Ffitrwydd tai i fod yn gartref: canllawiau i landlordiaid [HTML] | LLYW.CYMRU\nFfitrwydd tai i fod yn gartref: canllawiau i landlordiaid\nFfitrwydd tai i fod yn gartref: canllawiau i landlordiaid [HTML]\nEsbonio beth sy'n rhaid i landlordiaid wneud o 15 Gorffennaf 2022 i sicrhau bod eu heiddo mewn cyflwr da ac yn ffit i fod yn gartref.\nCyhoeddwyd gyntaf: 13 Ionawr 2022\nDiweddarwyd ddiwethaf: 2 Mawrth 2022\nLawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 193 KB.\nMaint Ffeil 193 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.\nCyfrifoldeb landlord i gadw’r annedd mewn cyflwr da\nRhwymedigaeth landlord i sicrhau bod annedd yn ffit i bobl fyw ynddi\nRhan 1: y 29 o faterion ac amgylchiadau\nRhan 2: gofynion y landlord\nMae Rhan 4 o Ddeddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 (y Ddeddf) yn nodi’r rhwymedigaethau sydd ar landlord mewn perthynas â chyflwr annedd. Mae’r rhwymedigaethau hyn yn berthnasol i bob contract meddiannaeth a wneir am gyfnod o lai na saith mlynedd. Mae landlord o dan gontract meddiannaeth yn gyfrifol am sicrhau bod annedd mewn cyflwr da ac yn ffit i bobl fyw ynddi.\nEr bod y canllawiau hyn yn ymdrin â’r gofyniad i annedd fod mewn cyflwr da ac yn ffit i bobl fyw ynddi, mae’n bwysig bod landlordiaid yn deall eu rhwymedigaethau ategol mewn perthynas ag atgyweirio hefyd. Yn aml, y prif reswm nad yw annedd yn ffit i bobl fyw ynddi yw lefel cyflwr gwael yr annedd. Yn aml, ball mynd i’r afael â chyflwr gwael yn gynnar ac yn effeithiol atal annedd rhag bod yn annedd nad yw’n ffit i bobl fyw ynddi.\nMae Adran 92 o’r Ddeddf yn egluro rhwymedigaeth y landlord i gadw’r annedd mewn cyflwr da. Mae’r rhwymedigaeth hon yn ymestyn i’r canlynol:\nstrwythur a’r tu allan i’r annedd (gan gynnwys draeniau, landeri a phibellau allanol), a\ngosodiadau gwasanaeth yn yr annedd, fel y rhai:\ni gyflenwi dŵr, nwy neu drydan,\nar gyfer glanweithdra, a\ni gynhesu lle neu i gynhesu dŵr\nMae’n rhaid i’r landlord gadw’r annedd mewn cyflwr da bob amser, er y gall fod achosion lle na fydd y landlord yn gwybod bod angen atgyweirio. Unwaith y bydd y landlord yn gwybod bod angen atgyweirio, mae’n rhaid gwneud y gwaith o fewn amser rhesymol ac i safon resymol. Mae hyn yn cynnwys rhwymedigaeth i unioni unrhyw ddifrod a achosir gan atgyweiriadau. Ni all y landlord osod unrhyw rwymedigaeth ar ddeiliad y contract mewn perthynas ag atgyweiriadau, er enghraifft cyfrannu at y gost, pan nad deiliad y contract sydd ar fai am yr atgyweiriadau.\nMae Adran 91 o’r Ddeddf yn rhoi rhwymedigaeth ar landlord i sicrhau bod yr annedd yn ffit i bobl fyw ynddi ar ddechrau ac yn ystod oes y contract meddiannaeth. Mae’r rhwymedigaethau hyn i’w gweld yn Rheoliadau Rhentu Cartrefi (Ffitrwydd Annedd i Bobl Fyw Ynddi) (Cymru) 2022 (“y Rheoliadau”) SL(6)129 - Rheoliadau Rhentu Cartrefi (Ffitrwydd Annedd i Bobl Fyw Ynddi) (Cymru) 2022 (senedd.cymru), sy’n nodi 29 o faterion ac amgylchiadau sy’n rhaid eu hystyried wrth benderfynu a yw annedd yn ffit i bobl fyw ynddi. Yn ogystal, mae yna ofynion penodol ar landlord hefyd i helpu i sicrhau nad yw rhai materion ac amgylchiadau penodol yn codi.\nNod y ddeddfwriaeth, sef y Ddeddf a’r Rheoliadau, gan gynnwys y canllawiau hyn yw atal annedd rhag bod yn anaddas i bobl fyw ynddi, er mwyn sicrhau bod landlordiaid yn cynnal anheddau mewn cyflwr da fel eu bod yn parhau i fod yn ffit i bobl fyw ynddynt. Dylai pob landlord geisio atal unrhyw un o’r 29 o faterion neu amgylchiadau rhag codi. Nid yn unig y mae’r dull hwn yn fwy cost-effeithiol i landlordiaid ond, yn fwy sylfaenol, bydd yn golygu na fydd deiliaid contract yn byw o dan amodau na fyddai’n ffit.\nMae’r canllawiau hyn yn nodi’r camau gweithredu y gall landlord eu cymryd i helpu i sicrhau bod yr annedd yn ffit i bobl fyw ynddi.\nMae Rhan 1 o’r canllawiau’n mynd i’r afael â phob un o’r 29 o faterion ac amgylchiadau a restrir o dan yr Atodlen i’r Rheoliadau. Mae’n darparu rhywfaint o gyd-destun i’r materion posibl a allai godi o bob un o’r materion ac amgylchiadau hyn. Y 29 o faterion ac amgylchiadau eiddo yw’r meini prawf ar gyfer penderfynu a yw eiddo yn ffit i bobl fyw ynddo. Dylai’r landlord a’r deiliad contract allu gweld yn glir a yw annedd yn ffit i bobl fyw ynddi yn y rhan fwyaf o achosion. Yn y pen draw, pan na ellir datrys anghydfod, y llys fydd yn penderfynu a yw annedd yn ffit i bobl fyw ynddi.\nYn ogystal â’r pwyntiau a godir yn y canllawiau hyn dylai landlord barhau i fod yn ymwybodol o unrhyw faterion ychwanegol a allai effeithio ar yr annedd ac a yw’n ffit i bobl fyw ynddi. Bydd llys yn ystyried pob achos yn ôl ei haeddiant ei hun. Cynghorir landlord sydd â phryderon am gyflwr annedd i ofyn am gyngor proffesiynol cyn rhoi contract meddiannaeth.\nMae’r canllawiau’n cynnwys enghreifftiau y dylai landlord eu hystyried er mwyn atal / darganfod / trin mater neu amgylchiad penodol. Fodd bynnag, nid yw’r enghreifftiau hyn yn gynhwysfawr, ac fe’u darperir fel cymorth yn unig ar gyfer ateb posibl. Yn ogystal, gallai llawer o'r enghreifftiau eisoes fod yn ofyniad o dan rwymedigaethau atgyweirio landlord sy'n rhan o ddeddfwriaeth bresennol.\nMae Rhan 2 o’r canllawiau hyn yn ymdrin â gofynion penodol a roddir ar y landlord fel rhan o’r Rheoliadau sy’n ymwneud â ffitrwydd annedd i bobl fyw ynddi, er mwyn helpu i sicrhau nad yw rhai o’r 29 o faterion ac amgylchiadau’n codi. Er enghraifft, er mwyn lleihau’r posibilrwydd o dân a’i effaith mae yna ofyniad i landlord sicrhau bod gan yr annedd larymau mwg.\nMae’r canllawiau’n defnyddio’r canllawiau ar gyfer landlordiaid a gweithwyr eiddo proffesiynol a gyhoeddwyd i gyd-fynd â’r System Mesur Iechyd a Diogelwch ar gyfer Tai (HHSRS). Mae Rheoliadau System Mesur Iechyd a Diogelwch ar gyfer Tai (Cymru) 2006 (“Rheoliadau HHSRS”) yn nodi’r peryglon y mae’r risg o niwed yn gysylltiedig â nhw. Bydd awdurdod lleol yn asesu’r annedd drwy gyfeirio at y materion a’r amgylchiadau hyn a dosbarthiadau o niwed a nodir yn Rheoliadau HHSRS hefyd i weld a oes perygl Categori 1 neu 2 yn bodoli. Fodd bynnag, nid yw’r ffaith bod perygl fel y nodwyd yn Atodlen 1 i Reoliadau HHSRS yn bodoli ai peidio yn penderfynu bod annedd yn un annedd nad yw’n ffit i bobl fyw ynddi yn unol â Rheoliadau sy’n ymwneud â Ffitrwydd Annedd i Bobl Fyw Ynddi. Er enghraifft, gall amrywiad bychan yn arwynebedd llawr fod yn berygl o dan HHSRS ond byddai hynny ar ei ben ei hun yn annhebygol iawn o arwain at benderfynu nad yw’r annedd yn ffit i bobl fyw ynddi. Yn yr enghraifft a roddir uchod ynghylch y perygl o syrthio ar arwyneb gwastad, er na fyddai amrywiad bychan yn arwyneb y llawr yn debygol o dorri’r rhwymedigaeth o ran annedd ffit i fyw ynddi, gall archwiliad gan awdurdod lleol ei ystyried fel perygl o dan HHSRS. Os oes person oedrannus yn byw yn yr annedd mae’r awdurdod lleol yn debygol o gymryd camau gorfodi yn erbyn y landlord.\n1. lleithder a thyfiant llwydni\ngwiddonau llwch tŷ\nllwydni neu dwf ffyngaidd\nMae’r ddau’n cael eu hachosi gan ddamprwydd a/neu leithder uchel.\nBeth sy’n achosi gwiddonau llwch tŷ a thwf ffyngaidd\nMae’r ddau yn gysylltiedig yn uniongyrchol â thamprwydd sy’n cael ei achosi gan:\nlefelau awyru is\nmwy o leithder, yn enwedig yn uwch na 70 y cant\ntymheredd cynhesach y tu mewn yn y gaeaf oherwydd cynllun tai sydd wedi’u hadnewyddu\nCamau gweithredu posibl gan y landlord\ncyrsiau atal lleithder, pilenni a’r manylion o amgylch agoriadau drysau a ffenestri\ncadw’r ffabrig allanol mewn cyflwr da i atal glaw rhag dod i mewn\ndiogelu pibellau a thanciau rhag rhew\nbaddonau, sinciau ac ati wedi’u gosod yn briodol\ndraeniau wedi’u gosod yn briodol\nnwyddau dŵr glaw wedi’u gosod a’u cynnal a chadw’n briodol\nto a gofod o dan y llawr yn cael eu hawyru’n briodol i sicrhau bod pren yn aros yn sych\nsicrhau bod aer llawn lleithder yn cael ei echdynnu’n ddigonol yn ystod adegau brig, fel adeg coginio, ymolchi a golchi dillad\nawyru cefndir lefel isel parhaus lle bo angen\ndull awyru digonol i ymdopi â lleithder o weithgareddau domestig arferol heb fod angen agor ffenestri a allai arwain at golli gwres, sŵn a pheryglon diogelwch\nawyru priodol ar gyfer anheddau sydd â llawer o bobl yn byw ynddynt\nO fodloni’r rhan fwyaf o’r amodau uchod, yna gall cynnydd mewn tymheredd mewnol, gan ystyried arbed ynni a chost gwresogi, leihau problemau gwiddonau llwch yn sylweddol. Felly mae system wresogi effeithlon sy’n briodol ar gyfer ffabrig (nodweddion thermol) yr adeilad yn bwysig.\nBeth am fflatiau a thai amlfeddiannaeth?\nMae mesurau ataliol yn bwysig iawn yma gan ei bod hi’n debyg y bydd pobl wedi’u cyfyngu i un neu ddwy ardal; sy’n eu gwneud yn fwy agored i niwed gan unrhyw damprwydd ac ati a allai fod yn bresennol.\nMae hyn yn cynnwys bygythiadau i iechyd pan fo tymheredd yn gostwng islaw’r lefelau boddhaol isaf am gyfnodau cymharol hir.\nnewidiadau yn y tymheredd y tu allan ymysg ffactorau eraill\nanheddau â sgoriau effeithlonrwydd ynni isel, wedi’u hinswleiddio’n wael neu wedi’u diogelu’n wael rhag yr elfennau (ffenestri neu ddrysau sydd wedi’u gosod yn wael\nyn gyffredinol, eiddo a adeiladwyd cyn 1850 sy’n fwy tueddol o fod yn oer, a’r tueddiad hwnnw’n lleihau rywfaint dros amser, a bod anheddau a adeiladwyd ar ôl 1980 yn fwy effeithlon o ran ynni\ndim systemau gwres canolog/systemau gwresogi aneffeithlon gwael\nllawer o leithder sy’n lleihau inswleiddio thermol\nlefelau priodol o inswleiddio thermol i golli cynlleied o wres â phosibl. Mae’r lefel yn dibynnu ar leoliad/oerfel/perthynas â chyfeiriadaeth anheddau/adeiladau eraill\nsystem wresogi briodol wedi’i gosod a’i chynnal a chadw’n briodol y gall y meddiannydd ei rheoli\ndull awyru cefndir lefel isel wedi’i osod a’i gynnal a chadw’n briodol y gall y meddiannydd ei reoli heb golli gormod o wres neu ormod o ddrafftiau\nagoriadau parhaol wedi’u lleoli’n briodol ac o faint priodol (e.e. briciau awyr/ffenestri y gellir eu hagor)\nestyll pen wrth ben/drysau/ffenestri wedi’u gosod yn briodol\nDylai systemau gwresogi a reolir yn ganolog weithredu mewn ffordd sy’n sicrhau nad yw’r trigolion yn profi tymheredd oer yn eu cartrefi. Dylent allu rheoli’r tymheredd yn eu cartref.\nMae’r categori hwn yn cynnwys bygythiadau yn sgil tymheredd aer mewnol uchel iawn.\ncynhwysedd thermol yr annedd – mae anheddau llai yn fwy tebygol o ddioddef nag anheddau mwy\nllawer o ffenestri mawr yn wynebu tua’r de\nrheolyddion gwres diffygiol neu is na’r safon\ngellir gosod caeadau neu fleindiau ar ffenestri mawr yn wynebu tua’r de i reoli gwres yn yr haf\ndulliau oeri yn ystod tywydd poeth yr haf, naill ai trwy awyru naturiol neu aerdymheru\nsystemau gwresogi y gellir eu rheoli\nGall llawer o fflatiau a thai amlfeddiannaeth ddioddef o wres gormodol gan eu bod yn fwy tebygol o fod yn anheddau sydd:\nwedi’u hinswleiddio’n wael\nwedi’u lleoli’n union o dan do sydd heb ei inswleiddio\nyn wynebu’r de yn unig\nyn cynnwys systemau gwresogi nad yw’r trigolion yn eu rheoli\n4 Asbestos a fibrau Mwynol a Weithgynhyrchwyd (MMF)\nYn cynnwys presenoldeb a dod i gysylltiad â ffibrau asbestos a Ffibrau Mwynol a Weithgynhyrchwyd (MMF, sy’n cynnwys gwlân mwynol a blancedi ffeibr gwydr) mewn anheddau. (Mae mathau gwyn, glas a brown o ffibrau asbestos wedi’u cynnwys, sef crysotil a’r ddau fath o amffibol.\nrhan o gasgliad eang o gynhyrchion adeiladu a welir yn y rhan fwyaf o dai a fflatiau a adeiladwyd gan ddefnyddio dulliau traddodiadol. Mewn mannau sy’n anhebygol o gael eu tarfu fel arfer felly mae lefelau ffibrau yn yr awyr yn dueddol o fod yn isel\nmwy o broblem mewn fflatiau anhraddodiadol neu a adeiladwyd gan ddefnyddio cydrannau parod rhwng 1945 ac 1980, oherwydd araenu drwy chwistrellu a chanolfuriau a deunyddiau crysotil mewn mannau sydd mewn perygl o gael eu difrodi neu darfu arnynt. Felly, mae lefelau ffibrau yn yr awyr yn uwch\nyr adeiladau sydd wedi’u heffeithio fwyaf yw tyrau fflatiau cyngor a adeiladwyd yn y 1950au a’r 1960au\nFe’i defnyddir mewn deunydd insiwleiddio atig a wal geudod yn bennaf. Ychydig iawn o ffibrau, os o gwbl, y mae cynhyrchion modern yn eu rhyddhau ac nid ydynt yn fio-barhaus felly ychydig iawn o risg a achosir ganddynt.\ndylid asesu asbestos sydd wedi’i ddifrodi neu’n debygol o fod wedi’i ddifrodi neu darfu arno ar gyfer ei drwsio, ei selio, ei amgáu neu ei waredu gan gontractwyr trwyddedig yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch\ngellir rheoli asbestos sy’n bresennol yn y fan a’r lle (ei orchuddio neu ei ddiogelu a monitro’r cyflwr) os yw mewn cyflwr da ac nad yw’n debygol y bydd yn cael ei ddifrodi/y bydd gwaith yn cael ei wneud arno/y bydd yn cael darfu arno\ncadw cofnod o leoliad yr asbestos yn yr adeilad\nei ddiogelu rhag unrhyw ddifrod posibl gan feddianwyr.\nlleihau cysylltiad posibl â ffibrau yn ystod gwaith cynnal a chadw/gosod/gwaredu\nCemegion a ddefnyddir i drin pren a/neu dyfiant llwydni mewn anheddau yw’r rhain.\nMae’r potensial o niwed yn dibynnu ar y cemegyn a ddefnyddir ac mae pobl yn cael eu heffeithio drwy ei anadlu, wrth i’w croen ddod i gysylltiad ag ef ac wrth ei lyncu fel arfer.\nDylid trin yr annedd pan nad oes neb yn byw yno lle bo’n bosibl. Os nad yw hyn yn bosibl dylid dilyn y gweithdrefnau a’r mesurau diogelwch sy’n berthnasol i’r cynnyrch dan sylw.\n6 Carbon monocsid a chynhyrchion tanwydd hylosgi (nitrogen deuocsid, sylffwr deuocsid a mwg)\nMae’r rhain i gyd yn gysylltiedig â hylosgiad rhannol nwy, olew, tanwydd solet ar gyfer gwresogi a choginio mewn anheddau.\nasthma wedi’i waethygu\nmwy o risg o haint bacterol a feirysol ar yr ysgyfaint\nbroncitis a bod yn fyr o wynt yn sgil tanau agored\nMae’r rhain i gyd yn deillio o hylosgi’r tanwydd yn anghyflawn neu’n amhriodol neu o rwystrau neu ddiffygion eraill yn y ffliw.\nCarbon monocsid mewn anheddau:\nhylosgiad anghyflawn o bob tanwydd sy’n cynnwys carbon, nwy, olew a thanwydd solet\ncynhyrchir gan gyfarpar sy’n llosgi nwy ac olew\narogl unigryw ac yn cael ei gynhyrchu gan gyfarpar sy’n llosgi olew a thanwydd solet yn bennaf\nCarbon deuocsid, nitrogen deuocsid, sylffwr deuocsid\ngosod a chynnal a chadw cyfarpar llosgi nwy/olew/tanwydd solet yn briodol\ncyflenwad aer digonol ar gyfer cyfarpar o’r fath\nlleoliad a chysylltiad priodol gyda ffliwiau o faint digonol\nawyriad digonol mewn ystafelloedd sydd â chyfarpar o’r fath, gan gynnwys system echdynnu lle bo angen\ncynnal a chadw ffliwiau, ffaniau echdynnu a chyfarpar awyru yn rheolaidd\ngosod ffliwau mewn cyfarpar gwresogi nwy i sicrhau bod aer yn llifo’n gytbwys y tu mewn a’r tu allan\ncyntedd wedi’i awyru rhwng garej fewnol a’r ardal fyw\nsynwyryddion carbon monocsid wedi’u lleoli mewn mannau priodol a’u cynnal a chadw’n briodol\ncynnal a chadw larymau carbon monocsid yn rheolaidd\nGweler hefyd Ran 2 o’r canllawiau hyn.\nMae yna ddwy brif ffynhonnell o amgylch anheddau – paent a phibellau dŵr. Gall ffynonellau plwm eraill gynnwys pridd, yn enwedig o amgylch adeiladau hŷn sydd â phaent allanol yn fflawio ac ardaloedd o amgylch safleoedd diwydiannol sy’n defnyddio (neu wedi bod yn defnyddio) plwm. Gellir cael olion plwm mewn pridd gerllaw ffyrdd prysur hefyd yn sgil mwg o bibellau mwg ceir petrol plwm.\nGall presenoldeb plwm mewn dŵr yfed ddeillio o bibellau plwm ond gall ddeillio o sodr plwm hefyd. Mae’n amhosibl dweud y gwahaniaeth rhwng sodr plwm a sodr di-blwm ar uniadau pibellau dim ond drwy edrych arnynt. Yr unig ffordd o wneud yw cynnal prawf arbenigol ar y soldr. Atal yw’r cam gorau, defnyddiwch blymwr ag enw da bob amser a gwirio ei fod yn defnyddio sodr di-blwm ar eich system ddŵr.\nOs ydych chi’n pryderu am bibellau plwm neu sodr plwm gallwch gael eich dŵr wedi’i brofi am blwm. Cysylltwch â’ch cwmni dŵr os oes gennych chi brif gyflenwad dŵr neu eich awdurdod lleol os oes gennych chi gyflenwad dŵr preifat. Mae rhai cwmnïau fel Dŵr Cymru yn cynnig profion plwm am ddim i gwsmeriaid ar gais.\nY brif ffynhonnell o ymbelydredd niweidiol mewn anheddau yw nwy radon. Nid oes gan radon liw nac arogl ac mae’n cael ei ffurfio wrth i symiau bach o wraniwm sydd i’w gael yn naturiol mewn creigiau a phridd ddadfeilio’n ymbelydrol. Nid oes posibl ei ganfod yn yr aer nac mewn dŵr heb brofi a mesur. Gall radon doddi mewn dŵr, yn enwedig cyflenwadau dŵr preifat, ond radon yn yr awyr sy’n achosi bygythiad mwy arwyddocaol.\nFaint o radon sy’n destun pryder?\nMae radon yn cael ei fesur mewn Becquerels fesul metr ciwbig o aer (Bqm-3). Y lefel gyfartalog yng nghartrefi’r DU yw 20 Bqm-3. Yn achos lefelau o dan 100 Bqm-3 mae’r risg yn parhau’n gymharol isel ac nid yw’n destun pryder. Fodd bynnag, mae’r risg yn cynyddu wrth i lefel y radon gynyddu. Mewn eiddo domestig mae Iechyd Cyhoeddus Cymru’n argymell y dylid lleihau lefelau radon pan fo’r cyfartaledd yn uwch na Lefel Gweithredu o 200 Bqm-3. Mae’r Lefel Gweithredu’n cyfeirio at y crynodiad cyfartalog blynyddol fel sy’n cael ei fesur gan ddefnyddio dau synhwyrydd (mewn ystafell wely ac ystafell fyw) dros dri mis, i gael darlun iawn heb amrywiadau tymor byr.\nMae cyngor ychwanegol ar gael gan Iechyd Cyhoeddus Cymru.\n9 Nwy tanwydd nas hylosgwyd\nMae’r perygl hwn yn cynnwys perygl o fygu yn sgil nwy tanwydd yn dianc i atmosffer yr annedd.\ndylid cael rheoleiddwyr pwysedd, mesuryddion a phibellau sydd wedi’u cynllunio a’u gosod yn briodol\ndylid profi’r gosodiad yn rheolaidd i sicrhau nad oes gollyngiadau na diffygion eraill, yn enwedig pan fo newidiadau wedi’u gwneud i’r annedd neu i’r gosodiadau nwy\ndylid cynllunio a gosod unrhyw gyfarpar yn briodol. Dylent gael eu gwasanaethu a’u cynnal a chadw’n rheolaidd gan berson cymwys\nyn achos LPG, sy’n drymach nag aer, dylid cael dull awyru lefel isel digonol neu ddull o sicrhau bod unrhyw nwy sy’n dianc yn gallu draenio’n ddiogel. Mae hyn yn bwysig iawn pan fo lefel y llawr yn is na lefel y ddaear gerllaw\nmae synwyryddion nwy ar gael a ddylai roi rhybudd i feddianwyr os oes nwy tanwydd yn crynhoi yn yr annedd, gan eu galluogi i gymryd camau a/neu ddianc. Bydd lleoliad priodol y synwyryddion yn dibynnu ar pa nwy sy’n cael ei gyflenwi\n10 Cyfansoddion organig anweddol\nCasgliad o gemegolion organig yw’r rhain sy’n nwyol ar dymheredd ystafell ac i’w cael mewn amrywiaeth eang o ddeunyddiau yn y cartref. Caiff fformaldehyd ei gynnwys yn y perygl hwn. Pobl mewn anheddau newydd/adnewyddedig sydd fwyaf tebygol o ddod I gysylltiad â chyfansoddion organig anweddol.\nMae Cyfansoddion Organig Anweddol yn cynhyrchu anwedd ar dymheredd ystafell. Mae ffynonellau y gall y landlord eu rheoli fel arfer yn cynnwys:\ninswleiddiad ewyn fformaldehyd wrea (UFFI)\nbwrdd gronynnau, bwrdd asglodion, pren haenog\npaent, glud, toddyddion\nNid yw lefelau nodweddiadol o gyfansoddion organig anweddol cymaint â phosibl yng nghartrefi’r DU yn achosi risg i iechyd. Fodd bynnag, gellir dod i gysylltiad â lefelau uwch, er enghraifft yn ystod paentio am gyfnod hir. Mae tymheredd, lleithder cymharol, cyfraddau awyru a gweithgarwch meddianwyr yn effeithio ar gyfraddau allyriadau. Mae allyriadau o ddeunyddiau adeiladu a thriniaethau’n gostwng fel arfer dros y flwyddyn gyntaf, er y bydd cyfraddau awyru’n effeithio arnynt. Bydd pethau fel carpedi a ffabrigau eraill yn amsugno cyfansoddion organig anweddol (neu efallai y byddant wedi’u trin ymlaen llaw) a byddant yn eu rhyddhau’n ddiweddarach.\nDylid lleihau allyriadau o gyfansoddion organig anweddol o ddeunyddiau adeiladu a thriniaethau ac o ddodrefn a deunyddiau. Dylid defnyddio deunyddiau a chynhyrchion allyriadau isel lle bo’n bosibl. Dylid darparu dull o sicrhau awyru digonol a phriodol mewn anheddau hefyd. Dylai landlordiaid gymryd gofal arbennig wrth wneud newidiadau neu waith atgyweirio i’r annedd sy’n debygol o gynyddu presenoldeb cyfansoddion organig anweddol. Bydd hyn yn destun pryder pan fydd yna system awyru annigonol neu un wedi’i difrodi.\n11 Gorboblogi a gofod\nMae hyn yn cynnwys yr holl beryglon sy’n gysylltiedig â diffyg lle a gorboblogi. Mae’n ystyried anghenion seicolegol ar gyfer rhyngweithio cymdeithasol/preifatrwydd. Mae’n edrych hefyd ar effeithiau gorboblogi ar ofynion gofod ar gyfer gweithgarwch yn y cartref.\nFel isafswm, dylai landlordiaid sicrhau eu bod yn cydymffurfio â gofynion Rhan 10 o Ddeddf Tai 1985 bob amser. Gallai methu â bodloni’r gofynion hyn gyfrif fel trosedd.\n12 Tresbaswyr yn dod I mewn\nMae’r perygl hwn yn ymwneud â chadw’r annedd yn ddiogel rhag mynediad anawdurdodedig a chynnal ei diogelwch.\nlleoliad – ardal sydd â lefelau uchel o dlodi a throseddu\ndiffyg goleuadau da ger yr annedd\ndrysau a ffenestri – wedi’u hadeiladu/gosod yn wael/mewn cyflwr gwael/cloeon annigonol\ndim ffordd o weld pwy sydd y tu allan i ddrysau allanol\ndim cadwyn ddiogelwch ar ddrysau allanol neu maent wedi torri\ndim gofalwr/system ffôn mynediad i floc o fflatiau\ndim systemau larwm lladron neu maent yn ddiffygiol\ncynllunio’r ystâd a’r ardal o amgylch yr annedd i leihau llefydd cuddio cymaint â phosibl (e.e. ffensys ac ati) i ladron a thresbaswyr\nllwybrau cerdded wedi’u goleuo a’u diffinio’n dda\ndiogelu’r annedd rhag mynediad anawdurdodedig er mwyn oedi ac atal tresbaswyr a gwneud i’r meddianwyr deimlo’n fwy diogel\nbod yr holl gloeon ffenestri a’r cloeon allweddi’n gweithio’n iawn a’u bod yn addas gan osod rhai newydd pan fo angen\ngoleuadau diogelwch/rhwyllau mewnol\ntwll sbecian a chadwyni addas sy’n gweithio ar ddrysau mynediad, gan osod rhai newydd lle bo’n briodol\nMae’n rhaid cael cydbwysedd rhwng diogelwch yr annedd a’r potensial i gynyddu peryglon eraill e.e. drysau a ffenestri wedi’u cloi a ffordd o ddianc pan fo tân.\nMae concierge, systemau gofalwyr a rheolyddion ffôn mynediad yn lleihau troseddu/ofn troseddu. Dylid ystyried diogelwch yr adeilad cyfan yn ogystal â diogelwch rhwng trigolion unigol yr un adeilad.\nMae’n cynnwys bygythiadau i iechyd corfforol a meddyliol sy’n gysylltiedig â golau naturiol/artiffisial annigonol. Mae’n cynnwys yr effaith seicolegol sy’n gysylltiedig â’r hyn a welir drwy ffenestri’r annedd hefyd.\nCynllun mewnol yr annedd, yn enwedig ystafelloedd byw a cheginau. Dylai bod yna ddigon o olau naturiol yn ystod oriau’r dydd er mwyn gallu cyflawni tasgau domestig heb roi straen ar y llygaid. Dylai ffenestri fod o faint digonol, ac o siâp a lleoliad priodol i alluogi i ddigon o olau dydd ddod i mewn i ystafelloedd. Dylid lleoli goleuadau artiffisial i ddarparu digon o olau i allu gwneud gweithgareddau domestig a hamdden heb roi straen ar y llygaid a heb greu llacharedd neu gysgodion. Mae golau artiffisial yn bwysig iawn pan fo tasgau domestig yn gofyn am ddigon o olau, er enghraifft yn y gegin dros arwynebau gwaith, sinciau a phoptai. Dylai ffenestri fod yn ddigon llydan i gael golwg rhesymol o’r ardal gyfagos.\nMae hyn yn cynnwys bygythiadau i iechyd corfforol a meddyliol o fod yn agored i sŵn yn y cartref yn sgil diffyg inswleiddio digonol rhag sŵn. Nid yw’n cwmpasu ymddygiad swnllyd afresymol gan gymdogion (domestig neu fasnachol).\nCamau gweithredu posibl gan landlordiaid\ny potensial ar gyfer sŵn traffig yn ystod y nos\nlleoliad yr annedd mewn amgylchedd swnllyd iawn\ninswleiddio mewnol annigonol\nlefelau annigonol o inswleiddio sŵn allanol\nffenestri/drysau mewnol/allanol mewn cyflwr gwael ac yn gadael mwy o sŵn i mewn\ngwaith plymio/ffitiadau/cyfleusterau wedi’u gosod mewn mannau amhriodol\ncyfarpar neu gyfleusterau swnllyd\ncaewyr drysau rhy gryf sy’n arwain at ddrysau’n cau’n swnllyd\nffenestri dwbl/eilaidd a chynteddau ger drysau allanol pan mae yna lefelau uchel o sŵn y tu allan (e.e. traffig)\nffenestri triphlyg o bosibl ger meysydd awyr/ffynonellau lefel sŵn uchel iawn\ninswleiddio llawr uchaf/nenfwd/atig pan mae sŵn awyrennau’n debygol\ngosod gwaith plymio o ystafelloedd ymolchi a thoiledau yn ddigon pell oddi wrth waliau gwahanu\npeidio â gosod ystafelloedd ymolchi/toiledau mewn fflatiau uwchben ystafelloedd byw/ystafelloedd gwely\nadeiladu/trosi canolfuriau a gwahanfuriau’n well yn enwedig mewn fflatiau/fflatiau deulawr\n15 Hylendid domestig, plâu a sbwriel\nMae hyn yn ymwneud â diogelu rhag haint. Mae’n cynnwys peryglon sy’n deillio o:\ndyluniad, cynllun neu adeiladwaith gwael fel ei bod yn anodd cadw’r annedd yn lân a hylan\nbod plâu yn gallu cael mynediad a lloches yn yr annedd\ndarpariaeth annigonol ac anhylan ar gyfer storio a gwaredu gwastraff tŷ\ngwastraff wedi crynhoi/ei storio’n annigonol sy’n denu pryfaid/llygod/plâu/adar/gwiwerod/llwynogod/cathod/cŵn\npibellau gwasanaeth a thyllau o amgylch pibellau e.e. gwres canolog, yn rhoi cartref i bryfaid ac yn rhoi mynediad rhwng anheddau mewn blociau\nllygod yn cael mynediad i ddraeniau agored\nllygod yn cael mynediad drwy ddrysau a ffenestri wedi’u gosod yn wael\nplâu yn cael mynediad drwy waliau mewnol a/neu nenfydau anwastad a/neu wedi cracio\nbriciau ar goll/wedi’u difrodi yn cynnwys briciau awyr mewn waliau allanol a rhannau eraill o waliau allanol a tho mewn cyflwr gwael\nmae tai amlfeddiannaeth yn agored iawn i rai mathau o bla pryfaid\ndylai cynllun/adeiladwaith a gwaith cynnal a chadw adeilad helpu i’w gadw’n lân gan atal baw a llwch rhag crynhoi\ndylid gallu cadw mannau ymolchi personol / glanweithdra / paratoi bwyd / coginio / storio yn hylan\nlleihau neu ddileu’r ffyrdd mae plâu’n cael mynediad i adeiladau. A yw’r holl arwynebau mewnol yn hawdd i’w glanhau ac a ddefnyddir deunydd gwrth-blâu lle bo’n bosibl\nni ddylai fod craciau na thyllau heb eu gorchuddio ar du allan yn yr annedd, fel arall dylid defnyddio rhwyllau neu ddulliau eraill o ddiogelu\nselio pibellau gwasanaethau/atig/lloriau yn effeithiol ond gyda mynediad addas os oes angen eu trin\nselio agoriadau draeniau, basinau ystafelloedd ymolchi gyda sêl ddyfrglos effeithiol\nselio mewnfeydd draenio ar gyfer dŵr gwastraff a dŵr wyneb\nselio unrhyw bwyntiau mewn waliau sy’n cynnwys pibellau gwastraff, draenio neu bibellau a cheblau eraill yn effeithiol\ncau tyllau drwy orchuddiadau to, bondo ac ymylon i atal mynediad i lygod mawr/llygod/gwiwerod/adar. Gosod rhwyllau i orchuddio tyllau angenrheidiol\nlle storio digonol caeedig ar gyfer gwastraff sy’n aros i gael ei gasglu neu ei waredu y tu allan i annedd\nlle storio addas ar gyfer sbwriel yn yr annedd\nlle storio i fod yn hygyrch i feddianwyr ond nid yn berygl i blant\nni ddylai cyfleusterau gwastraff achosi problemau hylendid\nBeth am dai amlfeddiannaeth?\ndylai fod lle wedi’i ddiffinio’n glir ar gyfer cynwysyddion gwastraff – yn yr awyr agored/yn ddigon pell oddi wrth ffenestri/awyryddion, ac yn y cysgod neu dan gysgod;\ngellir defnyddio twll sbwriel neu gynwysyddion storio gwastraff gydag awyru digonol;\nargymhellir defnyddio tyllau sbwriel cymunedol gyda thai amlfeddiannaeth sy’n fwy na phedwar llawr. Dylent ollwng y sbwriel i gynwysyddion mawr mewn lle storio\ndylid cynllunio llefydd storio i leihau achosion o blâu\ndylid eu cynllunio mewn ffordd sy’n atal aer o’r lle storio rhag mynd i unrhyw le byw\n16 Diogelwch bwyd\nYn cynnwys y bygythiad o haint sy’n deillio o gyfleusterau annigonol ar gyfer storio, paratoi a choginio bwyd.\nmae craciau/tyllau mân/difrod arall i arwynebau mewnol sinciau ac arwynebau gwaith yn atal rhoi cyfle trylwyr ac yn gadael i organebau pathogenig a rhai sy’n difetha bwyd gronni\ngall arwynebau sydd wedi’u heffeithio â thamprwydd ddirywio a throi’n frau/fflawiog gan ddenu micro-organebau\ngall amodau llaith achosi i fwyd bydru’n gynt\nmewn tai amlfeddiannaeth mae yna duedd bod mwy o ddryswch ynglŷn â phwy sy’n gyfrifol am gadw’r gegin yn lân\nmewn tai amlfeddiannaeth mae yna fwy o risg o haint pan mae mwy o bobl yn rhannu cyfleusterau\nYn gyffredinol, dylai cyfleusterau cegin fod mewn ystafell neu ardal wedi’i chynllunio’n briodol neu ardal i baratoi a choginio bwyd yn ddiogel a hylan.\nlle storio addas ar gyfer bwyd i arafu’r broses ddirywio a phydru\ndylai cyfleusterau fod o faint digonol ar gyfer nifer y meddianwyr er mwyn storio bwydydd ffres yn hylan\ndylai fod cyfleusterau ar gyfer cwpwrdd bwyd/pantri, oergell a rhewgell gyda socedi priodol\ndylai fod gan gyfleusterau o’r fath arwynebau anhydraidd er mwyn gallu eu glanhau’n hawdd a’u cadw’n hylan\nsilffoedd gwahanol i wahanol fwydydd\ndylai cyfleusterau fod yn oer a sych ac nid yng ngolau’r haul\ndylai fod sinc o faint digonol/sinc dwbl heb graciau, tyllau mân na difrod arall a draeniwr\ndŵr poeth ac oer\ndraeniad addas ar gyfer dŵr gwastraff\narwynebau gweithio o faint addas, wedi’i gosod yn ddiogel; arwyneb anhydraidd llyfn, hawdd i’w lanhau\npedwar soced trydan priodol o leiaf ar gyfer yr arwyneb(au) gweithio a dau at ddefnydd cyffredinol\ndylai cyfleusterau fod o faint digonol ar gyfer y cartref gyda chysylltiadau priodol ar gyfer tanwydd (nwy neu drydan)\ndylid gallu eu glanhau’n hawdd a’u cynnal a chadw mewn cyflwr hylan\nDyluniad, cynllun a chyflwr:\ndylai llawr y gegin fod yn gymharol lyfn ac anhydraidd er mwyn gallu ei lanhau’n hawdd a’i gadw’n hylan\ndylid selio a gorchuddio corneli ac uniadau i osgoi uniadau na ellir eu glanhau\ndylai arwynebau waliau fod yn llyfn, neu gyda gorffeniad anhydraidd ac yn hawdd i’w glanhau, yn enwedig y rhai ger popty/sinc/draenwr ac arwynebau gweithio\ndylid selio uniadau rhwng sinc/draeniwr/arwyneb gweithio a’r wal gyfagos a sicrhau eu bod yn ddyfrglos\ndylai cynllun/y cysylltiad rhwng cyfleusterau hwyluso camau paratoi, coginio a gweini bwyd\ndylid cael golau digonol a phriodol yn enwedig dros y cyfleusterau\ndylid awyru’r gegin i gyd yn addas, yn enwedig yr ardal goginio\nLlawer o’r un darpariaethau ag ar gyfer anheddau sengl ond mae cyfleusterau a rennir angen popty/hob/gofod o faint digonol. Bydd asesiad o beryglon yn canolbwyntio ar:\ny gymhareb rhwng cyfleusterau a meddianwyr (posibl)\npa mor hawdd y gall y meddianwyr gynnal arferion bwyd diogel\na yw’r bobl sy’n defnyddio’r gegin yn rhan o’r un cartref neu beidio\nbod cyfleusterau a rennir yn cynyddu peryglon oherwydd diffyg cyfathrebu/cydweithredu\n17 Hylendid personol, glanweithdra a draeniau\nYn cynnwys bygythiadau o haint/bygythiadau i iechyd meddwl yn gysylltiedig â’r uchod, yn cynnwys cyfleusterau ymolchi personol a golchi dillad.\nunrhyw ddiffygion yn y cyfleusterau eu hunain yn arwain at rannu gormodol, megis dim digon o ystafelloedd ymolchi i nifer y bobl sy’n byw yno\ncraciau, tyllau mân neu ddifrod arall i arwynebau cyfleusterau mewnol\nposibilrwydd o ddwylo yn dod i gysylltiad â sedd/basn y toiled\ngollwng gwastraff budr heb ei drin i lwybrau/gerddi\ngollwng dŵr gwastraff i lwybrau/gerddi\nmwy o risg o haint wrth rannu cyfleusterau hylendid/glanweithdra personol, yn enwedig pan fydd salwch heintus mewn cartrefi\nmwy o risg o haint oherwydd cymhareb uwch rhwng pobl a chyfleusterau\ncyfleusterau a all fod yn gollwng ond nad yw’r defnyddwyr yn gwybod am hynny, ac sy’n effeithio ar wahanol anheddau yn yr un adeilad\ndigon o faddonau / cawodydd wedi’u gosod a’u cysylltu’n briodol\nystafell ymolchi neu ystafell gawod yn breifat, gyda gwres, golau ac awyriad\ndigon o sinciau golchi dwylo wedi’u cysylltu a’u lleoli’n addas i’r meddianwyr\nsinciau wedi’u cysylltu’n addas ac sy’n hawdd i’w glanhau gyda draeniad gwastraff priodol ar gyfer pob annedd\nCyfleusterau priodol ar gyfer golchi a sychu dillad gyda socedi trydan ac allanfeydd awyru gerllaw\nbasn toiled wedi’i osod yn briodol / wedi’i gysylltu’n ddiogel / sy’n hawdd i’w lanhau gyda chaead / sedd golfachog o ddeunydd anhydraidd\nwedi’i gysylltu â system fflysio sy’n gweithio’n briodol\nwedi’i gysylltu â system ddraenio briodol / ddigonol\nnifer toiledau i gyfateb i nifer y lefelau yn yr annedd a nifer y bobl (waeth beth fo’u hoedran)\ntoiledau ar wahân i ystafelloedd ymolchi\ntoiledau / ystafelloedd ymolchi i gael eu hawyru i aer allanol\ndrysau y gellir eu cloi y tu mewn i doiledau / ystafelloedd ymolchi ond y gellir eu hagor mewn argyfwng\ngollwng dŵr gwastraff i fewnfeydd draenio â thrap/draeniau fertigol wedi’u cynllunio’n briodol sy’n gysylltiedig â’r brif system garthffosiaeth\nsuddfannau dŵr wedi’u cynllunio’n briodol ar gyfer triniaeth breifat neu system storio ar gyfer carthffosiaeth fudr\nsystemau i gael eu hawyru i atal trapiau a chyfleusterau sy’n gysylltiedig â charthffos rhag gweithredu fel siffon\ngollwng dŵr arwyneb i fewnfeydd draenio â thrap wedi’u cynllunio’n briodol sydd wedi’u cysylltu â’r brif system ddraenio\nDylid ystyried pob annedd ar wahân ac unrhyw gyfleusterau a rennir.\n18 Cyflenwad dŵr\nMae hwn yn gyfyngedig i’r cyflenwad ar ôl iddo gyrraedd yr annedd ac yn ymwneud â dŵr ar gyfer yfed, coginio, golchi, glanhau a glanweithdra.\ndarparu a chynnal pibellau dŵr a chyfleusterau storio yn unol â gofynion BS8558\nsystemau plymio i fodloni gofynion Rheoliadau Cyflenwi Dŵr (Ffitiadau Dŵr) 1999\nsamplu a dadansoddi cyflenwadau dŵr yfed preifat a gaiff eu storio yn rheolaidd\ngorchuddio tanciau i atal halogiad (h.y. adar/pryfaid ac ati)\ndefnyddio deunyddiau priodol ar gyfer pibellau/tanciau storio/ffitiadau\ncynnal hidlwyr dŵr a systemau meddalu’n briodol\n19 Cwympo yn gysylltiedig â baddonau ac ati\nYn cynnwys unrhyw gwympo sy’n gysylltiedig â baddon, cawod neu gyfleuster tebyg, waeth a yw’r cwympo ar yr un lefel neu o un lefel i un arall.\nLleoli baddon, cyfleuster neu gyfleuster tebyg i sicrhau bod modd mynd i mewn ac allan yn ddirwystr a’i fod wedi’i osod yn ddiogel.\n20 Cwympo ar arwynebau\nYn cynnwys cwympo ar unrhyw arwyneb gwastad fel lloriau, iardiau a llwybrau. Hefyd stepiau / rhiniog / rampiau/stepiau baglu lle mae’r newid mewn lefel yn llai na 300mm.\nDylai landlordiaid gynnal archwiliadau gweledol i sicrhau bod y risg o beryglon baglu’n cael eu lleihau e.e. carpedi wedi rhwygo/torri, estyll rhydd ar loriau ac ardaloedd palmantog wedi torri ac ati. Bydd golau digonol yn helpu defnyddwyr i weld unrhyw rwystrau ac unrhyw stepiau baglu neu riniog ymestynnol.\n21 Cwympo ar risiau ac ati\nYn cynnwys unrhyw gwympo sy’n gysylltiedig â newid mewn lefel sy’n fwy na 300mm ac yn cynnwys cwympo sy’n gysylltiedig â:\ngrisiau mewnol neu rampiau yn yr annedd\nstepiau allanol neu rampiau yng nghyffiniau’r annedd\ngrisiau neu rampiau cyffredin mewnol yn yr adeilad sy’n cynnwys yr annedd ac sy’n rhoi mynediad i’r annedd neu gyfleusterau a rennir\nstepiau neu rampiau allanol yng nghyffiniau’r adeilad sy’n cynnwys yr annedd ac sy’n rhoi mynediad i’r annedd neu gyfleusterau a rennir\nNid yw’n cynnwys rhiniog/rampiau/stepiau baglu pan fo’r newid mewn lefel yn llai na 300mm. Ystyrir y rhain fel cwympo ar arwynebau gwastad.\nDylai landlordiaid ystyried y mesurau ataliol canlynol\ndimensiynau wyneb llorweddol gris i fod rhwng 280mm a 360mm\ndimensiynau wyneb fertigol gris i fod rhwng 100mm a 180mm\ngoleddf (ongl y grisiau) i fod yn llai na 42°\ngwirio’r grisiau i weld a ydynt yn fwy serth neu bas na’r cyffredin\ndimensiynau wynebau fertigol grisiau ac ymyl flaen i ymyl flaen yn gyson/unffurf (ac eithrio newid amlwg yng nghyfeiriad y grisiau e.e. defnydd o risiau â thro ynddynt)\nni ddylai ymyl flaen ymestyn mwy na 18mmm y tu hwnt i unrhyw wyneb llorweddol\ndylai wynebau llorweddol ac ymylon blaen ddarparu ffrithiant priodol (carped ac ati os yn bosibl)\ndarparu carped/ryg ac ati ar waelod grisiau i helpu i leddfu ardrawiad posibl\ndylai agoriadau mewn grisiau neu fanister fod yn llai na 100mm\nosgoi wyneb llorweddol chwith a dde am yn ail ar risiau, yn enwedig y rhai nad ydynt yn cydymffurfio â Rheoliadau Adeiladu cyfredol\nmae’n rhaid darparu canllawiau/banisterau bob ochr i’r grisiau\nmae’n rhaid gosod canllawiau rhwng 900mm a 1000mm wedi’i fesur o ben y canllaw i’r llinell ogwydd neu’r llawr / rhaid gallu gafael ynddo’n hawdd / rhaid iddo ymestyn o un pen i’r grisiau i’r llall\ncynllunio i atal dringo\ndylai lled y grisiau fod yn 900mm-1000mm o leiaf\ndarparu digon o le pen grisiau/lle ar y llawr yn arwain at y grisiau (y pen uchaf a’r gwaelod) fel y gall y defnyddiwr wirio cychwyn/dimensiynau’r grisiau a’r stepiau\ngolau naturiol digonol ar ben a gwaelod y grisiau\ngolau artiffisial digonol ar ben a gwaelod y grisiau\ndull digonol a chyfleus o reoli’r golau artiffisial\ndim llacharedd o olau naturiol/artiffisial\nosgoi drysau sy’n agor yn uniongyrchol ar risiau neu ben y grisiau gan achosi rhwystr neu gynyddu tebygolrwydd o gwympo\nosgoi pethau sy’n estyn allan ac ymylon miniog ar risiau a gwydr neu reiddiaduron wrth droed grisiau\ndylid cadw holl elfennau grisiau a stepiau mewn cyflwr da\ndylid gwresogi ac inswleiddio pob annedd yn ddigonol i osgoi amharu ar symud a theimlad\n22 Cwympo rhwng lefelau\nYn cynnwys cwympo rhwng dwy lefel o fewn a thu allan i annedd neu adeilad lle mae’r newid mewn lefel yn fwy na 300mm. Yn cynnwys cwympo allan o anheddau, e.e. ffenestri, balconïau, toeau hygyrch a thros reiliau pen grisiau. Mae hefyd yn cynnwys cwympo o unrhyw newid arall mewn lefel lle nad oes grisiau neu stepiau (e.e. dros reiliau diogelwch i ystafelloedd orielog/seleri neu i waliau cynhaliol mewn gardd).\nNID yw’n cynnwys cwympo o risiau/stepiau/rampiau/cadeiriau/byrddau/ysgolion.\nDylai landlordiaid gynnal archwiliadau gweledol i sicrhau bod tebygolrwydd cwympo rhwng lefelau’n cael ei leihau cyn belled â phosibl.\n23 Peryglon posibl gyda thrydan\nYn cynnwys peryglon o sioc a llosgi yn sgil dod i gysylltiad â thrydan ond nid peryglon sy’n gysylltiedig â thân a achosir gan ddiffygion gosodiadau trydanol e.e. tân a achosir gan gylched fer.\nsicrhau bod gosodiad gwifrau trydanol yn bodloni gofynion diweddaraf y Sefydliad Peirianneg a Thechnoleg/Safon Brydeinig (BS 7671) (ar gael mewn llyfrgelloedd cyfeirio lleol yn aml)\ndigon o socedi trydan mewn lleoliadau priodol\nffiwsys a mesuryddion mewn lleoliadau priodol\nsystem drydanol wedi’i daearu’n ddigonol\ncadw gosodiadau h.y. cyflenwad, mesuryddion, ffiwsys, gwifrau, socedi, ffitiadau a switsys golau mewn cyflwr da\npeidio rhoi gosodiadau trydanol yn agos at ddŵr yn cynnwys mannau tamp\ncadw System Diogelu rhag Mellt mewn cyflwr da\nYn cynnwys bygythiadau yn sgil tân damweiniol heb ei reoli (yn hytrach na thân bwriadol) ac unrhyw fwg cysylltiedig.\nGall ymateb meddianwyr wrth ddarganfod tân ddylanwadu ar eu gallu i ddianc o bosibl, ond mae ffactorau sy’n achosi tân yn gallu cynnwys:\nffynonellau tanio (cyfarpar coginio/gwresogyddion/cyfarpar trydanol)\nmae tanwydd solet fel prif danwydd yn arwain at fwy o debygolrwydd o dân er gyda chyfradd farwolaeth is nag o wresogyddion nwy/trydan\ncyfarpar dosbarthu trydan mewn cyflwr gwael\nnatur niwed/difrod wedi’i ddylanwadu gan bresenoldeb/absenoldeb systemau canfod/larwm tân awtomatig\nlleoli poptai’n ddiogel, heb fod yn agos at ddeunyddiau fflamadwy\ngwresogyddion wedi’u cynllunio/gosod/gwasanaethu/cynnal a chadw’n briodol\ndigon o socedi trydan wedi’u gosod mewn mannau priodol\nbwrdd dosbarthu a gwifrau wedi’u gosod/cynnal a chadw’n briodol a’u gwirio a’u profi’n rheolaidd\ndyfeisiau Cerrynt Gweddillol\ndefnyddio deunyddiau gwrthsefyll tân a mwg hydraidd wrth gynllunio’r adeilad lle bo’n bosibl\natalfeydd tân i geudodau yn cynnwys systemau awyru a gwresogi\ncynllunio ac adeiladu’r adeilad i gyfyngu ar ledaeniad tân/mwg\ndrysau mewnol wedi’u hadeiladu/gosod yn briodol gyda hunan-gaewyr lle bo’n briodol\ndodrefn sy’n cydymffurfio â’r rheoliadau cyfredol (Rheoliadau Dodrefn a Deunyddiau (Tân) (Diogelwch) 1988 fel y’u diwygiwyd) mewn llety wedi’i ddodrefnu\ncynllunio a lleoli synwyryddion a larymau mwg yn briodol a’u cynnal a’u cadw a’u profi’n rheolaidd\ndiffoddwyr tân a blancedi tân wedi’u lleoli’n briodol (yn enwedig yn y gegin)\nffordd o ddianc o bob rhan o annedd/adeilad e.e. ffenestr drws y gellir ei hagor/grisiau wedi’u diogelu ac ati/yn dibynnu ar uchder yr adeilad\nmae mwy o danau’n digwydd mewn fflatiau na thai\nmae tân yn llai tebygol mewn heddau a adeiladwyd ar ôl 1980\nmae marwolaeth/anaf yn sgil tân fwyaf tebygol mewn anheddau a adeiladwyd cyn 1920\nmae’r perygl yn cynyddu gydag uchder/nifer y lloriau felly\nmae angen ffordd ddigonol o ddianc rhwng pob annedd\nmae angen system darganfod tân/larymau/argyfwng wedi’i chydgysylltu\nmae angen systemau golau a gwasgaru dŵr ac ati mewn argyfwng\n25 Fflamau, arwynebau poeth ac ati\nMae hyn yn ymwneud ag anafiadau yn sgil:\nllosgiadau a achosir wrth ddod i gysylltiad â thân sydd o dan reolaeth neu fflam boeth neu bethau poeth neu hylifau poeth nad ydynt yn ddŵr\nsgaldiadau a achosir wrth ddod i gysylltiad â hylifau ac anwedd dyfrllyd\nMae hefyd yn cynnwys llosgiadau a sgaldiadau o fwyd a diod yn colli neu’n tasgu wrth goginio a pharatoi diodydd poeth. Nid yw’n cynnwys llosgiadau o dân heb ei reoli mewn annedd.\nMae achosion yn cynnwys\narwynebau poeth noeth o 70°C neu fwy\nfflamau agored heb eu gwarchod – gwresogyddion lle neu ddŵr\ndŵr tap yn rhy boeth – mwy na 60°C\ndim tapiau rheoli gwres neu dapiau cymysgu rheoli gwres a gosodiadau gwrth-sgaldio wedi’u gosod yn anghywir\ncynllun y gegin yn wael, yn enwedig pan fo’r popty yn y lleoliad anghywir\nardal goginio/cegin ddim digon pell o’r ardal fyw neu gysgu\ndyluniad a chynllun y gegin, yn cynnwys lleoliad y popty, cynllun a rheolyddion cyfarpar gwresogi\ntanau a gwresogyddion – dylid gwarchod unrhyw fflam agored i atal dillad rhag mynd ar dân\ndylid gorchuddio arwynebau os yw’r tymheredd yn uwch na 70°C\nyn ddelfrydol, ni ddylai dŵr poeth fod yn uwch na 60°C yn y gegin, 41°C mewn basn llaw a 46°C mewn baddon\nBeth am fflatiau ac adeiladau amlfeddiannaeth eraill?\nGall risg gynyddu pan fo pobl yn rhannu cegin ac yn ei defnyddio yr un pryd. Os yn bosibl, dylid cael arwynebau gweithio ar wahân a chyfleusterau coginio ar wahân i bob annedd. Pan fo coginio’n digwydd mewn ystafell wely neu ystafell fyw mae angen digon o bellter rhwng ardal y gegin a’r ardal gysgu neu fyw. Dylid cael digon o socedi trydan yn ardal y gegin i leihau risgiau sgaldiau.\n26 Taro yn erbyn neu fynd yn sownd\nYn cynnwys perygl i ddarnau o’r corff fel bysedd fynd yn sownd mewn nodweddion pensaernïol e.e. drysau neu ffenestri. Hefyd yn cynnwys taro yn erbyn nodweddion fel ffenestri dwbl, ffenestri, drysau, nenfydau isel neu waliau.\nDylai landlordiaid gynnal archwiliadau gweledol a chorfforol i leihau’r tebygolrwydd o daro yn erbyn neu fynd yn sownd.\nYn cynnwys y perygl o rwbel a achoswyd gan ffrwydrad a’r adeilad yn dymchwel yn rhannol neu’n gyfan gwbl yn sgil y ffrwydrad.\nDylai landlordiaid gynnal archwiliadau gweledol a/neu gorfforol i leihau’r tebygolrwydd lle bo’n bosibl.\n28 Safle amwynderau a’u gweithrediad ac ati\nYn cynnwys bygythiadau o straen corfforol sy’n gysylltiedig â lle gweithredol a nodweddion eraill yr annedd.\nMae hefyd yn cynnwys straen corfforol a allai ddeillio o osgoi peryglon eraill (gweler peryglon Taro yn Erbyn a Mynd yn Sownd a Chwympo).\nDylai landlordiaid gynnal archwiliadau gweledol a ffisegol i leihau’r tebygolrwydd o straen neu anaf. Er enghraifft, lleoliad switsys golau wrth fynd i fyny neu i lawr grisiau.\n29 Dymchwel strwythurol ac elfennau’n disgyn\nYn cynnwys perygl o’r annedd cyfan yn dymchwel a/neu elfen neu ran o’r ffabrig yn symud neu’n methu oherwydd ei fod wedi’i osod yn annigonol, ei fod mewn cyflwr gwael neu oherwydd amodau tywydd gwael. Gall methiant strwythurol fod yn fewnol, gan fygwth y meddianwyr neu o fewn yr ardal allanol gyfagos gan roi aelodau’r cyhoedd mewn perygl.\nDylai landlordiaid gynnal archwiliadau gweledol a chorfforol i leihau’r tebygolrwydd o anaf. Dylai hyn gynnwys archwiliadau allanol o deils neu lechi to ac ati.\nFel y nodir yn gynharach yn y canllawiau hyn mae’n rhaid i landlord ystyried y 29 o faterion ac amgylchiadau a restrir o dan Ran 1 wrth benderfynu a yw annedd yn ffit i fyw ynddi ai peidio. Yn ogystal, mae Rheoliadau sy’n ymwneud â Ffitrwydd Annedd i Bobl Fyw Ynddi yn gosod gofynion penodol ar landlordiaid i helpu i atal rhai materion ac amgylchiadau rhag codi. Pan fo landlord yn methu â chydymffurfio â’r gofynion hyn, dylid ystyried yr annedd fel un nad yw’n ffit i bobl fyw ynddi. Mae’n rhaid i landlord fodloni tri gofyniad:\nsicrhau bod yna larymau mwg sy’n gweithio’n iawn\nsicrhau synwyryddion carbon monocsid sy’n gweithio’n iawn\nsicrhau bod y gosodiad trydanol yn cael ei archwilio a’i brofi\nNod larymau mwg yw lleihau’r perygl o dân a mwg cysylltiedig ac unrhyw anaf neu golli bywyd dilynol. Mae unigolyn o leiaf bedair gwaith yn fwy tebygol o farw os nad oes larwm mwg yn yr annedd. Mae Rheoliadau sy’n ymwneud â Ffitrwydd Annedd i Bobl Fyw Ynddi yn ei gwneud hi’n ofynnol i osod larwm mwg, sy’n gweithio’n iawn, ar bob llawr o annedd. Mae’n rhaid i landlordiaid sicrhau bod pob synhwyrydd mwg gwifredig yn gweithio'n briodol ac wedi'i gysylltu â’r cyflenwad trydanol ac â'r holl larymau mwg eraill sydd wedi'u cysylltu â’r cyflenwad trydanol. Er mwyn bodloni’r gofyniad hwn dylid profi larymau mwg e.e. wrth wneud gwaith atgyweirio angenrheidiol neu wrth brofi gwaith trydanol yn yr annedd.\nYn dibynnu ar faint yr annedd gall landlordiaid ystyried ei bod hi’n briodol gosod mwy nag un larwm mwg ar bob llawr. Efallai y byddant ystyried bod gosod larwm gwres ychwanegol yn y gegin yn briodol hefyd. Dylid lleoli larymau mwg ble gall y meddiannydd eu clywed wrth gysgu, yn y cyntedd ac ar y landin fel arfer. Unwaith bydd gofynion sylfaenol y rheoliadau wedi’u bodloni, caiff landlord osod larymau mwg ychwanegol sy’n gweithio ar fatri. Nid yw’r Rheoliadau sy’n ymwneud â Ffitrwydd Annedd i Bobl Fyw Ynddi yn ei gwneud yn ofynnol rhyng-gysylltu’r larymau ychwanegol hyn sy’n gweithio ar fatri.\nMae’r gwasanaeth tân yn darparu canllawiau ar y math o larymau sydd ar gael a sut i’w gosod. Yn ogystal, mae BS 5839 (rhan 6) yn egluro’r gofynion ar gyfer gosod larymau mwg yn briodol mewn eiddo domestig. Dylai contractwr sy’n arbenigo mewn gosod larymau mwg allu eich cynghori ar y safon hon.\nGofyn am larwm mwg am ddim gan Wasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru.\nGofyn am ymweliad diogelwch yn y cartref gan Wasanaeth Tân ac Achub De Cymru.\nGofyn am ymweliad Diogel ac Iach gan Wasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru.\nMae’n rhaid i landlord nodi argymhelliad y gwneuthurwr o ran oes y larwm mwg, a fydd yn dibynnu ar y larwm. Efallai na fydd larwm yn gweithio’n iawn ac yn methu synhwyro mwg ar ôl ei ddyddiad dod i ben.\nNi fydd annedd sy’n destun contract meddiannaeth a newidiwyd o gontract cyfredol ar ddyddiad gweithredu yn gorfod gosod larwm mwg am gyfnod o hyd at ddeuddeg mis o ddyddiad y newid. Ni fydd yr eithriad hwn yn berthnasol mwyach i’r annedd pe bai’r contract a newidiwyd yn dod i ben.\nLarymau carbon monocsid\nNwy yw carbon monocsid a gynhyrchir pan fo tanwydd carbon yn cael ei losgi heb ddigon o ocsigen. Ni allwch ei weld, ei arogli na’i flasu ond gall anafu a lladd yn gyflym. Mae’n gyfrifol am lawer o farwolaethau ac achosion o wenwyno bob blwyddyn ac mae llawer o bobl yn debygol o gael eu heffeithio gan garbon monocsid heb sylweddoli hynny.\nMae gan gyfarpar hylosgi fel bwyleri, tanau nwy ac agored, gwresogyddion a stofiau sy’n defnyddio tanwydd solet, olew neu nwy y potensial i achosi gwenwyn CO os ydynt wedi’u gosod yn wael, yn cael eu cynnal a chadw’n wael neu eu defnyddio’n anghywir. Yn enwedig pan fo’r dull awyru, ffliwiau a simneiau priodol yn annigonol (neu’n absennol).\nMae Rheoliadau Ffit i Fyw’n ei gwneud hi’n ofynnol i landlord sicrhau bod larwm carbon monocsid i’w gael mewn unrhyw ystafell sy’n cynnwys cyfarpar sy’n llosgi tanwydd nwy neu solet. Mae larymau carbon monocsid yn hanfodol gan eu bod yn darparu’r unig rybudd i feddiannydd o bresenoldeb carbon monocsid o bosibl. Mae carbon monocsid yn ‘laddwr tawel’ ac mae bron pob marwolaeth yn deillio o ddiffyg rhybudd cynnar am ei bresenoldeb.\nMae rhagor o wybodaeth am achosion ac effeithiau carbon monocsid ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.\nDylid ystyried yn ofalus ble i osod larymau carbon monocsid. Mae larymau mwg yn cael eu gosod ar nenfwd fel arfer gan fod gwres a mwg yn codi. Nid dyma’r lle gorau i osod synwyryddion carbon monocsid o reidrwydd. Gallai’r crynodiad o garbon monocsid gyrraedd lefelau peryglus cyn cyrraedd uchder nenfwd. Fel canllaw cyffredinol, mae larymau carbon monocsid yn cael eu gosod yn is na larymau mwg fel arfer. Dylid dilyn y canllawiau sy’n cyd-fynd â larymau carbon monocsid yn ofalus, yn cynnwys nodi’r dyddiad y daw’r larwm i ben. Mae synwyryddion carbon monocsid yn fwy bregus na rhai mwg fel arfer ac angen eu newid yn fwy rheolaidd.\nNid yw’r gofyniad i landlord sicrhau bod larymau mwg a larymau carbon monocsid yn bresennol o dan y Rheoliadau hyn yn disodli unrhyw ddyletswyddau a osodir ar y landlord o dan ddeddfwriaeth gyfredol, yn cynnwys Rheoliadau Rheoli Tai Amlfeddiannaeth (Cymru) 2006 a Rheoliadau Diogelwch Nwy (Gosod a Defnyddio) 1998.\nArchwilio a phrofi gosodiadau trydanol\nEr bod tanau yn y cartref yn lleihau’n gyffredinol mae cyfran tanau domestig a achosir gan drydan yn cynyddu’n gyson. Mae tua 65% o danau domestig yn danau sy’n gysylltiedig yn uniongyrchol â thrydan.\nBydd unrhyw beth sy’n cael ei ddefnyddio’n gyson yn dirywio dros amser ac nid yw gosodiad trydanol ddim gwahanol. Mae gosodiad trydanol mewn llety rhent yn debygol o ddirywio mwy yn sgil y newidiadau o ran pwy sy’n byw yno. Dylid ei archwilio a’i brofi’n rheolaidd felly i sicrhau ei fod yn ddiogel i’w ddefnyddio. Gelwir y prawf yn ‘archwiliad a phrawf cyfnodol’. Fe’i cynhelir ar wifrau a chyfarpar trydanol gosodedig i wirio eu bod yn ddiogel. Bydd y prawf yn:\ndatgelu a oes unrhyw un o’ch cylchedau neu gyfarpar trydanol wedi’i orlwytho\ndod o hyd i unrhyw risgiau o sioc drydanol bosibl a pheryglon tân\nnodi unrhyw waith trydanol diffygiol\namlygu unrhyw ddiffyg daearu neu fondio\nDim ond person cymwys all wneud y gwaith archwilio a’r profi cyfnodol, rhywun fel trydanwr cofrestredig. Mae’n rhaid i’r trydanwr fod yn gymwys i gynnal y gwaith yn unol â safon y DU ar gyfer diogelwch gosodiadau trydanol, BS 7671 – Gofynion Gosodiadau Trydanol (Rheoliadau Gwifrau IET). Gallwch gael rhagor o wybodaeth am ddod o hyd i drydanwr cymwysedig yn:\ndod o hyd i drydanwr cofrestredig (ar Ddiogelwch Trydanol yn Gyntaf)\ndod o hyd i drydanwr (ar Berson Cymwys Cofrestredig Trydanol)\nAr ôl cwblhau’r archwiliad a phrawf cyfnodol byddwch yn cael Adroddiad Cyflwr Gosodiad Trydanol (EICR). Bydd yr adroddiad yn rhoi gwybod i chi am unrhyw ddirywiad, diffygion, amodau peryglus ac unrhyw ddiffyg cydymffurfio â’r safon ddiogelwch gyfredol a allai achosi perygl. Os na ddeuir o hyd i unrhyw broblemau o’r fath bydd yr EICR yn cadarnhau bod y gosodiad trydanol yn foddhaol ar gyfer parhau i’w ddefnyddio.\nMae’n ofynnol i landlord brofi gosodiad trydanol yr annedd bob pum mlynedd oni bai bod gofynion yr EICR blaenorol yn nodi bod angen cyfnod byrrach rhwng profion. Os argymhellir cyfnod byrrach ni fydd y cyfnod o bum mlynedd yn gymwys a bydd rhaid cynnal prawf yn y dyfodol ar yr adeg a argymhellir. Bydd methu â gwneud hynny yn golygu bod yr annedd yn cael ei hystyried nad yw'n ffit i bobl fyw ynddi.\nRhaid i'r EICR presennol fod ar gael i ddeiliad y contract o fewn saith diwrnod i'r dyddiad meddiannu. Os cynhelir archwiliad a phrawf cyfnodol ar ôl y dyddiad meddiannu, rhaid darparu'r EICR i ddeiliad y contract o fewn saith diwrnod i ddyddiad yr archwiliad a'r prawf.\nYn ogystal, mae'n ofynnol i landlord hefyd ddarparu cadarnhad ysgrifenedig i ddeiliad y contract o'r holl waith ymchwilio a chyweirio a wneir ar y gosodiadau trydanol o ganlyniad i archwiliad a phrawf cyfnodol. Rhaid rhoi'r cadarnhad ysgrifenedig hwn i ddeiliad y contract o fewn saith diwrnod i'r dyddiad meddiannu. Os cynhelir gwaith ymchwiliol a chyweirio ar ôl y dyddiad meddiannu, rhaid darparu'r cadarnhad ysgrifenedig o fewn saith diwrnod i'r dyddiad y bydd y landlord yn cael y cadarnhad hwnnw.\nNi fydd annedd sy’n destun contract meddiannaeth a newidiwyd o gontract cyfredol ar ddyddiad gweithredu yn destun gofynion yr archwiliad a phrawf cyfnodol am gyfnod o ddeuddeg mis o ddyddiad y newid. Ni fydd yr eithriad hwn yn berthnasol mwyach i’r annedd pe bai’r contract a newidiwyd yn dod i ben.


Crynodeb Eugene Onegin Tchaikovsky - Mid Wales Opera\nMae Tatyana ac Olga’n canu cân werin, tra bod eu mam, Madam Larina, yn hel atgofion am golli ei chariad cyntaf a’r ffaith iddi ddysgu derbyn ei phriodas ddiserch a drefnwyd ar ei chyfer. Cefnoga Filipyevna, nyrs y chwiorydd, farn bragmatig Larina nad oedd y ddelfryd ramantaidd yng nghân y genethod yr un mor bwysig â phriodas gadarn a da yn eu dydd hwy. Daw’r gwerinwyr yn ôl o’r caeau gyda gweddill y cynhaeaf. Dethlir drwy ddawnsio a chanu gydag egni sy’n tarfu ar Tatyana ond sy’n cyffroi Olga. Mae Olga’n tynnu ar ei chwaer bruddglwyfus gyda’i hagwedd gadarnhaol ei hun tuag at fywyd drwy gân a dawns. Mae’r gwerinwyr yn gadael. Mae Madam Larina’n poeni am Tatyana ac yn ei sicrhau mai dim ond straeon ffug yw’r hanesion am gariad mewn nofelau. Cyhoeddir cyrhaeddiad dyweddi Olga, y bardd Lensky, a’i gyfaill Onegin sydd wedi gadael ei fywyd yn y ddinas dros dro i ymweld ag ystâd ei ddiweddar ewythr. Yn breifat, mae’r ddau ŵr yn cymharu rhinweddau’r ddwy chwaer, tra bod Tatyana’n cael ei denu tuag at Onegin soffistigedig ar unwaith, gan ei adnabod fel dyn delfrydol. Ymatebir i ddatganiadau tanbaid Lensky o gariad tuag at Olga gyda phrofocio ysgafn ond hoffus, wrth i Onegin a Tatyana siarad yn fwy difrifol. Mae Filipyevna’n gwylio’r cwpl ifanc yn dawel ac yn poeni ynglŷn â hoffter amlwg Tatyana o’r gŵr hwn.\nYn hwyrach, fin nos\nCeisia Filipyevna ddwyn perswâd ar Tatyana i fynd i’w gwely i gysgu, ond mae Tatyana’n aflonydd ac eisiau siarad. Mae Filipyevna’n disgrifio ei charwriaeth anffodus ei hun a’r briodas a drefnwyd ar ei chyfer, gan gynhyrfu Tatyana sy’n datgan ei bod mewn cariad. Ar ei phen ei hun, mae hi’n ysgrifennu i Onegin, gan ddatgan ei chariad yn angerddol a chynnig ei bywyd iddo. Gyda’r wawr, mae Tatyana’n mynnu bod Filipyevna’n mynd â’r llythyr i Onegin. Mae hi’n disgwyl yn anniddig.\nYn ddiweddarach, bore\nYn y pellter, mae’r genethod gwerinol ar yr ystâd yn canu wrth weithio. Mae Tatyana’n dal i aros am ateb i’w llythyr pan ymddengys Onegin ei hun. Er iddo gyfaddef bod llythyr Tatyana wedi ei gyffroi, mae’n honni nad all ei charu a bod y syniad o briodas, iddo ef, yn amhosibl. Mae’n gofyn i Tatyana dderbyn ei ymateb fel y gwirionedd ac yn ei dwrdio am fod mor ddi-flewyn-ar-dafod.\nPen-blwydd Tatyana, gyda’r nos\nMae’r cymdogion wedi cynnull i gael parti yn nhŷ Madam Larina. Maent yn dawnsio, yn canu ac yn clebran, yn enwedig am Tatyana ac Onegin. Mae Onegin yn teimlo’n anniddig ac yn chwerw ynglŷn â hyn. Mae’n cael pleser gwyrdroëdig o gythruddo Lensky drwy ddawnsio a fflyrtio gydag Olga. Parha Olga hithau i dynnu ar Lensky drwy ymddangos i ymateb i gynigion Onegin. Daw perygl o ddadl i ben pan ddaw cân i dynnu sylw pawb gan Ffrancwr lleol, Monsieur Triquet, sy’n canu teyrnged ben-blwydd i Tatyana. Pan ddaw’r gân i ben, fodd bynnag, mae’r ddadl yn parhau rhwng Onegin a Lensky ynglŷn ag Olga. Er mawr ddychryn i Madame Larina, mae Lensky’n sarhau Onegin yn agored ac yn ei herio i ornest. Er mawr syndod, derbynnir yr her a daw’r parti i ben â dagrau a dryswch.\nCefn gwlad, yn gynnar y bore\nMae Lensky a’i eilydd, Zaretsky, yn aros am Onegin. Mae Onegin yn hwyr a thrafoda Lensky ei gariad tuag at Olga a’r ffaith fod arno ofn marw. Cyrhaedda Onegin, gan ddod â’i was fel ei eilydd. Mae edifeirwch a chariad rhannol y naill tuag at y llall yn mynd drwy feddwl y ddau ŵr. Fodd bynnag aiff yr ornest yn ei blaen a chaiff Lensky ei ladd. Gadewir Onegin yn fud.\nTŷ’r Tywysog Gremin yn St. Petersburg, bedair blynedd yn ddiweddarach\nMae dawns i’r boneddigion yn cael ei chynnal ac mae Onegin yno. Bu’n teithio’n eang drwy lysoedd Ewrop yn y gobaith o anghofio am hunllef marwolaeth Lensky. Ymddengys ei fywyd yn wag a’i fodolaeth yn ddibwys. Delir ei sylw, fodd bynnag, pan gyrhaedda’r Tywysog Gremin a’i osgordd. Mae Onegin yn gweld mai Tatyana yw hi, ac o holi Gremin mae’n dysgu ei bod yn wraig iddo. Trefnwyd y briodas ar eu cyfer ac mae Gremin yn egluro bod ei didwylledd a’i hysbryd wedi dod â serch a bywiogrwydd iddo yn ei henaint. Nid yw Tatyana, sydd wedi adnabod Onegin, yn dangos unrhyw emosiwn wrth gael ei chyflwyno iddo. Mae hi’n gwneud ei hesgusodion ac yn gadael ar fraich ei gŵr. Sylweddola Onegin yn y fan a’r lle ei fod wedi gwneud camgymeriad enfawr a’i fod, yn wir, mewn cariad â hi.\nYn ddiweddarach, gyda’r wawr\nMae Onegin wedi ysgrifennu i Tatyana, yn cyfaddef ei gariad. Cyffroir Tatyana, sydd ar ei phen ei hun, gan ei angerdd ac mae hi’n cyfaddef iddi ei hun ei bod yn dal yn ei garu. Yn sydyn, daw Onegin i mewn. Mae Tatyana’n ei atgoffa i ddechrau o’i ymddygiad dideimlad tuag ati. Fodd bynnag mae Onegin yn ei pherswadio fod ei gariad yn ddidwyll ac mae hi’n cyfaddef o’r diwedd ei bod yn ei garu. Mewn dirboen oherwydd eu sefyllfa, gofynna Onegin i Tatyana ddianc i’w briodi ond mae hi’n gwrthod, gan ddatgan ei phenderfyniad i aros yn ffyddlon i’w gŵr. Ar ôl brwydr chwerw â’i chydwybod ei hun, mae hi’n gadael Onegin yn ei drallod, wedi ei ddinistrio gan y cariad a wrthododd.


Côd UCAS: R300\nDiwylliant yr Eidal yn ei gyd-destun\nDysgwch am Eidaleg a diwylliant yr Eidal yn y gymdeithas, gan gynnwys: hanes, llenyddiaeth a gwleidyddiaeth.\nEin nod yn yr Ysgol Ieithoedd Modern yw datblygu ac addysgu ein myfyrwyr i ddod yn 'ddinasyddion byd-eang', yn ogystal â datblygu sgiliau iaith lefel uchel. Mae ein rhaglen BA Eidaleg yn eich galluogi i gael dealltwriaeth ryngddiwylliannol fanwl sy'n cynnwys gwybodaeth benodol am ddiwylliant Eidalaidd. Byddwch yn datblygu sgiliau cyfathrebu lefel uchel a sgiliau meddwl yn feirniadol, ac yn meithrin gwytnwch ac annibyniaeth yn sgil yr amser a dreulir mewn cyd-destunau trochi iaith dramor.\nY tu allan i'ch astudiaethau ffurfiol, cewch y cyfle i gymryd rhan yn ein Cynllun Mentora Myfyrwyr, a gefnogir gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Mae disgyblion mewn ysgolion uwchradd dethol yn cael eu mentora gan ein myfyrwyr israddedig sydd wedi eu hyfforddi'n arbennig, ac sy'n mynd i'r ysgolion i fentora disgyblion mewn grwpiau bach o ddau neu dri dros gyfnod o bum wythnos.\nPan fyddwn yn eich croesawu yn ôl i Gaerdydd ar gyfer eich blwyddyn olaf, byddwch yn parhau i ddatblygu eich sgiliau iaith, gan astudio 30 o gredydau iaith a 90 o gredydau modiwlau dewisol Eidaleg. Byddwch yn cael y cyfle i adeiladu ar y sylfaen eang o wybodaeth a sgiliau rydych chi wedi ei datblygu i astudio maes arbenigedd ymchwil yn yr ysgol, drwy'r modiwlau a addysgir a/neu draethawd estynedig. Cewch gyfle hefyd i gymryd rhan yn ein modiwl addysgu hynod boblogaidd, sy’n fodiwl achrededig lle byddwch yn adeiladu ar astudiaethau a gweithdai yn y Brifysgol i ymgymryd â lleoliad addysgu yn un o'n hysgolion partner yn yr ardal.


Disgrifio pa mor bwysig yw pridd iach i ffermio da\nEsbonio effaith cyfradd gwasgaru slyri ar iechyd pridd\nNodi manteision gwasgaru slyri mewn da bryd am resymau economaidd\nSut mae slyri’n effeithio ar y pridd?\nBydd gan bridd iach;\nBoblogaeth mwydod gydag isafswm o 10 mwydyn y droedfedd sgwâr\nMwydod o faint amrywiol er mwyn sicrhau bod mwydod yn dod yn lle hen fwydod sy’n marw\nPridd â lliw iach, heb gleio\nDim arogl sylffwr\nGwreiddiau sy’n ymestyn yn ddwfn, nad ydyn nhw’n tyfu i lawr yn fertigol ac yna’n dechrau tyfu’n llorweddol\nDylai’r pridd fod yn friwsionllyd, a dylai falu’n rhwydd\nPam mae pridd iach yn bwysig?\nDylid cynnal iechyd pridd er mwyn:\nTorri maethynnau i lawr a’u defnyddio. Os nad yw planhigion yn gallu defnyddio’r maethynnau, bydd gwrtaith/tail buarth/slyri yn cael eu gwastraffu.\nOsgoi maethynnau sy’n trwytholchi. Os yw’r pridd wedi’i gywasgu, fydd y gwreiddiau ddim yn gallu defnyddio maethynnau a byddan nhw’n trwytholchi gyda’r dŵr i’r dyfrffyrdd.\nMae angen i wreiddiau allu tyfu’n ddwfn er mwyn defnyddio maethynnau a hefyd er mwyn cyrraedd ffynonellau dŵr.\nCynyddu twf porfa/cnydau/planhigion, os nad yw gwreiddiau’n gallu gweithio’n effeithlon o dan yr arwyneb, fydd y cnwd ddim yn tyfu mor effeithlon ag sy’n bosibl.\nHyrwyddo twf rhywogaeth porfa gynhyrchiol, mewn glaswelltir, mae rhywogaethau chwyn yn fwy tebygol o dyfu mewn amodau wedi’u cywasgu, asidig a/neu wlyb.\nCynyddu elw, pan mae rhywogaethau dymunol o borfa/cnydau yn tyfu’n effeithlon, fel bod cymaint o gnwd ag sy’n bosibl, mae mwy o gnydau ar gael i’w gwerthu, neu i’w bwydo i dda byw.\nLlawlyfr priddoedd gwelltiroedd iach.\nPa effaith mae slyri gwartheg yn ei chael ar y pridd?\nMae arferion rheoli fferm yn gallu helpu a rhwystro’r prosesau biolegol sy’n digwydd yn y pridd. Lle mae’n bosibl, dylai ffermwyr geisio rheoli amodau’r pridd er mwyn rhoi’r bwyd a’r amodau byw gorau i organebau pridd fel y gallan nhw fod mewn cytgord a chynnal priddoedd ffrwythlon a chynhyrchiol.\nMae slyri gwartheg yn cynnwys ffynhonnell dda o Nitrogen, Ffosffad a Photash.\nDylid gwasgaru slyri gwartheg ar y gyfradd gywir.\nMae’r gyfradd yn cael ei mesur mewn metr ciwbig/hectar.\nMae ffermwyr yn gweithio allan beth yw’r gyfradd gwasgaru slyri mewn litrau/hectar.\nOnd dydy pob slyri ddim yr un fath!\nAmrywiadau mewn slyri gwartheg\n% y Deunydd Sych\nMae hyn yn dibynnu ar faint o ddŵr sy’n cymysgu i mewn gyda’r slyri, a hefyd y math o ddeiet sy’n cael ei fwydo i’r fuwch.\nMath o Ddeiet\nMae’r math o ddeiet sy’n cael ei fwydo i fuwch yn dylanwadu ar faint o Nitrogen sydd yn y slyri – Deiet N uchel = Slyri N uchel\nBeth yw’r effaith ar y pridd os oes gormod o slyri’n cael ei wasgaru?\nMae’r dŵr ffo yn achosi risg llygredd\nMae gormod o slyri’n gallu achosi:\ngormod o halogiad yn llafnau’r glaswellt\ncywasgu ar y deunydd ar waelod y planhigyn porfa sy’n farw ac yn pydru’n barod\nlleihad sydyn yn pH yr uwchbridd, gan wneud i’r amgylchedd fod yn asidig\ni’r organebau byw yn yr uwchbridd farw\nGweithgaredd i wirio’r dysgu\nDarllenwch y darn canlynol o daflen AHDB ar Briddoedd iach a lluniwch ddiagram sy’n cynnwys yr wybodaeth i gyd.\nMewn priddoedd glaswelltir, mae’r bywyd yn y pridd o dan yr wyneb yn aml yn pwyso deg gwaith yn fwy na’r da byw sy’n pori a welwch chi ar yr wyneb. Mae organebau pridd yn amrywiol dros ben ac maen nhw’n chwarae amrywiaeth o rolau allweddol yn y rhan fwyaf o brosesau’r pridd. Biota pridd yw’r term torfol am yr holl organebau byw hyn, ac eithrio gwreiddiau planhigion. Weithiau, bywyd y pridd yw’r enw syml arnyn nhw.\nMewn systemau glaswelltir, mae bywyd y pridd yn:\nFfurfio gwe fwyd gymhleth sy’n cael egni o fewnbynnau carbon i’r pridd mewn mater organig drwy wreiddiau planhigion, gweddillion cnydau a charthion da byw;\nHelpu nitrogen i gael ei sefydlogi drwy’r symbiosis rhwng rhisobia a chodlysiau (legumes);\nGyrru’r broses o gylchu ffosfforws, nitrogen a sylffwr er mwyn ailgylchu maethynnau’n ôl i ffurf sydd ar gael i blanhigion;\nSefydlogi strwythur y pridd ac yn galluogi’r pridd i amsugno dŵr glaw drwy rwydwaith o fandyllau agored.\nDatblygu rhwydwaith o fandyllau fel sbwng i ddal gafael ar ddŵr ac i gynnal twf y borfa yn ystod sychder.\nGweithgaredd: Gwnewch ddiagram i ddangos pwysigrwydd bywyd yn y pridd.\nMae pridd iach yn hanfodol i gnwd iach sy’n arwain at ffermio da.\nCanlyniad rhoi mwy o ystyriaeth i sut mae tail yn cael ei ddefnyddio a’i wasgaru yw:\nFodd bynnag, mae rheoli tail buarth yn wael yn gallu achosi i lygrwyr (gan gynnwys maethynnau) fynd i gyrsiau dŵr, llynnoedd a dŵr daear, drwy ddŵr ffo neu ddraenio (er enghraifft, draeniau tir).


Sgwennwyr ifanc i Popeth ar y Ddaear\nCyfle i dri awdur ifanc ymuno â thîm creadigol Popeth Ar Y Ddaear, cynhyrchiad newydd a gaiff ei berfformio ym Maes B a chlybiau nos dros Gymru yn 2021-22.\nGalwad Agored am Awduron 18-30 oed\nDyddiad Cau: 28 Awst 2020\nCyfle i ennill gwobr o £750 yr un i ysgrifennu deunydd\nDerbyn hyfforddiant gan Vanessa Kisuule, ymarferydd perfformio barddoniaeth (spoken word) proffesiynol\nPenwythnos preswyl yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd rhwng 18 – 20 Medi eleni\nRydym yn chwilio am awduron sy’n awyddus i ddatblygu dulliau newydd ac arloesol i hoelio sylw cynulleidfa ifanc drwy gyflwyno llenyddiaeth mewn modd gyffrous a chyfoes.\nBydd y gallu i ddatblygu gwaith ysgrifennu creadigol a sgriptio safonol yn bwysig – ond rydym yn bennaf yn edrych am unigolion sydd â diddordeb a hyder mewn creu barddoniaeth ac efallai rap.\nRydym yn benodol yn chwilio am leisiau ffresh, lleisiau sydd ar hyn o bryd yn cael eu tangynrychioli yng Nghymru – boed o gefndiroedd Du, Asiaidd a lleiafrif ethnig, yn byw ag anableddau neu salwch hir-dymor, neu o gefndir incwm isel. Bydd y prosiect hwn yn digwydd drwy gyfrwng y Gymraeg, ond croesawn ddysgwyr a siaradwyr ail-iaith.\nDyddiad cau ymgeisio yw 28 Awst 2020.\nI wneud cais, gofynnwn i chi anfon ebost gyda’r manylion yma:\n1. Oes gennych chi unrhyw brofiad blaenorol o ysgrifennu creadigol / cyhoeddi / perfformio barddoniaeth? (dim mwy na 300 gair)\n2. Pam eich bod yn awyddus i ymgeisio am y cyfle hwn? (dim mwy na 300 gair)\n3. Sampl o waith ysgrifennu creadigol (heb fod dros 2,000 o eiriau) neu fideo fer ohonoch yn perfformio un o’ch cerddi gwreiddiol at post@franwen.com ar ôl gyrru’r ffurflen gais hon.\nGallwch ddefnyddio gwasanaeth fel WeTransfer i drosglwyddo ffeiliau mawr.\nUnrhyw gwestiynau am y cais? Dyma’r canllawiau a manylion pellach.\nUnrhyw broblemau cysylltwch â post@franwen.com\nBydd y cynhyrchiad yn dilyn stori cymuned sydd yn cael ei gorfodi i symud o ganlyniad i ddigwyddiad trychinebus. I ble maen nhw’n mynd? Pwy sydd am fynd? Wrth edrych o gwmpas, nid pawb sydd am oroesi.\nBeth fydd y cynnyrch gorffenedig?\nElfennau o gerddoriaeth boblogaidd dan ofal y cynhyrchydd cerdd Osian Williams gan roi band llawn ar y llwyfan yn ystod perfformiadau\nTîm o actorion ifainc\nSgript fydd yn cael ei hadrodd ar ffurf barddoniaeth, rap neu wedi ei ysgrifennu gan y bardd Marged Tudur ynghyd â’r tri awdur dethol newydd spoken word\nCyfarwyddo gan Nico Dafydd, cyd-gyfarwyddwr y sioe ddigidol 120960 fydd yn dod a’r cyfan at ei gilydd ochr yn ochr â thîm profiadol Frân Wen\nDigwyddiad rhannu gwaith-mewn-datblygiad fel rhan o gynllun Sgratch Frân Wen ym mis Rhagfyr 2020\nCynhyrchiad fydd yn cael ei deithio o amgylch Cymru – gyda fersiynau ohono’n cael ei berfformio mewn clybiau nos neu lleoliadau cymdeithasol, a’r cynhyrchiad yn ei gyfanrwydd yn cael ei berfformio i gynulleidfa o gannoedd ym Maes B Eisteddfod Llŷn ac Eifionydd 2022


Adolygiadau Ymarfer Plant – Bwrdd Diogelu Gogledd Cymru\nMae’r meini prawf ar gyfer cynnal adolygiadau ymarfer plant wedi’u nodi yn Rheoliadau Byrddau Diogelu (Swyddogaethau a Gweithdrefnau) (Cymru) 2015. Daeth y rheoliadau hyn i rym ar 6 Ebrill 2016.\nMae’n rhaid i fwrdd gynnal adolygiad ymarfer cryno dan yr achosion canlynol, pan fo, o fewn ardal y bwrdd, camdriniaeth neu esgeulustod plentyn yn hysbys neu pan fo amheuaeth o hynny, a bod y plentyn wedi;\ncael anaf sy’n bygwth bywyd; neu\nwedi dioddef nam difrifol a pharhaol i’w iechyd neu ddatblygiad; a\nphan nad oedd y plentyn ar y gofrestr amddiffyn plant nac yn blentyn a oedd wedi derbyn gofal yn y 6 mis blaenorol –\ndyddiad y bu i’r awdurdod lleol neu’r partner perthnasol nodi bod plentyn wedi dioddef nam difrifol a pharhaol i’w iechyd neu ddatblygiad.\nDiben yr adolygiad yw nodi unrhyw ddysgu ar gyfer y dyfodol. Mae’r adolygiad yn gofyn i ymarferwyr, rheolwyr ac uwch swyddogion archwilio manylion a chyd-destun gwaith asiantaethau gyda phlentyn a theulu.\nMae’n rhaid i fwrdd gynnal adolygiad ymarfer plant estynedig dan yr achosion canlynol, pan fo, o fewn ardal y bwrdd, camdriniaeth neu esgeulustod plentyn yn hysbys neu pan fo amheuaeth o hynny, a bod y plentyn wedi;\nbod y plentyn ar y gofrestr amddiffyn plant a/neu yn blentyn a oedd yn derbyn gofal (gan gynnwys unigolyn sydd yn 18 mlwydd oed, ond a oedd yn blentyn a oedd yn derbyn gofal) ar unrhyw ddyddiad yn ystod y 6 mis blaenorol –\nMae’r adolygiad yn dilyn yr un broses ac amserlen â’r adolygiad cryno, gan ymgysylltu’n uniongyrchol â phlant a theuluoedd, i’r graddau y maent yn dymuno ac sy’n briodol, ac yn cynnwys ymarferwyr, rheolwyr ac uwch swyddogion.\nFforymau Proffesiynol Amlasiantaethol\nMae Fforymau Proffesiynol Amlasiantaethol yn fecanwaith ar gyfer dysgu sefydliadol, gwella ansawdd y gwaith gyda theuluoedd a chryfhau gallu gwasanaethau i gadw plant yn ddiogel. Maent yn defnyddio gwybodaeth achosion, canfyddiadau archwiliadau amddiffyn plant, arolygiadau ac adolygiadau i ddatblygu a lledaenu dysgu i wella gwybodaeth leol ac ymarfer, ac i gyfrannu at flaenoriaethau archwilio a hyfforddiant y bwrdd yn y dyfodol.\nMae Fforymau Proffesiynol Amlasiantaethol wedi’u diffinio yn Rheoliadau Byrddau Diogelu (Swyddogaethau a Gweithdrefnau) (Cymru) 2015 fel a ganlyn:\n“fforymau, a drefnir ac a hwylusir gan Fwrdd ar gyfer ymarferwyr a rheolwyr o gyrff cynrychioladol, a chyrff neu bersonau eraill y bernir eu bod yn berthnasol gan Gadeirydd y Bwrdd, at y diben o ddysgu oddi wrth achosion, archwiliadau ac adolygiadau er mwyn gwella polisi ac ymarfer amddiffyn plant neu oedolion yn y dyfodol.”\nPanel Adolygu Ymarfer Plant\nMae’r is-grŵp yn cyfarfod bob yn eil fis ac yn cael ei gadeirio gan Gadeirydd Annibynnol\nMae aelodau’r grŵp yn cynnwys uwch reolwyr asiantaethau amrywiol\nOs yw asiantaeth yn cyflwyno atgyfeiriad i’r Panel Adolygu Ymarfer Plant, yna bydd angen llenwi’r ffurflen a’i chyflwyno i’r Uned Busnes Diogelu Rhanbarthol o leiaf 14 diwrnod cyn y cyfarfod\nAdolygiadau Ymarfer Plant Canllawiau\nCase Referral Form to CPR bi lingual


Pencampwriaeth Bara Brith 2018 yn rhoi cyfle arbennig i bobwyr ifanc – Golwg360\nPencampwriaeth Bara Brith 2018 yn rhoi cyfle arbennig i bobwyr ifanc\n7 Tachwedd 2018 am 10:35 Diweddarwyd am 10:39\nMae trefnwyr Pencampwriaeth Bara Brith 2018 yn atgoffa cystadleuwyr mai ychydig dros wythnos sydd i fynd, os am roi cynnig arni.\nMae’r gystadleuaeth eleni ar Dachwedd 16 yn rhan o Ffair Nadolig Llandudno.\nYn ôl y trefnwyr, mae cryn ddiddordeb yn y gystadleuaeth, sy’n rhoi cyfle am y tro cyntaf eleni i bobol ifanc gystadlu mewn categori yn arbennig ar eu cyfer.\nAm y tro cyntaf eleni, mae mannau gollwng ar gyfer cystadleuwyr ym mhob rhan o’r wlad – yn Deli Canna Caerdydd, Deli Stryd Fawr Y Drenewydd, Deli Blasau Machynlleth a phrif swyddfa Merched y Wawr yn Aberystwyth.\nCwmni siocled Sir Benfro yn gweld “galw mawr” am wyau figan\nWyau Bannau Brycheiniog yn “rhywbeth gwahanol” i gwsmeriaid


Profiad fydd yn 'trawsnewid bywydau’ dysgwyr - Newyddion - Prifysgol Caerdydd\nProfiad fydd yn 'trawsnewid bywydau’ dysgwyr\nBydd myfyrwyr Prifysgol Caerdydd yn mentora grŵp o blant ysgol uwchradd yn Namibia yn ystod gwersyll pythefnos o hyd Codi dyheadau’r disgyblion yw’r nod, a gallai drawsnewid eu bywydau.\nMae tua 40 o ddisgyblion o ysgol uwchradd yn ne’r wlad wedi eu dewis yn ofalus ar gyfer gwersyll dwys ‘UniCamp’ a drefnir gan Brifysgol Caerdydd a Phrifysgol Namibia (UNAM).\nBydd ‘llysgenhadon’ myfyrwyr o Gaerdydd ac UNAM yn cefnogi ac yn mentora disgyblion rhwng dydd Llun, 21 Awst 2017 a dydd Gwener, 1 Medi 2017.\nBydd y disgyblion lleol yn dyfeisio ac yn lansio ymgyrch iechyd cyhoeddus cenedlaethol tuag at ddiwedd y gwersyll drwy ddefnyddio’r sgiliau a’r wybodaeth maen nhw wedi’u caffael.\nMae’r trefnwyr yn gobeithio bydd y profiad yn trawsnewid bywydau’r disgyblion ac y bydd rhai ohonynt yn eu blaen i brifysgol. Gyda lwc, bydd y profiad o fudd i’r myfyrwyr sy’n cymryd rhan hefyd.\nMae'r cynllun yn rhan o Brosiect Phoenix Prifysgol Caerdydd, partneriaeth ag UNAM sy’n ceisio gwella iechyd a lleihau tlodi yn Namibia.\nJA Nel School head teacher, Elizabeth Beukes\nMeddai pennaeth yr Ysgol JA Nel, Elizabeth Beukes: “Mae ein plant yn dod o gefndiroedd hynod ddifreintiedig. Ar rai adegau, maen nhw’n brin o hunan-barch - dydyn nhw ddim yn gwybod i ba gyfeiriad y maen nhw’n mynd. Fel ysgol, mae'n ddyletswydd arnom i geisio arwain y dysgwyr mewn modd sy’n cynnig dyfodol iddyn nhw.”\nMeddai’r Athro Judith Hall, Arweinydd Prosiect Phoenix: “Mae Elizabeth Beukes yw bennaeth ysbrydoledig. Drwy gydweithio â hi, rydyn ni’n gobeithio gwneud gwahaniaeth go iawn i’r ffordd y mae’r bobl ifanc yma yn ystyried eu dyfodol...”\n“Byddwn yn eu helpu i ddysgu, yn cynyddu eu hyder ac yn rhoi sgiliau ymarferol iddyn nhw. Gallai newid bywydau rhai ohonyn nhw, ac mae hynny'n fy nghyffroi yn fawr.”\nBydd y dysgwyr yn gweithio gyda llysgenhadon myfyrwyr a bydd disgwyl iddynt lansio ymgyrch cyhoeddus am iechyd y galon ar gyfer Namibia tuag at ddiwedd y pythefnos.\nMeddai Amy Daglish sy’n astudio Meddygaeth ym Mhrifysgol Caerdydd: “Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at gwrdd â myfyrwyr o UNAM a chael phrofiad o ddiwylliant Namibia. Gyda lwc, bydd modd i mi defnyddio fy ngwybodaeth feddygol i helpu i baratoi ymgyrch iechyd cyhoeddus gwerth chweil fydd yn gwneud gwahaniaeth go iawn.”\nMeddai Shazia Ali, myfyriwr Newyddiaduraeth ym Mhrifysgol Caerdydd: “Rwy'n edrych ymlaen at gael profi diwylliant amrywiol Namibia a chreu ymgyrch cysylltiadau cyhoeddus gyda myfyrwyr ifanc. Rwy'n awyddus i weld pa effaith a gaiff y gwaith ymgysylltu arnyn nhw ac ar mi fy hun.”\nGwella iechyd a lleihau tlodi\nDywedodd yr Athro Kenneth Matengu, Dirprwy Is-Ganghellor, Ymchwil, Arloesedd a Datblygu, UNAM: “Mae tystiolaeth anecdotaidd yn awgrymu bod clefydau anhrosglwyddadwy gan gynnwys clefyd y galon a phroblemau fel pwysedd gwaed uchel a diabetes yn cynyddu'n gyflym yn Namibia. Maen nhw’n achosi anabledd, marwolaeth ac yn effeithio ar agweddau cymdeithasol ac economaidd llawer o bobl Namibia. Nod y cynllun yma yw codi ymwybyddiaeth fel bod pobl ifanc yn deall sut i atal hyn rhag digwydd i’r genhedlaeth bresennol a’r rhai sydd i ddod.”\nMeddai Dirprwy Weinidog Iechyd Namibia, yr Anrhydeddus Julieta Kavetuna: “Mae clefyd y galon am fod yn broblem iechyd cyhoeddus o bwys yn ein gwlad yn y dyfodol. Rwy’n falch iawn o weld pobl ifanc Namibia, gan gynnwys myfyrwyr a dysgwyr, yn cyfrannu at iechyd ein cenedl mewn modd ystyrlon drwy rannu negeseuon pwysig i atal y broblem...”\n“Drwy weithio gyda'n gilydd, gallwn atal clefyd y galon rhag caethiwo ein cenedl fel bod dyfodol iachach o’n blaen.”\nYr Anrhydeddus Julieta Kavetuna Dirprwy Weinidog Iechyd Namibia\nCaiff y gwersyll ei arwain gan Scott McKenzie Pennaeth Ehangu Cyfranogiad ac Allgymorth Cymunedol, a bydd hyd at 10 o fyfyrwyr yr un o Gaerdydd ac UNAM yn cymryd rhan.\nMae Prosiect Phoenix yn rhan o fenter Trawsnewid Cymunedau Prifysgol Caerdydd, sy'n ceisio gwella iechyd, cyfoeth a lles pobl yng nghymunedau Cymru a thu hwnt.\nYr Athro Judith Hall


Cynlluniwyd y prosiect i wella'r broses o ddarparu gwasanaethau, lleihau absenoldeb oherwydd salwch, a lleihau trosiant staff drwy wella ymrwymiad, teyrngarwch a chymhelliant. Profwyd dros 50 o fentrau, ac roedd gan bob un fesurau 'cyn ac ar ôl'. Lleihaodd absenoldeb oherwydd salwch i 7.1% yn erbyn cyfartaledd cenedlaethol o 14.1% (DU) ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol. Yn y flwyddyn a fesurwyd, roedd trosiant staff wedi lleihau i 4.1% (mae llywodraeth leol yn ei chyfanrwydd yn disgwyl tua 14%).\nYmhlith yr enghreifftiau o gyflawniadau gwasanaeth a gwelliannau i gyflogeion mae'r canlynol:


Study Cymraeg Proffesiynol at Aberystwyth University - Which?\nUCAS Code: Q5P0\nCwrs ar gyfer ymgeiswyr iaith gyntaf yn unig.\nWrth ddewis astudio’r cwrs BA Cymraeg Proffesiynol yn Adran y Gymraeg Prifysgol Aberystwyth, byddi’n dewis astudio yn yr adran hynaf a’r fwyaf o’i bath y byd. Mae’n gartref i gymuned frwdfrydig o fyfyrwyr ac ymchwilwyr sy’n rhannu’r nod o hybu dealltwriaeth ehangach o’r iaith Gymraeg, ei hanes, ei llenyddiaeth a’i lle yn y byd cyfoes. Mae’r staff sy’n dysgu ar y cwrs yn arbenigwyr mewn meysydd amrywiol ac o ganlyniad byddi’n cael dewis o amrywiaeth eang o bynciau sy’n dy ddiddori. Cwrs Cymraeg arloesol sydd yn dysgu sgiliau proffesiynol ar gyfer y gweithle yng Nghymru.\nRhan bwysig o waith Adran y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd yw paratoi myfyrwyr ar gyfer y Gymru gyfoes a thu hwnt, a dyna a wnewn yn ystod eich cyfnod fel myfyriwr Cymraeg Proffesiynol. Yn y byd cyfoes mae cyflogwyr, yn ogystal â darpar fyfyrwyr a rhieni, yn chwilio am radd ‘safon aur’ yn y Gymraeg. Dyma’r radd honno. Ar y cwrs newydd yma byddwch chi’n datblygu sgiliau sy’n ymwneud â defnyddio’r iaith Gymraeg yn hyderus mewn ystod eang o gyd-destunau proffesiynol ac yn y gweithle. Byddwch chi’n cael eich dysgu gan staff sydd â phrofiad helaeth mewn meysydd fel cyfieithu, ysgrifennu creadigol, golygu a chyhoeddi, ac astudio a hybu treftadaeth. Fel adran rydym yn cynnal safonau sy’n gyson uchel ac yn cyflwyno cyrsiau deniadol, diddorol a pherthnasol i’n ffordd o weld Cymru a’r byd drwy’r Gymraeg.\nYn ystod eich cyfnod yn fyfyriwr gyda ni byddwch chi’n cael dewis o amrywiaeth helaeth o fodiwlau sy’n rhychwantu ystod eang o ddiddordebau, a byddwch chi’n dod yn rhan naturiol o’r bwrlwm sy’n gysylltiedig â’r Adran. Byddwch chi'n cael eich dysgu gan ddarlithwyr yr Adran sydd yn arbenigwyr yn eu meysydd a gan siaradwyr gwadd sy'n cynrychioli sawl proffesiwn sy'n defnyddio'r Gymraeg. Cyflwynwyd y cwrs yma yn gyntaf yn 2012 ac mae wedi mynd o nerth i nerth ers hynny. Mae'r cwrs yn cael ei gyd-lynu gan Dr Rhianedd Jewell, darlithydd dynodedig y Coleg Cymraeg Cenedlaethol mewn Cymraeg Proffesiynol, sydd yn rhoi ei sylw yn arbennig i'r cwrs hwn.\nMae canlyniadau ein graddedigion mewn Cymraeg Proffesiynol o safon uchel iawn. Rhwng 2014 a 2016 mae 49% o’n myfyrwyr Cymraeg Proffesiynol wedi graddio gdya dosbarth cyntaf, ac mae’r 51% arall wedi ennill 2:1 uchel. Mae boddhad ein myfyrwyr yn uchel iawn yn gyson. Eleni, Aberystwyth sydd ar y brig o blith yr holl adrannau Cymraeg yn holiadur yr NSS o ran bodlonrwydd myfyrwyr. Enillodd yr Adran 100% am fodlonrwydd cyffredinol.\nMae gwerth arbennig i’r graddau a enillir yn Adran y Gymraeg gan fod safon ein hymchwil a’n dysgu gyda’r uchaf posib. Yn gyson mae cyflogwyr yn datgan bod gradd o’r Adran yn arwydd o safon cyrhaeddiad uchel iawn, ac o ganlyniad mae galw mawr gan ddarpar gyflogwyr am raddedigion o’r Adran mewn amrywiaeth o swyddi yn y sector breifat a chyhoeddus yng Nghymru. Wedi astudio’r radd ‘Cymraeg Proffesiynol’ byddi wedi meithrin sgiliau a allai dy arwain at swydd fel ymchwilydd mewn busnes neu sefydliad cyhoeddus, yn y cyfryngau, ym maes cyfieithu, neu ym myd Addysg Uwch ynghyd â llu o opsiynau eraill.\nMae graddedigion Adran y Gymraeg yn mynd ymlaen i swyddi ardderchog, e.e:\nMae graddedigion yr adran hefyd yn cael swyddi mewn amrywiaeth eang o feysydd eraill fel:\nSwyddi yn y diwydiant twristiaeth, masnach a’r heddlu;\nBydd y sgiliau ymchwilio a dadansoddi y byddi wedi eu datblygu dros gyfnod dy gwrs gradd hefyd yn sail cadarn i astudio’n uwchraddedig ac am yrfa yn y byd academaidd.


Mathau o ofal Maeth – Carmarthenshire Fostering Service\nRydw i wedi cyfarfod a nifer o rhieni maeth, ac mae’r ymrwymiad rwyn gweld ganddynt o hyd yn creu argraff ddwys arnai i, hyd yn oed pan rwyn gwybod fod maethu yn aml yn dasg annodd a heriol. Diolch. Mae beth ydych chi’n cyflawni yn bwysig i’n cymdeithas, ac yn enwedig i’r plant a bobl ifanc rydych chi’n gofalu amdanyntHuw Irranca-Davies AC/AM Y Gweinidog Gofal Cymdeithasol a Phlant Minister for Children and Social Care\nMae nifer o wahanol fathau o ofal maeth ar gael yn Sir Gaerfyrddin sy’n addas i’ch anghenion unigol. Mae hyn yn amrywio o leoliadau maethu tymor byr sy’n para ychydig nosweithiau neu wythnosau i leoliad hwy neu barhaol.\nRydym yn chwilio am ofalwyr maeth ar gyfer babanod, plant ifanc, brodyr a chwiorydd, pobl ifanc yn eu harddegau, rhieni â babanod, plant ag anghenion cymhleth ychwanegol ac anableddau, yn ogystal â gofalwyr i gynnig gofal seibiant byr i blant ag anableddau.\nMae’r mathau o leoliadau maethu sydd ar gael yn cynnwys y canlynol:\nPlant sydd yn ceisio lloches\nMae nifer o rhesymau pam nad yw plant a phobl ifanc yn teimlo yn ddiogel yng ngwlad ei mebyd. Mae rhyfel, gormes ac aflonyddwch sifil yn gallu creu sefyllfa lle mae plant yn gofidio am eu bywyd.\nMae’n bosibl fod y plant sydd yn ceisio lloches wedi profi erledigaeth oherwydd eu daliadau, neu oherwydd eu grŵp cymdeithasol neu ethnig. Mae angen rhienu maeth sydd a’r gallu, sgiliau a’r parodrwydd i ofalu am berson ifanc sydd wedi cyrraedd Cymru heb gwmni.\nBydd rhienu maeth Sir Gaerfyrddin sy’n gofalu am plant sydd yn cyrraedd yn ddi gwmni yn derbyn cymorth i gefnogu anghenion emosiynol, ymarferol, a diwylliannol y plant a’r bobl ifanc hyn.\nMaethu tymor byr\nGall hyn amrywio o aros dros nos i gyfnod o ddwy flynedd. Mae’n bosibl bod salwch neu broblemau eraill yn effeithio ar deulu plentyn neu efallai bod plentyn wedi cael ei niweidio mewn rhyw ffordd. Eich nod yw sicrhau bod y plant yn dychwelyd i’w teuluoedd eu hunain, cyn gynted â phosibl, neu unwaith y penderfynir nad ydyn nhw’n gallu dychwelyd i’w teulu geni, eich bod yn eu helpu nhw i symud ymlaen at deulu dirprwyol parhaol.\nMaethu tymor hir a pharhaol\nWeithiau ni fydd plant yn gallu dychwelyd i fyw gyda’u teuluoedd eu hunain. Gallai iechyd y rhiant fod wedi gwaethygu neu efallai nad yw teulu plentyn wedi gallu newid mewn modd fydd yn diogelu’r plentyn hwnnw rhag niwed. Yn y sefyllfaoedd hyn bydd maethu tymor hir neu faethu parhaol yn galluogi plentyn i dyfu i fyny mewn amgylchedd teulu diogel a chefnogol ond, ar yr un pryd, cadw’r cysylltiad pwysig â’r teulu geni.\nRhieni a babanod\nMae’n bosibl bod rhai rhieni angen gofalwyr maeth sy’n gallu eu cefnogi nhw, yn y tymor byr, a’u helpu nhw i ofalu am eu babanod. Mae angen gofalwyr arnyn nhw sy’n gallu eu dysgu a’u hannog nhw heb gymryd dros eu cyfrifoldebau fel rhiant.\nY nod yw lleddfu’r pwysau ar deuluoedd sy’n cael anhawster wrth ofalu am eu plant. Trwy flaengynllunio a rhoi seibiannau cyson i’r plant gyda’r un gofalwyr maeth, mae’r teuluoedd yn fwy abl i ofalu am eu plant eu hunain yn y tymor hir. Mae rhai seibiannau ond yn para diwrnod ond mae eraill yn cynnwys aros dros nos, mae rhai’n digwydd yn wythnosol, eraill yn fisol a rhai yn ystod y gwyliau ysgol yn unig. Gall y math hwn o ofal maeth fod yn addas i bobl sydd heb fod mewn sefyllfa i gynnig ymrwymiad llawn-amser ond yn dymuno gwneud ymrwymiad cyson.\nGofal Seibiant Byr - Darparu gofal seibiant i blant ag anableddau\nYstyr Gofal Seibiant Byr yw cynnig gofal seibiant yn eich cartref i blant a phobl ifanc ag anableddau ac anghenion ychwanegol, ac unigolion ag ymddygiad mwy heriol neu rai ag anghenion meddygol a/neu gorfforol. Nod Gofal Seibiant Byr yw ysgafnhau’r baich ar deuluoedd drwy gynnig profiadau newydd i blant/pobl ifanc ag anabledd a chyfle iddynt wneud ffrindiau newydd a chreu perthnasoedd newydd. Mae’n helpu i hyrwyddo hunan-barch ac annibyniaeth plentyn neu berson ifanc.\nCynigir Gofal Seibiant Byr i wahanol blant a phobl ifanc ag anableddau dysgu rhwng 0 a 18 mlwydd oed am o leiaf bedair noson y mis. Mae’n bosibl y bydd ymweliad yn para noson yn unig neu ddwy noson yn olynol.\n©2020 Maethu oes lle yn eich bywyd i blentyn


Blog y Comisiynydd > Myfyrio ar fy wythnos gyntaf fel Comisiynydd\nWrth fyfyrio ar fy wythnos gyntaf fel Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru, a dreuliais yn teithio ledled Cymru yn cyfarfod ac yn sgwrsio â phobl hŷn, y gair sy’n dod i’r meddwl yw ‘hyder’. Y fenyw hŷn sydd wedi meithrin hyder yn sgil mynd i ganolfan, a fyddai fel arall wedi bod yn unig gartref. Y dyn hŷn sy’n cwrdd â’i ffrindiau yn y caffi galw heibio. Teithwyr ar y gwasanaeth Galw'r Gyrrwr sydd â’r hyder i fynd i siopa gan wybod y byddant yn cael help i fynd o ddrws i ddrws.\nCwrddais hefyd â staff ymrwymedig ac ymroddedig, sydd â hyder yn y gwasanaethau maent yn eu darparu i roi cyfleoedd i bobl hŷn. Staff sy’n gweld ac yn teimlo’r effaith mae eu gwaith caled yn ei chael ar fywydau pobl hŷn. Yn atal unigrwydd, rhoi seibiant i ofalwyr, gwella lles, creu rhwydwaith o gefnogaeth a chymaint mwy.\nOnd maent yn llai hyderus am ddyfodol y gwasanaethau maent yn eu darparu - yn aml am nad oes ganddynt sicrwydd cyllid hirdymor; gorfod delio â chanlyniadau anfwriadol newidiadau mewn polisi a rheoliadau; yr angen i hyrwyddo eu gwasanaethau’n barhaus er mwyn derbyn atgyfeiriadau a chyrraedd y bobl fyddai’n elwa fwyaf o’r hyn sydd ganddynt i’w gynnig.\nYn yr wythnosau a’r misoedd i ddod, bydda i'n ymweld â llawer o wasanaethau, grwpiau pobl hŷn a chydweithwyr sy’n gweithio i gefnogi pobl hŷn ledled Cymru. Nod yr ymweliadau hyn yw ystyried sut gallwn ni sicrhau mai Cymru yw’r lle gorau i fynd yn hŷn. Pan fydda i’n cwrdd â phobl, rydw i’n awyddus i glywed beth sy’n gweithio; beth yw’r rhwystrau a’r heriau; beth sydd angen newid a sut gallwn ni wneud y newidiadau hynny - gyda’n gilydd.\nHyd yn oed ar ôl wythnos, rydw i’n hyderus y bydda i’n cwrdd â llawer o bobl ysbrydoledig sy’n gwneud llawer i sicrhau mai Cymru yw’r lle gorau i fynd yn hŷn. Pobl fydd yn werthfawr iawn i helpu i lywio fy ngwaith a’m blaenoriaethau fel Comisiynydd.


Llywodraeth Cymru | Arweiniad a gwybodaeth\nMae’r adroddiad yn cynnwys dolenni i bob dogfen a luniwyd ar gyfer ysgolion a’u cyrff llywodraethu dros y flwyddyn academaidd o 2016 - 2017.\nDyfodol byd-eang – cynllun i wella a hyrwyddo ieithoedd tramor modern yng Nghymru\nMae’r cynllun pum mlynedd yn nodi sut y byddwn yn cydweithio â’r consortia addysg rhanbarthol a phartneriaid allweddol i helpu dysgwyr yng Nghymru i gyfathrebu’n effeithiol mewn ieithoedd eraill a gwerthfawrogi diwylliannau eraill.\nCanllawiau ar gyfer presenoldeb yn yr ysgol a gwyliau crefyddol 2017 i 2018\nSafonau proffesiynol ar gyfer athrawon addysg bellach ac ymarferwyr dysgu seiliedig ar waith yng Nghymru\nMae ein hymateb i'r arolwg ar gael erbyn hyn.\nCeisiadau i roi pwerau dyfarnu graddau: canllawiau a meini prawf ar gyfer ymgeiswyr yng Nghymru\nGweithdrefnau ar gyfer gwneud ceisiadau i roi pwerau dyfarnu graddau (graddau sylfaen, graddau a addysgir a graddau ymchwil) i sefydliadau yng Nghymru.\nAriannu Ôl-16 i ddysgwyr sydd ag anhawsterau dysgu mewn colegau arbenigol\nCyngor ac arweiniad i ysgolion ynghylch storio gwybodaeth o fewn y platfform Hwb.\nRhaid i ddarparwyr sy’n dymuno cael eu dynodi’n sefydliadau at ddiben Deddf Addysg Uwch (Cymru) 2015 gyflwyno cais ysgrifenedig i Lywodraeth Cymru gan ddefnyddio’r ffurflen gais isod, a gan ddefnyddio’r canllawiau i’w helpu.\nModel cenedlaethol ar gyfer gweithio’n rhanbarthol\nDysgwyr sydd wedi cael eu gwahardd o’r ysgol\nFfydd mewn addysg\nAddysg rhyw a chydberthynas mewn ysgolion - Asesiad sgrinio\nHawliau plant i wneud apêl neu hawliad i Dribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru – canllawiau statudol i awdurdodau lleol\nArferion cyfredol ar ddefnyddio llefydd gwag mewn ysgolion\nRheoli asbestos mewn ysgolion\nGwaredu asedau gan ysgolion sefydledig ac ysgolion gwirfoddol\nMae’r ddogfen ganllawiau canlynol yn rhoi cyngor i ysgolion wrth benderfynu a ddylai ysgol gau neu aros ar agor yn ystod tywydd gwael eithafol. Cyhoeddwyd y canllaw electronig ar y cyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Mae’r canllaw yn cynnwys asesiad risg generig ...\nBydd haf 2010 yn gweld dyfarniadau cyntaf y manylebau Safon Uwch newydd yn ymron bob pwnc, ynghyd â dyfarnu’r radd A* newydd ar y Safon Uwch. Bydd y radd newydd hon yn gwobrwyo perfformiad eithriadol ac yn caniatáu gwahaniaethu’n well rhwng yr ymgeiswyr sy’n perfformio orau. Dyfernir y radd A* yn y ...\nTechnoleg gwybodaeth a chyfathrebu (TGCh) yng Nghyfnod Allweddol 4\nLleihau cyfran y bobl ifanc nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant yng Nghymru\nArferion Effeithiol wrth Ddysgu ac Addysgu - Ffocws ar Addysgeg\nDiweddariad ar y Rhaglen Athrawon Graddedig Arweiniad i’r Cynllun Hyfforddi Athrawon ar Sail Cyflogaeth 2006\nGrant penodol i awdurdodau lleol fydd Dechrau'n Deg, tan flwyddyn ariannol 2010-2011 i ddechrau. Ei nod fydd gwneud gwahaniaeth yn yr ardaloedd o dan ei ofal i gyfleoedd bywyd plant o dan 4 oed. Bydd yn ategu arian blynyddoedd cynnar y Cynllun Cymorth a'r Cyfnod Sylfaen. Bydd yn cyfrannu he ...\nRheoliadau Ysgolion a Gynhelir (Cytundebau Partneriaeth)(Cymru) 2007\nNid yw pob plentyn yn dysgu mathemateg ar yr un cyflymder. Y ffordd orau i helpu yw trwy sicrhau bod eich plentyn yn cadw ei hyder i ddefnyddio yr hyn y mae yn ei wybod. Mae hyder yn dibynnu ar ddeall beth maen nhw’n ei wneud a pham. Pan fydd eich plentyn yn dweud “Dydw i ddim yn gwybod sut i wneud ...\nGweithdrefnau Chwythu’r Chwiban mewn Ysgolion a Pholisi Enghreifftiol\nCofnodion Addysgol, Adroddiadau Ysgol a’r System Drosglwyddo Gyffredin\nApelau Derbyniadau Ysgolion - Cod Ymarfer Cynulliad Cenedlaethol Cymru\nCod Ymarfer ar Cysylltiadau AALI-Ysgol


Ffermio | Ffermwr porfa ar-lein | October 2019\nSawl blwyddyn mae cwningod addurnol yn byw?\nMae amser a hyd bywyd cwningod i raddau helaeth yn dibynnu ar amodau'r anifail a'r math o fwyd. Ond nid yn unig mae'r ffactorau hyn yn bendant. Mae gan bob brid ei niferoedd penodol ei hun o fodolaeth. Effaith y brîd ar oes cwningod Mewn natur, mae cwningod yn byw yn llai na'u cymheiriaid addurnol.\nNodweddion y dechnoleg o dyfu brwyliaid gartref\nMae isrywogaeth brwyliaid (neu groesau) yn uno sawl brid o gyfeiriadedd cig, sy'n boblogaidd iawn mewn ffermydd preifat ac ar ffermydd mawr. Mae manteision magu brwyliaid yn cael eu hesbonio yn ôl eu pwysau cyflym: mewn 2 fis mae'r unigolyn yn cyrraedd pwysau lladd. Mae gan dyfu a chynnal croesau rai gwahaniaethau o ran magu ieir dodwy cyffredin.\nSut i ddechrau teirw bridio ar gyfer cig fel busnes? Nodweddion a threfniadaeth yr achos\nMae gwartheg sy'n magu (teirw) gartref i ddechreuwyr yn fusnes proffidiol, gan ei bod yn bosibl darparu cynnyrch i'r teulu, a'r gweddill i werthu a gwneud elw. Mae ffermwyr sy'n dechrau'n meddwl ar gam yn credu bod teirw bridio ar gyfer cig fel busnes yn broses drafferthus a chostus. Ond gyda threfniadaeth briodol a chydymffurfiaeth â'r gofynion gofal, bydd y busnes yn ffynnu, gan ddod ag incwm.\nY brid mwyaf cyffredin o wartheg ar diriogaeth Rwsia yw “Black Motley”\nAm gyfnod hir, gelwid buwch yn Rwsia yn nyrs wlyb, a phenderfynwyd ar gyfoeth teulu gwerinol gan nifer yr anifeiliaid rhyfeddol hyn. Mae llawer wedi newid ers hynny, ond mae magu buchod llaeth yn parhau i fod y diwydiant da byw mwyaf blaenllaw. Mae'n arbennig o bwysig nodi'r brîd du-a-gwyn, mae wedi cael ei ddosbarthu'n eang yn nhiriogaeth ein gwlad, yn yr Wcrain a Moldova.\nYr ymgorfforiad go iawn o freuddwyd y ffermwyr - buwch Jersey\nY brîd Jersey o wartheg, sy'n adnabyddus yn y byd, yw ymgorfforiad breuddwyd gwerinwr o frîd cyfforddus a phroffidiol. Mae ei botensial yn golygu y gall hyd yn oed yn yr hinsawdd garw yn Rwsia fod yn un o'r rhywogaethau gwartheg llaeth braster gorau yn y byd. Hanes byr Ymddangosodd yr hen frîd hwn ar ynys Jersey Seisnig yn Sianel Lloegr, a roddodd enw iddo.\nUn o'r bridiau mwyaf poblogaidd a phoblogaidd o wartheg yn y byd yw llaethdy Holstein.\nBrîd godro Golshtinsky (Holstein-Friesian) - un o'r rhai mwyaf poblogaidd a phoblogaidd yn y byd. Mae wedi derbyn y dosbarthiad mwyaf yn UDA, Canada, rhai gwledydd yn Ewrop, ond erbyn hyn mae'n cael ei dyfu'n weithredol mewn rhannau eraill o'r byd. Hanes ymddangosiad y brîd Holstein Mae gan y brîd gwych hwn hanes diddorol.\nBrid o wartheg a fagwyd ar gyfer y rhanbarthau gogleddol - "Ayshirskaya"\nBrid gwartheg Aishirskoy wedi'u haddasu ar gyfer bridio yn y gogledd bell. Nid yw'r anifeiliaid hyn yn goddef gwres a gallant wneud heb borthiant cryf. Ystyrir eu bod yn aeddfed yn rhywiol o ail flwyddyn eu bywyd. Hanes bridiau Am y tro cyntaf, mae'r rhywogaeth hon o wartheg yn tarddu o'r Alban. Felly, daw ei enw o'r plasty yn yr Alban.\nDewis da ar gyfer brîd “Simmental” preifat neu fferm\nMae tebygrwydd allanol y Pestrus Rwsia o straeon gwerin i unigolyn corniog o fuches o ffermwr o Awstria neu Wlad Belg yn cael ei esbonio gan y ffaith bod cyndeidiau brid yn boblogaidd yn Rwsia ac yn Ewrop yn pori ar ddolydd persawrus Alpau'r Swistir. Hanes tarddiad y brîd Dim ond i wartheg sydd â chysylltiadau â rhywogaethau etifeddol â'r enw Bernese Oberland mawr corniog y mae'r enw brand "bridyn Simmental" yn perthyn.\nBurenki "Yaroslavl" brid - un o'r cynrychiolwyr gorau o'r cyfeiriad llaeth\nMae gwartheg y brid Yaroslavl yn cael eu gwahaniaethu gan eu lliw du. Mae gan eu llaeth gynnwys braster uchel, calorïau uchel. Mewn cynhyrchu diwydiannol, mae cynhyrchion llaeth o ansawdd uchel yn cael eu gwneud o laeth gwartheg y brid Yaroslavl: caws bwthyn, hufen sur, caws ... Hanes y brîd Cafodd brid y gwartheg Yaroslavl eu magu yn y 19eg ganrif.\nDaw brîd gwartheg gwydn a diymhongar o Loegr - "Henffordd"\nMae cig cartref bob amser wedi cael ei werthfawrogi mwy na'r cynnyrch a brynwyd, yn bennaf oherwydd ei ansawdd uchel a'r manteision amlwg i iechyd pobl. Mae'n well gan ffermwyr sy'n adeiladu eu busnes eu hunain wrth gynhyrchu cig eidion wneud eu dewis o blaid y bridiau hynny o wartheg, sy'n cael eu nodweddu gan lefel uchel o addasu i amrywiol ffactorau hinsoddol a chynhyrchiant da.\nY penderfyniad ardderchog ar gyfer fferm - brid coch o wartheg\nOs mai cynhyrchu cynhyrchion llaeth yw arbenigedd y fferm, mae'r dewis ar gyfer cynnal a thyfu buwch frid y Steppe Red yn ateb rhesymol ac ymarferol. Yn hir, mae bron i 200 mlynedd o brofiad mewn bridio a gwaith söotechnegol gyda'r brîd yn cadarnhau hyn. Hanes brid Coch Steppe Man geni y brîd yw rhanbarth deheuol Wcráin.\nMae'r Kholmogorks (y brid “Kholmogorskaya” o wartheg) yn dod â llawenydd i'r rhai sy'n eu tyfu a'r rhai sy'n caru llaeth yn syml!\nAr y gair "buwch", mae llawer ohonom yn dychmygu harddwch du a gwyn gyda chadair fawr llyfn. Dyma sut mae'r bryniau bryniau - cynrychiolwyr y brîd, un o'r tri mwyaf poblogaidd yn Rwsia, yn edrych. Mae gwartheg Kholmogory wedi'u haddasu'n berffaith i'r hinsawdd oer, ac mae eu llaeth yn cynnwys llawer o fraster a blas rhagorol.\nMae'r brîd gafr hynod gynhyrchiol yn hanu o'r Swistir - Zaanenskaya\nMae geifr Zaanensky ar y dde yn cymryd y lle cyntaf ymhlith bridiau llaeth ar effeithlonrwydd uchel a chynnyrch da. Mae man geni y rhywogaeth hon yn le bach o'r enw Zaanen, sydd wedi'i leoli yn Alpau Bernese o'r Swistir. Cyflwynwyd y brîd hwn yn Arddangosfa Byd Paris ym 1856. Tua 1905, daeth geifr zaanensky i Rwsia.\nCynnwys a bridio ieir brwyliaid ar y plot ac yn y cartref\nMae ieir cig hybrid - brwyliaid - yn wahanol i'r adar ifanc arferol gyda chynnydd mewn ynni datblygu a chostau porthiant isel fesul 1 kg o ennill. Mae tyfu brwyliaid yn yr ardd yn fenter broffidiol. Maent yn cael eu lladd ar gyfer cig ar ôl cael eu cadw am 2.5 mis. Gyda gofal priodol, pwysau'r cyw iâr erbyn hyn yw 1.4-1.6 kg.\nMae gwneud cewyll ar gyfer quail yn ei wneud eich hun\nMae gwerth y maetholion yn eithriadol o dda, ac mae hyn yn berthnasol i gig yr adar bach hyn a'u wyau brith. Mae'n ymddangos bod eu tyfu gartref yn hawdd, ond yn gyntaf mae angen cawell arnom, y byddwn yn ceisio'i ddisgrifio. Gellir rhwydi cewyll ar gyfer soflieir, wedi'u gwneud o bren haenog a hyd yn oed plastig, felly dylid cymryd y dewis o dai ar gyfer sofl yn ofalus iawn, yn seiliedig yn bennaf ar nodweddion byw cyfforddus yr adar bach hyn.\nCynnwys, soflieir bwydo a bridio gartref\nPam mae magu bridio bob blwyddyn yn dod yn fwyfwy poblogaidd? Oherwydd cost isel wyau soflieir a phwysedd cyflym oedolion sy'n oedolion, dyma un o ardaloedd mwyaf proffidiol ffermio dofednod domestig neu amatur. Byddwn yn siarad am sut i brynu, tyfu a chynnal y cynrychiolwyr hyn o'r brodyr pluog yn ein herthygl.\nCopyright 2019 \_ Ffermwr porfa ar-lein \_ Ffermio


Zazen - Wicipedia\nMynach o'r enwad Zen Soto yn ymarfer zazen wrth gardota\nMae Zazen (Japaneg: 坐禅; Tseineg "zuochan" [Pinyin] neu "tso-chan" [Wade-Giles]) yn rhan hanfodol o Fwdhaeth Zen. Nod zazen yw eistedd ac agor "llaw'r meddwl".\nZazen: sut i eistedd[golygu | golygu cod y dudalen]\nCymerir tri anadliad, gan dynnu'r anadl gyda'r stumog yn mynd allan yn lle ymledu'r brest, yna anadlir allan yn llawn. Gadewir i'r anadl setlo i mewn i'w rythm naturiol. Gyda'r ystum corfforol priodol bydd yr anadlu'n llifo'n naturiol i mewn i'r abdomen isaf.\nEisteddir yn llonydd a dechrau cyfrif yr anadliadau, 1 wrth dynnu anadl, 2 wrth anadlu allan, etc hyd 10, yna dechrau o'r newydd. Nid yw cyrraedd 10 yn bwysig, ac mae dechreuwyr yn colli'r cyfrif yn aml, ond dal ati.\nRhaid bod yn ymwybodol am bopeth: y cyfrif, yr anadlu, y synau a'r aroglau a'r teimladau o gwmpas. Gadewir i'r meddyliau dod a mynd heb eu dilyn. Ar ddiwedd y sesiwn gellir rhwyfo'r corff yn ysgafn o'r dde i'r chwith. Ymestynir y coesau gan wneud yn sicr bod teimlad ganddynt cyn sefyll.\nDylid ymarfer zazen yn beunyddiol am o leiaf 10 i 15 munud (gwell yw hanner awr).\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Zazen&oldid=10779766"\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 29 Medi 2020, am 22:06.