10/19 Irizpena, familia eta lan bizia bateragarri egiteko laguntzen inguruko dekretu-proiektuari buruzkoa\nIrizpena 10/19 Copyright © 2019\nUztailaren 10ean Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordean Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren idazkia sartu zen eta irizpena eskatu zuen “familia- eta lan-bizia bateragarri izateko laguntzen inguruko dekretu-proiektuari” buruz, 8/2012 Legeak, maiatzaren 17koak, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeari buruzkoak, 3. artikuluan xedatutakoaren arabera.\nArauaren xedea 177/2010 Dekretuak, ekainaren 29koak, familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko laguntzei buruzkoak, araututako laguntzak hobetu eta zabaltzea da. Beraz, hori ordezkatuko du, erantzukizun partekatu nahiz bateratze-lanetarako laguntza ekonomikoak, zerga-pizgarriak eta neurriak hobetzeari begira, gizonen eta emakumeen artean etxeko eta zaintzako zereginak banatzeko sentsibilizazio- eta prestakuntza-neurriak sustatzeaz gain. Hala, XI. Legealdirako Gobernu Programan eta Familia eta Haurren aldeko Euskal Itunean onartutako konpromisoak beteko dira.\nBerehala agiriaren kopia Batzordearen Osoko Bilkurako kide guztiei bidali zitzaien, proposamenak eta iritziak igorri eta guztiak lan batzordeari helarazteko, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen funtzionamenduari buruzko araudiak xedatutakoari jarraiki. Gizarte Garapeneko Batzordea 2019ko uztailaren 17an bildu ostean, hartutako erabakietatik abiatuta, irizpen-proiektu hau egin da Batzordearen Osoko Bilkurak lan dezan. Bertan uztailaren 19an aho batez onartu da.\n“Familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko laguntzei buruzko dekretu-proiektuak” zioen azalpena, 6 kapitulutan banatuta 65 artikulu, bi xedapen iragankor, indargabetzaile bat eta bi azken xedapen ditu.\nZioen azalpenak adierazitakoaren arabera, 2003. urtean bateratzeko lehenengo laguntzak arautu zirenetik, ondoz ondoko dekretuetan familia- eta lan-bizia bateragarri izan dadin sustatzeko estaldura zabalduz eta diruz lagun daitezkeen ekintzen araudia hobetuz joan da. XI. legealdi honetan, Eusko Jaurlaritzaren ustez, familia- eta lan-bizia bateratzea lehentasuna da eta modu horretan islatua gelditu da gobernu-programan.\nGaur egun, gizarte-eragile guztiak (enpresak eta administrazio publikoak, nagusiki) barneratzen ari dira arazoa esklusiboki eremu pertsonal eta familiarrera ez dela mugatzen eta ildo horretatik onartzen dute bateratzea ez sustatzeak gizarte- eta ekonomia-kostu handia duela: gaixotasunak, estresa, eskola-porrota, haurren babesgabetasuna, etekin urria eta lanera ez agertzea, enpleguan txandakatze handia, etab. Gizarteak gero eta barneratuagoa du gurasoek beren familiei arreta handiagoa eskaintzen badiete, euren, familiaren eta lanaren biziaren arteko oreka handiagoa badago, eremu guztietan prebentzio-ondoreak dituela. Gainera, frogatuta dago positiboa dela motibazio nahiz produktibitaterako eta enplegua gutxiago txandakatzen dela, langileak gozatzen duten bizi-kalitatearekin aseagoak baitaude.\nDekretu honek zabaldu eta hobetzen dituen familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko laguntzekin, Eusko Jaurlaritzak lan-harremanen kontzeptu berrirantz prozesua bultzatuko du eta familia- nahiz lan-bizia orekatuko dira eta, bide batez, familiek nahiz enpresek zuzenean eta, zeharka, gure gizartearen garapenak onura aterako dute. Helburua lortuz gero, Europar Batasuneko gizarte aurreratuenekin bat egingo da.\nDekretu honen bidez XI. Legealdirako Gobernu Programaren 139 konpromisoari dagozkion 4. eta 5. ekimenak garatzen dira: Erantzukizun partekatu eta bateratze-lanerako laguntza-ekonomiko, zerga-pizgarri eta neurri eraginkorren sistema hobetzea, bai lanaren eremuan, baita zaintzen arloan ere; aldi berean, gizon eta emakumeen artean etxeko eta zaintzako zereginak banatzeko sentsibilizazio- eta prestakuntza-neurriak sustatzea eta bateratzeko nahiz adingabeak zaintzeko beste laguntza-sistema batzuk aztertzea.\nEAEn Familiei Laguntzeko Erakundeen arteko III. Plana (2011-2015) ebaluatu ostean, lan- eta familia-bizia bateragarri egiteko prestazioen eredua hobetu behar da eta egoera kaltebera berezian dauden familiei babes handiagoa eskaini behar zaie.\n2018ko urtarrilean, Eusko Jaurlaritzak, Foru Aldundiek eta Eudelek Familia eta Haurren aldeko Euskadiko Ituna sinatu zuten eta bere tresna nagusia Familiei Laguntzeko Erakundeen arteko IV. Plana (2018-2022) da. 2. ardatzean xedatutako helburuarekin bat, gurasoek beren seme-alabei beharrezko denbora guztia eskainiko diete eta, ondorioz, familien beharrei begira eta erantzukizun partekatuko gizarte-antolaketa bultzatzeko gizartean denbora modu egokian egituratzea sustatuko da. Ildo horretatik, neurri bat litzateke beren seme-alabak zaintzeko lan-utzialdiaren eta lanaldi murriztuaren egoeran dauden langileentzat egungo laguntzak berriz bideratzea.\nHortaz, jarduera-lerro berria garatu behar da, hain zuzen ere, lan-utzialdiaren egoeran dauden langileen laguntzak arautzen dituena, gurasoek jaiotzarengatik eta eta urtebetera arteko adingabea zaintzeagatik gozatzen duten ordaindutakoaren araberako prestazioen-denboraldian berdintzeko. Halaber, 177/2010 Dekretuak, ekainaren 29koak, familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko laguntzei buruzkoak, araututako laguntzetan hainbat aldaketa izan dira. Horietan guztietan oinarrituta dekretu berria egin behar da.\nBestalde, 6/2019 Errege Dekretu Legeak, martxoaren 1ekoak, emakumeen eta gizonen artean enpleguan eta lanbidean tratu eta aukera berdina bermatzeko premiazko neurriei buruzkoak, jaiotzengatik eta zaintzeagatik haurdun ez dagoenari baimena zabaltzeko behin-behineko prozesua hasi zuen eta 2021eko urtarrilaren 1ean ama biologikoaren baimenarekin oso-osorik berdinduko da. Horrek hausnarketa ekarri du eta Familiei Laguntzeko IV. Planaren garapena egokitu behar izan da. Horregatik, dekretu hau indarrean sartzen denetik, gurasoen seme-alaba guztiei aplikatuko zaie, laguntzaren onuradun izan badaitezke. Nolanahi ere, plangintzarekin bat, laguntza bigarren eta ondorengo seme-alabak zituztenei eman behar zitzaien eta bigarren fasean, lehenengo seme-alaben gurasoei zabalduko zitzaien.\nDekretu berriaren II. kapitulua seme-alabak zaintzeko lan-utzialdiaren edo lanaldi murriztuaren egoeran dauden pertsonen laguntzari buruzkoa da eta bi jarduera-lerro ditu: Lan-utzialdiaren egoeran dauden langileentzako laguntzak; 3 urtetik beherako seme-alabak zaintzeko lan-utzialdiaren egoera eta 12 urtetik beherako seme-alabak zaintzeko lanaldiaren murrizketaren egoera gurasoek jaiotzarengatik eta urtebetera arteko adingabea zaintzeagatik ordaindutakoaren araberako prestazioen denboraldiekin berdinduko dira.\nLehenengo lerroari esker, jada familiei laguntzeko aurreko planak eta egungo nahiz aurreko EAEko berdintasun planek adierazitako nahia gauzatuko da. Hala, zaintzean erantzukizun partekatuen eta berdintasunaren europar gizarteen abangoardiara hurbilduko gara.\nGizarte Segurantzaren eremuan adingabea jaio eta zaintzeagatik ordainketaren araberako prestazioa ez da Euskal Autonomia Erkidegoaren aginpidea; horregatik, diruz laguntzen den modu juridikoa biziaren lehenengo urtean seme-alabak zaintzeko lan-utzialdiarena da. Seme-alaba iritsi ostean, gurasoek jaiotza eta zaintzagatik ordaindutakoaren araberako sorospenetan gozatutako denboraldiak berdintzea du helburu. Hala, iraupena berdina izango da, hau da, 16 astekoa, besterenezina, ordaindua eta denboran bat ez datorrena.\nHorrekin, zaintzari dagokion emakumearen rola hautsi nahi da, baita aitei zaintzaren zereginetan nahastea ere eta gurasoekin seme-alabaren lotura indartzea, zientzia-ikerketaren arabera, frogatuta baitago biziaren lehenengo hilabeteetan ezartzen diren loturak hurrengo hazte-etapatan mantendu eta luzatzen direla. Izan ere, arrisku-egoeren aurrean babes- eta sendotasun-faktorea da. Horrez gain, emakumeek enplegua lortzean eta lan-karrera garatzean duten zigorra murrizten du neurri honek.\nLaguntza hau beste baten kontura lanean diharduten langileentzat, sozietate kooperatiben langile bazkideentzat edo lan-bazkideentzat eta norberaren kontura aritzen direnentzat edo autonomoentzat da. Azkeneko taldeak laguntza lortzeko, ezinbestekoa da diruz lagun daitekeen jarduera-denboraldian langilea kontratatzea, Gizarte Segurantzaren eremuan langile autonomoentzat familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko neurriak garatzearen ildotik.\nLaguntza-lerro berriaren zenbatekoa diruz-lagundutako jarduera hasi aurreko hilabetea erreferentziatzat hartuta, horretan izandako kotizazio-oinarriaren % 100 da. Gainera, laguntzaren araudiak kooperatibetako langile bazkideak kontuan hartzen ditu, bere kargura edo autonomo modura diharduten langileen araubide berezian badaude. Sistema publikoa osatzeko, gizarte-prestazioetarako kooperatiben arteko sistema dute. Nolanahi ere, talde hori oso garrantzitsua da EAEn. Halakoetan, laguntzaren zenbatekoa Gizarte Segurantzako kotizazio-oinarria eta kooperatiben arteko sistemari dagokiona batu ostean, kopuru horren % 100 da.\nLaguntzen arauketak guraso bakarreko familien egoerari erreparatzen dio, bi kideek erantzukizun partekatua izan ezin dezaketen familia horien seme-alabek desberdintasunik ez antzemateko.\nOndoren, seme-alabak edo mendekotasunak dituzten senitartekoak, baita oso osasun-egoera larrian daudenak ere zaintzeko lan-utzialdiaren edo lanaldi murriztuaren egoeran dauden langileentzako laguntzak arautzen dira.\nAurreko araudiarekin alderatuz gero, lan-harreman bereziak dituzten langileak baztertzea deuseztatu da, etxeko langileak baztertzea ez baitago justifikatua eta, ondorioz, lan-utzialdiengatik eta lanaldi murriztuengatik laguntzak izan ditzakete, bai seme-alabak, bai mendekotasunak dituzten senitartekoak, bai oso osasun-egoera larrian daudenak zaintzeko.\nTalde kalteberenak bereziki babesteko, honako ustezkoetan laguntzen zenbatekoa gehitu da: guraso bakarreko familiak, familia ugariak, familia-unitateak mendekotasun zorrotza edo mendekotasun handia duen kideren bat badute edo desgaitasuna % 50etik gorakoa bada eta familia-unitateak, kideren bat genero-indarkeriaren biktima izanez gero. Era berean, diskriminazio positiboa sartu da, eskatzailea gizona denerako eta laguntzez gozatzeko gehieneko denbora-mugak gehitu dira.\nAzkenik, seme-alabak, mendekotasunak dituzten senitartekoak eta oso osasun-egoera larrian daudenak zaintzeko lan-utzialdia edo lanaldi murriztua duen pertsona ordezkatzeari begira, laguntzak kudeatzeko orduan eguneratu eta hobekuntzak sartzeko aukera aprobetxatu da. Gauza bera gertatu da seme-alabak zaintzeko langileen kontratazioarengatik laguntzetan.\nGure iritzia eman dezagun, “familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko laguntzei buruzko dekretu-proiektua” aurkeztu zaigu. Bere helburua lan-utzialdiaren egoeran dauden langileentzat laguntza-lerro berria sartzea da, gurasoek adingabeak jaio eta urtebetera arte zaintzeagatik ordaindutakoaren araberako prestazio-denboraldiekin berdintzeko eta ekainaren 29ko 177/2010 Dekretuaren laguntza-lerroak zabaltzeko, indargabetzea proiektatuta baitago. Horrez gain, laguntzak hobe funtzionatu eta kudeatzeko zenbait aldaketa sartu dira.\nZioen azalpenean adierazitakoari jarraiki, hori guztia egin da familia- eta lan-bizia orekatuko duen lan-harremanen kontzeptu berrirantz aurrerapausoak emateko. Hala, zuzeneko onura izango dute familiek eta enpresek eta zeharkakoa gure gizartearen garapenak. Izan ere, helburu horiek partekatu eta oso positiboki balioztatzen ditugu.\nIrizpen honetan, lehenik eta behin, araua izapidetzeari buruz aurretiazko alderdiak landuko dira, araututako arloa gainditu arren. Gero, edukiaren inguruan, gogoeta orokorren multzoari eutsiko zaio.\nOndoren, gogoeta berezietan, kontsultatu zaigun dekretu-proiektuaren artikuluak hobetzeko proposamenak aipatuko ditugu.\nIII.2. Aurretiazko alderdiak\nHasteko, harrigarria da familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko laguntzei buruzko dekretu-proiektua Batzordeari zer azkar bidali zaion premiaren bidetik irizpena eskatzeko. Ildo horri eutsiz, epe guztiak erdira laburtzen dira.\nEmaitza praktikoa ondorengoa da: hedapena eta garrantzia kontuan hartuta, irizpena egiteari begira, eztabaidatzeko eta dekretuaren artikuluei buruzko proposamen sakonagoak aurkezteko denbora luzeagoak beharko liratekeela.\nGainera, premiaren ondorioz epeak laburtzearen prozedura ez da komenigarria, kasu honetan bezala, EGABren kide gehienek beste eztabaida-gune batzuetan araudi-ekimena ezagutu ez dutenean.\nFrustragarriak dira Familia Politika eta Dibertsitateko Zuzendaritzaren argudioak dekretu-proiektuaren zenbait hobekuntza-zuzenketa ez onartzeko. Horiek kontsulta izapidetu den bitartean eta nahitaezko txostenetan jaso dira. Batzuk irizpen honetan ageri dira, esaterako, lanaldi osoan kontratatzearen eskakizuna edo eguneko zentroak erabiltzeko mugak.\nErakunde desberdinei (ikusi, adibide modura, Emakunde eta Unicefi emandako erantzunak) argudiatu zaie “une honetan” proposamena ezin dela onartu edo langileen kopurua gehitzeko aurreikuspenik ez dagoela ala erantzun negatiboak emanez gero, hobekuntza-proposamenekin “laguntzen zuzendaritza kudeatzailean gestioak gehituko liratekeela eta ezingo lituzkeela onartu”.\nAtsegin handiz ikusten dugu sailak proposamenak balioztatzea eta arrazoizkotzat nahiz positibotzat jotzen dira, baina, gainera, koherentziaz, iradokizunak gauzatzeko Eusko Jaurlaritzak ahalegin gehiago egitea beharrezkoa litzateke.\nNeurri ekonomikoetatik urrunago\nEuskadiko familien lan eta euren bizia bateragarri egiteko orduan hobetzeari begira, laguntza ekonomikoak arautzen dituen arauaren irizpena egin baino lehen, helburuan laguntzeko zerbitzu eta ekipamenduen eskaintza nahikoa eta zabala izatearen garrantzia azpimarratu nahi dugu, diru-laguntzak beharrezkoak baitira, baina ez nahikoak.\nIldo horri jarraiki, berriz nabarmentzen dugu 4/2018 Irizpenean, martxoaren 9koan, “ardurapean seme-alabak dituzten familientzako laguntza ekonomikoen dekretuaren aldaketa-proiektuari buruzkoan,” azaldutakoa. Batzordeak “laguntza ekonomikoen zeregin garrantzitsua” balioztatzen zuen, baina, horrez gain, hausnarketa modura, adierazten zuen “prestazio ekonomiko nahikoekin batera, funtsezkoa dela zerbitzu eta ekipamenduen eskaintza zabala finkatzea, familiek nahi dituzten seme-alabak izan eta biziaren eremu desberdinak behar bezala bateragarri egiteko”. Irizpen honetan hausnarketa bera erabil daiteke.\nIII.3. Araua balioztatzea\nBatzordeak positiboki balioztatzen du dekretu-proiektua, ikuspegia eta ikuspuntua, batik bat, Familia eta Haurren aldeko Euskal Itunean sinatutako helburuekin lerrokatuta baitago: Bateratzean erantzukizun partekatua (eta, ondorioz, familia eta lanaren eremuan tratamendu berdina hobetzea) eta laguntzak unibertsal bihurtzea (eta, beraz, familia-proiektuaren garapena erraztea eta nahi diren seme-alabak izatea, baita familia-desberdintasuna murriztea ere).\nIkuspegi honekin bat gatoz eta gure iritziz dokumentuak ikuspegi bikoitz hori itunaren filosofiarekin koherentziaz jasotzen du: “Gizarte-politikez gain, demografia-politikak garatzea, gizarte-zahartzeari eta jaiotzen tasa sustatzeari aurre egiteko”.\nDekretu-proiektuak bere artikuluetan ahalegina erakusten duten hainbat adibide ditu eta batzuk ondoren azpimarratuko ditugu. Hala eta guztiz ere, zenbait gai ebatzi gabe daude edo, behintzat, hobekuntza tartea dute.\nFamilia eta lanaren eremuan erantzukizun partekatua bateragarri egitea:\nErantzukizun partekatua bateragarri egitearen aldeko kultura bultzatzearen ahalegina eta tratu berdina zenbait laguntza-lerrotan jasotzen diren berrikuntzetan ikusten dugu:\na) Bateratzeko laguntza-lerro berria sartzea (1. eta 3. artikuluak): lan-utzialdiaren egoeran dauden langileentzako laguntzak, gurasoek adingabea jaio eta urtebetea izan arte zaintzeagatik gozatzen dituzten ordainduaren araberako prestazioen denboraldiak berdintzeko.\nHorri eutsiz, balioztatzen dugu Eusko Jaurlaritzak denborei aurreratu nahi izana eta 6/2019 Errege Dekretu Lege berriak, berdintasunari buruzkoak, aitatasunaren baimenetarako zehaztutako behin-behineko tartea bizkortzea.\nb) Eskatzailea gizona denean, seme-alabak, mendekotasunak dituzten senitartekoak eta oso osasun-egoera larrian daudenak zaintzeko lanaldi murriztu edo lan-utzialdiekiko laguntzez gozatzeko gehieneko denborak gehitu ditu. Modu horretan, eskatzaile gizonak bikoteak duen diru-laguntzaren denbora-kreditu osoa erabil dezake (1., 18. eta 29. artikuluak)\nc) Laguntzaren gehieneko iraupena zabaldu da, ordezkatutako pertsona gizona denean eta ordezkatzeko emakumea kontratatzen denean, emakumeen enplegagarritasuna bultzatzeari begira (40. artikulua).\nProiektuak jasotzen duen ideiarekin ados gaude, hau da, arauketak (zehazki, zehazten diren artikuluek) “zaintza-lanek emakumeak enplegua lortzean edo bere lan-karrera garatzean izan ditzakeen zehapenak” murrizten lagun dezake.\nDena den, erantzukizun partekatuan aurrerapausoak emateko gizonen diskriminazio positiboaren neurriei dagokienez, halako ekintza positiboak sustatzearen alde gaude, baina ez ditugu ulertzen hedapenari eta eraginkortasunari lotuta gehiago lagundu gabe, gobernu programan onartutako konpromisoen ildotik, nahiz eta dekretu honen zioen azalpenak aipatzen dituen (“gizonen eta emakumeen artean etxeko eta zaintzeko zereginak banatzeari begira, sentsibilizazio- eta prestakuntza-neurriak sustatzea eta bateratu nahiz adingabeak zaintzeko beste laguntza-sistema batzuk aztertzea”).\nOrain arte lortutako emaitzen balorazio kritikoa faltan botatzen dugu, gozamen-egunak gehitzetik urrunago, onura ateratzeko baldintza batzuk egiaz genero-desberdintasunak zuzentzeko elementuak al diren edo ez al dituzten betikotzen balioztatu beharko litzateke.\nGure iritziz, gizonak gehiago nahasteko bitarteko modura ez litzateke baztertu behar prestazioen pizgarri ekonomikoa. Dagoeneko aipatu dugun bezala, ados gaude dekretuak erantzukizun partekatua sustatzearekin eta, horretarako, laguntza zehatzez gozatzeko gehieneko denbora gehitzearekin, baina oraindik modu irmoagoan bultza daiteke eskatzaile gizonari beste erakargarri bat erantsita: ekonomikoa, alegia; betiere neurri horiek sentsibilizazio-kanpainez lagunduak badoaz, azaldu dugunari jarraiki.\nBestalde, besteak dekretuaren II. kapituluan arautzen diren laguntzak lortzeko adingabearen guraso batek lanaldi osoko lan-kontratua izatearen eskakizunak (4. artikulua) emakumeekiko diskriminazioa dakarrela ohartarazi nahi dugu (lanaldi partzialean kontratazio-tasa altuaz jakitun gara eta gure lan-merkatuan batez ere emakumeak daude egoera horretan; gainera, tradizioz emakumeenak diren sektore zehatzetan egoera areagotzen da). Erantzukizun partekatuaren aurkako neurria da eta oso eragin negatiboa du emakumeen lan-karrera garatzean; gehienetan gizonek lanaldi osoko enplegua dutenez, emakumeek jarraituko dituzte laguntzak eskatzen eta, ondorioz, familietan zaintza-zereginak beren gain hartuko dituzte.\nAurrekoari eutsiz, gure iritziz, 4.3. artikuluan aurrez ikusitako baldintza (lanaldi osoa) izan dezakeen genero-eraginaren ikuspegitik arreta handiz aztertu beharko litzateke. Azterketa bera komenigarria litzateke 14. artikuluari dagokionez. Nolanahi ere, gogoeta berezietan izango dugu aztergai.\nLaguntzak unibertsal bihurtzea eta familia behartsuenei laguntzea\nDekretu-proiektuan hainbat artikulu daude, laguntzak unibertsal bihurtu eta Euskadiko familia-kopuru handienari hedatzeko. Ikuspegi hori egokia da, gure iritziz, halako laguntzek, funtsean, bi helburu konbinatu behar dituztelako: batetik, familia-proiektua garatu eta nahi diren seme-alabak izatea eta, bestetik, gizarte-konpromisoa betetzea (familia behartsuenei laguntzea).\nLehenik eta behin, hurrengo artikuluek laguntzak unibertsal bihurtzen laguntzen dute:\na) Seme-alabak, mendekotasunak dituzten senitartekoak eta oso osasun-egoera larrian daudenak zaintzeko lan-utzialdiei eta lanaldi murriztuei buruzko laguntzen lerroan, lan-harreman bereziak dituzten langileak, 1/1995 Legegintzako Errege Dekretuak, martxoaren 24koak, langileen estatutuari buruzko legearen testu bategina onartzen duenak, 2.1. artikuluko b) atalean sartutakoak, hau da, etxeko langileak baztertzea deuseztatu da\nb) Familiako 20.000 euroko familia-errenta estandarra finkatu da, baldintza ekonomiko eta fiskal zorrotzagoak zehaztu gabe laguntza horiek familia gutxi batzuei emateko (zehazki, behartsuenei).\n20.000 euron kokatutako baremo bakarrarekin eta orain arte laguntzetatik baztertua zegoen langileen multzoari zabalduta, gure iritziz laguntzak barneratzaileagoak dira, Euskadin familia gehiagori iristen baitzaizkio.\nBigarrenez, dekretuaren gizarte-helburua talde zehatzetarako laguntzak gehitzera bideratutako artikuluen bidez lortzen da, beraz, oso aproposa iruditzen zaigu (17. eta 30. artikuluak, seme-alabak, mendekotasunak dituzten senitartekoak eta oso osasun-egoera larrian daudenak zaintzeko lan-utzialdiei eta lanaldi murriztuei buruzko laguntzen zenbatekoa arautzen dutenak; % 30 gehitu beharko dira, guraso bakarreko familien, familia ugarien eta familia-unitateen kasuan, azkenekoek mendekotasun zorrotz edo mendekotasun handiarekin kideren bat badute edo kidearen desgaitasuna % 50ekoa edo hortik gorakoa bada. Halaber, genero-indarkeriaren biktimaren bat duten familia-unitateak sartuko dira).\nModu horretan, Arartekoak “Euskadin familiei laguntzeko politiken inguruan” 2014ko txostenean egindako gomendioari erreparatu zaio. Horren arabera, inbertsio publiko handiagoa egin behar zen babesgabetasun egoeran dauden edo zailtasun objektibo erantsiak dituzten familien kostuak orekatzeko.\nEkimena balioztatuz gero, oraindik hobekuntza-tartea dago bateratzeko familiek aurre egin behar dituzten egoera bereziak estaltzeko orduan. Adibide modura, I. mailako desgaitasuna duten pertsonen arreta-beharrak kontuan hartu beharko lirateke, bereziki, adingabeak badira, familiek gaindizko ahalegina egin behar baitute. Gaur egungo dekretuaren idazkerarekin, laguntza batzuetatik kanpo (24. artikulua) gelditzen dira edo talde zehatzentzat definitutako beste laguntza batzuk ezin dituzte gehitu (30. artikulua). Gogoeta berezietan berriz eutsiko diogun arren, beste egoera berezi bat litzateke mendekotasun-egoeran kide bat baino gehiago dituen familien kasua.\nHonako egoeraren batean dauden pertsonekin zer egin balioztatzeke geldituko litzateke: gizarteak baztertzeko arriskua dutenak, lan ezegonkorrak dituztenak (etorkinak, ia beti emakumeak), gaixo mentalak, babesgabetasun arriskua duten seme-alabak, etab. Horiek zaila da dekretuak adierazitako baldintzak betetzea, beraz, aplikazio-eremutik kanpo geldituko lirateke, bateratzeko beharrak izan ditzaketenean eta, noski, horiei erantzun behar zaie.\nLaguntzak eskatu eta kudeatzean izapideak arindu, erraztu eta sinplifikatu nahi dira eta egokia iruditzen zaigu. Arintze hori bilatzen duten artikulu batzuk honako hauek dira:\na) Seme-alabak, mendekotasunak dituzten senitartekoak eta oso osasun-egoera larrian daudenak zaintzeko lan-utzialdian eta lanaldi murriztuan dauden langileak ordezkatzeko laguntzetan eskaerak elektronikoki aurkeztea, 39/2015 Legeak, urriaren 1ekoak, Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkideari buruzkoak, 14. artikuluan xedatutakoa aplikatuz (56. artikulua).\nb) Seme-alabak, mendekotasunak dituzten senitartekoak eta oso osasun-egoera larrian daudenak zaintzeko lan-utzialdiei eta lanaldi murriztuei buruzko laguntzetan diruz lagun daitezkeen jarduerak eteteko aukerari beste salbuespen bat erantsiko zaio: eskatzaileak soldatarik gabeko baimena eskatzen duenean (16. eta 26. artikuluak).\nBatetik, lan-utzialdia edo lanaldi murriztua egiaztatzeko dokumentazioa sinplifikatu da. Indarrean dagoen laguntza-dekretuak kotizazioan baja edo aldaketa egiaztatzeko Gizarte Segurantzaren agiria eta enpresaren ziurtagiria aurkeztea eskatzen du. Laguntzen zuzendaritza kudeatzailearen ustez, Gizarte Segurantzaren dokumentazioa nahikoa da diruz lagun daitekeen jarduera egiaztatzeko eta hala islatzen du arau berrian (21. artikulua).\nc) Hasierakoaren jarraipena diren gozamen-aldiak eskabide sinplifikatuetan eskatuko dira eta arestian egiaztatutako egoerarekiko edozein aldaketaren dokumentazioarekin batera, bakarrik artikulu honen 1. zenbakiko d), e) eta f) ataletan izendatutako dokumentazioa aurkeztu beharko da (21. artikulua).\nHala eta guztiz ere, laguntzak emateko epeari buruz, hurrengoa azaldu nahi dugu:\nDekretu honek araututako laguntza guztiak diruz lagun daitekeen jarduera amaitutakoan eskatu behar dira eta ordainketa bakarrean ordainduko dira, espedientea izapidetu ostean, ebazpena berariaz edo isiltasunez ematen denean. Horrez gain, 59. artikuluak xedatutakoaren arabera, eskaerak ebatzi eta jakinarazteko 6 hilabete daude, eskaera sartzen den datatik zenbatzen hasita.\nAraua izapidetzen ari den bitartean jada zalantzan jarri da laguntzak ondoren lortzea eta eskaerak ebazteko epea murriztea. Bitartekorik ez daudenez erantzuna ezezkoa izan da.\nBaina gure buruari galdetzen diogu: eta zer gertatzen da ordainketaren epearekin? Kasu guztietan ordainketa bakarra dela adierazten da, baina ordaintzeko gehieneko eperik ez da definitzen. Berez laguntza ekonomikoa diruz lagundutako epea amaitutakoan jasotzea eztabaidagarria bada eta espedienteak gehienez sei hilabete iraungo dituela mugiezina bada, gutxienez, ordainketa-epea zehaztu beharko litzatekeelakoan gaude. Zati batean, laguntzaren eskatzaileen segurtasunik eza arinduko luke.\nAzkenik, Eusko Jaurlaritzatik datorren edozein dokumentutan bezala, mintzaira irisgarria eta ez-sexista indartu behar da. Ildo horretatik ahalegina balioztatzen dugun arren, dekretu honetan mintzaira ez barneratzailearen adibideak aurkitzen jarraitzen ditugu eta testu batzuetan edukiak ulermena zailtzen du.\nEusko Jaurlaritzako sailen izenak aldatzen direnez, artikulu honen lehenengo idatz-zatian hurrengoa gehitzea gomendatzen da:\n“Dekretu honen xedea da, familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko politiken esparruan, Eusko Jaurlaritzak arloan sail eskudunaren Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren bidez ematen dituen laguntzak arautzea, hurrengo tipologiaren arabera: …”\nII. kapitulua. I. Atala. lan-utzialdiaren egoeran dauden langileentzako laguntzak, gurasoek adingabea jaio eta urtebetea izan arte zaintzeagatik gozatzen dituzten ordainduaren araberako prestazioen denboraldiak berdintzeko.\n4. artikulua. Diruz lagun daitezkeen jarduerak\nArtikulu honen 3. atalak hala dio: “atal honetan diruz lagundutako lan-utzialdia beste gurasoa, eskatzailea ez dena, hala badago, lan-jardueran hasi izanaren eta jarduera garatzen duen sektorean lanaldi osoan alta egoeran egotearen araberakoa da…”\nIdazkera honek lanaldi partziala (eta hori gehiago erabiltzen dutenez, emakumeak) diskriminatzen du, beraz, bestelako legeek ezartzen ez duten muga sartzen du, alde batera utzita 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuak, urriaren 23koak, langileen estatutuari buruzko legearen testu bategina onartzen duenak, xedatutakoa. Nolanahi ere, 46.3. artikuluan azaldutakoarekin bat, seme-alabak zaintzeko lan-utzialdia “langileen banako eskubidea da”.\nHorregatik, gogoeta orokorrean adierazitakoa errepikatuz, azpimarratutako testua ezabatzearen aldekoak gara, emakumeak diskriminatzen dituelako eta erantzukizun partekatuaren aurkakoa delako.\n6. artikulua. Pertsona onuradunen baldintzak\nArtikulu honen 5. atalak hala dio: “eskatzailearen familia-unitateak etxeko langilerik ezingo du kontratatua izan”.\nArtikuluak ezartzen duen baztertzearekin ez gaude ados, etxeko langileak dagoeneko familia-unitatean egiten zituen eginkizunak baliteke adingabeen zaintzarekin zerikusirik ez izatea eta azken horiek dira neurri honen xedea. Gainera, muga horrek etxeko langilearen lan-baldintzetan oso eragin negatiboa izan dezake, ezkutuko ekonomian sar baitaiteke.\nNolanahi ere, baldintza gisa sar daiteke etxeko langilea jada jaiotza baino lehen kontratatua egotea eta, ondoren, lanaldia ez gehitzea.\n11. artikulua. Laguntzak lortzeko baldintzak egiaztatzen dituen dokumentazioa\nLehenik eta behin, artikulu honetako 1.a) atalaren idazkera hurrengo moduan aldatzea gomendatzen da:\n“1. Laguntzak lortzeko baldintzak hurrengo dokumentazioaren bitartez egiazta daitezke:\na) Familia-unitatea osatzen duten gurasoen nortasuna egiaztatzea. Europar Batasuneko beste estatu kide batzuetako nazionalak edo Europar Ekonomia Guneari buruzko Hitzarmenaren barruko estatu kideko nazionalak direnean, nortasuna pasaportearen edo nortasun-agiri baliokidearen bidez ziurtatuko da eta titularraren herritartasunak azaldu beharko du. Gainerako herrialdeetako nazionalak direnean, atzerritarren identifikazio zenbakiarekin (AIZ) edo pasaportearekin egiaztatuko da ala, bidezkoa denean, egoitza-baimenarekin.\nEgungo idazkerak egoitza-baimen desberdinak ez ditu kontuan hartzen, esklusiboki iraunkorrera mugatzen baita. Egoera bera errepikatzen da arauaren beste atal batzuetan, beraz, ikuskatzea gomendatzen da.\nBestalde, ez dira nahasi behar AIZ eta ANT (Atzerritarren Nortasun Txartela).\nBigarrenez, lanaldi partziala zehatzeari buruz emandako argudioari eutsiz, 1.e) atalean azpimarratutako testua deuseztatzea gomendatzen da:\n“e) Gizarte Segurantzaren agiria, guraso kidea (eskatzailea ez dena) diruz lagun daitekeen jarduera guztian zehar alta emanda dagoela eta jardueraren sektorean lanaldi osoa egiten duela ziurtatzen duena”.\nBestalde, artikulu honetako 1.f) atalean ezarritako baldintzarekin ez gaude ados; horrek xedatutakoaren arabera, laguntza eskatzeko, “lan-utzialdiaren xede den seme-alaba haur hezkuntzako ikastetxe publiko edo pribatuan matrikulatua ez dagoela” ziurtatu behar da.\nGure iritziz, adingabea adibidez haurreskolan eskolatua egoteak ez luke bateratzean laguntza-neurri hori baliogabetu behar. Ildo horri eutsiz, ohikoa da lan-utzialdiaren azkeneko denboraldia seme-alaben eskola-biziaren hasierarekin bat etortzea eta gurasoaren aldetik prestutasun berezia eskatzen du, joate irregular eta mailakatuekin moldapena egin behar baita.\nAzkenik, idazkera hobetzeko, artikulu honen 5. atalean letra lodiz nabarmendutako aldaketa egitea gomendatzen da:\n“5. Atzerriko agiri oro ofizialki euskarara edo gaztelaniara itzulia egongo da. Gainera, atzerriko agiri publikoak behar bezala legeztatuko dira”.\nII. kapitulua. II. atala. Hiru urtetik beherako adingabea zaintzeko lan-utzialdian edo hamabi urtetik beherako adingabea zaintzeko lanaldi murriztuan dauden langileentzako laguntzak.\n14. artikulua. Diruz lagun daitezkeen jarduerak\nArtikulu honen 1.b) atalak xedatutakoaren arabera, langileei diruz lagunduko zaie “hamabi urtetik beherako adingabeak zaintzeko gutxienez % 33ko lanaldi murriztua badute”.\nGure iritziz, laguntzak lortzeko lanaldia gutxienez % 33 murriztu behar izanak genero-eragin garrantzitsua dakar, berriz ere emakumeen kalterako eta, gainera, erantzukizun partekatuaren aurka doa.\nBaloratu beharko litzateke gurasoek lan murrizketak batu ahal izatea, bien artean gutxieneko murrizketara (% 33) iritsi eta laguntza lortzeko. Modu horretan, zaintza-zeregin partekatuekin, erantzukizun partekatua egiazkoa litzateke eta, aldi berean, emakumeen lanbide-karreretan kalteak murriztuko lirateke. Bestela, ziurrenik, horiek eskatu beharko lukete lanaldi osoa murriztea (une honetan artikulu honetan genero-eraginaren ebaluazioaren beharrari buruzko gogoeta orokorrei eutsi nahi diegu).\n21. artikulua. Laguntzak lortzeko baldintzak egiaztatzen dituen dokumentazioa\nArtikulu honetan 11. artikuluari buruzko gogoetan azaldutakoa errepikatzen dugu, atzerritarrek nortasuna egiaztatzeari dagokionean.\nIII. kapitulua. Mendekotasun egoeran dauden senitartekoak edo oso osasun-arazo larria dutenak zaintzeko lan-utzialdi edo lanaldi murriztuan dauden pertsonentzako laguntzak\n24. artikulua. Diruz lagun daitezkeen jarduerak\nArtikulu honen 1.a) atalak xedatutakoarekin bat, diruz lagunduko zaie langileei “mendekotasun egoeran dauden senitartekoak zaintzeko lan-utzialdian badaude. Horretarako, mendekotasun zorrotza (II. maila) edo mendekotasun handia (III. maila) ala osasun-arazo larria izan beharko dute”.\nBeraz, I. mailako mendetasuna I. mailako mendekotasuna: Neurrizko mendekotasuna. Pertsonal aldi baterako norbait behar duenean, gutxienez egunean behin, bere eguneroko biziko jarduerak gauzatzeko. edo neurrizko mendekotasuna baztertuta dago. Hori ez zaigu bidezkoa iruditzen, halako mendekotasuna duen pertsonak arreta eska baitezake, jada gogoeta orokorretan aipatu dugun bezala.\nNolanahi ere, 32.3. artikuluan aurrez ikusten da (laguntzen kopurua mugatzea), ondorengoa aipatzen duenean: “mendekotasun egoeran dagoen senitartekoak, laguntza eskatzeko eskubidea ematen duenak, neurrizko mendekotasuna (I. maila) onartua badu, pertsona berekiko hainbat pertsonak laguntzez aldi berean gozatzea ezinezkoa da”.\n27. artikulua. Mendekotasun egoeran dagoen senitartekoaren baldintzak\nArtikulu honetako 3. atalak xedatutakoaren arabera, “lan-utzialdirako laguntzen kasuan, mendekotasun egoeran dagoen senitartekoak ez ditu gizarte-zerbitzuen eguneko zentroak erabiliko”.\nUstezko hori baztertzearekin ez gaude ados, nahiz eta halako zerbitzu-mota erabili, zaintzak beharko dituelako.\nNolanahi ere, laguntzaren zenbatekoa modula daiteke, arreta-orduen arabera, baina bateragarri eginez laguntza-jasotzea eta eguneko zentroko erabiltzailea izatea.\n30. artikulua. Mendekotasun egoeran dauden senitartekoak zaintzeko laguntzen zenbatekoa\nArtikulu honen 4. atalean esandakoari jarraiki, laguntzen zenbatekoa % 30 gehituko da, besteak beste, pertsona eskatzailearen familia-unitateak “mendekotasun egoera zorrotz edo mendekotasun handian ala % 50eko desgaitasun edo hortik gorakoarekin bi kide baditu”.\nArestian dagoeneko aipatu dugu mendekotasun-mailaren bat duten pertsona guztiei dagokienez, kontuan hartu beharko litzatekeela une zehatzetan beharrezko arreta eta I. mailakoa (eta, modu baliokidean, % 50etik beherako desgaitasuna onartua dutenena) ere sartu beharko litzatekeela eta adierazitako argudioetan oinarritzen gara laugarren atal honetan azpimarratua dagoen testua ezabatzea gomendatzeko (ikusi 24. artikulua, 1.a) atalari buruzko gogoeta).\nV. kapitulua. Seme-alaba adingabeak zaintzeko langileak kontratatzeagatik laguntzak\n46. artikulua. Diruz lagun daitezkeen jarduerak\nArtikulu honek xedatutakoaren arabera, “seme-alaba adingabeak etxean zaintzeko gizarte-segurantzaren araubide orokorrean sartuta, etxeko langileentzako sistema berezian alta emandako pertsonen kontratazioa diruz lagunduko da”.\nEtxeko langileen araubide sistema berezian alta emanda dauden pertsonak kontratatzeko muga justifikatzen duten arrazoiak ez ditugu ulertzen. Nolanahi ere, Gizarte Segurantzaren araubide orokorrean alta emanak egon daitezkeen langileen bestelako kontratazio-formulak baztertzen dira.\n48. artikulua. Baldintzak\nLehenik eta behin, 1.c) atalak dekretu honen V. kapituluan aurrez ikusitako laguntzak lortzeko baldintzen artean jartzen du “familia-unitatearen kide diren gurasoak beste baten edo norberaren kontura jarduera ordainduan aritzea edo lanerako ezintasun iraunkor absolutua izatea”.\nKasu askotan, ordea, erabateko ezintasun iraunkorra duten pertsonek ez dute lan-jarduerarik, beraz, pertsona horiek zuzenean laguntzetatik ez baztertzea gomendatzen dugu. Aurrekoari eutsiz, balioztatu beharko litzateke baldintzek seme-alabak zaintzearen zeregina ahalbidetzen al duten.\nHorregatik, letra lodiz nabarmendutako aldaketa gomendatzen da:\n“c) Familia-unitatearen kide diren gurasoak beste baten edo norberaren kontura jarduera ordainduan arituko dira edo erabateko ezintasun iraunkorra izango dute, betiere lan-jarduerarik ez badute eta beren baldintzek zaintza-zereginak onartzea ahalbidetzen ez badute”\nBigarrenez, 1.d) artikuluak berriz ere lanaldi partzialak zigortzen ditu, hurrengoa xedatzen baita: “familia-unitateko kide diren gurasoen lanaldiak jardueraren sektorean lanaldi osoak izango dira”. Hala, ordu osagarrien itunak egon daitezkeela ez da kontuan hartzen.\nJada lehen aipatutakoa azpimarratu nahi dugu eta atal hori ezabatzea gomendatu ere bai.\n49. artikulua. Laguntzaren zenbatekoa\nBatetik, artikulu honen 1. atalak hala dio: “laguntzak seme-alaba adingabeak zaintzeko kontratazioarengatik Gizarte Segurantzaren sistema orokorraren barruan etxeko langileentzako sistema bereziari enplegu-emaileak ordaindutako zenbatekoa hartuko du erreferentzia modura”.\nEta, ondoren, 2. atalean hurrengoa xedatzen du: “laguntzaren zenbatekoa familia-errenta estandarraren arabera zehaztuko da. Hori kalkulatzeko, 154/2012 Dekretuak, uztailaren 24koak, familia-politiken esparruan familia-errentaren estandarizazio sistemari buruzkoak, ematen dien irismenarekin erreparatuko zaie familia-unitatearen konposizioari, familia-errentaren mailari eta familia-unitatearen baliokidetasun-koefizienteari”.\nGure iritziz, artikulu hori argiago idatzi beharko litzateke, “erreferentziari” eta laguntzen “zenbatekoari” aipamenek zalantzak sortzen baitituzte eta kontraesanak egon baitaitezke.\n53. artikulua. Laguntzak lortzeko baldintzak egiaztatzen dituen dokumentazioa\nArtikulu honen 1. atalean letra lodiz nabarmendutakoa gehitzea gomendatzen da:\nd) Izatezko bikoteak badira eta Eusko Jaurlaritzaren erregistroan inskribatuak ez badaude, egoera ziurtatu beharko da froga-bitartekoaren bidez\nj) Familia-unitatea osatzen duen guraso batek lanerako ezintasun absolutua badu edo erabatekoa izanik, lanik egiten ez badu eta bere baldintzen arabera zaintza-zereginak onartzea ezinezkoa bada, egoera hori ziurtatzen duen dokumentua…”\nLehenengoa gehitzearen arrazoia honakoa da: egungo idazkeran aukerarako tarte handia dagoela.\nBigarren kasuan, justifikazioa arestian aipatu da, hain zuzen ere, 48. artikuluari buruzko gogoetan.\nVI. kapitulua. Xedapen erkideak\n58. artikulua. Familia-errentaren maila kalkulatzea\nDiru-sarrerak bermatzeko errentaren onuradunak ez baztertzeko, artikulu honen 1. ataleko bigarren idatz-zatian letra lodiz nabarmendutakoa gehitzea gomendatzen da:\n“Familia-unitateko gurasoek PFEZren aitorpenik egin ez dutenean, familia-errentaren maila zerga-administrazioak edo zerga-administrazioek, baita Lanbide Euskal Enplegu Zerbitzuak ere eskainitako informazioan oinarrituta zehaztuko da. Bitarteko elektronikoen bidez zerga helburua ez duten xedeetarako informazio-horniduraren arloan lankidetza-hitzarmenen babesean eskuratuko da.\n62. artikulua. Baliabide ekonomikoak\nArtikulu hau irakurri ostean ondoriozta daiteke aurrekontua agortuz gero, eskaerei erantzutea bermatua ez dagoela.\nHorregatik, 3. atalean letra lodiz nabarmendutako aldaketa egitea proposatzen dugu, eskatzaile guztiek eskubide hori estalia izan dezaten:\n“3. Aurrekontu-ekitaldi batean diruz lagun daitezkeen egoeretarako laguntza-eskaerak egonik, ekitaldiko aurrekontu-kredituekin ezin bazaie erantzun, hurrengo ekitaldikoari egotziko zaizkio, eskaera berriz aurkeztu behar izan gabe, betiere laguntzak lortzeko egoerek dekretuan xedatutako baldintzak betetzen badituzte”.\nXedapen iragankor bat eranstea\n2010eko bateratzeko laguntzei buruzko dekretuan gertatutakoaren aldean, harrigarria da dekretu-proiektu honek seme-alabak eta mendekotasun-egoeran dauden senitartekoak zaintzeko laguntzen zenbatekoak jasotzea (17. eta 30. artikuluak).\nGure iritziz halako dekretua iraunkortasun zaletasunarekin eratu da. Arautzen diren laguntzen zenbatekoak, ordea, aurrekontu-alderdien araberakoak izan daitezke eta baliteke aldizka eguneratu behar izatea. Horregatik, balioztatu beharko litzateke xedapen iragankor berria sartzea, juridikoki dekretua aldatzea baino formula arinagoaren bitartez zenbatekoak eguneratu ahal izateko.\nEuskadiko EGABren iritziz egokia da “familia- eta lan-bizia bateragarri egiteko laguntzei buruzko dekretu-proiektua” izapidetzea, kontsulta-organo honek egin dituen gogoetekin.\nBilbon, 2019ko uztailaren 19an\nEmilia M. Málaga Pérez Idazkari nagusia


Quim Torra Generalitateko presidente berria | Mundua | KAZETA\nQuim Torra Generalitateko presidente berria\nGaur aukeratu dute Kataluniako 131. lehendakaria. Errepublika anitza eraiki nahi duela azaldu du Quim Torrak.\nKazeta|2018/05/14 16:43|0 iruzkin Eguneratua:\nQuim Torra Kataluniako 131. presidentea da.\nSei hilabete eta erdiz 155. artikuluaren eraginpean egon ondoren, presidente berria dauka Kataluniak. Quim Torra du izena, eta Carles Puigdemontek berak babesturiko hautagaia zen. Gaur maiatzaren 14an aukeratu dute Kataluniako 131. presidentea bozkaren bigarren itzulian. Errepublika anitza eraki nahi duela azaldu du Junts per Kataluniako kide denak ere.\nPolitikari hain zaharra ez da Quim Torra. Parlamentuko diputatu bilakatu zen joan den 2017an lehen aldikotz. Orain arte, abokatua zen. Bestalde idazle eta argitaratzailea da. Bere herria zerbitzatzea "ohore" bat zela erran zuen ofizialki presidente izan baino lehen. Bere aldetik, bozkaren emaitzaz poztu da Carles Puigdemont atzerritik.\n— Carles Puigdemont 🎗 (@KRLS) 14 mai 2018


Sistema publikoak euskarazko plazarik gabe utzitako familiei zerbitzua emateko, ikasturte berriarekin batera jarriko da martxan Iruñeko herri haur eskola, Berriozargo lokal batean. Erakundeei egindako eskaerek ez dute erantzunik jaso, eta ondorioz, aukera hori lehenetsi dute HE Gurasoak plataformakoek. Hiltzeko jaio nahi dute ordea, helburua sistema publikora lehenbailehen bueltatzea baita. Iruñeko Udalak hiriko haur eskoletako euskarazko plazetan egindako murrizketa dago auziaren abiapuntuan.\n"Ez da bakarrik haur eskola sortzea, baizik eta presioa egiten jarraitzea, gero sistema publikora bueltatzeko" (Argazkia: Josu Santesteban)\nZein murrizketaz ari gara?\nEuskarazko plazetan, %36tik %12ra pasako da eskaintza, baina pixkanaka joango da aplikatzen. Aurten, lehenengo sektorekoekin, txikienekin, hasten direnekin, abiatu dute murrizketa. Plana gauzatzen bada %12an geldituko litzateke eskaintza.\nZenbat haur utziko lituzke horrek kanpoan?\nZehazki ez dakit, baina adibidez, aurten, bularreko haurrentzat 20 plaza bakarrik eskaini dituzte Iruñea osoan, beste urte batzuetan 50 behintzat bazirenean.\nZein da murrizketa horretarako arrazoiketa?\nNavarra Sumak berak, egia esan, aitortu du eskaintza oso eskasa dela, eta ez dela eskarira egokitzen. Horretan bat datoz haiek ere. Esaten dutena da epaia [2016an udalak eskaintzan egindako aldaketak atzera botatzen dituena] aplikatu behar izan dutela, eta horregatik gelditu dela horrela kontua. Baina epaiak ez du eskatzen aurreko egoerara bueltatzea. Egin zezaketen moldaketa bat, eta ez dute egin.\nZer esaten du epai horrek?\n2016ko aldaketa ez zela ongi burutu. Orduan salaketa jarri zuten gurasoei arrazoia ematen die, baina ez du udala derrigortzen halako buelta bat ematera. Interpretazio kontuak dira, haiek baietz diote, eta guk ezetz.\nHau, dena dela, ez da eskaria-eskaintza auzi huts bat. Harago doala diozue.\nGuk beti hartzen diogu aurre eztabaida horri, komunikabidetan beti inposatzen delako parametro horien araberako neurketa. Guk esaten duguna da euskara eskubide gisa ulertu behar dela, eta nahikoa dela ume bakar baten eskaera hari euskarazko plaza emateko.\nAgortuta dago bide politikoa?\nGuk ikasturte honetarako udalarekin geneukan bidea da agortutzat ematen duguna. Zeozer egiteko eskatu genion: lokalen bat uztea, hezitzaileak bere kargu hartzea, diru laguntzaren bat, zeozer. Eta ezetz esan ziguten. Aldi berean, Nafarroako Gobernuarengana ere jo genuen; gure balantzan biak daude, udala eta gobernua. Nafarroako Gobernuak bost haur eskola publiko ditu Iruñean, eta bost horietatik bi erdi bakarrik dira euskarazkoak: bi zentrotan dago euskarazko lerroa, baina ez da murgiltze eredurik.\nBeraz, aurrera eginen duzue zuen ekimenarekin. Herri haur eskola sortzera zoazte.\nAzkeneko asteetan interesa duten familiekin aritu gara, bilerak izan ditugu, lokalak bisitatu ditugu eta hirigintza arauekin gora eta behera aritu gara. Prozesu horretan 70 familiarekin aritu gara, eta inkesta bat luzatu genien, aukeratutako hainbat lokaletatik umeak zeinetara eramango lituzketen jakiteko. Emaitza horrekin badugu lagin bat, lokal bat hautatzeko. [Elkarrizketa hau egin berritan iragarri zuten herri haur eskolarako hautatutako kokalekua, Berriozarren, eta aurrematrikula epea ere ireki zuten]. Guk jendea animatzen dugu sistema publikora joan dadin, baina kanpoan gelditzen direnendako da herri haur eskola. Hori bai, gure kode etikoa onartzea eskatu diegu familia guztiei, ez delako bakarrik haur eskola sortzea, baizik eta presioa egiten jarraitzea, gero sistema publikora bueltatzeko.\nAsmo horrek apurtzen du publiko-pribatu dikotomia.\nGuk berehala kentzen dugu dikotomia hori gainetik. Sistema publikotik bota gaituzte. Guk animatzen dugu jende guztia sistema publikoan aurrematrikula egitera, 12. udal haur eskola simulatu nahi dugu, edo Nafarroako Gobernuaren seigarren haur eskola; bai baremazioan, bai ildo pedagogikoan, bai tarifetan, bai plan nutrizionalean, denean. Beraz, ez zaigu egoki iruditzen guri “pribatu” esatea. Iraungitze data daukagu, eta presioa egiten jarraituko dugu Gobernuak eta Udalak haur eskola gehiago ireki ditzaten. Joan eta etorriko gauza bat da gurea.\nKezkatzen zaitu betikotzeko arriskuak?\nBai, eztabaida hori izan dugu, bada arrisku eta kezka bat. Gure ekintzek esango dute. Guregana datozen familia guztiei argi eta garbi uzten diegu hau ezin dela izan euskaltzaleen elkartasunez dirua jaso eta eroso egoteko toki bat. Mugitu beharko gara gauzak aldatzeko. Iruñeko haur eskolen organismoan bilera bat izango da udazkenean: haur eskola berri bat dago auzo berri batean, denek onartzen dute euskarazko eskaintza eskasa dela, eta organismo horretan oposizioak du gehiengoa. Beraz, tira, badira baldintza batzuk baikor izateko. Hori bai, haiek jo dute kolpea, eta inkesta soziolinguistikoa erabilita saiatzen ari dira euskarazko eskaintzari langa jartzen, %22aren inguruan. Indartsu aritu beharko gara, gorago igotzeko. Argi dugu ez garela eskaintza-eskaera parametrotan sartuko, baina eskubideak aldarrikatuko ditugu, eta behetik gora joan.\nHonek denak ikastolen sorrerako garaira garamatza. Bada halako deja vu sentsazio bat.\nGurasoen artean bagaude batzuk aspaldiko Herri Ikastolan ibilitakoak, gure gurasoek mugitu zuten hori guztia. Orain, denbora pila pasata, antzeko baldintzetan gaude, beraz bai, denontzako da halako deja vu bat. Baina begira haiek zer lortu zuten: Herri Ikastola sortu eta gerora etorri ziren Udal Ikastolak. Hor garaipen txiki bat izan zen, agian sekula ospatu ez zena, eta horretaz gogoratu beharko genuke.\nLehengo borrokari lekukoa\n“Iruñekoa naiz, lehenengo Udal Ikastoletan ibilitakoa, eta oroimen horretatik ailegatu naiz hona. Orain ez dut seme-alabarik haur eskolarako adinean, baina badut lau urteko ume bat, azken hiru urteak haur eskola bateko euskarazko lerroan eman dituena. Hori eduki eta gozatu ahal izan dugu. Gaur egun, ume askok txiki-txikitatik dute euskara, askok euskaraz egiten dute etxean eta hori transmititzen ari da, eta ez dugu galera hori sentitu nahi. Horrek mugitzen nau ni”.\nKanal hauetan artxibatua: Euskara Nafarroan | Hezkuntza | Iruñea


Arrasateko Udaleko Bozeramaileen Batzordeak "egoeraren larritasunarekin bat" datorren bideragarritasun plan bat eskatu du Fagor Etxetresnen auzirako - Arrasate - Goiena.eus\nArrasateko Udaleko Bozeramaileen Batzordeak "egoeraren larritasunarekin bat" datorren bideragarritasun plan bat eskatu du Fagor Etxetresnen auzirako\nJokin Bereziartua Lizarazu 2013-10-25 12:03\nArrasateko Udaleko Bozeramaileen Batzordeak, Bildu, EAJ, PSE-EE eta Aralar taldeek osatua, aho batez onartu duten adierazpen instituzionalean "bere kezka eta elkartasuna" adierazten die Fagor Etxetresnetako langileei. Era berean, bideragarritasun plan bat egitea "beharrezkoa" dela uste dute: "Plan hori bat etorri behar da egoeraren larritasunarekin. Planaren helburua izan behar da balio erantsi handiena duten jarduerak mantentzea eta ahalik eta lanpostu gehien bermatzea". Adierazpena osorik albiste barruan.\nBozeramaileen Batzodeak 2013ko urriaren 24ko bilkuran, Bildu, EAJ-PNV, PSE-EE eta Aralar taldeetako ordezkariak daudela, honako hau adierazten du:\n1. Bere kezka eta elkartasuna adieraztea Fagor Taldeko langileei eta kooperatibistei. Era berean, bere burua arriskuan ikusten duten hornitzaileenganakoa.\n2. Talde kooperatiboarekin batera, egungo egoera birbideratzea beste erakundeekin batera, eta bermatu dadila taldearen jarraipena Euskadiko gizarte eta produkzio-ekonomiaren ardatz garrantzitsu gisa. Mugimendu kooperatiboaren ezaugarri izan dira beti solidaritate printzipioak. Udal honek konfiantza du taldeak printzipio horiek aplikatuko dituela.\n3. Zentzu horretan, honakoa hau adierazten du: beharrezkoa da Fagor Taldeak eta Mondragon Korporazio osoak bideragarritasun plan bat egitea. Plan hori bat etorri behar da egoeraren larritasunarekin. Planaren helburua izan behar da balio erantsia handiena duten jarduerak mantentzea eta ahalik eta lanpostu gehien bermatzea.


«Filmari beste norabide bat eman behar bazaio, denon artean erabakitzen dugu» - Ba da beste modu bat | Laboral Kutxa Blog\nJon Garaño eta Aitor Arregi, Handia eta La trinchera infinitaren gidoilariak eta zuzendarikideak, LABORAL Kutxaren podcastean\nJon Garaño (Astigarraga, 1974) eta Aitor Arregi (Oñati, 1977) —La trinchera infinitaren zuzendarietako bi— izan ditugu solaskide LABORAL Kutxaren podcasterako gure lehen kapituluan. 2021eko Oscar sarietarako aurrehautaketan dago filma, hiru lagunek zuzendua. Ez da oso ohikoa bereizgarri hori zinemaren munduan, eta horretaz gehiago jakiten saiatu gara.\nEntzun gure podcasta eta egin haren harpidedun Apple Podcastsen, Google Podcasten, Spotifyn edo gogokoena duzun podcast-plataforman. Kapituluaren transkripzioa aurkituko duzu post honetan, irakurgarri izan dakizun editatua.\nIRATI JIMÉNEZ (LABORAL Kutxa). Azken 15 urteotan, hiru film idatzi dituzte eta bi zuzendu dituzte gure gonbidatuek, Aitor Arregik eta Jon Garañok. Egia esan, zuzenagoa litzateke esatea bat elkarrekin zuzendu zutela eta beste bat hirurek eta Jose Mari Goenagak. Krimenaren jenio baten izena daraman eta lanbide horretan guztiz berria den lankidetza-formula bat daukan ekoiztetxe bateko hirugarren gizona dugu Goenaga. Ostegun-goiza da, eta Moriarti ekoiztetxearen bulegoan gaude, mahai baten inguruan eserita. Hogeita bat urte dira hirurak Urnietako Sarobe zinema-eskolan hasi zirela, film-zaletasunak bultzatuta. 1999a zen.\nAITOR ARREGI. Niretzat, garrantzitsua da oreka bilatzea: den-denaz arduratzea baina, aldi berean, bakean sentitzea. Eta ez garela mundua salbatzen ari jakitea.\nJON GARAÑO. Baina lanari ekiten diozunean mundua salbatzen ari zarela iruditzen zaizu. Teorian, bai, badakizu gauzak ez direla horrela, baina eztabaidatzen hasten garenean erabateko grina eta indarra darigu. Horregatik dira hain biziak eta beroak gure eztabaidak.\nAITOR. Gogoan dut Xabier Berzosak deitu zidala; alegia, ekoizleak, ekoizpenez, film laburrez… arduratzen zenak. Nolabait esatearren, errekrutatu egin ninduten, zera nahi baitzuten, film labur bat egin norberak idatzitako gidoi bat oinarri harturik. Besteek, berriz, beste eginkizun batzuetan laguntzen zuten. Hala, bada, film labur batean zuzendari aritzen nintzen; hurrengoan, zuzendari-laguntzaile, edo script, edo ekoizle, edo tokatzen zena. Nire ustean, 1999 eta 2000 bitartean sortu zen elkarlan- eta lankidetza-giro hura, Moriartiren film laburrak egiten hasi ginenean.\nJON. Hala da, bai: hasieran, batek ideia sortu, eta beste batek zuzendu egiten genuen.. Baina proiektu garrantzitsuagoak zuzentzen hasi ginenean —telebistarako dokumental batzuk eta, batez ere, Lucio dokumentala (2007)—, elkarrekiko zuzendaritzari ekin genion, eta harrezkeroztik eutsi egin diogu formula horri. Barneratua genuen jada lankidetzarako grina. Telebistarako lehenbiziko dokumentalak elkarrekin zuzendu genituen, baina batez ere asmo handiagoko proiektuei ekitean deritzogu garrantzitsua elkarrekin zuzendari jarduteari. Lehenbizi, Lucio egin genuen; gero, La trinchera infinitara arte, biren arteko zuzendaritzan aritu ginen, eta film horretarako hirurok jardutea erabaki genuen. Ez da batere ohikoa, egia esan.\nIRATI (LK). 2010ean, ikusleak maitemindurik utzi zituzten 70 urtetik gorako bi emakumek, eurek maitemintzerik espero ez zuten arren. 80 egunean film luzeaz ari naiz, Donostia, Hanburgo, Nantes eta Amsterdameko zinemaldietan sariak jasotako pelikula batez. Jon Garañok eta Jose Mari Goenagak idatzi eta zuzendu zuten, eta handik lau urtera berriro ere elkarrekin zuzendu zuten Loreak, doluak elkarrekin lotzen dituen hiru emakumeri buruzko istorio bat, Garaño, Goenaga eta Arregi gidoilari zirela. Normalean bakarka egin ohi den zuzendari-lana nola partekatzen den galdetu diegu.\nJON: Prozesua funtsezkoa da: erabakiak hartu behar dira, handiak eta txikiak. Filmatzean, berriz, erabaki asko hartu behar dira, eta gauza txiki asko kontuan izan, prozesuak aurrera egin dezan. Zalantzak, berriz, noiznahi sortzen zaizkio edonori: arte-zuzendariari, argazki-zuzendariari… Preprodukzioa asko lantzen dugu, filma nolakoa izango den, zer tonu eman behar zaion… gogoan dugula beti. Prozesu bat da. Zer film-mota egin nahi dugun erabaki behar dugu, eta nola kontatu, jada gidoia idatzita dagoela. Elkarren parean doaz bi zerak, baina amaituta dagoela, argitsua izatea nahi dugu, hotza…; ez dakit, zer edo zer izan behar du. Filmaren zimenduak hor erabakitzen dira, neurri batean. Alor guztiei dagozkienak, gainera: aktoreei jarraibideak ematea, story board bat sortzea… Bibliaren antzeko zerbait da hori, izan ere. Elkarlan-giroan jarduten gara, noski, baina banatu egiten ditugu lanak: zuzendarietako bat talde teknikoarekin aritzen da, eta gero, edizioan eta postprodukzioan, berriro denok elkartzen gara. Hor eztabaida gehiago sortzen dira, jada zati bat filmatua edo grabatua egoten baita.\nIRATI (LK). Aktore bakoitzak badaki nori galdetu…\nAITOR. Jon eta biok baldin bagaude, nahiko argi egoten da kontua, baina baldin bagaude… Nik ere ez dakit oso argi, baina entzuten dudanez, joera izaten da ez …, gehixeago nahastea. Norbera nola dagoen, horrek ere izaten du garrantzia. Baina har dezagun Handia, adibidez. Film horretan, Jon gehiago egon zen talde teknikoarekin; ni, berriz, aktoreekin, baina Jonek etengabe ematen zuen iritzia honetaz edo hartaz, eta nik ere gauza bera egiten nuen. Esan nahi dut ez dagoela gainditu ezinezko muga mugiezinik, ezta gutxiagorik ere.\nJON: Ez zara bazterrera geratzen, ez, baina bai aparte antzean.\nIRATI (LK). Proiektu bat elkarlanaren bidez aurrera ateratzeko, nahitaez partekatu behar da lankideekin ikuspegi orokor bat, hura abiapuntu harturik lan egiteko. Film bat egiteko, funtsezkoa da filmaketaren aurreko lana.\nJON: Asko eztabaidatzen dugu, eta haserretu egiten gara; egia da hori guztia. Baina egia da beste hau ere: ikuspegi bera partekatzen dugula. Argi dakigu zer film egin nahi dugun, eta nola.\nIRATI (LK). Film horretara nola iritsi, horrek sortzen ditu eztabaidak.\nJON. Edozer gauzarengatik izan daiteke, baina egiazki garrantzia duena denon artean erabakitzen dugu. Preprodukzioan erabakitakoa hartu eta hau esan dezake norbaitek: «Begira, hau egin nahi genuen». Filma honela egin behar dela esaten badugu, honela egin behar da edo, bestela, ados jarri behar dugu aldaketak egiteko. Baina denon artean hartu behar ditugu erabakiak. Filmari beste norabide bat eman behar bazaio, denon artean erabakitzen dugu. Behin Jose Marik esan zuen % 90ean ados geundela eta % 10agatik eztabaidatzen genuela. Agian txorakeriak besterik ez dira % 10 horretako kontuak, baina hil edo bizikoak ere izan daitezke une jakin batean.\nJON. Normalean, ideia gutako batek izaten du, noski; baina garrantzitsua zera da, denok partekatzea ideia hori. Ados egon behar dugu honetan: egin nahi dugun film bat dela. Ideia izan duen pertsona proiektuan jarduten da, buru-belarri. Horrela egin dugu orain arte, eta hala behar du. Ideia izan duenak idazten du tratamendua —elkarrizketarik gabeko gidoi moduko bat—; ondoren, gidoiaren lehen bertsioa, bigarrena, hirugarrena…, betiere proiektua zein den. Baina, beti, denok hartzen ditugu prozesuaren gaineko erabakiak. Jakina, ideia pertsona bati etortzen zaio burura, ez denoi batera. Gure filmak, gure proiektuak denok erkide dugun zerbait direla sentitzen dugu, pertsona baten burutik sortuak izan arren. Pertsona horrek ideia izan du, baina gero denok egiten ditugu ekarpenak eta ideia denona dela sentitzen dugu. Horrela izaten dira gauzak, gutxi asko; taldeko proiektuak, alegia. Denok egiten ditugu gure ekarpenak, eta denok geureganatzen ditugu. Nire ustez, horretan datza gakoa, hein batean behintzat. Taldeko proiektuak izatean.\nIRATI (LK). Loreak plazaratu eta handik lau urtera, Handia estreinatu zuen Moriartik, Zinemaldian. Altzoko erraldoiari buruzko fikziozko film luzea da Handia, eta Epai-mahaiaren Sari Berezia jaso zuen Zinemaldian; Goya sarietan, berriz, hamahirutarako izendatu eta hamar eskuratu zituen, film onenarena lortu ez bazuen ere (beste behin). Moriartiren hurrengo —eta momentuz— azkeneko filmak, La trinchera infinitak, bereganatu zuen film onenaren Goya Saria. Beldurraren barrunbeak jorratzen ditu film horrek, zeinaren gidoilari eta zuzendari jardun baitziren moriartitar guztiak (bi ez ezik, hirurak).\nJON. Deigarria egiten zaio jendeari bi lagunen ordez hiru aritzea, eta askok uste zuten zuzendarikidea aldatu egin genuela. Harritu egin ziren. Hori gertatu zitzaidan niri Loreak eta 80 egunean filmak egin genituenean. Badakizu, sinadura-kontuak… Loreak filmak oso harrera ona izan zuen; gero Handia egin genuen, eta jendeak uste zuen… Oso arraroa iruditzen zitzaien. Jende askok bakarka zuzentzeari ekiten dio; nik, berriz, aurreko filmetako gidoilariarekin zuzentzeari. Gero, beste jauzi bat etorri zen: hirurok elkarrekin zuzentzea. Baina hori da gure lan egiteko era: beti gustatu zaigu lankidetzan jardutea.\nAITOR. Batzuei ez zaie gustatzen, eta berehala antzematen zaie. Izan ere, gauzak… Elkarrizketak egitean ere gertatzen zaigu hori. Guretzat askoz ere konplexuagoa da dena. Eta, jakina, ez gara egongo zain, ea zer dion halakok. Proiektu bakoitzean, geuk nahi eta balioesten duguna egiten dugu, ahal dela behintzat.\nJON. Inoiz eztabaidatu izan dugu ea ez ote genukeen Moriarti sinadura erabili behar. Izan ere, hemendik kanpo jendeak gehiago deitzen digu «La trinchera egin zutenak», «Loreak egin zutenak», «euskaldunak»… Hemen, berriz, Moriartikoak deitzen digute, ezta?\nIRATI (LK): Egiazki, oso deitura polita da Moriartikoak.\nJON. Hori da gure izena, bai, baina ekoiztetxea ere horrela deitzen denez…\nIRATI (LK). Handiari Gidoi Onenaren Saria eman ziotenean, Jon Garaño igo zen antzeztokira eta, hizketan ari zela, gidoia sinatu zuten beste hiru lagunak ere igo egin ziren: Aitor Arregi, Jose Mari Goenaga eta Andoni de Carlos. Ez da zaila hainbeste jendez osatutako gidoilari-taldeak aurkitzea; zaila, agian, galdera honi erantzutea da: «Nor da filmaren egilea? Bakarra da, edo bat baino gehiago dira?». Hamarkada luzez, estudioa edo ekoizlea izan dira Hollywoodeko filmen identifikazio-bideak; gaur egun, aldiz, zuzendaria izaten da. Erraztu egiten du horrek kazetarien lana, baina zuzendariekin ere badu zerikusia.\nAITOR. Baina errua ez da bakarrik kazetariena eta zuzendariena. Ego handia daukate zuzendari askok, eta batzuek ez dute ezkutatzen. Ikusleok ere nahi izaten duzue marka bereizgarriren bat, norbaiten filmak bilatzean ezaguna zaizun begiradaren bat. Baina egia da filmak bakarka eta ofizialki sinatzen dituzten zuzendari gehienek izaten dutela «frontoi» lana egiten dien konfiantzako norbait, hortik ez jotzeko esaten diena: produktore bat, gidoilari bat, ez dakit…, eta agian ez dute sinatzen. Ezkutuko zuzendari moduko bat izan ohi da konfiantzako pertsona hori. Cohen anaiek betidanik egin izan dute hori, ofizialki. Rodrigo Sorogoyen eta Isabel Peña ere gogora datozkit; egile-sen handia nabari da haien lanetan. Ez dakit zenbatekoa den sen horren portzentajea, ezta jakin nahi ere, baina lankidetza-adibide bikaina dira. Argazki-zuzendaria ere aipatu duzu… Gainera, dibertigarriagoa da, niretzat behintzat, eta ez da hainbesteko presiorik jasaten. 22.07\nJON. Bat nator horrekin, baina, aldi berean, ez nator bat. Niretzat, hau da film baten azken emaitza: pelikula osoaren ikuspegi erabatekoa duen norbaiten lana, hasieratik amaiera bitarteko ikuspegia. Horrek ez du esan nahi zuzendaria denik egile bakarra; baina, bai arduraduna, noski. Film bat ez bada ongi geratzen, zuzendariarena izaten da errua, pelikulak egiteko gure moduari dagokionez behintzat. Ez naiz ari Hollywoodi buruz, non ekoizleek maiz sartzen baitute hanka, edo alderantziz. Dena dela, egile asko dituzte filmek. Javier Agirre Erauso, esate baterako, egilea da, soinu-teknikaria eta abar eta abar.\nIRATI (LK). Elkarlanean aritzeko, gauza asko partekatu behar dira: proiektu bat, ikuspegi bat, estrategia bat, helburu batzuk. Baina, beharbada, hau da garrantzizkoena: gatazkak sortzen direnean, haiek konpontzeko gaitasuna. Enpatia eta asertibotasuna eskatzen ditu prozesuaren alderdi horrek, eta egokiro funtzionatzen du gure lana ebaluatzen ikasten badugu eta lan egiten badugu ahalik eta modurik onenean entzuteko besteen kritikak eta adierazteko geureak.\nAITOR. Hitzen indarra oso garrantzitsua da niretzat. Zer esaten duzun, eta nori esaten diozun. Konplexua da esatea, eta entzutea ere hala da. Nik uste dut alde batetik saihestezina dela eztabaidaren uneren batean halako toxikotasun-punttu bat sortzea, baina ibilian-ibilian ikasi egiten da, esperientzia hartzen da. Eztabaida entzun, ikusi, zer gertatzen den ulertu, ataka hori gainditu, filmaren on beharrez ari zarela jabetu eta aurrera egin beharra dagoela konturatzen zara, eta eztabaida horiek filmaren onerako direla ondorioztatzen duzu. Askotan, ematen du ez goazela aurrera, baina aurrera goaz. «Ez aurrera ez atzera gaude» esaten diogu gure buruari, baina ataka hori zabaldu baldin bada, hobe ixtea. Filmaren mesederako izango da. Hortik sortzen den energiak laguntzen digu lerro gorri batzuk zeharkatzen. Gizaki orok bezala, guk ere jakin behar dugu non dauden lerro horiek, eta serio ekin gaiari. Gure lana da, bai, baina ez hori bakarrik.\nJON. Funtsezkoa da, egiazki, Moriarti barruko eztabaiden gaia. Izan ere, eztabaidarik ez balego ez luke funtzionatuko. Baina, aldi berean, oso gogorra da. Izan ere, maiz entzun behar izaten dugu planteatzen duzun horrek ez duela funtzionatzen, edo zuk ideia miresgarritzat zeneukan zer hura ez zela hain miresgarria. Eta hori sarritan entzun ohi dugu. Gogoan izan denbora gehiago ematen dugula elkarrekin geure senideekin baino. Hogei urte daramatzagu elkarrekin ordu asko eta asko igaroz, estres handiko egoeretan, bai eta ospakizun gozoetan ere. Familia moduko bat gara, denok ezagutzen dugu elkar eta denok nahi dugu ahalik eta filmik onena egin. Hor dago gakoa. Ikasi dugu garrantzizkoena ez naizela ni, ez zarela zu, ez dela norberaren egoa, baizik eta filma.\nIRATI (LK). Ondo kudeatzen bada, elkarlanak aukera ematen du jende askoren gaitasuna, adimena eta bertuteak biltzeko. Horretarako, ondo ezagutu behar da elkar. Hala diote behintzat gure gonbidatuek. Elkarri egokitzen ikasi behar dugu, eta dena garrantzizkoa dela jakin arren, gauza denek ez dutela garrantzi bera ikasi.\nJON. Niretzat, hau da garrantzitsuena: bereizten ikastea zer den garrantzizkoa eta zer funtsezkoa, azken batean dena baita garrantzizkoa. Eta horrek baldintzatu egiten du filma. Bereizketa horretan datza horren guztiaren gakoa, nire iritziz. Gauzak argi ikusten badituzu, nahi duzuna lortu arte borrokatu behar duzu. Ideia bat baldin baduzu, agian bazkideek konbentzitu egingo zaituzte. Eta bi lagunek gauza bera oso argi ikusten badute, horrek ere birplanteatu egiten du zure jarrera, ahuldu egiten du. Behin eta berriro gertatzen zaigu hori Moriartiko kideoi.\nIRATI (LK). Eta konturatu behar duzu borrokak galtzen badituzu zerbaitengatik galtzen dituzula. Batzuetan, izan ere, galdu egin behar dituzu. «Jontxo! Arrazoia zuten!» esaten diozu zure buruari. Beste batzuetan, berriz, galdu zenuen borroka hura ez zenukeela galdu behar pentsatzen jarraitzen duzu, eta filmak hor segituko duela. Baina ohartzen zara, aldi berean, jende askori horrek ez diola axola. Xehetasun bat zen, adibide bat. Zer den egiazki garrantzizkoa eta funtsezkoa neurtzea, oso garrantzitsua da hori lanari ekiterakoan. Argi ikusi behar da halako lana beste norbaiten esku utz dezakedala. Jabetu behar dut, halaber, gauza batzuetan Aitor eta Jose Mari ni baino hobeak direla. Hartara, sinesgarritasun handiagoa emango diet esaten dutenari.\nIRATI (LK). Konfiantzako lankideak hautatzea. Ikuspegi bera partekatzea. Xehetasun bakoitza jorratzea. Ekarpenak egitea, ekarpenak egiten uztea, autokritika egitea, egoa alde batera uztea. Lider izatea. Zenbait erabaki besteren esku uztea. Norberaren burua ezagutzea. Edozein lankidetza-motatarako dira baliagarriak Aitorrek eta Jonek aipatu dizkiguten gaitasun horiek. Prozesuaren azken parteaz azaldu digutena ere kontuan hartzekoa da: konfiantzako jendeari erakutsi behar zaio filma, baina proiektuarekin loturarik ez duenari, ebaluatu eta kanpotik ikusten lagundu diezaieten.\nJON. Lehenbizi, konfiantzako zirkuluko jendeari erakusten diogu filma, eta gurekin inolako zerikusirik ez duen jendeari. Bestalde, era askotako jendea biltzen saiatzen gara. (Aitorrek hartu du hitza). Eta oso garrantzizkoa da guretzat hori nola egin jakitea; izan ere, Tarkovski gustatzen zaionari agian Spielberg gustatzen zaio, eta Spielberg gustuko duenak ez du gustuko Tarkovski, edo biak gustatzen zaizkio. Beraz, biak —Spielberg eta Tarkovski— gustatzen zaizkion jendea aurkitzen saiatzen gara. Eta honela esaten diogu gure buruari: «Bueno, Tarkovski gogoko duenari honegatik eta hargatik gustatu zaio gure filma». Formula horiek baliagarriak zaizkigu guri esku artean zer dugun ulertzeko. Bizpahiru saio egin ohi ditugu.\nAITOR. Izan ere, guztiz funtsezkoa da hori. Batzuetan, gainera, batzuen eta besteen arteko loturak ikusten dira. Ikusten duzu, adibidez, bederatzi lagunetik bostek ez dutela ulertu filmaren amaiera. Edo une jakin bat deserosoa egiten zaiela. Edo halako pertsonaia desatsegina dela. Patroi bat atzematen duzu. Eta harrituta geratzen zara. Askotan harritzen gara. Beste askotan, berriz, berretsi egiten ditugu gure iritziak. Harritu egiten gara batzuetan: hain argia zirudien horrek ez du orain hain argia ematen, eta hain garbi ikusten nuen hura ez dut orain hain garbi ikusten. Nik gomendatuko nukeen gauzetako bat zera da, txotxolo samarra sentiarazten nauen arren: lan bat egiten duzunean, ez ezazu argitaratu. Hori da garbien ikusten dudan gauzetako bat. Erakutsi zure lana jende kritikoari, eta hartu denbora-tarte bat gauzak berriro hausnartzeko.\nIRATI (LK). Zenbait aste iraun ohi du film baten grabazioak, baina urteak behar dira prozesu osoa egiteko, hasi gidoia idaztetik eta postprodukzio-lanetaraino, zeinak egileek nahi duten arte luza baitaitezke. Horregatik hurrengo galdera: «Noiz, edo nola, dakizue film bat amaituta dagoela jada?».\nAITOR. Nire ustez, nabarituz joaten gara. «Film hau prest dago jada, edo ez dago». Loreak filma 2013ko maiatzean grabatu eta amaitu genuen. Eta hau galdetu genion gure buruari: zentzuzkoa ote hiru hilabete barru aurkeztea, Donostiako Zinemaldira garaiz hel dadin? Bada, zergatik ez? Gainera, onak ziren sentsazioak. Gogoan dut eten bat zegoela, baina zera pentsatu genuen: «Zer arraio! Hau askoz hobea izan daiteke, eta itxaron egin behar da».\nJON. Amaiera aldera egiten diren aldaketa txiki horiei esker, dezente hobetzen da filmen maila, nire ustez.\nIRATI (LK). Ez da arraroa, zinemaren munduan, bi zuzendarik partekatzen dituzten filmak aurkitzea, eta anaiak dira haietako asko: Cohen, Warchosky eta Lumiére anaiak, esate baterako. Baina ia ezinezkoa da hiru zuzendarik partekatzen duten filmak aurkitzea. La trinchera infinita dugu adibide bakanetako bat. Moriartikoek ez dute baztertzen horretan eragina izatea gizarte-ingurune kooperatibo batean sortu izanak. Euskal ikus-entzunezkoen sistemaz hitz egitean ere ageri da adjektibo hori: kooperatiboa.\nJON. Ematen du ekoizle bera aritzen dela hainbat jenderen atzean. Ona da harremana. Joxean Fernándezek zioenez, euskal zinemagile klasikoen hiru belaunaldi daude: Pedro Olea, Uribe, Armendariz, hau da, euskal zinema berria; gero, Bajo Ulloa, Alex de la Iglesia… eta, azkenik, Kimuak belaunaldia. Zenbaitetan taldeko lanak egin izan ditugu, eta askotan elkarrekin aurkeztu gara. Kimuakek bizirik jarraitzen du, baina badago belaunaldi berri moduko bat, bestelako zinema-mota bat egiten ari dena. Zinemagile asko dago, emakumeak ere tarteko direla. Zinemagintzan hainbat emakume aritzen zen, lanbide guztietan, baina gutxiago filmak zuzentzen. Orain, berriz, emakume zuzendari dezente daude, ez-fikziozko zinema egiten, bestelako zinema-mota bat. Aitorrek zioenez, euskal zinemagintza ezin da etiketatu zer uniforme gisa. Hor dago, esate baterako, Errementari, euskarazko zinema fantastikoaren adibide bat.\nAITOR. Jakina, Errementariri ondo baldin badoakio, besteoi ere ondo doakigun seinale. Hori da gure ikuspegia, gure espiritua. Beti egongo da norbait gauzak horrela ikusten ez dituena, baina talde-lanean zerbait eraikitzeko bidezko ikuspegi batetik begiratuta, Ondar ahoaki gauzak ondo joan izana ona da euskal ikus-entzunezkoen sektorerako, zalantzarik gabe. Zintzotasuna nabari da, eta batzuk mugarri batzuk jarri ditugula, eta beste batzuek beste batzuk, eta horrek ere lagundu egiten du. Egiazki diot. Bestalde, ondo dago norbaitek beste zerbait egitea, guk egin dugunaz oso bestelakoa. Esate baterako, Imanol Gallok estreinatu berria du Hil kanpaiak. Izugarria da, euskarazko thriller bikain bat, oso egokia abanikoa osatzeko.\nJON. Dena den, horrek ez du esan nahi lehiarik ez dagoenik. Zinemaldira joan eta Irizar Saria eskuratzen ahalegintzen bagara, geuk irabazi nahi dugulako da (barre-algarak).\nIRATI (LK). Denboraren iragaitea. Oroimenaren ahuldadea, oroitzapenak eraikitzeko daukagun modua, hurbil ditugun pertsonekin komunikatzeko dugun zailtasuna, besteekin harremanetan jarduteko gure ezintasunak eragiten digun bakardadea. Moriarti ekoiztetxearen orain arteko lau film luzeek oso istorio desberdinak kontatzen dituzte, baina badago halako lotura bat gaien artean, egileak kontzienteki horretan ahalegindu ez arren.\nJON. Normalean, kontatu nahi duzuna filmatzen duzu. Beraz, pentsatzekoa da hori generamala guk barruan.\nAITOR. Bai, ados nago horrekin. Antzeko buruak ditugu. Obsesioak ere bai. Kutsu malenkoniatsuko filmak egiten ditugu. Izan ere, malenkonia ere zinematografikoa da. Ez dakit malenkoniatsua den hitz egokia. Kontua da bakardadeak zaurgarritasuna sustatzen duela, eta iruditzen zaigu horrek ikuslearekin lotzen gaituela. Zaurgarritasunak zenbait gauza ikusarazten dizkigu… Niri hala gertatu izan zait, eta ikusleari gustatu egin zaio. Top ten bat egiten dugu. Eta beti film batek irabazten du. Urte berean estreinatutako filmen top ten bat. Filmena eta plataformena. Eta zenbait zuzendariri eman behar zaizkie sariak. Clint Eastwoodi, Sofía Coppolari, Tarantinori…\nIRATI (LK). Moriartiak. Urrezko Moriartia. Zilarrezkoa.\nJON. Amigo Saria ere hor dago. Gurekin harreman berezia izaki gurekin zuzenean lan egin ez duen baina bidelagun izan dugun norbaiti ematen diogu.\nAITOR. Hamazazpi daramatzagu jada.\nJON. Telefonoz deitzen diegu, saritu egin ditugula jakinarazteko.\nIRATI (LK). Clint Eastwoodi deitzen diozue…\nAITOR. «Zer arraio da hau?», esaten diogu gure buruari; «zer arraio da Moriarti sarien kontu hori?».\nJON. Aurten, hogei urte beteko ditu Moriarti Produkzioak etxeak. Baina, egia esan, 1999an ezagutu genuen elkar…\nIRATI (LK). Filmak zuzendari baten obratzat jotzen diren gure mundu honetan, emaitza harrigarriak ekarri ditu bi —edo hiru— zuzendariren arteko lankidetza-sistemak. Intimistak dira filmak, itxura batean, eta gaitasun emozional izugarrikoak; norberaren sentipen partikularrak unibertsal bihurtzen dituzte, esanguratsuak eta oso ahaltsuak bilakatzen dituen kutsu mitologiko batez horniturik. Ez dakigu nola sinatuko duten hurrengo lana; proiektuaren ezaugarrien mende omen dago. Edonolakoa dela ere, badakigu ahalik eta ondoena hausnartua eta egina izango dela, eta norabide berean egingo dutela arraun denek. Talentua batuz. Elkarlanean jardunez. Lagun artean, harmonia onean.\nTags: laboralirratia podcast


Llop: "ETAko presoei egindako harrerek biktimak umiliatzen dituzte. Gizarteari gaitzesteko eskatzen diot"\nPilar Llop Justizia ministroak Euskadi bisitatu du. Fokua beti biktimengan jarri behar dela uste du agintariak.\nPilar Llop Justizia ministroa. Argazkia: Radio Euskadi\n"Los recibimientos a los presos de ETA humillan a las víctimas. Pido a la sociedad que los condene"\nPilar Llop Justizia ministroak Euskadi bisitatu du ostiral honetan. Besteak beste, Beatriz Artolazabal Justizia sailburuarekin bildu da, eta Abokatu Elkargoen Gobernu Batzarrak itxi ditu Bilboko Euskalduna jauregian.\nEusko Jaurlaritzak Espainiako Gobernuaren "eskumen higadura, isil eta etengabea" salatu du aste honetan. Justizia ministroaren hitzetan, Sanchezen Exekutiboa lanean ari da Euskadik dagozkion eskumenak bereganatu eta erkidegoekin batera kogobernantza bideratu ahal izateko.\nBestalde, ETAko presoen eta biktimen artean egiten ari diren bilerak azpimarratu ditu ministroak, baina azken horiek babestearen aldeko apustua egin du. Horietako batzuk elkarteetako kideak direla gogorarazi eta haien lan garrantzitsua nabarmendu du. Horregatik, presoei egiten zaizkien harrera publikoak biktimentzako "irain argiak" direla uste du Llopek, eta ekitaldi horiek gaitzesteko eskatu dio gizarteari.\nGenero indarkeriaren biktimak ere hizpide izan ditu elkarrizketan. Espainiako Gobernuaren Genero Indarkeria ordezkaria izan zen ministroa, eta arlo horretan epaile izan da. Salaketa faltsuen kopurua oso txikia dela azaldu du, urtero salatzen diren 150.000 kasuen % 0,01, alegia. Gorroto delituen biktimei dagokienez, poliziek talde bereziak osatuko dituztela iragarri du.\nAzkenik, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak jardunean 1.011 egun daramatza. Zentzu horretan, Pilar Llopek erantzukizuna Alderdi Popularrari leporatu dio, organoa berritzeko prozesua "modu interesatuan" atzeratzen ari delako. Berehala egin beharreko gauza dela erantsi du agintariak.


Soraluzeko abesbatza Elgoibarren izango da gaur - Soraluze - Plaentxia.eus\nSoraluzeko abesbatza Elgoibarren izango da gaur\nUbane Madera 2019-06-14 11:49\nEzoziko Ama Abesbatza elizan, 2018ko kontzertuan.\nEzoziko Ama Abesbatzak kontzertua eskainiko du gaur, barikua, Elgoibarko plazan. Bertako bandarekin eta koru parrokialarekin batera egingo dute saioa, 22:30ean hasita. 5-6 bat kantuz osatutako popurria eta Txoria Txori kantua interpretatuko dituzte soraluzetarrek.\n“Orain dela bi urte Soraluzen egin genuen kontzertua Elgoibarko bandarekin, eta eurek nahi izan dute gaurkoa osatzea. Elgoibarren bakarrik dago koru parrokiala. Beraz, gure partaidetzarekin, osatu egingo dute”, esplikatu du Abel Olaizolak, Ezoziko Ama Abesbatzako kideak gaurko kontzertuaren jatorriaz.\nHori horrela, Soraluzeko abesbatza osoa bertaratuko da gaur Elgoibarrera. Kalegoen plazan (udaletxe ondokoa) 22:30ean hasita, lehenengo elgoibartarrek hiruzpalau kantu egingo dute, eta ondoren etorriko da soraluzetarren saioa.\nKantu ezagunen popurria egingo dute etxekoek: “Orain dela urte bi Soraluzen Elgoibarko Udal Bandarekin egindako kontzertu berbera egingo dugu: kantaldia, eta bukatzeko Txoriak Txori kantua. Eta aparte eurekin egingo duguna”, esplikatu du Olaizolak.


Hasiera - Oñati Institutua\nUrte osoan zehar egiten dugu lan neskek zientzia- eta teknologia-gaietan parte har dezaten, eta, horretarako, emakume zientzialarien lana balioan jarri eta bistaratzen dugu, erreferenteak sortzeko. Eta egun honi lotuta, halaber, hainbat jarduera egin ditugu.\nDBH 1-2 bideoak ikusi, galdera batzuk erantzun eta hausnarketa txiki bat egin dute. DBH3, BATXI1 eta BATXI2ko ikasleek Mondragon Unibertsitateak prestatutako hitzaldian eta mahai inguruan parte hartu dute.\nAurten ere FLL txapelketan parte hartuko dugu\nDBH4ko ikasleak fin fin ari dira lanean First Lego League berrikuntza-proiektuan.\nBadira 4-5 bat hilabete lanean hasi zirenetik, eta ez dira geldituko dena behar den bezala egon arte.\nHauek dira ba ikasle bikainak!\nINGURUMEN JARDUNALDIAK 2022 OÑATI\n2022ko Oñatiko Ingurumen Jardunaldiak hemen dauzkagu. Animatu!\nNatur Eskolako tailerra\nUrtarrilaren 14an, DBH 3 eta ZIG gelakoak Oñatiko Natur eskolan egon ginen, Egagropilei buruzko ikerketatxoa egiten.\nEgagroprilak hegazti batzuek jan baina digeritu gabetko materialen bolak dira, atzera ahotik ateratzen dituztenak. Horiek luparekin aztertuz, hegaztiak zer jan duen eta txoria identifikatu daiteke.\nNatura ezagutuz, natura maitatuz!\nDBH 1eko ikasleak izotz pistan\nDonostiako Txuri Urdin Izotz pistan\nAbenduaren 10ean, DBH 1eko ikasleak Donostiako Txuri-Urdin izotz pistara joan ginen. Nahiz eta behin baino gehiagotan erori, primeran pasa genuen!


Udal eta foru hauteskundeen jarraipen berezia egingo du Aiaraldea hedabideak - Aiaraldea - Aiaraldea.eus\nErredakzioa 2019-05-10 10:15\nMaiatzaren 26an izango dira hurrengo hauteskundeak. / Aiaraldea.eus\nAlkategaien bideo elkarrizketak eta zerrendaburuen debateak izango dira, besteak beste, plater nagusia. Aiaraldeko udal hauteskundeetako emaitzen artxiboan bilduta daude 1979tik 2015era bitarteko herri guztietako emaitzak.\nMaiatzaren 26an izango dira udal eta foru hauteskundeak. Aurtengoan, gainera, Europako ordezkariak ere hautatu beharko dituzte herritarrek. Aiaraldea hedabideak hauteskundeen atari berezia prestatu du jarraipena egiteko.\nAzken 40 urteetako emaitzak, herrika\nWebgune berezian pilatuko dira hauteskundeei lotutako eduki guztiak. Bertan daude, besteak beste, azken 10 udal hauteskundeetako Aiaraldeko herri guztietako emaitzak, 1979 eta 2015 artekoak, hain zuzen. Hauteskunde kanpainako ekitaldi nagusien argazki kronikak ere ekoitziko ditu hedabideak.\nAlkategaien bideoelkarrizketa eta debateak\nBestalde, alderdietako zerrendaburuen elkarrizketak eta debateak plazaratuko dira, bideo formatuan. Horrez gain, alderdi bakoitzaren ekitaldi bana jasoko da argazki kroniketan. Gainera, artikulu seriea prestatu dute kazetariek, ikuspegi ezberdinak azaleratzeko.\nInkestak eta porrak\nBeste nobedadeetako bat irakurleen artean hauteskundeen eragina neurtzeko inkestak izango dira. Ildo beretik, herrika porrak jarriko dira erabiltzaileen eskura, zinegotzi kopurua asmatze aldera.\nMaiatzaren 15eko Aiaraldea Hemen hamabostekarian hauteskundeei buruzko gehigarri berezia plazaratuko da. Maiatzaren 27rako -hauteskundeen biharamunerako-, berriz, 32 orriko edizioa prestatzen dihardu hedabideko lantaldeak.\nMaiatzaren 26an, zuzeneko jarraipena\nMaiatzaren 26an bertan, udal eta foru hauteskundeen zuzeneko jarraipena egingo da, aiaraldea.eus atarian. Hala, sare sozialetan zuzeneko kontaketak egingo dira, herri eta auzoetako giro zein emaitzak zabaltzeko. Ohiko artikuluez gain, zenbait analisi eta argazki zein bideo kronikak ekoitziko dira. Halaber, alkategaien emaitzen irakurketak bilduko dira, nola webgunean hala biharamuneko egunkari berezian argitara emateko. Horrenbestez, Aiaraldea hedabideak multimedia formatu anitzetan emango dio zabalkundea eskualdeko mapa politikoaren eraketari.


Superheroi disfuntzionalak –\nAna Malagon Zalduak Samuraitasuna blogean.\nEz naiz inoiz bereziki komikeroa izan. DC eta Marvel munduak nahiko arrotzak izan zaizkit beti eta Manga ere, urruti gelditu zait. Heziketa sentimentalerako hain garrantzitsuak ziren urte haietan ez dakit non nenbilen ni. Ah, bai. Baina beste baterako utziko dut. Bere pelikulen boom-a hasi zenean ere, ez zuten nire interesa pizterik lortu. Eskerrak, badakidalako halako fenomeno bat harrapatuz gero, nire burmuina 24/7 obsesionatzeko gai dela. Galdetu bestela Westeros aldean.\nBeti egon dira supeheroiak, zer dira bestela Greziako jainko eta jainkosak. Zer da Jesus. Geure burua apur bat seguruago sentitzeko sortu behar izan ditugu, ziurtasun gutxi eta arrisku handiko garaietan. Merchandising aldetik paretsu ibili dira biak baina erlijio eta komikien arteko desberdintasun nagusia benetakotasun batean sinestean datza. San Diegoko Comic Con-eko cosplayer-ak alde batera utzita, argi dugu Spiderman eta konpainia ez direla benetakoak. Argi dugulako… ezta?\nSuperheroien kontzeptua arriskutsua iruditzen zait definizioz (erlijioak bezainbeste), eredugarritasun bat bilatzen duen einean. Kontzeptu arriskutsua denez, interesgarria, gaizki ateratzen denean, superheroi horiei funtzioa disfuntzio egiten zaienean. Azken hilabetean ikusi ditudan telesailei erreparatuz konturatu naiz superheroi ilun eta desastratu horiek erakartzen nautela. Nahiago dudala The Boys-eko Homelander, Superman baino. The Umbrella Academy-ko Five. Watchmen-eko Ozymandias.\nZiurtasun gutxi eta arrisku handiko garai ilun hauen benetako eredu.


IRRATIEN TARTEA: Lesakako Olentzero, Baztango batzar nagusiak eta Bergarako 'Gure artera' - Arrosa\nDatorren larunbat eguerdian,, urtero bezala Olentzero eta Jaiotzen lehiaketa ospatuko dute Lesakako Plaza Zaharrean. Aurtengo xehetasunez eta ohituraren nondik norakoez hitz egin du Xorroxin irratiko esatari Amaia Eneterreagak gaurko irratien tartean. Horrez gain, Baztango batzar nagusien berritzeaz eta Lesakan turismoari begira ikasleek garatu duten proiektuaz aritu da. Bergarara ere erreparatu dugu irratien tartean, eta Txapa irrati libreko lagunek Aitor Aranzabalekin Gure artera dinamikaz izandako solasaldia ekarri dugu.\nPosted in ZebrabideaTagged #aitor aranzabal #amaia eneterreaga #batzar nagusiak #baztan #bergara #berritzea #gure artera #ikasle #irratien tartea #lesaka #olentzero #portada #proiektu #turismo #txapa #xorroxin


Artilea jasotzeko zerbitzua eskainiko du URKOMEk | danbolin\nArtilea jasotzeko zerbitzua eskainiko du URKOMEk\nArtilearen dauden arazoak direla eta, artilea jasotzeko zerbitzua eskainiko du URKOMEk, Urola Kostako Landa Garapeneko Elkarteak. Urola Kostan eskainiko du zerbitzua eta Urolako Kostako Udal Elkaterteak eta Urola Erdiko Mankomunitatearekin adosturiko bilketa puntuak Lapatx (Azpeitia) eta Urteta (Zarautz) zabortegiak izango dira.\nElkartea 50 ardi baino gehiago dituzten baserritarrekin harremanetan jarri da dagoeneko baina puntu hauetara artilea duen edozeinek eramateko aukera duela azaldu dute. Uztailaren 23tik 27ra bitartean egongo da artilea uzteko aukera eta solte utzi beharko da, inongo zakurik gabe.\nArtilea uzteko ordutegiak:\nLapatx zabortegia (Azpeitia): 08:00 – 13:00 / 15:00 – 18:00\nUrteta zabortegia (Zarautz): 08:30 – 14:00\nEdozein zalantza argitzeko deitu ondorengo telefonora: 943 816 500\nPrevious Article Pirinioetara irteera antolatu du Agiro Mendi Klubak hurrengo astebururako\nNext Article [ARGAZKIAK] Haurrentzako loreontziak pintatzeko tailerra egin dute gaur arratsaldean


Konformistak edo asertiboak? - Zientzia Kaiera\nKonformistak edo asertiboak?\nAskotan, ez dugu behar besteko konfiantzarik gure gaitasunetan. Gainerakoek guri buruz zer iritzi duten, halako balioa dugula uste dugu. Inoren aitorpenen eta onarpenen arabera ebaluatzen dugu geure burua. Gainera, ikus dezakegu bizi garen gizarteak ez duela behar beste balioesten ahalegina, talentua eta espiritu kritikoa ezagutzeko eta elikatzeko beharra.\nBuruargiak direlako edo jakintza eta sormenarekin lotutako gaitasun bat dutelako nabarmentzen diren pertsonak jomugan daude, batik bat horrekin disfrutatzen dutela argi asko azaltzen dutenak. Hortaz, aurpegi txarrik nahi ez badugu, onena da oharkabean pasatzea, isilik egotea edo lorpenak disimulatzea. Kexen eta oinazeen, eta “hauxe daukagu” eta “orain hau tokatzen da” eta halako esaldien garai hauetan, ematen du zuhurrena ilusioak eta ezagutzak partekatzeko gogoa ezkutatzea dela.\n1. irudia: Zein da gure jokabidea talde baten barruan guztiak bat datozenean eta guk ez dugunean iritzi berdina? Hainbat ikerketen emaitzek erakutsi dute gehiengoak eragina duela gure portaeran, hau da, gutxiengoa den norbanakoan. (Argazkia: congerdesign – Pixabay lizentziapean. Iturria: pixabay.com)\nBaina, zein da konformismoaren arrazoia? Emakumeengan eragin handiagoa dute gainerakoen iritziek? Denok bilatzen dugu berdin gainerakoen onarpena?\n1951n, Solomon Asch psikologo estatubatuarrak ikusmen pertzepzioko proba bat egin zuen zenbait unibertsitate ikaslerekin. Hori esan zien behintzat 123 parte hartzaile gazteei. Berez, giza portaeraren alderdi sozialei buruzko esperimentu bat zen. Esperimentua oso sinplea zen: zazpi ikasle bildu zituen –Aschen konplizeak ziren proban–. Beste ikasle bat, zortzigarrena, gelara sartzen zen, gainerako kideak ere jarduera berean parte hartzen ari zirelakoan. Oftalmologo baten plantak eginez, Aschek txartel bat erakusten zien, non lerro zuzen bertikal bat marraztuta zeukan. Jarraian, lehen txartel horren ondoan, beste bat jartzen zuen; horrek hiru lerro bertikal zituen, luzera ezberdinekoak, eta hiruretako bat lehen txartelean marraztutakoaren berdin-berdina zen. Aschek parte hartzaileei eskatzen zien ozen esateko hiru lerroetako zein zen lehenaren berdina. Dena ondo pentsatuta zeukan benetako parte hartzailea beti azkena izan zedin parte hartzen, gainerako gezurretako zazpi parte hartzaileen iritzia entzun ondoren.\nErantzuna oso nabaria eta erraza zen; ia ez zegoen huts egiteko aukerarik. Eta Aschek aukeratutako zazpi ikasleek banan-banan esaten zuten erantzun oker berbera. Hemezortzi aldiz errepikatu zen ariketa esperimentuan parte hartu zuten 123 boluntarioetako bakoitzeko. Denei gauza bera eskatu zitzaien: ordena ezberdinean jarritako lau lerro bertikal berberak konparatzeko. Parte hartzaileen % 25ek baino ez zioten beren irizpideari eutsi galdetu zitzaien aldi guztietan; beren buruarekin fidatu ziren eta erantzun zuzena eman zuten. Gainerakoek gutxienez behin jarraitu zioten beste parte hartzaileen erantzun okerrari. Benetako parte hartzaileek aldien heren batean baino gehiagotan eman zuten okerreko erantzuna gehiengoaren kontra ez joateagatik. Esperimentua amaitu ondoren 123 ikasle boluntarioek onartu zutenez, bikain bereizten zuten zein zen lerro zuzena, baina ez zuten ozen esan, taldean nabarmentzeko beldur zirelako. Ondorioz, bada, uste dugun baino baldintzatuago gaude irizpide propio bati eusteko, gure irizpidea oso sendoa bada ere. Pertsona askorentzat, gehiengoak esaten duenak oso eragin boteretsua du bere portaeran. Ez ditugu libreki hartzen erabakiak, baldintzatzaile asko ditugu, eta eragin handia dute gugan estereotipoek, ziurtasunik ezak eta beldurrek.\n2. irudia: Adostasuna neurtzen zuen Aschen esperimentuan erabilitako karta-pare bat. Ezkerreko kartak erreferentzia-lerroa du, eta eskuinekoak, berriz, konparatzeko hiru lerro. (Argazkia: Wikimedia – CC BY-SA 4.0 lizentziapean)\nSolomonen sindromea daukagu, taldean ez nabarmentzeko jarrerak hartzen ditugunean, esan dezakeguna baliagarria izan daitekeela jakin arren. Jarrera horretara iristeko, ezinbestekoa da norberaren buruari boikot egitea, harik eta pertsona grisak garela uste izateko profezia betetzen den arte. Helburua da nola edo hala taldekide gisa onartuak izatea. Horretarako, gutxiago izatearen edo norberarenaz bestelako iritzien mendeko izatearen jarrera hartzen da (sumisio jarrera bat); hau da, konformistek gainerakoen egoa zaintzen dute, ez dute haien ezjakintasuna azaltzen, desadostasunak eta tirabirak saihesteko.\nGeneroaren araberako konformismoa\nKolektibo jakin batzuetan pentsatzen ari gara? Entzun dugu inoiz emakumeengan eragin handiagoa dutela besteen kritikek? Horri buruzko azterlanak analizatuta, agertu agertzen da generoaren araberako desoreka hori, baina oso eztabaidagarriak dira esperimentuen kalitatea, erabilitako metodologia, testuinguruak, eta abar. Ikerketa berriagoetan baztertu egiten da emakumeengan besteen iritziak eragin handiagoa duten ideia hori. Aldagai askok esku hartzen dute jarrera konformistan, tartean, nork bere buruaz iritzi ona ez izatea eta ingurumen baldintzak; esaterako, taldearen osaera, aginpidea, onartua izatearen garrantzia, konpromiso indibiduala eta zaurgarritasun baldintzak.\nBatzuetan, ez nabarmentzeko hartzen den estrategia inkontzientea da, eta automatizatua dagoela ematen du oso asertiboak ez diren pertsona askotan eta besteen erreakzioaren beldur direnetan. Espiritu kritikoz egindako autokontzientzia ariketa tresna ona da gutako bakoitzaren inertziak eta konformismoak aurkitzeko. Nolanahi ere, kontziente izatea ez da nahikoa asertiboak izateko; deigarriegi agertzearen beldur gara, are gure ekarpenak argudio onekin oinarritu ditzakegunean ere.\nAskotan, mota horretako portaeren atzean, gure gizarteak aurrera egiteko dituen oztopo handienetako bat dago: inbidia. Erraz ulertzen da zer dela-eta geldiarazten duen sentimendu horrek aurrerapena edozein arlotan. Batetik, nabarmendu nahi ez dutenek, beren ekarpen onak geldiarazten dituztenek, beren gabeziei erreparatzen diete, bere akatsei, egiten ez dakiten horri edo ondo egiten ez duten horri, eta ondorioa argia da: hutseratu egiten dituzte beren pentsamenduak eta ilusioak, inbidiarik ez eragiteko. Autoestimu baxua sortzen du horrek eta, azkenean, akabo; itzali egiten da pertsona horien sormena. Bestalde, ekarpen posibleak, are ideia bikainak ere, esan gabe uzten dira, oso tolerantea ez den eta ezagutzen ez duenari iseka egiten dion inguru batek isilarazita.\n3. irudia: Edozein egoera publiko edo pribatutara erraz egokitzen denaren praktika da konformismoa. (Argazkia: Cole Stivers – Pixabay lizentziapean. Iturria: pixabay.com)\nSolomonen konplexua gainditzeko lehen urratsa hau da: ulertzea zeinen zentzugabea den gainerakoen iritziak sortzen digun ondoeza. Arretaz pentsatzen badugu, ideia onak proposatzeari uzten diogu gutxi batzuek –ia beti beren ezjakintasunak sortzen dien egonezinak bultzatuta– beren gabeziak konpentsatzeko guri buruz esan dezaketenaz beldur garelako.\nSenak esaten digu jarrera hori oso garrantzitsua dela ikasgeletan. Hezitzaileak oso erne egon behar dugu autoestimu baxua duten ikasleek disimulu taktika horiek baliatzen dituztenean. Haurrei, nerabeei eta gazteei adierazi behar diegu beren ekarpena beti ongi hartzen dela. Irakasleak ikasgelan ekarpenak egiten dituenari eskuzabaltasuna aitortu behar dio, baina ona litzateke, halaber, gainerako kideek ere jakitea zeinen interesgarria den beste ikasle batek ekarritako ikuspuntua izatea. Beti da ona norbera nabarmentzea norberak zer pentsatzen duen, zintzotasunez, taldeari jakinarazteko denean. Parte hartzeko parada horiek aprobetxa ditzakegu, kide batek ikasi duena partekatzeko egiten duen ahalegina balioesteko, eta are espantu egin gabe hitzez adieraz dezakegu, inoiz aipatu gabe gainerakoek zer ez dakiten edo zer landu ez duten.\nIkasle askok eskolako arrakasta gainerako kideek haiek baztertzearekin lotzen dute, eta hori aintzat hartzeko beste puntu bat da. Nota onak izatea edo onartuak izatea: bata balantzaren alde batean eta bestea bestean. Eragin handia dute haiengan burlek eta inbidiek, eta ez parte hartzera eramaten dituzte, ekarpen baliagarria badute ere. Hori saihesteko, kideen arteko loturak indartu egin beharko dira ikasgelan, eta giro ireki eta tolerante bat sortu.\nPentsa neska-mutil lotsatiak eta zailtasun edo behar bereziren bat duten ikasleetan; aukera gehiagotan pentsa dezakegu, adibidez, irizpide propioari eusteko zailtasunak dituzten kolektiboetan. Halaber, egoera jakin batzuetan ia ezinezkoa da asertiboa izatea. Konformismoak –bai inkontzientea bada, bai estrategia bat bada– pentsamendu propioak, erabakiak eta portaerak aldatzea eskatzen du, zertarako eta gehiengoaren iritziarekin bat etortzeko. Konformismoak gizarte baten aurrerapena geldiarazten du, hobetzeko aukerak galtzen baititu. Konformismoak konformisten zoriontasuna apaltzen du, eta bai gizonen, bai emakumeen autoestimua, indibidualtasuna eta konpromiso pertsonala arriskuan jarri.\nAsch, S.E. (1951). Effects of group pressure on the modification and distortion of judgments. H. Guetzkow (ed.)-tan, Groups, leadership and men (orr. 177–190). Lancaster, Erresuma Batua: Carnegie Press.\nMaupin, H.E., Fisher, R. J. (1989). The effects of superior female performance and sex-role orientation on gender conformity. Canadian Journal of Behavioural Science / Revue canadienne des sciences du comportement, 21 (1), 55-69. DOI: 10.1037/h0079777\nJatorrizko artikulua Mujeres con Ciencia blogean argitaratu zen 2021eko urtarrilaren 26an: “¿Conformistas o asertivas?“.\nArgitalpen-data: 2021/05/03 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\n[…] Marta Bueno Sazek, Salamancako Unibertsitatean Fisikan eta Pedagogian graduatu eta neurozientzien arloko ikerlariak idatzi, EHUko Euskara Zerbitzuak itzuli eta Zientzia Kaiera ataritik jasoa. […]


Makillaje eskuila, begi itzalen multzoa 22pcs Beautyshop.ie\nMakillaje eskuila, begi itzalen multzoa 22pcs\nHasiera / Beautyyshop Irlanda / Makillaje eskuila, begi itzalen multzoa 22pcs\n22pc Makillaje kosmetikoen eskuila Blusher Eye Shadow Brushes Set Kit Ezaugarria:% 100 berria eta kalitate handiko! Kolorea: Beltza Kalitate handiko zuntz sintetikoz egina. Eskuila oso bat eskaintzen dute, tamaina desberdinetako 22 pintzelak barne. Zurroak leun eta zetaz ukituak dira. Makillaje modu uniformean aplikatzen dute eta ...\n22 pieza Makillaje kosmetikoa eskuila Blusher Begi itzala eskuilak\n% 100 berria eta kalitate handikoa!\nKalitate handiko zuntz sintetikoz egina\nEman brotxen multzo osoa tamaina desberdinetako 22 eskuila barne\nZintak bigunak eta zetaz ukituak dira\nMakillaje modu uniformean aplikatzen dute eta erraz garbitzen dituzte\nEskuila bakoitza aplikatzeko garaian erraz helduleku luzearekin diseinatuta dago\nHipoalergenikoa, larruazal mota guztietarako egokia\n22 x Brotxak


barren.eus - IMH-EHUko Digital Manufacturing masterrak Eusko Jaurlaritzaren errekonozimendu duala jaso du\nIMH-EHUko Digital Manufacturing masterrak Eusko Jaurlaritzaren errekonozimendu duala jaso du\nArgitaratua: 2018-09-07 07:17\nMasterrak baimen ofiziala jaso zuen ekainean eta abuztuan errekonozimendu duala jaso du Eusko Jaurlaritzatik, biak eman dizkio Euskal Unibertsitate Sistemaren kalitatea ebaluatu eta egiaztatzen duen UNIBASQ agentziak.\nIrailaren 25ean jarriko du abian IMH Elgoibarko Makina Erremintaren Institutuko Ingeniaritza Dualaren Eskolak Digital Manufacturing unibertsitate masterra, EHUrekin batera.\nDigital Manufacturingeko Unibertsitate Masterraren programa inguruko puntako enpresekin elkarlanean diseinatu du IMHk. Enpresa horiek edukiak zehazten lagundu dute eta hainbat arlotako prestakuntza emango dute: fabrikazio aurreratuko ingeniaritzaren gaitasun teknikoak (automatika, mekanika, elektronika...), industria-antolaketako oinarriak, eta digitalizazio industrialaren behar berriak konektatutako fabrika adimendunetarako. Izan ere, industriaren digitalizazioan sortutako testuinguru industrial berriari buruzko prestakuntza zehatza ematea da masterraren helburuetariko bat, baita fabrika adimentsua erraztasunez erabiliko dituzten espezialistak prestatzea ere.\nMasterra, bi urtean barrena, formato dualean irakatsiko dute. Hau da ikaslea eskolan eta enpresa batean arituko da eta alternantzia egingo duen enpresan gutxienez %50eko lan-kontratua izango du. Masterreko eskola teorikoak emateko IMHko instalazioez gain, Tecnalia, CFAA-Zamudio eta IK4-Ideko ere baliatuko dituzte.\nIMHko Ingeniaritza Dualaren Eskolak baimen ofiziala eskuratu du udazkenean abiatuko dituen hiru titulutarako (2018-06-28)


Iharduera fisiko biziko aste honetan, haur eta gazteek ohikoa baino elikadura behar handiagoak dituzte, bai energía aldetik, bai mikroelikagai aldetik. Kaloria-ekarpena 2300-2500 kcal artekoa izanen da nesken kasuan eta 2500-3000 kcal artekoa mutilen kasuan.\nBehar hauek betetzeko elikagaietan eta energian aberatsak diren, baina azukre bakunetan eta kalitate txarreko gantzetan txiroak diren elikagaiak erabili behar dira.\nGida honi esker, aste honetako elikadura arloa hobezina izanen da eta haur eta gazteek energiaz eta bizitasunez betetako aste dibertigarri batez gozatu ahal izanen dute.\nElikadura behar bereziak dituzten haur eta gazteei menua moldatuko zaie haien beharrak kontuan hartuz.\nGosariak elikagaiez eta energiaz beteta egon behar du. Hurrengo orduetako ahalegin fisikoa handia izanen da, beraz, haur eta gazteak sasoi onean egonen direla ziurtatzeko ondoko gosaria emanen diegu:\nEsnekia (esnea edo jogurt naturala)\nCola-cao edo zaporezko jogurt-ek daramatzaten azukre erantsiak soilik elikagaia modu naturalean onartzen ez den kasuetan.\nOgia ondokoekin: urdaiazpiko egosia, urdaiazpiko ondua, indioilarra, marmelada, eztia, tomatea, olioa, …edo\nGailetak, etxean egindako bizkotxoa edo azukre erantsirik gabeko gosari-zerealak (corn-flakes modukoak)\nHobe elikagaiak bihi osokoak badira, hauek produktuak ematen duen energía egunean zehar banatuagoa egotea baimentzen baitute.\nGoiz erdian berriz ere energía kargatu behar dute. Iharduera biziko ordu batzuen ondoren, glukogeno (energía) erreserbak bukatzen joan dira eta berritzen ez badira, energía hori lortzeko muskuluak erabiliko dituzte.\nHamaiketakoa osatua egonen da:\nBokata : 75 gramo ogi\nArrautzopila Hestebetea Urdaiazpiko egosia edo indioilarra Hestebetea\nFruta garaikoa izanen da eta astean zehar aldatzen joanen da. Haur eta gazteen nahiak errespetatuko dira. Oso garrantzitsua da hamaiketakoa jatea.\nElurretan zaila da egarria sentitzea, hori dela eta hidratazioa ez da gehiegi zaintzen. Garrantzitsua da haur eta gazte bakoitzak bere urez betetako kantinplora eramatea. Eski egun batean adin honetako haur eta gazteen likido eskakizuna bi litro ur ingurukoa da.\nMakarroiak tomatearekin Lekak patatekin Dilistak barazkiekin Arroza tomatearekin\nOilasko gisatua edo oilasko bularkiak Indioilar erregosia Oilasko errea Txahal hanburgesak edo almondrongiloak\nEsnekia Fruta Esnekia Fruta\nBarazki purea Eltzeko zopa Barazki purea Entsalada mistoa\nArrain txuria arrautza-irinetan Solomoa plantxan eta entsalada edo piperrekin Patata arrautzopila Pizza\nPatata frijituak soilik bazkari edo gau batean.\nZereal (pasta, arroza eta ogia) aproposenak bihi osokoak dira.\nPureek patata eramanen dute eta entsaladek patata edo artoa.\nEsneki aproposenak naturalak dira, azukre erantsirik gabekoak.\nFrijituak saihestuko dira, baita aurresukaldatutako elikagaiak ere.\nOtorduetako edaria ura izanen da.\nOlioa, bai sukaldatzekoa, bai gordinetan ontzekoa, oliba olioa izanen da.\nGarrantzitsua da haur eta gazteen gosea errespetatzea eta errazioen tamaina kasu bakoitzera moldatzea.\nArrain txuria izanen da: legatza, merlenka, bakailaoa, lengoradua, halibuta, perka edo amuarraina.


Racking focus - Oier Gil Zapirain\nOier Gil eta Abel Jimenez.\nHiru kartelek eta bideo batek hasten dute distrazio ekintza. Suziriak eta su artifizialak. Ikuslegoa entretenitua dago ikuskizunaz gozatzen. Queen taldearen show must go on-etik Janet Jacksonen titiraino, Alemaniaren munduko kopatik igaroz. Lebron James Michael Jordan baino hobea al da? Turistak ilargian eta David Guetta George Clooneyren ezkontzan. Di Cappriok ez du Oskar saririk sekula irabazi eta Amy Whinehouse drogaz hil da.\nNorbanakoari pentsatzen uzten ez zaiola dio Chomskyk, horrela errezagoa delako benetako errealitatetik at mantentzea. Ford edo L’Orealen iragarki batean bezala, hizki txikia irakurri beharra dago erreaitatzeaz ohartu ahal izateko: Manchester United-ek Bastian Schweinsteiger fitxatu berri duen bitartean, Europako Parlamentuan TTIPa sinatzeko lanean ari dira isilpean.\nErakusketaren helburua jendea konzientziatzea da, ikuskizunaren despistepean bizi ordez benetan gertatzen diren gertaerez ohar daitezen. Foku aldaketa baten beharra dago; Superbowleko finaletik Europear parlamentura, subjektu aktiboa izan gaitezen benetako garrantzia duten erabakietan. Ia irakurtezinak diren hizki txikiak argazkien eta bideoaren beheko aldean kokatuz, AMPERSAND kolektiboak errealitate soziopolitiko dosi bat injektatzen du ikuskizunaren irudiekiko kontrastean. Because the show must now go on!