Uhandrea: February 2009\nBizitzaren ertz beroak\nMuturreko tenperaturak jasan ditzaketen forma edo egoera bereziak dituzte animalia zenbaitek. Baina egoera berezi horiek ez dira bateragarriak bizimodu arruntarekin. Izan ere, ingurune-tenperaturak mutur-muturrekoak badira ezin daiteke mantendu ohiko bizimodua, puntako tenperatura horiek hilkorrak gertatzen baitira. Zer da, baina, muturreko tenperaturatzat har daitekeena?\nBada, desberdina da erantzuna uretako eta lehorreko animaliei dagokienez. Oro har, lehorreko ingurumenean gertatzen dira tenperatura-aldaketa handiago eta bortitzagoak eta, horrekin loturik, garaiago eta behereagoak izaten dira muturreko tenperaturak. Lehorreko animalien artean 50ºC-takoa da, gutxi gorabehera, hiltze-tenperatura garaiena, baina badira hori baino behereagoak diren hiltze-mugak. Animalia itsastarren artean, berriz, nekez izaten dira 30ºC-tik goragokoak, baina marearteko aldean bizi direnak salbuespenak dira. Horiek, ezaugarri lehortiarrak dituen ingurumen batean bizi direnez, erdiko hiltze-tenperaturak dituzte, uretatik kanpo denbora luze egoten direnenak garaiagoak direlarik.\nSaharako basamortuko zilar inurriarena da ezagutzen den hiltze-tenperaturarik gorena. Inurri hori 54ºC-tik hurbil egon daiteke janari bila dabilenean, baina hori bai, minutu gutxitan egon daiteke tenperatura horren pean. Bizitzaren ertzean dago, bai, zilar inurria!\nErtz hori oso zorrotza da zenbait kasutan, zorrotzegia animalia batzuentzat. Vespa mandarinia japonica liztor japoniarra harrapakaria da, baina bere harrapakinen artean bada bat arazo larriak ekar diezazkiokeena, hain larriak, bere harrapakin (?) horrek hil egin dezakeela harrapakaria (?). Apis cerana japonica izeneko erle japoniarra da ustezko harrapakina. Aspalditik zen ezaguna erle hauek garaile atera zitezkeela liztorraren kontrako lehian, baina hasieran ziztadaka hiltzen zutela uste bazuten ere, gero ikusi zen ezetz, beste prozedura sofistikatuago bat erabiltzen zutela liztorra garbitzeko. Ikus dezagun orain nola hiltzen duen txikiak (erleak) handia (liztorra).\nLiztorrak erle bat erasotzen duenean, berehala hurbiltzen zaizkio bostehunetik gora erle, eta inguratu egiten dute liztorra. Egia esan, inguratu baino gehiago egiten dute, “erle pilota” bat egiten baitute, eta pilota horren erdi erdian liztorra geratzen baita. Bada, 48 ºC-tara igoten da tenperatura pilotaren erdigune horretan berehala, eta horixe da, tenperatura hori hain justu, liztorra hiltzen duena.\nLiztorraren hiltze muga 44-46 ºC-takoa da, eta beraz, 48 ºC garaiegia da berarentzat. Ez, ordea, erleentzat, 48-50 ºC-en artean baitago erle horien hiltze tenperatura. Ikusi dugunez, oso zorrotza izan daiteke, bai, bizitzaren ertz beroa. Eta ikusi dugunez, badago desberdintasun txikiei etekina ateratzen dion espezierik ere.\nOharra: Argazkia wikipediatik hartua dago (http://en.wikipedia.org/wiki/Vespa_mandarinia_japonica) eta Creative Commons baimenaren baldintzen menpe erabil daiteke.\nDeskribaturiko portaera bideo horretan ikus daiteke: http://www.youtube.com/watch?v=dp72gXkYJIw\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 9:58 AM 0 comments\nBeroa “ikusten” duten animaliak?\nNeguko egunetan, kanpoan hotza egiten duenean, lehio batera hurbiltzen baduzu eskugaina, hoztu egiten dela somatuko duzu. Lehio eta eskuaren artean dagoen airea, ordea, ez dago hotz, gelako airea baita. Beraz, lehiora hurbildu arte ez baduzu somatu hotzik eskuan, horrek esan nahi du airea ez dela izan eskugaina hoztu duena. Hau da, eskuak beroa galdu du baina ez du konbekzioz galdu, erradiazioz baizik.\nErradiazioa gertakari fisikoa dugu, elkar ukituz ez dauden bi gorputzen artean gertatzen den fenomenoa. Bi gorputzen tenperaturak desberdinak direnean, erradiazio elektromagnetiko bat sortzen da beroago dagoen gorputzetik hotzago dagoen gorputzera. Erradiazio infragorria da, hau da, gorri koloreari dagokiona baino uhin luzera luzeagoa, eta beraz, frekuentzia baxuagoko erradiazioa.\nGuk, gizakiok ez dugu erradiazio infragorria “ikusteko” ahalmenik. Sortzen duen bero-transferentzia bai somatzen dugu, baina gorputz beroek bidaltzen dizkiguten izpiak ezin ditzakegu ikusi argi izpiak ikusten ditugun moduan.\nBadira, baina, izpi infragorriak “har” ditzaketen animaliak, Crotalus eta Sistrurus generoetako suge pozointsuak diren kriskitin-sugeak hain justu. Badirudi eraso egiten duenean harrapakinaren beroak gidatzen duela kriskitin-sugea. Izan ere, odol beroko animaliak bakarrik harrapatzen dituzte; hori dela eta, hilik badaude ez ditu harrapatzen. Bestalde, begiak estalita ere, arratoi hilak harrapatzeko gai da arratoiak ingurua baino beroago badaude.\nAlbo bakoitzeko sudur zulo eta begiaren artean beste zulo bat dute, aurpegi-zuloa deiturikoa eta, dirudienez, aurpegi-zulo horiek dira izpi infragorrien hartzaileak. Izan ere, zulo horietatik garunera doazen nerbioen jarduera ikertu denean, kinada termikoak izan dira aktibitate elektrikoa sortu dutenak. Soinu, bibrazio edo argi kinadek, berriz, ez dute erantzunik sortu, bai ordea bere ingurua baino beroago dauden objektuak aurpegi aurrean jarri direnean.\nHorren berezia izanik, zalantzarik ere bada informazio termikoa hartzeko sistema honen eraginkortasunaz, baina oso interesgarria da animalien moldatzeko ahalmenari buruz esaten diguna. Ertamerikako sugeak dira, eta ohikoak basamortuan. Gauaz hotz egiten du basamortuan, baina xaguak, eta xaguak bezalako beste ugaztun edo hegazti txikiak, homeotermoak izanik, ingurua baino askoz ere beroago daude. Ba ote dago baldintza horien pean harrapakinak harrapatzeko sistema hoberik?\nOharra: Crotalus atrox kriskitin-sugea da irudian agertzen dena; wikipediatik (http://en.wikipedia.org/wiki/File:Crotalus_atrox_(2).jpg) hartua dago eta Creative Commons baimenaren baldintzen menpe erabil daiteke.\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 9:46 AM 0 comments\nAnimalia baten gorputz tenperatura konstante mantendu ahal izateko, berdinak izan behar dira animalia horrek galtzen duen beroa eta irabazten duena. Barne jatorria du animalia homeotermo gehienen bero gehiena; hau da, metabolismo-jarduera da gure beroaren iturri nagusia. Beroa elkartrukatzeko, berriz, lau modu daude: eroaketa, konbekzioa, erradiazioa eta lurrunketa. Gauzak errazteko esan dezakegu animalia beste masa batekin ukituz egon behar duela eroaketa eta konbekzioa gertatu ahal izateko. Hortaz, eroaketa esaten dugu ukituz dagoen masa hori solidoa denean eta konbekzioa, berriz, likido edo airea denean; funtsean, baina, prozesu fisiko bera da, alegia, ukituz dagoen beste masa batera pasatzea animalia baten beroa.\nErradiazioz, konbekzioz eta eroaketaz beroa galdu ahal izateko, animaliaren gorputzak beroago egon behar du ukituz dagoen masa baino. Eta hiru faktoreren menpe dago hiru era horietara galtzen den beroa. Beroa hartuko duen aire edo uraren eta animaliaren arteko tenperatur aldea da lehen faktorea, ingurunearen eroankortasun termikoa da bigarrena, eta gorputz azalarekin ukituz dagoen masaren berriztatzearen abiadura, hirugarrena. Bada, horrek guztiak garrantzi handiko ondorio praktikoak ditu. Ikus ditzagun.\nBegi-bistakoa da lehen ondorioa: bero gehiago galtzen da hotz handiago egiten duen heinean. Hori bezain bistakoa da zer gertazten den airea gorputza baino beroago dagoenean, nahiz zenbaitentzat horren argi ez dagoen. Begira, bestela, zer egiten duten europarrek basamortu beroan daudenean. Basamortu beroetan arropa gutxirekin janzteko joera dute europarrek, eta batez ere haizea dagoenean, haizeak freskatu egingo dituela uste baitute. Basamortuko beduinoek, aldiz, goitik behera babesten dute gorputza, eta bistan da eurek inork baino hobeto dakitela zein den basamortu beroan janzteko erarik egokiena. Izan ere, ingurunetik isolatzen dira horrela, kanpo tenperatura barnekoa baino garaiagoa denean konbekzioz ez baita berorik galtzen, irabazten baizik, bai eta airea mugitzen denean ere.\nBigarren ondorioa ez da horren bistakoa, baina ezagun samarra da. Uraren eroankortasun termiko garaia dela eta, konbekzioz, askoz bero gehiago galtzen da uretan airean baino. Izan ere, uraren eta gorputzaren tenperaturak desberdinak direnean oso zaila da, edozein animaliarentzat, gorputz tenperatura konstante mantentzea uretan. Hortaz, uraren tenperatura 15ºC azpitik dagoenean gizakiok ezin dugu eraendu gorputz tenperatura. Gogoan izan behar dugu uretako ugaztunek larru azpiko gantz geruza lodia dutela eta horri esker isolatze-maila garaia erdietsi dutela (Ikusi “Bost traineru…” izenburuko artikulua).\nEta hirugarren ondorioa, ezaguna den arren, ez da kontuan hartzen beti: Tenperatura oso baxua denean berebiziko eragina du haizeak. Esaterako, haizearen abiadura 50 Km/h-koa denean animalia batek -40ºC-tan pairatzen duen bero galera eta haizerik gabe -90ºC-tan pairatzen duena berdinak dira. Kontuan hartu datu hori “Pinguino enperadorearen…” istorioa irakurtzerakoan.\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 7:19 PM 0 comments\nOrein jauzilariak ez du ia larruazpiko gantzik eta ilaje mehea du. Elur-oreinak, berriz, larruazpiko gantz-geruza eta ilaje lodiak ditu. Afrikako sabanan bizi da lehena eta askotan egin behar izaten du ihes gepardoengandik. Bero gainkarga pairatu behar du lasterka egiten duenean eta, hori dela eta, gehiegizko bero hori ahalik eta lasterren galtzea komeni zaio. Horregatik, baxua da ingurunearekin isolatze-maila.Elur-oreinak duen arazoa, bestalde, kontrakoa da. Hau da, klima hotzean bizi da, Zirkulu Artikoan, eta isolatze-maila garaiari esker ekidin diezaioke klima horretan jasan lezakeen gehiegizko bero galerari. Otsoetatik lasterka alde egin behar duenean, baina, bero gainkarga jasan behar izaten du honek ere. Kasu horretan, berriz, hatsantzera jo behar du, txakurrak egiten duen bezala, gehiegizko beroa galtzeko. Ingurunearekin isolamendu-maila da, beraz, bi orein horien arteko desberdintasun nagusia.\nHiena tantoduna (Crocuta crocuta) eta hiena nabarra (Hyaena brunnea) oso hurbil bizi dira elkarrengandik. Namibia, Botswana eta Hegoafrikako basamortu beroan bizi da hiena tantoduna. Ile oso laburrak ditu. Hiena nabarrak, berriz, luzeak ditu ileak; Namibiako kostaldean bizi da, eta han hotza egiten du. Berriro ere, ingurunearekin isolamendu desberdina duten bi espezietaz ari gara, eta oreinen kasuan bezala, ingurumen tenperaturaren araberakoak dira isolatze-maila horiek.\nIsolamendu-maila, dirudienez, oso erraz alda daiteke espezieak ingurumen berrietara moldatzen direnean. Ezaguna da, esaterako, Cook kapitainak ile laburreko txerri tropikalak (Sus scrofa) eraman zituela Zelanda Berrira eta han utzi zituela. Bada, ilaje lodia dute orain txerri horien ondorengo basatiek. Zelanda Berrian ez bide du bero gehiegi egiten.\nOharra: Irudia Wikipedia-tik hartua dago eta "GNU Free Documentation License” delakoaren araberako baldintzen menpe erabil daiteke.\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 1:40 PM 0 comments\nTxakurren eraentze termikoan arnas azalek betetzen duten zeregina aipatu nuen “Izerdia” izenburuko artikuluan. Txakurrek ez dute izerdi-guruinik eta beraz, ez dute izerdirik botatzen. Horrek, baina, ez du esan nahi lurrunketara jo ezin dezaketenik gorputza hozteko. Beroa xahutu behar dutenean hatsantu egiten dira eta horrek sortzen duen aire mugimenduak erraztu egiten du arnas azalen gaineko uraren lurrunketa. Kontu honen inguruan badira ezagutzea merezi duten hainbat xehetasun interesgarri.\nHatsantzerakoan sortzen den aire mugimendua da lehena. Izan ere, desberdinak dira, hatsantzen direnean, txakurrek arnas azalen gainetik sortzen duten aire mugimendua eta gauza bera egiterakoan guk, gizakiok, sortzen duguna. Txakurrek, gorputza hoztu behar dutenean, sudurretik hartzen dute airea eta ahotik botatzen dute harturiko gehiena. Hau da, bestela iruditzen bazaigu ere, ez dute hartzen ahotik, -guk egiten dugun gisan-, sudurretik baizik. Horrela jokatuz, norabide bakarra darama aire gehienak. Bestela jokatuko balute, hau da, airea bide beretik sartu eta irtengo balitz, arnasa hartzeko mugimendua egiterakoan arnas azalak galtzen duen beroa berriro hartuko luke arnasa botatzerakoan, eta horrela, beharko lukeena baino bero gutxiago galduko luke txakurrak.\nBigarren xehetasuna, hatsantzearen mugimenduari dagokio, edo hobeto esan, hatsantzearen frekuentziari. Mugimendu azkarra da, oso azkarra, egia esateko. Izan ere, pentsa liteke horrela jokatzeko beharrezkoa den muskulu jarduerak bero gehiago sortzen duela xahutzen laguntzen duena baino. Eta egia esan, horixe gertatuko litzateke arnas aparatuaren mugimendu bakoitza egiteko sahietsen arteko muskuluak aktiboki uzkurtu beharko balira. Baina hori ez da gertatzen. Izan ere, muskulu horiek hatsantze mugimenduen hasieran bakarrik uzkurtzen dira; gero, torax-barrunbea uzkurtu eta zabaldu egiten da, baina horretarako kasik ez da muskulu-lanik egin behar. Baina, nola gerta daiteke hori? Nola sor daiteke lanik gabeko mugimendu bat? Bada, hatsantzearen maiztasuna torax-barrunbearen erresonantzia-maiztasunari dagokiolako. Hori dela eta, txakurrak, beste animalia askok bezala, maiztasun jakin batean bakarrik hatsantzen dira.\nIkus dezagun hau adibide batekin. Txakur batek bero handia sortzen du lasterka egiten edo egin ondoren. Beraz, sortu duen bero hori xahutu beharko du tenperatura konstante mantendu ahal izateko. Bada, egoera horretan maiztasun garaiko (300-400 mugimendu/minutu) hatsantze mugimenduak egiten ditu, baina, aldiro aldiro utzi egiten dio mugimendu horiek egiteari eta ohiko arnas frekuentziara (30-40 mugimendu/minutu) igaro. Erabatekoa da frekuentzia aldaketa; hau da, 350 mugimendu/minutuko maiztasunetik 35 mugimendu/minutukora igaroten da bitarteko frekuentzietatik iragan barik. Energia gehiegi gastatu beharko litzateke eta bero gehiegi xahutu, beste edozein frekuentziatan zabaldu eta uzkurtuko balu torax-barrunbea. Hori dela eta, eraentze termikoaren behar desberdinei aurre egin behar dietenean, txakurrek ez dute jotzen maiztasun desberdineko hatsantze mugimendurik egitera. Horren ordez, maiztasun garaiko mugimenduen iraupenarekin jokatzea da egiten dutena. Hortaz, bero asko galtzeko beharra dutenean denbora luze egoten dira maiztasun garaiko mugimenduak egiten, eta denbora laburragoak egoten dira behar horiek txikiak direnean. Aukera duzunean, beha itzazu txakur baten arnas eta hatsantze mugimenduak. Berehala konturatuko zara torax-barrunbearen mugimenduak bi maiztasunekoak izaten direla, apala arnasa hartzeko eta garaia tenperatura eraentzeko.\nEta lurruntzen den uraren jatorria da hirugarren xehetasuna. Gizon-emakumeen larruazalean lurruntzen den ura, izerdiarena da. Nondik dator, baina, txakurren sudur epitelioan lurruntzen dena? Dirudienez, sudurraren guruin batek jariatzen du. Hamazazpigarren mendearen geroztik ezaguna da guruin hori, eta beti pentsatu da sudurra heze mantentzea zela bere zeregina. Baina horrez gainera, badirudi sudur-guruinak jariatzen duela sudur-epitelioan lurruntzen den likidoa. Horri esker mantentzen da sudurra heze eta hotz. Azken batean, txakurretan sudur-guruinak betetzen du gizon-emakumeetan izerdi-guruinek betetzen duten zeregin bera.Nesken adimenari buruzko ekarpenari Jesus Marik egin zion oharrean (ez dakit “ohar” ala “tractatus” deitu beharko ez ote nukeen) euskal esaera zahar bat aipatu zuen bukatzera zihoanean: “Munduko bi gauza hotzenak dira txakurraren sudurra eta emakumeen ipurdia”. Berak azaldu zuen, orduan, zein zen emakumeen ipurdia hotz egoteko arrazoia. Txakurren sudurrarenari buruzko azalpena falta zen, beraz. Orain badakizu zergatik dagoen hotz txakurren sudurra.\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 9:47 AM 0 comments\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 5:18 PM 0 comments\nBigarren Mundu Gerraren ostean latitude guztietatik hedatu zen Ameriketako Estatu Batuetako armada eta Munduko azken mugaldetan kokatu zituen bere goarnizio, kuartel, kantonamendu edo base militarrak. Horri esker, era askotako datuak bildu ahal izan dituzte iparamerikarrek. Goarnizioetako soldaduek jaten dutena dago, esaterako, biltzen duten informazioaren artean. Ulertzekoa da hori, noski, zeren erosi eta banatu behar den janari kantitatea ezinbesteko informazioa baita armadarentzat.\nBada, erlazio interesgarria aurkitu dute goarnizioa zegoen tokiaren batazbesteko tenperaturaren eta soldaduek kontsumitzen duten janari kantitatearen artean. Izan ere, askoz gehiago jaten dute toki hotzetan beroetan baino. Energia unitateetan adierazita, honako hauek dira muturreko datuak: 35ºC-ko batazbesteko tenperaturapean dauden soldaduek 3.100 kcal/egun kontsumitzen dute eta -30ºC-ko tenperaturapean daudenek, 5.000 kcal/egun. Muturreko datuak dira horiek, baina erlazioa oso argia da, bi magnitude horien arteko menpekotasun negatibo nabarmena ikus baitaiteke 22 kantonamenduei dagozkien datuen multzoa behatzerakoan.\nNire ustez, tenperatura-eraenketaren beharrekin zerikusia du behaturiko erlazio horrek. Izan ere, “Pinguino enperadorearen bizitza harrigarria” istoriotik ondoriozta daitekeen bezala, garesti samarra da hotzari aurre egitea. Pinguinoek, baraurik egonik, energia erreserbak erabiltzen dituzte arrautza txitatzen duten bitartean. Soldaduek, berriz, jateko aukera dute, eta datu horiek adierazten dutenaren arabera, gehiago jaten dute hotza egiten duen tokietan.\nBeraz, badirudi klima hotzetan bizitzeak dakarren bero galerari aurre egin behar zaionean gehiago jan behar dela, jan behar den gaineratiko hori “erre” egin behar baita bero galera handiagoak konpentsatzeko. Azken batean, bero galera eta bero ekoizpena berdinduta egon behar dira gorputz tenperatura konstante mantendu behar bada, eta beraz, bero gehiago galtzen denean gehiago da sortu behar dena. Bestalde, eta aski ezaguna denez, metabolismo-jarduera goratzea da bero ekoizpena igotzeko dugun bide bakarra, baina metabolismo-jarduera goratzeak energia-osagai (erregai) gehiago erretzea dakar. Hau da, gehiago jan behar da (soldaduek) edo, bestela, lehendik pilaturiko energia-erreserbak erabili behar dira (pinguinoek).\nEz dakit guztioi berdin gertatzen zaigun ala ez, baina nik hotza egiten duenean gehiago jaten dut bero dagoenean baino. Edo hori iruditzen zait behintzat.\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 2:48 PM 0 comments\n“Arrainen haragia, bizimoduaren adierazle” izenburuko istorioan mihi-arrainen bizimoduaz aritu ginen. Mihi-arraina geldirik egoten da denbora gehiena, harrapakinaren zain. Hori dela eta, ez dute kasik oxigenorik behar eta beraz, odolik gabeko eta mioglobinarik gabeko haragia dute, zuri-zuria.Itsas zapoa (Lophius sp.), mihi-arraina bezala, “eseri-eta-itxaron” harrapakaria dugu eta, hori dela eta, bere haragia ere zuria da oso. Hemen, baina, ez gara arituko itsas zapoaren muskuluen ezaugarri metabolikoez. Bere elikatze modua da hemen ikusiko duguna.\nSakonera desberdineko hondo bigunetan bizi da zapoa, eta kostaren alboko ur ez oso sakonetatik 500 m-ko sakoneraraino egon daiteke. Mihi-arraina bezala, jalkipean sartzen da eta horri esker harrapakinek ez dute ikusten. Gorputza ez, baina buru gainetik ateratzen zaion antena moduko luzakin bat bai ikusten dute. Bizkar-hegatsaren hezur batetik eratorria da luzakin hori.\nLophius-ek, arrantza egiteko erabiltzen du luzakina. Mugitu egiten du zizare baten mugimenduak antzeratuz. Iraulkatzen den edo sigi-saga dabilen “zizare” bat ikusterakoan, hurbildu egiten zaio harrapakina eta zapoak, luzakinaren mugimenduen bitartez, bere ahorantz erakartzen du. Alboan dagoenean ziztu bizian irekitzen du ahoa, ur korronte bortitza sorturik. Kontuan hartu behar da zer nolako ahoa duen zapo arrainak: oso handia da eta muskulu indartsuak ditu. Egia esan, ez dakigu ba ote dagoen aho handiagorik duen animaliarik, gorputzaren tamaina kontuan harturik, jakina.Aho beldurgarri horrek sorturiko korronteak aho barrura sartzen du harrapakina. Hortik alde egiterik ez dago, itsas zapoak hortz asko, oso zorrotzak eta barrurantz makurtuta baititu. Hasieran esan bezala, “arrantza” egiten du zapoak. Luzakinak, kanaberaren antza du, eta luzakinaren punta, karnatarena. Azkenean, harrapakari gisa jokatu nahi izan duena harrapakin bihurtzen da, ia konturatu gabe.\nPosted by Juan Ignacio Pérez Iglesias at 10:51 PM 0 comments


IK4k Tecnunen 'Asmakuntza eta Diseinua' sarietan kolaboratu du\n2017/04/07 |<img src='http://www.ik4.es/upload/noticias/img/premio-tecnun.jpg' data-link='http://www.ik4.es/upload/noticias/img/premio-tecnun.jpg' /> Supermerkatuko kutxan automatikoki husten den erosketa-orga baten proiektuak lortu du Tecnun-IK4 saria Tecnunek, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskolak, antolatutako "Asmakuntza eta Diseinua" lehiaketan.\nSupermerkatuko kutxan automatikoki husten den erosketa-orga baten proiektuak lortu du Tecnun-IK4 saria Tecnunek, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskolak, antolatutako "Asmakuntza eta Diseinua" lehiaketan.\nSan José de León ikastetxe maristako Nuria Carrascosa eta María Martínez ikasleek irabazi dute aipatutako saria beren 'Super Troley’ proiektuarekin: errazago erabiltzeko eta erosleak esfortzuak egitea saihesteko hainbat mekanismo dituen erosketa-orgaren proiektua da.\nIK4 Aliantza Teknologikoak kolaboratu du lehiaketa honetan, non ikasleen ideia berritzaileen diseinua eta lehendik merkatuan dauden produktu teknologikoak edo kiroletakoak hobetzeko erabilitako irudimena saritzen baitira.\nGainera, lehiaketaren XII. edizioak hiri-altzariak hobetzeko banku jasangarri baten proiektu bat saritu du, eta surfean aritzeko nahiz lehorrean patinatzeko erabil daitekeen ohol bat ere bai.


Txosnetako musika aukera dezakezu!\nKategoria gurasoa: Sopela\tKategoria: Kultura\tNoiz sortua: Astelehena, 06 Uztaila 2015\tArgitaratua: Astelehena, 06 Uztaila 2015\nLarrabasterrako jaiak laster datoz, txosna batzordeak jaietan musikak sortu dituen desadostasunak ekidite arren asanblada bat deitu zuen pasadan astean.\nAbestiak bidaltzeko formatua Mp3-a da.\nOndoren bidalitako abestiak Musika batzordearen filtrotik pasa beharko da.\nSopelako Jaiak: egunez egun\nKategoria gurasoa: Sopela\tKategoria: Kultura\tNoiz sortua: Igandea, 28 Ekaina 2015\tArgitaratua: Igandea, 28 Ekaina 2015\nSopela.net-ek egunero argitaratu ditu jaien programa. Hona hemen:\nSopelako jaiak: Igandea 28\nKategoria gurasoa: Sopela\tKategoria: Kultura\tNoiz sortua: Larunbata, 27 Ekaina 2015\tArgitaratua: Larunbata, 27 Ekaina 2015\n09:00etatik aurrera ARKU TIROketako XIX. San Pedro Saria, San Andreseko landetan.\n10:00etatik aurrera XLV. BAKAILAO TXAPELKETA Udaletxeko\n11:00-14:00 eta 17:00-20:30 TXU-TXU trena.\n11:00-14:00 eta 17:00-20:30 HAURRENTZAKO JOLAS PARKEA Zipiriñe eskolan: puzgarriak, txalupak uretan, mini bumpers, eco bampers, ludoteka eta jokoak.\n11:30-20:30 MARGOLANEN ERAKUSKETA, Sopelako ZIRRI-MARRA elkartearen eskutik, Udaletxe inguruan.\n12:00-14:00 eta 17:00-20:00 TAILERRAK Zipiriñe eskolan (Kamiseta eta txapa tailerrak Zipiriñen Ander Deuna Ikastolako eta Zipiriñe Eskolako Gurasoen Elkarteen eskutik)\n12:00 Familia osoarentzako SUKALDARITZA TAILERRA Jauregizar plazan (Euskeraz Olgetan).\n13:00 BITSAren jaia Zipiriñen.\n13:00 LAGUN ARTEA ABESBATZAren kontzertua Udaletxe plazan. Ondoren kalejiran irtengo dira.\n13:00 TORTILLA eta SANGRIA lehiaketa txosnetan. Ondoren, parte hartzaileen BAZKARI HERRIKOIA\n14:00 ELEIZAKO KANPAIAK JO eta BOLANDERAK jaurtiko dira, ohitura zaharrak berreskuratuz. “Kanpaien hotsak komunikazio tresna itzela izan dira mendeetan zehar. Sopelan ere, sopeloztarrei mezu desberdinak helarazteko erabili izan ohi dira, adibidez, herriko jaiak iragartzeko. Horrela, ohitura zahar hau berreskuratzeko asmoz, aurten, San Pedro bezperan, bolanderak botatzearekin batera Elizako kanpaiak joko dira bost minututan zehar.”\n17:00 BRISKA txapelketa Udaletxean, Sopelako Itzartu Emakumeen Elkarteak antolatua.\n17:00-21:00 GAZTEENTZAKO ELEMENTUAK Gernika plazan: gladiadoreak eta askotariko jokoak.\n18:00-20:00 ZIRKO TAILERRA Zipiriñen.\n18:30 KOADRILEN ARTEKO JOLASAK Udaletxeko plazan.\n19:00 Dundunkada musika eta euskara taldearen PERKUSIO SAIOA Gernika plazan.\n19:30 Dantza-plaza ERROMERIA Zang0 taldearen eskutik.\n20:30 “Tribu TB” HAURRENTZAKO IKUSKIZUNA Zipiriñen.\n20:30 JOTAS CORRIENTES NAVARRAS taldearen kontzertua Eleizalde plazan.\n21:00 PALA TXAPELKETA PAREKIDEA eta HERRIKOIaren finala udal-pilotalekuan.\n21:00 KALEJIRA Funky Style Brass ikuskizunarekin Gernika plazatik hasita.\n23:00 BETAGARRI taldearen kontzertua Udaletxeko plazan.\n23:00 KONTZERTUAK txosnetan: Donna Versus eta Tachumah Reggae Band.\nSopelako Jaiak: Astelehena 29\n10:30 KALEJIRA, Udaletxetik elizara: Sopelako Barinatxe Txistu Taldea, Sopelako pandero-joleak, Sopelako familiek egindako buru-handiak, erraldoiak eta Goialde dantza taldea.\n11:00 MEZA NAGUSIA, San Pedro Scola Cantorum Abesbatzak abestua eta 11:30ean eleiza aurreko dantzak eta aurreskua.\n12:00-14:00 eta 17:00-20:00 TAILERRAK Zipiriñe eskolan: goizez monster-imanak eta arratsaldez udako pai-paiak.\n12:00 KALEJIRA, elizatik Udaletxera: Sopelako Barinatxe Txistu Taldea, Sopelako panderojoleak, Sopelako familiek egindako buru-handiak, erraldoiak eta Goialde dantza taldea.\n12:30 DANTZA EMANALDIA Udaletxe plazan, Goialde eta Sopelako Eguzkilore eta Meñakoz dantza taldeekin.\n13:00 TXORIZOA DENONTZAT udaletxeko plazan.\n18:00 TAI-TXI, KUNG FU, BOXEO, TXIKIBOX eta KICK BOXING erakusketak Udaletxeko plazan, Sopelako Tai-Txi eta Basakick elkarteen eskutik.\n19:00 KOADRILEN ARTEKO “Sopekiller” JOLASA txosnetan. Galdera arinak egingo zaizkie koadrilei eta erantzun okerra esanez gero, kontuz! Ondorio latzak egon daitezke!\n20:00 Eusko labeldun hanburgesak piperrekin eta sagardoa 1,50 €-an Udaletxeko plazan.\n20:00 KOADRILEN arteko txapelketaren sari banaketa eta Paule Loizaga eta Unai Mendiburu BERTSOLARIEN SAIOA txosnetan.\n20:00 Goloka Park KALEJIRA Zipiriñen hasita\n21:00 KEPA JUNKERA & SORGINAK-en kontzertua Udaletxeko plazan.\n22:00 ERROMERIA Zirkinik Bez taldearekin txosnetan.\nSopelako jaiak: Larunbata 27\nKategoria gurasoa: Sopela\tKategoria: Kultura\tNoiz sortua: Ostirala, 26 Ekaina 2015\tArgitaratua: Ostirala, 26 Ekaina 2015\n11:00 TXISTULARIen diana, herriko kaleetatik zehar.\n11:00 HAURREN AMETSETAKO GUNEAREN irekiera Zipiriñe eskolan, Berbalapiko taldea eta Sopelako auzokideen laguntzarekin. Sopelako haurrek haien ametsetako jaiak marraztu dituzte. Amets horiek errealitate bihurtuko ditugu gune honetan (labirintoa, marrazkiak, ur jolasak, hondartza...).\n12:00-14:00 eta 17:00-20:00 TAILERRAK Zipiriñe eskolan: goizez marrazoak, muralak eta mahai-tapizak, eta arratsaldez txontxongiloak.\n12:00 PALA profesionaleko partidak udal pilotalekuan.\n13:00 TXOTXONGILO, ume txikientzako ikuskizuna Udaletxeko plazan\n13:00 KANTU-POTEOA Sopela Kantari taldearekin tabernaz taberna.\n14:00 ADINEKOENTZAKO BAZKARIA Jubilatuen Etxean, Bazkaldu ostean, erromeria izango da.\n14:00 HERRI BAZKARIA Jauregizar plazan (txartelak aurretik erosi behar dira: Sopelako turismo bulegoan eta Laiak tabernan). Umeentzako menu berezia egongo da. Bazkaria baino lehen eta bitartean haurrentzako ludoteka izango dugu. Helduentzako txanda 14:30etan izango da. Ekarri zure edalontzia eta sardexka etxetik. Bazkalostean denok batera abesteko kantak Mikel Bizarrek gidaturik.\n17:00-21:00 GAZTEENTZAKO ELEMENTUAK Gernika plazan: Big Baller puzgarria eta punteria eta abilezia jokoak.\n19:00 UREPEL ABESBATZAren kontzertua Kurtzio Kultur Etxean.\n19:30 LARRUZKO PILOTA paletaren eskualdeko txapelketaren finala udal pilotalekuan.\n20:00 KALEJIRA Los Charros Mariachirekin Udaletxetik hasita, eta KONTZIERTOA 20:30ean Eleizalde plazan\n20:30 HAURRENTZAKO Txirri, Mirri eta Txibiriton “Dantzan” ikuskizuna Zipiriñen.\n21:00 KALEJIRA Brincadeira taldearen Evolution ikuskizunarekin Gernika plazatik hasita.\n21:00 Sopelako ESKUZ binakako IX. txapelketa herrikoia udal pilotalekuan.\n23:00 – 02:00 JAI INFORMAZIO PUNTUA: berdintasuna jaietan eta drogei buruzko informazioa jasotzeko gune dibertigarria.\n23:00 SU ARTIFIZIALAK Astondoa Pirotekniaren eskutik, Freidemenditik.\n23:00 KONTZERTUA: BABEL Covers taldearen kontzertua Udaletxeko plazan (60. hamarkadatik aurrerako rock abestien bertsioak).\n23:00 KONTZERTUA txosnetan: My Sweet Torment eta Izerdi Gorria.\nSopelako jaiak: Ostirala 26\nSopelako jaiak heltzear


Euskaltel Taldeko akziodunek begi onez ikusten dituzte konpainiaren kudeaketa eta ibilbide-orri estrategikoa arrakastaz bete izana\nBatzar Orokorrak urteko kontuak onetsi ditu; halaber, onespena eman dio Taldearen emaitza aplikatzeko eta dibidendua banatzeko proposamenari\nEuskaltel Taldearen akziodunek gehiengo zabalez onetsi dituzte iazko ekitaldiaren urteko kontuak, kudeaketa-txostena eta gai-zerrendan jasotako gainerako proposamenak, gaur goizean Derioko gizarte-egoitzan egin duten Batzar Orokorrean.\nGaurko Batzarrak onartu duenez, akziodunei banatuko zaien 2020ko dibidendua akzioko 31 euro-zentimo da. Horrek esan nahi du dibidendutan 55 milioi euro baino gehiago banatuko direla.\nEkitaldi honetan, zeina bigarrena izan baita ibilbide-orri estrategiko berria onartu zenetik, ondo bete ditu Euskaltelek merkatuari iragarritako helburuak, eta horrek hazkundea eta errentagarritasuna ekarri ditu berekin, bai eta akziodunarentzat balioa sortzea ere.\nJosé Miguel Garcíaren hitzetan: "Arrakastaz bete dugu gure ibilbide-orri estrategikoa, eta horrek nabarmen bultzatu ditu enpresaren hazkundea eta errentagarritasuna. Hala, Espainiako telekomunikazioen merkatuan hazkunde handiena izan duten operadoreetako bat izatera iritsi gara".\n"Geure buruari ezarritako helburu guztiak aise gainditu ditugu: erakunde bakarra ezartzea, negozio tradizionala sendotzea eta estatu osora hedatzeko plana arrakastaz osatzea Virgin telco markaren bidez".\n2021eko ekainaren 2an. Euskaltel Taldeko akziodunek gehiengo zabal batez onetsi dituzte Kontseiluak gaur goizean Konpainiaren egoitza sozialean (Bizkaia) egindako Batzar Orokorrean formulatutako akordio-proposamen guztiak.\nGai zerrendako beste puntu batzuen artean, Akziodunen Batzar Orokorrak Euskaltel Taldearen Urteko Kontuak, Kudeaketa Txostenak eta 2020. urteari dagokion Informazio Ez-finantzarioaren Egoera onartu ditu. Datu horiek hala bezeroetan nola errentagarritasunean lortutako hazkundea berresten dute, eta konpainiaren bide-orri estrategikoan zehaztutako ekintzak egikaritzearen ondorioa dira.\nAkziodunen Batzar Orokorraren aurrean egin duen hitzaldian, Euskaltel Taldeko kontseilari delegatu José Miguel Garcíak nabarmendu du merkatuari jakinarazitako helburu guztiak bete direla. "Arrakastaz bete dugu gure ibilbide-orri estrategikoa, eta horrek nabarmen bultzatu ditu enpresaren hazkundea eta errentagarritasuna. Hala, Espainiako telekomunikazioen merkatuan hazkunde handiena izan duten operadoreetako bat izatera iritsi gara. Geure buruari ezarritako helburu guztiak aise gainditu ditugu: erakunde bakarra ezartzea, negozio tradizionala sendotzea eta estatu osora hedatzeko plana arrakastaz osatzea Virgin telco markaren bidez: 115.000 bezerotik gora ditugu, ezarritako helburuen oso gainetik".\nVirgin telco markaren bidez estatu osora hedatzearen arrakasta\nEuskaltel Taldeko CEOak, zeinak aste honetan bi urte beteko baititu konpainian, nabarmendu du Taldearen ibilbide-orri estrategikoa arrakastaz betetzea funtsezko hiru zutabetan oinarritu dela: Erakunde bakar eta integratu bat sortzea. Negozio tradizionala hobetzea eta sendotzea, zehaztutako eraginkortasun-programen bidez; horri esker, 200 milioi eurotik gorako kaxa operatiboa sortu du ohiko negozioak ekitaldian, aurreko ekitaldian baino % 7 gehiago. Eta Virgin telco markaren bidez estatu osora hedatzeko planaren arrakasta; izan ere, 2020rako zituen bezero-helburuak bete eta % 50etik gora gainditu ditu.\nGainera, Taldeak anbizio handiko proiektu bat abian jarri du dagoeneko: bere kable-sarea zuntz optikozko azken teknologiarekin eguneratzea. Proiektu horretan sartzen dira bai etxe tradizionalen konexioa, bai sare-estaldura handitzea, eta balio handia sortuko du konpainiarentzat, inbertsio mugatua eskatzen baitu, dagoeneko aktibo asko baititu, hala nola duktuak eta elikadura- eta garraio-sareak. Dagoeneko, hiru merkatu tradizionaletako 30 udalerritako 45.000 etxetan amaitu da eguneratzea.\nPlan estrategikoa betetzearen ondorioz, Euskaltel Taldea Espainiako telekomunikazioen merkatuan gehien hazi diren operadoreetako bat da. Banda zabaleko zerbitzuetan, Euskaltelek 60.000 alta garbi inguru lortu ditu 2020an. Horrek esan nahi du merkatuan gehien hazi den bigarren operadore handia dela.\nDiru-sarrerei dagokienez, Euskaltel % 2 hazi zen aurreko ekitaldiarekin alderatuta, eta merkatuan gehien hazi den bigarren operadorea da. Merkatu horretan, bost operadore nagusietatik bik bakarrik lortu dute diru-sarreren hazkunde positiboa.\n2020: Euskaltel hazkundera itzuli den urtea\nAipatzekoa da 2020ko ekitaldian Euskaltel hazkundera itzuli dela bere eragiketa- eta finantza-magnitude nagusietan, batez ere estatu osora hedatzearen bultzadari esker, nabarmen hazi baita, bai bezeroetan, bai ekitaldiko diru-sarreretan.\nDatu zehatzei dagokienez, ibilbide-orria ezartzeak eta aldaketa estrategikoak konpainia 2020an haztea eta errentagarritasuna lortzea eragin dute.\nBezero finkoak 47.000 baino gehiago hazi ziren ekitaldian. Hala, ekitaldiaren amaieran, sare finkoko 716.000 bezerotik gora zeuden; horrek parerik gabeko hazkundea ekarri dio konpainiari, Virgin telcok izandako arrakastak bultzatuta.\nSare-estaldura, bai sare propioaren bidezkoa, bai beste operadore batzuen sareen bidezkoa, 24 milioi etxe ingurukoa izan zen. Horrek esan nahi du konpainiak jarritako estaldura-helburua -2020aren amaieran 18 milioi etxebizitzatara iristea- % 30 baino gehiago gainditu zela, konpainiaren sare-estaldura ekitaldi bakar batean laukoizteaz gainera.\nKonpainiaren diru-sarrerak % 2 hazi ziren 2019koen aldean, eta 2020an 697 milioi eurora iritsi ziren. Horrek ekarri du Taldearen diru-sarrerak hazkundera itzultzea.\nNegozio tradizionalaren kutxa operatiboa 200 milioi eurotik gorakoa izan zen, hau da, aurreko urtean baino % 7 gehiago, negozio tradizionala hobetzeko eta finkatzeko ahaleginaren ondorioz eta efizientzia-planak ezartzearen ondorioz.\nHorrek guztiak ekarri du 2020a Euskaltel hazkundera itzuli den urtea izatea.\nKalitate handiko zerbitzua prezio lehiakorretan\nJoan den urteko maiatzaren 20an merkaturatu zen Virgin telco, eta ezarritako helburu guztiak gainditu ditu, ez bakarrik bere bezero-oinarriaren bolumenari dagokionez, baita kalitateari dagokionez ere. Urteko laugarren hiruhilekoan, merkatuan zazpi hilabete eskaseko presentzia izan ondoren, Virgin telco Net Promoter Score (NPS) markako liderra zen merkatuan.\nVirgin telcok merkatuan duen arrakasta markak kalitate handiko eta prezio lehiakorreko zerbitzu gisa duen posizionamendu argiari zor zaio. Gainera, eskaintza berritzaileenak merkaturatu dituen operadorea da, eta horrek Virgin telcoren errentagarritasuna bultzatu du; izan ere, bezero bakoitzeko zerbitzu-kopurua % 23 handitu da, eta haren ARPUa % 10 hazi da merkaturatu zenetik.\nVirgin telcok merkaturatutako eskaintza berritzaile horien artean, hauek nabarmentzen dira: Netflix Fan, Netflix-en edukiak merkatuko preziorik lehiakorrenean; Virgin Family, zerbitzu lehiakorrenekin bat datorren produktua, preziorik onenetan; Wifi Mesh, etxeko WiFi sarearen potentzia guztia aprobetxatzeko; Amazonekin egindako hitzarmena, zeinaren bidez Virgin telco baita Amazonen bidez bere produktua banatzen duen lehen operadorea eta zeinari esker haren bezeroek Amazon Primeren edukiaz goza baitezakete prezio murriztuan.\nAkziodunarentzat balioa sortzea. Dibidendu-banaketa\nOinarri sendo horretatik abiatuta, Euskaltel Taldearen Negozio Planak akziodunarentzat hazkundea eta balioa sortzea bermatzen du, eta hurrengo urteetarako finantza- eta negozio-magnitude nagusiak handitzea aurreikusten du, batez ere estatu osora hedatzeko plana gauzatzean oinarrituta, zeinak konpainia eraldatu eta hazkunde-negozio bihurtu baitu.\nGaur egin den Batzar Orokorrak Euskaltel Taldearen emaitza aplikatzeko eta 2020ko abenduaren 31n itxitako ekitaldiari dagokion dibidendua banatzeko proposamena onartu du. Azkenik akziodunei banatuko zaien dibidendua akzioko 0,31 euro izango da, Batzarrak gaur onespena eman ondoren.\nGogoratu behar da Euskaltelen Administrazio Kontseiluak Konpainiako akziodunen artean 0,14 euro gordin banatzea onartu zuela 2020ko abenduan, kobratzeko eskubidea duen eta zirkulazioan dagoen akzio bakoitzeko, 2020ko ekitaldiko emaitzen kontura; operazio hori 2020ko otsailaren 12an gauzatu zen.\nGero, Administrazio Kontseiluak adostu zuen Akziodunen Batzar Orokorrari proposatzea akzioko 0,17 euroko dibidendu osagarri bat onar zezan, zeina beranduenez 2021eko ekainaren 17an ordaintzea aurreikusiten baita.\n2015ean Burtsara atera zenetik, konpainiak dibidendua banatzen duen bosgarren urtea da jarraian. Era berean, dibidendu-banaketa horrek erakusten du Taldeak betetzen dituela akziodunekin dituen konpromisoak, eta inbertitzaileentzat balioa sortzeko helburuak indartzen ditu.\nBatzarra telematikoki egin da, COVID-19a dela eta\nEuskaltelen Akziodunen Batzar Nagusia telematikoki egin da, akziodunen segurtasuna eta osasuna bermatzeko eta COVID-19aren ondoriozko joan-etorrietarako murrizketak errespetatzeko, aldi berean akziodunen partaidetza- eta boto-eskubideak bermatuz.\nEuskaltel Taldeak ingurumen-kudeaketako bikaintasunaren aldeko apustua egiten jarraitzen du. Horretan islatzen da klima-aldaketaren aurkako borrokarekin duen konpromisoa, eta Garapen Helburuei laguntzen die, bere jarduera merkatuko praktika onenekin lerrokatuz.\nAurten ere, eta Euskaltel Taldearen ingurumen-konpromisoaren erakusgarri, Akziodunen Batzar Nagusi hau ekitaldi jasangarrietarako "Erronka Garbia" ziurtagiriarekin egin da. Haren bidez, Eusko Jaurlaritzak ziurtatzen du Batzarrak ingurumenaren gaineko eragin negatiboak minimizatzen dituzten neurriak ezarri dituela. 2021eko Batzarrari dagokionez, 2020tik aurrera Euskaltelen egoitzak kontsumitzen duen energiaren % 100 iturri berriztagarrikoa izateak dakarren emisio-murrizketaren hobekuntzaz gainera, Batzarra modu telematikoan egiteak, akziodunen eta haien ordezkarien asistentzia fisikorik gabe, nabarmen gutxitu du haren ingurumen-inpaktua.\nIngurumen-konpromiso horietaz gainera, aipatzekoa da Berreskuratze Berdearen aldeko Aliantzarekin bat egin izana. Aliantza horren helburua da Europar Batasunak jasangarritasuna helburu hartuta gainditzea osasun-krisia eta krisi ekonomikoa, eta gobernuek jasangarritasun-irizpideekin bat datozen neurriak eta politikak ezar ditzaten sustatzea.\nErrentagarritasuna eta jasangarritasuna aintzat hartzea\nEuskaltel IBEX TOP DIVIDENDO® indizean sartu zen 2021eko otsailean, Euskaltelen errentagarritasun onaren erakusgarri; hain zuzen, bere dibidenduen politika berretsi du aurten ere konpainiak, urteko emaitza sendoen ondorioz.\nIBEX TOP DIVIDENDO indizean sartzeari 2020ko ekainean Burtsako FTSE4Good IBEX jasangarritasun-indizean sartu izana gehitu behar zaio. Munduko jasangarritasun-indize entzutetsuenetako bat da, eta erantzukizun sozial korporatiboko jardunbideetan aitzindari diren Espainiako konpainiak identifikatzen ditu. Inbertitzaileei ingurumen-, gizarte- eta gobernu-arloko jardunbide onenak betetzen dituzten enpresei buruzko informazioa emateko diseinatuta dago.\nErrentagarritasunaren eta jasangarritasunaren arloko jokabide on horri Euskaltel markaren sendotasunaren aintzatespena gehitu behar zaio. Izan ere, mundu osoko 150 telekomunikazio-marka baliotsuenetako bat da, sektore horretako marka baliotsuenak aukeratzeko Brand Finance aholkularitzak egindako "Telecoms 150 2021" txostenaren arabera. Aholkularitza independente horrek ukiezinen balorazioa egiten du, ISO 10668 eta ISO 20671 arauei jarraituz -markak baloratzekoa eta ebaluatzekoa, hurrenez hurren-, eta markaren balioari buruzko datu-base hori baliatzen da NBEren Berrikuntzaren Mundu Indizearen (GII indizearen) adierazleetako bat osatzeko.


"Nire buruarekin gustura geratu nahi dut; hori izaten da zailena" - Anoeta - Tolosaldeko ataria\nImanol Garcia Landa 2015-05-11 20:11\nErronkatzat du Txomin Azpirozek bere parte hartzea Gipuzkoa Bertsotan-en. Bere lehen saioa maiatzaren 16an, larunbatean izango sa Antzuolako Torresoroa aretoan, 17:30ean.\nLehenengo aldiz ariko da. «Erronka izango da, lehenengo aldia izanik, besteak beste, ezjakintasuna ere hor dagoelako». Ez du helburu zehatzik: «Gustura geratzea nire buruarekin. Hori izaten da zailena, eta hortik aurrerakoa ongi etorria izango da. Ez dut helburu jakinik txapelketarako». Hurrengo fasera pasatzeari ez dio garrantzirik ematen: «Ailegatzen banaiz ondo, eta ez banaiz ailegatzen, baita ere».\nPrestaketei dagokionez nahi baino gutxiago ari dela esan du: «Gauza bat eta bestea dela, denbora ateratzeko ahal den bezala ibiltzen gara, baina ari gara zerbait egiten». Erosoago normalean ofizioetan aritzen dela esan du: «Horretan aritzen gara urtean zehar, bakarka gutxi kantatzen baita gu ibiltzen garen plazetan, eta tokatzen denean, gutxitan izaten da».\nFaborito moduan bat baino gehiago ikusten ditu, baina ez da gehiegi busti nahi, «gero kale egiteko ere». Bizpahiru esateko eskatzean, azkenean «Alegiako Mikel Artola» erantzun du.


Esperientza Kondaketa - Irsearaba\nEducación de CalleIRSEARABA\nHasteko ikasleak harrituak egon dira zein leku bikainetan lan egiten den programa hortan frantziari konparatuz. Biziki fite eta ongi harreratuak eta integratuak izan dira hezitzaile taldeetan eta horri lotuz kuriositate handi batekin ohartu dira gazte eta hezitaileen artean zen konfiantza harremana dagoen. Poztu dira ere lan egiteko metodo berriak ezagutzea, tailerren zalabaltasuna adibidez. Frantziari konparatuz harritu dira zein aktibitate aukera proposatzen dituzten eta horiei ideiak eman zazkie. Koordinazio aldetik, poztu gira martxa ezarri dugun harremanetaz hezitzaileekin eta plazer batekin berri jinen gira Kale Heziketa Udal Programan parte hartzera.\nCategorías: Educación de Calle, IRSEARABA 8 de junio de 2022\nAnteriorPublicación anterior:De películaSiguientePublicación siguiente:Rencontre Internationale Travail de Rue [Québec-Canadá]


Asteburuan Eurovisioa ospatu berri da. Aurten, gainera, Tel Aviven izan da, Israelen. Palestinako artistek eta mundu mailan Palestinarekin elkartasuna adierazten duten eragileek Eurovisioari boikota egiteko deialdia egin zuten. Horrez gain, Palestinaren aldeko jaialdi alternatiboak antolatu zituzten Europa guztian Eurovisioa zuzenean ematen ari ziren bitartean. Horietako kontzertu asko Internet bidez transmititu ziren Globalvisionen barruan. Arte bidezko pinkwashingari ez esan nahi izan die eta ez okupazioa militarrari eta bai errefuxiatuen bueltatzeko eskubideari.\nAurreko asteazkenean, maiatzaren 15a Al Nakba edo hondamendia eguna izan zen palestinarrentzat, Israelgo Estatua sortu eta erbestealdia hasi zen eguna, duela 71 urte. NBEk errefuxiatutzat hartzen ditu 1948ko errefuxiatuen ondorengoak. Beraz, sei milioi errefuxiatu inguru daude Gaza, Zisjordania eta inguruko herrialdeetan banatuta. 2018ko martxoaren 30tik palestinarrak itzulera martxarekin hasi zirenetik 117 hildako eta 13000 lagun baino gehiago zauritu ditu Israelek. Bien bitartean, Israel Estatua palestinarren aurka egiten ari den gerra krimena ezkutatzen eta irudi moderno eta demokratikoa ematen saiatzen da. Horretarako, kultura, kirola edo akademikoak diren ekimenak antolatzen ditu. Maiatzaren 14tik 18ra, Tel Aviven 2019ko Eurovisioa ospatu da. Israelek bere estrategia ofizial bezala Brand Israel (edo Israel Marka) gisara darabilen ekimena.\nLehenengo egunetan ekintzaileren bat sartu zen sailkapenetako kontzertuetan Palestinako bandera sartzea lortuta baina apenas izan zuen oihartzunik komunikabideetan. Kalean ere manifestazioren bat izan zen boikotaren deialdia eginez. Beharbada, sare sozialetan atera du soinurik handiena boikotaren deialdiak. Larunbateko Eurovision saioan, Madonnak abestu zuen gonbidatu bezala eta bere bi dantzarik bizkarrean Israelgo eta Palestinako banderak zeramatzaten. Elkarri besarkatuta agertu ziren. Islandiako Hatari taldeak ikuskizunean bertan Palestinaren aldeko zerbait egitea ere espero zuten Boikot, Desinbertsio eta Zigorren kanpaina aurrera daramaten ekintzaileek. Ez zen horrela izan. Horrelakorik egin izan balute lehiaketatik deskalifikatuta geratuko ziren arauen arabera. Haiei puntuazioa ematen ari zirenean, berriz, Palestinaren aldeko ikurrak atera zituzten baina komunikabideek haien irudiak kendu zituzten. Halere, Palestina herriaren aldeko irudiak sareetan barrena zabaldu dira.\nEurovision, hatari, internazionalismoa, Israel, Palestina, Pinkwashinga


Baionan 10.000 lagun bildu dira, Sarkozyren neurrien kontra egiteko - GARA\nBaionan 10.000 lagun bildu dira, Sarkozyren neurrien kontra egiteko\n10.000 pertsona inguru bildu ziren atzo, Baionan, Sarkozyren Gobernuari haserrea adierazteko eta krisia ezin dela langileen eta zerbitzu publikoen bizkar konpondu adierazteko. Lapurdin izan zuen grebak jarraipen handiena, txikiagoa Nafarroa Beherean eta Zuberoan. Horietan, ostera, zerbitzu publikoetan eragin handia izan zuen. Hezkuntza arloan langileen %85ek egin zuen greba, eta posta zerbitzuan ere nabarmena izan zen.\nA. MANTEROLA-A. BUTRON |\nBaionako manifestazioan parte hartu zutenen kopuruari dagokionez, Poliziak 9.000 manifestari egon zirela adierazi zuen, sindikatuen hitzetan, berriz, 14.000 izan ziren. Grebak Hezkuntzan eta zerbitzu publikoetan izan zuen jarraipen handiena. Ipar Euskal Herrian, lurraldeka, jarraipen ezberdina izan zuen. Lapurdi aldean zerbitzu publikoetako langileez gain, enpresa handietako langileek ere egin zuten greba. Nafarroa Beherean, aldiz, Hezkuntza ez beste arloetan grebalari gutxi izan ziren. Sarkozyren neurriek Zuberoako zerbitzu publikoetan duten eragina dela-eta, jarraipen handia izan zuen han. Mauleko herriko-etxea eta Zuberoako herri elkargoa itxiak izan ziren, kudeatzen dituzten beste zerbitzuekin batera.\nIkasleek eman zioten hasiera atzoko manifestazioari, azken hilabeteetan horrenbeste borrokatzen ari diren Pecresse deituriko hezkuntza erreformak «ito» egiten dituela salatuz. «Hezkuntza ez da salgai. Ikasi eta irauli. Gazte, erantzun!» zioen pankartak, «zuen erreformak sutara», berriz, beren oihuek.\nZortzi sindikatuen pankarta bateratua, ordezkari nagusiek eutsita, eta atzetik sindikatu bakoitzeko blokeak; antolatzaileen esanetan, azken hauteskundetako emaitzen araberako ordenan, LAB baztertu zuten arren.\nCGTren blokeak, jendetsuenak, oren erdi eman zuen igarotzen. Bertan, karabana batetik, irrati bat -«Radio Poulet»- irudikatuz manifestarien adierazpenak igortzen zituzten bozgorailuen bidez.\nTurbomeca, Angeluko Carrefour, La Redoute, Hendaiako Bonnet Névé, Novatrans, Dassault eta esparru pribatuko beste hainbat enpresatako langileak ikus zitekeen ibilbide guztian. Hala eta guztiz ere, sektore publikoko langileen presentzia nabarmen handiagoa zen. Ospitaletakoak, familien diru-laguntzak kudeatzen dituen CAFekoak, trenbideetako langileak, Merkataritza Ganberakoak, Ofizioen Ganberakoak, Kontseilu Nagusikoak, postakoak, GDF eta EDFkoak. Azken hauen ordezkaritza murritza izan zen, joan den asteko ekaitzaren kalteen konponketa lanetan buru belarri ari baitira asko eta asko.\nSindikatuen pankartak ez ezik, beren lelo propioa zeramaten norbanakakoak ere ugari ziren. Etxean egindako afixek zituzten lelo bitxienak. «Denok batera Sarkozykraziaren kontra», «XXI= beren kapitalismoa gure esklabismoaren truke», «Jatxou haserre, klaseak gainezka», «Exklusioa ez, subertsioa!».\nZuberoako manifestarien artean, batzuek Pauera jo zuten, beste batzuek, berriz, Baionara.\nCFDT, FO, UNSA, CFF-CGC, Sud-Solidaires, CFTC eta FSUren blokeen atzetik, PCFko hainbat manifestari zihozen, eta ondoan, berriro, multzo handi bat, LABekoa hain zuzen, 500 bat manifestari «Mobilizazio garaia da» zioen pankartaren inguruan eta «kapitalismoaren kontra oldartzeko» dei eginez.\nPSko dozena bat lagunek itxi zuten martxa. Ordurako, burua iritsia zen herriko-etxearen aitzinera, Baionan azken urteotan izan den manifestazio handienetarikoa izan zela frogatuz. Atzokoak, Gobernuak Lehen Enplegurako Kontratua (CPE) ezartzen saiatu zenean izandako mobilizazio izugarria gainditu zuela zioenik ere bazen.\nAtzoko mobilizazio jendetsua goraipatu zuten sindikatuek hitza hartu zutenean, eta Parisko Gobernuak bideratzen dituen erreformen aurrean, langileek «indar harremana aldatzeko» aukera zutela nabarmendu zuten. «Krisi ekonomikoaren aitzinean, indar harremana aldatu eta aurrerapen soziala inposatu behar dugu», aldarrikatu zuten.\nSindikatuek mezu bateratua zabaldu zuten: «Aldarrikapen eta proposamen indartsuen inguruan batu dira langileak, indar harremana aldatzen laguntzeko eta Gobernua eta patronalaren erabakietan pisu handiagoa izateko», erran zuten.\nAtzoko mobilizazioa, izan ere, batze horren lehenengo adibidea baizik ez zela ohartarazi zuten, eta jadanik, greba egunari zer motako jarraipena emanen dioten aztertzen hasiak direla argitu zuten. Langileen ardurapean ez dagoen krisi ekonomikoa egunero «prezio azkarrean» ordaintzen ari direla salatu zurten jarraian.\nMerkatuaren legeak soilik ezin ditu, sindikatuen esanetan, arazo guztiak konpondu. Ekonomia berpizteko arduradun nagusia Estatua dela adierazi eta sei puntutan banatu zituzten beraien aldarrikapenak: lehentasuna enpleguari ematea, lanpostu publikoen murrizketa etetea, soldatak igotzea, babes soziala finkatzea, langabetuen diru-laguntzak eta erretiratuen pentsioak hobetzea, eta herriaren beharrei erantzuten dien zerbitzu publikoa sustatzea.\nIpar Euskal Herriko Lehen Hezkuntzako zentroetan %72 eta 80 arteko jarraipena izan zuen, eta Bigarren Hezkuntzan %39 eta 50 artekoa. Seaskako ikastoletan %100ekoa izan zen.\nTren eta autobusak\nSNCF tren konpainia publikoak jakinarazi zuen, Estatuko TGVen %60 ez zela abiatu. Ipar Euskal Herrian ere garraioetan protesta eguna nabaritu zen, STAB autobusen erdia ibili zen atzo.\n«Zifren borroka», Estatuko grebaren jarraipenaren datuen inguruan\n«Frantzian greba egiten denean inor ez da konturatzen», adierazi zuen Estatu frantseseko presidente Nicholas Sarkozyk. Oraingoan, aldiz, konturatu da, CGT sindikatuaren datuek diote bi milioi eta erdi manifestari izan zirela atzo Estatuko hirietan. Hala ere, «zifren borroka» nabarmena izan zen atzokoan Estatuko agintarien eta sindikatuen artean. Parisko manifestazioari dagokionez, Poliziak 65.000 pertsona bildu zirela esan zuen eta, sindikatuen arabera, 300.000 izan ziren. Marseilan tartea are handiagoa izan zen: 20.000 botere publikoen esanetan, eta 300.000 sindikatuenean.\nHezkuntzan ere izan zen datu borroka. Estatu mailan, Lehen Hezkuntzan, %48 eta 67 artean kokatu zen grebaren jarraipena, eta Bigarren Hezkuntzan, %28 eta 60 artean. Ipar Euskal Herrian tartea txikiagoa izan zen, grebaren jarraipena %41 eta 47 artekoa izan zen. Seaskan, aldiz, %100ekoa. Eskoletako gutxieneko zerbitzuei dagokienez, Baiona, Angelu eta Biarritz aldean ziurtatu baziren ere, Hendaiak ez zuen eskaini, herriko-etxeko langileen gehiengoak greba egin zuelako.\nSNCFk jakinarazi zuen TGVen %60 ez zirela abiatu. Ipar Euskal Herrian ere garraioen arloan protesta eguna nabarmendu zen. Baiona, Angelu, Biarritz eta inguruko herriak lotzen dituen STAB konpainiako autobusen %50 inguru ere ez zen ibili. Trenei dagokienez, larunbatean izan zen zikloiaren ondorioz, trenbideak moztuak dira, baina ordezkatzeko ezarri den autobus zerbitzuari ere eragin zion grebak. Biarritzeko aireportuan ere hegaldi batzuk bertan behera geratu ziren, batez ere goiz partean.\nKomunikabideetan ere nabarmena izan zen mobilizazio eguna, gutxieneko zerbitzuak bakarrik zeuden irrati frekuentzia askotan eta prentsa dendetan egunkari bat baino gehiago faltan zen apaletan. GARA


Astelehenean berrezarriko dute TAO zerbitzua eta oinezkoentzat ordutegiak aldatuko dituzte - etakitto.eus\nAstelehenean berrezarriko dute TAO zerbitzua eta oinezkoentzat ordutegiak aldatuko dituzte\nUdaltzaingotik jakinarazi dutenez, astelehenean (ekainak 8) TAO zerbitzua berrezarriko dute. Horrez gain, asteburu honetan Toribio Etxebarria, Julian Etxeberria eta Zuloagatarren kaleak itxita egongo direla gogorarazi nahi dute. Toribio Etxebarria kalea barixakuan, 13:00ean itxiko dute eta Julian Etxeberria eta Zuloagatarren kaleak, berriz, bihar 15:00etatik aurrera itxiko dituzte. Aipatutako kaleak astelehenera arte oinezkoentzat egokituta egongo dira eta, beraz, ez dira trafikoarentzat zabalduko (zapatuan ere ez).\nBestalde, astelehenean, TAO zerbitzua hastearekin batera, oinezkoentzat ordutegiak aldatuko dituzte aipatutako kale horietan: goizeko 07:45etik 12:00etara zabalduko dituzte trafikoarentzat eta bertan aparkatuta dauden ibilgailuak 13:00ak arte irten ahal izango dira.\n« Koronabirus kasu berririk gabeko beste egun bat Debabarrenean Gaur aurkeztu du Udako Euskal Unibertsitateak 48. Udako Ikastaroen eskaintza »


Trupp Etxeak irabazi du Zazpi Kaleen irudi berria zortzeko lehiaketa. Deia, Noticias de Bizkaia\nhamalau proiektu aurkeztu ziren lehiaketara\nTrupp Etxeak irabazi du Zazpi Kaleen irudi berria zortzeko lehiaketa\nUriko altzarietan, eraikinetan, saltokietan, tabernetan eta abarretan ikusi ahal izango da\ndeia.eus - 2018(e)ko ekainaren 19a, asteartea - 11:38etan eguneratua\nProposamen irabazlea. (bilbao.eus)\nZazpi Kaleen irudi berria uriko altzarietan, eraikinetan, saltokietan, tabernetan eta abarretan aplikatu ahal izango da. Lehiaketa publiko baten bitartez aukeratu da, eta Bilboko Udalaren “Zazpi Kaleen garapen jasangarrirako estrategia. Zazpi Kaleak, Bihotz Historikoa eta Modernotasuna 2016-2019” proiektuaren barruan sartzen da\nBILBO. Irmotasuna eta modernitatea uztartzen dira proposamen irabazlean. Bozketarako sistema mistoa erabili da, hau da, herritarren partaidetza eta artistek, diseinatzaileek eta adituek osatutako epaimahaiaren irizpidea konbinatuta.\nBilboko Trupp agentzia izan da lehiaketaren irabazlea. 1985ean sortu zen komunikazio-konpainia moduan eta espezialista da publizitate eta komunikazio estrategikoan. Otsailean hamalau proiektu aurkeztu ziren lehiaketara, Zazpi Kaleen muina irudi bakarrean biltzeko asmoz.\nIrudi berria hainbat eremu publikotan aplikatzeko da: uriko altzarietan (jarlekuak, paperontziak, kontainerrak, mutiloiak…);espazio fisiko jakinetan (umeen parkeak…);Zazpi Kaleetako eraikin berezietan eta etxebizitzen eraikinetan (metroaren geltokia, Erriberako Merkatua…);uriko seinaleetan (monumentuak, kaleak…) eta jarduerenetan;merchandisingean (katiluak, elastikoak, txapak…). Horrez gain, esparru pribatuan ere aplikatu ahal izango da;irudi berria erabili nahi da dendetan eta ostalaritzan (terrazak eta mahaitxoak, olanak, poltsak, edontziak, edontzi azpikoak, erakusleihoak…) banderatxoetan, Gabonetako argietan, sarietan…baita liburuxketan, espazio digitaletan edo ikus-entzunezkoetan ere, bestak beste.\nZAZPI KALEAK, BILBO URIAREN ZUBI ETA BIHOTZ\nIrudi irabazleak 40.000 euroko saria jasoko du eta “zubia erabiltzen du ikono moduan konexioaren mezua helarazteko, adin eta kultura guztietako (uriko muin soziala eta kulturala) pertsonen biltoki baita, uria sortu zenetik zubiak dira-eta bere elementu arkitektoniko nabarienak. Zazpi Kaleak uriaren bihotz eta erdigune urbanoa direnez, marka sortzeko orduan, lehentasuna izan izan du diskurtso emozionalak, hurbileko ezaugarri bisuala sortuz, “muinaren” eta “konexioaren” kontzeptuak helarazten dituena.\nAzkenik, ekainaren 14an adituek osatutako epaimahaiak aho batez aukeratu zuen proposamen irabazlea. Honako hauek dira epaimahaia osatu zutenak: epaimahaiko burua Xabier Ochandiano Bilboko Udaleko Ekonomi Garapen, Merkataritza eta Enplegu Saileko zinegotzia;mahaikideak: Miguel Zugaza Bilboko Arte Ederren Museoko zuzendaria, Fernándo Pérez Azkuna Zentroko zuzendaria, Mabi Revuelta artista plastikoa, Arantza Lauzirika EHUko Arte Ederren fakultateko dekanoa eta Laura Torres Deustuko Unibertsitateko Komunikazio eta Marketingeko zuzendaria.\nOrain, eta urrira bitartean, enpresa irabazleak epe bat dauka ezaugarrien eskuliburua taxutzeko, irudia modu egokian erabiltze aldera. Epe horretan, gainera, lantalde bat eratuko da (Zazpi Kaleetako merkataritzaren eta ostalaritzaren ordezkariek osatua gehienbat), bihar-etziko negozio-aukerak aztertzeko eta bultzatzeko, nortasun bisual berrian oinarrituta.\nZAZPI KALEETAKO JARDUKETA PLANA\nBilboko Zazpi Kaleen nortasun bisuala sortzeko eta diseinatzeko lehiaketa publikoa argitaratzea Bilboko Udalaren “Zazpi Kaleen garapen jasangarrirako estrategia. Zazpi Kaleak, Bihotz Historikoa eta Modernotasuna 2016-2019” proiektuaren barruan sartzen da;hain zuzen ere, udalak egindako ekintza plan garrantzitsu bat da, gerora begira eta orekaz biltzeko uriko erdigune historikoaren potentzial ekonomikoa, kulturala eta soziala.\nErronka nagusia merkataritza, ostalaritza, jarduera kulturala, auzoan bizi diren auzotarrak, Bilboko biztanleak, bisitariak eta abar elkartzea eta harmonian jartzea da, bere nortasun sendoa ahantzi gabe;eta modernotasunaren eskutik. Zazpi Kaleak da Bilboko turismoaren, merkataritzako jardueraren eta ostalaritzaren bultzatzaile nagusietako bat, eta jarduera horiek uri osoko jardueren % 8 osatzen dute.\nPlana prozesu sakon eta korapilatsuaren emaitza da, beharbada orain artekoen osatuena eta berriena, bai edukiaren eta norainokoaren aldetik, bai Deustuko Unibertsitateak aplikatu duen metodologiaren aldetik;izan ere, maila guztietan parte hartzeko prozesu aitzindaria jarri du abian;eta horretan zenbat zinegotzi, talde politikoak eta Zazpi Kaleetako eta Bilbo osoko hainbat herritar inplikatuta egon dira.


Chabaneau, Pierre François - Auñamendi Eusko Entziklopedia\nKimikoa eta Bergarako Errege Seminarioko frantsez irakaslea. Nontron (Dordogne), 1754-04-24 - 1842.\nChabaneau kimiko gailen bat izan zen, Bergarako Errege Seminarioan ikertu zuten atzerritarretatik -besteak Louis Proust eta Nikolaus Tunborg izan ziren- bat izan zen. Berton, hain zuzen ere, kimikaren historiako analetara igaro zen, menetatik abiarazita platinoa purifikatzeko onuratsuena zen metodoa garatu izateagatik. Bere izena, betirako, Bergarari lotuta gelditu zen, baita bere ospea benetan zeri zor zaion ez dakitenentzako -beharbada gehiengoa- ere.\nEskulangile xume batzuen semea izanik, bere eliza-ikasketak Aveyron komentuan hasi zituen, eta gutxira Parisa joan zen, bere irakaslearen -bere osaba fraide bat- aholkuei jarraituz Oratoriakoen Ikastetxera teologia ikastera joan zen. Ez zuen filosofia eta logika eskolastikoak jasaterik lortu, eta, 17 urterekin Ikastetxetik kanporatua izan zen. Frantziako hiriburuko kultura giro positibistak erakarrita, lehenengo, Passy-ko jesulagunen Ikastetxean matematikak irakatsi zituen, eta gero, bere etxean bertan ikastaro publiko bat irakatsi zuen. Berton izan zen, agian, Antonio de Munibek eta Xabier de Egiak -biak Baskongadako komisionatuak- Bergarako Seminarioan katedra bat eskaini zioten tokia.\nKimika geroago eta ospe gehiago hartzen zihoan hiri baten, ikastaro publikoak moda-ikuskizuna izaten hasita zeuden hirian, graduatu berriek jada finkatutako zientzialariren baten urgazpenpean egonik, edo, agian, euren ausardia eta kemenaren arabera -adore eta nekaezintasuna garatzeko berebizikoak-, Chabaneau-ren kasua, ez da inola ere aparta. Toki bat, -edo gauza bera zena- babesle bat aurkitzeko irrikan, Chabaneau gazteak, 1778an, Bergaran frantses eta fisika irakasle lana onartu zuen, 1787ra arte horretan (1780tik aurrera Proust-en katedra betez kimika ere irakatsi zuen arren) iraunez. Horrela izanik, bere ezagutza oraindik urriak handitzen zituen bitartean, 24 urteko gazte honek, neurri handi baten autodidakta eta esperientziarik gabeak, irakaskuntza-eskakizunei aurre egin beharra izan zien.\n1778an, bere lehen urtea, matematikek beste gainontzeko zientziekin zeukaten harremana zehaztera zetorren eta erabat kritikatua izanez amaitu zen Introducción al curso de Física irakaskuntza-programa idatzi zuen. "Las matemáticas sin las aplicaciones físicas no son más que simples especulaciones" edota "de la unión de las matemáticas con la física pueden resultar grandes utilidades, pero también grandes abusos" bezalako baieztapenak kritika gogorren itu izan ziren. Geroztik, iruzkingile batzuk -adibidez Juan Fagés-ek eta Francisco Yoldi-k jada XX mendean-, bere ezagutza-maila zalantzan jarriz, pedantekeria, nagia, materialtasuna, beste zientzia batzuentzako mespretxua eta metodo esperimentalaren balio zehatzaren ezagutzarik eza leporatzen zioten.\nDaitekeena da, bai bere estiloari buruzko gaitzespenak eta baita doktrina flogistikoekiko bere atxikimenduari buruzko kritikak, aurreiritzi lar gutxiesgarrietan oinarritzea; eta Leandro Silván-ek adierazten duen bezala, Chabaneau-k bere gaztaroko egoerei egozgarri litzaizkioken gabezia guztiak zeuzkan, baina ez da ahaztu behar Baskongadak bere katedretan zortzi urtetan zehar mantendu zuela, geroago Parisen kimika katedra bat eskaini ziola, eta, batez ere, Erresuma espainiarrean berea lehen emandako ikasturte fisiko-kimikoa izan zela.\nEa berehala, Bascongadakideek Perigueux-ko gazte haren dohain ikertzaileez ohartzen hasi ziren. 1778an Aralarren kobredun meatze batzuk antzeman zituen. Geroago, bere buru-argitasunaren ondorioz, mineralei buruzko mapa egitearekiko bere gogoa, Espainiako mineralen estatistika bat, Herriko burdin meatzeak ikertzekoa eta -harrigarria dena- fisika, kimika eta metalurgian espezializatutako argitalpena sortzekoa ere etorriko ziran, gauzatuko ez ziren egitasmoak izanez. 1882an, kargu-uztearekiko keinuaren ondoren (egia esan, imintzioa baino gehiago izan zen, beste ikasturte bat zabaltze asmoz Parisera itzuli baitzen, itxaropena galduta berriz etorriz) Zestoako ur termalak aztertu zituen.\nHiribildu ilustratuan, hain zuzen ere, 1876an bere zientzia-arrakastarik handiena izango zena iritsi zen (eta Seminarioko handienetariko bat): erabat onuratsua zen platinoa arazteko metodo baten garapena, hau da, -lehen aldiz- xaflakorra zen platino aratza lortu izana. Ez da hau metalurgia-lorpen honen xehetasun eta gorabehera teknikoak azaltzeko tokia. Esan dezagun bada Chabaneau-k bere ikerketak hasi zituenean, ikertzaile askok jada platinoa berezitasun nabarmen batzuk zeuzkan sustantziatzat zutela, zeren urkorra, hauspeagarria, eta arazketagarri baitzen hauspeakina berotuz eta forjatuz.\nZentzu horretan, Chabaneau-k garatutako forjazko mekanika-metodoa berritzailea izan zen, platinoa zatitzen zuten gatzek kentzea ahalbidetu zuelako. Metodoa ez zen inoiz argitaratu, nolabait Espainiako Gobernuak debekatu egin baitzion, horrek errege-agintariek platinazko ikerketen atzetik zebiltzala aditzera emanez (ez dezagun ahaztu kimika eta metalurgia katedrek erregeak ordainduak zirena eta Indietako Ministerioa zela platino-laginak bidali zizkiona); horrela Inperiorentzako metal bitxi honek zuen garrantzia, bere meak era esklusiboan Espainiaren menpe izanez, nabarmen gelditzen zen.\nArazketa-metodoa 1876ko abuztuaren 2an Euskalerriko Adiskideen Elkarteko Batzordearen aurrean irakurritako txosten baten argitara eman izan zenean, Chabaneau norbanako ospetsua izatera bihurtu zen. Ordutik aurrera nekez pairatu zuen beti jasan zituela esaten zituen ekonomia estutasunak. Horren lagungarri amerikar meetatik platino aratza ekoizteko espainiar Ogasunaren interesa izan zen. Seminarioaren kaltetarako, Koroa-Markesa, Indietako Ministroa, Parisera itzuli beharra ekarri zioten lan gehiago agintzera etorri zitzaiola ikusi zuen, egitate horrek, berriz ere, Bascongada fisikarako (hauek, gainera, berriro itzuli zedin konbentzitzen saiatu ziren, eta antza denez horrela izan zen 1786tik 1787ra bitartean) irakasle berri bat aurkitu beharrera eramanez. Azkenik, Chabaneau-k, 1787an, agintari espainiarren eskaintza eder bat onartu zuen, oraingoan Madrilen, Casa del Platino-n bere eskura ipini zuten kimika laborategi baten aurrean izanik lortutako platino-kalitateari dagokionez, arrakasta eta porrotak txandatuz, ikerketari ekiten jardunaz.\n1799an Frantziara itzuli zen, Périgueux-go Eskola Nagusian fisika eta kimika irakasle izendatua izanez. Geroago, Sorbonan irakasteko eskaintzaren bat izan zuen, bere adin jasoa zela eta uko egin ziolarik. 1842an hil zen.


Sufrikarioaren irudia | Nontzeberri\nGaur berton, abenduak 10, Iruñeko Iturramako civivoxak Nacidas para sufrir (Miguel Albaladejo, 2009) filma pantailaratuko du Zinemako Heroiak zikloaren barruan. Zikloa urriaren 15tik urtarrilaren 28ra arte garatzen ari da.\nObraren sinopsia, honakoa duzue: “Flora, 72 urteko izeba, herri txiki batean bizi den neskazaharra da, betidanik etxekoak zaindu dituena. Haren ahizpa bakarra oso gazterik hil zen, eta hiru neskato utzi zituen umezurtz; haietaz ere arduratu behar izan zuen. Neskatoak, ordea, hazi eta herritik joan ziren. Florak badaki luze gabe bera zaindu beharko dutela, eta beldur da horietako batek lan egiten duen egoitzara ez ote duten eramango. Purita da Floraren salbazio bakarra, senide zaharrak zaintzen lagundu dion neska bat. Harekin bakarrik sentitzen da familian.”\nZinemako Heroiak zikloaren helburua da bestelako zinema-irakurketak egitea, emakumeen egoeretara hurbiltzea eta zinemaz gozatzea. “Ziklo honetan, filmek beste ikuspuntu batetik ikusaraziko digute zinema, elkarrizketa eta emakumeen film-unibertsoa aberasten duten beste erreferente batzuen behaketa ahalbidetzen duen ikuspuntutik”. Bertako proposamenak biziak eta parte-hartzaileak dira, eta ﬁlmek generoaren ikuspegiarekin bat egingo dute saio bakoitzean, izan ere emakumeak protagonista izango dira.


Aviso Legal - Asesoría Luba en Azpeitia, Gipuzkoa\nwww.asesorialuba.com domeinuaren jabea, eta haren diseinu, eduki, garapen informatiko eta mantentze-lanen arduraduna GOROSTIETA, S.L.\nGOROSTIETA, S.L.´k, webgunearen ardura duenak, erabiltzaileen esku jartzen duen dokumentu honen bidez Informazioaren Gizartearen eta Merkataritza Elektronikoaren Zerbitzuei (IG-MEZ) buruzko 34/2002 Legean jasoak datozen betebeharrak bete nahi dira, bai eta webgune honen erabiltzaile guztiei webgune hau erabiltzeko baldintzak zeintzuk diren jakitera ematea ere.\nWebgune honetara sartzeak esan nahi du erabilera-baldintza orokor hauek erabat eta osorik onartzen direla, eta erabiltzaileak onartzen duela baldintza horiek bere osotasunean ulertzen dituela. Erabiltzaileak hitz ematen du webgune hau eta bertan eskaintzen diren zerbitzuak ez dituela legearen aurkako jarduerak egiteko erabiliko, eta une orotan errespetatuko dituela baldintza orokor hauek. GOROSTIETA, S.L. edozein unetan eten ahal izango du erabiltzailearen webgunerako sarbidea legearen, fede onaren edota baldintza orokor hauen aurkako erabilera somatzen badu.\nGOROSTIETA, S.L. beretzat gordetzen du bere webgunean ager daitekeen edozein informazio-mota aldatzeko eskubidea, horren berri aurrez eman edo aldaketa horiek erabiltzaileen jakinean jarri beharrik gabe. Aski izango da zerbitzu-emailearen webgunean horiek argitaratzea.\nGOROSTIETA S.L.´ARI BURUZ\nWebgunearen arduradun den GOROSTIETA, S.L. bere identifikazio-datuak ematen dizkie gune hau erabiliko duten erabiltzaileei, hauen konfiantza areagotzeko eta elkarrekin dituzten harremanak errazteko.\nBaltzuaren izena: GOROSTIETA, S.L.\nMerkataritzako izena: LUBA AHOLKULARITZA\nBaltzuaren helbidea: Enparan Kalea, 45 behea, Azpeitia, Gipuzkoa\nIFK / IFZ: B20690517\nDomeinuaren izena: asesorialuba.com\nGOROSTIETA, S.L.´k ez du inolako erantzukizunik izango bere webgunean argitaratua dagoen informazioarengatik, betiere informazio hori manipulatua edota du GOROSTIETA, S.L.´k ez den norbaitek sartua izan bada (esate baterako foro, txat, blog, iruzkin eta abarretan). Hala ere, eta IG-MEZean xedatua datorrena betetzeko, du GOROSTIETA, S.L.´k erabiltzaile guztien, agintarien eta segurtasun-indarren esanetara jartzen da estatuko legeriari, nazioarteko legeriari, hirugarrenen eskubideei edo moralari eta ordena publikoari eragin diezaioketen edo hauts dezaketen eduki guztiak blokeatzeko edo, balegokio, kentzeko, gertaera horiek guztiak horretarako eskumena duten agintarien jakinean jarriz, beharrezko izango balitz.\nWebgune hau aztertu egin da eta probatu da zuzen funtziona dezan. Printzipioz, urtearen 365 egunetan eta egunaren 24 orduetan zuzen funtzionatuko duela berma daiteke. Hala ere, du GOROSTIETA, S.L.´k ezin du saihestu programazio-akatsik edota gaindiezinezko arrazoirik, hondamendi naturalik, grebarik edota antzeko gertaerarik gertatu ezin denik, webgunera sartzea ezinezko bihur dezakeenik.\nDebekatua dago beste inork GOROSTIETA, S.L. marka edozein bide erabiliz baliatzea, GOROSTIETA, S.L. horretarako baimena espresuki eman ezean.\nEduki horiek osorik edo zati batean erreproduzitzeko, ustiatzeko, zabaltzeko edota merkaturatzeko, edozein delarik ere hori egitearen helburua, du Babestu-lopd´k idatzizko baimena izan beharko da. du GOROSTIETA, S.L.´k aurrez baimendu gabeko edozein erabilera autorearen jabetza intelektual eta industrialaren gaineko eskubideen hauste larritzat joko da.\nGOROSTIETA, S.L.´renak ez diren diseinu, logotipo, testu eta/edo grafikoak, webgunean ager daitezkeenak, dagozkien jabeenak dira, eta jabe horiek dira aipatutako material eta gaien gainean sor daitekeen edozein arazoren ardura dutenak. du GOROSTIETA, S.L.´k dagozkien jabetza intelektual eta industrialen eskubideak aitortu egiten dizkie haien jabeei, eta haiek webgunean aipatu edo agertzeak ez du esan nahi inolako eskubide edo erantzukizunik dagoenik haien gain du GOROSTIETA, S.L.´aren aldetik, ez eta babes, patrozinio edo gomendiorik ere haren aldetik.\nGOROSTIETA, S.L.´k hartu ditu beharrezkoak diren neurri tekniko eta antolaketakoak, tratatuko dituen izaera pertsonaleko datuen segurtasun eta osotasuna bermatzeko, bai eta haiek galdu edo alda ez daitezen eta/edo baimenik gabeko inork haiek ez eskuratzeko. Webguneak oro har industrian onartuak dauden informazioaren segurtasunerako teknikak erabiltzen ditu, hala nola firewall-ak, sarbidea kontrolatzeko prozedurak eta mekanismo kriptografikoak, guztiak ere datuetara baimenik gabe sartzea eragozteko helburuarekin. Helburu hauek lortzeko, erabiltzaileak/bezeroak onartu egiten du GOROSTIETA, S.L.´k datuak eskura ditzala, sarrera-kontrolak behar bezala egiaztatu ahal izateko.


Free chat Toritama. Ausazko arrotz doan txateatu berehala Toritama tik.\nFree chat Toritama\nOngi etorri Chatroulette ToritamaEdozein lekutan, munduko pertsona aleatory bat konektatzeko. Chatroulette Toritama dezakezu honako aukeren artean aukeratu:- Guztiak pertsona mota Toritama doan Txata. Zehaztu behar du, eta 'Ezarpenak' joan.- The 'bideo' moduan webcam Txateatu.- The 'mikro' moduan mikrofono Txateatu.- Txata ez mikro eta 'testua' moduan bideo gabe anonimoki.- Spy beste anonimoki onartzen bada hizketaldiak.- Ez baduzu nahi spied beharreko aldatu 'ezarpenak' atalean.Sakatu 'F2' hasteko, edo egin klik 'start'.\nToritama hirien zerrenda:


Nola egin dezaket ikerketa-tresna Amazon merkatuan menderatzen laguntzeko?\nLineako merkatari bihurtu nahi baduzu edo zure fabrikazio txikia eta zure produktuen merkatuak bila dabiltzanean, Amazon.com zure ametsak errealitate bihurtuko ditu. Plataforma hau aldaera perfektua da, bai online merkatari esperientziadun eta negozio bisitarientzat. Ez duzu inbertsio garrantzitsurik behar zure negozioa Amazon-en abiarazteko. Behar duzun guztia ikuspuntu adimenduna, pazientzia eta optimizazio delikatuen teknika batzuk dira - email.med.cornell.edu.\nArtikulu honetan zure top merkatuko nitxo lehiakideak nola identifikatu eta haien rank posizioak jarraitzeko hitz egingo dugu; nola saltzen den merkatu-nitxo onena erakusteko modua; hautatu marketineko inbutuaren irabazlearen imanak eta, azkenik, zure lehengaien prezio lehiakorra ezagutzeko.\nAmazoniako optimizazio estrategiari jarraitzen diogun baino lehen, Amazon-ek sistema aberatsagoa dela esan nahi du. Google. Amazon produktuen salmentarik onenak eta zein merkatu-nitxoak biltzen dituen datuak partekatzen ditu. Amazon Best Seller atalari buruzko datuak egiazta ditzakezu. Hemen, Amazon-en best-selleren zerrenda osoa aurki dezakezu merkatuaren nitxo bakoitzean, zein diren elementuak Amazonen erosleak gehien erositakoak eta zer elementu saltzen dituzten gehien. Datu baliotsu hauek Amazon-en optimizazio kanpaina irabazlea eraiki eta aholku baliagarriak lagunduko dizute. Hargatik sartu.\nNola identifikatu merkatu edo nitxo onena?\nErabil ezazu Amazon zure merkatu ikerketarako tresna, datu zehatzena eman diezaion. Behar duzun guztia Amazonen saltzaile onenak bilatzea da eta negozioaren beharrei ezin hobeto egokitzen zaizuna erabakiko duzu. Onena saltzen den informazioa zure produktuen ziurtagiriak zein diren jakiteko aukera ematen du zure helburuko merkatuan eta eramangarritasun handiena lortzeko.\nProduktuaren orria jarraituz, beste produktu Amazon salmenten inguruko topaleku aurkituko duzu.\nEzkerreko azpiko kategorietan arreta berezia jarri behar duzu. Azpikategori hauek gaur egungo merkatuaren egoera ulertzeko aukera ematen dute. Hemen zure xede merkatua murrizteko kontuan hartu ditzakezun azpi-iturriak aurki ditzakezu.\nBeraz, ezingo dituzu azpi-kategoria gehiagorik erabili. Merkatuaren hazkundearen araberakoa da zure ikerketa. Hala eta guztiz ere, ez nitxo erlazionatutako kategoria ere eskaintzen dizu adimen lehiakor informazio handia, esate baterako, eskaintza posible, iman eramangarriak, upsells, downsells, eta abar.\nTOP merkatuaren nitxo lehiakideen identifikazioa eta zer egiten ari diren jakitea\nBest Amazon marketineko ikerketa-tresnaren saltzaileak ere lehiaketaren lehentasuna zure merkatu-nitxoan eta best-saltzen diren produktuak ikasi. Informazio hori lortzeko, joan Google-ra eta eskuz egiaztatu zure lehiakideen web orriak eta beste produktu-eskaintzak zure merkatuaren nitxoan.\nZure lehiakideek egiaztatzeko beste modu bat, beren elementu bat erostea eta salmenta ondoren egiten dutenaren berri ematea da. Ba al dago "Feedback Genius" bezalako beste zerbitzu batzuek beren orrialdeetan feedback positiboak sortzeko? Gainera, posta elektronikoko mezuek marketin-material osagarri batzuk eduki ditzaketen ala ez egiaztatu dezakezu. Marketing-material osagarri batzuk jasotzen badituzu, produktua Amazon-etik kanpo erosi bazenen baino askoz ere mugatuagoa izango zenuke.\nBeraz, zure negozioaren informazio baliotsu asko ikasi ahal izango duzu, beren produktuak erosten eta beren marketineko intsonbertsioen bidez.


Luis Angel Gaintza: “Gazteek eraman beharko lukete gidaritza, betiko lau zaharren ordez” - Uriola.eus\nLuis Angel Gaintza: “Gazteek eraman beharko lukete gidaritza, betiko lau zaharren ordez”\nprestaldizkaria 2012-03-02 12:56 Bilbo Deustualdea\nSei urte eman zituen nabigatzen (Terranovan, besteak beste) eta petroleroetan lanean. Ezkondu eta deustuartu zen Gaintza. Harrezkero gogor aritu zen euskara eta euskal folkorearen alde lanean Deustuko ikastolari oso loturik. Azkenaldian, paperei loturik dago, artxiboetara eramaten ditu Deustualdean sortzen diren dokumentuak eta sailkapen lanak egiten ditu Labayru institutuan beste deustuar batzuekin batera.\nDeustuar eta bilbotar sentitzen zara, zelan da posible hori?\nIbeni kaikoa naiz jaiotzez, bilbainito de pro. Angula onenak harrapatzen ziren bertan eta bazen taberna bat munduko izkira goxoenak ematen zituena. Andrea Deustuko Erriberakoa dut eta berak ekarri ninduen hona. Bihotza tomateroa dut, bestea ahaztu gabe, noski.\nGutxik jakingo dute itsasgizona izan zarela.\nItsasontzietako makinista gisa eman nituen sei urte lurra zapaldu gabe. Pentsa, lehen bidaia Terranovara egitea egokitu zitzaidan! Gero komertzial bezala aritu nintzen, duela zortzi urte jubilatu nintzen arte. Harrezkero ez dut denborarik, inork ez diezadala ezer ere eskatu ez baitut ezertarako denborarik. Ortuan eta animaliekin erlaxatzen naiz.\n40 urte daramazu Deustun bizitzen, zelan aldatu da Deustualdea azken hamarkadetan?\nFisikoki, ikaragarri aldatu da. Hobera, ematen duenez. Kulturalki... Gu ikastolarekin hastean dena zen opakoa eta hala ere Olentzeroa eta San Ageda antolatzen genituen. Denok parte hartzen genuen elkarturik, batasun handia zegoen eta lanerako gogoa; gauzak egiteko nahia. Gaur egun, hainbeste alderdirekin sakabanatuago dago jendea.\nTrikimailu ugari erabiltzen zenituzten.\nOlentzeroa atera ahal izateko, aurretik, trikimailu gisa jaiotza irteten zen, hainbeste pertsona kamioi gainean, eta atzetik Olentzeroa.\nBarretz, zer deritzozu egun Mari Domingi Olentzeroren ondoan agertzeari?\nDenak hasi behar du uneren batean, eta orain emakumeen txanda da. 10 urte barru Mari Domingi erabat arrunta izango da.\nHasierako Santa Agedak ere oso desberdinak ziren.\nIkastolako umeak ez ziren kalera irteten kantatzera, etxe jakin batzutara joaten ziren eta bertan abesten zuten. Diru-kutxa eramaten zuten debekatuta zegoen ikurrinarekin eta ikastolarako dirua batzen zen horrela.\nDeustuko ikastola aipatzen duzu behin eta berriro, zergatik?\nIzugarria izan da ikastolak euskararen eta kulturaren alde egin duen lana. Pentsa, ikastola inguruko lantalde batek 1977an idazlan lehiaketa bat antolatu zuen eta Euskal Herri osoko 800 umek parte hartu zuten. Prentsa eta irratiaren babesa jaso genuen eta amaiera gisa jai handi bat izan zen Astoria zinean. Idazlanak Euskaltzaindiak gorde zituen bere funts bibliografikoan.\nKontzertu antolatzaile ere aritu zineten.\nEuskal Herriko lehen makro kontzertua antolatu zuen ikastolak 1975. urtean San Felicisimo elizan. Franco hil berri zegoen eta ikurrina atera zen aldare nagusira. Lertxundi, Lete, Valverde, Iriondo, Mendibil eta abar ekarri genituen. Eskuin muturrekoen bonba mehatxu bat izan zen orduan eta ezer ere ez esatea erabaki genuen. Itzela izan zen, gehiegi; ezin genuen han bilduta jendetza kontrolatu.\nEuskarazko antzerkia taularatzen ere aintzindari.\nGerra ostean euskaraz antzeztu zen lehen atzerkilana Deustuko Salesinoetan taularatu zuten Lourdes Iriondo eta Urnietako lagun talde batek, “Fabrika berria” zuen izena. Ikastola la hostia izan da, sekulako lana egin du.\nZuk txistu klaseak eman izan dituzu ikastolan.\nEskola orduz kanpo irakasten zen lehen txistua, orain 40 urte 100 ume genituen txistua ikasten. Eta klaseengatik ez zen kobratzen, pekatua zen horregatik kobratzea.\nZelan ikusten duzu egun txistuaren osasuna?\nTxistu herrikoia, kalekoa, orain gabiltzanok desagertzean amaituko da. Bilbon 15, 20 bat zahar baino ez gara geratzen. Hori bai, kontserbatorioko txistua oso ona da.\nOrduan ez dago txistuarekiko interesik?\nUmeek eta gurasoek nahiago dute futbitoa, pintura... Gaintza bat beharko litzateke eskolaz kanpoko ekintzei bizitasun apur bat emateko.\nZure iloba nagusiak aititeren pausoak jarraitu ditu.\nBai, aurten lehenengoz Santa Agedan txistua elkarrekin jo dugu, poza eta harrotasuna ematen dit tradizioarekin jarraituko duen norbait izatea familian.\nOro har folkloreak behera egin duela deritzozu?\nPlazako dantzek, adibidez, gora egin dute. Bihotz Alaik lan handia egin du arlo horretan. Kantugintza ere berpizten ari da, hileko bigarren larunbatetan 200, 300 lagun inguru elkartzen gara Bilbon. Berpiztea izan da, baina gazteek eraman beharko lukete gidaritza, betiko lau zaharren ordez. Ordezkatuak izan beharko genuke. Gure ereduak balio beharko luke.\nGazteak erreleboa hartzeko prest al daude?\nGazte nahiko daude bai politikoki bai kulturalki konpromisoa hartuta, baina gutxiengoa dira. Guk, inolako trebakuntza gabe ikastolak, dantza taldeak eta mendi taldeak sortu genituen Francoren garaian, dena tabua zen garain. Etsai bakarra genuen, hori gauza ona zen, eta denok elkartaruik geunden.\nZerk amorratzen zaitu?\n10, 12 urtereki, Escolapioetan propaganda subersiboa mahaipean topatzen genuen, bertan sartzen zizkiguten paperetan. Asko balio zuten paper haiek, eskuz esku pasatzen genituen. Gaur egun, herriko taberna, batzoki, kultur znetroetan 500 papertxotik gora sobera daude. Ez dutela balio diote, birziklatzeko direla. Ezin dut hori ulertu. Lehen papertxoak urrearen parekoak ziren.\nAmorratu arren, beti umore onez zu.\nMaitasunez eta poztasunez tratatu behar da jendea, jodituta gaude bestela.\n“35 urte daramat memoria historikoa egiten”\nNoiztik ari zara dokumentuak biltzen artxiboetan gordetzeko?\n1977an ezagutu nuen Juan Jose Agirre, Lazkaoko artxiboko arduraduna, eta benetako rebulsiboa izan zen. Ordutik pentsatzen dut Euskal Herriko edozein paperk gordeta egon behar duela. Gure historia ezin dute beste batzuk kontatu, guk baizik. Zerbait jakin nahi duenak Euskal Herriko historia garaikideari buruz Lazkaora joan behar du, erreferente bat da.\nZenbat material eraman duzu Lazkaoko benediktarren artxibora?\nBehin 10 tonako kamioi bat eraman nuen. Ez dakit zenbat aldiz egin dudan beratarako bidaia. Azkenean beste monje bat banintz bezala hartu nindute.\nMemoria historikoa han eta hemen aipatzen da. Zer deritzozu egin den lanari?\nOrain ari dira, bai, bada nik 35 urte daramat memoria historikoa egiten. Gerra zibilean eta frankismoan gertatua atera beharra dago.\nAzken zazpi urteak astelehenero Labayruko artxiboan eman dituzu. Zertan?\nBazkide kolaboratzaileak gara 10 lagun, horietatik zortzi deustuarrak, ikastolako kideak, eta Labayruko artxiboa sailkatzen dihardugu: kartelak, paperak, propaganda, pegatinak, aldizkariak, 1700 eta 1800. urteko dokumentuak... oso gustura egiten dugu lan, ederto pasatzen dugu.\nElkarrizketako argazki gehiago hemen


Aita Bitoriano Gandiaga euskal poeta ospetsua dugu; berak irabazi zuen lendabiziko “Jose Antonio Agirre”: mila dolar. [I] Euskalerrian azkeneko lau urteetan azaldu zan euskal liburu bikainena zelako hartu zuala ordain eder ori, esan ziguten orduan. Aita Gandiaga poeta zintzoa dugu: eskola orduek lagatzen dioten neurrian, batzutan Arantzazu zugaitz berriz jazten jarduten da; beste batzuetan berak asmatutako hitz neurtuak guretzako prestatzen. Orain, berriz, inoren baratzean sartu zaigu: beste poeta baten lorak biltzen, begiratzen eta sorta eder batean ipintzen. Beste poeta hori ere prantziskotarra da: Joxe Azurmendi. Arantzazuko inprentan sartuko da, laister, Azurmendiren liburua.\nGandiagari galdetzen diot:\n— Zein da Azurmendi hau?\n— 1941-an Zegaman jaio zen ume bat. Joxe deitu zioten Azurmendi eta Otaegiren semeari. Hamar-hamaika urteko zela Arantzazuko ikastetxera etorri zen. Gernikako Foruan jarraitu zituen ikasteak. Zarautzen egin zuen fantziskotar nobiziadu urtea, Nafarroago Oliten filosofia ikasgoa eta Arantzazun Teologiakoa. Orain Alemaniako Münster-en dago Kristologia ikasten.\n— Bertso lanak arnasa luzea eskatzen du: ofizio zaila denez, pitinka ikasi behar da, txikitatik. Nola sortzen zaigu, bada zerutik jetxia bezala poeta berri hori?\n— Azurmendi beti izan da ikasle on eta beti saiatu izan da nahiz zerutik nahiz lurretik jaso izan ditun dohaiak lantzen. Poesiak idazteari, nik dakidanez behintzat, 58/59 urteetan ekin zion. Artean erderaz egiten zuen euskeraz baino gehiago, 59-60 urteetan itzuli zan euskera hutsera, eta Arantzazura etorrita berealaxe eman zituen bere lehenengo lanen batzuk argitara. Poesiarekin baino lanpetuagorik zebilen Joxe, halere, garai hontan, saiakera laburrarekin, Jakinen zuzendaritzan ari baitzen lanean, laguntzaile bezela lehenengo eta zuzendari legez gero. 1964-an Foruan, Gernikan, dago Joxe latin eta erderazko eta euskerazko literatura irakasten. Urte hartantxe egin zen apez. Denpora hontan aurreko urte pareak bezelaxe, ozta-ozta idatzi du Azurmendik poesia berririk batere, baina esperientzia ederra izan omen zuen literatur irakasgoa.\n— Zuk ba dakizu poesi ona zein dan. Azurmendi poeta al da benetan eta argia?\n— Gutxi bezelakoa. Sekulako etorri ugaria eta dizdiratsu bat duena; sentimendu eta irudi handiak etengabeko turruskan darizkiona. Joxeren hiru poesi koaderno eta haiez kanpo idatzi dituen poemarik gehien gehienak ezagutzen ditut. Ez diot poesi erdisperdikorik arkitu. Baina poema guztiak ez ditu tamaina bereko: Zein baino zein altuagoak ditu, zein baino zein sakonagoak, zabalagoak, ederragoak. Joxek bere poema horien bidez agertu digu bere poeta dohai oparoa. Egia esan, saiakera eta beste artikulu mota guztien idazleagoa agertu zaigu bere idazlanetan, poeta bezala baino. Halare, zalantzarik gabe aitortuko dut azken urteotan euskal poesiak lortu dituen gorengo mailetan urrezko apal bat merezi dutela Joxeren poemak.\n— Arantzazuko mendian loratu dira bertso horiek, ala munduko bazterretatik ere ibili da Azurmendi loreetako erle?\n— Lehenengo koadernoa Oliten hasia eta Arantzazun bukatua du. Gainetiko poemak han eta harutzago idatzi zituen. 1965-ean aldegin baitzuen herbestera: Frantzia, Alemania, Finlandia edo Suomi, Budapest eta Italia ibili zituen bere "boemio bidean", eta udazkenean Erroman finkatu zen. Urtebeteko teologia ikastaldia egin zuen bertan. Joxe Azurmendi, berriz ere, poesiara itzuli zen garai guzti hontan. "Trenetan, busetan, parkeetan eta nunahi idatzi nuen denpora hontan, agian neure burua galtzeko bildurrez", esaten du berak. Baina Arantzazun bertan idatzi zituenak berak ere ez dira gutxi.\n— Poesiak sail asko ditu: bihotzaren arnasa da, ta bihotzak izar guztietara joten du. Zein da Azurmendiren poesiaren joera, zein sail?\n- Poesia soziala da lehenik eta geroenik ere gehien landu duena. Goiz heldu zion Joxek poesia sozialari. Bere poesia sozialak, gehien gehienak 61 aurrekoak dirala, dio berak. Poesia mota honi eman dio alturarik handiena ere. Existentzialismoaren larri minez ere jardun du dehadar dardar eragilez. Sozial eta existentzial arazoak biak bat eginik ere atera zaizkio, desesperoaren sakonetik esperantzaren gailurrerainoko indarrez. Beti azaltzen zaigu Herriko lurrean sustraitua eta beti Herriko gizonengandik munduko gizon guztietara edatua. Joxeren poesiaren joera gizona da.\n— Sailak bakarrik ez, poesiak ba ditu bide ezberdinak ere, eskola diferenteak. Zelako ontzian sartu da itsaso honetara Azurmendi?\n— Azurmendik bere itsas ontzia berberak sortu du. Ontzi elastikua. Karga bakoitzari dagokion forma hartzen duen ontzia. Inor ohartu bazan, Joxe izan zan bat, hasiera berean ohartu zena hizkuntzak gutxi balio duela, zerbait esateko ez bada. Euskera funtzionaltasunera ekartzen du. Bide hortatik iritxi du Joxek bere nortasun bere berea eta eskola diferente bateko maixutza.\n— Gaur poesia asko egosten da gure artean. Heuren atzetik al dabil Azurmendi?\n— Euskal poesia berrian, Aresti ageri zaigu aurrelari bezela, eta izan ere, bera izan da, ezpairik gabe, poesia berriari egiazko bultzada eman diona. Halere nik, Arestiri ezer kendu gabe, eta ni neuk dakidanez, elkarrengandik urruti etzirala ibili, esan behar dut. Gaurko poesia berriaren atari berean zabaldu bai ziran Joxeren lehenengo koadernoaren kopiak euskaldun poeten artean. Gainera denok dakigu garai hartan Joxek eta Arestik izan zituzten hartu-emanen berri. Bestalde, lehen ere erantzun dizut Azurmendi ez dabilela inoren atzetik. Haren aurreneko poesi koadernoa hogei ta bat urte bete zituen aurretik idatzitakoa da, 62 aurretik. Poema beltzaren arbola askoz lehenagokoa du. Lehenengo -58 inguruan- hasitako ta landutako poesia bide du, baina urteak aritu omen zan hura lantzen. Lehenengo koadernoko poesiak 59/60 urteetan sortu ziran apika, baina haren bigarren koadernoko zenbait atal ere Arestiren "Harri ta Herri" baino lehenagokoak baitira. Ongi oroitzen naiz, nire Elorri elkarrekin prestatzen ari ginanerako bukatuta zegoela Joxeren lehengo [sic, lehenengo] koadernoa, ta poesia gehiago ere ageri ziran haren paper piloetan.\n— Euskal-poesiak urrea bilatu du liburu onetan, hortaz. Hain baliotsua al da?\n— Antologi erara osaturik dagoen liburu honek -eta kendu behar izan dizkiogun poesi handi batzuek gorabehera- argi damaigu Joxe poetaren barruko poesi-prozesoaren berri. Azurmendiren pentsamendu eta sentimenduaren eboluzioa eta bere poemagintzaren moldeak agertzen dizkigu. Benetako poeta baten deskubritze pozgarria izango da askorentzat.\nAita Gandiaga zoraturik. Ni neu ere bere gaixoak bihotzean jota. Bai: Azurmendiren poesiak euskal alorrean leku ederrena irabazi du. Irakurleak esango digu gure amesa egia den ala ez.


Azala / eTwinning Sariak 2010 / TRIANGULO, uraren pertzepzioa Iberiar Penintsulan\nHezkuntza etapa: Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako bigarren zikloa\nIkasgaia: Energia Berriztagarriak eta Ingurumena\nCompostelako Done Jakuen 2008ko urtarrilean izandako eTwinning Topaketen emaitza izan zen Mauricio del Gallego, Marta Pey eta Isabel Monteiro irakasleen arteko senidetzea. Hala, Llanerako Institutua (Asturias), Jaume Callis Institutua (Cataluña) eta Pinheiro e Rosa Bigarren Hezkuntzako Ikastetxea (Faro, Portugal) proiektu honetan murgildu ziren senidetutako hiru eskualdeetako ingurumen arazoei heltzeko asmoz.. Izenburuak ezin hobeki jasotzen du parte-hartzaileen artean eratu zen lankidetza modua -sendoa, makurdurarik gabea, dagokion figura geometrikoa bezalakoa-, laburra badere, emaitza aipagarriak iritsi dituen lankidetza.\nTriangelu-proiektu honen grabitate-zentroa ura izan da, Iberiar Penintsula iparraldetik hegoaldera eta ekialdetik mendebaldera iragaiten duen arazo eta gai behin eta berrirokoa. Ikasleek ikertu dute eta hainbat lan aurkeztu dituzte uraren kontsumoa, aurrezpena, boteilaratzea, kutsadura eta birziklaiaren inguruan eta hedabideek uraren eskasiari eta eskasia horrek bi herri auzoetan dituzten ondorioei ematen dioten trataeraren inguruan. Erabili den metodologia eta garatu diren gaiek ahalbidetu dute egindako lana parte hartu duen ikastetxe bakoitzeko kurrikulu-gaietara egokitzea: Gaztelania, Ingurume Zientziak eta Ikerketa Proiektua.\nIKTek protagonismo handia izan dute lan guztian eta ikastetxe batzuetako eta besteetako parte-hartzaileen arteko komunikazioa ahalbidetu dute, beren arteko lankidetza erraztu eta material mistoak sortu eta lortzea bematu. Proiektuaren eduki orokorra blog batean argitaratu da. Horrez gain, ikasleen beren ardura izan dira azaldu diren uraren hainbat aspekturekin zerikusia duren blog tematiko batzuk.\nAzken batean, garrantzi handiko eta egun-eguneko gai bati buruzko proiektua da, kideen arteko elkarreginean garatua, plangintza onekoa, ongi koordinatua eta kurrikuluan ezin hobeki integratua. Bere horretan, ikasgelarako hezkuntza-baliabide bat da. Espainiera laneko hizkuntza hautatu izanak, batetik, eta, bestetik, lehen azpimarratu diren xehetasunek eTwinning 2010 Sari Nazionalaren irabazle egin dute Espainiar Hizkuntzaren kategoria berezian.


Bizitzaren eta heriotzaren hiria: Gerra, gordinki kontatuta • ZUZEU\nJapon eta Chinaren arteko gatazkez ezer gutxi nekien, are gutxiago Nankingo sarraskiaz. Gertaera tamalgarri horretan oinarritzen da, hain zuzen, Bizitzaren eta heriotzaren hiria (The city of life and death) delako pelikula.\nErrealitateak fikzioari irabazten diola egia bada… ez dut nahi jakin, eta are gutxiago bizi, Nankinen 1937. urtean gertatu zena. Zuri beltzean kontatu nahi izan du Lu Chuan zuzendari txinatarrak sarraski hartan gertaturikoa, gordin-gordin, gerra bat zer den, bizarrik gabe ahoan. Japoniar inperioak hiria hartu zueneko eta ondorengo denbora tarte batean kokatuta dago zinta eta gudaroste inperialak Nankinen eginiko gehiegikeriak erakusten ditu. Bertako zibilekiko tratua, bortxaketak, epairik gabeko exekuzioak… izugarrikeria andana. Izan ere, muturreko egoeretan, zer da ohorea? Zer justua? Zer errazagoa bizitzea ala hiltzea?\nAzpimarratzekoa argazki lan itzela, zuri beltza indartsu sartzen da begietatik, koloreen gabeziak beste dramatismo ukitu bat ematen dioelarik Nankingo hiri eroriari. Irakurri ditudan kritiken arabera pertsonaien aukeraketa artifizial geratu da, aktore guztiak “ederregiak” direlakoan. Ni ez nintzen halako ezertaz konturatu. Hala eta guztiz ere, zinema gogoa baduzu, zoaz Bizitzaren eta heriotzaren hiria (Ciudad de vida y muerte) ikustera, ez zara damutuko!\n(Film-a honako zinemetan dago ikusgai: Multicines (Bilbo), Principe (Donostia)\nIrudia | City of life and death | Asianmoviepuls | Creative Commons By SA\nfilm, filmak, kritika, pelikula, zinema\nZer duzu buruan “Bizitzaren eta heriotzaren hiria: Gerra, gordinki kontatuta”-ri buruz\nAzpidatziak 2011-08-16 21:52\n(JBEA) Jatorrizko Bertsioa Euskarazko Azpidatziekin hemen:


Zapaburuak, minbiziaren eta edemen aurkako ikerketetan eraginkorrak | Consumer\nZapaburuak, minbiziaren eta edemen aurkako ikerketetan eraginkorrak\nHodi linfatikoen sarearen garapenean eta funtzionamenduan funtsezkoak diren geneak azkarrago identifikatzen laguntzen dute\nBioteknologiako Unibertsitate arteko Flandestar Institutuko eta Lovainako Unibertsitate Katolikoko (Belgika) zientzialariek frogatu dute zaparradak erabiltzeak sistema horretan gerta daitezkeen hodi linfatikoak, tumoreak eta edemak aztertzeko duen eraginkortasuna. Atzo “Nature Magazine” aldizkarian argitaratutako emaitzak aurrerapauso handia dira minbizia edo edema linfatikoa duten pertsonentzako tratamenduak ikertzeko.\nXX. mendearen hasierako azterketek iradokitzen zuten zapaburuek baso linfatikoen sare bat zutela, eta Belgikako zientzialari-taldeak ikertu zuen animalia horiek eredu ezin hobea ote ziren egitura biologiko konplexuen garapenean esku hartzen duten geneak identifikatzeko.\n“Zaparradei esker, askoz azkarrago identifika daitezke hodi linfatikoen sarearen garapenean eta funtzionamenduan garrantzi handia duten geneak”. Taldeko kide batek azaldu zuenez, oraindik gauza gutxi dakigu sare horri buruz.\nOdolak gorputzean zehar zirkulatzen duen bitartean, zenbait likido- eta proteina-kantitateak ihes egiten du odol-hodietatik. Galera horiek hodi linfatikoen sareak berreskuratzen ditu, eta odol-emarira bideratzen ditu. Hala, “ezinbestekoa da uraren gorputzean zirkulazioa erregulatzeko eta gaixotasunetatik babesten gaituen sistema immunologikoa mantentzeko”.\nAzterketan, Belgikako zientzialariek funtsezko proteina bat erabili zuten hodi linfatikoak eratzeko, Prox1 izenekoa. Koloratze-tekniken bidez, zapeltzen gorputzeko zer ataletan gertatzen zen proteina hori. Ondoren, metodo berari jarraituz, giltzurrunetan baso linfatikoen garapena arratoi eta pertsonen antzekoa dela frogatu zuten. Horrela, eredu ezin hobea aurkitu dute etorkizuneko ikasketetarako.\nedemak tumoreak zapaburuak


Jose Mari Etxeberria: "Loiolak galdu ez, irabazi egiten du" - Uztarria (Azpeitia)\nJose Mari Etxeberria: "Loiolak galdu ez, irabazi egiten du"\n2010ko urr. 7a, 08:10\nDeustuko Unibertsitatera eraman behar dituzten liburuak hilabete barru erabilgarri egotea espero du jesuiten komunitateko arduradunak\n"Loiolako upategian gordeta ditugun liburu zahar horiek, ardo hori, kanpora atera nahi dugu", dio\nLoiolako liburutegiko artxiboaren zati bat. Santutegiko liburutegiari dagozkion alerik zaharrenak dira Deustura eramango dituztenak. Argazki originala\n"Esan dituztenak ez dira gure ikuspuntutik esan, eta ni ez nago ados. Ez da batek irabazi eta besteak galtzeko estrategia, biek irabazten dute. Erabaki honekin Loiolak galdu ez, irabazi egiten du; liburu horiek gehiago erabiliko direlako eta, batik bat, Loiolako ondare hori hobeto zainduta eta gordeta edukiko dugulako". Honela laburbiltzen du Jose Mari Etxeberriak jesuitek Loiolako Liburutegiko hainbat liburu Deustuko Unibertsitatera lekuz aldatzeko hartutako erabakia.\nLoiolako agiri eta artxibo ondarea aberatsa da. Gaur egun 150.000 liburu inguru daude Loiolan gordeta; San Inazio beraren garaitik hasitako bilduma lanaren ondorioa da Loiolako egungo liburutegia. Liburu horietako asko eta asko XV. eta XIX. mendeen arteko argitalpenak dira, eta horien artean 37 inkunable ere -1500. urte aurrekoak- badituzte. Ondare guzti hori hiru liburutegitan sailkatuta dute: liburutegi ignaziotarra, euskal liburutegia eta santutegiko liburutegia. Azken hau antzinako liburu zaharren funtsarekin osatzen da eta, hain zuzen ere, santutegiko liburutegia deritzon horretakoak dira Deustura eramango dituzten aleak. "Ondo zaintzea behar dutenak hara eramango ditugu, gutxi gorabehera", dio Jose Mari Etxeberriak.\nGordeta dagoena erakutsi\nOrain dela bi urte hasi zen hezurmamitzen orain egitekoak diren lekualdatzea. Orduan, Gipuzkoako Foru Aldundiko Diputatuen Kontseiluak Loiolako santutegiko Inazioren liburutegia Granada Egako dukearen etxea zenean jartzeko proiektua onartu zuen. Etxeberriak dioenez, "orduan ikusi genuen ignaziotarrak ziren liburu asko oso zaharrak zirela, eta liburu zahar horiek, hemen gordeta egon beharrean, batzuk kenduta, horrelako gaitasuna edukita, erakutsi beharra zegoela". Eta hor hasi zuten Deustuko Unibertsitateko arduradunekin hartu-emana. Gaur egun, Granada Egako dukearen etxeko azken solairuan ari dira egokitzen liburutegi ignaziotarra.\nDeustuko Unibertsitatera eraman behar dituzten liburuak hilabete barru hango CRAI-n -Ikasketarako eta Ikerkuntzarako Baliabideen Zentroa, Centro de Recursos de Aprendizaje e Investigación- erabilgarri egotea espero du jesuiten komunitateko arduradunak. Horixe da, azken batean, Loiolako jesulagunek nahi dutena. Etxeberriaren hitzetan, "Loiolako upategian gordeta ditugun liburu zahar horiek, ardo hori, kanpora atera nahi dugu. Gordeta eduki beharrean, kanpora atera, jendeak ikus eta erabil ditzan, modu berri batean". Deustuko CRAI-n, liburuak jendearen eskura egoteaz gain, "hobeto zainduta eta gordeta" egoteko baliabideak ere -digitalizazioa, tartean- badituztela dio Loiolako jesuiten arduradunak. Horixe da hartutako erabakiaren beste ardatza.\nLiburu bereziak izanik, garraioa ere berezia izango da. Horrelako edukien garraioan aditua den Galiziako enpresa bati emango diote ardura hori. "Kamioi bereziak erabiltzen dituzte, bankuetako dirua eramateko erabiltzen direnen antzekoak -azaltzen du Etxeberriak-; kaxa bereziak ere erabiltzen dituzte liburuak garraiatzeko".\nHainbeste liburu izanda, eta garraioaren berezitasuna kontuan hartuta, bidaia bat baino gehiago egin beharko dute Loiolatik Bilbora.\nUztarria aldizkariak Loiolako Liburutegiari erreportaje zabala eskaini zion 2007ko abenduko zenbakian.\nXanti Rodriguezen film gomendioak, etxetik mundura


SL domestikoa | Garaigoikoa\nHasiera » SL domestikoa\nEsku-liburu bat gure etorkizuna planifikatzeko (edo)\nPosted by Txerra Rodriguez in SL domestikoa\nOrain gutxi aurkitu nuen esku-liburu bat interneten. Izenburu zeharo erakargarria zeukan (“Gure hizkuntzaren etorkizuna planifikatzeko esku-liburua”) eta deskargatu nuen. Eta egun hauetan irakurri dut eta lagun batzuei gomendatu. Esku-liburua ingelesez, frantsesez, gaztelaniaz eta turkieraz dago (eranskinak bakarrik ingelesez). SIL erakundeak argitaratu du (ez sakondu larregi erakunde horren historian badaezpada) eta nik gaztelaniazko bertsioa irakurri dut. Eta oso interesgarria eta...\nMito batzuk bertan behera\nOrain dela urte batzuk, euskalduntasun urbanoari buruzko berbaldia egin nuen Bilbon. Han mito batzuk baztertu behar genituela esaten nuen. Eta orain Donostian egindako Euskarriak interbentzioan ikusi ditut mito horiek deuseztatuta, komiki tira...\nPortaerak matxinatzeko gidak\nEgia estiloa hedatzen ari zela esan zigun orain ez asko Onintza Irureta kazetariak. Eta hala da, Donostiako auzoetatik inguruko herrietara (Lasarte, Astigarraga, Hernani) eta periferietara (Agurain) salto egin du delako Egia estiloak. Portaerak matxinatu nahi izan dituzte herri hauetan guztietan. Beste gisa bateko bizimodua posible dela erakutsi eta, ahal den heinean, portaera horiek kolektibizatu nahi dituzte. Eta, gainera, formazioari garrantzia emanez, esperimentazioari ateak irekitzen eta...\nPosted by Txerra Rodriguez in SL domestikoa, Sutondoko kontuak