sinadura ikus daiteke (sinadura erdi ezabaturik dago). Argazkiak\nManuel de Taramona y S�inz jaunaren omenezko koadroa. On Manuel Zallakoa zen jaiotzaz, Herrera-Ijalde auzokoa.\nEnkarterrietako Museoak eta Batzar Nagusiek Enkarterriko ondarearen beste erakusgarri bat eskuratu dute. Lan hau 1899. urtean Herrera-Ijaldeko (Zalla) auzotarrek On Manuel de Taramona y Sáinz auzokide bikainari eskerronez eta omenez eginiko dokumentua da. Badirudi lana garai ezberdin bitan eginikoa dela: 1. Osagairik zaharrena dokumentua bera da, pergamino itxurako material baten gainean idatzirikoa. Dokumentu horretan, batetik, omenezko testua agertzen da, baita La Herrerako Parrokiako Batza osatzen zuten auzotarren sinadura ere. 1899. urtearen inguruan egingo zen. Hauxe da dokumentuaren testua: En el lugar de La Herrera del concejo de Zalla a doce de julio de mil ochocientos noventa y nueve, reunidos todos los vecinos, acordaron por unanimidad rendir homenaje de gratitud y reconocimiento al hijo predilecto de este lugar don Manuel de Taramona y Sáinz por los muy especiales favores que de su inquebrantable amor tiene recibidos. Ypara hacerlo constar, firma la presenta acta en representación del vecindario, la Junta de Fábrica de la Herrera: Bernardo Bustillo, Eugenio Murga y Ochoa, Manuel Sáinz, Pedro Sáinz, J. García, José de Acasuso, sinadura irakurtezina*. 2. Dokumentu hori —ebaki eta gero— geroago sartu zen gaur egun ikus genezaken koadro barruan. Beraz, koadroa eta koadroaren atzealdea osteragoko lanak dira, omenaldi itxuratsuagoa egin nahian atondurikoak. Horretarako, bada, atzealdean paper ziria jarri zen, baita marrazki batzuk eta zuri-beltzeko bi argazki ere, bata La Herrerako elizarena, eta bestea hilerriarena; horren guztiaren erdian itsatsi zen dokumentua. 3. “Collage” hori zurezko marko bikain batez hornitu zen; zurean zizelkaturik daude loredun aingeru bat, landareak eta beste lore batzuk, baita beste irudi geometriko batzuk ere. Jatorrizko dokumentua 1899. urtearen inguruan egin zuten, egilea nor izan zen ez dakigun arren. Inguruko marrazkiak eta markoa bera José Larrea eskultore bilbotarrak egingo zituen. J Larrea sinadura omenezko dokumentuaren inguruko paper zuriren gainean ikus daiteke. Ez dakigu markoaren data zehatza, baina egilearen jaiotza eta heriotza datei (1890-1976) eta argazkien modernotasunari erreparatuz gero, atera dezakegu markoa XX. mendearen lehen erdialdean egingo zela. Argazkiak\nLa Visitaci�n elizako zinoparia (La Herrera/Ijalde-Zalla): �Bilbaina� Fragata\nLa Visitaci�n elizako zinoparia da. Eliza hori Zallako La Herrera-Ijalde auzoan dago. Zinopari hori Bilboko Gotzaindegiarena da eta Gotziandegiak aldibaterako laga digu, Museoaren erakusketa iraunkorrean ikusgai egon dadin. Batetik Bilboko Gotzaindegiak eta Eleiz Museoak eta, beste batetik, Enkarterrietako Museoak eta Bizkaiko Batzar Nagusiek sinatu duten akordioari esker lortu da lagapen hori gauzatzea. Zinopari hori �Bilbaina� izeneko itsasontziaren eskalan egindako maketa da. Behar bada, itsasontzi hori izango zen 1815ean dokumentaturik dagoen �Bilbaina� zeritzona, Antonio del Casal kapitain zuena, seguruen Santurtziarra bera. Gaur egun dagoen eliza 1822. urtean eraiki zuten, Joaqu�n de Labarrieta jaunak utzitako 100.000 errealeko legatu bati eta Joaqu�n de Villaurrutia jaunak utzitako 64.000 errealeko beste bati esker. Jaun biok ziren Zallakoak. Argazkiak\nC�stor de And�chaga Enkarterriko komandante nagusiaren koadroa\nC�stor de And�chaga jeneral karlistaren koadroa da, hura hil eta gero eginikoa. Gordexolan jaio zen 1801eko martxoaren 28an, guda-agintari karlistarik entsutetsuenetarikoa izan zen eta Enkarterriko komandante izateraino heldu zen. La Mu�ecas mendiganan hil zuen bala-zauri batek, 1874ko apirilaren 29an, 71 urte zituenean. Berreskuratzeko lanei esker atera ahal izan da nor izan zen egilea eta noiz egin zen koadroa: Lecuona 1878. Zalantzarik gabe egilea Antonio Mar�a de Lecuona Ech�niz (Tolosa, 1831-Ondarroa, 1907) izan zen. Carlos VII. erregegaiaren kamarako pintore izendatu zuten Lecuona azken gerra karlistan. Sasoi horretan erretratu asko egin zituen, baita zirriborroak ere. Zirriborro horietako batzuei esker egin ahal izan zuen C�stor de And�chagaren erretratua 1878. urtean, karlistadak amaitu eta gero, ordurako jeneral hura lau urte hilda baitzegoen. Margolari oparoa izan zen. Urteetan Madrilen bizi izan zen eta Madrilgo Natur Zientzien Museoko marrazkigile zientifikoa izan zen, eta egindako lanagaitik sariak ere jaso zituen. Tailerra ireki zuen Madrilen 1856. urtean, eta 1872. urtean hura itxi eta beste bat ireki zuen Bilbon. Lekuona maisu izan zuten entzute handiko margolariek, esaterako Adolfo Guiarek, Manuel Losadak, Gustavo de Maeztuk eta Paco Durriok. Argazkiak\nAntonio Truebaren monumentuaren bozetoa, Mariano Benlliure artistarena. 1894 Enkarterrietako Museoak eta Batzar Nagusiek Enkarterriko ondarearen beste erakusgarri bat eskuratu dute. Bilboko Albiako Lorategietan dagoen Antonio de Truebaren monumentua egiteko oinarritzat erabilitako bozetoa da. Mariano Benlliurek, XIX. mendearen azkenaldiko eta XX: mendearen hasierako eskultore entzutetsuak, egin zituen bozetoa eta eskultura. Omendua. Antonio de Trueba: Antonio Galdamesen jaio zen 1819an, familia xume batean; bizi, Sopuertan bizi izan zen gaztarorik gehienean. 15 urte zituenean, Madrilera joan zen eta hantxe hasi zen literaturan hezitzen, idazle erromantiko espainiarren irakurketekin. 1851. urtean hasi zen lehen lanak argitaratzen. 1862. urtean Bizkaiko Jaurerriko artxibozain eta kronista izendatu zuten eta handik aurrera Bilbon bizi izan zen, 1889. urtean hil zen arte. Idatzi zituen lanek hainbesteko ospea eta entzutea eman zioten Antonio Truebari ezen, hil eta gutxira, Bizkaiko Foru Aldundiak hasierako dirua jarri eta diru-bilketa publikoa abiarazi zuen idazlearen omenez monumentu bat egin zedin, gaur egun Albiako Lorategiak dauden lekuan jartzeko. Antonio de Truebaren monumentua: Maite Paliza Monduateren iritziz, Antonio de Truebaren monumentua izan zen XIX. mendeko oroitzapenezko eskultura espainiarraren lehen eskultura zeinetan omendutako pertsona parke publiko bateko jesarleku baten lasai jesarrita agertzen den, ustekabean hantxe harrapatu eta irudikatu balute bezala. Bozetoa eta egilea. Mariano Benlliure Bozeto hori Enkarterrietako Museoan dago. Igeltsuz eginda dago eta brontze kolorez margoturik. 28x16x12cm-ko neurriak ditu. Maite Palizaren iritziz, Mariano Benlliure-ri “hasiera batean, lan osoa egitea egotzi zitzaion, eskulturaren basamentua ere; baina azkenean, eskulturaren beraren bozetoa baino ez zuen egin, 15.000 pezetako aurrekontuarekin. Eskultoreak Valentzian azkendu zuen lan hori, 1894ko udaldian eta udazkenaren hasieran.” Argazkiak\nAldibaterako erakusketak 12-13\tGernikatik Gure Arteara Imajinario berriak suntsitu eta eraikitzea maiatza - 13ko ekaina\tHeziketa-jarduerak 12-13\tEman izena 2012-2013 kurtsorako ekintza didaktikoetan Barritasunak\tGernikatik Gure Arteara. Imajinario berriak suntsitu eta eraikitzea\tMUSEOEN NAZIOARTEKO EGUNA 2013\tARGITALPEN BERRI BATEN AURKEZPENA


Panamako historia - Wikipedia, entziklopedia askea.\nPanamako historia lehenengo gizakien etorrerarekin, duela 12.000 urte hasi zen, nahiz eta estatu moderno gisa independentzia 1903ko azaroaren 3an lortu.\nKolon aurreko ondarea oso aberatsa da. Erdialdeko Panaman, zeramika landu zuen Monagrillo kultura dago (K.a. 2500-1700), Amerika osoan teknika hori garatu zuen lehenetariko bat. Bilakaeran, Coclé estiloko ontziteria polikromatua garatu zuten. Conté aztarnategiko ehorzketa ikusgarriak Panamako ondare arkeologiko nagusiaren artean koka daitezke.\nEspainiarrak 1501ean Panamara iritsi zirenean amerindiar leinu batzuk bizi ziren lurraldean, 1.000.000 bat amerindiar guztira, baina urte gutxiren buruan, eritasunak eta hilketak zirela medio, asko urritu ziren. Hurrengo urteetan espainiar itsasgizonek Panamako lurraldea esploratu eta hiriak sortu zituzten. 1513an Vasco Núñez de Balboak istmoa alderik alde igaro eta Ozeano Bareraino iritsi zen. Pedro Arias Dávilak Panama hiria sortu zuen 1519an.\nPanama hiria oso bizkor hazi zen Karibeko itsasaldeko Nombre de Dios herriarekin lotzen zuen bideari esker, merkataritzako gune nagusietakoa bihurtu baitzen. Filipinetako eta Peruko itsasontziak iristen ziren Panamara eta, ondoren, zama abereek Nombre de Dios eta Portobelo portuetaraino garraiatzen zituzten. Espainiatik iristen ziren gaiak alderantzizko bidea egiten zuten. Merkataritza eta ondasunen joan-etorriak erakarrita piratek Nombre de Dios (1572 eta 1591) eta Panama (1671) hiriak sakailatu eta suntsitu zituzten. 1821ean Panama Espainiaren administraziopetik banandu eta, Venezuela, Kolonbia eta Ekuadorrekin batera, Simón Bolívaren Kolonbia Handiaren barruan geratzea onartu zuen.\n1846an Kolonbiako eta Estatu Batuetako gobernuen arteko hitzarmen batez bi ozeanoak lotzen zituen burdinbidea eraiki zen zazpi urteren buruan. 1848an Kalifornian urrea aurkitu zenean istmoa are garrantzitsuago bihurtu zen Estatu Batuentzat, funtsezko iraganbidea baitzen mendebaleko eta ekialdeko kostaldeen artean. Burdinbidea Kolonbiaren diru iturri nagusietako bat zen, eta gobernua ubidea egiteko negoziazioetan sartu zen. 1880an Ferdinand de Lesseps frantsesak hartu zuen ubidea egiteko ardura baina, zailtasunak izan zituzten eta Frantziako konpainiak bertan behera utzi zituen lanak 1889an. Frantsesen porrotak bidea zabalik utzi zien Estatu Batuei, baina Kolonbiako gobernuarekin hitzarmen batera iritsi ondoren, Kolonbiako senatuak ez zuen hura berretsi. Erabaki horren kariaz Panama Kolonbiatik banatu zen 1903ko azaroan. Estatu Batuek berehala onartu zuten Panamaren burujabetasuna eta gudarostea bidali zuten Kolonbiatik Panamako matxinada zapuztera zihoazen osteei aurre egiteko. Handik egun gutxitara Estatu Batuek eta Panamako behin-behineko gobernuak Hau-Bunau Varillako Hitzarmena izenpetu zuten; hitzarmen horren arabera Estatu Batuek bere gain hartzen zuten, betiko, ubidearen erabilera eta ardura. 1904an hasi ziren berriro ubidea egiteko lanak eta 1914ko abuztuaren 15ean zabaldu zen bidea. Panamako 1904ko konstituzioak Estatu Batuetako gudarostearen esku hartzea onartzen zuen. Hala, Estatu Batuek, politika egoera nahasiaren aitzakian, beharrezkotzat jo dutenetan sartu dira Panaman.\nXX. mendean zehar Panamako gobernuak ubideari buruzko hitzarmena aldatzen saiatu ziren. 1968an Panamako guardia nazionaleko Omar Torrijos komandanteak indarrez hartu zuen aginpidea. 1977an Torrijosek eta Carterrek Estatu Batuetako lehendakariak Estatu Batuen ubidearen gaineko aginpidea 1999an amaitzea hitzartu zuten,Torrijos-Carter hitzarmena sinatuz. Torrijos hegazkin istripu batean hil zen 1984an. Torrijosek estatu kolpea jo zuenez gero, Panamako aginpidea guardia nazionaleko buruzagien eraginpean izan da. 1988an Estatu Batuek Manuel Antonio Noriega jenerala droga trafikatzailetzat salatu zuten. Noriegak Delville Panamako lehendakaria kargutik kenarazi zuen. Urte horretan bertan Estatu Batuek Panamako gobernuak haien banketxeetan zituen kontuak itxi zituzten eta uko egin zion ubidea erabiltzeagatik ordaintzea zegokion errenta ordaintzeari.\nAEBetako gerra-gurdi bat Panamako kaleetan Panamako inbasioan.\n1989ko hauteskundeetan Guillermo Endara atera zen garaile baina Noriegak hartu zuen aginpidea. Handik hilabete batzuetara Estatu Batuetako gudarostea Panaman sartu, Noriega atxilotu zuen eta Floridako base militar batera eraman. Inbasioak krisi ekonomiko larria eragin zuen. 1990. urtean Endarak hartu zuen lehendakaritza. 1992an Endara lehendakariaren gobernuak erreferendum bidez konstituzio politikoa berritzea onartu zuen. Konstituzio berriaren bitartez, gudarostea desegin eta 1994an hauteskunde garbiak egiteko prozesua abian jarri zen. Oposizioko kide Ernesto Pérez Balladaresek irabazi zituen hauteskunde haiek. 1999an, berriz, Arnulfo Arias lehendakari ohiaren alargunak Mireya Moscosok irabazi zituen hauteskundeak; bera izan zen Panamako gobernua zuzendu zuen lehenengo emakumea. Urte horretan bertan, Torrijos-Carter hitzarmenek ziotenari jarraituz, Panamako Errepublikak hartu zuen bere gain Panamako ubidearen erabateko kontrola. 2004an Martín Torrijos Espinok irabazi zituen hauteskundeak.\n1821eko azaroaren 28an lortu zuten Espainiatik independentzia.\n1903ko azaroaren 3an eskuratu zuten Kolonbiatik independentzia.\n1914ko abuztuaren 15ean Panamako ubidea zabaldu zuten.\n1989ko abenduaren 20an Ameriketako Estatu Batuek herrialdea inbaditu zuen Manuel Antonio Noriega presidentea kargugabetzeko asmoaz.\n1999ko maiatzaren 2an Mireya Moscoso herrialdeko lehenengo emakume presidente bilakatu zen.\n1999ko abenduaren 31n herrialdeak Panamako ubidearen kontrola hartu zuen ofizialki.


Tempranilloa Borgoinako erara | Bizigiro | Berria\nPaco Casas 1996an heldu zen Duero aldera, Bordelen enologia ikasketak egin ondoren. Casasek ospe handia du ardogintzaren munduan. Duero aldean, Toron, Ruedan eta Valdeorrasen —Luar do Sil, horixe da bere azken proiektua—, besteak beste, egin ditu ardoak enologo bikain horrek.\nPago de los Capellanes da, inongo zalantzarik gabe, Duero aldeko azken urteotako upategirik garrantzitsu eta bikainenetarikoa, eta han aritu da, eta aritzen da Paco lanean, ardo bikainak egiten; besteak beste, El Nogal eta El Picon. Valdeorrasen, Luar do Sil markapean, godello mahatsez eginiko hiru ardo fin eta dotore egiten ditu.\nOrain, proiektu pertsonal batekin datorkigu, baina, Casas. «Bolumen txikiko proiektua da, detaile guztiak zaintzen ditut, eta nire idealak eta helburuak oso zehaztuta mantentzen ditut». Honela definitzen du Paco Casasek bere proiektua: tempranilloaren ezaugarriak mantentzea eta Borgoinako ardoen dotorezia lortzea. Horixe da Casasen helburua; ez da helburu makala, ordea.\nEta lortzen duela esango nuke. Lehen ardoa Altos del Terral T1 da, eta bikaina da: sudurrean boteretsua eta oso aromatikoa; eta ahoan egituratua, baina borobila, eta sotiltasun bikain batez inguratua. Upelak ardoan duen eragina nabarmena da, eta emaitza bikaina erakusten du. Upel frantziarrak denak ere, nahiz lau upel egile desberdinenak izan. Baina horien guztien gainetik mahatsa dago, eta mahatsa bikaina da, ezinbestekoa ardo bikain bat lortzeko.\nArdoztatze lanak ere oso zainduak dira: hartzidura alkoholikoa konoetan, malolaktikoa upeletan, battonage ezinbesteko lanarekin, eta hamabost hilabetez upeletan ontzen egiten duten ibilbidearekin. Lurra eta mahatsa ondo ezagutzea ezinbestekoa omen da Paco Casasentzat, harengandik onena atera nahi baldin bada. «Enologian, gaur egungo abantaila teknologikoak gure aitona-amonen tradizioak zeukan onenarekiko errespetuz uztartzen saiatzen naiz, eta sekretua oreka bilatzean dago. Ardo handi bat egiteko, lurra zapaldu behar da».\n2016ko uztaldiko mahats bilketatik aurrera, Paco Casasek hartu zuen proiektuaren ardura guztia: bera da burua eta gidaria.\nEz ditu Pago de los Capellanes eta Luar do Sileko lanak utzi, baina buru-belarri jarri ditu zentzumen guztiak Altos de Terral proiektu pertsonalean, eta martxoaren 30ean izango dugu aukera paregabea haren ardoak ezagutzeko, Durangon ospatuko den Durango Ardo Saltsan ardo eta delikatesen ferian; han aurkeztuko baititu lehen aldiz, Bizkaian, proiektu honetako ardo bikain bezain dotoreak.


Tutoritza eta praktika indartuko ditu Idazle Eskolaren ikasturte berriak (D.Noticias)\nTutoritza eta praktika indartuko ditu Idazle Eskolaren\nBosgarrenedizioarekin hasiko da graduondoa eta aurten 'Idazleak Irakurle' mintegiak\nNOTICIAS DE GIPUZKOA 2007-9-21\nDonostia. Idazle Eskolak 2007-2008ko ikasturtea aurkeztu zuen atzo. Aurtengoa, bosgarren urtea dute eta, urtero bezala, zenbait berrikuntza izango dituzte beren programan, hala nola tutoritza eta praktika indartzea.\nSorkuntza eta idazketa molde guztietara eramateko helburuarekin sortu ziren eskola hauek 2003-2004 ikasturtean eta, dagoeneko, 70 ikasle pasa dira klase hauetatik. Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeko (IVAP) arduraduna den Marijose Arrietak adierazi zuen bezala, hasieran egitasmo soila zena orain errealitatea bihurtu da.\nIkasketa hauen ateak euskal herri guztiarentzat daude zabalduta baina, aurreko edizioetan Bizkaia Gipuzkoa eta Nafarroako ikasleak izan dira nagusi. Orokorrean 30-40 urte bitartekoak izan dira eta gehienak zientzia eta letretako prestakuntza jasotakoak dira. Bi urteko ikastaroa egin ostean, ikasle askok literatura lehiaketetan parte hartu izan dute eta beste batzuek liburuak kaleratu eta prentsan idatzi dute.\nbosgarren edizioa Tutoritzak garrantzia izango du aurtengo ikasturtean izan ere bigarren mailako ikasleek 30 orriko lan bat egin beharko dute nahi duten generoa erabiliz. Horretarako, kurtso osoan zehar tutore bat izango dute beren lana zuzentzeko. Programaren beste zati garrantzitsu bat alderdi praktikoa indartzea izango da. Ikaseleek beren lanak Luma aldizkarian argitaratu izan dituzte gau arte baina, orain, www.idazten.com webgunean egin ahal izango dute. Ikasle batzuek sortutako Interneteko orria da eta beren lanak bertan jarri eta elkarrekin komentatzeko balio du. Honekin batera, hilean behin, larunbatetan, Idazleak irakurle mintegiak antolatuko dira irakurketak duen garrantzia azpimarratzeko.\n300 eskola orduko ikastaro hau Bergaran egingo da eta matrikula epea urriaren 1etik 11ra egongo da zabalik. Interesatuek Bergarako UNEDen edo Asmozen eman dezakete izena. >a.a.m.


Zorion-mota desberdinei buruzko hausnarketa | Nontzeberri\nHasiera/ARTEA/Zorion-mota desberdinei buruzko hausnarketa\nZorion-mota desberdinei buruzko hausnarketa multisentsoriala da Felices, otsailaren 21etik maiatzaren 3ra, Montehermosoko Ur Biltegian paratu den erakusketa. Rut Briones eta Raquel Durán artistek hausnartu egin dute geure mendeko gizartean zorionak duen esanahiaz.\nErakusketa osatzen duten instalazioetako bakoitzak zorionaren alderdi kontzeptual batean sakontzen du. Elementu analogiko eta digitalak, kolektiboak eta indibidualak jarrita, erakusketak esperimentatzeko bideak luzatzen ditu, beti ere, zoriontsu egiten gaituen hura edota zorionaren sena bera ere kolokan jartzeraino.\n“Lan honek artistek norbanakoaren eta gizartearen (betiere Europako mendebaldeko gizartearen esparruan) elkarrekiko harremanei eta estimuei buruz aurretiaz egin dituzten lanetan aztertu duten gai-ildo baten zati da. Felices kolokan jartze batetik sortzen da, kolokan jartzea, batetik, dimentsio existentzialeko zorion batekiko obsesioa gizakiak berezko dituen kontraesanekin harreman zuzenean jartzen denean gertatzen denari buruz, eta bestetik, zoriona egoera egonkor eta betiereko gisa lortzearen ezintasunak eragiten duen frustrazioaz”.\nRut Brionesek eta Raquel Duránek bikote artistikoa dira 2014az geroztik. Ikus-entzunezko instalazioen esparruan egiten dute lan, batik bat, eta mugitzen den irudiaren lengoaia erabiltzen dute mendebaldeko gaur egungo gizarteari buruz hausnartzeko. Haien jardun artistikoak, gehienbat, aztertzen du “zer eginkizun duen norbanakoak kolektibitatearen barruan, zer sinergia, paradoxa, truke eta inkongruentzia sortzen diren ezinbestean binomio horretatik”.


Lesaka UEMAko kide izango da bihartik aurrera | UEMA - Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea\nHasiera » Zehaztu gabe » Lesaka UEMAko kide izango da bihartik aurrera\nLesaka UEMAko kide izango da bihartik aurrera\n2020(e)ko abenduak 11 Zehaztu gabe Erantzunak desaktibatuta daude Lesaka UEMAko kide izango da bihartik aurrera sarreran\nBatzar Nagusia egingo du UEMAk bihar, 2020ko ekimenen balantzea egiteko eta 2021rako egitasmo nagusiak onartzeko. Besteak beste, Lesakak UEMAra sartzeko eskaera ere aztertuko dute batzarkideek. Horrela, UEMAko kide den 88. udala bihurtuko da Lesaka. Guztien artean 250.000 biztanletik gorako lurgune euskalduna osatzen dute.\n[Lesakarren %79a euskaraz ongi aritzeko gai da, eta azken kale-erabilera neurketaren arabera %74a euskaraz aritzen da Lesakan].\nUrte amaierako ohiko Batzar Nagusia egingo du bihar UEMAk, eta aztergaien artean, batez ere 2020ko balantzea egitea eta 2021erako egitasmoa onartzea izango dituzte ordezkariek. Baita UEMAko kide izateko Lesakako Udalak egindako eskaera ere.\nUEMAko zuzendaritza batzordeko kideak eta Nafarroako udaletako ordezkariak Lesakako Harriondoa Kultur Etxean bilduko dira, bihar, 10:00etatik aurrera. UEMAko kide diren gainerako udaletako ordezkariek, berriz, online hartuko dute parte eta online bozkatuko dute batzarrean.\nAztergaien artean, 2020ko balantzean, batez ere udan UEMAk, 61 udalek eta hainbat garapen agentziak elkarrekin egindako Bertatik Bertara kanpaina nabarmenduko dute, beste zenbait konturekin batera: Orioko Udalak egindako Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa, Markina-Xemeingo Udalak etorri berrientzat prestatutako harrera protokoloa, edota Bermeoko Institutuan landutako Eusle proiektua.\nErakundeen eta herri eragileen arteko elkarlana, UEMAko ia herri guztietan egin diren erabilera planak, eta urtean zehar landutako beste hainbat kontu ere hizpide izango dituzte.\nLesakarekin, 250.000 biztanle baino gehiagoko lurgune euskalduna\nUEMAko kide izateko Lesakako Udalak egindako eskaera ere aztertuko dute batzarkideek. Eskaera onartzean, UEMAko kide den 88. udala bihurtuko da Lesaka. Guztien artean 250.000 biztanle baino gehiagoko lurgune euskalduna osatzen dute.\nUrriaren 29an egindako udal osoko bilkuran erabaki zuen Lesakako Udalak UEMAko kide izateko eskaera egitea. Ladis Satrustegi alkatearen hitzetan, “herri euskalduna da Lesaka, eta naturaltasunez euskaraz solasten da hemen, baina hainbat faktorek eragin zuzena dute hizkuntzaren erabileran, eta hori ez da Lesakaren kontua soilik. Arnasgune guztietan ikusten da: hauskorrak gara. Horren aurrean, UEMAk duen esperientzia baliatuz, herritarrak ahalduntzea eta kontzientziatzea da gure asmoa. Nolabait, inertziatik kontzientziarako saltoa ematea garrantzitsua da, eta hori guztia lantzeko UEMA bidelaguna da”.\nAurreko albistea UEMAk agerraldia egin du gaur Nafarroako Parlamentuan, lanpostu publikoen inguruko txostena aurkezteko, eta euskaraz aritzeko gai diren langileak bermatzeko eskatu du\nHurrengo albisteaUEMAko kide da gaurtik aurrera Lesaka