Opioide - Wikipedia, entziklopedia askea.\n3Eragina zelula mailan\n10Ikerkuntzarako egindako esperimentuak\nOpio gordina, zeina Papaver somniferum landaretik lortzen den\nOpioideak minaren estimulua inhibitzen duten sustantziak dira. Beraz, efektu analgesikoa eragiten dute. Nerbio-sistema zentral eta periferikoan eta digestio-hodian dauden hartzaileekin (μ, κ eta δ) bat egiten dute, hala eragin onuragarriak nola kaltegarriak sortuz. Terminologikoki batzuetan nahasten badira ere, opioideek barne hartzen dituzte opiazeo naturalak alde batetik eta eratorritako sustantzia sintetikoak bestetik.\nAlkaloideak dira; hau da, aminoazidoen metabolismotik eratorritako konposatu nitrogenatuak. Alkaloideak hainbat landareek sortzen dituzte. Hauek efektu fisiologikoak eragiten dituzte eta drogak sortzeko erabiltzen dira.\nFamilia honetako farmakoak munduan erabiltzen diren zaharrenen artean ditugu, analgesiko moduan orain dela milaka urte erabiltzen baitira. Albo-ondorioak ere aspaldian ezagutzen dira, beste batzuen artean logura edo sedazioa, arnas depresioa, idorreria eta batzuetan euforia. Azken honek sortu du erabilera ludikoa historian zehar.\nMina tratatzeko erabiltzeaz gain, eztula eta arnasestua kontrolatzeko ere baliagarriak dira. Izan ere, opioideak minaren estimulua inhibitzen duten sustantziak dira.\nPapaver somniferum landarearen lorea\nJarraian hartuz gero menpekotasuna sor daiteke, eta bat-batean etenez gero abstinentzia-sindromea.\nEndogenoak: Endorfinak, entzefalinak, dinorfinak eta endomorfinak.\nOpioaren alkaloideak: Morfina, kodeina, tebaina eta oripabina.\nErdi sintetikoak: Buprenorfina, oxikodona eta hidromorfona.\nSintetikoak: Fentanilo, metadona, meperidina edo petidina, tramadol eta tapentadola.\nμ opioide errezeptorea\nHauek opioide neurotransmisoreen errezeptore zelularrak dira. Errezeptoreei jatorri exogeno edo endogenoko opioideak lotzen zaizkie, espezifikoki eta era itzulgarrian. Opioidea errezeptorean lotzen denean, errezeptoreak bere funtzio biologikoa burutuko du.\nHiru hartzaile opioide mota daude:\nmu→ Analgesian inplikazio garrantzitsuak ditu. Errezeptore hau morfina bezalako opioideek aktibatzen dute. Hala ere afinitate handia du entzefalinarekin. Arnasketa depresioa, hipotermia eta bradikardia eragin ditzake hau aktibatzeak.\ndelta→ Eragin analgesikoan parte hartzen du. Errezeptore hau aktibatzeak euforia eragin dezake. Nagusiki entzefalinekin aktibatzen da.\nkappa→ Dinorfina opioide endogenoak kappa errezeptorearekin afinitate handia du. Errezeptore hauen aktibazioak disforia (ansiedadea eta tristura ezaugarri gisa dituen sentimendua), sedazio handia eta analgesia eragiten ditu.\nEragina zelula mailan[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nμ errezeptorearen eragina sinapsian\nGure gorputzak mota askotako peptido opioideak sortzen ditu, hauek aminoazidoetatik eratorriak direlarik. Hauek analgesia bultzatzen dute. Opioideak lehen aipatutako hartzaileak aktibatzeko gai dira, mu delta eta kappa hain zuzen ere. Aztertuenak eta ezagunenak endorfinak, entzefalinak eta dinorfinak dira.\nPeptido opioide hauetako bakoitzak hartzaile espezifiko bat aktibatuko du. Adibidez, endorfinek mu, entzefalinek delta eta dinorfinek kappa hartzaileak aktibatzen dituzte.\nHartzaile opioideak bikapa lipidikoan txertatzeko gaitasuna ematen duten 6 transmenbrana eremu dituzte,mintz zelularreko bikapa lipidikoa zeharkatzen duten proteinak. Opioide bakoitza bere hartzaile espezifikoarekin elkartzen da eta eta honek AMP ziklikoaren (AMPc, adenosin monofosfato ziklikoa) jetsiera bat eta GMP ziklikoan (GMPc, guanosin monofosfato ziklikoa) igoera eragingo ditu.\nHartzaileen aktibazioak, aldi berean, potasioaren irteera bultzatuko du, potasio kanaletan zehar. Ondorioz, zelulak karga positiboak galduko ditu. Horrez gain, ez du utziko karga positiborik sartzen zelulan.\nPeptido opioideen eta farmako opioideen ekintzak ulertzeko bizkarrezur muinean gertatzen diren sinapsiak aztertuko ditugu.\nKanpotik datorren lehenengo inpultsoak, min neuronara iristean, sodio sarrera ahalbidetzen du zelulara sodio kanaletan zehar. Horrek kaltzio kanalak irekiko ditu kaltzioari zitoplasman sartzen utziz. Honi esker glutamatoa askatuko da.\nGlutamatoak neurona post sinaptikoa eta bere errezeptore espezifikoak aktibatuko ditu: AMPA eta NMDA. Hauek aktibaturik daudenez, sodio eta kaltzio ioiei sartzen utziko die bigarren min neuronara. Ioi hauek positiboki kargatuta daudenez, mintzaren potentziala induzituko dute eta karga negatiboa gutxituko da. Honela, despolarizazioa gertatuko da eta akzio potentziala sortuko da, inpultsoa transmitituz nerbio sistema zentraleraino.\nMina antzematen duten zuntz ugari ditugu eta mina hartzerakoan nerbio sistema zentralera doazen zelula pila bat alteratzen dira; bertan sumatuko dugu minaren sentsazioa. Opioideek parte hartzen dutenean ordea, glutamatoa askatzen duten neurona kopurua gutxitzen da, gertatzen den sinapsi kopuruarekin batera. Hortaz, mina transmititzen duten neurona kopurua ere txikiagotu egiten da, minaren sentsazioa murriztuz. Hau da, minaren seinale guzti horien kopuru handi bat, opioideek oztopatzen dute analgesia efektua sorraraziz.\nOpioideen analgesia efektuak zera eragiten du: nerbio estimulua sinapsia gertatu behar den gunera iristen denean, bulkada ez transmititzea. Izan ere, Ca+ ioien sarrera sinapsi gunera oztopatzen da, ondorioz glutamatoaren jariapena gutxitzen da.\nHorrez gain, opioideek estimulua jaso behar duen neuronan ere eragiten dute: μ errezeptorea aktibatzen denean, K+ katioien irteera gertatzen da.\nAurretik aipatutako moduan glutamatoaren zeregina NMDA eta AMPA hartzaileak aktibatzea da. Eta arestian esandako eran, glutamatoaren jariapena gutxitu denez, AMPA eta NMDA hartzaile gutxiago egongo dira aktibatuak.\nHorrez gainera, kaltzioaren kanalak inhibituta daude μ errezeptorearen eraginez, horrengatik guztiarengatik, Ca+ eta K+ katioien fluxua neurona barrura nabari gutxitu da, beraz neuronak ez du lortuko karga positibo nahikoa despolarizatzeko.\nEfektu analgesikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEstimulu mingarri bat jasatean, neurona nozizeptibo batek pasatzen du mezua, bizkarrezur-muinera doana. Hainbat neuronen sinapsi bidez nerbio sistema zentralera iristen da mezua. Bertan antzematen dugu mina.\nHorrez gain, nerbio sistema zentralean Rafe nukleoko neuronak aktibatzen dira, entzefaloko zelula agregatuak direnak, eta hauek bizkarrezur-muinean zehar joan eta sinapsia egiten dute lehenengo eta bigarren neurona nozizeptiboekin. Rafeko nukleoko neuronak serotonina askatuko dute neurotransmisore moduan, baina baita peptido opioideak ere. Azken hauek minaren nerbio bulkaden transmisioa txikiagotuko dute.\nMorfinaren egitura kimikoa\nAgonista partzialak: Buprenorfina.\nAntagonistak: Naloxona eta naltrexona.\nOhikoak eta epe laburrean agertzen direnak:\nGoragalea eta okadak\nLogura eta sedazioa\nBeste batzuk, gutxiagotan ditugunak azkura, hipotentsioa eta bradikardia dira. Epe luzean menpekotasuna, sexu disfuntzioa eta abstinentzia-sindromea.\nOpiofobia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMorfina eta familiakideen inguruko errefusa, beldurrak (menpekotasuna, sedazioa eta abar), sinesmen faltsuak eta aurkako jarrerak orokorrean biltzen du kontzeptu honek. Opiofobia hedatuta dago munduan zehar arrazoi kultural, sozial edo erlijio kutusukoak direla-eta, eta honen ondorioa da hainbat pertsonak mina eta bestelako sufrimenduak pairatzea opioideak medikoki indikatuta daudenean. Hau da, estigmatizazio honek eragozten du pertsona guztiek daukaten giza eskubidea orokorrean zainketa aringarriak jasotzeko.\nAfrikar kultura askotan norbera minez ez bada hiltzen, behar bezala ez du bizitza amaitzen. Halaber, herrialde batzuetan morfinaren garraioa debekatuta edo oztopatuta dago, lege aldetik arau faltagatik neurri batean.\nTxinan eta beste herrialde asiar batzuetan opiofobia guztiz hedatuta dago gizartean ez ezik profesionalen artean ere. Hori dela eta akupuntura eta bestelako teknika tradizionalak erabiltzen dituzte eragin handiagoa duten opioideak baino. Arrazoien artean baliteke zama historikoa egotea, XIX. mendeko "Opioaren Gerrek" eta erabilera ludikoak eragindako kalteak alegia.\nEuskal Herrian eta beste herrialde mendebaldar batzuetan 1980ko hamarkadan bereziki kolpatutako heroinaren menpekotasunaren epidemiak ere zerikusia eduki dezake ziur aski.\n(erlatiboa) Dosi baliokidea\n(10 mg) Biodisponibilitatea Metabolito aktiboen bizitzerdia\nKodeina 1/10 100 mg ≈%90 2.5–3\nTramadol 1/10 100 mg %68–72 5.5–7 (≈9)\nTapentadol 1/10 100 mg %95\nPetidina (Meperidina) 1/3 28 mg %50–60 3–5\nPentazozina (ZB, Zainaren Bidez) 1 10 mg (6.7–13.3 mg)\nMorfina (AB, Aho Bidez) (1) (10 mg) ≈%25\nOxikodona 1.5 6.67 mg ≤%87 3–4.5\nMorfina (ZB/Muskulubarne, MB) 3 3.33 mg %100 2–3\nMetadona (akutua) 3–4 2.5–3.33 mg %40–90 15–60\nHeroina (ZB/MB) 4–5 2–2.5 mg %100 <0.6\nHidromorfona 5 2 mg %30–35 2–3\nOximorfona 7 3.33 mg %10 7.25–9.43\nMetadona (kronikoa) 7.5 1.35 mg %40–90 15–60\nBuprenorfina 40 0.25 mg %35–40 (Mihi azpian) 20–70, batez beste 37\nFentanilo 50–100 0.1–0.2 mg %33 (AB); %92 (TD, transdermikoa) 0.04 (ZB); 7 (TD)\nOpioideen gaindosia pairatzean honakoa gertatzen da:\nErrezeptore ugari modu masiboan aktibatzen dira eta gaixoa kaltetzen du. Horrelako kasuetan errezeptore opioideen kontrako antagonista bat (agonistaren kontrako funtzioa duena) erabiliko dugu, hots, naloxona. Modu honetan antagonistak ez dio opioideari errezeptorea aktibatzen utziko eta opioideen eragina erregulatuko da.\nAipatzekoa da, naloxona gehiegi ematen bada, bortizki neutralizatuko duela opioideen eragina min handiagoa sorraraziz.\nIkerkuntzarako egindako esperimentuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1970ko hamarkadan “accumbens” izeneko nukleoetan opioideen efektuak hasi ziren aztertzen. Accumbens nukleoa burbuinean dago eta entzefaloko neuroren kumulu bat da. Ganglio basalen parte dira.\nEsperimentu bat gauzatu zuten: arratoi batzuk kaxa batean sartu zituzten eta bertan botoi bat zegoen, klikatuz gero janaria ematen ziena. Beste botoi bat ere jarri zuten ondoren, eta horri klikatuz gero, morfinaren injekzio bat jartzen zitzaien accumbens nukleoan. Ikusi zuten arratoiek morfina jasotzeko botoia klikatzen zutela maiz, janariaz ahaztuz. Esperimentu hau, arratoiak oso argal zeudenean bertan behera utzi zen. Esperimentu honek erakutsi zuen opioide hartzaileak zeudela accumbens nukleoan.\nBeste esperimentu bat ere burutu zen: arratoiak superfizie oso bero batean ipini zituzten eta ikusi zuten azkar hasten zirela alde egin nahian. Baina accumbens nukleoan morfina jarri ondoren gehiago jasaten zuten beroa. Esperimentu honek erakutsi zuena opioide farmazeutikoen efektua izan zen.\n(Ingelesez)"Equianalgesic charts. Pain Clinical Manual" (Elsevier)\n↑ «Grünenthal Pharma S.A. - I+D - NCQ para el tratamiento del dolor» www.grunenthal.es (Noiz kontsultatua: 2019-05-09).\n↑ Álvarez Amo, Francisco Javier. (2018-10-22). «Aspectos del sujeto lírico en el Bajo Barroco» Aspectos actuales del hispanismo mundial (De Gruyter): 582–590. ISBN 9783110450828. (Noiz kontsultatua: 2019-05-09).\n↑ GABALDÓN LÓPEZ, MARÍA VICTORIA. Estudio de la estructura dinámica de las interacciones funcionales en el hipocampo mediante procesado de registros electrofisiológicos cerebrales en rata.. Universitat Politecnica de Valencia (Noiz kontsultatua: 2019-05-09).


Publikatuta: 2022/06/16 18:04 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 18:04 (UTC+2)\nPublikatuta: 2022/06/16 18:03 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 18:03 (UTC+2)\nOrio eta Donostiarra, bigarren jardunaldiko irabazleak\nPublikatuta: 2022/07/03 15:31 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 15:31 (UTC+2)\nGaur, Donostian, Eusko Label eta Euskotren ligetako bigarren jardunaldia egin da. Oriok bereganatu du emakumezkoen Fabrika Bandera, eta Donostiarrak gizonezkoena.\nIgor Makazaga: ''Buelta eman diogu atzokoari''\nPublikatuta: 2022/07/03 14:42 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 14:42 (UTC+2)\nIgor Makazaga Donostarria taldeko entrenatzailea pozik azaldu da gaur egindako lanarekin. Etxean irabazi dute Fabrika Bandera, eta atzo Bilbon izandako arazoak atzean geratu direla erakutsi dute.\nXIV. Fabrika Bandera Donostiarrarentzat izan da\nPublikatuta: 2022/07/03 14:15 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 14:15 (UTC+2)\nDonostian, etxekoek irabazi dute Fabrika Bandera eta Eusko Label ligako lidergoa hartu dute. Hondarribiak eta Urdaibaik bigarren eta hirugarren egin dute, hurrenez hurren.\nPublikatuta: 2022/07/03 20:21 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 20:21 (UTC+2)\nOriok bereganatu du Fabrika Bandera eta lider jarri da\nPublikatuta: 2022/07/03 12:34 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 12:34 (UTC+2)\nEuskotren Ligako bigarren jardunaldian, Orio nagusi izan da eta sailkapeneko lidergoa hartu du. Bigarren postua Arraun Lagunak taldearentzat izan da, eta Donostiarrak osatu du podiuma.\nNadeth Agirre: ''Atzo gauzak ez ziren ondo joan; gaur garaipena nahi genuen''\nPublikatuta: 2022/07/03 12:31 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/03 12:31 (UTC+2)\nOrioko taldearen patroia hunkituta eta arro azaldu da bere neskek Fabrika Bandera irabazi ondoren. Asko prestatu direla azaldu du, eta garaipenaren bila joango diren arren, lehia gogorra izango dela.\nPublikatuta: 2022/07/02 22:41 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/02 22:41 (UTC+2)\nPublikatuta: 2022/07/02 17:45 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/02 17:45 (UTC+2)\nEneko Goia alkate donostiarrak nabarmendu duenez, ETAren "zeharkako" biktima horien memoria bizirik mantendu nahi izan dute. Gaurkoekin, terrorismoaren biktimak oroitzeko 23 plaka ezarri ditu guztira Donostiako Udalak.\nFabrika banderak aurkeztu dituzte\nPublikatuta: 2022/07/01 18:52 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/01 18:52 (UTC+2)\nFabrika banderak igandean jokatuko dira, Donostian. Goizean aurkeztu da igandeko estropada, itsaso zabalean jokatuko den lehena.\nDonostiako San Martin kalea ireki dute behin betiko norabidearekin\nPublikatuta: 2022/07/01 17:39 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/01 17:39 (UTC+2)\nSeinale berriekin kontuz ibiltzeko eskatu du Donostiako Udalak.\nIragarpenak metro erdiko batez besteko olatuak aurrikusten ditu igandeko estropadan\nPublikatuta: 2022/07/01 17:02 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/01 17:02 (UTC+2)\nGoizeko zortziak baino lehenago izango da igandeko itsasgora, eta ura beherantz emanda jokatuko dira lau estropadak. Gainera, iragarpenak metro erdiko batez besteko olatuak aurrikusten ditu, ekarrialdiarekin altuagoak, noski.\nPublikatuta: 2022/07/01 15:30 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/07/01 15:30 (UTC+2)\nUrtizberea: ''Donostiarraren helburua bigarren postua lortzea izango da''\nPublikatuta: 2022/06/29 22:03 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/29 22:03 (UTC+2)\nRufo Urtizberea Donostiarrako entrenatzailearen ustez, Orio eta Arraun Lagunak dira Euskotren Liga irabazteko faboritoak. Bigarren postua du helburu Donostiarrak.\nPublikatuta: 2022/06/29 16:48 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/30 16:48 (UTC+2)\nAlex Remiro atezainak 2027ko ekainaren 30era arte luzatu du talde txuri-urdinarekin lotzen duen kontratua.\nJorge Oteiza Fundazioak ohartarazi du Donostiako D'Museoan ikusgai dauden lanak ez direla Oteizarenak\nPublikatuta: 2022/06/29 17:30 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/30 17:30 (UTC+2)\nElizbarrutiko Museoak Oteiza Argentinan erakusketa dauka martxan, ustez eskultoreak Ameriketan erbestean egin zituen 16 lanekin. Oteizaren familiak salaketa jarri du, eta arratsaldean deklaratu du Polizia Nazionalaren aurrean, Edorta Kortadi erakusketaren komisarioak.\nNao Victoria ontziaren erreplika bisitatu ahal izango da Donostian, bihartik aurrera\nPublikatuta: 2022/06/29 19:44 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/29 19:44 (UTC+2)\nOntzia Juan Sebastian Elkanok lehenengo aldiz munduari bira emateko erabili zuen itsasontziaren erreplika da. Uztailaren 10era arte egongo da Donostiako portuan.\nUkrainatik etorritako 100 haur errefuxiaturentzat udalekuak egingo dira Gipuzkoan\nPublikatuta: 2022/06/29 14:39 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/29 14:39 (UTC+2)\n5 eta 14 urte bitarteko haur eta gazteentzat izango dira. Udaleku irekiak Ukraina-Euskadi elkarteak Donostian duen egoitzan egingo dira eta itxiak Orioko Txurruka aterpetxean. Bietan interpreteak izango dituzte.\nJose Maria Olazabal Solheim Cup 2023ko enbaxadore izendatu dute\nPublikatuta: 2022/06/28 21:04 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/28 21:04 (UTC+2)\nIzendapena Donostiako Basozabal golf klubean egindako ekitaldi batean izan da. Emakumezkoen bi urtez behingo txapelketa datorren urtean jokatuko da lehen aldiz Espainian, Andaluzian zehazki.\nKote Cabezudoren biktima: 'Bizipoza kendu dit, eta jarraitzeko indarrik gabe utzi. Asko kendu dit'\nPublikatuta: 2022/06/28 20:31 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/28 20:31 (UTC+2)\nAdin txikikoa zenean atera zizkion argazkiak Cabezudok. Bere 400dik gora argazki zabaldu zituen argazkilariak. Bere kasuan, haur pornografia zabaltzea frogatutzat jo du epaileak. Cabezudo 28 urtera zigortua izan dela jakin ostean, etsita agertu da Ane.\nSalsamendik eta Makazagak lehia estua aurreikusten dute\nPublikatuta: 2022/06/28 17:05 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/28 17:05 (UTC+2)\nJon Salsamendi Orioko entrenatzaileak eta Igor Makazaga Donostiarrako entrenatzaileak ez dute argi zein talde den faboritoa Eusko Label Liga irabazteko. Hala ere, denboraldia nola ikusten duten azaldu diote EITB Mediari.\nCabezudoren epaiari helegitea jarriko diote biktimek Auzitegi Gorenean\nPublikatuta: 2022/06/28 16:35 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/28 16:35 (UTC+2)\nMario Diez biktimen abokatuak esan duenez, atzo ezagututako sententzia lorpen handia da, baina ez da espero zutena. Horregatik, sare-sozialen bidez zabaldutako mezuan, "Gorenean elkar ikusiko" dutela jakinarazi dio Cabezudori.\nDonostiako San Martin kalea itxita dago, obrak tarteko\nPublikatuta: 2022/06/28 08:29 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/29 08:29 (UTC+2)\nGipuzkoar hiriburuko Udalak zehaztu duenez, Kontxaren eta Urbieta kalearen artean izango da itxita; halaber, adierazi du zeintzuk diren balizko beste aukerak hiriko puntu horretan ibiltzeko.\nArraun Lagunak taldeak gailurrean jarraitu nahi du\nPublikatuta: 2022/06/27 21:01 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/27 21:01 (UTC+2)\nUztailaren 2an Euskotren Liga hasiko da. Aurreko udan Arraun Lagunak taldea argi nagusitu zen, bai Ligan, bai Kontxan. Aurten ere ontzi lehiakorra osatu dute denboraldiari aurre egiteko eta maila gorenean jarraitzeko.\nPublikatuta: 2022/06/27 13:05 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/28 13:05 (UTC+2)\nSara Alonso izan da nagusi Mont Blanceko maratoian\nPublikatuta: 2022/06/26 21:08 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/26 21:08 (UTC+2)\nSekulako urtea egiten ari da Sara Alonso. Zegama-Aizkorrin hirugarren geratu zen eta oraingoan lehena izan da Camonixeko helmugan. Donostiarra Golden Trail Serieseko lider berria da\nHelene Alberdi eta Kevin Viñuela izan dira nagusi Donostiako Triatloian\nPublikatuta: 2022/06/26 16:14 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/26 16:14 (UTC+2)\nOnditz Memorialaren 35. edizioa jokatu da gaur Donostian. 1.500 metro egin behar zuten igeri, 38 kilometro bizikletan eta 10 korrika. Gainera, Gonzalo Fuentes donostiarrak Euskadiko txapela jantzi du.\nPublikatuta: 2022/06/25 19:09 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/25 19:09 (UTC+2)\nPentsiodunek gogorarazi dute "lau urte" daramatzatela kalean borrokan, "pentsio sistema publiko baten alde" eta "1.080 euroko gutxieneko pentsioak" aldarrikatuz, besteak beste.\nHonela kontrolatzen da kostaldeko ura mikroalga toxikoek gainezka egin ez dezaten\nPublikatuta: 2022/06/25 18:19 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/25 18:19 (UTC+2)\nAlga horiek direla eta, Donostiako eta Lapurdiko hainbat hondartza itxi behar izan zituzten iaz. Aurten, ikerketa berezia egin dute Gipuzkoako Foru Aldundiak eta EHUk alga horiek noiz eta nola ugaritzen diren kontrolatzeko.\nGaraipenen ondoren, harrera Txuri Berri curling taldeari Donostiako udaletxean\nPublikatuta: 2022/06/25 14:53 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/25 14:53 (UTC+2)\nDonostiako udalak, Txuri-Berri curling taldeari harrera egin dio denboraldian zehar pilatutako lorpenengatik. Kategoria mixtoan eta gizonezkoetan, Espainiako txapeldun izan da txuri-berri taldea. Emakumezkoetan, brontzezko domina eskuratu dute.\nDonostialdeko metroa eraikitzeko epeak beteko direla ziurtatu du Arriolak\nPublikatuta: 2022/06/24 13:34 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/24 13:34 (UTC+2)\nIñaki Arriola Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraioetako sailburuak Kontxa-Easo zatiko obrak bisitatu ditu, eta 2025erako prest egoteko asmoa berretsi du.\nTremenda Jauria, Broken Brothers Brass Band, Neomak, Sua, ETS eta Chill Mafia, asteburuko kontzertuen artean\nPublikatuta: 2022/06/24 12:56 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/24 12:56 (UTC+2)\nSan Joan jaien bueltan, estilo, genero eta adin guztietarako musika eskaintza programatu dute Euskal Herriko hainbat herritan.\nSan Joan bezperako suek berriro argitu dute Donostia\nPublikatuta: 2022/06/23 22:37 (UTC+2) Azken eguneratzea: 2022/06/23 22:37 (UTC+2)\nSuak Donostiara itzuli dira hilaren 23ko gau honetan, pandemiaren ondorioz bi urtez geldirik egon ondoren. Donostiako Sagues auzoko irudiak dira hauek.


Artzai-Enea Jatetxea - Goierri Turismo\nXX. mendeko baserri bat, XXI. mendera egokituta, sukaldaritza berri, zaporetsu eta indartsu batetaz gozatzeko; baina batez ere, kalitatezko sukaldaritza bat gozatzeko. Duela urte askotik hona eta guraso eta seme alaben arteko ohitura jarraituz, baserri hau beti izan da ospakizun eta elkartzeko lekua, beti ere mahai ondoan, lurreko eta itsasoko produktu onenak erabiliz; ama lurrak ematen duena hain zuzen ere.\nArtzai-Enean guraso eta seme alaben arteko ohiturak isladatu dira eta sukaldaritza berritu egin da bezeroari esperientzia ahaztezin bat azaltzeko.\nMenua: egunekoa 12,5 € / bereziak 32, 37 eta 42 €\nOrdutegia: asteartetik igande eguerdirarte 13:00-15:30 eta 20:30-23:00.\nHelbidea: Andre Mari kalea, 15


Oin diabetikoak zaintzea | Consumer\nOin diabetikoak zaintzea\nPertsona diabetikoentzat funtsezkoa da egunero oinak zaintzea, zauririk, urradurarik, babarik edo pitzadurarik dagoen begiratzeko ikuskatuz.\nPaziente diabetikoaren oineko konplikazioak anputazio ez-traumatikoaren lehen arrazoia dira, eta ospitalizazio-tasa handia eragiten dute; diabetikoen ospitaleratzeen % 25 baino gehiago beren oinetako arazoekin lotuta daude. Horregatik, oso garrantzitsua da oinak behar bezala zaintzea, arazo eratorriak saihesteko. Hori guztia, baina, ez da ahaztu behar odoleko glukosa-mailaren kontrol ona (glizemia) funtsezko oinarria dela diabetesak berez dakartzan konplikazioak prebenitu edo atzeratzeko.\nPaziente diabetikoetan, oinetako odol-fluxua ahula izaten da, gaixotasunak eragindako asaldura baskularrak direla eta. Ureztaketa gutxitua duten oineko ehunek erresistentzia txikiagoa dute, sendatzeko ahalmen txikiagoa eta infekzio bat harrapatzeko aukera handiagoa. Hori dela eta, oso zauriak izan ditzakeen eremua da, eta sendatzeko denbora luzea behar dute, baita anputazioa ere. Datu epidemiologikoek agerian uzten dute arazoaren larritasuna: mundu osoko beheko gorputz-adarretako anputazioen %70 inguru diabetearekin lotuta daude.\nOdol-eskasiak nerbioei kalteak eragin diezazkieke (neuropatia), eta oinetan sentikortasunik eza eragin. Eta egoera horrek arriskuak areagotu besterik ez du egiten: oina, lesioren bat izan arren, ez da gai mina sentitzeko, eta horrek ultzerak eta infekzioak izateko joera areagotzen du. Gainera, ureztatze faltagatik inguruko azala erabat lehortzen da, neuropatiak izerditzea eragotz dezakeelako.\nNola babestu oinak\nOinaren ikusizko ikuskapena, normalean, funtsezkoa da, neuropatiari lotuta zauriak egon baitaitezke eta oinazea sumatu gabe. Ispilu baten laguntzaz, puntu gorrixkak, igurtziak, hantura-eremuak edo lakak bilatu behar dira. Hobe da ordutegi finkoa ezartzea, bainuaren ondoren adibidez. Eguneroko higienea ur epelarekin egin behar da, lehortze zehatza egin behar da, batez ere digitalarteko zonetan, eta behar bezala hidratatu behar da. Bainuaren ondoren, azala leun dagoenean, apar-harriarekin laztanak garbitzeko aprobetxatu behar da, osagai kimikoak dituzten produktuak kailuak kentzeko saihestuz.\nEguneroko higienea ur epelarekin egin behar da, lehortze zehatza egin behar da, batez ere digitalarteko zonetan, eta behar bezala hidratatu behar da.\nEremu horiek zabalak badira, hobe da podologo baten esku uztea. Oinetako azazkalak behar bezala moztea funtsezkoa da, bai pertsona diabetikoentzat, bai gainerakoentzat. Astero eta higienearen ondoren, azazkalak zuzen moztu behar dira, azazkalak eta azazkalak urratu gabe, ertzak moztu gabe eta azazkalaren muinera iritsi gabe. Ondoren, ertzak leundu behar dira lima batekin. Azazkalak lodiak edo horixkak badira, podologoari galdetzea komeni da. Halaber, saihestu egin behar dira ur beroko botilak edo oinetan bero-kuxinak erabiltzeak eragindako kalte termikoak.\nHobe da galtzerdiak gauez erabiltzea oinak hozten badira. Hotz-garaietan, oin beroak mantentzen laguntzeko oinetako forratuak erabiltzea gomendatzen da. Hala ere, tenperatura baxuetan jarri bada, hobe da oinak ez duela izoztu. Garrantzitsua da odol-zirkulazioa ez oztopatzea. Hankak gurutzatzea, galtzerdi estuak, ligak edo arropa oso estuak erabiltzea dira, besteak beste, baztertu beharreko ohiturak. Era berean, ariketa fisikoak odol-fluxua errazten du. Oinez ibiltzea, igeri egitea eta bizikletaz ibiltzea dira kirolik gomendagarrienak. Ahal dela, oinetan eragina duten kirolak saihestu behar dira, hala nola korrika egitea edo jauzi egitea.\nOin diabetikoko ultzeren prebentzioa eta tratamendua pazientearen heziketan oinarritzen dira. Osasun arloko profesionalei bisita bakoitzean galdetzeko pertsona bakoitzaren ikaskuntza eta motibazioa aldian-aldian indartzea oso garrantzitsua da gorputz-adarra gehiago ez hondatzeko. Pazienteek jakin behar dute zein garrantzitsua den tratamendua jarraitzea, eta eguneroko errutinan gluzemia-zifren kontrol ezin hobea sartzea, konplikazioak saihesteko.\nAdituen gomendioetako asko hauek dira: podologoa aldizka bisitatzea, jarrera bakoitzaren aurretik oinetako egokiak eta berrikusiak erabiltzea, azala higa lezaketen zimurrak edo tolesak kentzeko, oinetakoen presioa murrizteko deskarga-txantiloi iraunkorrak erabiliz eta izerditzea xurgatzen duten galtzerdiak erabiltzen saiatzeko. Zapata berriak apurka-apurka jarri behar dira, transpirazioa ahalbidetzen duten olana eta larruzko zapatak aukeratuz eta punta finekoak eta takoi altukoak saihestuz.\nGauez, zapatila pare bat eskura izaten laguntzen du, zola onarekin, jaiki behar bada ere. Zenbait pazienteren kasuan, profilaxi kirurgikoa egin daiteke, zauri kronikoak eragin ditzaketen egiturazko deformazioak zuzentzeko. Adituek, gainera, tetanosaren aurkako txertatze profilaktikoa gomendatzen dute.\nArterietako ultzerak kroniko gisa sailkatutako zauriak dira, iskemia kronikoaren prozesuen ondorioz agertzen direnak. Egoera kliniko horren ezaugarri nagusia da lurralde jakin batera odol gutxi iristen dela eta pixkanaka ezartzen dela. Hasieran, beheko gorputz-adarra hotza eta zurbila agertzen da, ehun periferikoen irrigaziorik ezagatik. Eta nerbio sentsitibo eta motorren ureztatze falta dela eta, muskulu-sentikortasuna eta -zurruntasuna sortzen dira. Koadroak okerrera egin ahala, orban zianotikoak (urdinxkak) agertzen hasten dira, eta horiek bat egitean besikula txiki batzuk sortzen dituzte epidermisean.\nBesikula horiek haustean, zauri gris-berdexka bat du, eta, airearekin kontaktuan, beltzaxka bihurtzen da. Iskemiak irauten badu, ehuna hil egiten da. Min handia, zauri lehorraren ohantzea, kolore grisaxka, beltzaxka edo horixka, ehun osasuntsurik eza, ertz oso zehaztuak, sakonak eta ilerik gabeko eta atrofiatutako inguruko azala dira zauri horien ohiko ezaugarriak.\nArterietako ultzerak Espainiako hankako ultzeren %7,2 dira, eskura dauden azken datu epidemiologikoen arabera. 65 urtetik gorakoen artean, zauri horiek %8 eta %11 bitartekoak dira. Kokapena: hezur-irtenguneak, presioa jasaten duten puntuak, hala nola orpoa edo atzamarrak eta hatz arteko eremuak; arrisku-faktoreak: diabetesa, tabako-ohitura, arteria-hipertentsioa, hiperurizemia eta dislipemia, eta, neurri txikiagoan, obesitatea, estresa eta sedentarismoa.\nAdituek kalkulatu dutenez, arteria-gutxiegitasunak eragindako pertsonen %90 erretzaileak dira. Gainera, egunean 15 zigarro baino gehiago erretzen dituztenek aukera bikoitza dute beheko gorputz-adarretako iskemia izateko, nikotinaren efektu agregatzaile plaketarioagatik (protronbotikoa). Halaber, mellitus diabetesak arteriopatia garatzeko probabilitateak laukoiztu egiten ditu.\ndiabetes diabetikoak heridas-eu pies-eu ultzerak


Zerga Agentziak ohartarazi du "phishing" motako iruzur saiakera bat egin dela iruzurrezko mezu elektronikoen bidez | Consumer\nZerga Agentziak ohartarazi du “phishing” motako iruzur saiakera bat egin dela iruzurrezko mezu elektronikoen bidez\nMezu engainagarriak zergak itzuliko dizkiola agindu dio hartzaileari\nZerga Agentziak posta elektroniko bidezko “phishing” motako iruzur-saio berri bat detektatu du. Saiakera horretan, bere identitatea eta irudia ordeztu dira, eta hartzaileari banku-datuak dituen formulario bat betetzeko eskatzen zaio, zergen itzulketa jaso ahal izateko. Iruzurrezko mezuaren goiburuan esaldi hau jarri ohi da: “zure zerga-jardueratik igarotako urteko kalkuluen ondoren, 223,56 euroko zerga-itzulketa jasotzeko aukera izango duzula erabaki dugu”.\nOndoren, mezuak ustez eskuragarri ez dauden datuak (kreditu-txartelaren zenbakia, besteak beste) jakinarazteko eskatzen du, lotura baten bidez. Lotura horrek Zerga Agentziaren identitatea eta irudia berriro ordezkatuko dituen web orri faltsu batera darama.\nOgasun Ministerioak azaldu duenez, “phishing” izeneko iruzurrezko mezu horien bidalketa otsailaren 14an detektatu zen goiz erdian, Zerga Agentziako informazio-zerbitzuekin harremanetan jarri ziren internauten lankidetzari esker. “Dagoeneko beharrezko neurriak hartu dira iruzur saiakera hori jarraitzeko eta iruzurrari lotutako zerbitzariek zergadunen datuak jaso ahal izatea eragozteko”, adierazi du Ogasunak.\nZerga Agentziak gogorarazi du inoiz ez duela eskatzen posta elektronikoaren bidez informazio konfidentzialik, ekonomikorik edo pertsonalik, ez kontu-zenbakirik, ez zergadunen txartel-zenbakirik. Era berean, azpimarratu du neurririk onena dela banku-datuak eskatzen dituzten komunikazio susmagarrien aurrean erabiltzaileak prebenitzea, eta eskertzen du iruzur mota horien berri azkar ematea.\nbankuko datuak fraude-eu impuestos-eu kreditu-txartel phising-eu


Ernesto Erkoreka - Wikipedia, entziklopedia askea.\nErnesto Erkoreka Regil (Bilbo, Bizkaia, 1866ko azaroaren 9a - ibidem, 1957ko abenduaren 22a). Bilboko alkate izan zen. Ama gipuzkoarra zuen. Ernesto Erkorekak Bilboko portuan delineatzaile moduan, izan zuen lehen lana. Urte batzuk geroago, portuko obren zuzendari izendatuko zuten.\n1936ko otsailaren 23a - 1937ko ekainaren 20a\n← Manuel Frías - Jose Maria Areiltza →\n1931ko apirilaren 14a - 1934ko irailaren 8a\n← Adolfo Gonzalez de Kareaga - Pablo Barrera →\nBilbo, 1866ko azaroaren 9a\nBilbo, 1957ko abenduaren 22a (91 urte)\nLehen agintaldia (1931-1934)Aldatu\nArlo politikoari dagokionez Izquierda Republicana alderdiko kide izan zen. Zinegotzi moduan udalean sartzen saiatu eta gero II. Errepublikako garaian Bilboko alkate izendatu zuten, 1931n. Bere agintaldian kultura eta hezkuntza sustatzen saiatu zen. Horretarako hainbat eskola berri eraikitzea agindu zuen, izan ere, garai hartan hirian zeuden 35.000 haurretatik herenak ez zeukaten eskolara joaterik.\nHorrez gain, uraren banaketa sareak hobetu eta berriak eraiki zituen. II. Errepublikak aldarrikatzen zuen laikotasunaren arlotik, eskola publiko guztietatik kendu zituzten gurutze eta bestelako ikur erlijioso guztiak. 1933an, Bilboko Bihotz Sakratua eraisteko egitasmoa aurkeztu zen Bilboko Udalean. Monumentu hau 1927an altxatu zen, eta indar ezkertiarrek eraitsi nahi zuten, ikur erlijiosoa zelakoan.\n1934an Espainian hauteskunde nagusiak egon eta alderdi eskuindarrek eskuratu zuten boterea. Gobernu berri hark euskal probintzietan ezarrita zegoen ardoaren zerga ezereztu nahi zuela argitara eman zuen. Horrek erantzuna izan zuen Euskal Herriko biztanleriaren aldetik, izan ere, Kontzertu ekonomikoaren aurkako erasoa zela uste zuten. Herririk garrantzitsuenetako alkateak Donostian bildu ziren zer egin erabakitzeko.\nErabakitakoaren Ernesto Erkoreka Bilbora joan zen udalean Espainiako Gobernuak erabakitakoaren aurka mozio bat aurkezteko. Bizkaiko gobernadore zibila horretaz oharturik polizia bidali zuen Bilboko udalera, bilkuran sartu eta mozioaren onarpena oztopa zezan. Alkateak ezetz esan eta poliziak bertatik eraman zuen, ondoren berdina egin zuten alderdi ezberdinetako zinegotziek eta hauek ere udaletik eraman zituzten indarrez.\nEspainiako gobernuak udala eten eta behin-behineko batzorde bat ezarri zuen Bilboko udala zuzentzeko. Bitartean, desobedientziagatik epaitu eta kargu publikorik ez hartzeko debekua ezarri zieten Erkoreka eta udaleko beste zinegotzi gehienei.\nBigarren agintaldia (1936) eta Gerra ZibilaAldatu\nFronte Popularrak hauteskundeak irabazi zituenean alkatea eta zinegotziei euren karguak itzuli zizkieten. Aurreko behin-behineko udalak hartutako erabaki batzuk atzera bota zituzten, esaterako Bilboko Plaza Biribilari Espainia Plaza deitzeko erabakia. Altxamendu frankista gertatu zenean Erkoreka Madrilen zegoen Bilbori zegozkion proiektu batzuk zehazten. Berehala Bilborako trena hartu zuen. Miranda Ebron atzeman zuten, eta kartzelara eraman.\nGurutze Gorriaren bitartekotasunarekin Esteban Bilbao tradizionalistarekin trukatu zuten Hendaian. Egoerak eraginda edo, Esteban Bilbaorekin harreman estua garatu zuen. Eratu berria zen Eusko Jaurlaritzak eskatuta bueltatu egin zen eta Bilboko portuko obren zuzendari izan zen berriro ere. Frankistek Euskal Herria bereganatzean, Frantziara ihes egin zuen erbesteraturiko beste euskaldun askorekin batera.\nFrantzian hiru urtez bizi izan zen, baina 1940an Naziek Frantzia konkistatzean, berriro ere atzeman zuten. Atzemandako errepublika garaiko beste politikari eta sindikatuetako kideak bezala naziek Espainiako frankistengana eraman zuten. Zeuzkan jabetza guztiak kendu zizkioten eta traizioa eta bestelako delituak leporatu zizkioten. Valladolideko kartzela batera eraman zuten.\nEsteban Bilbaok kartzelatik atera zuen, baina Valladoliden derrigorrezko erbestean bizitzera behartu zuten. Mediku arazoengatik Bilbora bueltatzea baimendu zioten, baina zaintza polizial estua izan zuen eta Bilbon bizi izan zen azken urteetan. Tranbia batek harrapatuta hil zen 1957an.\nEgun, bere omenez, Ernesto Erkoreka plaza dago Bilbon.\n↑ Agirreazkuenaga Zigorraga, Joseba; Alonso Olea, Eduardo J.; Serrano Abad, Susana; Urquio Goitia, Mikel; Gil Fernández, Gil Fernández. (2003). Bilbao desde sus Alcaldes - Volumen II (1902-1937): Diccionario biográfico de los Alcaldes de Bilbao y gestión municipal, en tiempos de revolución democrática y social.. Bilboko Udala, 325-356 or. ISBN 84-88714-72-6..\n↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Ernesto Ercoreca. .\nAzken aldaketa 27 otsaila 2021(e)an, 00:57(e)tan


2018 Aste Santuko esperientziak - Jesuitak Indautxu, Bilbao\nAste Santu honetan, ohitura denez, Bigarren Hezkuntzako ikasle batzuek esperientzia berezien aukera izan dute\nMartxoaren 23 eta 24an, Lizarran, DBH3. eta 4. kurtsoko 17 ikaslek Pazkoa aurreko topaketa baten egon ziren, beste Jesuiten ikastetxeetako ikasleekin batera. Esperientzia oso ona izan da, Pazkoa prestatzeko aukera ezinhobea.\nBaita 1.batxilergoko ikasle batzuk ere Xabierren egon ziren Pazkoa prestatzen. Guztira, 100 pertsona baino gehiago elkartu ziren han, Jesuiten Ikastetxe desbernikekoak. Berriro ere, esperientzia harrigarria izan da.\nBukatzeko, 2.batxilergoko zenbait ikaslek Taizé (Frantzia) famatura joan ziren Pazkoa era berezi baten bizitzeko. Dudarik gabe, bizitza osorako esperientzia bat ekarri dute hortik gure ikasleek.\nJarraian, esperientzia hauen argazki batzuk bideo baten batuta…\nEtiketak: Pascua, Semana Santa