Euskaraz - Kontsumo jasangarria eskoletan\nINGURUMEN JARDUNBIDE EGOKIAK, EROSKE BERDEA ETA JASANGARRITASUNEKO IRIZPIDEAK IKASTETXEETAN\niturriak eta estekak\nIkastetxeak eta erakunde hezitzaileak saiatu behar dira jasangarritasun erakundeak bihurtzen, eredugarriak izaten beraien energia aurrezpenean, jasangarritasuna integratzen praktika hezitzaileetan eta erosketa eta kontsumo ohituretan. Erosketak egiterakoan beharrezkoak dira 5 urrats kontuan hartzea:\n1. Benetan, erosi nahi dena, beharrezkoa den aztertzea.\n2. Ezaugarri eta kopuru egokia finkatzea.\n3. Beharra zentzuzko salneurrian ase dezakeen ingurumen eragin txikieneko produktua bilatzea merkatuan, etiketa ekologikoei erreparatuz.\n4. Produktua behar bezala erabiltzea, argibideei eta erabilera jardunbide egokiei jarraiki.\n5. Erabili ostean, berrerabili, eta ezin bada hondakina behar bezala kudeatu.\nIkastetxeetan, kudeaketa jasangarria bermatzeko, antolamendua eraginkorra behar da eta Hezkuntza komunitate osoaren, bereziki zuzendaritzaren, parte hartzea.\nZiurtatu, berretsi eta zabaldu ingurumenarekiko adierazpena edo zuzendaritzak sinatutako ingurumen hezkuntzarekiko konpromisoa.\nIngurumen-inpaktuak gutxitzeko eta Ingurumen-hezkuntza eta bere txertaketa kurrikularra sustatzeko konpromisoa hartu. Hezkuntza komunitatea osoaren parte hartze aktiboa, ikastetxeko eta inguruko jasangarritasuneko planetan, bermatu.\nIngurumen-konpromisoak aurrera eramateko zuzendaritza taldearen barruan ingurumen-arduraduna izendatuko da. Arduradunak, helburuak eta epe labur, ertain eta luzeko lehentasunak finkatuko ditu eta zereginak eta erantzukizunak banatuko ditu helburuak lortzeko.\nKonpromiso eta jasangarritasun irizpideen informazioa hezkuntza komunitate osoari hedatzen direla ziurtatu. Ikastetxearen ingurumen- irudia eta jasangarritasunaren bidean lortzen diren aurrerapen eta lorpenak komunikatu.\nAholkularitza edo informazio zehatz eta gehigarria edo gidak eta argitalpenak eskuratzeko INGURUGELAn edo ihobe.net webgunetara jo.\nKlaustro eta Eskola Kontseiluetan jasangarritasuna ohiko gaia bezala izatea bermatu, aldiro aldiro konpromiso, neurri, eta aurrerapenetaz informatzeko eta proposamenak jasotzeko.\nJasangarritasunaren inguruan sortzen diren dokumentuak erregistratu eta komunitatearen, hezkuntza -administrazioaren eta hornitzaileen esku ipini.\n· plan berdea: bizimodua hobetzeko aurrez dezakezun guztia. kutxa\nPapera eta inprimategia kultura-zabalkundearen ikurrak izan dira betitik eta bi elementu hauek oinarrizko baliabideak dira ikastetxeetan. Papera basoetatik ateratako egurraren zuntzekin fabrikatuta dago. Paper-orearen ekoizpenak eta kontsumoak kalteak dakarzkie zenbait giza taldeei eta ingurumenari (biodibertsitate galera), munduko zenbait lekutan azkeneko baso naturalak desagertzeko arriskuan jarriz. Jarraian zerrendatzen diren iradokizunak basoengan dugun aztarna ekologikoa murrizteko dira.\nPaper berria paper birziklatua edo FSC ziurtagiria duen zuntzez fabrikatutako paper ekologikoa izatea. “Aingeru Urdina” ingurumen-etiketa duen paperak fotokopiagailu eta inprimagailuetan trabatu gabe erabili ahal izatea bermatzen du.\nInprimatzekoan edo fotokopiatzekoan papera trabatuta ez geratzeko papera toki lehorrean gorde.\nInprimatzeko edo fotokopiatzeko dokumentuak prestatzekoan ahal den letra mota eta tamaina txikiena erabili. Adibidez, tamaina 10, 11 edo 12koa; letra mota “Times New Roman” motak “Arial” motak baino gutxiago okupatzen du.\nEspazio gutxien okupatzen duen lerroartea aukeratu. Sangriak eta aurreko eta atzeko marjinen zabalerak ahal den gehien murriztu.\nInprimatu aurretik pantailan dokumentuak berrikusi zuzentzaile ortografikoa pasatuz, inprimatu eta gero akatsak ez aurkitzeko.\nBaloratu inprimatzeko edo fotokopiatzeko benetako beharra: e-postak, dokumentu bat osorik ala orrialde bat edo beste,…\nBakarrik beharrezkoak diren kopia kopurua (inprimatzean/fotokopiatzean) atera.\nHobe zuri-beltzean inprimatu/fotokopiatu koloreetan inprimatu/fotokopiatu baino.\nBi aldetatik inprimatu/fotokopiatu dokumentuak.\nBerrerabiltzeko paper erabilerari –alde bakar batetik erabilitako orriei- lehentasuna eman eta ahal den heinean ez erabili paper berria.\nAlde bakar batetik erabilitako papera (barneko papera zein kanpotik jasotakoa) erabili dokumentuak inprimatu/fotokopiatzeko hori ahal denean, zirriborroak idazteko, notak hartzeko bileretan, telefono-deien oharrak idazteko.\nSaiatu gutunazalak berrerabiltzen.\nPaperaren zein paperezko beste elementuen berrerabilpena ahalbidetzen duten ontziak ipini eta behar bezala identifikatu.\nBi aldeetatik erabilitako papera botatzeko ontziak ipintzea paperaren bilketa bereiztua egin ahal izateko. Ondorengo paper mota hauek ez direla birziklagarriak eta, ondorioz, ez dira bota behar birziklatzeko paperaren ontzietara: etiketa itsatsigarriak, paper argizariztatua edo parafinatua, faxarentzako paper termikoa, komuneko papera/paper sanitarioa.\nE- postazko komunikazioei paperezkoekiko lehentasuna eman.\nInformazio garrantzitsua dauden informazio-tabloietan (kontsultarako alea) ipini bakoitzak beretzat kopia bana egin gabe.\nBulego-erosketa oso talde heterogeneo da. Koste gutxiko materiala izaten da, baina kopuru handitan erosten dena (boligrafoak, arkatzak, klikak, itsasgarriak, zeloa…) Maiz, salneurria izaten da irizpide bakarra erosteko garaian, ingurumen aspektuak baztertuz. Askotan, haien osagaietan disolbagarri kimiko sintetikoak gehitzen dituzte, konposatu organiko lurrunkorrak, metal astunak… Erosketaren beste ataletan bezala, hauetan ere ezinbestekoa da erabakitzea zein den behar zehatza, zer kalitatekoak nahi ditugun, zein kopurutan, zein ingurumen inpaktuak sortuko dituzten, hau da erosteko garaian, beharra eta ingurumena kontuan izatea, baina baita ere, produktua erabiltzen denean, eta sortzen diren hondakinen kudeaketa orduan. Hona hemen zenbait irizpide erosketa eta erabilera jasangarriagoak bideratzeko ingurumenaren ikuspuntutik:\nLehentasuna eman material mota bakarreko produktuei polimaterialezkoen aurrean, birziklatzeko aukera gehiago baitute lehenengoek.\nAukera dagoenean, egokiagoa izaten da produktu solidoak erabiltzea likidoak baino; esate baterako, ingurumen kudeaketa hobea egiten da zuzentzeko zinta (solidoa) erabiltzen denean era likidoan baino.\nLehenetsi kalitatezko produktuak (haien bizitza luzeagoa izaten delako), birerabilgarriak eta material birziklatuez ekoizten direnak.\nEkidin banako enbalaketa duten produktuak, ontzi-hondakinak murrizteko eta, era berean, lehengaien gehiegizko erabilera saihesteko.\nZeloaren kasuan, aukeratu zelulosa azetatozkoak eta baztertu plastikozkoak.\nKarpetak, zorroak, dossierrak eta halakoak erostean, kartoi birziklaturikoak lehenetsi plastikozkoen edo material konposatuak biltzen dituztenen aurrean.\nBoligrafo, errotulagailu, arkatzak eta azpimarragailuen kasuan, saihestu erabilera bakarreko produktuak, PVCzkoak, lakatuak edo disolbagarri organikoak gehitzen dituztenak; haien ordez, aukeratu material birziklagarriez ekoiztutakoak, edo egurrezkoak, kargagarriak direnak, lakarik gabekoak, edo uretan disolbatutakoak.\nEguzki-kalkulagailuak erabiltzea egokiagoa da bateriazkoak baino; bateriak erabili behar badira, kargagarriak izan daitezela da irizpide egokia.\nBorragomen kasuan, erabili kautxuzkoak, eta ekidin PVCzkoak.\nMetalezko tresnak erosten direnean (grapagailuak, zulagailuak, klikak…), eragotzi metal astunak gehitzen dituztenak; era berean, soilik metalezkoak direnak egokiagoak dira metala eta plastikoa nahasten dituztenak baino.\nEgurrezko tresnak erosten direnean, aukeratu egur zertifikatuez egindakoak (arkatzak eta erregelak, esate baterako).\nForest Stewardship Council» (FSC) nazioarteko erakundea da. Bere sistemak eta produktu-etiketak munduko basoak modu arduratsuan erabil daitezen bultzatzen du, eta errespetu eta aintzatespen handia du.\nFSC irabazi-asmorik gabeko nazioarteko erakundea da. Erakunde horrek hainbat talde deitzen ditu,\nbasogintzako praktika okerrek sortutako arazoei irtenbidea emateko eta basoa modu egokian erabiltzen dutenak saritzeko.\nProgramme for the Endorsement of Forest Certification schemes» (PEFC) edo baso-ziurtagirien sistemak aintzatesteko programa, basogintzako sektore pribatuaren borondatezko ekimena da. Helsinkiko (1993) eta Lisboako (1998) ministerio arteko konferentziek Europako basoak babesteari buruz hartutako irizpide eta adierazleetan oinarritzen da. PEFCek esparru bat ezartzen du ziurtagiri-sistema nazional\nkonparagarríak martxan jartzeko eta Europan elkar aintzatesteko.\nEuskal Autonomia Erkidegoan ahalegin handia egin behar dugu ur-eskaria murrizteko, baita ibaietara isurtzen ditugun urak guztiz arazteko ere. Batetik ur hornidura neurri handian euri kopuruaren mende dago eta beraz balizko lehorte garai batean ur-murrizketa zorrotzak ekiditeko modurik egokiena da aurrezpena. Bestetik gure ur ekosistemen osasuna bermatzeko emari ekologikoak errespetatzeaz gain ez dugu inolaz ere guztiz araztu gabeko urik isuri behar. Uraren horniketa eta arazketa bermatzen lagundu dezakegu uraren erabilpen arduratsua eginez.\nIkastetxeetan ur-kontsumoaren atal handiena komunetan eta dutxetan egiten da normalean, baina zenbait kasutan sukaldean, garbiketan edo berdeguneen ureztaketan ere gastu handia egiten da. Gure ikasleekin batera ondo identifikatu behar ditugu gure kontsumo puntuak, kopuruak eta erabilpenak alternatiba egokienak praktikara eramateko. Ez dugu ahaztu behar ura berotzeak ere baduela ingurumen kostu handia eta ondorioz, ur-kontsumo baxuagoak dutxetan eta sukaldean energia aurrezpena ere ekarriko du.\nEzagutu ur kontsumoa. Ikastetxearen erabilpenen arabera 6-10 litro pertsonako eta eguneko nahiko izan daiteke.\nKontsumo ohitura egokiak gogorarazi kanpainak, kartelak eta ikuskapenak eginez: txorrotak ondo itxi, dutxa laburrak hartu, komuneko deskargari alferrik ez eragin, ez bota konketa edo komunetik olio, pintura edo janari hondakinik, garbigarriak neurriz erabili… sukaldariak eta garbitzaileak ere kontuan hartuz.\nSaihestu ihesak: Begiratu txorrotek edo komunek ea ihesik duten, eta konpondu. 5 mm-ko ur-korronteak urtean 528.000 litro-ur (528 m3) alferrik gastatzea dakar.\nUr-ihesak hoditerian detektatzeko aldizka begiratu ur-kontagailuaren datuak: urik kontsumitu ez den tarte batean zenbat markatzen duen hasieran eta zenbat amaieran.\nZaindu txorroten emaria eta eraginkortasun maila. Emari eraginkorrak: 6 litro minutuko konketan eta 10 litro minutuko dutxan. Emaria murrizteko aparailuak, egokitzapenak eta txorrota berri ugari daude, ura aurreztea ahalbidetzen dutenak, atzera-egite automatikoa duten kanilak adibidez.\nTenporizadorea duten txorrotetan eta dutxetan egokitu zabaltze-denbora.\nKomunak berriztatu behar direnean jarri komuneko deskarga sistema eraginkorrak: deskarga bikoitzeko sistemak (3-6 litrokoa, 4-5-9 litrokoa) edo ur deskargak nahita eteteko sistemak.\n…Gainera sukaldean eta garbiketan:\nKonketa urez bete txorrota irekita utzi beharrean.\nKontuz ibili janari hondarrak, koipeak eta olioak harraskatik joan ez daitezen.\nOntzi-garbigailua programa egokian erabili eta ordezkatzeko garaia heltzen denean ur kontsumo baxukoa erosi.\nAerosolak, produktu toxikoak, intsektizida kimikoak saihestu.\nProduktu naturalak erabili: ozpina, limoia,…\nProduktu kopurua murriztu, biodegradagarriak izan daitezela.\nGarbigarri ekologikoak erosi.\n6…Baratza edo lorategian:\nUreztatze sistema eraginkorra jarri: tanta edo mikroaspertsio bidezkoa, adibidez.\nUr kontsumo txikiko lorezaintza egin\nEspazioa informazioz eta afektibitatez bete-beterik dago eta ikastetxe guztiek zerbait esaten digute uneoro, bertan bizi direnen pertsonei, bere lan-erei eta bizimoduei buruz, bere orube eta jolastokiei begiratu ez gero, horma, hesi, isilune edo zarata, usain, paisaje, argi eta abarren bidez.\nIkastetxearen espazio eta orubea hobetzeak, bertan ematen diren aprendizaje-prozesuen kontinentea hobetzea dakar, horrek suposatzen dituen dimentsio guztiak garatuz, hala nola pertsonalak, giza hiritarrak, zientifikoak eta artistikoak.\nJolastokia, jolas eta aisialdi gunea dena eraldaketa horri ekiteko toki aproposa da, balio emozionala du eta ikastetxearen informazioa ematen digun eskola paisaje gisa duen balioa ere nabarmena da. Zirrara horiek pertsonen eta ingurumenarekiko aberatsak eta begirunezkoak izan daitezen ondorengo neurriak iradokitzen ditugu.\nAsfalto guneak eta kotxe partikularrei ematen zaien espazioa gutxitu.\nBurdin hesiak landare goraikariekin, zuhaitzekin edo lorontziekin estali.\nJolastokian natur guneak sortu (ortuak, lorategiak, zuhaitz eremuak, intsektu edo tximeleta lorategiak, hormak, hesiak, urmaelak, kabiak eta txorientzako janlekua, eta abar.)\nIntimitate eta harremanetarako espazioak sortu jarlekuak, edo bestelako altzarik eta joko anitzetako eremuak akotatuz.\nLeihoetan lorontziak ipini eta paretak horma irudiz margotu, ikastetxearen kanpo-itxura hobetuz.\nEstalitako edo babestutako informaziorako espazio bat sortu, non ikastetxearen ingurumenarekiko konpromisoetaz informatu eta lankidetzarako dei egiten den.\nCuriculum ezagutza anitzak esperimentatzeko eta aplikatzeko orubea erabili, hala nola natura zientziazkoak, paisajea, orientazioa, eta abar.\nIkastetxearen inguruko baliabide naturalak, kulturalak edo bertatik ikusten den paisajearen balioen inbentarioa egin.\nEspaloiak handitzea, oinezkoen bideak gehitzea edo bizikletentzako bidegorriak egitea proposatu, ikastetxera oinez edo bizikletaz joatearen sustapena bultzatzeko.\nIkastetxearen barrualdean eta kanpoaldean zabor eta hondakinik ez daudela ziurtatu eta paperontziak eta bestelako hondakin-biltokiak ipini informazio kartelekin.\nBizikletentzako aparkaleku-barrak ipini.\nEgiaztatu eta bermatu ikastetxearen inguruko ingurumen kalitate orokorra (argiztapena, zarata, hondakinak,…) eta segurtasuna (zoruaren egoera ona, itxitura, oinezko eta bizikletentzako pasabideak, iristgarritasuna,…)\nAuzoa eta inguru hurbila ezagutu, ibilbideak diseinatuz eta ikuspegi desberdinekin landuz (ingurumen, giza, ekonomia, arte, politika,…) eta inguruko parke eta kultura zerbitzuak ezagutu.\nInguruko elkarte edo taldeekin harremanetan ipini, antolatzen diren ekitaldietan elkarlanean aritzeko, hala nola, kotxerik gabeko eguna, zuhaitz landaketak, eskola bide laguna, eta abar.\nErakusketak, ate-zabaliko egunak, irrati saioak eta abar antolatu, ingurukoekin harremanak estutzeko eta auzo-kultura berreskuratzeko, komunitateren identitatea eta kidetasuna bultzatuz.\nESKOLA EKOLOGIKOA bilduma: ORUBEA eta eskola baratza\nplan berdea: bizimodua hobetzeko aurrez dezakezun guztia. kutxa\nIkastetxeetako berdeguneak biodibertsitaterako habitatak dira eta ikastetxeko paisaia leuntzen eta arintzen dute. Halaber, klima erregulatu eta zarata eta kutsadura isurketak gutxiagotzen laguntzen dute. Era berean, oso garrantzitsuak dira ikasleentzat aisiarako guneak direlako zein natura eta izaki bizidunen funtzionamendu eta zainketaz aprendizai eremu ezin hobeak.\nBerdeguneen zainketa eta mantenimendua jasangarria izan dadin, honako irizpide hauek izan behar dira kontutan:\nBerdeguneak ikastetxeko ingurunearen baldintzak, izango duen funtzio eta ikasleen adinaren arabera diseinatu: intsolazioa, lurzoruaren kalitatea, malda, …..; jolasa, zainketa, esperimentazioa, ikasketa……\nGaraian garaiko eta bertako landareak eta haziak lehenetsi eta erostekotan, beraien lanean ingurumen neurriak ezartzen dituzten haztegi edo enpresetan erosi.\nGaraian garaiko loreen erabilera gune jakin batzuetara mugatu: alternatiba gisa, loredun landare bizikorrak eta ordezterik behar ez duten bulbazeak erabiltzea.\nUreztaketa: ureztatze beharrak gutxitu, landare espezieen hautaketa zuzena eginez eta ur premien arabera elkartuz; lur-estaltzea edo mulching bezalako teknikak erabili, ebapotranspirazioz ematen diren ur galerak saihesteko; ureztatze sistema eraginkorrak instalatu; ……Eta ureztatu beharra izatekotan, ur freatiko, euri ura edo araztegietako ura erabili gehienbat, ur edangarriaren erabilpena ahalik eta gehien saihestuz.\nLur estalkiaren erabilpena bultzatu (landare estaldura biziduna, ebakitako landare berdeak, konposta, lastoa, ….. ), belar gaiztoen hedapena saihesteko, ureztatze premiak gutxitzeko eta ongarritzeko. Ongarri behar handiagoa izatekotan, ongarri organikoak eta/edo mineral naturalak erabili.\nZuhaitz eta zuhaixken inausketa gutxitu, modu naturalean garatzeko aukera emanez (adaburu zein sustraiekin inguruko etxebizitzei arrisku edo eragozpenik sortzen ez dieten bitartean).\nIzurrite eta gaixotasunei aurre egiteko, nekazaritza ekologikoak gomendatutakoak lehenetsi.\nHondakinak modu egokian kudeatu, gaikako bilketa eginez eta organikoak izatekotan, konposta eginez.\nEROSKETA ETA KONTRATAZIO PUBLIKO BERDEAREN ESKULIBURUA; Eusko Jaurlaritza- Ingurumena, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantza Saila\nESKOLA BARATZEA; Ceida\nEGIN DEZAGUN ORTU BAT; Jesús Mª Cantero Gonzalbo; Jose Manuel Gutierrez Bastida\nGure ikastetxean edozein jai egiten dugularik eragin bat sortuko dugu gure ingurumenean, gainera leku eta denbora labur batean kontzentratua izateak eragina handietsi egiten du. Beti egongo da baliabideen kontsumoa (ura, energia, papera, et.) eta hondakinen sorrera (ur zikinak, gas igorpenak, zaborrak) eta gure helburua ingurumen inpaktu horiek gutxitzea izan behar du.\nJaiaren helburuetako bat jasangarritasuna dela argi eta garbi azaldu.\nLankidetza eskatu; bai familiei zein auzoko boluntario taldeak, GK erakundeak,..\nJai jasangarria antolatu eta gauzatzeko batzorde berde bat sortu irakasle, ikasle, guraso eta ez irakasleen partaidetzarekin.\nDeialdia eta propaganda egiteko hedabide digitalaz baliatu; posta elektronikoa, intranet, bloga,.. baldin eta kartelak, triptikoak, foiletoak edota apaingarriak egin behar badira berrerabilitako materialaz egin.\nHondakinen bereizketa egokia laguntzeko kartelak eta jarraibideak egin.\nBaliabide eta prozedurak prestatu dela a) asetze edota partaidetza maila ebaluatzeko zein b) hondakinen kudeaketa egokia bermatzeko.\nAlferrikako gastua ekiditeko beharrezko kantitateak ondo kalkulatu, eta erosi.\nErosketa egiterakoan soltean erosi, auzoko dendetan, bidezko merkataritzako produktuak, edota ekologikoak zein etxean eginikoak. Edariak itzultzeko botiletan edota soltean. Eta partaideak animatu nork bere edalontzia etxetik ekar dezan.\nMugitzeko arazo dutenentzako leku bat gorde eta besteak animatu oinez, bizikletaz zein garraio publikoa erabiliz etortzen.\nTxertatu egitarau barruan ingurumenarekin lotutako zerbait; bideo, ipuin, antzerkiren bat… ikasleen lanak aprobetxatu, baita familiena , GKEena, auzo elkartearenak,..\nTailerrak burutu; jostailuak hondakinak erabiliaz, aitzineko jokoak zein ikastetxean ematen diren kulturetakoak.\nTruke azoka bat antolatu; liburuak, jostailuak, etxean egindako jakiak,..\nKalejira bat antolatu mozorroak eta musika uztartuz, baina musika tresnak eta mozorroak hondakinez edota berrerabilitako elementuz eginikoak, ingurugiroarekiko sentsibilizazio mezuak .\nZientzi tailerrak antolatu kudeaketa jasangarriaren inguruko kontzeptuak esperimentuen bidez agertzeko, energi berriztagarriak, lehengaien aurrezpena,..\nHondakinak ahalik eta gehien murriztu a) janaria plateretan gabe ogi xerretan, pizza, taloetan, pita gainean b)kristalezko basoak erabiliz, edota plastiko gogorrekoak baina “ bakoitzak bere basoa” c) ontziteria eta mahai-zapiak berrerabilgarriak, edo konpostagarria, gainontzeko materia organikoarekin geroago aprobetxatzeko\nHondakinen bilketa egokia burutu ontzien argibideak erabiliaz\nKokapena ondo aukeratu uraren eta argiaren kontsumoak ahal den gehien jaisteko\nBolumenak jaitsi, musika zein bozgorailuena, udal arautegiaren barruan\nSortutako materia organikoa, janaria batik bat, aprobetxatu konposta eginez.\nErabilitako espazioaren garbiketa eta jasoketa egiteko talde lanak antolatu.\nJaiaren ebaluazio xume bat egin eta ohiko bideak erabiliaz estola komunitate osoa jakitun gainean jarri\nIHOBE Iraunkortasuna aintzat hartzen duten jaiak\nIhitza 14 eu Jai iraunkorragoak\nGarraio sektoreak energia kontsumoaren % 40 suposatzen du, Industria eta etxeetako kontsumoen gainetik kokatuz.\nSortzen dituen bestelako kutsadura motak edo/eta zehaztugabeko gizarte gastuak ere kontuan izan behar dira: gas kaltegarri eta partikulen emisioak atmosferara (herritarren osasunean duen eragina), eskasa eta garestia den ondasun baten okupazioa (lurra), istripuak, zarata, e.a.\nIkastetxeak, Kolektibitate ezberdinen biltzaileak dira: ikasleria, irakasleria, gurasoak, irakasleak ez diren langileak. Eragile horiek egunero garraiatu behar dira ikastetxeetara, eta mugikortasun iraunkor bat lortzeko honako iradokizun hauek jarrai daitezke:\n· Mugikortasun jasangarria lortzeko helburuak planteatzea, hezkuntza komunitatea sentsibilizatzea, eta ikastetxearen inguruan hainbat jarduera praktikoak planifikatzea.\n· Autorik gabeko eguna (Irailaren 22a) aprobetxatuz, Mugikortasun Iraunkorraz jarduerak antolatzea eta egitea: bizikletaz martxak, eskolara oinez, eskolako bidea, e.a., edo/eta banaka edo familiaka izandako mugikortasunarekin lotuta dauden emisioen (berotegi efektua) kalkuluak egitea.\n· Bidai motzak (1,5 km) eta ertainak (3 km-raino) oinez edo bizikletaz egitea.\n· Garraio kolektibo edo/eta publikoa erabiltzea (trena, metro, tranbia, autobusa).\n· Auto pribatua konpartitzea.\n· Ikastetxearen inguruan bide seguruak , paseoak egiteko azpiegiturak, autorik gabeko edo gutxiagorekin behintzat espazioak, zarata gutxitzeko zuhaitzen guneak diseinatzea.\n· Inguru hurbilean dauden lekuetara edo bidaia gehiegirik (nahiz eta garraio publikoan) suposatzen ez duten irteerak antolatzea.\n- ESKOLA EKOLOGIKOA bilduma: ORUBEA eta eskola baratza\n- FERNÁNDEZ, A. (1996).- Eco-auditoría escolar. Gobierno Vasco. Vitoria-Gasteiz\n- GARRAIOA ETA INGURUMENA EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOAN. GI 2002 ADIERAZLEAK. EUSKO JAURLARITZA\nPertsona guztiek elikadura nahikoa eta osasuntsua izateko eskubidea Giza eskubideen Deklarazioak onartu du. Nazioarteko elikagai-arauek eta kontrol-sistemek segurtasuna bermatzen dute, baina ikastetxeetan ingurumena kontuan hartzen dituzten kalitate-sistema osagarriak ezartzea komenigarria da. Abeltzaintzak, nekazaritzak eta arrantzak eskualdeko eta tokiko kulturetan eta Planetaren jasangarritasunean eragina handia dituzte. Horregatik hau iradoki diegu:\nElikagai transgenikoak ez erabiltzea.\nElikagai freskoak, sasoikoak, kontserbagarririk gabe eta gertukoak erostea, horrela garraio, banaketa eta prozesatzearen gastu energetikoa gutxitzen da.\nOntziratu gabe edo bilduki gutxiko produktuak, eta aurrez prestatu/kozinatu gabeko elikagaiak erostea.\nAnimalien jatorriko elikagaiak gutxitzea, aldiz, barazkiak handitzea.\nElikagai ekologikoak erostea (pestiziden eta ongarrien kutsadura gutxitzen da).\nHurbileko dendetan erostea (garraioa gutxitzen da) eta bidezko merkataritzan.\nPaper birziklatuaren erabilera bultzatzea, baina ekipoen garbiketan saia zaitez beti papera alferrik ez gastatzen.\nErabilita dagoen sukaldeko olioa hustubideetan ez isurtzea, oso poluitzailea delako (litro 1 oliok 100.000 litro ur polui ditzake). Jar zaitez harremanetan hondakin–kudeatzaile batekin edo olioa birziklatzen duen enpresa batekin.\nSoberako generoa ontzi egokietan gorde, aluminiozko papera edo plastikoak ahalik eta gutxien erabiliz.\nNekazaritza ekologikoaren teknikak erabiliz helburu hezigarriekin eskola-ortuak ipintzea, materia organikarekin konposta egitea.\nElikagaiak aukera hori ematen badu, produktua hozkailuan desizoztu, hasiera batean izozkailuaren kontsumoa eta ondoren mikrouhin–labearena saihesteko.\nHozkailuaren eta izozkailuaren atzealdea garbi eta ongi aireztatuta edukitzea.\nHozkailua eta izozkailua bero–fokuetatik ahalik eta urrunen instalatzea.\nHozkailuaren eta izozkailuaren atea behar den denboraz bakarrik irekitzea.\nNoizean behin atearen estankotasuna egiaztatzea.\nHozkailuaren eta izozkailuaren tenperatura fabrikatzailearen jarraibideak kontuan izanik erregulatzea.\nIzozkailuan 5 milimetroko lodiera duen izotz zuriko geruza bat agertzen baldin bada, ekipoak gehiegi ez lan egiteko eta bere eraginkortasuna ez galtzeko, desizozten utzi.\nHozkailuan elikagai berorik ez sartu.\nFabrikatzailearen katalogoa kontsultatu, beharrizanetara hobekien egokitzen den garbiketa–programa erabiltzeko xedez. Honela ur–kantitate justua eta beharrezkoa den tenperatura minimoa erabiliko da, energia soberan gastatu gabe.\nAurreztekoak diren programak erabiltzen saiatu.\nOntzi–garbigailua beteta dagoen martxan jartzea, baina gehiegi kargatu gabe.\nPiezak ontzi–garbigailuan behar bezala ipintzea.\nArrainak, barazkiak eta abar garbitzen dituzun bitartean, kanila ez utzi irekita.\nEz desizoztu kanilaren azpian.\nGeneroak hozterakoan ez egin kanilaren azpian, izotzarekin baizik, ur–kontsumoa askoz txikiagoa izango baita.\nGauzekin jolastea da mundua ezagutzeko umeek erabiltzen duten biderik arruntena, baina, eskoletan esku artean darabiltzaten gauza gehienak plastikozkoak dira eta material ohikoena papera. Objetuen kualitate ezberdinak konbinatuz ikasleen ekintza ikertzailea aberatsago, naturatik gertuago eta jasangarritasunarekin bateratuago izatea lor daiteke.\n· Solidaritatea eta hiritar jokabideak bultzatzen dituzten jolasak aukeratu, irakasten dutenak, eta pentsamendua suspertzen dutenak. Borroka edo sexistak direnak ekidin.\n· Osasuna eta ingurumenerako kaltegarriak ez diren jostailuak aukeratu. Ekidin PVCz egindakoak (plastikozkoak erostean hobetsi polipropilenozkoak), edo ftalatoak dituzten jostailu bigunak, piladunak, bilduki asko dutenak edo konponketarik ez dutenak.\n· Material naturalez egindako jostailu, joko edo ikas-materialak aukeratu, hala nola egurra, kortxoa, papera eta kartoi birziklatua edo kloro barik zuritua, nekazaritza ekologiko kotoi edo leunak, eta abar).\n· Ingurumen jarrerak eta gaitasun zientifikoak bultzatzen dituzten jolas edo materialak aukeratu, hala nola papera birziklatzeko jokoa, edo energia berriztagarriaz egiten diren muntaiak edo jokoak, basoak birlandatzeko hazitegiak, edo ikasleek material birziklatuaz egin ditzaketen jostailu edo maketak.\n· Objetuekin egiten den jolasa bultzatu, zentuzmenak zuzpertzen dituztenak, usaimena, entzumena, ikusmena eta gorputzaren mugimendua aktibatzea eskatzen dutenak. Naturatik hartu edo eratorritako gauzekin, fruitu lehorrak, harriak, enbor-azal, oskolak, adarrak edo txirrikak adibidez. Gauza metalikoak beirazkoak edo gomazkoak, adibidez, koilarak eta bestelako sukalde-tresnak zintzarriak, tronpetak, giltzariak, kanikak, malgukiak, edalontziak, golf edo tenis pelotak, larruzko diruzorroak, koilarea eta abar.\n· Lankidetza sustatzen duten mahai jolas edo ordenagailu jolasak aukeratu.\n· Gutxi erabilitako papera, liburu edo agenda aprobetxatu berrerabiltzeko.\n· Musika tresnak naturako elementuekin egin, adibidez kaskanetak txirlekin, marakak kuiekin, txistuak kainaberekin edo lizar-adarrekin edo hondakin-materialekin, hala nola txapak txilibituak egiteko, erradiografiak edo malgukiak naturako soinuak imitatzeko, adibidez euria edo ekaitza,\nEgurra edo oihalak erabiltzen dituzten jostailu edo jokoetan etiketak aztertu eta jasangarritasunaren ikuspegitik berma gehien eskaintzen dituztenak aukeratu.\nEraldaketa-prozesu guztian —azken kontsumítzailera iritsi arte— ehun-gaietan substantzia kaltegarririk ez dela erabili bermatzen duen Europako adierazlea da.\nEhungintza ekologikoa hiru arlotan banatzen da: ekoizpenaren ekologia, giza ekologia eta hondakinen ekologia. Óko-Tex Standard 100 adierazlea giza ekologia deitutakoaren barruan dago.\nAitex-ek sustatutako nazioarteko ziurtagiri ekologiko eta sozialak munduko ehun-ekoizpenaren zigilu berde berri gisa aintzatestea du helbutu. Zigiluak hiru zutabe hauek ditu;\n—Produktua: osasunarentzako substantzia kaltegarririk ez duten ehun-gaiak.\n—Ingurumena: artikuluaren ekoizpen-instalazioan ingurumena errespetatzen da.\n—Irizpide sozialak: Lan eren araberako giza eskubideak eta eskubide unibertsalak errespetatzen dira artikuluaren ekoizpen-instalazioan.\nEraikinak berez eta eraikuntzaren inguruan, hiri-bilbea zehazten duten osagai garrantzitsuak dira. Hauek gizarteak bizitza eta lana garatzen duen guneak sortzen dituzte eta hiritarrei identitatea ematen dien eszenatokia sortzen dute. Bestalde, eraikinak, eragin estetikoaz gain, eragin handia du hiriaren ingurumen kalitatearengan. Arlo honi gagozkiolarik, eta energia arloko irizpideak kontuan hartuz, etxebizitzen erabilerari lotutako energia kontsumoak 3,6 milioi tona CO2 sortzen ditu Euskal Autonomia Erkidegoan. Kontsumo horretatik, %6 baino ez dator energia berriztagarrietatik.\nEkonomia, ingurumen eta kalitate arloko baldintzak eta funtzioak osatu behar dira eraikinak eta berauen ingurua sortu eta berritzeko:\n· Erakargarriak, iraunkorrak, funtzionalak, eskuragarriak eta osasuntsuak bizitzeko eta erabiltzeko, beraiekin kontaktuan den edozer ondo egitea bultzatuz.\n· Eraginkorrak baliabideen erabilerari dagokionez, bereziki energia, materialak eta uraren kontsumoari dagokionez, energia berriztagarrien erabilera bultzatuz, kanpoko energia gutxi behar izanda berauen funtzionamendu egokirako, ura eta lurpeko uren erabilera egokia eginez eta hondakin urak egokiro kudeatuz. Ingurumenarekin uztargarriak diren materialak erabiliz, erraz bIrziklatu edo berrerabiltzeko modukoak eta ez dutenak gai arriskutsurik izango, ziur pilatu ahal izateaz gain.\n· Bizilagunak, bertoko kultura eta ondarea errespetatuko dutenak.\n· Ekonomikoki lehiakorrak, bereziki eraikuntzaren bizitza zikloa kontuan hartzen denean, bai mantenuan, bai iraunkortasunean.\n· Berez hezitzaileak, espazio ezberdinekin bioaniztasunerako, pertsonen arteko harremanetarako, autonomiarako…\n· Erosoak, osasungarriak eta jasangarriak, aire eta soinu maila egiokiarekin, bai barruan zein kanpoan, hondakin gutxi sorteen dutenak eta garraio behar txikia eskatzen dutenak.\n· Erosoak eta sarbidedunak, entzun-seinaleekin, Braille kartelak, mugikortasunerako eta integraziorako oztoporik gabe.\nMargoak eta bernizak aginduak zorroztasunez betez erabili behar dira. Lortu nahi dugun helbururako egokiak direnak aukeratu behar ditugu. Hau da, kanpoko bernizak ez ditugu erabili behar etxebizitzen barruan (euri eta hezetasuna jasaten duten egurretarako fungizidak eduki ditzakete); ez erabili metal astun edo osagai arriskutsuak dituzten margoak; aukeratu latexa duten margoak eta ez petroliotik eratorriak... Garrantzitsua da etiketetan osagai guztiak behar bezala identifikatuta agertzea.\nEuropako ekoetiketak pigmentu zuria murriztu dela ziurtatzen du, prozesu askoz ere ekologikoagoaz fabrikatu diren pigmentuak erabili direla; ekoetiketak, halaber, estaldura nahikoa izango dela bermatzen du, lurrun gutxiago botatzen duten disolbatzaileak (COV, osagai organiko lurrunkorrak eta hidrokarburo aromatiko lurrunkorrak) erabili direla; eta ziurtatzen du margoek ez dutela metal astunik ez horien osagairik.\nMargoak oso produktu kutsagarritzat jotzen dira hondakinen prozesatzeari dagokionez. Horiek horrela, herrialde batzuetan gaikako bilketa egiten dute bereziki margoen hondakinak jasotzeko; horrekin margoek ingurumenarentzat eta osasunarentzat duten arriskua ia ezerezean gelditzen da.\nIkastetxeetan era horretako hondakinen toxikotasuna murrizteko modua, besterik gabe, gutxiago erostea da eta benetan behar duguna erabiltzea. Zenbat eta margo gutxiago, hainbat eta hobe.\nKontuan hartzeko ideiak:\n· Erabili ondoren, itxi ondo margoen potoak igorpenik ez dadin egon eta margoa azkarregi ez hondatzeko.\n· Inoiz ez utzi margo-potoak umeak hartzeko moduan.\n· Haizatu gela eta altzari pintatu berriak, erabat lehortu arte.\n· Erabili pintura mineral eta naturalak. Identifikatu etiketan agertzen diren osagai guztiak.\n· Margo sintetikoak erabili behar baditugu, ekolabela edo ekoetiketa dutenak bilatuko ditugu. Gogoan izan ekoetiketak identifikatzen dituela substantzia toxikoak.\n· Pintzelak ondo garbitu. Pintzelak ez garbitu harri-askan, hondakin-urak arazten ez badira.\n· Margo-soberakinak eraman gune berde edo birziklatze-plantara. Margoak etxeko hondakinen zabortegira botatzea debekatuta dago eta zigortu egiten da.\nEnergia egunero gurekin daukagun zerbait da, eta bizitzeko hain beharrezkoa dugu, arnasa hartzeaz gertatzen den bezala, beren premiaren berririk ez dugula ia. Hala ere, bere garrantziak nazioarteko harreman politiko eta ekonomikoak baldintzatzen dituela.\nGehiegizko energia kontsumoak ingurumen‑kostu handiak ditu; izan ere, energiaren ekoizpen, eraldaketa eta kontsumoa planetaren ingurugiro‑narriaduraren zergati nagusiak dira. Horren ondorioak hauek dira: a) berotegi‑efektua sortzen duten gasen gehikuntza; b) euri azidoa; c) katastrofe nuklearrak (Txernobil,..); d) hondakin nuklearren eta beste hondakin arriskutsu batzuen metaketa.eta e) petrolio‑isurketak eta marea beltzak.\nGutxien poluitzen duen energia kontsumitzen ez dena da, eta gainera baliabideak aurrezten dira. Ikastetxearen eraginkortasun energetikoaren alorrean praktika interesgarriak egin daitezke eta gainera esperimentaziorako bidea irekitzen zaigu, hauek abian ipintzeko ondorengo iradokizunak jarrai dezakezue:\n· Kudeaketa eraginkorra eta pertsona edo talde erantzule bat bermatu, zeinek energia-kontsumoa ebaluatu, tresna elektrikoen egoera aztertu kontsumoa gutxitzeko helburuak proposatu, neurriak planifikatu, ekintza-plan bat egin eta laguntzaleen aholkularitza bilatuko duen (EVVE; Robotiker).\n· Kontrol eta zuzentze neurriak abian ipini.\n· Ikastetxearen eta elektra-tresnen gastu elektrikoa kalkulatu kontsumo neurgailuak erabiliz.\n· Energia berriztagarrien instalakuntzen erabilerataz arduratu (plaka fotovoltaikoak eta haize-sorgailuak), egoeran onean egon daitezela, ondo konektatuta eta monitoreo-sistemak funtzionatzen eta horien erabilera didaktikoa bultzatu.\n· Erregistro eta mantenimendurako liburu bat eduki, gertatzen diren gorabeherak eta egiaztapenak bertan idatziz.\n· Erregailuak, argiztapena, etab., ikuskatu eta doitzeko, mantenimendu‑kontratu bat sortu eta erregailu eta galdara zaharrak ordezkatzen joan.\nIsolatzea bezain garrantzitsua da ondo aireztatzea. Etxebizitzetako isolamendu termiko eta akustikoa oso sistema ona da aurrezteko eta konforta areagotzeko. Espainiako arauek, 2006ko urritik indarrean daudenek, estalduren %25 ukitzen duten eraberritzeko prozesu guztietan isolamendu egokiak jartzera derrigortzen dute, baldin eta azalera erabilgarria 1.000 metro koadrotik gorakoa bada. Edozein planteamendu egiten dugunean, kontuan izan behar dugu isolamendua hobetzea.\nEtxebizitza bat edo eraikin bat isolatzeak barruan metatzen duen beroa edo hotza ez galtzea ekarriko digu. Badaude argazki termikoak ateratzeko sistemak, beroaren edo hotzaren galera guneak ikusteko. Edozein modutara, kontua energia-eskaria gutxitzea da eta aurrezpen ekintza batzuk planteatzea:\n· Fatxada 5 cm-ko material isolatzaileko geruzaz isolatzea eta energiaren demanda %15 gutxitzea.\n· Leihoetako kristal bakunak kendu eta jarri bikoitzak.\n· Ikastetxearen alde guztietan eguzkiaren kontrako babes onak jarri.\n· Aukeratu material naturalak, hala nola zura, kortxoa, artilea edo zelulosa birziklatua.\n· Horiek energia askoz ere gutxiago kontsumitzen dute fabrikazio prozesuan material sintetikoek baino eta bilatu PVC beste material batzuez ordezkatzeko aukera.\n· Eskatu energia-ziurtagiri egiaztatuak.\n· Bidali birziklatzera jada erabiltzen ez dituzun materialak, ordezkatu duzunak ere bai.\n· Informa zaitez etxea hobeto isolatzeko dauden laguntzez.\nEnergia elektrikoaren ekoizpenak eta kontsumoak ingurumen eta osasun arazo sendoak sortzen ditu, horien artean dimentsio ezezaguna duen klima aldaketarena nabariena delarik. Bestalde, Euskadin kontsumitzen dugun energiaren zati oso txikia ekoizten dugu eta gure energia eskaera eta xahuketa handiak dira. Eskoletan , argiteriak, bulegoko ekipoak, lan-makinak,.. energia elektrikoaren eskaera handia ekartzen dute. Energia kontsumoa murrizteko:\n· Ahal duzun guztietan argi naturala erabili. Leihoak garbiak mantendu eta pertsianak egun argiz jasota daudela egiaztatu, argitasuna murriztea behar denean salbu .\n· Ez ahaztu argiak itzaltzea, gela batetik irteten zarenean.\n· Jarri martxan “argiak itzaltzeko ” eta “energiaren aurreztea ” sustatzeko kanpainak.\n· Ordezkatu goritasun-bonbillak kontsumo gutxiko lanparekin .Lanpara horiek garbiak mantendu; zikin badaude argi gutxiago ematen dute eta. (http://www.eve.es/web/Eficiencia-Energetica/Productos/Infografias/Lamparas-de-bajo-consumo.aspx?lang=eu-ES)\n· Aztertu lanparen energia-etiketa eta aukera itzazu A energia-klasea dutenak.\n· Instalakuntza berrietan, ziurtatu hainbat zirkuitu independenteak daudela; era horretan, alde ilunetako argiak eta ondo argituta dauden aldeen argiak era independentean piztu daitezke.\n· Erabilera ez jarraian duten lekuetan ( pasabideetan, komunetan,…) argi-detektagailuak jarri.\n· Izenak jarri etengailu bakoitzean , bakarkako argiak etengailu-multzoetatik itzali edo pizten direnean.\n· Aukeratu energia eraginkortasun handiko tresna eta aparatu elektrikoak, energia aurrezten baitute. Informazioa eskatu eta alderatu aukerak.\n· Ekipoak erosterakoan aukeratu “ Energy Star ” edo energia aurrezteko sistemak dituztenak, denbora tarte jakin bat igarota erabili gabe, ekipoak kontsumo gutxiko egoerara pasarazteko ahalmena dutenak. Hala, egoera normalean baino %85 energia gutxiago kontsumitzen da.\n· Itzali erabat ordenagailua 30 minututik gora erabili gabe izango zarela uste baduzu.\n· Ordenagailua denbora tarte laburretan erabiltzen ez dugunean, pantaila itzaltzea komeni da. Pantaila da energia gehien kontsumitzen duen osagaia. Babes pantailek ez dute energia aurrezten.\n· Deskonektatu guztiz erabili behar ez dituzun aparatu elektrikoak; “stan-by egoeran ” gelditzen diren tresna elektrikoek energia kontsumitzen jarraitzen dute.\n· Zenbait ekipo “ lapurretara ” edo etengailua duten konexio anizkun-baseetara konektatu, era horretan lapurra deskonektatzean, honetara konektatutako tresna guztiak deskonektatuko dira.\nORDENAGAILUAK, PANTAILAK EDO MONITOREAK, INPRIMAGAILUAK, FOTOKOPIAGAILUAK, ESKANERRAK ETA FUNTZIO ANITZEKO EKIPOAK\nIKT ekipoak -- Ordenagailuak eta/edo monitoreak edo pantailak, inprimagailuak, fotokopiagailuak, eskanerrak, e.a.— ingurumen-irizpideak erabiliz erosteko edo kontratatzeko, jarraibide orokor batzuk bete behar dira, eta ekipoen ingurumen- eta teknika-alderdiak eta horiek betetzen direla bermatzen duten ziurtagiriak kontuan hartu.\nEkipo hauek erostean, erabiltzean eta botatzean ingurumen-eragina murrizteko estrategia orokor batek hurrengo ekintzak iradokitzen ditu:\nEkipo berrien erosketa arrazionalizatzea, aurretik baliabideak eta benetako beharrak xehetasunez aztertuta.\nEkipoen balio-bizitza ahalik eta gehiena luzatzea.\nEnergetikoki eraginkorrak diren ekipoak erostea, energia-kontsumoaren eraginak murrizteko.\nSubstantzia (hautsa, ozonoa…), zarata eta erradiazio elektromagnetiko gutxi emititzen duten ekipoak erostea, laneko osasuna hobetzeko.\nIngurumenean eragin txikia duten kontsumigarriak (papera eta tonerra edo tinta kartutxoak) erabiltzea.\nBirziklatzeko errazak eta seguruak diren produktuak aukeratzea, berreskura daitezkeen atalen balioa ahalik eta gehiena handitzeko eta substantzia kaltegarrien eraginpean ahalik eta denbora gutxiena egoteko.\nEkipoen eta material kontsumigarrien kudeaketa egokia bermatzea, haien baliobizitza amaitzean.\nKontuan hartu beharreko ingurumen- eta teknika-alderdiak\nAparatuaren modu guztietan (prest, pausatze edo energia aurrezte moduan, itzalita) energia-kontsumoa ahalik eta txikiena izan dadin, Energy Star estandarra betetzen duten ekipamenduak erostea edo alokatzea komeni da.\nEmisio akustikoak, elektromagnetikoak eta substantzia (hautsa, ozonoa…) gutxien emititzen duten ekipoak erosten edo alokatzen saiatu behar dugu. Ekoetiketa askok —hala nola TCOk, Europako Etiketa Ekologikoak, Aingeru Urdinak edo Beltxarga Nordikoak— emisio mugak ezartzen dituzte.\nEkipoetako materialen osaketarekin arduratsu izan: 2002/95/EB Direktibak aparatu elektriko eta elektronikoetan zenbait substantzia arriskutsuren erabilera murriztu egiten du; osagai horiekiko zorrotzagoak izan gaitezke aplikazio batzuetan.\nFotokopiagailuek eta inprimagailuek duplex funtzioa izan dezala bermatu behar dugu, bi aldeetatik eta orri bakoitzeko bi orrialde edo gehiago inprimatzeko. Birziklatutako paperekin ongi funtzionatzen duten ekipoak soilik aukeratu behar dira; halaber, berriz manufakturatutako tonerrak edo kartutxoak erabiltzeko bermea dutela ziurtatu behar da.\nErgonomia, maneiua eta diseinu egokia izan dadila ezintasunak dituzten pertsonentzako: batik bat, funtzioak zentralizatzen dituzten ekipoen edo partekatuak izan daitezkeen ekipoen kasuan (adibidez, inprimagailuak), erabiltzaileentzako irisgarritasun- eta erabilgarritasun-ezaugarriak barne hartu behar dituzte, aldi baterako ezintasuna edo ezintasun iraunkorra duten erabiltzaileentzat barne.\nBalio-bizitza luzatzeko eta birziklapena errazteko, erosketa egitean diseinuan jarri behar dugu arreta, aparatuak erraz eta ohiko tresnak erabilita konpondu,eguneratu eta birziklatzeko. Bestalde, gutxieneko bermeren bat eskatu behar da, eta gutxienez bi urterako ordezko piezak eskuratzeko aukera.\nHondakinei dagokienez, zenbait substantzia kentzea, birziklatutako materialetan gutxieneko edukia bermatzea, eta berrerabiltzea (ahal izanez gero) eta kudeaketa egokia dira helburuak. Ekipoei dagokienez, lehenik eta behin, haiek berrerabiltzen saiatu behar dugu. Ezin badira berrerabili, baimendutako kudeatzaileen bidez kudeatu behar dira.\nEtiketa eta fabrikatzaileen ingurumen-deklarazioak kontuan izan. Ekipo hauetarako Ingurumen-ziurtagiri nagusiak hauek dira:\nIngurumen-autodeklarazioak: Fabrikatzaileak berak egindako adierazpenak dira,\nproduktuaren balio handiko zenbait ezaugarri ezagutzera emateko. ISO 14021\narauak erregulatzen ditu, II. Motako Etiketa Ekologikoa deiturapean.\nOharra: tauletan “hartzen dituzten produktuak” zutabean gauza hauek gehitu behar dira:\n· Aingeru urdinean: inprimagialuak, fotokopiagailuak, faxak, eskanerrak eta funtzio anitzeko ekipoak.\n· Suediako profesionales konfederazioan: inprimagialuak, fotokopiagailuak eta faxak.\n· AEBko Ingurumenaren Babeserako Agentzian: inprimagialuak, fotokopiagailuak, faxak, eskanerrak eta funtzio anitzeko ekipoak.\n· Sektoreko adituak eta fabrikatzaileak: fotokopiagailuak, faxak eta funtzio anitzeko ekipoak.\nBEROKUNTZA SISTEMA (ELEKTRIZITATEA+ERREGAI FOSILAK)\nIkastetxe batean energia kontsumo handiena berokuntza da, horrek esan nahi du eragile nagusia bera dela, ingurumenarekiko begirunetik ikusita, baita gastu handiena ere.\nParadoxikoa da oso; bero asko zuloetatik ( leihoak eta ateak irekita, …) galtzen da alferrik eta galtzen ez denak sarri gaixoak eragiten ditu (gehiegizko tenperatura, hotz-beroak, izerdiak,…).\nBeraz eragin handia izan dezake a) ingurumena mailan ( aztarna ekologikoan eta sortzen dituen CO2 isurketak, klima aldaketan ); b) osasun mailan eta c) ekonomia mailan.\nKalte hauek ekiditeko kontsumoa murriztea da giltza, eta murrizketak bi esparru nagusi ditu, batetik teknikoa eta bestetik erabilera, ohiturak, beraz;\nErabiltzeko ohiturei arreta ipini, hasiera eta bukaerako ordutegiak finkatu eta arratsaldeetan leihoak ez daitezela irekita gelditu ziurtatu.\nKontzientziazkorako kanpainak aldiro egin; pasabideetan eta geletan karteltxoak jarri ateak eta leihoak ixteko animatuz eta antzekoak\nTermostatoa 19 edo 20 gradutan kokatu. Gradu bat jaisteak energiaren %10ko aurrezpena suposatzen du, inork igarri gabe.\nLeiho, ate, zulo eta zirrikituak ondo itxi eta isolamendurako neurri gehigarriak aplikatu: burletak, gortinak, eta abar, izan ere beroak kanpora ihes egiteko joera du barne eta kanpo tenperaturak berdintzeko.\nGaldara eta gainontzeko tresneriaren mantenu egokia bermatu, errebisioak eta konponketak egunean eta zorrotz jarraituz\nEVE edo enpresa baten diagnostiko teknikoa egin eta bere aholkularitza jarraitu; orientazioaren arabera hodiak meheagoak edo lodiagoak, termostato eta tenperatura neurtzeko zundak non kokatu, …eta abar\nAhal dela energi errendimendu hobeagoko erregaia erabili, gasa naturala adibidez, nahiz hasierako inbertsioa behar, galdara eta enparauak moldatzeko.\nZarata poluzio‑mota bat da, soinu gogaikarri bezala definitzen dena, ziklo naturaletan efektu kaltegarririk ez duena baina giza osasunerako arazo dena.\nIkastetxeetan bi zarata mota kontsideratu behar dira: barnekoa, ikastetxean bertan elkarrizketa, jolas, oihu, aulki eta mahaien mugimendu, eta abarren ondorioz sortzen dena, eta kanpokoa, ikastetxearen inguruko trafikoari, hegazkinen joan etorriei edo industriaren bati zor zaiona. Biak gutxitzea mesede egingo dio arretari, komunikazioari eta oro har osasunari.\n· Ikastetxearen espazio ezberdinen zarataren maila ebaluatu, barruan eta kanpoan eta zarata-mapa bat egin.\n· Soinu maila ezberdineko espazioak mugatu ikastetxean. Adibidez, isileko guneak, 40dB-tik beherakoak, gelak, idazkaritza, irakasleen guneak, etab; tarteko guneak 60dBtik beherakoak, korridore, sarrera, jantoki eta gune zaratatxoak jolastokiak bezala.\n· Ikastetxeko sarrera uneetan, goizez eta arratsaldez, musika lasaia ipini megafonia sisteman, ikasleak ohitu daitezen isilean gelan sartzen, aulkietan jartzen eta lanerako prestatzen, musikak irauten duen bitartean.\n· Ikasleak, kontuz eta oihukatu barik ohitu daitezen beste kideak begirunez hartuz, aulkiak eta mahaiak mugitzean, korridore, eskaileratik eta jolastokitik klase orduetan ibiltzean.\n· Leiho bikoitzak eta oztopo akustikoak ipini ikastetxearen orubean eta inguruan (zuhaitzak jolastokian, trafikoa leundu edo abiadura murriztu inguruan,…).\n· Zaratatsuenak diren espazioak isolatu: marina-gelak, gimnasi gela, jantokiak,…\n· Txarto dauden aulki eta mahaiak konpondu.\n· Hormak oihalekin babestu eta musika gelan moketa ipini.\n· Ikastetxera oinez, txirrindulaz eta garraio publikoan joatea sustatu.\nESKOLA EKOLOGIKOA bilduma: zARATA, iNGURUGELA\nGAIKAKO HONDAKIN BILKETA ETA HONDAKINEN KUDEAKETA\nErosketak optimizatuz eta materialak hobeto erabiliz, hondakinak jatorrian murriztea da ikastetxeak ingurumenean duen eragina murrizteko modurik egokiena. Hori egin ondoren, produktua berriro erabiltzen saiatu beharko ginateke, eta, ondoren, ikastetxeko ahalik eta produktu gehien birziklatzen. Hondakinak zabortegian ezabatzeak azken irtenbidea izan beharko luke, aurreko hiru aukerak erabili ezin direnean erabiltzekoa.\nIkastetxean sortzen diren hondakin motak eta kopuruen azterketa egin eta, ondoren, kopurua murriztu eta zuzenki kudeatzeko ekintza plan bat burutu.\nIkastetxeko gune estrategikoetan (gelak, idazkaritza, administrazioa, zuzendaritza, jangela, tailer, jolastokia…) papera, ontziak, pilak, CDak, tonerra eta abar bereizteko edukiontziak ezarri.\nGela guztietan paper hondakinak jasotzeko ontziak jarri, kontrol eta ontzia husteko arduradunak banatuz.\nAlde bakarretik erabilitako paper guztia bildu eta berriro erabil ezazu zirriborroak inprimatzeko edo ohar-blok bezala. Bilera geletako mahai gainean, alde bakarretik erabilitako papera eskuragarri izan.\nAukeratu gutxieneko bilgarria soilik duten produktuak. Esaterako, paperezko paketeak, oihalezko zorrotxoak edo kartoizko kutxarik gabeko produktuak. Eskatu hornitzaileei produktuak bilgarri murriztuarekin emateko eta produktuak ekartzean bilgarrien soberakina eraman dezatela.\nKafe-makinetan, bakoitzak bere portzelanazko kikarak erabil ditzaten bultzatu, erabili eta botatzeko plastikozko edalontziak erabiltzeak sortzen dituen hondakinak eta baliabideen kontsumoa murriztuz.\nErosketak kantitate handietan egin eta ondoren biltegian gorde. Prezioa murrizteaz gain, bildukin gutxiago sortzen baitira.\nPilarik behar ez duten aparatuak erabili. Pilak behar badituzte, kargagarriak erabili arrunten ordez.\nEz erosi produktu iraunkorren erabili eta botatzeko aldaerarik (paperezko zapiak, plastikozko plater, edalontzi nahiz mahai-tresnak...).\nTestu liburuak berrerabili ahal izateko sistema ezarri.\nTrukerako merkatua antolatu.\nJantokian, bai ikasleek eta baita bertako langileek, bilketa selektiboa egin ahal izateko sistema bat ezarri: edukiontzi ezberdinekin, protokolo batekin, kartelak ipiniz, txandak antolatuz ikasleek hondakinak kanpora atera ditzaten…\nZiurta ikastetxeko komunitate osoa birziklatze-programaz jabetu dela eta birziklatze-edukiontziak hustea ere beren zeregintzat dela.\nHondakinak ezabatzeko instalazioak ahalik eta modu eraginkorrenean erabiltzeko, toles edo trinko itzazue kartoiak edo bolumen handiko beste zenbait hondakin.\nIkastetxean sortzen diren hondakin organikoekin (janari soberakinak, hondakin berdeak…) konposta egiteko sistema bat ezarri.\nErabilitako arroparen bilketa egiteko aukerak aztertu. Adibidez, Gabonetan arroparen birziklapenarekin erlazionatutako entitateren batekin (Cáritas, Rezikleta…) koordinatutako kanpaina bat burutu.\nBirziklatutako materialekin egindako eskulanak, gabonetako apaingarriak, jolasak, etab. Bultzatu.\nToner-kartutxoak birziklatzeko, itzul itzazue horretan espezializatutako enpresaren baten bidez (begiratu Euskal Autonomia Erkidegoko Industria Birziklapeneko Katalogoan).\nINPRIMAGAILUKO TINTA-KARTUTXOAK ETA TONNER-AK\nTinta-zurrustako inprimagailuen kartutxoak eta laser inprimagailu eta fotokopiagailuen tonner-ak hondakin arriskutsuak dira tresna elektriko eta elektronikoko hondakin familiaren barruan.\nAutoritateek emandako araudi zorrotz pean daude. Araudi horiek bi urtean behin berrikusten dira tresna eta fungibleen produkzioa ahalik eta teknologia hoberen gaurkoratzeko. Ikastetxeak trataera selektiboa emateko behartuta daude, eta eginkizun hori ezin da borontatezkotzat hartu, derrigorrezkoa baizik.\nOrokorrean, hemen ere, kontutan izan behar da gutxitze, berrerabiltze eta berziklatze beharra.\nMaterial hauen gestioko lehenengo urratsa kontsumoaren kontrol eta gutxitzean datza. Hauxe da, beharrezkoa ez denean ez inprimatu. Horretarako hauek dira aholkuak:\nKomunikazio eta informaziorako euskarri digitalak erabili eta, printzipioz, ez inprimatu.\nE-mailak ere ez inprimatu\nPantailan irakurtzeko eta editatzeko ohitura zabaldu.\nDokumentazioan amankomunean aritzeko, suit-ofimatikoek eskaintzen dituzten aukerak erabiltzen ohitura hartu.\nTestu-editorearen inpresio bista erabiliz inprimakiaren ezaugarriak ziurtatu baino lehen saihestu inprimatzen.\nInprimagailuak eskaintzen dituen aukera ezberdinak ez ezagutzeagatik egiten diren akatsak saihestu behar dira. Horrexegatik eskura egon behar da laguntza-liburua eta kontsultatu behar da.\nErabiltzaile bakoitzak egiten dituen inprimaketa erregistro eraman.\nInprimagailu efizienteen erabilpenari lehentasuna eman, fotokopiagailu zentralak, normalean laser direnak, sarean jarriz eta, honela, tinta-zurrazko ekipo autonomo eragotzi.\nKonfigurazio lehenespenetan jarri zirriborroa eta zuri-beltza.\nArgazki eta irudiak inprimatzerako orduan lehentasuna eman edizioko zerbitzu espezializatuei, autoinprimaketak murriztuz.\nBigarren urratsa berrerabilpena da.Tinta eta tonner kartutxo berrerabiliak gomendagarria da. Olan fabrikatzeko beharrak gutxitzen dira eta horretarako erabiltzen diren ez-birziklableak diren lehengaien kopurua ez da gehitzen. Gaur egun, kartutxo berriek daukaten errendimendu bereko kalitate handiko kartutxoak lantzen dituen oso profesionalak diren enpresak egon ba daude, horniketa akordioak egin ahal izateko.\nKartutxoen birkarga egiteko kontutan izateko aholkuak hauek izan daitezke:\nTinta agortu baino lehen birkargatu behar dira. Tenperatura altuan lan egiten duen inprimaketa buruko zirkuituetan tinta hozgarritzat erabiltzen da. Eta tinta agortzen bada inprimaketa buruko zirkuituak erretzen dira, berrerabil ezina geratzen delarik.\nBirkargatu ondoren kartutxoak erabili behar dira segidan.\nKartutxo guztiekin gertatzen den eran, zabaldu ondoren, inprimagailuaren barruan mantendu behar dira. Inprimagailutik kanpo egonez gero, inprimaketa-buruan tinta lehortzen da, injektoreak estalirik, kartutxoko bizitza baliagarria murrizten delarik.\nBirkarga zentrora eramateko, zinta itsaskorra ez erabili inprimaketa-burua babestearren, kaltetua gera daitekeelako kartutxoa baliogabetuz.\nLaser inprimagailuen tonner-kartutxoak maneiatzeko eta garraiatzeko arreta jarri behar da. Adibidez, zilindroa ez da ukitu behar.\nEra berean birziklalariek kartutxoari laguntzen duen inprimaketa froga bat eskertzen dute, jasotzen den momentuan egon daitezkeen akatsak atzeman daitekeelako, birkarga eta errestauraziorako hartu behar diren erabakietan laguntzen delako.\nHirugarren urratsa batuketa selektiboa da. Bere bizitza baliagarriko bukaera heltzen denean, produkzio zirkuitutik era egokian kentzen dela ziurtatu behar dugu. Bere osagaiak bereiztu behar dira eta biodegradagarriak ez direnak inerte bihurtu behar dira. Ardura tonner birziklatu edo berria ekoizten gaituen enpresak hartu ahal du. Bere garraio egokia errazteko jatorrizko kutxa erabili behar da.\ntresna elektriko eta elektronikoko hondakinei buruzko directiba\n(Waste Electrical and Electronic Equipment, WEEE), 2002/96/CE, http://europa.eu/legislation_summaries/environment/waste_management/l21210_es.htm\nhondakin arriskutsuen katalogoa http://www.ingurumena.ejgv.euskadi.net/r49-4892/es/contenidos/informacion/resid_peligrosos/eu_1003/adjuntos/cer.pdf\nkartutxoen berrerabilpenerako aholkuak http://www.recikla.com/reciclar/recomendaciones.php\nPuntu berde topagailua http://www.ocu.org/puntos-limpios/\n· ESKOLA EKOLOGIKOA bilduma: Orubea, Eskola baratza, Garraioa, Zarata, Hondakinak,..\n· GARRAIOA ETA INGURUMENA EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOAN. GI 2002 ADIERAZLEAK. EUSKO JAURLARITZA


Zein da Tanzaniako hiriburua? | Revista\nZein da Tanzaniako hiriburua?\nJoku hezigarriak : Zein da Tanzaniako hiriburua?\nMahaiko jokoek apurka-apurka gero eta garrantzi handiagoa hartu dute pertsona helduen aisialdiko aukeren artean, oraindik ere Europako beste herrialde batzuen aldean oso urruti gauden arren.\nPATINETE ELEKTRIKOA: BAT-BATEAN, EZEZAGUN BAT\nEginiko basektomiaz behar bezalako informazioa eskaini zuen sendagileak\nZoria, memoria, trebezia, galdera-erantzunak, estrategia, ibilbideak, hitzak edo matekatikak ardatz dituzten joko hauek, une goxoak pasatzeko aukera ematen digute lagunarteko bileretan, eta adimenari eta memoriari lan eragin eta batzuetan, gauza berriak ikasi edo ahaztuta genituenak gogoratzeko modua ere ematen digute.\nJolasaz ari garenean, umeen gauzez ari garela ulertzen dugu askotan, oker ulertu ere. Baina helduen artean ere garrantzitsu izan behar luke jolasak. Gure bizitzako lehen urteetan zehar jolasa izaten da ia guztia, jakinmin, irudimen eta gozatzeko gaitasun izugarria izaten baitugu. Txikitan, jolas egiten dugunean ez dugu ezer berezirik espero izaten. Jolasa bere horretan ulertzen dugu; jarduera libre eta espontaneotzat hartzen dugu. Jolas egite hutsagatik jolas egiten ikasten dugu; gozatze hutsagatik, hitz batean.\nUne atsegin bat pasatzeko\nJolasean ari garela, gauzak beste modu batean hartzen ikasten dugu, gure izpiritu ludikoa elikatuz. Bitarteko horri esker, ordutan jokoaren gora-beheretan buru-belarri sarturik egoteko gai gara, inguratzen gaituen guztiaz eta eguneroko bizitza osatzen duten elementuez ahaztuta. Xake-partida edo galdera-erantzunen joko batean, gure abileziagatik baloratuko gaituzte ingurukoek eta beharbada gainerakoek epaitu egiten gaituztela sentituko dugu; baina partida amaitzean lehenean geratuko dira gauzak eta norbera lehen zena izango da berriro. Zenbaitek irabazi egin nahi izango du beti; gehien dakiena bera dela erakutsi nahi duenik ere ez da falta izaten. Eta jarrera desinteresatua erakutsiko duenik ere izango da, jokoan larregi sartu gabe arituko denik. Edozein kasutan ere, une atsegin bat pasatzea da helburua, eta hori ez da gutxi. Jolas-aldi horietan oso presente izan ohi den elementua, positiboa gainera, barre egitea da. Jolasean ari dela bakoitzak interpretatzen duen rolak zerikusi handia du, noski, bere izaerarekin. Jolasaren bidez beste era batera ezagutzen da jendea eta sorpresa ugari hartu ohi da.\nJolaserako, adinak ez du mugarik; psikologoek esaten dutenez, haurtzarora eramaten gaitu jolasak, helduaren bizimoduak ezabatu nahi izaten duen izpiritu ludiko hori – fribolo samarra- azalera atereaz. Jolaseko elementuez gain, oso interesgarriak dira jolasaren bidez bultzatzen diren trebezia eta gaitasunak ere. Memoria, intuizioa, besteen azterketa, esperimentazioa eta abar lantzen dira. Jolasak gure bizitzako arlo asko ingurune permisibo, malguago eta lasaiago batera eramaten ditu.\nAraudun jokoak eta mahaikoak\nAraudun jokoetan lau-bost urtetik aurrera aritzen da, eta zazpi urterekin indarra hartzen dute. Besteekin batera jolas egiteak, arau jakin batzuetan ados jartzea eta onartzea esan nahi du. Araudun jokoak modu ezin hobea dira besteekiko harremana bultzatzeko. Mahaiko jokorik gehienak konpetitiboak izaten dira. Eta konpetentzia edo lehia oso barneraturik dugu gaur egungo gure bizitzeko moduan. Nerabeari munduan kokatzen lagunduko dio lehiak, besteekiko kokatzen. Jolasa komunikazioa ere bada, aisialdiko jarduera erlaxatua, atsegina eta permisiboa. Loterian, bingoan, erruletan, kiroletako kinielan edo makina txanponjaleetan zorteak mugitu ohi gaitu, horrexen mende izaten baita jokalaria erabat ia, joku batzuetan bereziki. Baina hemen aipatzen ditugun mahaiko jokoetan zorteak ere zeresana baduen arren (egokitzen zaigun karta edo ateratzen den fitxa edo txartela erabakarrigarria izan daiteke azken emaitzan), guztiz garrantzitsuak dira jokoaren ezagupena, intuizioa, abilezia, nerbioak menperatzea, aurkariaren “jokaldiak” interpretatzen jakite eta Askoz ere joku aberats, hezitzaile eta dibertigarriagoak dira. Zortea ezin izaten da kontrolatu eta, jokalariak berdintzeaz gain, erabat aleatorioa da. Mahaiko joko hauekin, konpetentzia, emozioa eta tentsioa gauza “sanoak” dira, ez baitira obsesio bihurtzen. Positiboa da gainera jokalariek ez dutela dirurik jokatu ohi, afari ondoko harrikoa edo larunbateko zinerako txartela ordaintzea eta antzekoak baizik. Trebeziako jokoak, zulo batetik bolatxo bat ateratzea edo atzamarrekin eta eskuekin hariak erabiliz irudiak eraikitzea, baliagarri dira nerbioak lasaitzeko. Kontzentrazioa eta abilezia eskatzen dute.\nMemoria lantzeko jokoak\nGaldera eta erantzunak biltzen dituzten jokoen bidez era atsegin batean kontzeptuak ikasteko eta gogoratzeko modua izango dugu eta nabarmen uzten dute jokalari bakoitzaren kultura maila, gairik gustukoenak eta “hutsuneak” (artea, historia, gaurkotasuneko gaiak, kirola, moda…). Joko hauetan garrantzitsu izaten da taldeka jokatzen denean taldeak parekatzea. Zirkuitu bidezko jokoek -partxisak edo antzara jokoak- gutxieneko estrategia bat eskatzen dute. Ibilbide bat egin beharra dago eta amaierara iristeko zenbait proba gainditu beharra izaten da. Antzara jokoan zorteak eramaten gaitu ibilbidean aurrera, baina partxisean estrategia apur bat behar da ondo jokatu eta fitxak egoki mugitzeko. Edozein modutan ere, bada beste zenbait joko estrategia handiagoa eskatzen dutenak: xakea, dama jokoa eta antzekoak. Afrika eta Asiako zenbait joko tradizionalek estrategia zuten jokalari bakoitzaren jokoaren arima. Estrategiak buruan gauzak eraikitzen, espazioa ordenatzen eta aurkariaren erantzunak planifikatu eta kalkulatzen laguntzen du; eta horiek guztiak abilezia interesgarriak dira eguneroko bizitzan mugitzen ikasteko.


Hausturatik batasunera | Politika | Berria\nAralar alderdia. VII. kongresua\nAralar ezker abertzalearen barne ildo kritikoa izan zen hasieran, eta alderdi bilakatu zen 2002an. Bide zibil eta politikoen aldeko hautua eginda, ezker abertzalea «birsortu» nahi zuten.\n2012ko Eusko Legebiltzarreko bozetarako EH Bilduren ekitaldia. A.C. / ARP Tamaina handiagoan ikusi\nEgunen batean, ezker abertzalea esparru politiko zabal eta tinko bat izanen da. Esparru bakarra. Euskal Herriko beste edozein esparru politikoaren adinakoa. Eta erabakigarria. Aralar ezker abertzalearen esparru horretan izanen da». Patxi Zabaletaren hitzak dira horiek, Aralar 2002an alderdi gisa eratu zenean alderdiko koordinatzaile nagusi aukeratu berritan esandakoak. Egun horretan egindako hitzaldian, Zabaletak argi utzi nahi izan zuen Aralar ez zela sortu ezker abertzaleko beste alderdi bat izateko, ez zuela bokazio hori, eta paturik normalena ezker abertzalearen batasuna zela.\nETAk 1999ko abenduan su-etena hautsi izanak eta Lizarra-Garaziko akordioaren hausturak areagotu egin zituen ezker abertzalearen barruan aspalditik zeuden sentsibilitateen arteko konfrontazioak. Lizarra-Garaziko hausturak kontrakotasun hori handitu egin zuen, eta ezker abertzalea zatitu egin zen. Testuinguru zail hartan sortu zen Aralar, borroka armatua estrategia okerra zela eta ezker abertzale «politiko eta zibila» beharrezkoa zela defendatzen zuen sektorea.\nHelmuga hori jarrita zuen Batasuna prozesuan Aralarrek ezker abertzaleko barne iritzi korronte modura eratu zenetik. Alderdi politiko gisa 2002ko ekainean eratu zen, baina, aurretik, ezker abertzalearen baitako sentsibilitate baten adierazpena bazen. 2000ko maiatzaren 21ean, jendaurrean argitara emandako idatzi batean, Iñaki Aldekoa, Sagrario Aleman, Jose Ramon Amoros, Iosu Gulina, Victorio Lizarraga, Xabier Martinez Alaba, Pablo Muñoz, Pedro Romero eta Patxi Zabaletak ezker abertzalearen ildo ofizialarekiko desadostasunak agertu zituzten. Ezker abertzalearen Batasuna prozesuan parte hartzeko prest agertu ziren, baina zioten bide politikoak erabilita ezker abertzalea «birsortu» egin nahi zutela. Handik bi urtera eratu zen Aralar alderdi gisa, Batasunetik aparte.\n2002ko ekainaren 22an eta 23an egin zuen kongresu eratzailea, Gasteizen. Ehkotopia leloa erabili zuen biltzarrean, hainbat kontzeptu uztartu nahian: Euskal Herria, ekologia, lurraren defentsa, globalizazioa, immigrazioa, sexuen partekotasuna eta ezberdinen defentsa. Han onartutako txosten politikoak ezarri zituen bere ibilbidean lagun izan dituen ezaugarriak: independentismoa, sozialismoa, ekologismoa, desobedientzia zibila eta globalizazioaren aurkako jarrerak, eta abar.\nBozetan formula ugari\n2002an hasitako ibilbide horren lehen geltokia 2003ko maiatzeko udal eta foru hauteskundeak izan ziren. Ordurako, Espainiako Estatuan Alderdi Politikoen Legea indarrean zen, eta ezker abertzalea ofizialaren marka ezberdinak, legez kanporatuta. Testuinguru horretan, Aralar formula desberdinak erabilita aurkeztu zen bozetara: beste alderdi batzuekin koalizioa eratuta batzuetan, eta bakarrik, besteetan. 2003ko foru hauteskundeetan lau eserleku lortu zituen Nafarroako Parlamentuan —botoen %8—, eta batzarkide bat EAEn, Gipuzkoan —botoen %3,2 hiru herrialdeetan—. 2004ko Espainiako Kongresurako hauteskundeetara Zutik-ekin koalizioan aurkeztu zen EAEn, baina ez zuen eserlekurik lortu; Nafarroan NaBai koalizioa bultzatu zuen Aralarrek, EA, Batzarre, EAJ eta independenteekin elkartuta, eta eserleku bat erdietsi zuen Uxue Barkosek.\nAralar 2005ean aurkeztu zen lehen aldiz Eusko Legebiltzarreko bozetara, eta, denera botoen %2,3 lortuta, Gipuzkoatik erdietsi zuen legebiltzarkide bakarra. 2007ko udal eta foru hauteskundeetara, Ezker Batua-Berdeak koalizioan aurkeztu zen EAEn: 56 zinegotzi eta lau batzarkide. Nafarroan, NaBai koalizioarekin, hamabi legebiltzarkide, 77.000 boto —%23,6—, bigarren indarra, lehendakarigai Patxi Zabaleta zela. 2009an bakarrik aurkeztea erabaki zuen Eusko Legebiltzarreko bozetara ezker abertzalea legez kanporatuta zegoen, eta gorakada izan zuen: 62.000 boto —%6— eta lau aulki.\n2011ko maiatzeko udal eta foru bozetan Nafarroako bozetan NaBain aurkeztu zen Aralar, ez Bildun; EAEn, bakarrik, ez Bildun. Baina orduko irailean egindako biltzarrean —V.ean—, ezkerreko indar subiranisten arteko elkarlanaren aldeko apustua egin zuen, eta azaroan Espainiako Gorteetarako hauteskundeetan Bilduko kideekin aurkeztu zen, Amaiur koalizioan: zazpi diputatu lortu zituzten; Hegoaldean aurreneko indarra.\n2012tik, EH Bildun dago. Urte hartan, 277.000 boto eta 21 ordezkari eskuratu zituzten Eusko Legebiltzarrerako bozetan eta 2016koetan, 256.000 boto eta 18 aulki; bietan, bigarren indarra.\nOrain, abenduaren 2an, VII. kongresuan, Aralarren ibilbidea amaitzeko proposamena egin du haren zuzendaritza nagusiak, helburuak bete dituztela iritzita.


Dabadaba - BAE: Pender Street Steppers + Balza\nBAE: Pender Street Steppers + Balza\n11.08.2018 / DBDB / 23:59 - 06:30 [curated by Ni Mu & Dabadaba]·\nAnticipada / Aldez aurre: 11€ (+ edaria / + consumición)>> tickets.dabadabass.com\nEn taquilla / Leihatilan: 15€ (+ edaria / + consumición)\n* ENTRADA GRATIS HASTA LA 01:00 AM SIN SELLO\nJack Jutson eta Liam Butler Pender Street Steppers house bikotea osatzen dute, Vancouver hiriko Mood Hut kolektibo famatuko erreferentzia nagusiena alegia. Bi kanadiar hauen ekoizpenak udarako paseo lasai batekin alderatu daitezke soinu mailan; akorde epel, erritmo energetiko eta lo-fi kutsuko ekoizpenak. Stepper bikotearen lehen argitalpena 2013an izan zen, 'Life in the Zone' deituriko 90 minutuko eta abesti orijinalez osaturiko mixtapea. Mixtape honen bi abesti nagusienak 'Openin Up' eta 'M Flight' 2014ean binilorako izan ziren hautatuak Washington D.C.-ko Peoples Potential Unlimited zigiluaren eskutik, eta beste hiru 'Bubble World EP'an izan ziren bilduak urte berdinean. Bi argitalpenak, nahiz Jutson eta Jack J.-ren banakako ekoizpenak, azkar bihurtu ziren gustokoak undergorund eszenako DJ eta klubetara hurbiltzen zirenen artean. Hortik aurrera Steppers bikoteak bere nazio mailako agenda biziagotu zuten. Haien hirugarren singlea, 'The Glass City', 2015ean kaleratu zen eta 2017an izen homonimoko eta aire lasaiago bat zuen EP bat.\nBALZA [BET, Haus of Beats / BER]\nBalza 15 urte baino gehiago daramatza musika ipintzen. Urte hauetan Euskal Herriko club eta sala askotatik pasa da, baita 3.60 (Arrasate), Ziripot (Bergara) eta Jam-eko (Bergara) bertako dj izan. Azken honetan, lagun batzuen laguntzarekin, aretoaren azken etaparen arduradunak izan zen. 10 urte baino gehiago aktibo egon zan Kogollo Party Krew kolektiboaren sortzaile eta partaide izan da.\nOrain dela 15 urte inguru, hip hop-ari buruzko irratsaioa sortu zuen 3 lagunen artean, Bergarako Txapa Irratian, orain dela urte eta erdi, irratira itzuli da.Beste bi lagunekin batera, musika elektronikoari buruzko Haus Of Beats irratsaioa egiten duelarik. Berau Txapa Irratiaz aparte, Hala Bedi (Gasteiz), KKinzona (Zumarraga/Urretxu) eta agian beste irratiren batean emititzen da.\nPasa den Maiatzean ospatu zen IV. BET - Bergarako Elektronika Topaketaren antolatzaileetako bat ere da.\nNahiz eta bere burua house dj moduan kontsideratzen duen, bere estiloak, ambient/downtempo-an hasi eta techno-raino zabaldu daitezke, bertan house, disko, elektro eta beste hainbat estilo entzun daitezkeelarik.


Fabrikazio aurreraturako konposite jasangarrien belaunaldi berria\nKonpositeak material konplexuak dira. Errefortzua, erretxina eta gehigarriak ezin konta ahala formaz konbina daitezke, aplikazio espezifiko baterako behar diren propietateen konbinazio optimoa emateko. Bestalde, prozesamendu teknika desberdin asko daude eskuragarri materialak pieza bihurtzeko. Horrek esan nahi du konposite jasangarriak garatzeko beharrezkoa dela garapenari ikuspuntu desberdinetatik heltzea:\n- Hasierako lehengaiak, bukaerako piezan beharrezkoak diren prestazio fisiko eta mekanikoak lortzeko ezaugarri egokiak dituztenak, jasangarriak direnak eta, ahal bada, birziklagarriak.\n- Prozesatze teknologia aurreratuak eta eraginkorrak.\n- Konpositea birziklatzeko eta birziklatzean lortutako materialak (zuntza edota erretxinak) berrerabiltzeko teknologiak.\nGainera, kategoria horretakoak diren "material aurreratuak" eta konposite polimerikoak berrikuntzaren oinarria dira industria ugaritan, hala nola, garraioan, elikaduran, kontsumo ondasunetan, elektronikan, energian, osasunean, eraikuntzan, informatikan, telekomunikazioetan, bai eta hondakinen kudeaketan eta birziklapenean ere, industria horiek eta beste batzuk elkarrekin erlazionatzea ahalbidetuta, hazkunde jasangarria lortzeko. Ekonomia zirkular batera igarotzeko testuinguru ekonomiko batean, funtsezko erronkak agertzen dira, hala nola baliabide biologikoen erabilera eta materialen birziklapen jasangarria, materialen berrikuntzatik harago doazenak eta prozesu aurreratuekin eta teknologia digitalek eskain ditzaketen aukerekin sinergia integratzen dutenak.\nAVANSITE elkarlaneko ikerketa zientifikoko proiektu bat da, eta gizartearen eta industriaren beharrei erantzunez garatzen ditu konposite jasangarri eta birziklagarri berriak. Gizartea gero eta kezkatuago dago emisioak eta hondakinak murriztearekin, substantzia kutsatzaileak jasangarriak diren beste batzuekin ordezkatzearekin, hondakinak eta azpiproduktuak balio erantsi handiko produktu berri bihurtu eta berriz erabiltzearekin, jatorri naturaleko materialak erabiltzearekin, material eta produktu birziklagarriak erabiltzearekin eta lehengaiak eta energia arduraz eta modu eraginkorrean kontsumitzearekin, eta horietan aurrera egitea gero eta gehiago arduratzen zaio. Industriak fabrikazio kostuak murrizten lagunduko duten materialak behar ditu, fabrikazio denborak eta energia kontsumoa murriztuko dituztenak, funtzio anitzeko produktuak lortzea ahalbidetuko dutenak eta teknologia automatizagarri eta digitalizagarriekin eraldatuko direnak. AVANSITE proiektuak, elkarlaneko ezagutza sortuz, trantsizio horretan lagundu nahi du, eta material aurreratuen arloko konposite polimerikoen familian arreta jartzen du.\nAVANSITE proiektuak duen erronka nagusia da ezagutza zientifiko-teknologikoa sortzea material eta konposite polimerikoen esparruan, ekonomia zirkularrerantz aurrera egiteko. Horretarako, produktu funtzionalak fabrikazio teknologia aurreratuekin lortzeko diseinatutako material berrien garapenari heltzen dio, prozesuak automatizatzea eta baliabideak eraginkortasunez kontsumitzea ahalbidetzeko.\nEra berean, proiektuaren helburua da zirkulartasunerako diseinuaren kontzeptupean garatutako konposite polimeriko funtzionalek dituzten erronketako batzuk ebaztea, honako funtzionalitate hauek kontuan hartuta: bakterizida, suarekiko portaera eta konpositeen ontze- eta berotze prozesuen optimizazioa.\nAVANSITE proiektuak honako lan eremuetan izango ditu emaitzak:\n- Ontze prozesuaren eta suaren aurkako erretxina biobasatuen UV erradiazioaren transmisioaren optimizazioa, UV ontze bidezko pultrusio prozesuan erabiltzeko.\n- Ehun funtzionalak ijezteko prozesuaren metodologia eta ezaugarriak definitzea.\n- Beira eta karbono birziklatuzko ehun jarraituen Ignifugazioa, suaren aurkako eko-aurreinpregnatuetan aplikatzeko.\n3. Fabrikazio aurreraturako konposite jasangarri berriak:\n- Zuntz indargarri jarraituen aurreformak lortzeko metodologia definitzea, pieza lirainak fabrikatzeko erabil daitezen.\n- Aurreinpregnatuak eta pultrusioko profil inpregnatuak eta UV ontzekoak lantzeko formulazioak garatzea.\n- Itsasgarriak eta loturak indukzio bidez ontzea aztertzea.\nAVANSITE proiektuan entitate hauek hartu dute parte: GAIKER, CIDETEC, IDEKO, LEARTIKER, TECNALIA, TEKNIKER, MONDRAGON GOI ESKOLA POLITEKNIKOA eta UPV/EHU.


» “Lan ona egin dute arraunlariek” Zumaiako Arraun Elkartea\n« Bazkide egiteko aukera, opariak…\tHaize bolada handia aurkari gogorrena »\t“Lan ona egin dute arraunlariek”\nXanti Zabaleta pozik zen estropada amaitu eta gero: “Oso txanda gaiztoa genuen, maila handiko aurkariekin. Espero genuen gertatu dena gertatzea; hau da, atzean geratzea. Baina duntasun handiz jardun dute arraunlariek, eta lan ona egin. Azken bi luzeetan hobeto moldatu gara, enfilazioa aldatzeko erabakia hartu dugu uneren batean, korronteak aldatu egin direlako, eta erabaki zuzena izan da. Lehen txandako laurak atzean utzi ditugu, eta emaitza ona da gaurkoa”. 0 Responses to ““Lan ona egin dute arraunlariek””


Hasiera: falkoin /\nfallo (orobat fallu) iz hutsa, hutsegitea. Hor bi fallo egin genituen grabatzerakoan. Iñigo Aranbarri «Sakabi, soinu txikiaren handitasuna» - 75. orr.\nHau da, senarrak eukiela fallua. Gotzon Garate «New Yorkeko kronika beltza» - 110. orr.\n"fallo"(r)en maiztasunak (Hiztegi Batua Euskal Prosan) lema


Vicomtechek kapital intelektualaren balorizazioan oinarritua dagoen ikertzaileentzat karrera profesionalen sistema bat garatu du - SPRI\nVicomtechek kapital intelektualaren balorizazioan oinarritua dagoen ikertzaileentzat karrera profesionalen sistema bat garatu du\nVicomtecheko metodologiak karrera profesionalen sistema koherente, argi eta objektiboa jartzen du ikertzaileen eskura eta hauen prestakuntza eta garapena errazten ditu ikerketa aplikatuaren esparruan\nEdurne Loyarte doktorea, Vicomtecheko Antolakuntza Estrategiaren zuzendaria\nVicomtecheko metodologiak karrera profesionalen sistema koherente, argi eta objektiboa jartzen du ikertzaileen eskura eta hauen prestakuntza eta garapena errazten ditu ikerketa aplikatuaren esparruan.\nKarrera profesionalen sistema honek kapital intelektualari balio zehatza ematen duen metodologia batean oinarrituta dago, tradizioz balioespen subjektiboetara lotuta dagoen aktibo ukiezina.\nVicomtecheko metodologia, nazioartean zientifikoki kontrastatuta dagoena, aurrerapauso kualitatibo garrantzitsua da zentro teknologikoen kudeaketa aurreratuan.\nKarrera profesionalen sistema honen oinarria Vicomtechek garatutako eta inplementatutako metodologian datza, nazioarte mailan lehen mailako argitalpen zientifikoetan baliozkotu dena (Q1 – Journal of Intellectual Capital). Metodo erabat automatizatua da, eta balio zehatza ematen dio kapital intelektualari, tradizioz balioespen subjektiboetara lotuta dagoen aktibo ukiezina. Horrela, lortutako emaitza bakoitzari eta hauek merkatuan duten eraginari gardentasun eta trazabilitate handiagoa ematen zaie.\n“Pertsonak dira zentro teknologikoen aktiborik garrantzitsuena, eta irmoki uste dugu nazioarteko mailan metodo objektibo eta kontrastatuekin beraien ezagutza balioan jarri behar dela, egiten duten ikerketan bere motibazioa areagotzeko”.\nVicomtech Gipuzkoako Parke Zientifiko eta Teknologikoan kokatutako zentro teknologikoa da, eta Artificial Intelligence, Visual Computing & Interaction eremuetan aplikatutako ikerketa-proiektuak garatzen ditu. Vicomtechen zeregin nagusia enpresei teknologiaren transferentzia da, hauen lehiakortasuna hobetzen laguntzeko.


Abraham Leon Varsovian jaio zen 1918an familia judutar batean. Sionismoaren ezaugarriak utopikoak eta atzerakoiak zirela ikusita marxismo iraultzailearen ideiekin egin zuen bat. 1936tik aurrera sozialismoaren aldeko borrokari ekin zion. Auschwitzeko kontzentrazio esparruan hil zuten gas kamara batean 1944ko irailean, tortura fisiko eta...\nFederico Engels FundazioakRecuerdo de Leninliburua argitaratu berri du. Liburu hau Nadia Krupskayak idatzi zuen, Leninen militantzia kide eta bikotea izan zenak, lider boltxebikea hil eta 10 urtetara, hau da, 1934an. 1893 eta 1907 bitarteko garaia jasotzen da idazlan honetan, Lenin Petersburgora iritsi eta Krupskaya ezagutzen duenetik...


Hasiera EUROPAKO FUTBOL BIDEAK Espainiako Futbol Jokalariak Hector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos\nLB Nickname izeneko futbolariaren izar osoa aurkezten du; "Little Magician". Gure Hector Bellerin haurtzaroko istorioa eta biografia. Izan ere, haurtzaroko garaiko gertakari garrantzitsuenen berri ematen dizu. Azterketak bere bizitzako istorioa dakar ospea, harremana, bizitza familiarra eta askotariko gertakari ezezagun batzuk.\nBai, denek bere gaitasun bizkorrak dakite baina gutxi Hector Bellerin-en biografia oso interesgarria dela uste dute. Orain adieu gehiago gabe, dezagun Begin.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Bizitza goiztiarra\nHéctor Bellerín Moruno 19 martxoaren 1995 egunean jaio zen Bartzelonan, Espainian. Pisces baieztatu du jaiotzagatik. Hector Maty Moruno andereñoak, espainiarrak eta Kataluniako herritarrak jaio ziren.\nHéctor bere futbola hasi zen Bartzelonako Gazte Sistema barruan, 6-ren hasieratik. 8 urte igaro zituen Bartzelonako futbol filosofia ikasten erasotzeko eta ez eskuineko eraketa.\nNahiz eta seme-alaba izan, Héctor bere tximista erritmoa eta Bartzelonako garai hartan antzezlanaren erasoa erakutsi zituen. Hainbat aldiz, bozkatu zuen 'Txapelketako gizona' txapelketetan. Bere ospea 2008-en igo zen Canillas nazioarteko txapelketa Madrilen, Zinedine Zidane-k entregatu zuen txapelketako saria jaso zuenean.\nFC Bartzelonako zale guztiek maite zuten Bellerin. Poza lortu dute erritmoa oposizioko defendatzaileei aurre egiteko eta defentsa posizioan azkar mugitzeko. Beren poza gizon batek harrapatu zuten, Arsene Wenger.\nBezala Cesc Fabregas, Bellerin 16-ren adin tentsioan Arsene Wenger-ek North London-era eraman zuen. Gainerakoak, esaten duten moduan, orain historia da.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Bizitza erlazioa\nHector Bellerin-en bizitza eta kanpotik abiatuta, Ingalaterrara iritsi zenetik oso interesgarria izan da. Epe luzerako harremana du Shree Patel eredu bikainarekin.\nHector eta Shree Patel\nLondreseko ile iluneko edertasuna eta Indian sustraiak ditu. Calvin Klein eta Ellesse kirol marka bezalakoak dira modeloak, eta 20k jarraitzaile baino gehiago ditu bere kontu Instagram izeneko 'iamshree'.\nShree Hector-k egin zuen bakardadea lagundu zion pertsona bakarra zen 16 urteko mutiko bat Londresera iritsi zenean. Harreman bat hasteko, hilabete bat igaro ondoren, Hector inoiz ez zen guztiz galdu eta bakarrik Londres hiri honetan.\nBi lovebirdsek maite dituzten argazkiak partekatu nahi dituzte. Beheko argazkia partekatu egin zen elkarrizketa baten ostean.\nHector eta Shree, maiteak.\nKalitate kostua itsasertzean gastatzen da, hain zuzen ere, maitaleek elkarren antzeko itxura dute. Fans ez dira harrituko berehala iragarriko dute beren ezkontza laster.\nHector eta neskalaguna, kalitate kostua itsasertzean\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -CoD Lover A\n16 urteko mutiko bat atzerriko herrialde batera bizitzera joan zenean, Bellerinek Ingalaterran bizitza aurkitu zuen garai onena. Arsenaleko akademian hizkuntza-oztopoak eta trebakuntza-erregimen egokia aurre egin behar izan zuen.\nBere bizitza oso gogorra izan zen eta ez dago gauza asko bere osotasunean oharkabetu ahal izateko. Gainera, bere neska-lagunarekin denbora pasatzerakoan, Hector-k ia PlayStation 4-en Call of Duty erreproduzitzeko ia denbora guztian gastatzen du.\nHector- A die-hard CoD fan\nEgokiena, Emirerriko flank eskuineko aldean ez duenean, bere PlayStation kontsolaren botoiak kolpatzen ditu. Jarraian bere elkarrizketa bat egiten da Duty Event deialdia.\nBere haserrea Call of Duty-ekin hasi zen bere taldekideak izan ziren, eta bost urte eman zituen lehen pertsonan jaurtitzailearen bideo-jokoan. Bellerinek jokoan hasi zenetik bi urte igaro zituenean, egun osoan entrenatzen hasi zen.\nElkarrizketa batekin hasi eguzkiaBellerinek honako hau esan zuen: "Niretzat estresa askatzea da. Ez dut jolastu denbora asko, beraz, nire lagunekin nagoenean, normalean COD jolastea besterik ez dut ".\nBakarrik Cod jolastuz eta denbora pasatzeko bere neska-lagunarekin, Hector maite telebistako seriea ikusteko bere txakur normalean filmak arreta eskaini ohi duten.\nHector eta bere txakurrak zinemari arreta eskaini diotenean\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Theo Walcott baino azkarrago da\n2006-en itzuli zenetik, Theo Walcott North Londoneko jokalaririk azkarrena izan da. 2014-15 denboraldiaren hasieran, hautsi egin zuen Theo Walcott40 / 1 segundoko 100-ko Arsenal esprintaren erregistroa.\nTheo Walcott40 metroko errekorra 4.78 segundotan izan zen, baina espainiarrak 4.77 denborarekin 2015 atzean zuen. Hala ere, gaur egun txostenak iradokitzen dute Bellerinek 4.42 sinestezin bat astindu duela.\nIzan ere, Arsenalen defendatzailea hain zaila izan daiteke "Triple-Triple" Usain Bolt-eko urrezko domina, 4.64 segundotan, 40-ko lehen 100-metroa estaltzeko, XNUMX metroko esprintean munduko errekorra ezarri zuenean.\nInterneten ohartaraziz, Bellerinek eta Boltek ere dibertigarria izan dute elkarri desafiatuz Twitter. Zalantzarik gabe, Hector munduko futbolaririk azkarrenetakoa da.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Erabakitzeko okerra\n2013ren neguan, Arsène Wenger 18-eko urte luzeko mailegatua maileguan bidaltzea lortu zuen Watford-ko Txapelketaren alboan. Garai hartan espainiarrak 8 agerraldi bakarra egin zuen eta Arsenal zale askok ezin zuten zergatik ulertu. Argi zegoenez, gazteak ez zitzaizkion minutuak lortuko, Wenger-ek bi hilabete igaro ondoren gogora ekarri zuen.\nHector Watford-ek oker jokatu zuen behin\nUrte batzuk geroago, Watford kapitain Troy Deeney-k jakin zuen zergatik La Masia lizentziadunak hain joko gutxi jokatu zuen Vicarage Road-en. Garaipenaren zuzendariak, Giuseppe Sannino, aurkitu zuen espainiarra arinegia zela eta ez zuela defentsarako egokia izan.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Bihurketa\nBere erritmo bizkorra eta fantasiazko pilota kontrola eman diezaioke. Londresen bere garaia baino lehen, Hector Bellerín Bartzelonako hegal bat izan zen. Ipar Londonera iritsi zenean, erabat itzuli zen.\nIzan zen Wenger berak egin zuen azkeneko deia, eskuinera itzultzeko edo ez. Frantziakoak, Steve Bould entrenatzaile laguntzailearekin batera, saio batean parte hartu zuen gaztearekin, defentsarako trantsizioa errazteko. Ezin izan zuen irakatsi nola hutsetik defendatu.\nGaur egun, Bellerin da gaur egun altuena defendatzaile gazte onenetako bat, Premier League baina munduko futbol bakarra.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Batxilergoa\n2016en, Hectorek, Pennsylvaniako Unibertsitateko lineako ikastaro batean matrikulatu zen, Filadelfiako Ivy Ligako eskola.\nBellerin marketineko diploma bat lortzen ari da, eta hitzaldiak online ere ematen ditu eta ikastetxeko webgunean azterketak egiten ditu.\nGazteak duela gutxi onartu zuen Undergrad ikastaroak zorrotz eskatzen zituela, baina gehien gustatu zitzaion ikastaroan.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Tattoo gertaerak\nHector Bellerin ezaguna da bere lasterketetan abiadura bizkorra izateagatik, baina bere gorputz arteak ere nabarmentzen du.\nEspainiako espedizioak mahuka osoa eskuineko besoan behera doa eta Ama Birjinaren irudia biltzen du.\nHector behin esan zuen: "Lehenengoak, arrosarioa, nire amak beti erosi zidan niretzat, baina, jakina, ezin izan nituen jolastu jantzirik ez duzulako."Beraz, tatuajea lortzeko erabaki nuen. Nik uste dut 15 edo 16 inguruan nengoenean, eta hori izan zen nire lehen.\nHectorek ere kolorea eta familia-seinale baten tatuaje bat du. Erraldoia 'Familia' Bere lehengusina, amona, arreba, ama eta aita eta aitona eta Bellerin klanaren gainerakoa irudikatzen ditu. Hectorentzat, dena da nire familiari buruz.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Familia Bizitza\nHéctor Bellerín Moruno Kataluniako klase ertaineko familia bat dator. Bere gurasoak, Maty Moruno izenez ezagutzen direnak, Kataluniarrak dira. Bere semea Bartzelonara dedikatu zuten 6-ren adinean. Futboleko inbertsioak ordaindu egin du.\nBellerin-ek Londresko etxe berri bat erosi zuen, non gurasoek bizi nahi duten. Londresen bizi izan ziren Hector hurbil. Duela gutxi, beste etxe bat erosi zuen Bartzelonan. Arsenal irteera baino gehiago espekulatu zen.\nHector Bellerin Childhood Story Plus Untold Biografia Hechos -Zodiakoen ezaugarriak\nHector Bellerin Piscesek baieztatzen du eta bere nortasunari dagozkion ondorengo ezaugarriak ditu;\nHector Bellerin-en indarguneak: Errukigarria, artistikoa, intuitiboa, leuna, jakintsua eta musikala. Hector Bellerin ahultasuna: Beldurgarria, oso fidagarria, triste, errealitatea ihes egiteko nahia, biktima edo martiri bat izan daiteke. Zer gertatzen da Hector Bellerinek? Bakarrik egotean, lotan, musikan, erromantizismoan, ikusizko komunikabideetan, igerian eta gai espiritualetan. Zer gertatzen da Hector Bellerin? Jakin-it-all, kritikatu, iraganeko edozein motatako izurritea eta haustura itzultzea.\nHector Bellerinen basa animalia gogokoena: Bere gogoko animalia tigrea da, gustuko duelako "Gosea". Ondorioz, horrek esan nahi du espainiarrek arrakastarako gosea behar dutela.\nEskerrik asko Hector Bellerin-en Haurtzaroko Story-ri eta biografia-gertakari ezezagunak irakurtzerakoan. At LifeBogger, zehaztasuna eta zuzentasuna bilatzen ahalegintzen gara. Artikulu honetan eskubidea ez duen zerbait ikusten baduzu, idatzi zure iruzkina edo jarri gurekin harremanetan!


Bihartik perimetralki itxita egongo da Azpeitia - Azpeitia - uztarria.eus\nBihartik perimetralki itxita egongo da Azpeitia\nAnartz Izagirre 2021-04-19 13:25\nAsteburuan hamazazpi positibo baieztatuta, 492,77koa da herriko intzidentzia tasa. Bihartik hasita eta gutxienez datorren asteartera arte, ezingo da herritik irten eta herrira sartu, ez bada justifikatutako arrazoiengatik; tabernen barrualdean 06:30etik 09:30era eta 13:00etik 16:30era bakarrik kontsumitu ahal izango da; eta barruko taldeko kirol jarduerak gehienez lau laguneko taldeetan egin ahal izango dira.\nEusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak argitaratu berri ditu azken hiru egunetan egindako PCR eta antigeno proben emaitzak, eta datuek ez dira onak. Hamazazpi positibo hauteman dituzte herrian —hamar ostiralean, hiru larunbatean eta lau atzo— eta koska 500era iristear da intzidentzia tasa; zehazki, 492,77koa da. Ondorioz, Azpeitia herri gorrien zerrendan sartu du Eusko Jaurlaritzak, eta bihartik hasita eta gutxienez datorren asteartera arte, are neurri murriztaileagoak egongo dira indarrean. Hiru dira neurri nagusiak: ezingo da herritik irten eta herrira sartu, ez bada justifikatutako arrazoiengatik; tabernen barrualdean 06:30etik 09:30era eta 13:00etik 16:30era bakarrik kontsumitu ahal izango da; eta barruko taldeko kirol jarduerak gehienez lau laguneko taldeetan egin ahal izango dira.\nAzpeitian ez ezik Urola Kostan ere nabarmen egin du okerrera egoerak. Guztira, 190 kasu atzeman dituzte ostiraletik igandera bitartean, joan zen asteburuan baino 54 gehiago, eta 5.000 biztanletik gorako herri guztiek 400dik gorako intzidentzia tasa dute uneotan. Horiek horrela, Azkoitiak, Oriok eta Zarautzek itxita jarraituko dute, eta bihar itxiko dute Zumaia ere. Herri txikiei dagokienean ere antzerakoa da panorama. Aia, Getaria eta Zestoa itxita izango dira bihartik aurrera; aldiz, Aizarnazabalen, Beizaman eta Errezilen lasaiagoa da egoera, eta haiek zabalik jarraituko dute.\nAsteburuan, positiborik gehien Zarautzen atzeman dituzte: 81. Joan zen asteko datuekin alderatuta nabarmen egin dute gora positiboek Urola Kostako herririk handienean, eta intzidentzia tasak ere goranzko joera du; gaur-gaurkoz, 1.105,07ko intzidentzia tasa dute. Azkoitian ere egoera ez da askoz hobea, joan zen asteartetik eremu gorrian dago Azkoitia, eta egoerak ez dirudi hobera egiteko itxurarik duenik; izan ere, 28 kasu berri hauteman dituzte han azken hiru egunetan, eta 1.301,84ko intzidentzia tasa du uneotan, eskualdeko 5.000 biztanletik gorako herrietatik altuena. Azken astean itxita egon den hirugarren herria Orio da, eta beste hamabost positibo izan dituzte herrian azken hiru egunetan. Intzidentzia tasak gora egin du han ere, eta 1.027,40koa da uneotan.\nBestalde, Zumaian ere 28 kasu berri atzeman ditu Osasun Sailak, eta astebetean eremu laranjatik gorrira igaro da. Gaur-gaurkoz, 936,20ko intzidentzia tasa dute han, eta bihartik aurrera itxiera perimetrala izango dute.\nEskualdeko 5.000 biztanletik beherako herrietan ere ez du etenik COVID-19 gaitzaren hedapenak. Aian hamar kasu izan dira asteburuan, eta 1.410,58ko intzidentzia tasa dute uneotan, eskualdeko altuena. Gertutik jarraitzen dio Getariak; azken hiru egunetan lau kasu berri egon dira, 1.307,42ko intzidentzia tasa dute uneotan. Zestoan, aldiz, zazpi kasu hauteman dituzte, eta 590,65ekoa da tasa. Eusko Jaurlaritzak gaur eguneratuko du bihartik aurrera itxita egongo diren herrien zerrenda, eta litekeena da herri horiek zerrenda horretan egotea.\nHegoaldean ere gaizki\nHego Euskal Herrian, guztira, 773 kasu positibo hauteman zituzten atzo, eta 8.624 PCR eta antigeno proba egin zituzten lau lurraldeetan. Positiborik gehien Gipuzkoan zenbatu zituzten (302), eta, ondoren, Bizkaian (253), Nafarroan (140) eta Araban (71). Bestalde, ospitaleratze kopuruak gora egin du herrialde osoan: 495 pertsona daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ospitaleetan, eta 200dik gora Nafarroakoetan. ZIUetan ere gora egin du erien kopuruak: 147 daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta 42 Nafarroan. Positibotasun tasari dagokionez, berriz, %8,7koa da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan eta %10,2koa Nafarroan.


Zer esaten digute barazkien koloreek? | Consumer\nZer esaten digute barazkien koloreek?\nBarazkien koloreak eta fruituek nutrizio-osaerari buruzko informazioa ematen dute eta organismoari ematen dizkioten onuren aztarnak ematen dituzte\nInoiz galdetu duzu zergatik diren tomateak gorriak eta brokolia, aldiz, berdea? Edo barazkien eta fruten koloreek osasunerako zer onura dituzte? Wageningeko Unibertsitateko Giza Nutrizioko Dibisioko ikerlari-talde bat (Herbehereak) bai. Gai horiek ezagutzeko, fruta eta barazkien koloreari eta bakoitzak osasunarentzat dituen onurei buruzko azterketa egin zuten. Izan ere, landarezkoen tonalitate desberdinak etiketa nutrizionaltzat har daitezke, ematen dituzten onurei buruzko xehetasun batzuk eskaintzen baitituzte.\nLandare-jatorriko elikagaietan dauden substantzia fitokimikoak dira barazkien kolorea. Landare apopiloetan, defentsa natural gisa jarduten dute, eta infekzioetatik eta mikrobioetatik babesten dituzte, eta kolorea, usaina edo zaporea ematen diete. Fitokimikoak ez dira gizakiarentzat funtsezko substantziak, metabolismoak ez baititu behar, baina frogatuta dago epe luzera osasunerako giltzarria direla. Sistema kardiobaskularrak babesten ditu, eta minbizia izateko arriskua murrizten laguntzen du, besteak beste.\nOndoren, azterketa zientifikoari buruzko xehetasun batzuk azalduko ditugu, eremu horretan dauden koloreei buruzkoak eta organismoarentzat zer onura ekartzen dituzten.\nKlorofilak ematen die kolorea, kaloria gutxi ematen dituzte eta, magnesioa bezalako bitamina eta mineraletan aberatsa denez, elikadura-balio handia dute. Zuntz-iturri dira, eta oso garrantzitsua da osasunerako. Kolore horretako barazkien artean brokolia, zerbak, letxuga, espinakak, Bruselako aza, apioa, errukula, ilarrak edo babarrunak daude. Arazketa bikainak dira, klorofila-maila altuei esker, eta horrek osasun-egoera onari eusten laguntzen du.\nLandare gorriek antozianina eta likopeno ugari dituzte, eta konposatu horiek herdoilaren aurkakoak dira, eta bihotzeko gaixotasunak, oroimen-arazoak edo minbizia izateko arriskua murrizten dute. Gainera, potasioa eta selenioa dituzte, eta horiek laguntzen dute sistema immunologikoa eta memoria indartzen eta A, B9 eta C bitaminak ematen. Oso interesgarriak dira osasunerako, piper gorria, tomatea, errabanitoak edo erremolatxa bezalako begetalak.\nKolore moreko barazkiak\nTipula morea, berenjenak, erremolatxa (baita hemen ere) eta kolmorada edo lombarda ere talde honetako adibideetako batzuk dira. Antioxidatzaileak eta fitokimikoak daudela adierazten du. Antizipanina eta fenoliko ugari dituzten elikagaiak ere badira, eta horiek minbizia prebenitzen, oroimena aktibatzen eta zahartze-prozesua atzeratzen laguntzen dute.\nKolore laranjako berdurak A bitamina eta B bitamina iturri dira, sistema immunologikoaren funtzioa hobetzen dutenak. Gainera, ikusmena sendotzen laguntzen duten hainbat substantzia dituzte, gorputzaren defentsak areagotzen dituzte eta infekziozko alergiak eta gaixotasunak nahasten dituzte. Azenarioa, kalabaza edo piper laranjak dira talde honetako landareetako batzuk.\nLaranja koloreko barazkiek bezala, A bitamina, B bitamina, potasio eta azido foliko ugari ditu. Gainera, herdoilaren aurkakoak dira, eta globulu zuriak sortzen, odol-hodiak sendotzen edo infekzioei aurre egiten laguntzen dute. Kolore horretan dauden barazki batzuk piper horia, artoa eta tomateren bat dira.\nLandare zuriek (tipula, baratxuria, zainzuriak, porrua, azalorea, aza eta arbia) potasio- eta magnesio-eduki handia dute. Zuntz eta alizina ugari ematen dute, antioxidatzaile bikaina, eta horrek lagundu dezake hipertentsioa, hiperkolesterolemia eta istripu kardiobaskularrak murrizten.\nKolorekoak badira, barazkiak egunero jatea funtsezkoa da dieta osasungarria egiteko, onura ugari ematen dituztelako eta organismo bizia mantentzen dutelako. Elikagai hau egunero-egunero sartzearen garrantzia kontuan hartuta, barazki izoztuak, berriz, freskoen alternatiba bikaina dira. Ultraizozte-prozesuari esker, bitaminak, zuntzak eta mineralak atxikitzen dituzte, eta, gainera, lurrean bildu berriak bezain elikagarriak dira.\nbarazkiak begetalak koloreak


Carlos Hernando: «Sekulako ardura da Grand Coursen sartzea» | Kirola | Berria\nCarlos Hernando. Altitoyko zuzendari teknikoa\n«Sekulako ardura da Grand Coursen sartzea»\nOhi baino erronka handiagoa dute Hernandok eta laguntzaileek aurten, mendiko eskiko Grand Coursen sartu baita aurten Altitoy. Eskiatzaile onenak izango dira han.\nAltitoyren bi buru nagusietako bat da Hernando, Christine Coumetekin batera. Elkarlanaren emaitza eredugarria da proba.\nJoan gaitezen hasierara. Nor izan zen Altitoyren sortzailea?\nAndoni Areizaga. Esan dezakegu bera izan zela mendiko eskiko lehiaketetan ibiltzen hasi zen lehena, hamabost urte izango dira jada. Val d'Iseren [Frantzia] zegoen batean, Pierra Menta lasterketaren kartel bat ikusi zuen, eta galdezka hasi zen. Han zeuden batzuek berarentzat ezinezkoa zela esan zioten, eta ahazteko gomendatu zioten. Urte hartan ez, baina hurrengoan jada irteera puntuan egon zen. Handik etorri zitzaion horrelako lasterketa bat egiteko gogoa. Aurrena Euskal Mendizale Federazioarekin jarri zen harremanetan, baina, haiekin izandako arazo batzuk zirela medio, gurera etorri zen, Club Vasco de Campingera. Zazpi urte egitera goaz aurtengoarekin.\nZein da zuzendari teknikoaren lana?\nZuzendari gehienek egiten dutena: gauza gutxi egitea baina dena kontrolatzea, kar-kar. Gauza guztien ardura izaten dut, baina ondoan laguntzaile mordo bat dauzkat. Urte asko daramatzagu, eta bakoitzak badaki zein den bere eginbeharra. Bestalde, Luz Ardidenen ere laguntzaile asko dauzkagu; Christine Coumet, esaterako. Bera da hango mendi taldearen zuzendaria, eta berak izaten ditu harremanak hango laguntzaileekin eta erakundeekin. Biok gara lasterketaren buru, eta biok antzeko lana daukagu.\nZuen arteko elkarlana noiztik dator?\nLasterketa hiru lagunen artean sortu zuten: Andoni Areizagak, Didier Nogue mendiko gidari frantziarrak eta Bernard Laporte Luz Ardideneko turismo bulegoko zuzendariak. Altitoy mendi elkartea sortu behar izan zuten, diru laguntzak lortzeko eta eskariak egiteko. Geroztik, elkarlanean gabiltza.\nZenbat boluntario dituzue?\n180 lagun inguru, lasterketarako bakarrik.\nZein dira Altitoyren datuak?\nIa 650 parte hartzaile izango dira: A ibilbidean, 160 bikote; B ibilbidean, 137, eta gazteak, berriz, 25. Gehienezko kopuru bat jartzen dugu urtero, baina handitu egin behar izan dugu, aurtengo eskaerei erantzuteko. Erdiak euskal herritarrak izango dira. Beste hamabi herrialdetatik ere etorriko dira eskiatzaileak.\nZer ekarri du zuentzat berriro ere Grand Course nazioarteko txapelketan sartzeak?\nLehenik, lasterketa Europa osoan ezagutaraztea; gero, guretzat, sekulako ardura. Izugarrizko aldea dago iazkoarekiko. Prentsari begira, esaterako, bikoiztu egin da lana. Frantziako kirol agentzia bat kontratatu behar izan dugu, lasterketa zabaltzeko.\nKontraste handiko lasterketa da. Adibidez, lasterkari gehienak euskal herritarrak dira, eta Euskal Herrian jada oso ezaguna da; baina oso zaila da boluntarioak lortzea. Frantzian, ordea, oso jende gutxik ezagutzen du, eta lasterkari gutxi ateratzen dira; baina boluntario asko ditugu. Ikaragarria da laguntzeko duten gogoa.\nLasterketak Altitoy-Ternua izena du. Funtsezkoa al da Ternuaren laguntza?\nBai, bai. Oso beharrezkoa izaten da babesle handi baten laguntza. Oso garrantzitsua da kanpora begira. Lasterkariei ematen diegun oparian ere izugarri laguntzen digute, eta gure arteko elkarlana eskertzekoa da benetan. Norekin egongo gara Ternuarekin baino hobeto?\nZenbateko aurrekontua du lasterketak? Eta nola osatzen duzue?\n100.000 euro, gutxi gorabehera. Grand Coursen sartzeak %20ko igoera eragin du. Aurrekontuaren erdia izen emateetatik etortzen da. Hortik aurrera, erakundeetatik, Luz Ardidenen inguruko udal txikien komunitateetatik, Ternuatik?\nLasterketako izarra Kilian Jornet izango da. Hasi al zarete nabaritzen horren eragina?\nPrentsa aldetik, asko. Guretzat poz ikaragarria izan zen gure lasterketan egongo zela esan zuenean. Hala ere, ni ez nengoen hain ziur izena eman duen arte; orain lasaitu naiz. Ez neukan asmorik haren atzetik ibiltzeko. Nekien gauza bakarra zera zen: gogotsu eta sasoian bazegoen, gurera etorriko zela.\nBaina berak eman al du izena?\nBai. Oso gauza bitxia izan da. Bera izan da elitekoen artean izena eman duen bakarra. Nire telefonoa lortu eta deitu ere egin zidan, esanez: «Lasterketan atera nahi dut; oraindik posible al da?». Ufa! Bere umiltasuna agerian utzi du beste behin.\nAndoni Areizaga ordezkatzea egokitu zaizu. Erantzukizun handia.\nKolpe gogorra izan zen guretzat. Hileta egunean bazkari bat egin genuen Luz Ardidengo lagunekin, eta jada hasi zitzaizkidan esaten Andoniren lekua bertakoren batek hartu behar zuela. Denbora pixka bat igaro eta gero, Txema Garai elkarteko zuzendaria eta biok bilera batera joan ginen Luz Ardidenera. Bidean gindoazela, Txemak jada esaten zidan nik hartu behar nuela ardura.