Hysbysiad Preifatrwydd Dynladdiad Domestig\nDomestic Homicide Privacy Notice\nMae gan Gyngor Caerdydd, fel cynullydd Partneriaeth Diogelwch Cymunedol Caerdydd, ddyletswydd statudol i reoli adolygiadau dynladdiad domestig i mewn i'r amgylchiadau pan fo marwolaeth person 16 oed neu'n hŷn wedi deillio o drais, camdriniaeth neu esgeulustod, neu y mae'n ymddangos felly, gan -\nberson yr oeddent yn perthyn iddo, neu’r oeddent ar y pryd neu’r oeddent wedi bod mewn perthynas bersonol agos â hwy, neu\naelod o'r un aelwyd â nhw eu hunain\nAt ddibenion casglu data, Cyngor Caerdydd yw’r Rheolwr Data. Mae'r hysbysiad preifatrwydd hwn yn ymwneud â phrosesu data personol sy'n digwydd gan Gyngor Caerdydd fel rhan o adolygiad dynladdiad domestig.\nMae'r hysbysiad hwn yn esbonio pa wybodaeth rydym yn ei chasglu, pam rydym yn ei chasglu a sut rydym yn ei chadw'n ddiogel. Mae hefyd yn esbonio eich hawliau a'n rhwymedigaeth gyfreithiol. Os hoffech gael rhagor o wybodaeth am bolisïau diogelu data Cyngor Caerdydd, cysylltwch â'n swyddog diogelu data drwy'r manylion a restrir isod.\nPa ddata rydym yn ei gasglu?\nRydym yn casglu ac yn storio cofnodion yn bennaf am y dioddefwyr a'r tramgwyddwyr sy'n gysylltiedig â'r Dynladdiad Domestig, ond efallai y byddwn hefyd yn cynnwys unrhyw un arall a allai effeithio ar yr achos. Gallai’r wybodaeth hon gynnwys:\n•\tGwybodaeth gan ddarparwyr arbenigol (fel darparwyr gwasanaethau cam-drin domestig neu ddarparwr gwasanaethau camddefnyddio sylweddau)\n•\tManylion ymgysylltu â gwasanaethau\n•\tCofnodion diogelu\n•\tCofnodion cyfarfodydd a chyfweliadau\n•\tCofnodion Meddygol\n•\tCofnodion Gofal Cymdeithasol\n•\tManylion unrhyw risg gysylltiedig a achosir gan y person neu i'r person.\n•\tTystiolaeth gan bob parti sy'n cynnwys cofnodion o unrhyw achosion o droseddu ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.\n•\tManylion am fregusrwydd/anabledd neu ofynion arbennig.\n•\tGwybodaeth am gofnodion troseddol a ddarparwyd gan wasanaethau atal troseddau, megis yr heddlu neu'r gwasanaeth cyfiawnder ieuenctid\nLle rydym yn prosesu data personol fel rhan o adolygiad o ddynladdiad domestig, rydym yn dibynnu ar yr amodau cyfreithlon canlynol:\n•\tDeddf Trais yn y Cartref, Troseddu a Dioddefwyr 2004\n•\tErthygl 6(1)(c) - prosesu sy'n angenrheidiol er mwyn i Gyngor Caerdydd gyflawni rhwymedigaeth statudol\n•\tErthygl 6(1)(e) - prosesu at ddibenion cyflawni tasg gyhoeddus a gyflawnir er budd y cyhoedd\n•\tErthygl 9(2)(b) - mae prosesu yn angenrheidiol at ddibenion cyflawni rhwymedigaethau ac arfer hawliau penodol y rheolwr neu'r gwrthrych data ym maes cyflogaeth a chyfraith nawdd cymdeithasol a diogelu cymdeithasol\nSut byddwn yn defnyddio'r data?\nEfallai y byddwn yn cynnal cyfweliadau gyda ffrindiau, teulu, cydweithwyr gwaith a gweithwyr proffesiynol eraill i gasglu rhagor o wybodaeth, a defnyddio hyn gyda chofnodion uchod y dioddefwyr a'r tramgwyddwyr i sefydlu'r canlynol:\na) pa wersi y gellir eu dysgu o'r dynladdiad domestig ynghylch y ffordd y mae gweithwyr proffesiynol a sefydliadau lleol yn gweithio'n unigol a gyda'i gilydd i ddiogelu dioddefwyr\nb) nodi'n glir beth yw'r gwersi hynny o fewn a rhwng asiantaethau, sut ac o fewn pa amserlenni y byddant yn cael eu gweithredu arnynt, a'r hyn y disgwylir iddo newid o ganlyniad\nc) cymhwyso'r gwersi hyn i ymatebion i wasanaethau gan gynnwys newidiadau i lywio polisïau a gweithdrefnau cenedlaethol a lleol fel y bo'n briodol\nch) atal trais yn y cartref a dynladdiad a gwella ymatebion i wasanaethau i bob dioddefwr trais a cham-drin domestig a'u plant drwy ddatblygu dull amlasiantaethol cydgysylltiedig i sicrhau bod cam-drin domestig yn cael ei nodi a'i ymateb yn effeithiol cyn gynted â phosibl\nd) cyfrannu at well dealltwriaeth o natur trais a cham-drin domestig ac\namlygu arfer da\nPan fydd y penderfyniad i gychwyn adolygiad o ddynladdiad domestig yn cael ei benodi, penodir cadeirydd annibynnol a bydd panel adolygu aml-asiantaeth yn cael ei gynnull. Mae'r panel adolygu yn cynnwys cynrychiolwyr o amrywiaeth o sefydliadau sydd yn y sefyllfa orau i gyfrannu at yr adolygiad a bwrw ymlaen ag unrhyw argymhellion sy'n deillio o'r broses. Byddwn yn rhannu gwybodaeth sy'n berthnasol i'r adolygiad yn ddiogel gyda'r sefydliadau hynny sy'n cymryd rhan yn y broses adolygu. Gall hyn gynnwys sefydliadau fel:\n•\tCyngor Caerdydd\n•\tSwyddfa Comisiynwyr Heddlu a Throseddu\n•\tHeddlu De Cymru\n•\tGwasanaeth Carchar Ei Mawrhydi Caerdydd\n•\tY Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol\n•\tBwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro\n•\tYmddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans Cymru\n•\tGwasanaethau neu Arbenigwyr Cymorth Cam-drin Domestig Arbenigol\nGallwch fod yn dawel eich meddwl ein bod yn cyfyngu ar faint o ddata personol sy'n cael ei rannu i'r lleiafswm angenrheidiol a byddwn ond yn rhannu gwybodaeth sy'n berthnasol i'r adolygiad.\nEfallai y byddwn hefyd yn rhannu gwybodaeth i'n galluogi i gydymffurfio â gorchmynion llys a rhwymedigaethau cyfreithiol eraill. Os bydd hyn yn angenrheidiol, byddwn ond yn rhannu'r isafswm o ddata personol sydd ei angen at y diben hwn.\nOs teimlwn fod angen rhannu data personol â gweithwyr proffesiynol er mwyn sicrhau eich bod chi neu rywun rydych chi'n gweithio gydag ef yn cael ei ddiogelu rhag niwed, rydym yn dibynnu ar ddarpariaethau Deddf Diogelu Grwpiau Hyglwyf 2006 a Deddf Plant 1989 a 2004. Lle bo angen rhannu gwybodaeth feddygol neu ofal cymdeithasol at y dibenion hyn, rydym yn dibynnu ar erthygl 9(2)(h) o'r Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (gwybodaeth sy'n angenrheidiol ar gyfer diagnosis meddygol, darparu iechyd neu ofal cymdeithasol neu driniaeth neu reoli systemau iechyd neu ofal cymdeithasol).\nSut rydym yn storio eich data?\nMae Cyngor Caerdydd yn storio eich data'n ddiogel ac ond yn cadw eich data personol am gyhyd ag y bydd angen i ni wneud er mwyn cyflawni'r diben(ion) y cafodd ei gasglu ar ei gyfer, ac am gyhyd wedyn ag y credwn y bydd yn ofynnol i ni ddelio ag unrhyw gwestiynau neu gwynion y gallwn eu derbyn, oni bai ein bod yn dewis cadw eich data am gyfnod hirach i gydymffurfio â'n rhwymedigaethau cyfreithiol a rheoliadol.\nMae rhagor o fanylion ar gael ar Gofrestr Gadw'r Cyngor\nMae gennych hawl i weld a chael copi o'r data personol sydd gan y Cyngor amdanoch a gofyn i'r Awdurdod gywiro eich data personol os oes unrhyw wallau neu os yw'n hen. Mewn rhai amgylchiadau, cewch hefyd ofyn i’r Cyngor gyfyngu ar brosesu eich data personol tan wirir unrhyw gamgymeriadau, gwrthwynebu i ni brosesu neu drosglwyddo neu (mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn), ofyn i ni ddileu eich data personol.\nOs hoffech arfer unrhyw un o’r hawliau hyn neu os oes gennych unrhyw ymholiadau neu bryderon yn gysylltiedig â phrosesu eich data personol, cysylltwch â’r Swyddog Diogelu Data fel y nodir isod. Mae gennych hefyd hawl i gofrestru cwyn yn gysylltiedig â’r hysbysiad preifatrwydd hwn neu weithgareddau prosesu’r Cyngor gyda Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth a gallwch wneud hynny trwy’r wefan isod neu ei llinell gymorth.\nGallwch gael rhagor o wybodaeth am yr hawliau hyn oddi wrth Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth neu drwy eu llinell gymorth 0303 123 1113.\nMae gwefan Partneriaeth Diogelwch Cymunedol Caerdydd yn cynnwys dolenni i wefannau eraill. Dim ond i'n gwefan ni y mae ein polisi preifatrwydd yn berthnasol, felly os byddwch yn clicio ar ddolen i wefan arall, dylech ddarllen ei pholisi preifatrwydd hi.\nNewidiadau i'n polisi preifatrwydd\nMae Cyngor Caerdydd yn adolygu ei bolisi preifatrwydd yn rheolaidd ac yn rhoi unrhyw ddiweddariadau ar y dudalen we hon. Diweddarwyd y polisi preifatrwydd hwn ddiwethaf ar 01/09/2021\nSut i gysylltu â ni \nOs oes gennych unrhyw gwestiynau am y polisi preifatrwydd hwn, y data sydd gennym amdanoch, neu os hoffech arfer un o'ch hawliau diogelu data, cysylltwch â'r Swyddog Diogelu Data i gael rhagor o wybodaeth.


Cartrefi gwag | Newport City Council\nGwybodaeth i ddatblygwyr\nRydych chi yma :\tHafan | Cynllunio a Thai | Tai | Cartrefi gwag\nGwybodaeth i berchnogion\nMae angen mwy o dai ar Gasnewydd. Os caiff cartrefi preifat eu gadael yn wag mae mwy o bwysau i ddatblygu ar safleoedd tir glas.\nCyflwynodd y Cyngor y Strategaeth Cartrefi Gwag er mwyn nodi'r rhesymau pam y mae cartrefi'n cael eu gadael yn wag a helpu perchnogion i ddod ag eiddo gwag yn ôl i ddefnydd. Drwy'r strategaeth hon, rydym yn gweithio gyda pherchnogion, asiantaethau partner a thrigolion lleol i leihau effaith cartrefi gwag ar y ddinas a bodloni’r angen cynyddol am dai.\nDarllenwch ein Strategaeth Cartrefi Gwag (pdf)\nGallwch weld ystadegau ar sut mae'r strategaeth wedi helpu i leihau nifer y cartrefi gwag yng Nghasnewydd yma.\nI gael trafodaeth anffurfiol am eich eiddo gwag, e-bostiwch emptyhomes.team@newport.gov.uk neu ffoniwch 01633 656656 a gofynnwch am y Tîm Strategaeth a Chyflawni Tai.\nDywedwch wrthym am eiddo gwag\nMae cartrefi sy'n cael eu gadael yn wag am amser hir yn tueddu i ddirywio. Gall cartrefi gwag hirdymor hefyd achosi problemau i gymdogion a'r gymuned leol. Gall gardd sydd wedi gordyfu, post y tu ôl i'r drws ac ymddangosiad o fod wedi'i esgeuluso’n gyffredinol, ddenu fandaliaeth neu drosedd.\nOs bydd materion yn codi, mae gan y cyngor bwerau statudol i weithredu os oes gwir angen gwneud hynny. Fel arfer, gofynnir i'r perchennog unioni’r broblem yn gyntaf, oni bai ei fod yn argyfwng.\nAgored i dresmasu a niwsans - Os ydych yn cael eich effeithio gan; plâu, cnofilod, gerddi sydd wedi gordyfu, croniadau, draeniau diffygiol neu leithder treiddiol sy'n deillio o eiddo gwag, cysylltwch â Chyngor Dinas Casnewydd a gofynnwch am y tîm Tai Iechyd yr Amgylchedd. Gellir cysylltu â'r tîm hefyd os yw'n ymddangos bod eiddo gwag yn agored i dresmasu, e.e. drysau mynediad agored, ffenestri wedi cracio neu ar goll, naill ai ar y llawr gwaelod neu ar loriau cyntaf hygyrch.\nCartrefi gwag hyll - Rhowch wybod am eiddo gwag sy'n hyll rydych yn teimlo ei fod yn effeithio’n negyddol ar yr ardal gyfagos drwy gysylltu â Chyngor Dinas Casnewydd a gofyn am y tîm Gorfodi Cynllunio.\nAdeileddau peryglus - Rhowch wybod am unrhyw annedd gwag y credwch a allai fod yn risg i'r cyhoedd i'n Gwasanaeth Rheoli Adeiladu\nYmddygiad troseddol – os hoffech roi gwybod am unrhyw achosion, cysylltwch â Heddlu Gwent.


Coronafeirws: cymhariaeth ryngwladol o gyfyngiadau – PIGION\nCoronafeirws: cymhariaeth ryngwladol o gyfyngiadau\nBy seneddymchwil May 20, 2020\nMae Llywodraeth Cymru wedi dweud y bydd yn dysgu o brofiadau rhyngwladol wrth ymateb i’r coronafeirws. Yn ei fframwaith ar gyfer arwain Cymru allan o'r pandemig coronafeirws, nodir bod “angen ymwybyddiaeth ragorol o’r sefyllfa a dadansoddi effeithiau strategaethau rhyngwladol ar gyfer llacio cyfyngiadau ar y boblogaeth”. Mae angen bod yn ofalus wrth wneud cymariaethau uniongyrchol gan fod demograffig a system gofal iechyd pob gwlad yn wahanol, er enghraifft. Mae cyfyngiadau symud pob gwlad yn wahanol, hefyd; felly, wrth edrych ar lacio’r cyfyngiadau, mae’n bwysig cofio nad yw pob lle yn dod o’r un man cychwyn. Mae fframwaith Llywodraeth Cymru yn cyfeirio at yr Almaen, Singapôr, De Corea a'r Unol Daleithiau fel enghreifftiau o ddulliau rhanbarthol ar gyfer y mesurau ac amlinelliad o’u defnydd o dechnoleg. Ymdrinnir â’r gwledydd hynny yn yr erthygl hon, ynghyd â'r Eidal a Sbaen sydd wedi cael cyfyngiadau tebyg i rai'r DU. Amlinellir y cyfyngiadau a roddwyd ar waith ym mhob gwlad cyn ymdrin â sut mae'r cyfyngiadau wedi cael eu llacio.\nMae Llywodraeth Cymru wedi dweud y bydd yn dysgu o brofiadau rhyngwladol wrth ymateb i’r coronafeirws. Yn ei fframwaith ar gyfer arwain Cymru allan o’r pandemig coronafeirws, nodir bod “angen ymwybyddiaeth ragorol o’r sefyllfa a dadansoddi effeithiau strategaethau rhyngwladol ar gyfer llacio cyfyngiadau ar y boblogaeth”.\nMae angen bod yn ofalus wrth wneud cymariaethau uniongyrchol gan fod demograffig a system gofal iechyd pob gwlad yn wahanol, er enghraifft. Mae cyfyngiadau symud pob gwlad yn wahanol, hefyd; felly, wrth edrych ar lacio’r cyfyngiadau, mae’n bwysig cofio nad yw pob lle yn dod o’r un man cychwyn.\nMae fframwaith Llywodraeth Cymru yn cyfeirio at yr Almaen, Singapôr, De Corea a’r Unol Daleithiau fel enghreifftiau o ddulliau rhanbarthol ar gyfer y mesurau ac amlinelliad o’u defnydd o dechnoleg. Ymdrinnir â’r gwledydd hynny yn yr erthygl hon, ynghyd â’r Eidal a Sbaen sydd wedi cael cyfyngiadau tebyg i rai’r DU. Amlinellir y cyfyngiadau a roddwyd ar waith ym mhob gwlad cyn ymdrin â sut mae’r cyfyngiadau wedi cael eu llacio.\nY cyfyngiadau a osodwyd\nRheolfeydd wrth gyrraedd\nTua diwedd mis Chwefror 2020, cyhoeddodd Llywodraeth Ffederal yr Almaen y byddai’n cyflwyno cardiau glanio y byddai’n rhaid i bawb sy’n cyrraedd mewn llong, awyren, bws neu drên eu llenwi, a hynny fel y gellir canfod cadwyni heintio posibl a chysylltu ag unigolion. Ar hyn o bryd, dim ond trigolion a gweithwyr o’r Almaen sy’n cymudo rhwng yr Almaen a gwledydd cyfagos sy’n cael mynediad.\nYn gynnar ym mis Chwefror 2020, dechreuodd Llywodraeth De Corea gasglu data ar y bobl a oedd wedi dod i’r wlad o Tsieina. Ar 1 Ebrill 2020, ehangodd y gweithdrefnau mynediad hyn i gynnwys pob teithiwr ac fe’i gwnaethpwyd yn ofynnol i bobl aros mewn cwarantin am 14 diwrnod neu hunanynysu mewn cyfleusterau. Mae’r Llywodraeth wedi cyflwyno nifer o ofynion mynediad yn dibynnu ar a yw teithwyr yn symptomatig, o ble maen nhw wedi teithio ac am ba hyd y byddan nhw’n aros. Er enghraifft, rhaid i ymwelwyr tymor byr, asymptomatig o Ewrop ddefnyddio ap hunan-ddiagnosis i lenwi holiadur iechyd, gan ddiweddaru’r ap yn ystod 14 diwrnod y cwarantin.\nYm mis Ionawr 2020, cyflwynodd Llywodraeth Singapôr Ganiatâd Absenoldeb ar gyfer dinasyddion sy’n dychwelyd, gan ddweud wrthynt i aros gartref ac osgoi cysylltiadau cymdeithasol am 14 diwrnod. O dan y Caniatâd Absenoldeb, caniateir i bobl adael eu cartrefi, ond rhaid iddynt ddychwelyd cyn gynted â phosibl. Rhoddwyd Gorchymyn Cwarantin i deithwyr o Hubei, Tsieina wrth iddynt gyrraedd, i hunanynysu yn eu cartref, yn un o gyfleusterau’r Llywodraeth neu mewn ysbyty.\nO 20 Mawrth 2020, roddir i deithwyr tramor sy’n dychwelyd i Singapore Hysbysiad Aros Gartref. Mae hyn yn golygu bod angen i bobl aros yn eu cartref am 14 diwrnod a pheidio â gadael, hyd yn oed i brynu bwyd. Gallai asiantaethau Llywodraeth Singapôr gysylltu â Hysbysiad Aros Gartref ar y ffôn, drwy SMS neu ar WhatsApp, a rhaid i bobl ymateb o fewn awr. Gallai peidio â chydymffurfio arwain at ddirwyon gwerth hyd at $10,000 neu garchar.\nO 7 Ebrill 2020 anogwyd pobl Singapôr i aros gartref ac i beidio â mynd allan heblaw i brynu hanfodion ac ar gyfer ymarfer corff. O dan gyfyngiadau “torri’r cylch”, fel y’i gelwir, ni chaniateir i bobl ymgynnull yn gymdeithasol, ond gallant weld aelodau o’r teulu agos. Bythefnos yn ddiweddarach cyflwynwyd mesurau mwy caeth a oedd yn golygu bod pobl ond yn cael mynd allan ar eu pennau eu hunain (yn hytrach na gydag aelodau eraill o’u haelwyd). Cafodd dull torri’r cylch ei ymestyn tan 1 Mehefin 2020, ond caniatawyd i rai busnesau ailagor trwy gydol mis Mai.\nCyhoeddodd Arlywydd yr Unol Daleithiau ganllawiau coronafeirws ym mis Mawrth 2020. Fodd bynnag, y mae i daleithiau unigol gyhoeddi argyfyngau iechyd cyhoeddus a chyhoeddi gorchmynion. Darparodd Cymdeithas Genedlaethol y Llywodraethwyr drosolwg o’r camau a gymerwyd gan bob talaith. Mae canllawiau’r Arlywydd yn annog pobl i wrando ar gyfarwyddiadau eu taleithiau a’u hawdurdodau lleol a’u dilyn. Gwelwyd protestiadau ledled yr UD yn erbyn mesurau’r cyfyngiadau.\nMae nifer o daleithiau yn gweithio gyda’i gilydd i greu dull rhanbarthol ar gyfer ymateb i’r coronafeirws. Er enghraifft, mae Michigan wedi ymuno â Minnesota, Ohio, Wisconsin, Illinois, Indiana a Kentucky i weithio mewn cydgysylltiad agos yn rhanbarth y gorllewin canol. Dywedodd Llywodraethwr Michigan: “phasing in sectors of our economy will be most effective when we work together as a region” but that doesn’t mean that “every state will take the same steps at the same time”.\nCyfyngu ar symudiad pobl\nNi ddywedwyd wrth bobl yr Almaen yn benodol i aros gartref, ond ar 16 Mawrth 2020, fe gyflwynwyd nifer o fesurau i gyfyngu ar gysylltiadau cymdeithasol. Roedd y mesurau’n cynnwys cau busnesau ac eithrio archfarchnadoedd, fferyllfeydd, banciau a swyddfeydd post, ymhlith eraill. Arhosodd bwytai ar agor, ond cyfyngwyd ar niferoedd y cwsmeriaid, a dim ond rhwng 06.00 a 18.00 yr oedd sefydliadau yn cael agor. Arhosodd y mesurau hyn ar waith tan 3 Mai 2020.\nHefyd ar 3 Mai daeth cyfyngiadau Llywodraeth yr Eidal i ben ledled y wlad. Mae’r Llywodraeth wedi cymryd dull rhanbarthol ar gyfer cyfyngiadau’r coronafeirws. Tua diwedd mis Chwefror, rhoddwyd Bwrdeistrefi Lombardia a Rhanbarth Veneto o dan gwarantin. Bythefnos yn ddiweddarach estynnwyd y cwaratin i daleithiau eraill yn y gogledd, cyn ei estyn i’r genedl gyfan ar 9 Mawrth 2020. Yn yr Eidal roedd pobl ond yn cael gadael y cartref i fynd i’r gwaith, i siopa am angenrheidiau, am resymau iechyd neu ar gyfer gweithgareddau corfforol. Fodd bynnag, caewyd parciau, gerddi cyhoeddus a mannau chwarae.\nAr 14 Mawrth 2020 cyhoeddwyd argyfwng yn Sbaen. Yn ystod y cyfnod hwn cafodd gweithgareddau pobl eu cyfyngu i fynd i gael bwyd a meddyginiaeth, gofalu am bobl agored i niwed, a theithio i’r gwaith os oedd angen. Nid oedd pobl Sbaen yn cael mynd allan i ymarfer corff. O 26 Ebrill 2020 cafwyd rhai newidiadau bach i ganiatáu i blant dan 14 oed fynd am dro dan oruchwyliaeth. O 2Mai caniatawyd i bobl fynd allan i ar gyfer gweithgareddau corfforol unigol ac i fynd am dro gyda’r bobl maen nhw’n byw gyda nhw.\nYn Ne Corea, cyflwynwyd rheolau cadw pellter cymdeithasol cryfach ar 22 Mawrth. Arhosodd y rhain ar waith tan 19 Ebrill 2020. Gofynnodd Llywodraeth De Corea i’r cyhoedd gyfyngu eu symudiadau i deithio i’r gwaith ac yn ôl, gan beidio â mynd allan, ymgynnull na mynd ar deithiau.\nCaniatáu i bobl fynd allan mwy\nEr bod mwyafrif y rheolau cadw pellter cymdeithasol wedi aros ar waith yn Ne Corea, o 20 Ebrill 2020, mae’r Llywodraeth wedi llacio rhai o’r cyfyngiadau, gan ganiatáu gweithgareddau mewn addoldai, ac mewn cyfleusterau chwaraeon ac addysg. Ar 6 Mai daeth cadw pellter cymdeithasol i ben a dechreuodd cadw pellter yn y bywyd bob dydd. Golygai y gallai pobl ailafael yn eu harferion beunyddiol, gan gynnwys bwyta prydau bwyd mewn grwpiau, ymgynnull a mynd allan. Ailagorwyd lleoliadau chwaraeon, theatrau a neuaddau perfformio. Fodd bynnag, yn dilyn cynnydd yn nifer yr heintiau COVID-19 yn Seoul, cyflwynodd y Llywodraeth Fetropolitan yno fesurau llymach ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus wythnos yn ddiweddarach. Roedd y rhain yn cynnwys gwahardd teithwyr heb fasgiau wyneb rhag mynd ar gerbydau’r rheilffordd danddaear.\nAr 6 Mai, dywedodd Angela Merkel, Canghellor yr Almaen, y byddai’r cyfyngiadau ar gysylltiadau yn aros ar waith tan 5 Mehefin 2020. Fodd bynnag, dywedodd Mrs Merkel hefyd y byddai pobl bellach yn gallu treulio amser mewn mannau cyhoeddus gydag aelodau o aelwyd arall, ond bod cyfyngiad clir iawn o hyd ar gysylltiadau.\nCodi cyfyngiadau yn raddol\nYm mis Ebrill 2020, nododd Prif Weinidog yr Eidal y mesurau ar gyfer cam dau, y dechreuwyd ei lacio o 4 Mai. Ers hynny mae pobl wedi cael teithio ar gyfer gwaith, er lles eu hiechyd, am angenrheidiau neu i ymweld â pherthnasau yn eu rhanbarth. Caniateir i bobl deithio y tu allan i’w rhanbarth am y gwaith, iechyd, rhesymau brys, gan ddychwelyd i’w cartrefi. Ar 18 Mai 2020, codwyd cyfyngiadau eraill a châi pobl adael eu cartrefi heb orfod rhoi cyfiawnhad. Bellach maen nhw’n cael cwrdd â ffrindiau, mynd i’r mynyddoedd ac i lan y môr, mynd i’r siopau gan fod siopau manwerthu wedi ailagor, ynghyd â busnesau trin gwallt, bariau a bwytai.\nCymeradwyodd Cyngor y Gweinidogion yn Sbaen gynllun ar gyfer newid i normalrwydd newydd. Mae’r cynllun yn cynnwys pedwar cam a bydd symud o’r naill gam i’r llall yn dibynnu ar gapasiti’r system iechyd. Dechreuodd Cam 0 ar 4 Mai wrth i fwytai allu darparu gwasanaethau cludfwyd. Dywedodd Arlywydd y Llywodraeth na fyddai’n broses unffurf; byddai’n anghymesur a byddai’r cyflymderau’n wahanol, ond byddai’n cael ei chydlynu. Felly, bydd gwahanol ranbarthau Sbaen ar gamau gwahanol. Ar 4 Mai aeth pedair ynys (Formentera, El Hierro, La Graciosa a La Gomera) yn syth i gam 1. Golyga hyn bod grwpiau bach o bobl yn cael cwrdd a gall siopau agor gyda mesurau diogelwch llym ar waith.\nY darlun yn y DU\nYn y DU, penderfyniad pob un o’r pedair gwlad yw sut mae’r cyfyngiadau’n cael eu gweithredu a sut maen nhw’n cael eu llacio. Roedd nifer o fân wahaniaethau yn y cyfyngiadau cychwynnol rhwng gwledydd y DU, ac ymddengys fod mwy yn codi wrth i’r DU a llywodraethau datganoledig symud tuag at lacio’r cyfyngiad symud.\nYn dilyn adolygiad statudol o’r rheoliadau sy’n sail i’r cyfyngiadau coronafeirws, penderfynodd Llywodraeth Cymru, Llywodraeth yr Alban a Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon gadw’r cyfyngiadau ar waith gyda mân newidiadau a chan gadw’r neges i aros gartref. Penderfynodd Llywodraeth y DU symud Lloegr i gam 1 o’i chynllun i lacio’r cyfyngiadau. O 13 Mai 2020, golyga hyn fod pobl yn Lloegr yn cael treulio mwy o amser yn yr awyr agored, cwrdd ag un person nad yw’n aelod o’r un aelwyd, a theithio pellteroedd diderfyn i fannau awyr agored.\nGallwch ddarllen crynodeb o’r mesurau aros gartref yng Nghymru a chymhariaeth o strategaethau ymadael pedair gwlad y DU yn ein herthyglau ar y blog.\nTags: Coronafeirws Cymunedau Gwasanaethau Iechyd a Gofal GIG Iechyd Y Cyhoedd Polisi Rhyngwladol\nPrevious Entry Coronafeirws: amaethyddiaeth\nNext Entry Coronafeirws: marchnad lafur


Cellbilen - Wicipedia\nYn amgylchynu pob cell byw mae haen denau sy’n gwahanu sytoplasm y gell o’r amgylchedd allgellog. Y gellbilen yw’r haen hon ac y mae gweithrediad cywir y bilen yn angenrheidiol i fywyd y gell.\nbilen, cydran cellog\nDelwedd o gellbilen 'Eukaryotic'.\nMae’r gellbilen yn diffinio perimedr y gell drwy greu rhwystr rhwng sytoplasm y gell a’r amgylchedd allgellog, ond mae’r gellbilen yn haen ddetholus athraidd ('selectively permeable') sy’n caniatáu symudiad rhai sylweddau dros y bilen ac yn cyfyngu symudiad sylweddau eraill.\nGall y gell, felly dderbyn sylweddau angenrheidiol o’r amgylchedd allgellog a chael gwared â sylweddau gwastraff o’r gell drwy eu rhyddhau i’r amgylchedd allgellog. Gall rhai sylweddau bach, amholar megis ocsigen a charbon deuocsid groesi’r gellbilen yn rhwydd drwy drylediad syml ('simple diffusion') i lawr eu graddiannau crynodiad, ond nid yw hyn yn bosibl i ïonau a molecylau polar, er enghraifft carbohydradau ac asidau amino. Yn hytrach, mae'r rhain yn dibynnu ar broteinau cludo penodol sy’n bresennol yn y gellbilen i’w cludo dros y gellbilen. Gall y cludiant fod i lawr eu graddiannau crynodiad neu eu graddiannau electrogemegol drwy broses a elwir yn drylediad cynorthwyedig ('facilitated diffusion') neu i fyny eu graddiannau crynodiad neu eu graddiannau electrogemegol drwy broses sy’n defnyddio egni a elwir yn gludiant gweithredol.\n1 Beth yw adeiledd y bilen?\n2 Sut ffurfir haen ddeulipid y bilen?\n3 Ymhle y ffurfir y gellbilen ?\n4 Beth yw priodweddau’r haen ddeulipid?\n5 Pam mae angen proteinau yn y bilen?\nBeth yw adeiledd y bilen?Golygu\nMae gweithrediadau cellbilenni gwahanol gelloedd yn amrywio er mwyn bod yn addas ar gyfer swyddogaethau penodol gwahanol gelloedd. Hefyd, o fewn cell ewcaryotig, y mae pilenni tebyg i’r gellbilen yn amgylchynu organebau megis mitocondria, cloroplastau a’r cnewyllyn. Er fod gan yr holl bilenni hyn wahanol weithrediadau, mae adeiledd sylfaenol pob pilen yn debyg. Yn syml, mae pob pilen yn haen denau o lipidau a phroteinau wedi eu dal at ei gilydd drwy ryngweithiadau di-gofalent.\nYm 1972 fe ddatblygwyd model o adeiledd y bilen gan y gwyddonwyr S.J. Singer a G. Nicolson. Enw y model hwn, a dderbynnir yn gyffredinol hyd heddiw fel y model mwyaf cywir o adeiledd y bilen, yw'r model mosäig hylifol.\nMae’r model mosäig hylifol yn datgan fod y bilen yn cynnwys haen ddeulipid gyda phroteinau yn treiddio drwyddi. Fe ddarganfuwyd y brif dystiolaeth i gefnogi’r model hwn drwy ddefnyddio microsgopeg electron rhewi-dorri, lle rhewir cell yn sydyn mewn nitrogen hylifol cyn ei dorri â chyllell ddiemwnt. Mae’r cell yn tueddu i dorri ar hyd ganol haen ddeulipid y gellbilen, gan adael haenau unlipid sy'n ymddangos fel môr o lipidau gydag 'ynysoedd' y proteinau wedi eu gwasgaru ar hap.\nSut ffurfir haen ddeulipid y bilen?Golygu\nMae lipidau’r bilen yn folecylau amffipathig gyda phen polar, hydroffilig a chynffon amholar, hydroffobig.\nPan osodir y lipidau hyn mewn dw^r maent yn crynhoi yn ddigymell i un o ddau ffurf yn dibynnu ar siâp y lipid. Mae lipidau siâp côn yn ffurfio miselâu ('micelles'), ac mae lipidau siâp silindr yn ffurfio haenau deulipid.\nMae’r ffurfiau hyn yn cadw cynffonnau hydroffobig y lipidau i ffwrdd o’r dw^r gan sicrhau mai dim ond pennau hydroffilig y lipidau sy’n agored i’r dw^r. Mae’n anffafriol yn egnïol i haen ddeulipid fod ag ochrau sy’n cysylltu â’r dw^r, felly mae’r haen ddeulipid yn cau amdani ei hun gan ffurfio haen ddeulipid gaeedig sy’n gwahanu craidd o ddŵr o’i amgylchedd.\nGweler fod hyn yn debyg i gellbilen sy’n gwahanu amgylchedd dyfriol y gell o’r amgylchedd dyfriol allgellog. Fe awgrymir felly mai un o’r camau cyntaf mewn esblygiad bywyd oedd ffurfiant haen ddeulipid o gwmpas hydoddiant gan ei wahanu o’i amgylchedd.\nFfosffolipidau yw’r lipidau mwyaf niferus mewn pilenni. Mae gan bob ffosffolipid ben polar, hydroffilig a dwy gynffon asid brasterog hydroffobig rhwng 14 a 24 carbon o hyd gan amlaf. Y pedwar ffosffolipid mwyaf niferus mewn pilenni yw phosphatidylcholine, phosphatidylethanolamine, phosphatidylserine a sphingomyelin. Mae ffosffolipidau yn lipidau siâp silindr sydd felly yn ffurfio haenau deulipid yn ddigymell mewn dw^r. Mae ffosffolipidau felly yn bwysig er mwyn creu a chynnal haen ddeulipid y bilen yn ogystal â chwarae rhannau yng ngweithrediadau penodol y bilen.\nYn y bilen hefyd y mae glycolipidau a sterolau. Ffurfir glycolipidau drwy gysylltu un neu fwy o waddodion carbohydrad â molecwl lipid. Yn haen allanol yr haen ddeulipid yn unig y darganfyddir glycolipidau; yma mae tua 5% o’r lipidau yn glycolipidau.\nMae sterolau’n bresennol yn y rhan fwyaf o gellbilenni celloedd ewcaryotig. Y prif sterol yng nghellbilenni celloedd anifeiliaid yw colesterol, a'r prif sterol yng nghellbilenni celloedd planhigion yw ffytosterol. Mae gan colesterol adeiledd cylchol anhyblyg gydag un grw^p hydrocsyl sy’n hydroffilig; mae gweddill y molecwl yn hydroffobig. Ar wahanol dymereddau mae colesterol yn effeithio hylifedd pilenni mewn gwahanol ffyrdd. Mae colesterol yn lleihau hylifedd pilenni ar dymheredd uchel drwy leihau symudiad ffosffolipidau’r bilen gan fod colesterol yn folecwl anhyblyg. Ar dymereddau isel, mae colesterol yn cynyddu hylifedd pilenni drwy atal ffosffolipidau’r bilen rhag pacio’n agos at ei gilydd.\nYmhle y ffurfir y gellbilen ?Golygu\nMewn celloedd ewcaryotig, nid yw’r gellbilen yn annibynnol o weddill pilenni’r gell, ond yn rhan o’r gyfundrefn endobilen, un o brif nodweddion celloedd ewcaryotig. Mae holl organynnau’r gell, ac eithrio’r organynnau paleo-symbiotig (y mitocondria a’r cloroplastiau), yn rhan o’r gyfundrefn hon. Mae’r holl bilenni yma yn hanu o’r reticwlwm endoplasmig (ER). Ar ribosomau’r ER garw adeiledir holl broteinau'r endobilenni, ynghyd â’r holl broteinau a allforir, neu a gynhwysir yn lwmen un o’r organynnau endobilennog (megis y Golgi, y lysosom, y cnewyllyn a’r ER ei hun). Yn yr ER hefyd y ffurfir yr haenen ddeulipid. Daw ffosffolipidau’r bilen o ragflaenyddion yn y cytoplasm, felly i ddechrau, dim ond yr ochr sytoplasmig i’r bilen a ffurfia. Prosesau dewisol ym mhilen yr ER sy’n symud rhai lipidau o un ochr y bilen i’r llall (ochr y lwmen). Dyma darddiad y gwahaniaeth rhwng y ddwy haen a welir yn holl endobilenni’r gell.\nHylif yw pob pilen fiolegol fyw, a thrwy broses o lifo (llifo endobilennog) mae rhannau o’r ER yn ymryddhau ac yn symud i wyneb cis yr organigyn Golgi. Wrth lifo o’r wyneb cis i’r wyneb trans mae nifer helaeth o newidiadau yn digwydd i’r proteinau a’r lipidau. Un o’r newidiadau pwysicaf yw ychwanegu a newid grwpiau carbohydrad. Yn y Golgi ffurfir y glycoproteinau a’r glycolipidau sy’n holl bwysig i weithredoedd y gellbilen (megis antigenau ABO y grwpiau gwaed). Yma, hefyd, y ffurfir holl bolysacaridau muriau celloedd planhigion (ac eithrio cellwlos) a’r mwcws sy’n nodweddu annwyd trwm. Wrth adael wyneb trans y Golgi, bydd targed gwahanol bilenni wedi’i nodi ynddynt mewn modd nid annhebyg i gôd post. Yn y modd hwn bydd pilen gyfan newydd yn cyrraedd ac yn ymdoddi i’r gellbilen sy’n bodoli eisioes. Bydd y wyneb cytoplasmig o’r ER yn dal i wynebu’r cytoplasm, a’r wyneb allanol wedi’i ffurfio gan y prosesau a drosglwyddodd unedau o un haen o’r haen ddeulipid i’r llall yn yr ER a’r Golgi. Petai siwrnai un cyfeiriad oedd y llif endobilennol, byddai’r broses hwn yn cynhyrchu gormodedd o arwynebedd i’r gell. Atebir hwn trwy broses o ailgylchu’r gell bilen yn ôl i’r Golgi, i’r ER ac i rannau o’r gell lle dadelfennir y bilen i’w elfennau yn barod i’w ail ddefnyddio.\nBeth yw priodweddau’r haen ddeulipid?Golygu\nHaen hylifol yw’r bilen gan fod y lipidau yn rhydd i symud yn gymharol rhwydd o fewn y bilen gan mai rhyngweithiadau hydroffobig gwan yn unig sydd yn eu cysylltu.\nMae lipidau yn rhydd i gylchdroi ac i dryledu’n ochrol, ac mae cynffonau asidau brasterog y lipidau hefyd yn rhydd i blygu a symud.\nNid yw’r lipidau yn symud yn aml o un ochr y bilen i'r llall (symudiad ‘fflip-fflop’), gan y byddai rhaid i ben hydroffilig y lipid groesi craidd hydroffobig yr haen ddeulipid ac nid yw hyn yn ffafriol yn egnïol. Oherwydd hyn, gall dwy haen yr haen ddeulipid fod yn anghymesur.\nMae hylifedd pilen yn dibynnu ar ei chyfansoddiad a’i thymheredd.\nWrth i’r tymheredd godi mae’r haen ddeulipid yn newid ei chyflwr o gyflwr solid, lle mae cynffonau asidau brasterog y lipidau wedi eu pacio at ei gilydd mewn trefn reolaidd, i gyflwr hylifol lle mae’r cynffonau asidau brasterog yn fwy rhydd i symud. Mae’r bilen yn deneuach mewn cyflwr hylifol na mewn cyflwr solid oherwydd fod y cynffonau asidau brasterog yn fwy rhydd i symud\nOs bydd pilen yn cynnwys cyfran uchel o lipidau gyda chynffonau asidau brasterog byr neu chynffonau annirlawn, bydd y bilen yn fwy hylifol, ar yr un tymheredd, na philen gyda chanran uchel o gynffonnau asidau brasterog hir neu ddirlawn. Ni all cynffonau asidau brasterog byr ffurfio cymaint o ryngweithiadau hydroffobig â rhai hir, ac mae bondiau carbon dwbl yn achosi plygiadau yn y gynffon sy’n atal pacio agos rhwng y lipidau (mae hyn, unwaith eto, yn lleihau’r rhyngweithiadau hydroffobig rhwng yr asidau brasterog). Mae cael llai o ryngweithiadau hydroffobig rhwng asidau brasterog yn cynyddu tueddiad lipidau i symud o fewn y bilen, gan achosi hylifedd uwch. Mae’n gyffredin i lipidau’r bilen fod ag un gynffon asid brasterog sy'n ddirlawn, a'r llall yn annirlawn; mae hyn yn sicrhau y bydd y pilenni yn hylifol ar dymereddau ffisiolegol.\nPam mae angen proteinau yn y bilen?Golygu\nY lipidau yn y bilen sy’n rhoi adeiledd sylfaenol i bilen ond y proteinau yn y bilen sy’n cyflawni’r rhan fwyaf o’i gweithrediadau. Mae’r niferoedd a mathau o broteinau mewn pilen yn amrywio yn ôl swyddogaeth y bilen. Er enghraifft, yng nghellbilen celloedd myelin mae llai na 25% o fàs y bilen yn brotein gan mai prif swyddogaeth myelin yw gweithio fel ynysydd trydanol i acsonau celloedd nerfol ac y mae staciau o bilenni cyfoethog mewn lipidau yn ynysyddion effeithiol. Mewn cyferbyniad, mae pilen fewnol y mitocondria, sydd yn ymwneud â chynhyrchu ATP, yn 75% protein. Ar gyfartaledd mae pilenni yn cynnwys tua 50% lipid a 50% protein. Mae gan wahanol fathau o broteinau yn y bilen wahanol swyddogaethau ond mae’r rhan fwyaf o broteinau’r bilen yn ensymau, proteinau cludiant, derbynyddion neu broteinau’r sytosgerbwd.\nGall proteinau’r bilen gysylltu â’r bilen mewn un o dair ffordd: 1)Gall proteinau gynnwys rhan sydd wedi ei chyfansoddi o asidau amino hydroffobig sy’n treiddio craidd hydroffobig y bilen er mwyn i’r proteinau gysylltu’n dynn â’r haen ddeulipid. Gelwir y math hwn o broteinau yn broteinau integrol. Mae rhan hydroffobig y rhan fwyaf o broteinau integrol wedi ei phlygu i ffurfiad alffa-heligol trawsbilennol sy'n cynnwys 20-30 asid amino. Gall y proteinau fod ag un rhan hydroffobig fel mai dim ond unwaith mae’r gadwyn polypeptid yn croesi’r bilen (proteinau un-groes), neu gall fod mwy nag un rhan hydroffobig i’r protein fel bod y gadwyn polypeptid yn croesi’r bilen fwy nag unwaith (proteinau aml-groes).\n2)Nid yw rhai o broteinau’r bilen yn treiddio’r haen ddeulipid. Gelwir y proteinau hyn yn broteinau ffiniol. Maent yn cysylltu â’r haen ddeulipid neu â rhannau hydroffilig proteinau integrol y bilen drwy rymoedd electrostatig gwan a bondio hydrogen.\n3)Fe gysylltir y trydydd math o broteinau â’r bilen drwy gysylltiad cofalent rhwng y proteinau a lipidau arbennig er mwyn i’r lipidau osod yn yr haen ddeulipid i angori’r proteinau i’r bilen.\n↑ Kepes F, Rambourg A, Satiat-Jeunemaitre A (2005) Morphodynamics of the secretory pathway. International Review of Cytology - A survey of cell biology, 242, 55-120\n↑ Campbell NA et al. (2008) Biology. (8ed ol.) Pearson/Benjamin Cummins (tud. 130) Cyfeiriad elfennol\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Cellbilen&oldid=10972881"\nLast edited on 18 Awst 2021, at 11:20\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 18 Awst 2021, am 11:20.


Blog yr Hogyn o Rachub: 2011\nY mae'n awr yn hwyr y dydd (a gyda llaw, helo eto)\nWel helo helo! Dwi wedi cael penwythnos hyfryd ac yn teimlo fel y boi. Chewch chi’m crynodeb o’m hanes diweddar achos does ‘na ddim byd wedi newid, hen goc oen fues i erioed a hen goc oen ydw i. Dwi dal yng Nghaerdydd er fy mod i isio mynd nôl i Rachub, a dwi dal yn sillafu Vimto fel Vimpto ac yn ei ddweud felly hefyd, ac fydd na’m stop arna’ i yn hyn o beth. A pheidiwch â meddwl eich bod chi’n gwbl ddiogel rhagof, dwi’n dilyn y blogiau yn gyson a ffyddlon o hyd, yn gwneud yn siŵr eich bod chi gyd yn byhafio, er nad ydw i’n dweud llawer fy hun wrth gwrs. Sy’n drist ofnadwy achos, fel y gwyddoch, mae fy marn i’n bwysig.\nFe wnaeth un peth godi fy nghalon dros y dyddiau diwethaf, sef bod fy newis cyntaf i arwain Plaid Cymru, Elin Jones, wedi datgan ei bod am fynd am yr arweinyddiaeth. Efallai y soniaf am hynny’n fanylach maes o law, pan ddaw pethau’n gliriach parthed pawb sy’n bwriadu sefyll, ond petawn i’n ailymaelodi â’r Blaid (a ‘sgen i’m math o fwriad gwneud hynny – pan dwi’n llenwi cwisys ar-lein ‘pwy ddylia chdi fotio iddo fo’ dwi’n ddi-ffael yn cael y BNP) fel dwi wedi’i nodi o’r blaen, Elin Jones y buaswn i’n pleidleisio drosti, heb ronyn o amheuaeth. Y mae hi’n sefyll dros y Blaid ar y ffurf y credais ynddi.\nOnd er bod Elin wedi codi ‘nghalon (a dyna’r unig beth iddi godi galla i eich sicrhau) mae ‘na ddigon o bethau sy’n parhau i’m digalonni, a rhoddodd Blog Banw fawr o achos imi wenu. Nid fy mod i ddim yn licio’r blog, wrth gwrs, dwi’n eithaf licio Blog Banw, ond ei eiriau am y Fro Gymraeg, ac a ddylem gefnogi Cymru ddwyieithog ynteu gwarchod y Fro. Ac a oes angen i ni ddewis.\nUn peth dwi wrth fy mod am Gaerdydd ydi fy mod i’n gallu twyllo fy hun. Efallai bod y gymuned Gymraeg yma’n artiffisial i raddau helaeth, ond mae hi’n gymuned Gymraeg serch hynny, ac un sy’n cryfhau. Ond nid cymuned gynhenid ydi hi, mewn difri, eithr cymuned o alltudiaid o’r gorllewin a’r gogledd, sy’n gosod ei ffiniau ac yn hapus byw oddi mewn iddynt. Hyd yn oed os wyt Gymro Cymraeg a aned yma, mae’n bur debyg na aned dy rieni yma. Serch hynny, dwi ddim yn licio clywed pobl o’r hen ardaloedd yn poeri’n ewynnog eiriau cas am Gymry Caerdydd – y mae brwydr ieithyddol i’w hymladd yma hefyd.\nYdi’r frwydr honno yr un mor bwysig â brwydr y Bröydd? Wel, nac ydi. Y rheswm bod y Gymraeg yn rhyw fath o gryfhau yn y de-ddwyrain (a dwi’n dweud “rhyw fath o gryfhau” ar bwrpas) ydi oherwydd athrawon, cyfieithwyr, swyddogion a phobl broffesiynol alltud eraill yn dod i’r ardaloedd hyn o’r cymunedau Cymraeg, ac mae llif cyson ohonynt wedi bod ers dau ddegawd; y Fro gynhaliodd y Gymraeg yn y de-ddwyrain yn ystod ei dyddiau duaf. Ond dwy ochr i’r geiniog ydi hynny, wrth gwrs. Fel dwi wedi mynegi droeon erbyn hyn, mae’r Fro Gymraeg yn marw, ac oni wneir ymdrech benodol i’w hachub, y mae ar ben arni hi.\nYn anffodus, mae’r haul eisoes ar fachlud dros y Bröydd, ac mewn rhannau helaeth o’n gwlad y mae’r canfyddiad mai Cymraeg ydi’r brif iaith yno’n gwbl wallus; hunan-dwyll ydyw, fel i mi ganfod ar ymweliad diweddar â Chaerfyrddin. Yn 2011, myth ydi cadarnleoedd Cymraeg y de-orllewin; myth cysurus, bodlon. Nid canrannau siaradwyr sy’n bwysig eithr y geiriau ar dafodau pobl.\nY mae elfen o’r hunan-dwyll hwn hefyd yn y gogledd-orllewin. Dwi’n gwybod fy mod i’n cyfeirio lot at Ynys Môn fel enghraifft o rywle y mae’r Gymraeg mewn sefyllfa ddifrifol, ond fyddech chi fawr gwell yn ymweld â Rachub. Ynfytyn fyddai’r diystyru effaith y mewnlifiad ar y cymunedau hyn, ac mae digon o bobl gwleidyddol gywir sy’n gwneud hyn hyd yn oed ymhlith rhengoedd cenedlaetholdeb. Er enghraifft, dwi’n cofio i flog Syniadau ddatgan (er na allaf ffeindio’r union neges) na fyddai’n drychineb pe collid mwyafrifoedd Cymraeg Ceredigion a Sir Gâr yn y cyfrifiad nesaf. Wel, mi fyddai hynny’n drychineb – ac yn bwysicach fyth, trychineb fydd hi.\nA beth am yr iaith ymhlith plant? Wn i ddim be sydd haru pobl sy’n magu eu plant yn y Saesneg tra y gallant wneud hynny’n Gymraeg, ond mae’n gyffredin iawn erbyn hyn – ac nid dim ond yn Rachub, neu yn Sir Gâr lle daw llai na 25% o blant ysgolion cynradd y sir o aelwydydd Cymraeg, mi glywch chi hyn yn ddigon cyffredin yn Llangefni neu Gaernarfon hefyd. Ac o ran y Gymraeg, chewch chi fawr gadarnach na’r llefydd hynny. Arferai pobl yr ardaloedd hyn, a’r Fro’n helaethach, feddwl ‘siarad Cymraeg = Cymro’. Cytunwch ai peidio â hynny, mi dybiaf fod yr ymdrech i ddileu’r agwedd honno wedi niweidio’r Gymraeg yn enfawr mewn rhai cymunedau, ac efallai’n fwy penodol yn y de na’r gogledd. Hynny ydi, geith y plant siarad Saesneg a dal fod yn Gymry achos dydi’r Gymraeg ddim mwyach yn rhan hanfodol o Gymreictod.\nYchwaneger hyn at y ffaith bod llawer o blant o aelwydydd Cymraeg yn dewis siarad Saesneg gyda’i gilydd o’u gwirfodd, a dydi’r dyfodol ddim yn dda iawn. ‘Does ‘na ddim pwynt gofyn i rywun fel fi am atebion i’r problemau uchod – ‘sgen i ddim un a dwi’m yn meddwl bod gan fawr neb un. Y mae hynny yn ei hun yn dweud y cyfan.\nWrth gwrs, mae gynnon ni hefyd lywodraeth ym Mae Caerdydd sy’n ymddangos yn eithaf penderfynol mewn rhai rhannau o’n gwlad i ddileu’r Gymraeg yn llwyr ac yn ddi-droi’n ôl – wele gynlluniau tai’r gogledd-ddwyrain a Chaerfyrddin. Petawn ni oll yn erfyn ar ein llywodraeth i warchod yr iaith a Chymreictod a gwrthod y fath gynlluniau, neges i glustiau di-glyw fyddai. Dwi’m yn meddwl bod na gweinidog nac aelod cynulliad yn rhengoedd Llywodraeth Cymru sy’n poeni dim ei bod am ddifa’r Gymraeg. Pwy feddyliasai nôl yn ’99 y buasai ein llywodraeth genedlaethol ymhlith y llu ffactorau yn erbyn parhad yr iaith?\nDywed Blog Banw am eiriau Saunders Lewis:\nOs am achub ein hiaith fel dywedodd Saunders, rhaid i ni brofi chwyldro, nid ond ar bapur ac arwyddbost ond ym meddylfryd y Cymry, a’r rheiny sydd yn galw Cymru yn gartref arnynt bellach. Rhaid i siroedd fel Sir Gâr, Ceredigion, Conwy, Sir Fôn neud camau arwyddocaol i brofi eu bod o ddifri dros ddiogelu’r iaith. Yr hyn a gawn yw ffug gefnogaeth, sydd yn wastraff. Beth yw’r pwynt cael arwyddbost Cymraeg os na ellir cael gwasanaeth Cymraeg mewn cymuned Cymraeg?\nY mae’r hen Saunders yn cael ei ddilorni llawer heddiw, hyd yn oed ymysg rhai aelodau mwy trendi Plaid Cymru sy’n meddwl bod nationalist yn hen air cas, ond mae gen i barch mawr at Saunders (er y buaswn i’n sicr yn rhoi cic allan o’r gwely iddo). Yn anffodus i ni, roedd Saunders ychydig o broffwyd; ystyriwch sefyllfa adeg ‘Tynged yr Iaith’ a heddiw. Mi rhagwelodd y sefyllfa bresennol i’r dim, hanner canrif yn ôl, ac alla’ i ddim ond am gytuno â’i eiriau. Read it and weep, Cymru fach:\nYn fy marn i, pe ceid unrhyw fath o hunan-lywodraeth i Gymru cyn arddel ac arfer yr iaith Gymraeg yn iaith swyddogol yn holl weinyddiad yr awdurdodau lleol a gwladol yn y rhanbarthau Cymraeg o'n gwlad, ni cheid mohoni'n iaith swyddogol o gwbl, a byddai tranc yr iaith yn gynt nag y bydd ei thranc hi dan Lywodraeth Loegr.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 14:02 1 commento:\nPynciau: blogiau, Cymru, gwleidyddiaeth, iaith\nJohn ac Alun y Ffycars\nNa, dwi'm yn blogio rhyw lawer ddim mwy. Ond fydda i dal yn licio gweld y pethau y mae pobl yn eu teipio ar Gwgl i gyrraedd y blog. Pa un o'r isod ydi fy ffefryn, meddech chwi?\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 17:17 1 commento:\nWel, dwi mewn man rhyfedd ar y funud. Efallai eich bod chi wedi sylweddoli bod y blog wedi bod yn ddistaw yn ddiweddar a felly fydd hi o hyn ymlaen. A dweud y gwir dim ond hyn a hyn y gallwn ei ddweud am hanesion fy nheulu od. Dydi'r ffaith bod Nain yn honni iddi ond wneud un omlet yn ei bywyd o fawr o ddiddordeb i'r rhan fwyaf o bobl, na'r ffaith i 'Nhaid honni iddi roi blawd efo fo. Fe edrychodd hi arno, yn llawn casineb, a dweud bod 'na "rhywbeth yn rong yn dy ben". Dydi Nain ddim yn licio pobol yn gwneud iddi edrych yn wirion ac i'r diben hwnnw mae rhywun yn hapus iawn nad oes ganddi ryngrwyd.\nOnd y prif reswm am ddistawrwydd y blog ydi gwleidyddiaeth, un o gonglfeini fy mwydro dros y blynyddoedd diwethaf. Ydi, mae gwleidyddiaeth yn rhannol ddiddorol ar y funud, ond mae gen i gyfaddefiad. Daeth datgeliad ataf yn ddiweddar sef fy mod i wedi llwyr, llwyr colli diddordeb mewn gwleidyddiaeth. Dwi wedi teimlo'n debyg i hyn ambell waith, ond y tro hwn dwi 'di cael amser i bwyso a mesur yn lle dweud rhywbeth yn ffwrdd â hi.\nDwi wedi fy nadrithio o'r blaen ambell waith. Dwi'n teimlo felly ar y funud. Soniwyd lawer am ddiffyg gwahaniaethau'r pleidiau yn etholiad eleni, ac alla i ddim anghytuno. I'r diben hwnnw, dydw i ddim yn teimlo bod unrhyw blaid yn fy nghynrychioli mwyach. Y mae'r Blaid, yn hytrach na arddel ei chenedlaetholdeb, fel petai'n fwyfwy cilio rhagddo - a dim ond hyn a hyn y gall Cymro Cymraeg oddef clywed "dydyn ni ddim jyst i siaradwyr Cymraeg" heb deimlo ar y naill law wedi'i gymryd yn ganiatol ac ar y llall ychydig yn amhwysig, a hynny'n enwedig gan ein bod i raddau helaeth yn teimlo perchenogaeth dros Blaid Cymru. Dydi geiriau diweddar Adam Price a Rhuanedd Richards ddim wedi gwneud llawer i adfer fy ffydd yng nghenedlaetholdeb diwylliannol y Blaid.\nAc anobeithio sydd hefyd yn beth hawdd ac yn rhywbeth rydyn ni gyd yn ei wneud. Haws fyth gwneud hynny yn y sefyllfa wleidyddol ac ariannol sydd ohoni. Ond mae'n ddyfnach na hynny. Rydyn ni'n nôl i'r dyddiau y credasom eu bod ar ben: tra-arglwyddiaeth Llafur dros Gymru. Ac onid ydym wedi gweld dros y flwyddyn ddiwethaf gynnydd yn lleisiau gelynion yr iaith, o brifysgolion i bentrefi'r de-ddwyrain i ACau newydd Llafur. A pha reswm iddynt beidio â bod uchel eu croch? Mae'n torri fy nghalon hyd dorri f'enaid gwybod bod yr iaith o hyd ar drai, ac wela' i ddim gobaith iddi yn y bôn. Agosáu y mae ei thynged, ac nid tynged da mohono.\nMae rheini'n resymau digonol i wfftio gwleidyddiaeth ond nid dyna fy mhroblem. Gwleidyddiaeth ers blynyddoedd fu fy mhrif ddiddordeb, gwleidyddiaeth bleidiol yn bennaf. Dwi jyst ddim yn gweld gwleidyddiaeth fel rhywbeth sy'n werth poeni amdano ddim mwy. A dwi ddim yn gallu ysgogi fy hun i fod efo ots. Dwi ddim yn darllen nac yn gwylio'r newyddion fel yr arferais. Dwi jyst ddim efo mynadd gwneud.\nFel dwi'n dweud, mae'n hawdd teimlo'n anobeithiol ac wedi dadrithio. Ond mae colli diddordeb yn lefel arall i mi. 'Sgen i jyst ddim ots am wleidyddiaeth ddim mwy, ac yn fwy na hynny ddim awydd ailafael ar fy niddordeb ynddi. Wn i ddim faint o bobl sy'n teimlo felly, ond swni ddim yn synnu os mai 'lot' ydi atab.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 20:13 Nessun commento:\nPynciau: gwleidyddiaeth, Nain\nY Gath Wely\nHawddamor! Ma oriau hirach yn golygu nad oes gen i fawr o amser i chi ddim mwy. Wel, mae gen i’r amser ond mae amynedd yn rhywbeth arall. Dydi o’m yn hawdd dod adra a blogio wyddoch. A dwi’n meddwl bod wyth mlynedd o yfed penwythnosol gor-drwm yn dechrau effeithio arnaf. Dwi’n edrych tua 35 erbyn hyn. Yn wir mi dreuliais nos Wener ddiwethaf gan fwyaf yn gwylio Hogia’r Wyddfa ar S4C yn, wel, chwil gaib. A swni’n ei wneud eto. A dweud y gwir dwi’n meddwl y dylai Hogia’r Wyddfa fod ar y teli bob nos.\nMae ‘na rai pethau sydd mewn llefydd na ddylent fod. Gesi sgwrs efo Danny drws nesa’ am gathod y diwrnod o’r blaen, a dydi o na fi yn licio cathod ond yn eu goddef achos eu bod nhw’n cadw’r llygod mawr draw. Dwi’n licio llygod mawr llai na chathod de. Er, dydyn nhw ddim cweit mor ddrwg â sbwnjys. Gobeithio na wnaiff gwyddonwyr esblygu hybrid ll’godan fawr-sbwnj. Fedra i ddim meddwl am unrhyw reswm iddynt wneud hyn heblaw i’m dychryn i’n uffernol. Sy’n golygu ei fod fwy na thebyg yn gwbl anochel.\nOnd ia, pethau mewn llefydd na ddylent fod. Soniais o’r blaen dwi’n siŵr am y gath fabwysiedig sydd acw yn Rachub. Mae Dad wedi mynd o licio’r peth i gwyno ei bod hi yno gormod, a gormod yno y mae hi os gofynnwch chi i mi. Siaradais â Mam dros y ffôn wythnos diwethaf, yn bur ddifynadd fel arfer dwi’n siŵr (mae hi’n haeddu mab gwell ... wel, mi gaiff fab gwell pan ma’ hi’n stopio dweud “you’re fat” bob tro mai’n fy ngweld – jipsan ddigywilydd), fod y gath bellach yn rhan o’r dodrefn acw. Mae hi’n cysgu acw bob nos ‘fyd. Ar fy ngwely i.\nGredish i fyth ŷm disodlid gan gath. Dydi fy ystafell i yn Rachub heb newid dim ers i mi adael adref flynyddoedd nôl, sy’n od ond eto’n wych o’m safbwynt i, gan wneud adra deimlo’n gynnes gartrefol, a hoffwn i ddim petai’n newid.\nFy mai ydi o mewn ffordd. Pan o’n i adra ro’n i’n ddigon hapus i adael i’r gath gysgu ar y gwely efo fi tra ro’n i’n gwylio’r Hotel Inspector nes rhoi fflich allan iddi cyn i mi gysgu. Ond diolch i Mam, mae’r gath wedi symud i mewn bron yn gyfan gwbl.\nFelly dyna’r newyddion diweddaraf gan yr Hogyn. Mae ‘na gath yn cysgu yn fy ngwely a dwi’m yn rhyw hapus iawn am y peth.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 18:28 Nessun commento:\nPynciau: anifeiliaid, mwydro, teulu\nPenderfyniad ac Ewyllys\nYr hyn yr aethpwyd yn unfrydol i'w brynu:\nPeth dal llestri wrth iddynt sychu\nY pethau eraill cwbl ddiangen a gafwyd:\nTri phaced o greision\nDau baced o Babybells\nBisgedi Rich Tea\nDau frwsh golchi llestri\nTun o ffa pob\nPeth dal cyllyll a ffyrc wrth iddynt sychu\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 19:37 Nessun commento:\nPan ddaeth yr haf i Gaerdydd\nWel dyma fi wedi dechrau ar fy swydd newydd ers dros wythnos bellach ac OW STWFFIAI dwi’m isio siarad am waith wir! Dim ond un peth sydd ar fy meddwl i sef y ffaith fy mod i’n wlyb. Allwn i ddim bod yn fwy gwlyb taswn i’n newid fy enw i Gwlyb.\nOw, doedd hi ddim i fod fel hyn, wyddoch. Roedd hi’n braf yn y bora, ac er i’r bobl tywydd ddweud y byddai’n bwrw glaw yn nes ymlaen mi benderfynais eu herio. Dydyn nhw byth yn iawn pan dwi isio iddyn nhw fod yn iawn a byth yn anghywir pan maen nhw’n dweud ei bod hi am fwrw. Ond wrth i mi edrych drwy’r ffenestr cyn gadael gwaith, ro’n i’n gwbod nad oedd y Duwiau o’m plaid heddiw ddydd. A dydi'r ffaith bod boy racers a gyrwyr bws bob tro yn cynllwyno yn f'erbyn yn y glaw fawr o help chwaith. Er, efallai bod hynny'n dweud mwy amdanaf i na nhw.\nRoedd o’n law oer. Hen law oer cas. A dydi glaw’r ddinas ddim fel mwynlaw’r wlad. Pan fo’i bwrw glaw yn y wlad o leiaf mae ‘na elfen o ffresni yn treiddio’r awyr. Yn y ddinas mae popeth yn troi’n stici. A’r Hogyn yntau drodd y stici wrth gerdded adra. Dwi’n casáu, yn casáu, Caerdydd yn y glaw. Mae’n ddigon i dorri calon rhywun.\nOnd dwi gam ar y blaen i’r glaw ac ni chaiff fy nhrechu yn fy nhŷ, oni fydd fy nhŷ yn disgyn i lawr gan fy ngwneud yn gardotyn. Sydd ddim yn annhebyg os dachi’n edrych ar waliau’r bathrwm. Dwi yma ar ôl cael cawod, yn gynnes, yn edrych drwy’r ffenestr, gyda chawl yn ffrwtian yn braf ar y nwy uwch y popty. Fydda i’n torri bara ac yn rhoi menyn iawn arno toc ac yn edrych allan o’r ffenast o’m cartref budur a theimlo buddugoliaeth.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 18:32 Nessun commento:\nArwyddwch y ddeiseb\nMae hi ond yn iawn bod gan y Cynulliad Cenedlaethol gofnod dwyieithog, felly arwyddwch y ddeiseb i unwaith eto gael y Cynulliad i gyfieithu'r cofnod. Gymrith hi ond ychydig eiliadau, ac os oes gan berson ifanc proffesiynol uffernol o brysur fel fi gyfle i wneud, mae ganddoch chi hefyd!\nDydi hi ddim yn gyd-ddigwyddiad bod gwahanol sefydliadau yng Nghymru benbaladr wedi bod yn gynyddol ddilornus tuag at y Gymraeg dros y flwyddyn ddiwethaf. Rhaid i hynny ddod i stop ac mae'n rhaid i'r Cynulliad osod esiampl.\nAc mae hi'n gyfle hyfryd i sticio dau fys at Dafydd Êl, achos ei fai o ydi'r cyfan.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 18:43 Nessun commento:\nDa iawn Ieuan Wyn Jones\nA minnau wedi diflasu braidd ar wleidyddiaeth yn ddiweddar pwy feddyliai mai Ieuan Wyn Jones fyddai yn ailysgogi fy niddordeb drwy gadw draw o agoriad swyddogol, taeogaidd, y Cynulliad ddoe? Ac eto, ar yr un pryd, fe wnaeth ymateb rhai o’n gwleidyddion, yn benodol Carwyn Jones a rhai o aelodau’r grŵp Ceidwadol, f’atgoffa pam ei bod mor drybeilig anodd weithiau barchu fy nghydwladwyr. A dweud y gwir, agwedd pobol fel Carwyn Jones sy’n aml yn gwneud i mi gywilyddio yn fy Nghymreictod.\nOnd dyna ni, pwy a ddisgwyliai well gan unoliaethwyr?\nDydw i ddim yn cael fawr o gyfle i roi canmoliaeth i Ieuan Wyn Jones ond roedd aros draw o sbwrielbeth ddoe, waeth beth fo’r rhesymau, yn rhywbeth mawr i’w wneud a buaswn i’n rhoi clod enfawr iddo am wneud, yn enwedig fel arweinydd plaid. Fe fyddai wedi bod yn wych petai pob un o ACau Plaid Cymru wedi gwneud. Fe’u hetholwyd yn genedlaetholwyr. Pa ffordd well o sefyll dros genedlaetholdeb nag ymwrthod â’n ffugdeyrn a chadw draw a gwneud rhywbeth a fyddai o fudd i bobl gyffredin Cymru? Dwi’m yn gwybod pwy fyddai isio bod yn rhan o’r llyfu traed sycoffantaidd yn y lle cyntaf; fel cenedlaetholwr mae meddwl am fod yno’n codi cyfog arna’ i. Mae meddwl am tyngu llw i bennaeth estron yn codi cyfog arna’ i, ond dyna sy’n rhaid i lawn wasanaethu’r etholwyr. Ma’r holl beth yn gwbl, gwbl afiach. Buaswn i yn meddwl hynny, wrth gwrs, achos nid Dafydd Êl mohonof.\nBeth arall all rhywun ei ddweud ond am\nDA IAWN LEANNE WOOD\nDA IAWN BETHAN JENKINS\nDA IAWN LLYR HUWS GRIFFITHS\nDA IAWN LINDSAY WHITTLE\nAc yn 2016, beth am i holl Aelodau Cynulliad Plaid Cymru wneud safiad o’r fath, dros genedlaetholdeb a thros Gymru?\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 19:37 5 commenti:\nPynciau: gwleidyddiaeth, hapus\nACau yn dweud bod plant yn rhywiol\nWel, yn ôl Golwg360 ... drwy fodd Google translate ...\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 09:49 Nessun commento:\nRhwng swyddi a phethiach\nBore da o Rachub dirion! A minnau mewn ffordd yn ddi-waith tan wythnos nesa, mae gen i gyfle i fwynhau bywyd. Swnio’n annodweddiadol? Hah, wrth gwrs ei fod! ‘Sa well gen i fod yn gweithio na cheisio llenwi’r diwrnodau yn creu’r llysnafedd waethaf y gellir ei dychmygu. Fues i fyth yn un am chwythu ‘nhrwyn ond ‘sgen i fawr o ddewis ar hyn o bryd. Snort-a-phoer dwi fel rheol.\nOnd mi ydw i wedi bod yn gwneud ambell beth, cofiwch. Euthum gyda’r teulu i Gaer y diwrnod o’r blaen (wel, ddoe). Roedd angen ambell beth arnaf. Do’n i heb fod yng Nghaer ers blynyddoedd maith, felly fu’n rhaid i mi ddibynnu ar GPRS y ffôn gydag ambell siop. Wel, un, sef Primark. Aeth hwnnw â fi ar gyfeilion. Ddim cymaint â ‘Nhad chwaith. Mi ddywedais wrtho, er mwyn creu sgwrs de, “Dwi newydd weld rhywun dwi’n nabod yn Burtons” a chael yr anfaddeuol ateb “Oes, mae gen ti ddigon o gotiau adra”.\nGyda’r nos, mi biciais draw i Lidiart y Gwenyn at Sion a Gwawr efo Helen i gael gwahoddiadau priodas. Dwy briodas fues i ynddynt erioed, ro’n i’n page boy mewn un ac yn usher yn y llall, a’m cefnder a oedd yn priodi yn y ddwy. Fydda i’m yn cael gwadd i bethau neis fel priodas, wyddoch. Ta waeth, yn y cefndir roedd Porthpenwaig ar y teledu. Ro’n i’n edrych ymlaen at y gyfres ar y dechrau ... roedd hi’n hen bryd cael rhywbeth o’r Gogledd ar nos Sul, 'nenwedig i mi sy'n byw yn y blydi De ac yn ei weld ddydd ar ôl dydd. Ar ôl gwylio hanner rhaglen Porthpenwaig ryw ychydig wythnosau’n ôl mi wnes benderfyniad cydwybodol i beidio mynd yn agos at y rhaglen eto, er nad oedd gen i reolaeth ar y remôt neithiwr. Heb sôn am ddeialog a oedd yn fwy annaturiol nag unrhyw ddeialog a glywid ar S4C ‘stalwm, roedd y posibilrwydd ar y diwedd o gyfres arall yn ddigon i yrru ias lawr cefn rhywun. Tipyn o Stad, plîs tyrd nôl! Neu gyfres wedi’i selio yn Rachub. ‘Dan ni heb gael un ers Jini Mê Jones.\nRoedd pawb yn ysgol fach yn obsesd efo Jini Mê, achos mai yn Rachub gafodd y gyfres ei ffilmio. Wedyn welson ni hi’n pigo’i thrwyn mewn rhywbeth yr Urdd yng Nghaernarfon rywbryd. Dyna ddiwedd arnon ni’n ei licio hi, y bitch fudur iddi hi.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 09:46 Nessun commento:\nPynciau: disgwyl rhywbeth gwell i ddod, fi fy hun, S4C, teulu\nMae fy niwrnod olaf yn gwaith yfory. Un o’r rhesymau fy mod i ‘di bod yn weddol ddistaw yn ddiweddar ydi oherwydd hyn, achos i rywun fel fi mae hyn yn newid mawr. A fel rheol dydw i ddim yn rhywun sy’n licio newid. Ond mae’n fwy na hynny, fy swydd bresennol ydi’r swydd gyntaf go iawn dwi wedi’i chael, ac mae ‘na bobl yno dwi’n ystyried yn ffrindiau mawr i mi. Dwi’n mwynhau eu gweld nhw bob dydd ac yn edrych ymlaen i wneud hynny yn y bore.\nWrth gwrs, mae rhywun yn newid swydd am bob math o resymau, a dwi ddim am fynd i’r rheinia rŵan (rhaid i mi gadw rhywfaint o’m mystique), ond ar y cyfan dwi wedi mwynhau’r blynyddoedd yn fy swydd yn fawr iawn, ac mae gen i deimladau cymysg iawn. Dwi’n edrych ymlaen at swydd newydd mewn ychydig dros wythnos – efo dogn da o’r nerfusrwydd a’r hunanamheuaeth sy’n cyd-fynd â chael swydd newydd - ond hefyd dwi ‘di ypsetio o waelod calon fy mod i’n gadael. A dydw i ddim yn rhywun sy’n ypsetio’n hawdd o gwbl.\nTa waeth, dyna bennod arall drosodd yn hanes yr Hogyn. Gobeithio fydd y nesa cystal. Ac y bydda i’m yn marw de.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 19:58 Nessun commento:\nPynciau: disgwyl rhywbeth gwell i ddod, fi fy hun, synfyfyrio\nA&E (fy hoff le i)\nO ffisig. Efallai y gwnaethoch sylwi ddoe fy mod i mewn rhywle ychydig yn wahanol i’r arfer. Yn feddyliol, hynny yw. Wel ia, mi ges ddamwain, fel y dywedais yn fras. Dwi’n dechrau blino ar gael damweiniau’n chwil ac erbyn hyn yn argyhoeddedig fy mod i am farw o ganlyniad i un ohonynt ryw bryd, ond o leiaf y tro hwn y gallaf roi’r bai ar rywun arall sef Haydn Blin am fy ngwthio. Jario fy ysgwydd. Mi frifodd. Wedi bod allan yng Nghaerfyrddin yr oeddwn efo hwnnw a Rhys. Do’n i’m yn dallt bod y lle llawn Saeson – yn wir, yr unig un i ni glywed yn siarad Cymraeg oedd Hedd Gwynfor (cyfarfod siawns os bu un erioed). Fe alla i ddweud gyda’m llaw ar fy nghalon fy mod i’n clywed mwy o Gymraeg ar noson allan yng Nghaerdydd nag a wnes yng Nghaerfyrddin. Dadrithiol iawn.\nFelly mi es gyda’r Dwd i adran damweiniau brys Ysbyty’r Mynydd Bychan yng Nghaerdydd nos Sul. A diolch iddi hithau am ddod yn de. Ceir cyfuniad rhyfedd iawn o bobl yno, rhai’n frawychus, rhai’n druenus, ac un yn ddynes chwil yn ei phumdegau yn llawn gwaed ac a oedd yn drewi o waed sych. Mae arogl gwaed sych yn troi arnaf, rhaid i mi gyfaddef. No wê bod y butain wirion feddu’n cael benthyg fy ffôn i. Ac ni chafodd. Aeth am fygyn a mewn ac allan o’r adran yr aethai. Symudasom ni i’r gornel o’r ffordd wrth ryw ddynas Somali oedd yn gwneud y peswch a snortian erchyllaf a glywais innau erioed, a chanddi drwyn fel skislope. A hogyn a’i fam. Roedden nhw’n ddoniol oherwydd mi allai rhywun ddweud eu bod nhw yno am reswm amheus, a hithau’n ysgwyd ei phen arno bob pum munud. Rwbath yn nhwll ei din, cytunais i a’r Dwd.\nO oes, mae ‘na hwyl i’w gael yn yr adran damweiniau brys. Duw, waeth i chi chwerthin ar rai o’r cleifion ddim os ydych chi yn eu plith ac yr un mor bathetig â nhw.\nTa waeth, ar ôl gweld y nyrs, a hen jadan flin oedd honno ‘fyd er fy mod innau’n gwrtais iawn efo hi, cefais sgan pelydr-x a gweld nyrs arall a oedd yn neis. So mi roes i mi gocodamol. A ffyc mi, dwi ‘di treulio’r deuddydd dwytha yn spaced out – fedra i ddim meddwl am ffordd Gymraeg gall o ddweud hynny. Ond yn wahanol i amheusach bethau, do’n i’m yn licio bod ar y cocodamol. Felly dwi wedi stopio’i gymryd.\nA dwi’m isho mynd i ffisio wsos nesa achos dwisho mynd i’r Gogladd am ychydig ddiwrnodau, cyn i mi fynd i’r afael â swydd newydd yr wythnos ganlynol. Dyna wnaf, geith y ffisio a’r cocodamol fynd i ffwcio. Sa chdi’m yn cael y fath beth yn chwaral ‘stalwm eniwe.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 10:15 Nessun commento:\nPynciau: hanesyn, meddwi, salwch\nOherwydd Haydn Blin a'i fileindod (natho fy ngwthio a doedd 'na'm cyfle mul i fi ddisgyn yn gall) dwi mewn byd bach gwahanol ar y funud ac yn drygd yp ar gocodamol. Ma'n brofiad diddorol. Nid argymhellaf.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 09:38 1 commento:\nCwsg hyfryd gwsg\nHenffych gyfeillion! Fel y gwelwch mae'r blog wedi bod yn cysgu yn ddiweddar ac mi fydd yn cysgu ychydig yn fwy hefyd. Mae bywyd go iawn yn brysur ar y funud felly sgen i'm amser i chi. Ond mi fydd gennyf faes o law. Gaddo paddo ping pong.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 11:16 Nessun commento:\nArferais innau fod yn ifanc hefyd. A phan oeddwn ifanc a hyfryd, mi dreuliais nosweithiau lawer o ofn pur rhag ofn i'r Smalwod ddod i'm hambygio. Unrhyw un arall yn cofio?\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 12:58 1 commento:\nPynciau: y gorffennol\nY Cam Nesaf i Blaid Cymru\nOs daeth unrhyw gysur o etholiad 2011, hynny oedd o leiaf fod proffwydo pawb arall gynddrwg â’m un i! Mae’n dangos sut y gall ambell bleidlais fan hyn fan draw newid lliwiau gwleidyddol yn sylweddol. Ond yr unig ffon fesur ydi nifer y seddi. Roedd etholiad 2011 yn fethiant gwleidyddol mawr i Blaid Cymru.\nWedi cael amser i feddwl am y peth a rhoi emosiwn i un ochr, hoffwn gynnig ambell sylw a hynny’n fras – ‘sdim pwynt gwastraffu geiriau ar Blaid sy ddim yn gwrando.\nDwi’n gweld eisoes yr un ymateb gan y Blaid i’r hyn a ddigwyddodd – cymysgedd o esgusodion, ceisio edrych ar yr ochr orau pan nad oes un mewn gwirionedd, mynnu mai chwarae’r gêm hir ydyw ac felly nad oes angen poeni. Mae hunanfoddhad yn un o nodweddion gwaethaf Plaid Cymru. Mae’r Blaid yn hoff o feddwl bod ei chanlyniadau diweddar yn ‘blip’ bob tro. Cadarnhaodd 2011 fod dirywiad Plaid Cymru wedi bod yn gyson – dyma’r trydydd etholiad gwael o’r bron iddi. Nid ffliwc mo hynny, mae ‘na resymau pendant drostynt.\nBeth oedd y rhesymau? Cwestiwn anodd efo ateb syml, dybiwn i, ac ateb y soniwyd amdano eisoes. Mae gan Blaid Cymru seiliau cadarn – mae’r drefniadaeth yn dda, y cyllid yn dda, mae iddi ddigon o wirfoddolwyr a pheiriant etholiadol trawiadol. Felly pam bod Llafur yn gallu gwneud cystal ag y mae heb y pethau hynny?\nJohn Dixon oedd yn iawn: gwahaniaethau. Mae’r gwahaniaeth rhwng Plaid Cymru a’r pleidiau eraill yn gwbl, gwbl anweledig. Rhydd i bawb ei farn, ond does fawr amheuaeth am hyn; mae gan Blaid Cymru ofn dirfawr o’i phwynt gwerthu unigryw, sef ei chenedlaetholdeb. Nid oes dim yn ei hymgyrchu dros y blynyddoedd wedi awgrymu ei bod yn blaid ddigyfaddawd genedlaetholgar.\nDoes dim ots pwy ydi’r arweinydd mewn gwirionedd os ydi Plaid Cymru yn parhau i fod mor bathetig yn yr ystyr hwn. Heb ei chenedlaetholdeb, ni all gadw ei phleidlais graidd na sicrhau pleidleisiau newydd. Does ‘na fawr o bwynt manylu ar natur ei chenedlaetholdeb – mae annibynniaeth a’r sylw pathetig a gaiff yn enghraifft amlwg iawn – achos bod y diffyg ohono mor amlwg. Nid dyma blaid Saunders na Gwynfor, ac mae hynny’n gondemniad llwyr.\nMi ellir cymharu hyn â’r SNP. Er bod sefyllfa wleidyddol Cymru a’r Alban yn gwbl wahanol mae gwers amlwg sef bod yr SNP wedi llwyddo drwy fod yn hyderus yn ei chenhadaeth genedlaetholgar. Dydi Plaid Cymru ddim. Plaid o reolwyr ydi hi. Lle mae’r tân yn ei bol?\nTa waeth. Rhaid i’r Blaid rŵan fewnsyllu arni ei hun, ac ystyried y ffordd ymlaen. “Dysgu gwersi o’r etholiad hwn” fu’r gri am dri etholiad bellach. Yn ôl ei hanes diweddar, ‘sgen i ddim ffydd y bydd Plaid Cymru yn gwneud hyn yn y dyfodol agos. Ac, efallai, mai dyna'r broblem fwyaf oll.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 09:53 1 commento:\nRo’n i’n gobeithio gwneud map bach neis a phopeth i chi ond yn anffodus does gen i ddim un felly bydd yn rhaid i chi fodloni ar y canlynol. Mae’n debyg y bydd rhai ohonoch yn anghytuno’n chwyrn, yn enwedig am ranbarth y de-ddwyrain. Y gwir ydi mae pethau mor agos yn y rhanbarthau mae’n anodd iawn gwybod o ddifrif beth sydd am ddigwydd, a mater o ddyfalu ydi hi’n y bôn. Fydda ni gallach yr adeg hon yfory ... rhywfaint, o leiaf!\nAberafan, Alun a Glannau Dyfrdwy, Blaenau Gwent, Bro Morgannwg, Castell-nedd, Cwm Cynon, De Caerdydd a Phenarth, De Clwyd, Delyn, Dwyrain Abertwe, Dwyrain Casnewydd, Dyffryn Clwyd, Gogledd Caerdydd, Gorllewin Abertawe, Gorllewin Caerdydd, Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro, Gorllewin Casnewydd, Gŵyr, Islwyn, Merthyr Tudful a Rhymni, Ogwr, Pen-y-bont, Pontypridd, Rhondda, Torfaen, Wrecsam (26)\nAberconwy, Arfon, Caerffili, Ceredigion, Dwyfor Meirionnydd, Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, Llanelli, Ynys Môn (8)\nGorllewin Clwyd, Mynwy, Preseli Penfro, Trefaldwyn (4)\nBrycheiniog a Maesyfed, Canol Caerdydd (2)\nGogledd Cymru: Ceidwadwyr 2; Plaid Cymru 1; Llafur 1\nCanolbarth Cymru: Llafur 3; Ceidwadwyr 1\nGorllewin De Cymru: Plaid Cymru 2; Ceidwadwyr 2\nCanol De Cymru: Ceidwadwyr 2; Plaid Cymru 1; Gwyrddion 1\nDwyrain De Cymru: Llafur 1; Ceidwadwyr 1; UKIP 1; Democratiaid Rhyddfrydol 1\nLlafur 31 (+5)\nCeidwadwyr 12 (-)\nPlaid Cymru 12 (-3)\nDems Rhydd 3 (-3)\nUKIP 1 (+1)\nGwyrddion 1 (+1)\nPynciau: proffwydo 2011\nDiwrnod olaf, argraffiadau olaf\nY peth da am ddweud bod proffwydo etholiadol ond yn ‘hwyl’ ydi bod rhywun yn edrych ychydig yn llai gwirion os aiff pethau’n draed moch. At y diben hwnnw, ychydig o hwyl ydi proffwydo. Ond wir, dyna ydi hi, er gwaethaf dadansoddi, tueddiadau, mathemateg, polau a sïon, dyfalu mae unrhyw un wrth wneud yn y bôn. Mae’n eithaf trist fy mod i yn ystyried proffwydo etholiadau yn hwyl!\nTa waeth, heddiw ydi diwrnod olaf yr ymgyrch, y cyfle olaf i’r pleidiau ein hargyhoeddi. ‘Does fawr neb wedi fy ‘argyhoeddi’ i mewn difri calon – fel y mwyafrif o bobl dybiwn i, dwi’n gwneud fy meddwl i fyny ac yn sticio ato doed a ddêl. A welsoch chi’r ddadl arweinyddol echnos ar y BBC? Mae’n debygol efallai na wnaethoch ... roedd o am 10.40 gyda’r nos sy’n blydi stiwpid o amser i ddarlledu rhywbeth o’r fath achos prin welodd neb mohoni swni’n ei feddwl.\nLwcus mewn ffordd ‘fyd. Yn seiliedig ar honno, cafodd Ieuan Wyn Jones ddadl wael ar y cyfan a chynhesodd y gynulleidfa fawr ddim ato (er, i fod yn deg, cynhaliwyd y drafodaeth yng Nghasnewydd, un ardaloedd gwannaf y Blaid – efallai pe’i cynhelid yng Nghaernarfon fyddai hynny’n wahanol). Doedd Carwyn Jones fawr well na siwt. Roedd Nick Bourne yn weddol dda. Dwi’m yn cytuno efo fawr ddim o’i bolisïau ond mae’n cyfleu ei hun fel gŵr bonheddig a didwyll. Ac er nad ydi Kirsty Williams at fy nant, hi enillodd y ddadl yn hawdd iawn. Ond gan na ddarlledwyd y drafodaeth am amser call, ni chaiff effaith ar y bleidlais yfory.\nFe roddaf broffwydoliaeth derfynol yfory. Dim blog byw eleni, achos fydda i’m yn cael lot o hwyl nos yfory dwi’m yn meddwl. P’un bynnag dwisho gwylio Psychoville cyn y sioe ganlyniadau.\nOnd dyma ambell synfyfyriad cyn yfory. O’i hymddygiad, ma’n ymddangos bod Llafur yn poeni’n arw am yfory – mae hi’n hysteraidd ar bob tro. Awgryma hynny nad ydi Llafur yn hyderus o ennill mwyafrif yfory, sef yr unig ganlyniad derbyniol iddi mewn gwirionedd. Mae tactegau’r blaid honno’n fwyfwy anghredadwy, o gelwydda yn Aberconwy (a all fod o fudd iddi yn etholiadol) i antics Wayne David yng Nghaerffili (a fydd, yn groes i’w fwriad, heb amheuaeth o fudd i Blaid Cymru ... a hynny mewn etholaeth sy’n ymddangos yn gynyddol anoddach i’w galw).\nYm mhob etholiad Cynulliad, Plaid Cymru sydd â’r lleiaf o waith i’w wneud o ran cael y bleidlais graidd allan i bleidleisio ... mae honno’n fwy tebygol o bleidleisio mewn etholiadau Cynulliad nag unrhyw etholiad arall. Ar y llaw arall, rhaid i’r pleidiau eraill weithio’n galetach i wneud hynny, a neb mwy na’r Ceidwadwyr. Teimla rhywun fod Ceidwadwyr yng Ngogledd Caerdydd, er enghraifft, yn fwy tebygol o bleidleisio na rhai arfordir y Gogledd, am y rheswm syml mai Cymry ydynt gan fwyaf. A fydd refferendwm y bleidlais amgen yn mynd â’r cefnogwyr i’r blychau pleidleisio? Dwi’m yn meddwl. Ond efallai jyst digon mewn llefydd fel Gorllewin Clwyd ac Aberconwy. Dwi’n meddwl y bydd Aberconwy’n drybeulig o agos rhwng Plaid Cymru a’r Ceidwadwyr. Buaswn i ddim yn rhoi punt i lawr arni!\nTa waeth, mae rhywun yn teimlo erbyn hyn bod elfen o hyder tawel gan y Ceidwadwyr. Mae cael pleidlais gadarn, solet, ddi-newid fel sydd ganddynt yn gysurus iawn, ond mae’n amddiffyniad gwael yn erbyn twf enfawr ym mhleidlais plaid arall. Fydd Gorllewin Caerfyrddin ddim yn aros yn las eleni, dwi bron yn sicr o hynny. A dwi o hyd yn meddwl mai Llafur aiff â Gogledd Caerdydd, sy’n biti mewn ffordd achos mae Jonathan Morgan yn un o aelodau gorau’r Cynulliad a’r amlycaf o’i blaid yno.\nP’un bynnag, mae hi’n rhy hwyr i ganfyddiadau erbyn hyn, yn rhy hwyr i newid fawr ddim. Ar y funud dwi’n teimlo bod Aberconwy, Trefaldwyn, Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro a Chaerffili yn rhy agos i’w galw.\nYfory, proffwydoliaeth derfynol!\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 13:18 Nessun commento:\nFel y dywedais ym mlogiad ddoe, mae argraffiadau yn bethau peryglus, a thybio yn waeth fyth. Mwyaf euog o’r pechod hwn yw Plaid Cymru. Ers degawd mae Plaid Cymru wedi bod yn orhyderus am ei chyfleoedd mewn etholiadau, ac mae hynny yn ei dro wedi arwain at cyfres o ganlyniadau sy’n ymddangos yn drychinebus. Dim ond un etholiad dros y degawd diwethaf, sef rhai cyngor 2008, sydd wedi bod yn wirioneddol lwyddiannus iddi. Y mae rhai o’i gwleidyddion mwyaf profiadol ac amlwg wedi darogan canlyniadau gwych, ac yn y broses wedi llwyddo i argyhoeddi sylwebyddion, boed hwythau’n rhai yn y wasg neu’n rhai anffurfiol fel y blogiau. Dyn ag ŵyr, mi lwyddodd y Blaid f’argyhoeddi i ymhlith nifer o bobl eraill y byddai 2010 yn etholiad gwych, ond hyd yn oed o safbwynt gwrthrychol roedd yn bell o fod. Darllener sampl o amryw flogiau gwleidyddol o’r llynedd i weld hynny.\n‘Syndrom 99’ y buaswn i’n disgrifio’r duedd hon ym Mhlaid Cymru, oherwydd ei bod yn duedd sydd wedi amlygu ei hun ers etholiadau rhagorol 1999, y ‘daeargryn tawel’ honedig nas gwireddwyd mewn difrif. O Leanne Wood yn honni bod ganddi dros hanner pleidlais y Rhondda yn 2001 i Adam Price ac eraill yn gogoneddu arolygon barn di-nod, o saith sedd 2010 i fuddugoliaeth 2009, mae’n sicr yn un o nodweddion gwaethaf y Blaid!\nRŵan, mae’r Blaid yn blaid gymharol ifanc o ran ei hoedran, yn arbennig felly llawer o’i hymgeiswyr, ac efallai bod ieuenctid y Blaid yn yr ystyr hwn wedi arwain at orfrwdfrydedd ar sawl achlysur sy’n deillio o ddiffyg profiad. Gwn nad ydw i mewn sefyllfa i bregethu achos dwi ddim yn ganfasiwr nac ymgyrchydd na dim tebyg, ond efallai bod tuedd i gredu os bydd rhywun yn dweud wrthoch ar stepen y drws eich bod yn sicr o’u pleidlais eu bod yn dweud y gwir. Ac mae’n sicr yn y Blaid barodrwydd i anwybyddu polau piniwn llai ffafriol (fel y rhai diweddar), a rhoi sylw i rai ffafriol (fel rhai tua blwyddyn yn ôl a chynt).\nDwi’n sefyll wrth yr hyn a ddywedais ddoe, sef bod gan Blaid Cymru fomentwm, ac nad oes gan unrhyw un o’r pleidiau eraill mohono, a bod ganddi hwnnw ar yr adeg gywir. Dydi hynny ddim yn golygu bod ganddi ddigon o fomentwm, nac yn tynnu oddi ar y ffaith y gallai’r momentwm hwnnw fod wedi dod yn rhy hwyr i wneud gwahaniaeth mawr. Os o gwbl.\nPam fy mod i’n dweud hyn yn hunanbwysig i gyd felly? Ddyweda’ i pam – mater o amgyffred ydi hynny hefyd, o ddarllen a chlywed. Oes, mae gan Blaid Cymru y gwynt yn ei hwyliau, ond yn debyg i’r degawd diwethaf dwi’n poeni efallai bod y llong yn mynd tua’r creigiau ac nid yr hafan unwaith eto. Dydw i ddim yn cyfeirio at unrhyw sedd yn benodol, gyda llaw, nac yn smalio fy mod i rhywsut yn gwybod yn well na neb arall ... dwi’n gwbl ymwybodol o’r ffaith fy mod i ddim! Ond rhaid bod yn realistig hefyd. Efallai bod y polau piniwn wedi bod yn hael i Lafur (ac efallai ddim), ond mae’n berffaith amlwg y bydd gogwydd sylweddol ati eleni, ac ni all unrhyw sedd, o Fôn i Fynwy, rywsut gael ei heithrio rhag y duedd honno. Mae ffactorau lleol ar waith ymhobman, ond mae’r gogwydd cenedlaethol cyffredinol hefyd.\nTeimlaf fod Syndrom '99 yn araf lithro nôl mewn i ymgyrch y Blaid eleni. Ni ddylid gadael iddo wneud.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 12:25 3 commenti:\nPynciau: Plaid Cymru, proffwydo 2011\nArgraffiadau o'r ymgyrch\nMae argraffiadau personol a sïon yn bethau peryglus a chamarweiniol ac mae’r blog hwn yn llwyr ymhyfrydu ynddynt. Sôn ydwyf wrth gwrs am yr etholiadau a gynhelir wythnos yma. Dwi wedi bwrw pleidlais bost eisoes, hyd yn oed ar y refferendwm diflas. ‘Ia’ wnes i bleidleisio, ond dydw i ddim yn deall y system yn dda iawn. Dwi’n deall bod rhywun yn rhestru ymgeiswyr, a beth sy’n digwydd i’r pleidleisiau dewis cyntaf, ac ail ddewis, ond dwi ddim yn dallt er fy myw y trydydd dewis. Efallai y gwnaiff rhywun call egluro’r peth i mi ryw ddydd.\nTa waeth, ‘sgen i ddim syniad, a llai byth o ddiddordeb mewn difrif, yng nghanlyniad y refferendwm hwnnw; mae etholiadau’r Cynulliad Cenedlaethol yn llawer pwysicach. Dwi eisoes wedi gwneud mân broffwydoliaeth am eleni (gan anghytuno â sawl un wrth eu llunio) ond mae fy meddwl yn raddol newid. Mae rhai seddau y mae’r sibrydion yn llu ohonynt, a rhai nad ydyn ni’n clywed dim yn eu cylch gan fod y canlyniad yn gwbl sicr, waeth beth a ddywedir ar flog gwaethaf Cymru.\nOnd gadewch i mi fod o ddifrif am eiliad. Mae ‘na ryw fath o gonsensws yn datblygu am y canlyniad; ar y dechrau ro’n i’n teimlo fy mod i’n mynd rhywfaint yn groes i hynny, ond dwi ddim yn siŵr a ydw i mwyach. Ro’n i’n dueddol o feddwl y buasai Llafur yn gwneud cystal ag awgrym y polau piniwn ond dydi’r Hogyn ddim mor siŵr mwyach. Ai fi ydi’r unig un sy’n amgyffred bod ymgyrch y blaid Lafur yn eithriadol o fflat, ac nad oes wedi’r cwbl frwdfrydedd i bleidleisio dros Lafur er mwyn ‘amddiffyn Cymru’? Os cawn arolwg barn arall cyn yr etholiad, mi fydd y canlyniadau yn ddiddorol.\nGadewch i mi ymhelaethu. Mae’r Ceidwadwyr wedi bod yn gymharol ddistaw, a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn targedu eu hadnoddau. Pwy all eu beio? Dyma’u cryfder, ac yn yr etholiad hwn dyma’r peth callaf i’w wneud o gryn dipyn. Ond mae Llafur wedi bod yn ddistaw iawn ers sbel.\nMae tair damcaniaeth i egluro diffyg gweithgarwch Llafur. Y cyntaf yw bod y blaid yn gyfrinachol ddod i’r casgliad y bydd 2011 yn flwyddyn anoddach na’r disgwyl iddynt, ac mai gwell ydi peidio â thynnu gormod o sylw at eu hunain o’r herwydd. Hynny yw, maen nhw wedi colli calon i raddau – yn anochel mi fydd Llafur yn gwneud yn well nag yn 2007, o ran seddau a phleidleisiau, ond bod y mwyafrif y tu hwnt i’w cyrraedd. Ac os na chânt fwyafrif, wel, wnaethon nhw fyth dweud y byddan nhw’n ei gael!\nMae’r ail ddamcaniaeth yn sicr yn wir i raddau, waeth beth fo’r gwir yn llawn – gall Llafur ddim cynnal ymgyrch barhaus o bwys oherwydd nad ydi’r drefniadaeth, y cyllid na’r gwirfoddolwyr ganddynt i wneud hynny. Yn wir, er mor beryg ydi amgyffred, mae rhywun yn dirnad mai Llafur yn wir sydd â’r peiriant etholiadol gwannaf yng Nghymru erbyn hyn, er bod ganddynt y fantais nad oes angen iddynt ymgyrchu o ddifrif yn y rhan fwyaf o’r Cymoedd a’r dinasoedd: mae canlyniadau diweddar yn cuddio’r gwendid hwn, er yn amlygu cryfder y bleidlais Lafur graidd.\nMae’r drydedd ddamcaniaeth efallai’n agosach ati na’r cyntaf – mae Llafur yn hyderus. Dydyn nhw ddim isio gwneud dim byd yn anghywir, ac felly’n dewis gwneud dim byd o gwbl. Maen nhw’n cael ymateb da ar stepen y drws, yn enwedig mewn rhai ardaloedd, sy’n cael ei atgyfnerthu gan y polau cadarnhaol. Sylwer bod Llafur yn Llanelli yn gwneud llawer mwy o sŵn na Llafur yng Ngorllewin Caerfyrddin neu Aberconwy. Mae’r post hwn ar flog Saesneg yr Hen Rech yn ddiddorol i’w ddarllen o ran hynny.\nEr i mi grybwyll ambell waith bod pethau’n edrych yn ddu ar y Blaid, dwi ddim mor siŵr am hynny bellach chwaith, er fy mod i’n eithaf sicr fy marn na chaiff bymtheg sedd eleni. Ar ôl dechrau siomedig i’r ymgyrch, mae’n gynyddol amlwg bod ymgyrch y Blaid yn fwy effeithiol nag ymgyrchoedd y pleidiau eraill. Ddechreuodd hi yn bur anweledig, er gwaethaf ei hymdrechion, ond debyg bod hynny’n newid i raddau. Fy argraff i ydi bod gan Blaid Cymru fomentwm, a hynny ar yr adeg gywir ... yn wir, mae’n bosibl ei bod yn rhy hwyr erbyn hyn i’r pleidiau eraill ddal y Blaid i fyny o ran hynny. ond wir, gwell iddi beidio â gorgyffroi – dylid dysgu o 2009 a 2010.\nPa oblygiadau sydd i’r amgyffred cyffredinol hwn? O safbwynt personol, mae ambell un. Bydd Aberconwy’n frawychus o agos ond dwi’n sticio i feddwl mai Plaid Cymru aiff â hi. Drws nesa’ yng Ngorllewin Clwyd mi fydd hi eto’n agos, ond erbyn hyn dwi’n rhyw amau mai’r Ceidwadwyr aiff â hi yn y pen draw. Mae goblygiadau i hynny o ran y rhestr ... dwi’n amau hefyd y bydd y Blaid yn cael mwy o bleidleisiau na’r Ceidwadwyr erbyn hyn, yn y Gogledd o leiaf.\nYn y Canolbarth, buaswn i bellach yn ffafrio Plaid Cymru yn Llanelli. O drwch blewyn, gallai fod yn frwydr agos iawn eto. Dwi’n dal i feddwl mai Llafur fydd yn cipio Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro, ond pwy ag ŵyr mewn difri! Un peth na fuaswn i’n ei wneud ydi llwyr ddiystyru’r Ceidwadwyr yma. Tua’r gogledd i Drefaldwyn, dwi’n dal i feddwl y bydd y Ceidwadwyr yn fuddugol yma, ac y byddant hefyd yn cadw Preseli Penfro.\nYn y de, tueddaf i feddwl y bydd Julie Morgan yn trechu Jonathan Morgan. Ond dwi ddim mor siŵr am Ganol Caerdydd – o ystyried natur a hanes y sedd mae’n ddigon posibl y bydd hi’n ras deirffordd rhwng Llafur, y Ceidwadwyr a’r Dems Rhydd. Dwi wedi meddwl y buasai Llafur yn adennill hon ers ychydig, ond mae’n anodd ei galw. Yn reddfol, buaswn i’n gachwr ac yn darogan y bydd y sedd yn aros yn felen.\nUn sedd sy’n cael mwy a mwy o sylw ydi Caerffili, ac sy’n dechrau cynhyrchu mwy a mwy o sïon wrth i amser fynd heibio. Mae’n un sedd efallai lle y mae sïon a gwybodaeth leol yn fwy o werth nag unrhyw bôl piniwn. Os nad ydych chi’n ymddiried mewn sïon gan bleidiau amdanynt eu hunain, mae sïon pleidiau eraill amdanynt efallai’n agosach ati, yn enwedig pan fônt yn ddigon diduedd. Yn ôl y sôn, mae Ceidwadwyr yng Nghaerffili yn meddwl mai Ron Davies sy’n mynd â hi ar hyn o bryd.\nUn sylw bach olaf ydi Ynys Môn. Dwi ddim yn meddwl y gwelwn ni sioc yma, ond dwi’n meddwl y caiff IWJ sioc o weld maint ei fwyafrif.\nAf i ddim i oblygiadau o ran seddau ar hyn o bryd, ond yn gryno mae’n ymddangos bod gan Blaid Cymru fomentwm, bod y Dems Rhydd yn targedu’n ffyrnig, bod y Ceidwadwyr rhwng petrus a thawel hyderus, a Llafur naill ai’n hyderus neu’n gwbl analluog. Tybed a ydi’r argraffiadau hynny’n gywir!\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 12:07 3 commenti:\nWythnos i fynd tan y bleidlais fawr, dyma rai sïon dwi wedi’u darllen a’u clywed dros y dyddiau diwethaf. Mae hwyl i’w gael efo sïon.\n· Ron Davies yn ennill y frwydr posteri yng Nghaerffili ... ac o bosibl y bleidlais bost\n· Mae’r Ceidwadwyr yn dawel hyderus yng Ngorllewin Clwyd\n· Mae Plaid Cymru ar y llaw arall yn hyderus o gadw Aberconwy\n· Ymgyrch dda hyd yn hyn i’r Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghanol Caerdydd\n· Pethau’n agos yng ngogledd y ddinas, ond Llafur sy’n mynd â hi ar hyn o bryd\n· Sïon nad yw Rhodri Glyn Thomas yn ddiogel yn Nwyrain Caerfyrddin a Dinefwr\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 09:40 5 commenti:\nProffwydo 2011: Gogledd Cymru\nMae gen dros wythnos i ffwrdd rŵan ac mi fydda i’n defnyddio’r rhan fwyaf ohoni ar ‘sgota ac ymlacio, gan gadw draw o bawb nes y penwythnos os fedra i helpu’r peth. Ond wrth gwrs mae o hyd etholiadau arnom. Cyn i unrhyw bôl arall gael ei gyhoeddi dwi am edrych ar Ogledd Cymru heddiw. Fel pob un o’r dadansoddiadau hyd yn hyn dwi’n cadw’r hawl i newid nes y diwrnod ei hun – ond dwi’n raddol dod i’r casgliad efallai nad ydi pethau gystal ar Lafur ag awgrymiadau’r polau.\nDe Clwyd, Delyn, Dyffryn Clwyd, Wrecsam, Alyn a Glannau Dyfrdwy – pum sedd ddiogel i Lafur, er bod gan ambell un fwyafrif tila. Galwaf hefyd Arfon i’r Blaid yn gymharol ddiffwdan, er y bydd gogwydd at Lafur. Mae Ynys Môn, mi dybiaf, am fod yn agos y tro hwn, i’r fath raddau y gallai Ieuan Wyn Jones gael eithaf braw pan ddaw’r canlyniad i’r amlwg, er nad ydw i’n siŵr o ba gyfeiriad y daw’r her fwyaf iddo. Serch hynny, bydd y Blaid yn cadw Môn ... y tro hwn.\nSy’n gadael dwy sedd. Gadewch i mi ddechrau â Gorllewin Clwyd. Mae hon yn sedd Geidwadol ar bob lefel erbyn hyn ac mae’n bur amlwg yn San Steffan o leiaf fod uchafswm pleidleisiau’r Ceidwadwyr yn uwch na Llafur. Y peth rhyfedd am y sedd hon ar lefel y Cynulliad ydi ei bod yn ddigon tebygol, o ystyried ei natur, fod nifer o bobl sy’n pleidleisio i’r Ceidwadwyr ar lefel San Steffan yn ne’r sir efallai’n fwy tebygol o gefnogi Plaid Cymru mewn etholiad Cynulliad. Dim ond 3% o ogwydd sydd ei angen ar Lafur yma, ac er fy mod i’n meddwl y gallai pleidlais Llafur a’r Ceidwadwyr gynyddu yma, ar hyn o bryd dwi’n rhyw deimlo (er bod sïon sy’n gwrthddweud hyn) y bydd Llafur yn ailgipio’r sedd o fwyafrif bach.\nBeth ellir ei ddweud am Aberconwy? O ystyried y polau a’r hinsawdd wleidyddol, yn ogystal â nifer o ffactorau eraill, Aberconwy ydi’r sedd anoddaf yng Nghymru i’w darogan. Ceidwadol yn San Steffan, Plaid Cymru yng Nghaerdydd, Llafur efo cyfla da o ennill. Dwi’n teimlo bod angen post cyfan er mwyn dadansoddi hon, ond dwi am ymwrthod â’r demtasiwn!\nDwi ddim am eich diflasu â’r fathemateg, ond o ystyried y bydd y niferoedd sy’n pleidleisio efallai tua 50% eleni yma mae’n rhywbeth tebyg i hyn. O ran y ganran, caiff Llafur gynydd parchus yn ei phleidlais, bydd Plaid Cymru ar ei lawr, bydd y Ceidwadwyr yn cynyddu mymryn a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn colli eu hernes. Dal efo fi?\nI’r rhai sy’n darllen y postiau gwleidyddol, ‘does rhaid i mi bwyntio’r holl ffactorau fydd ar waith yma na chyd-destun yr etholiad, ond yn fathemategol, er gwaetha’r cynnydd mawr arfaethedig sydd i Lafur, dylai hon fod yn ras agos iawn, iawn rhwng Plaid Cymru â’r Ceidwadwyr. Dwi ddim yn ymddiried llawer yn y ffaith bod y Blaid yn ‘hyderus’ yma – roedden nhw’n hyderus iawn llynedd o’r hyn a ddeallais i! Ta waeth, ar y funud, dwi’n galw Aberconwy i Blaid Cymru o drwch adain gwybedyn.\nLlafur 6 (+1)\nPlaid Cymru 3 (-)\nUnwaith eto, ar ôl ychydig o symiau, ychydig o ystyried, mymryn o reddf a chan gymryd yr uchod yn ganiataol, deuthum at ganlyniad diddorol iawn ar gyfer y rhestr yng Ngogledd Cymru.\nDwi’n disgwyl i bleidlais rhestr y Blaid ddisgyn mymryn, i Lafur gynyddu ond nid i’r un graddau â gweddill Cymru, ac i’r Ceidwadwyr gynyddu mymryn ond nid llawer. Y cwestiwn mawr yn y Gogledd mewn difrif ydi a fydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn cael llai o bleidleisiau na’r BNP. Synnwn i ddim petai’r BNP yn aros ar ei hunfan, ond mi wneith y Dems Rhydd golli pleidleisiau ... a hynny jyst ddigon i ddod tu ôl i’r BNP. Sy’n gadael y posibilrwydd o sedd i’r BNP yn y Cynulliad.\nNeu ydi o? Petai gan Lafur chwe sedd yma, a Phlaid Cymru dri, mae’r goblygiadau ar gyfer y rhestr yn hynod ddiddorol. Yn ôl pob tebyg fe fyddai’r Ceidwadwyr yn ennill pedair sedd restr, ac i’r diben hwnnw byddai colli Gorllewin Clwyd a pheidio ag ennill yn Aberconwy neu efallai Dyffryn Clwyd o fudd i’r blaid oherwydd fe fyddai ganddi sedd yn ychwanegol oddi ar 2007!\nDim ond dwy sefyllfa arall y gall rhywun eu rhagweld yma – sef dim newid, neu’r Ceidwadwyr hefyd yn cipio Aberconwy. Yn fras, y goblygiadau fyddai:\nDim newid yn yr etholaethau: Ceidwadwyr i ennill tair sedd, a Llafur yn ennill y bedwaredd.\nCeidwadwyr yn cipio Aberconwy: Ceidwadwyr yn ennill y ddwy sedd restr gyntaf, Plaid Cymru yn ennill y drydedd a Llafur yr olaf.\nTa waeth am hynny, dyma’r broffwydoliaeth gyfredol o’m rhan i.\nCeidwadwyr 4 (+2)\nGyda Gogledd Cymru y rhanbarth olaf yng nghyfres fer Proffwydo 2011, petawn i’n hollol gywir (sy’n gwbl annhebygol) fel hyn y safai’r Cynulliad ar 6ed Fai:\nLlafur 32 (+6)\nCeid 13 (+1)\nDRh 2 (-4)\nAr yr olwg gynta’, mae’r uchod, yn benodol anffawd y Democratiaid Rhyddfrydol, yn edrych yn annhebygol, ond o gyfuno ffigurau, polau, tueddiadau a lwmp o reddf yn ogystal â digon o fathemateg, dyma sut mae hi rŵan. Wrth gwrs, fydda i’n diweddaru’r uchod dros yr wythnos i ddod ac yn dod i broffwydoliaeth derfynol maes o law. Ond tan hynny felly saif Cymru Rachub hyd yn hyn!\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 11:00 9 commenti:\nProffwydo 2011: Canol De Cymru\nAr ôl saib haeddiannol (ish) dyma ddod nôl at y dadansoddiadau (mae Emlyn wedi bod yn ddewr iawn yn rhoi ambell broffwydoliaeth am y Canolbarth!). A oes rhywun arall yn teimlo bod yr ymgyrch wedi bod yn gwbl anweledig? Yn fwy na hynny, dwi’m yn meddwl bod gan unrhyw blaid fomentwm ar y funud, chwaith – dydi’r ymgyrch ddim yn siop ffenestr dda i wleidyddiaeth Gymreig. Canol De Cymru sydd nesaf, sy’n cynnwys rhai o gadarnleoedd mwyaf Llafur a Chaerdydd.\nDydach chi ddim angen i mi ddweud wrthych bod pedair sedd – Rhondda, Pontypridd, Cwm Cynon a De Caerdydd a Phenarth yn gwbl, gwbl ddiogel yn nwylo’r blaid Lafur. Roedd Plaid Cymru’n anghywir i fod yn hyderus yng Nghwm Cynon y llynedd a’r Ceidwadwyr felly yn Ne Caerdydd, ac maen nhw’n fwy anghywir byth o fod eleni, os maen nhw!\nOherwydd y sefyllfa wleidyddol yn San Steffan, mae Gorllewin Caerdydd yn gymharol ddiogel i Lafur dybiwn i. Galla i weld cwymp ym mhleidlais y Blaid yma a mwyafrif parchus iawn i Lafur, gyda’r Ceidwadwyr efallai bwynt neu ddau yn uwch. Petai pethau’n wahanol yn San Steffan gallai hon fod yn sedd ddiddorol. Ond fydd hi ddim.\nMae’r un peth i raddau’n wir am Fro Morgannwg. Er i’r Ceidwadwyr ei chipio â mwyafrif cadarn y llynedd, mae’n anodd eu gweld nhw’n ailadrodd hynny ar lefel Cynulliad eleni. Efallai bod mwyafrif tila iawn o 83 gan Jane Hutt ond mentraf ddweud y caiff ei dychwelyd – a dweud y gwir ‘sgen i fawr o amheuaeth am y peth. Felly yn fy marn i, mi fydd Llafur yn cadw pob sedd sydd ganddi yn yr ardal. Ond mae’r ddwy sedd arall yn ddiddorol.\nYn gyntaf, rhan ogleddol Caerdydd, elwir yn ddigon eironig yn Gogledd Caerdydd. Mae gan Jonathan Morgan, efallai’r amlycaf o Geidwadwyr y Cynulliad, fwyafrif cryf yma sy’n agos at bum mil ac mi fyddai angen gogwydd o dros 7% ar Lafur i ennill yma. Rŵan, mae rhai, fel Vaughan Roderick, yn teimlo o reddf nad yw Llafur yn gwneud cystal ag y mae’r polau’n ei awgrymu. Er fy mod i’n raddol ddechrau cytuno â hynny, dwi ddim cweit yn chwaith – hynny yw dwi’n disgwyl i Lafur wneud fwy neu lai cystal o ran y bleidlais os nad o ran seddau o reidrwydd. Ta waeth, teimlaf fod Llafurwyr yn mynd i droi allan eleni, ac efallai na fydd yr un brwdfrydedd ymhlith Ceidwadwyr. Problem fawr Jonathan Morgan ydi nid Llafur eithr Julie Morgan, sef yr unigolyn perffaith i’w guro – er iddi golli ei sedd y llynedd, heb amheuaeth mi sicrhaodd ganlyniad gwych drwy golli o drwch blewyn, a hynny mewn sedd y rhagwelwyd y buasai’n troi’n las a hynny o gryn fwyafrif. Bydd hon yn ras agos iawn ... ar hyn o bryd dwi’n rhyw deimlo mai Julie Morgan sy’n mynd â hi.\nEr gwaetha’r ffaith bod trefniadaeth y Democratiaid Rhyddfrydol yn frawychus effeithlon yng Nghanol Caerdydd ac nad yw’r blaid Lafur, yn ôl y sôn, yn eithriadol hyderus, bydd Canol Caerdydd yn sedd i’w gwylio. Mae’r mwyafrif yn enfawr a byddai angen gogwydd o 15% ar Lafur i ennill yma. Ond gyda Jenny Randerson yn ymddeol, y polau fel ag y maent a gogwydd yn erbyn y blaid honno nid yn unig yn 2010 ond yn wir nôl yn 2007, maen nhw mewn perygl enbyd o golli yma. Gadewch i mi ddyfynnu rhywbeth a ddywedais o gyfres Proffwydo 2010 ar Ganol Caerdydd:\nTasem mewn blwyddyn lle mai’r Ceidwadwyr sy’n llywodraethu, byddwn i ddim yn rhoi’r sedd hon y tu hwnt i Lafur, gadewch i mi fod yn hollol onest. Yn wir, dwi ddim yn amau bod hon yn un sedd y bydd Llafur ei hadennill yn y dyfodol.\nDwi’n meddwl mai 2011 ydi’r flwyddyn y bydd hynny’n digwydd, ac fel Gogledd Caerdydd, mi fydd y ras agos hon yn ffafrio Llafur. Pwy bynnag sy’n ennill, rhagwelaf y gogwydd mwyaf yng Nghymru yn y sedd hon (ac eithrio Blaenau Gwent).\nLlafur 8 (+2)\nReit! Galla i’n hawdd gweld Llafur yn ennill dros hanner y bleidlais restr yma eleni, a dwi am bennu tua 55% iddyn nhw sef cynnydd o 20% - er, yn y rhanbarth hwn, gallai hynny’n hawdd fod yn fwy. Dwi hefyd yn meddwl y bydd y Ceidwadwyr ryw ddau i dri bwynt yn uwch, gyda Phlaid Cymru yn nesu am 10% a’r Democratiaid Rhyddfrydol 7-8%. Petai’r broffwydoliaeth etholaethol yn gywir, byddai’r Ceidwadwyr yn ennill y sedd gyntaf, a hefyd yr ail sedd, gyda Phlaid Cymru’n ennill y drydedd. Y bedwaredd sy’n ddiddorol.\nMae’r Gwyrddion yn hyderus iawn am allu ennill eu sedd gyntaf erioed yn y Cynulliad yma ar y rhestr, ond mae’r hyn sy’n digwydd yn yr etholaethau yn gwbl allweddol iddyn nhw yma. Ac nid y Gwyrddion yn unig sydd efo siawns. Cofiwch hyn, dim ond dau gant a hanner o bleidleisiau a oedd rhyngddyn nhw, y BNP (a’u curodd) ac UKIP. Gallai unrhyw un o’r pleidiau hyn ennill y bedwaredd sedd. Yn bersonol, dwi ddim wedi fy llwyr argyhoeddi gan yr heip y mae’r Gwyrddion yn ei greu drostyn nhw’u hunain.\nGobaith gorau pob un yw bod y Ceidwadwyr yn dal eu gafael ar Ogledd Caerdydd. Ond os maen nhw’n llwyddo i wneud hynny mae hynny’n dod â Llafur i’r ras! Mae hynny heb drafod Plaid Cymru – a allai gadw ei gafael ar y bedwaredd sedd os mae ei phleidlais yn dal i fyny (sy’n annhebygol) – ac, os collant Ganol Caerdydd, y Democratiaid Rhyddfrydol.\nMae pethau’n fwy cymhleth byth os llwydda’r Dems Rhyd ddal eu gafael ar Ganol y ddinas ond y Ceidwadwyr golli yn y Gogledd – yn y fath sefyllfa mae’n debyg y byddai’r Ceidwadwyr yn ennill 3 sedd ranbarthol gyda Phlaid Cymru’n cipio’r bedwaredd!\nAt hynny, os na fydd unrhyw newid yn yr etholaethau, mae’n bur debyg mai Llafur aiff â’r bedwaredd sedd. Gwnewch y symiau eich hun ... gall unrhyw un o saith plaid ennill pedwaredd sedd Canol De Cymru.\nOnd pwynt y blogiad hwn ydi proffwydo – os bydd Llafur yn ennill yr wyth etholaeth, fel dwi’n dueddol o feddwl ar y funud – mae’r cyfan yn dibynnu a gaiff y Gwyrddion, UKIP neu’r BNP fwy o bleidleisiau na’r Democratiaid Rhyddfrydol ar y rhestr. A dwi ddim yn meddwl y gwnawn nhw.\nCeidwadwyr 2 (-)\nPlaid Cymru 1 (-1)\nDemocratiaid Rhyddfrydol 1 (+1)\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 11:10 2 commenti:\nGorbarchusrwydd a'r Cymry Cymraeg\nDylai unrhyw genedl aeddfed allu chwerthin arni ei hun, a hynny am bob agwedd arni. Mae’r Cymry yn od yn hyn o beth. Rydyn ni’n touchy iawn pan fo’r Saeson yn cael go arnom – a dydi hynny fawr o syndod ac mae’n ddealladwy i raddau; wedi’r cyfan, mae mwy na doniolwch wrth wraidd geiriau’r Cymry a’r Saeson at ei gilydd.\nFe flogiais o’r blaen am y Cymry yn chwerthin arnynt eu hunain, ac rydyn ni’n gwella yn fawr yn hyn o beth – hynny yw, er ei fod yn beth cymharol newydd, mae’r Cymry wedi deall y gellir parchu’r genedl a hefyd fod yn ddychanol. A jyst pan fo rhywun yn meddwl ein bod ni’n gallu gwneud hynny, mae rhywun yn darllen Golwg360.\nNa, nid cwyno am iaith Golwg360 dwi am wneud ond cyfeirio at un stori. Dwi’m am ailadrodd cynnwys y stori – fedrwch chi ddarllen fedrwch? – ond mae’r sylwadau oddi tani yn digon i ddyn fod isho taro rhai pobl.\nDdyweda’ i hyn – mae’r llyfrau hyn, yn amlwg, yn rhyw fath o fersiwn Cymraeg o Horrible Histories. Wnes i gael pob un ohonyn nhw nes fy mod i tua phymtheg oed ac o’u herwydd nhw dwi’n caru hanes, mae’n bwnc sydd wir, wir yn dwyn fy sylw, a phob agwedd arno ‘fyd. A nid fi oedd yr unig un, ro’n nhw’n llyfrau eithriadol boblogaidd ac mae’n siŵr bod cannoedd o filoedd o blant (a phobl) wedi’u darllen ar hyd y blynyddoedd. Roedden nhw’n cyflwyno hanes mewn ffordd ddigri, ddoniol a difyr.\nMae cael fersiwn Cymraeg o hynny ond yn gallu bod yn beth da. Yn gyffredinol, rydym ni’r Cymry, gan gynnwys y Cymry Cymraeg, yn boenus anymwybodol o’n hanes ein hunain – bai’r system addysg ydi hynny. Glywodd fy Nhad fyth am Dryweryn nes ryw bedair blynedd nôl ac mae’r boi yn agos at ei drigain.\nFydda i wastad yn amddiffynnol pan fydd rhywun yn dweud bod y Cymry Cymraeg yn sych ac mae’n rhwystredig gweld, esgusodwch iaith, nobs yn cadarnhau’r peth ac yn atgyfnerthu’r ddelwedd. Rhaid i ni edrych ar ein hanes a’n cenedl â thafod yn y foch, ac os mae hynny’n golygu gwneud hwyl am ben Hedd Wyn weithiau, grêt.\nOnd dyn ag ŵyr, efallai mai fi sy’n anghywir, a thrwy ras Duw mai ffawd y Cymry Cymraeg o’u hanfod yw bod yn genedl or-barchus ddi-hyder wedi cwbl.\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 09:33 2 commenti:\nPynciau: cwyno, Cymru, nob, ochneidio\nProffwydo 2011: De-ddwyrain Cymru\nGyda’r ymgyrchoedd yn anweledig yn y rhan helaethaf o Gymru, mae’n anodd gwybod sut mae pethau’n mynd mewn sawl rhan o’r wlad – yr unig ymgyrchu gweledol hyd yn hyn, hyd y clywaf i, ydi yng Ngorllewin Caerfyrddin. Wn i ddim a ydi hynny’n ffeithiol gywir. Ta waeth, gall y de-ddwyrain fod yn ardal ddiddorol y tro hwn am resymau gwahanol.\nDdechreuwn ni â’r cwestiwn, pa etholaethau allai newid dwylo yn 2011? Dwy sedd Casnewydd? Annhebygol. Merthyr neu Dorfaen? Dim ffiars. Islwyn? Annhebygol iawn. Mynwy? Dwi’m yn meddwl. Sy’n gadael dwy sedd – Blaenau Gwent a Chaerffili.\nEr gwaethaf y ffaith bod Trish Law wedi cael dros hanner y bleidlais bedair blynedd yn ôl, fydd hynny ddim yn digwydd y tro hwn gan nad yw’n sefyll. Ac mae’r gwrthryfel gwrth-Lafuraidd ar ben yma – yr unig ymgeisydd y tu allan i’r pedair prif blaid yw ‘Ceidwadwr Annibynnol’ – phob lwc iddi! Dwi’n amau y bydd mwyafrif Llafur yma ymhen mis hyd yn oed yn fwy nag oedd y llynedd a synnwn i petai unrhyw blaid arall yn cael 20% o’r bleidlais.\nY sedd arall dan sylw ydi Caerffili. Petai’r sefyllfa Brydeinig ddim yn gysgod dros yr etholiad hwn, teg dweud mai Ron Davies a Phlaid Cymru fyddai’r ffefrynnau. Daeth y Blaid yn ail y tro diwethaf a Ron Davies yn drydydd agos. Ond roedd pleidlais gyfunol y ddau yn llawer mwy na phleidlais y Blaid Lafur. Serch hynny, mae’n anghywir dwi’n meddwl cymryd yn ganiataol y bydd pawb a bleidleisiodd dros Ron Davies y tro diwethaf yn fodlon pleidleisio dros Blaid Cymru y tro hwn. Ac er bod gan Blaid Cymru fwy o gynghorwyr lleol na Llafur yma, aeth rhywbeth wirioneddol o’i le yn 2010 a daeth y Blaid yn drydydd, y tu ôl i’r Ceidwadwyr.\nDwi’n llai bodlon na rhai i anwybyddu’r polau piniwn Cymreig, ac ar y funud mae arnaf ofn nad ydw i’n meddwl y bydd Ron Davies yn ennill yma – mae’r backlash Llafuraidd yn ormod. Serch hynny, mae tair wythnos i fynd, ac os bydd sefyllfa’r Blaid yn gwella hyd yn oed fymryn yn y polau gall hon fod yn sedd i’w gwylio. Mae Llafur Cymru yn anifail clwyfedig ac ar ei pheryclaf ar hyn o bryd, ac ni fydd Ron Davies yn gallu ei wrthsefyll.\nLlafur 7 (+1)\nCeidwadwyr 1 (-)\nMi fydd Llafur unwaith eto’n ennill y rhestr yn hawdd yma, a synnwn i ddim petai’n gwneud hynny â thros hanner y bleidlais, efallai 55% a hyd yn oed fwy. Bydd y Ceidwadwyr fwy na thebyg fymryn ar eu colled, Plaid Cymru yn hofran ar tua 10%, ond mi allai’r Democrataid Rhyddfrydol golli hanner eu pleidlais, ac fel ambell un arall dwi’n dyfalu mai pumed y daw hi, fwy na thebyg y tu ôl i UKIP – mae hynny oherwydd bod pleidleiswyr Gwyrdd a BNP yn eithaf tebygol o gefnogi Llafur y tro hwn. Serch hynny, mae’n anodd gweld UKIP yn cael llawer mwy o bleidleisiau na’r Democratiaid Rhyddfrydol – dywedwn y caiff y Dems Rhydd 6% ac UKIP 7%.\nBeth ydi goblygiadau hynny felly?\nMi all fod yn ganlyniad eithaf syfrdanol. Dylai’r Ceidwadwyr a Phlaid Cymru ennill y ddwy sedd gyntaf, ond mi fydd y frwydr am y ddwy sedd arall yn ffyrnig. Bydd hi’n frwydr agos rhwng UKIP a Llafur am y drydedd sedd – dwi’n ei galw i UKIP o drwch blewyn – ac fe âi’r bedwaredd i Lafur. Byddai hynny’n anhygoel – byddai ennill saith etholaeth a sedd restr yn gamp, ond mi all ddigwydd yma.\nPetai Ron Davies yn ennill yng Nghaerffili, mae’n gwbl bosibl o ystyried y polau diweddaraf na fyddai Plaid Cymru yn ennill sedd restr yma o gwbl ... ond y Ceidwadwyr, nid y Democratiaid Rhyddfrydol fyddai’n ennill honno yn ôl pob tebyg. Ta waeth, cawn weld – mae llawer iawn yn dibynnu ar ba mor uchel y bydd y bleidlais Lafuraidd yn cyrraedd. Dwi’n dueddol o feddwl bod y polau positif i’r blaid honno yn deillio o bleidleisiau yn pentyrru mewn ardaloedd fel Merthyr, Blaenau Gwent a Thorfaen yn hytrach nag ennill tir enfawr yn y gorllewin, ac o ran y rhestr gallai hynny sicrhau sedd yma.\nLlafur 1 (+1)\nmwydrwyd gan Hogyn o Rachub am 10:41 Nessun commento:\nCyn delo'r hwyr\nThe context for independence\n▼ set 2011 (1)\nY mae'n awr yn hwyr y dydd (a gyda llaw, helo eto)...


Canlyniadau ymchwil yn dangos bod pobl yn croesawu cynaliadwyedd\nHafan > Newyddion > Datblygu cynaliadwy > 2011 > Canlyniadau ymchwil yn dangos bod pobl yn croesawu cynaliadwyedd Newyddion\nMae dros hanner yr oedolion (56%) yng Nghymru yn gwybod rhywbeth am ddatblygu cynaliadwy ac mae ychydig dros ddau draean (68%) yn meddwl y gallent wneud mwy i fyw'n gynaliadwy. Dim ond dau o ganfyddiadau arolwg Cynaliadwyedd Llywodraeth Cymru 2011 yw'r rhain, a lansiwyd gan John Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd a Datblygu Cynaliadwy.\nDydd Mercher 07 Rhagfyr 2011\nComisiynodd y Llywodraeth yr arolwg i ddod i wybod am farn ac agweddau pobl o Gymru tuag at gynaliadwyedd a'r newid yn yr hinsawdd. Bydd ei ganlyniadau'n helpu i lywio gwaith yn y dyfodol, gan gynnwys cyflwyno'r Bil Datblygu Cynaliadwy.\nWrth lansio canfyddiadau'r ymchwil, dywedodd y Gweinidog:\n“I fi, mae cynaliadwyedd yn golygu gwneud penderfyniadau sydd o fudd i Gymru ond sydd hefyd yn sicrhau bod cenedlaethau'r dyfodol yn cael yr un cyfleoedd ag yr ydyn ni wedi'u cael.\n“Wrth deithio o amgylch Cymru dwi'n gweld enghreifftiau o sut mae sefydliadau yn sylweddoli mai dyma'r ffordd o sicrhau ein bod yn gallu wynebu heriau'r dyfodol."\nCyfwelwyd croestoriad o bobl a oedd yn cynrychioli poblogaeth Cymru wyneb yn wyneb dros yr haf. Cytunodd 7 o bob 10 person (72%) a gafodd eu cyfweld y dylai datblygu cynaliadwy fod yn rhan annatod o'r broses o wneud penderfyniadau yng Nghymru. Dim ond 4% oedd yn anghytuno.\nYmhlith prif ganfyddiadau eraill yr arolwg mae'r canlynol:\nMae'r rhan fwyaf o bobl (91%) yn cytuno bod gofalu am yr amgylchedd yn rhan bwysig o fyw yng Nghymru.\nDywedodd y rhan fwyaf o bobl eu bod yn cymryd camau gartref i arbed ynni er bod lle i wneud cartrefi'n rhatach-ar-ynni. Mae naw o bob 10 deiliad tŷ (89%) yn dweud bod gan eu tai wydr dwbl ac mae cyfran debyg (83%) yn dweud bod ganddynt insiwleiddiad atig. Fodd bynnag, mae'r cyfraddau'n is ar gyfer gosod mathau eraill o insiwleiddio, hynny yw insiwleiddio waliau ceudod (46%), insiwleiddio waliau solet (12%) ac adnoddau gwres adnewyddadwy (2%).\nMae ailgylchu'n weithred gyffredin yng Nghymru. Mae dros hanner y boblogaeth (54%) yn dweud eu bod yn ailgylchu popeth y gallant ac mae traean ychwanegol (34%) yn gwneud llawer o ailgylchu. Dim ond 2% o bobl sydd ddim yn ailgylchu o gwbl.\nArolwg Cynaliadwyedd a Model Segmentu


Adar sy'n gor-ymyl\nLlecyn trawiadol i stopio am seibiant a gwylio llanw a thrai’r môr a’r amrywiaeth o fywyd gwyllt sydd yma.\nMaes parcio fechan wrth ymyl y guddfan adar\nGwartheg, drwy gydol y flwyddyn\nGwlyb yn aml, ac mae yna perygl o lifogydd ar lanw uchel. Cymerwch ofal.\nMae’r safle’n llanwol iawn a gall fod o dan ddŵr yn llwyr – edrychwch ar amseroedd y llanw cyn ymweld. Mae’r llwybrau’n fwdlyd ac ni ddylid mynd oddi arnynt, yn enwedig ym mhen gogleddol y warchodfa.\nNi chaniateir cŵn\nNewid o hyd\nMae’r warchodfa yma gyda’i chors halen a’r aber yn newid drwy’r amser ac mae’n llecyn delfrydol i wylio grymoedd byd natur ar waith: mae pŵer y llanw, y tymhorau a’r tywydd i’w weld yn glir yma. Wedi’i chreu o glytwaith o laswelltir gwlyb, cors halen a choetir helyg gwlyb sy’n gallu bod o dan ddŵr yn llwyr weithiau, mae’r ddôl hon sy’n orlifdir yn hafan i adar. Mae adar rhydio i’w gweld yma drwy gydol y flwyddyn yn pigo’r mwd, a’r rhywogaethau’n newid gyda’r tymhorau – mae’n werth dod yma fwy nag unwaith. Hefyd mae’r cyfuniad unigryw o lifogydd a dŵr hallt yn creu amodau perffaith ar gyfer rhai o’n planhigion prinnaf. Mae golygfeydd trawiadol ac adar prysur yn creu llecyn gwych i fwynhau'r natur cymru ar ei orau.\nPori er budd glaswelltir\nNod yr Ymddiriedolaeth Natur yw cynnal y clytwaith o ardaloedd agored a choediog ledled y warchodfa. Mae gwartheg yn pori’r safle yn y gwanwyn a’r gaeaf i atal ymlediad pellach y prysgwydd. Hebddynt, byddai’r glaswelltir yn debygol o gael ei lenwi gan blanhigion fel mieri ac eithin ac yn troi’n goetir yn y diwedd. Mae cynnal yr amrywiaeth cynefin yma’n galluogi i gymaint â phosib o wahanol rywogaethau ddefnyddio’r safle\nMae Traeth Glaslyn i’r de ddwyrain o Borthmadog, ar ddiwedd y Cob – parciwch yn y gilfan ar yr A497 (SH 585 378). Gellir cyrraedd y guddfan adar drwy giât fechan ger bwthyn y tollborth. Mae posib cyrraedd pen gogleddol y warchodfa drwy gerdded tua’r gogledd ar hyd y ffordd ac wedyn defnyddio camfa fechan ar y chwith gyferbyn â wal uchel, neu droi i’r chwith yn y groesffordd nes cyrraedd y warchodfa (SH 592 389).\n©Coed Crafnant Rob Booth NWWT