Enw’r Eglwys: Eglwys Bethania\nLleoliad a Chôd Post yr Eglwys: Y Felinheli\nGweinidog yr Eglwys: Parchg Ddr Elwyn Richards\nSwyddogion yr Eglwys:\nYsgrifennydd : Mrs Delyth Ross\nYsgrifennydd y Cyhoeddiadau : Mr Ieuan Roberts\nTrysorydd : Mrs Suzanne Evans\nHefyd : Mr Ieuan Roberts, Mrs Nerys Owen, Mr Huw V Jones, Ms Mair Bebb Jones, Mrs Anwen Lynn Roberts\nAmseroedd Cyfarfodydd yr Eglwys (hy cyfarfodydd wythnos ac oedfaon y Sul):\nOedfaon y Sul : 10.00 Bore Sul\nY mae’r eglwys hon yn anelu i fod yn “deulu Duw”, gyda’r rhieni a’r plant yn aros gyda’u gilydd am o leiaf awr yr wythnos i Addoli ac i Addysgu.\nAnelir i roi sylw i’r plant yn yr oedfa, pob tro y mae’r Clwb Capel (Ysgol Sul) yn cyfarfod, ac fe drefnir gwasanaethau arbennig o leiaf 4 gwaith y flwyddyn, sef Y DIOLCHGARWCH - Y NADOLIG -Y PASG - ac yng NGŴYL Y FELIN yn yr Haf.\nCylchlythyr Capel Bethania Rhifyn 1 - cliciwch yma\nSefydlwyd y capel yn wreiddiol yn ardal Seilo o’r pentref yn 1840 o dan ofalaeth Y Parchedig Morris Hughes a oedd hefyd yn Arolygwr yn y Cei. Mae Bethania House yno hyd heddiw.\nAdeiladwyd y capel presennol yng nghanol y pentref yn 1913 o dan ofalaeth Y Parchedig Edward Griffith. Torrwyd y capel yn ei hanner yn 1991 er mwyn moderneiddio ac erbyn heddiw mae’r capel yn cael ei ddefnyddio yn ehangach gan y gymuned.\nErs 1950 bu 4 gweinidog ar yr eglwys, sef; Y Parchedigion; R.E Owen; W.J.Thomas; W.R.Williams ac Eric Jones.\nYn dilyn trefn cenedlaethol mae’r niferoedd sydd yn mynychu’r oedfa ar fore Sul wedi lleihau yn arw ond ym Methania mae nifer o deuluoedd ifanc yn aelodau llawn sydd yn cefnogi’r achos ar adegau pwrpasol yn ystod y flwyddyn. Teg dweud bod y potensial yno ar gyfer y dyfodol ond bod angen troi’r potensial hwnnw yn enaid bywiog mor fuan â phosibl.\nMyfyrdod 12.12.21 gan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nDyrchafwn ein calonnau atat ti, O Dduw; mor fawr wyt ti.\nTi yw ein gwaredwr; ti yw ein grym; ti yw ein nerth.\nTi sy’n rhoi dŵr bywiol i dorri ein syched ysbrydol.\nTi sy’n haelfrydig tu hwnt i’n dychymyg.\nTi sy’n rhoi rhoddion anghymharol.\nAtat ti, O Dduw, dyrchafwn ein calon, codwn ein llygaid\na bloeddiwn ein haddoliad. Amen.\n… ac yn amser archoffeiriadaeth Annas a Caiaffas, daeth gair Duw at Ioan fab Sachareias yn yr anialwch. Aeth ef drwy'r holl wlad oddi amgylch yr Iorddonen gan gyhoeddi bedydd edifeirwch yn foddion maddeuant pechodau, fel y mae'n ysgrifenedig yn llyfr geiriau'r proffwyd Eseia:\n“Llais un yn galw yn yr anialwch,\n‘Paratowch ffordd yr Arglwydd,\nunionwch y llwybrau iddo.\nCaiff pob ceulan ei llenwi,\na phob mynydd a bryn ei lefelu;\ngwneir y llwybrau troellog yn union,\na'r ffyrdd garw yn llyfn;\na bydd y ddynolryw oll yn gweld iachawdwriaeth Duw.’ ”\nDywedai wrth y tyrfaoedd oedd yn dod allan i'w bedyddio ganddo: “Chwi epil gwiberod, pwy a'ch rhybuddiodd i ffoi rhag y digofaint sydd i ddod? Dygwch ffrwythau gan hynny a fydd yn deilwng o'ch edifeirwch. Peidiwch â dechrau dweud wrthych eich hunain, ‘Y mae gennym Abraham yn dad’, oherwydd rwy'n dweud wrthych y gall Duw godi plant i Abraham o'r cerrig hyn. Ac y mae'r fwyell eisoes wrth wraidd y coed; felly, y mae pob coeden nad yw'n dwyn ffrwyth da yn cael ei thorri i lawr a'i bwrw i'r tân.” Gofynnai'r tyrfaoedd iddo, “Beth a wnawn ni felly?” Atebai yntau, “Rhaid i'r sawl sydd ganddo ddau grys eu rhannu ag unrhyw un sydd heb grys, a rhaid i'r sawl sydd ganddo fwyd wneud yr un peth.” Daeth casglwyr trethi hefyd i'w bedyddio, ac meddent wrtho, “Athro, beth a wnawn ni?” Meddai yntau wrthynt, “Peidiwch â mynnu dim mwy na'r swm a bennwyd ichwi.” Byddai dynion ar wasanaeth milwrol hefyd yn gofyn iddo, “Beth a wnawn ninnau?” Meddai wrthynt, “Peidiwch ag ysbeilio neb trwy drais neu gamgyhuddiad, ond byddwch fodlon ar eich cyflog.”\nGan fod y bobl yn disgwyl, a phawb yn ystyried yn ei galon tybed ai Ioan oedd y Meseia, dywedodd ef wrth bawb: “Yr wyf fi yn eich bedyddio â dŵr; ond y mae un cryfach na mi yn dod. Nid wyf fi'n deilwng i ddatod carrai ei sandalau ef. Bydd ef yn eich bedyddio â'r Ysbryd Glân ac â thân. Y mae ei wyntyll yn barod yn ei law, i nithio'n lân yr hyn a ddyrnwyd, ac i gasglu'r grawn i'w ysgubor. Ond am yr us, bydd yn llosgi hwnnw â thân anniffoddadwy.” Fel hyn, a chyda llawer anogaeth arall hefyd, yr oedd yn cyhoeddi'r newydd da i'r bobl.\nCyfnod y paratoi yw’r Adfent. Yn y Testament Newydd yr un sy’n paratoi y bobl ar gyfer gweinidogaeth Crist yw Ioan Fedyddiwr. Ei neges oedd fod yn rhaid i’w ffordd o fyw newid.\nY mae’n eu rhybuddio na allent mwyach ddibynnu ar eu traddodiad crefyddol; ‘Peidiwch â dechrau dweud wrthych eich hunain, “Y mae gennym Abraham yn dad”\nY mae’n cynghori rhai i wneud newidiadau ymarferol yn eu byw bob dydd, megis pan ddywed wrth y casglwyr trethi; “Peidiwch â mynnu dim mwy na'r swm a bennwyd ichwi.”\nAc y mae’n tynnu sylw pawb at fawredd yr un fyddai yn ei ddilyn, sef Iesu Grist; ‘”…ond y mae un cryfach na mi yn dod. Nid wyf fi'n deilwng i ddatod carrai ei sandalau ef.”’\nNid oes rhyfedd fod i bregethu Ioan Fedyddiwr le amlwg yn yr Eglwys yn ystod tymor yr Adfent. O gymhwyso ei eiriau ar ein cyfer ni, gwelwn nad digon i ninnau ychwaith yw arddel y label Cristnogol, y dylai ein ffydd gael ei hadlewyrchu yn ein byw o ddydd i ddydd, a hynny wrth inni arddel Crist yn frawd a cheidwad. Meddai Morgan Rhys (C Ff 439);\nDyma Geidwad i'r colledig,\nMeddyg i'r gwywedig rai;\ndyma un sy'n caru maddau\ni bechaduriaid mawr eu bai;\nbyth am gofio llwch y llawr.\nMawl i ti, Arglwydd Dduw, Dad, Mab ac Ysbryd Glân.\nMolwn di am y rhodd o dystion i’th gariad.\nDiolchwn am dystiolaeth Ioan Fedyddiwr\na’i neges i’r bobl sy’n berthnasol i ni heddiw.\nYn ei stori a’i ddysgeidiaeth, gwelwn galon dy fod,\ntegwch a chyfiawnder a chydraddoldeb i’th bobl.\nDiolchwn i ti am y bywyd cyffredin bob dydd sy’n tystio\ni’th allu a’th ogoniant.\nDiolchwn i ti dy fod bob amser yn ein synnu\nac yn ein cyfarfod yn union ble rydym.\nDiolchwn am dy oleuni yn ein hamseroedd tywyll ni,\nam dy law pan fyddwn yn unig,\nam dy arweiniad pan fyddwn yn ansicr.\nI ti, ein Duw sydd dri yn un, cynigiwn ein mawl a’n diolchgarwch. Amen.\nDaeth Crist i'n plith, O llawenhawn,\na deued pawb ynghyd\ni'w dderbyn a'i gydnabod ef\nyn Geidwad i'r holl fyd,\nyn Geidwad, yn Geidwad i'r holl fyd.\nAed y newyddion da ar led,\nawr gorfoleddu yw;\nseinied pawb drwy'r ddaear gron\neu cân o fawl i Dduw,\neu cân, eu cân o fawl i Dduw.\nBoed ysbryd gwell rhwng gwlad a gwlad\nheb ryfel, dig na chas,\na phlyged holl arweinwyr byd\ni'w dderbyn ef a'i ras,\ni'w dderbyn, i'w dderbyn ef a'i ras.\nEin nerth a'n gobaith oll bob awr\nyw ei Efengyl ef:\nHosanna iddo ef,\nHosanna, Hosanna iddo ef!\nJ. R. JONES, Aberystwyth\nCtrl a chlic\nCôr Aelwyd y Waun Ddyfal a Bechgyn Bro Taf yn ymuno i ganu "Daeth Crist in Plith"!\nArglwydd, helpa ni i fyw mewn heddwch;\ni fod yn ddewr;\ni ddal ein gafael yn yr hyn sy’n dda;\ni gryfhau’r gwangalon;\ni gefnogi’r gwan;\ni barchu pawb;\nac i garu a gwasanaethu’r Arglwydd.\nBydd o’n mewn ac yn ein plith,\nac aros gyda ni bob amser.\nGweddïau oddi ar wefan Roots Ecumenical Partnership.\nCliciwch yma i lawrlwytho'r myfryrdod\nCenn@d Rhifyn 41\nCenn@d Rhifyn 38\nCenn@d Rhifyn 37\nCenn@d Rhifyn 34\nCenn@d Rhifyn 32\nCenn@d Rhifyn 31\nCenn@d Rhifyn 30\nCenn@d Rhifyn 27\nCenn@d Rhifyn 26\nCenn@d Rhifyn 25\nCenn@d Rhifyn 24\nCenn@d Rhifyn 23\nCenn@d Rhifyn 22\nCenn@d Rhifyn 21\nTUDALEN FACEBOOK Gofalaeth Ardal Bangor - cliciwch yma\n30.10.17 Gweithgareddau ‘Llanllanast’ ym Merea\nDydd llun 30 Hydref death rhai o aelodau eglwysi Emaus a Berea Newydd; Bethlehem, Abergwyngregyn a Bethania y Felinheli ynghyd i gynnal bore o weithgareddau ‘Llanllanast’ ym Merea. Trefnwyd pob math o weithgareddau crefft a chadw’n heini a chafwyd gwasanaeth bywiog dan arweiniad Dr Owain Edwards, Coleg y Bala. Roedd yn agos i gant o blant ac oedolion yn bresennol a chafwyd paned a lluniaeth i bawb yn y festri amser cinio.\nDiolch i Owain Davies, Gweithiwr Plant, Ieuenctid a Theuluoedd Gofalaeth bangor a’r Cyffiniau am gymryd yr arwenau, ac i bawb fu’n cynllunio ac yn trefnu, ac i griw Coleg y Bala a’r gwirfoddolwyr eraill am eu cymorth.\nGwybodaeth Plant, Ieuenctid a Theuluoedd\nAndrew Settatree - Gweithiwr Plant, Ieuenctid a Theuluoedd\nHelo fy enw yd Andrew Settatree, o Hwlffordd yn wreiddiol. Rwyf newydd ddechrau yn fy ngwaith gyda Phlant, Ieuenctid a Theuluoedd i'r Capel. Mi fydda i'n ceisio helpu ail-sefydlu ein gweithgareddau plant, ieuenctid a theuluoedd a byddaf yn rhoi gwybodaeth am y rheini pan fyddant wedi cynllunio. Yn y cyfamser teimlwch yn rhydd i gysylltu gyda fi andrew.settatree@ebcpcw.cymru neu galwch heibio am sgwrs yn Nghapel Berea Newydd.\nCafwyd sesiwn drymio hwyliog a swnllyd iawn yn y clybiau CIC gyda Mr Ifan Emyr.\nPlant clwb CIC Bach Llai yn brysur yn gwneud gweithgaredd Dydd Gŵyl Dewi.\nClwb CIC Felin wedi bod yn dysgu am fwydydd masnach deg ac wedi coginio cyri i’w rhieni gyda chynhwysion masnach deg.\nCafodd y clybiau CIC gyflwyniad gan Mr Alun Prichard ynglŷn â’i waith arbennig gyda phrosiect yng Nghenia o’r enw Omwabini, gair Swahili sy’n golygu “camau achub”. Prif amcanion y project yw helpu pobl dlawd drwy;\n. rhoi to uwch eu pennau\n. sicrhau eu bod yn gallu tyfu bwyd i gynnal eu hunain\n. sicrhau fod ganddynt ddŵr glân i’w yfed.\nBydd y plant a’r Ieuenctid yn codi arian dros y misoedd nesaf i gefnogi’r project.\nFore Sul y 8 Mawrth bedyddiwyd Gruffudd Hughes, mab Dan a Bethan, a brwad bach Nedw yng Nghapel Bethani, y Felinheli gan y Gweinidog, y Parchedig Ddr Elwyn Richards.\nCapel Bethania - Y Felinheli\nAr nos Fercher 12fed o Chwefror. Cafwyd noson gymdeithasol i'r teulu cyfan, yn gwmni'r actor Llion Williams (mewn cymeriad) yn portreadu'r Esgob Wiliam Morgan. Gafwyd noson arbennig, gyda'r plant y capel yn cael y cyfle i fod yn rhan o'r perfformiad. Roedd pawb wedi mwynhau'r noson yn fawr iawn, gyda phaned a chacen yn diweddu'r noson.\nCyflwyniad y Pasg 2020\nAr fore Dydd Gwener 13 Mawrth gwahoddwyd Ysgol Gynradd Glanadda Bangor i berfformiad o stori’r Pasg yng Nghapel Berea Newydd. Cyflwynodd tîm Agor Y Llyfr (cyfrwng Cymraeg), Bangor olygfeydd o’r Swper Olaf, Gardd Gethsemane, y Croesholiad a’r Atgyfodiad. Daeth y stori’n fyw i’r plant wrth iddynt gymryd rhan mewn gweithgareddau amrywiol oedd yn atgyfnerthu’r stori.\nWel mae’n ddiwedd y tymor ac rydym wedi cael llawer o phrofiadau a hwyl fel plant, ieuenctid a theuluoedd yr ofalaeth. Ga’i ddiolch am yr holl gefnogaeth rwyf wedi ei dderbyn gyda diolch arbennig i athrawon yr ysgol Sul i gyd. Dyma fraslun o beth sydd wedi bod yn mynd ymlaen dros y misoedd diwethaf.\nMOLIANT Y PLANT – Aeth criw o Berea draw i gapel Bethania, Y Felinheli, ar gyfer Moliant y Plant fore Sul 13 Mai. Cafwyd canu hwyliog dan arweiniad Mrs Susan Williams a gwobrwywyd y plant am ddysgu’r Llafur Cof.\nCIC FELIN – Rydym wedi cael tymor llwyddiannus yn Nghlwb CIC Felin gyda nifer o weithgareddau diddorol wedi eu trefnu. Bu’r plant ar helfa natur ac yn chwarae gêm rownderi. Bu rhai o’r aelodau hefyd ar drip bowlio deg ym Mharc Glasfryn a phawb wedi mwynhau.\nChwarae yn y parc\nESTYN ALLAN – Rwyf fi fel gweithiwr Plant, Ieuenctid a Theuluoedd eisiau ymestyn allan at aelodau o’r gymuned leol sydd ar hyn o bryd ddim yn cymryd rhan yng ngweithgareddau’r Eglwys. Er mwyn cyflawni hyn hoffwn greu rhaglen allgymorth (*outreach) lle byddwn yn ymweld â digwyddiadau’r gymuned leol, ffeiriau haf ysgolion lleol a hefyd ddigwyddiadau a chlybiau mewnol yr Eglwys. Rydym yn sylweddoli bod gweithgaredd hwyliog yn hollbwysig er mwyn creu cysylltiad dechreuol gyda phobl ifanc, a dyna pam yr ydym wedi buddsoddi mewn gôl plastig llawn gwynt er mwyn denu diddordeb a chreu perthynas â phlant, pobl ifanc a theuluoedd. Defnyddiwyd y gôl am y tro cyntaf yn Ffair Haf Ysgol y Garnedd. Roedd y plant yno wrth eu bodd gydag ef a chafwyd llawer o hwyl yn trio saethu’r bêl at y gôl.\nCYSTADLAETHAU PÊL-DROED – Cynhaliwyd cystadleuaeth pêl-droed CIC Bang yng Nghanolfan Brailsford nos Lun, 30 Ebrill. Y tîm buddugol y noson honno oedd Christopher, Morgan, Lewis, Llŷr a Gwion.\nYna, ganol Gorffennaf, dyma ddychwelyd i’r Ganolfan pan gafwyd noson hwyliog iawn yn nhwrnament Cwpan CIC yn erbyn clwb CIC Capel Noddfa, Caernarfon. Roedd dau dîm sef Berea FC a Berealona yn chwarae’n wych, gyda thîm Berealona yn fuddugol. Hefyd cafodd y criw hŷn gemau yn erbyn ei gilydd a gwelir yma lun o’r tîm buddugol.\nGŴYL Y FELINHELI – Roedd hi’n wythnos brysur yng Ngŵyl y Felinheli ddiwedd Mehefin a dechrau Gorffennaf, gyda nifer o weithgareddau ar gyfer y teulu. Dyma rai lluniau i roi blas i chi.\nBu cyfle i hwylio yng Ngŵyl y Felinheli\nGwion Tegid o ‘Rownd a Rownd’ yn ymweld â’r stondin bêl–droed yn Ngharnifal Felin\nOedfa Gŵyl Felinheli gyda Dafydd Iwan\nDiolch i bawb a wnaeth fy noddi i redeg yn Ras 10K y Faenol i godi arian tuag at y gweithgareddau plant ac ieuenctid.\nPeredur ac Owain yn ras 10K Gŵyl y Felinheli\nAGOR Y LLYFR – Sesiwn Agor y Llyfr yn Ysgol Glanadda. Dydw i ddim yn edrych yn cŵl iawn yn y wisg yma!\nRAS YR IAITH – Ddechrau Gorffennaf fe wnes i redeg yng nghymal Bangor o Ras yr Iaith, sy’n ras a gynhelir bob dwy flynedd i godi ymwybyddiaeth o’r iaith Gymraeg ac i godi arian tuag at weithgareddau cymunedol sy’n ei hybu. Llwyddais i godi £70 – diolch i bawb wnaeth fy noddi unwaith eto ac i’r criw ddaeth draw i gefnogi.\nFLIP OUT – Aeth criw Ysgol Sul Berea a Chlwb CIC Bach Berea ar drip i Flip Out, Caer, dydd Sul, 15 Gorffennaf. Roedd yn hyfryd gweld cymaint o blant yn bownsio, chwerthin a chwysu!\nGWASANAETH Y MAER – gwybodaeth yn dod yn fuan ...\n02.05.18 - CIC BANG FELIN – Rydym bellach wedi sefydlu clwb newydd ar gyfer plant blynyddoedd ysgol 1–7 yng Nghapel Bethania, Y Felinheli. Mae’n cyfarafod ar nos Fercher rhwng 6 a 7yh. Rydym yn cael llawer o hwyl yn gwneud amrywiaeth eang o weithgareddau. Croeso i aelodau newydd.\n02.05.18 - MOLIANT Y PLANT – Nodyn i'r dyddiadur: ar ddydd Sul 13 Mai bydd Moliant y Plant yn cael ei gynnal ym Methania, Y Felinheli, am 10yb. Yn ystod y gymanfa bydd plant ac ieuenctid sydd wedi cwblhau'r maes llafur cof yn cael eu gwobrwyo. Gofynnwn yn daer i aelodau Berea Newydd a Bethania gefnogi gweithgareddau'r Ysgol Sul drwy fynychu'r gymanfa os gwelwch yn dda. Mi fydd cludiant yn cael ei drefnu o Berea Newydd i Fethania; os hoffech fanteisio ar hynny cysylltwch gyda Mr Gwilym Roberts, Mr John Wynn Jones neu Owain.\n02.05.18 - GWASANAETHAU TEULUOL – Dros y misoedd diwethaf rydym wedi cael tair oedfa deuluol lawn egni ac arddeliad ym Berea a Methania, a diolch yn fawr i’r plant, yr athrawon ysgol Sul, aelodau’r clybiau capel a’r rhieni am fod yn barod i gymryd rhan. Diolch hefyd i dîm Agor y Llyfr am gynorthwyo yn yr oedfa deuluol Sul y Blodau yn Merea.\nIchthus Gorffennaf 2021 - cliciwch yma\nIchthus Ebrill 2021 - cliciwch yma\nIchthus Ionawr 2021 - cliciwch yma\nIchthus Hydref 2020 - cliciwch yma\nIchthus Ionawr 2020 - cliciwch yma\nIchthus Hydref 2019 - cliciwch yma\nIchthus Gorffenaf 2019 - cliciwch yma\nIchthus Ebrill 2019 - cliciwch yma\nIchthus Ionawr 2019 - cliciwch yma\nNid oes swyddi ar hyn o bryd.\nIsod mae lluniau Bethania. I weld y lluniau i gyd - cliciwch yma\nMyfyrdodau Tachwedd 2021\nMyfyrdod 21 Tachwedd 2021\nFrenin y brenhinoedd ac Arglwydd yr arglwyddi, ti yw ein Duw.\nRoeddet ti’n bod cyn i amser ddechrau.\nMae dy lais di, Arglwydd Dduw, yn uwch na rhu’r moroedd.\nRwyt yn fwy grymus na thonnau aruthrol y môr.\nRwyt ti’n bod am byth bythoedd.\nRwyt ti wedi bod. Rwyt ti yn awr. Fe fyddi di.\nY mae'r ARGLWYDD yn frenin; y mae wedi ei wisgo â mawredd,\ny mae'r ARGLWYDD wedi ei wisgo, a nerth yn wregys iddo.\nYn wir, y mae'r byd yn sicr, ac nis symudir;\ny mae dy orsedd wedi ei sefydlu erioed;\nyr wyt ti er tragwyddoldeb.\nCododd y dyfroedd, O ARGLWYDD,\ncododd y dyfroedd eu llais,\ncododd y dyfroedd eu rhu.\nCryfach na sŵn dyfroedd mawrion,\ncryfach na thonnau'r môr,\nyw'r ARGLWYDD yn yr uchelder.\nY mae dy dystiolaethau'n sicr iawn;\nsancteiddrwydd sy'n gweddu i'th dŷ,\nO ARGLWYDD, hyd byth.\nNeges y Frenhines Elizabeth i Synod Eglwys Loegr yr wythnos diwethaf oedd na all neb ohonom arafu treigliad y blynyddoedd. Bu newidiadau mawr, meddai, dros yr hanner canrif ers iddi fynychu’r Synod am y tro cyntaf, ond er cymaint y newid pwysleisiodd fod rhai pethau yn dal yr un fath, gan gynnwys neges Crist a’i Efengyl.\nCyflwynwyd araith y Frenhines yn ei habsenoldeb gan y Tywysog Edward a diau fod hynny wedi rhoi min ychwanegol i’w geiriau.\nAwgrymodd rhai bod Salm 93 yn cael ei defnyddio gan yr Iddewon wrth iddynt orseddu brenin, ac y cai'r brenin yn Israel ei orseddu yn flynyddol. Bwriad hynny oedd atgoffa’r brenin na fyddai’r bobl am ei gael yn frenin arnynt pe na bai yn ymddwyn yn briodol, ac mai Duw ei hun oedd gwir frenin.\nAmlygodd Duw ei frenhiniaeth yn y gorffennol drwy greu’r byd, ac wrth i’r brenin daearol gael ei orseddu datgenid fod Duw y Creawdwr yn frenin yn dragwyddol. Er i’r dyfroedd, sy’n cynrychioli pechod a drygioni, fygwth ei frenhiniaeth y mae Duw yn gryfach na’r cwbl.\nBwriad y Salmydd oedd gosod y brenin a’i deyrnas, byd a bywyd, mewn cyd-destun cywir. Y mae’r geiriau adnod olaf y Salm, sef ‘sancteiddrwydd sy’n gweddu i’th dŷ’ i’w gweld weithiau ar y pared mewn ambell i gapel, yn atgoffa’r addolwyr o fawredd Duw, a bod hynny yn gofyn am ymagwedd briodol ganddynt hwythau.\nGweddi o ddiolchgarwch\nAm ehangder dy fodolaeth, ein Duw a’n brenin:\nrhown ddiolch a mawl i ti.\nAm dy addewid i fod gyda ni bob amser, ein Duw a’n brenin:\nAm roi dy wirionedd, ein Duw a’n brenin:\nAm dy lais sy’n ein galw, ein Duw a’n brenin:\nAm fywyd Iesu, ein Duw a’n brenin:\nAm dy Ysbryd Glân, ein Duw a’n brenin:\nAm yr addewid o’th deyrnas, ein Duw a’n brenin:\nAm addewid o’th groeso tragwyddol, ein Duw a’n brenin:\nMawl fo i'r Arglwydd, sy'n Frenin gogoniant a mawredd:\nclod i'r Goruchaf, a ddyry i'm henaid orfoledd:\ntyred â'th gân,\nsalmau, telynau yn lân,\nseinier ei fawl yn ddiddiwedd.\nMawl fo i'r Arglwydd, Penllywydd rhyfeddol pedryfan:\nnoddfa dragwyddol ei adain sydd drosot yn llydan:\ncadarn yw'r Iôr,\nynddo i'th gynnal mae stôr,\namlwg i'th olwg yw'r cyfan.\nMawl fo i'r Arglwydd, bendithia dy ran yn dragywydd:\ntywallt o'r nefoedd mae ffrydiau y cariad ni dderfydd:\ngymaint yw gallu dy Dduw,\ncariad hyd fyth a'th gyferfydd.\nMawl fo i'r Arglwydd, a'r cwbwl sydd ynof yn ennyn:\nef yw goleuni dy enaid bob dydd sy'n dy ddilyn:\nholl lwythau'r byd,\ncenwch yn llafar ynghyd:\nmoler hyd oesoedd diderfyn!\nJOACHIM NEANDER, 1650-80 cyf. J. D. VERNON LEWIS, 1879-1970\nGweddi i gloi\nCrist ein Brenin,\nsicrha ni o’th bresenoldeb gyda ni –\noherwydd rydym yn perthyn i ti.\nHelpa ni i chwilio am y gwir ym mhob man,\ni chwilio am dy lais di a gwrando arno,\nac i ddefnyddio dy rym i wasanaethu.\nTyrd â’r nefoedd i’r ddaear a theyrnasa yn ein bywydau.\nGweddïwn yn dy enw, Iesu Grist.\nMyfyrdod 14 Tachwedd 2021 sul y cofio\nYn y dyddiau diwethaf bydd mynydd tŷ'r ARGLWYDD\nwedi ei osod ar ben y mynyddoedd\nac yn uwch na'r bryniau.\nDylifa'r bobloedd ato,\na daw cenhedloedd lawer, a dweud,\n“Dewch, esgynnwn i fynydd yr ARGLWYDD,\ni deml Duw Jacob,\ner mwyn iddo ddysgu inni ei ffyrdd\nac i ninnau rodio yn ei lwybrau.”\nOherwydd o Seion y daw'r gyfraith,\na gair yr ARGLWYDD o Jerwsalem.\nBydd ef yn barnu rhwng cenhedloedd,\nac yn torri'r ddadl i bobloedd cryfion o bell;\nbyddant hwy'n curo'u cleddyfau'n geibiau,\na'u gwaywffyn yn grymanau.\nNi chyfyd cenedl gleddyf yn erbyn cenedl,\nac ni ddysgant ryfel mwyach;\na bydd pob un yn eistedd dan ei winwydden\na than ei ffigysbren, heb neb i'w ddychryn.\nOherwydd genau ARGLWYDD y Lluoedd a lefarodd.\nDaeth yn Sul y Cofio unwaith eto a bydd miloedd o bobl ar hyd a lled y byd heddiw yn ymgasglu wrth gofebion rhyfel i gofio am y rhai a gollwyd.\nYn 1920 dechreuwyd defnyddio’r pabi coch i goffáu colledion y Rhyfel Mawr - arfer a darddodd o’r ffaith fod y blodyn wedi ymddangos wrth y miliynau ar dir creithiog Ffrainc - ac yn 1933 dechreuwyd defnyddio’r pabi gwyn i gofio’r mamau, y gwragedd a’r plant a laddwyd. Does neb fu’n rhan o’r rhyfel erchyll hwnnw yn fyw bellach; bu farw Harry Patch, yr olaf o’r milwyr fu’n ymladd yn y ffosydd, yn 2009 yn 111 mlwydd oed.\nNi fu pall ar y cofio, er hynny, ac mae pob darlun o’r milwyr, y ffosydd, eu harfau, eu perthnasau a’u teuluoedd yn mynd a ni yn ôl i fyd a chyfnod sydd wedi llwyr ddiflannu.\nByd lle'r oedd yr economi yn llwyr ddibynnol ar nerth bôn braich y gweithwyr, byd lle nad oedd gan ferched fawr o hawliau, byd heb wasanaeth iechyd na chyffuriau gwrthfiotig, byd lle'r oedd gallu pobl i deithio yn gyfyngedig a chymdeithas yn llawer mwy sefydlog nag ydyw yn awr, a byd yma yng Nghymru lle'r oedd bywyd yn galed a thlodi’n gyffredin, a sefydliadau gwlad a chymuned i bob golwg yn gadarn.\nAc am fod ein byd ni mor wahanol y mae’n anodd inni ‘gofio’. Ac eto, y gwir yw mai pobl yw pobl ym mhob cyfnod, ac er gwaethaf y gwahaniaethau fe allwn uniaethu, i ryw raddau beth bynnag, â’r teimladau o ofn a cholled â nodweddai’r cyfnod.\nNi ddylem ni fod yn ddifater nac yn ddifeddwl wrth gofio. Mae cofio’n fwy na seremoni a thraddodiad, a dylai cofio fod yn fodd i’n dysgu a’n deffro a’n dwys-bigo i ddal ati i weithio dros gyfiawnder a heddwch.\nO Dduw, dyneswn atat ti yn awr,\nyn ymwybodol o golledion rhyfel ac yn gweddïo am heddwch.\nCyflwynwn i ti bawb y mae’r dydd hwn yn dwyn gofid a hiraeth i’w rhan\na gweddïwn dros bobloedd a gwledydd sydd wedi profi anrhaith ryfel a therfysg.\nRydym yn ymwybodol o’r effeithiau erchyll a gaiff lladd a brwydro ar aelodau’r lluoedd arfog, yn ogystal â’r boblogaeth sifil,\na gweddïwn dros bawb sy’n dal i ddioddef yn emosiynol a seicolegol o ganlyniad i’r hyn a ddigwyddodd, efallai flynyddoedd lawer yn ôl.\nBydd ar bob aelwyd lle mae galar,\nac ym mhob cwmni lle ceir gofid,\nac estyn dy dangnefedd di dy hun i bawb sydd mewn angen.\nGofynnwn hyn yn enw Iesu Grist ein Harglwydd. Amen.\nEmyn 844 ‘Efengyl tangnefedd’\nEfengyl tangnefedd, O rhed dros y byd,\na deled y bobloedd i'th lewyrch i gyd;\nna foed neb heb wybod am gariad y groes,\na brodyr i'w gilydd fo dynion pob oes.\nSancteiddier y ddaear gan Ysbryd y ne';\nboed Iesu yn Frenin, a neb ond efe:\ny tywysogaethau mewn hedd wrth ei draed\na phawb yn ddiogel dan arwydd ei waed.\nEfengyl tangnefedd, dos rhagot yn awr,\na doed dy gyfiawnder o'r nefoedd i lawr,\nfel na byddo mwyach na dial na phoen\nna chariad at ryfel, ond rhyfel yr Oen.\nEIFION WYN, 1867-1926\nRhodded Arglwydd tangnefedd\nei dangnefedd ei hun i ni\nbob amser ac ym mhob man.\nYr Arglwydd a fyddo gyda ni oll. Amen.\nCliciwch yma i lawrlwytho'r myfyrdod\nMyfyrdodau Hydref 2021\nMyfyrdod 24.10.21 gan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nYr ARGLWYDD yw fy ngoleuni a'm gwaredigaeth,\nrhag pwy yr ofnaf?\nYr ARGLWYDD yw cadernid fy mywyd,\nrhag pwy y dychrynaf? (Salm 27:1)\nCyflwynwn ein hunain i ti, ein Duw,\na rhoddwn ein ffydd ynot.\nGofynnwn am dy arweiniad a’th nerth\nac am y ddawn i ganfod yn eglur\ny pethau hynny sydd o bwys,\nac y dylem sylwi arnynt.\nAc o weld, Arglwydd,\ngad i ni hefyd weithredu yn dy enw,\na hynny gyda ffydd ac argyhoeddiad,\ncariad a thrugaredd. Amen.\nIacháu Bartimeus Ddall (Marc 10: 46-52)\nDaethant i Jericho. Ac fel yr oedd yn mynd allan o Jericho gyda'i ddisgyblion a chryn dyrfa, yr oedd mab Timeus, Bartimeus, cardotyn dall, yn eistedd ar fin y ffordd. A phan glywodd mai Iesu o Nasareth ydoedd, dechreuodd weiddi a dweud, “Iesu, Fab Dafydd, trugarha wrthyf.” Ac yr oedd llawer yn ei geryddu ac yn dweud wrtho am dewi; ond yr oedd yntau'n gweiddi'n uwch fyth, “Fab Dafydd, trugarha wrthyf.” Safodd Iesu, a dywedodd, “Galwch arno.” A dyma hwy'n galw ar y dyn dall ac yn dweud wrtho, “Cod dy galon a saf ar dy draed; y mae'n galw arnat.” Taflodd yntau ei fantell oddi arno, llamu ar ei draed a dod at Iesu. Cyfarchodd Iesu ef a dweud, “Beth yr wyt ti am i mi ei wneud iti?” Ac meddai'r dyn dall wrtho, “Rabbwni, y mae arnaf eisiau cael fy ngolwg yn ôl.” Dywedodd Iesu wrtho, “Dos, y mae dy ffydd wedi dy iacháu di.” A chafodd ei olwg yn ôl yn y fan, a dechreuodd ei ganlyn ef ar hyd y ffordd.\nUn o bobl y cyrion oedd Bartimeus. Diau fod pawb yn Jericho yn gyfarwydd ag ef, ac wedi arfer ei weld yn cardota ar fin y ffordd. Pan ddaeth Iesu heibio y mae Bartimeus yn galw arno er na allai ei weld, ac er gwaethaf ymgais rhai o’r dyrfa i’w dawelu y mae’n mynnu tynnu ei sylw.\nUn o themâu Efengyl Marc yw dallineb y disgyblion ynghylch pwy oedd Iesu mewn gwirionedd, ond y mae Bartimeus, er yn ddall, yn gweld yn eglur pwy ydoedd ac yn rhoi ei ffydd ynddo. Ni chawn unrhyw awgrym gan Marc o’r modd y teimlai Bartimeus y diwrnod hwnnw, ni wyddom a fu’n disgwyl yn hir am ei gyfle yn llawn cyffro a nerfusrwydd, yntau a’i gweithred fyrfyfyr oedd ei ymgais i dynnu sylw Iesu. Y cyfan a ddywedir yw iddo weiddi nes cael ei glywed, a hynny am ei fod wedi gweld y gwir er gwaethaf ei ddallineb.\nY mae dal ar y cyfle yn aml yn bwysig, ac fe all colli cyfle fod yn brofiad chwerw. Yr wythnos diwethaf darlledwyd drama ar BBC1(The Trick) wedi ei sylfaenu ar ddigwyddiadau yn union cyn y gynhadledd ryngwladol ar newid hinsawdd a gynhaliwyd yn Copenhagen yn 2009. Drwy ymosodiad ar y rhyngrwyd gan bobl oedd yn amau newid hinsawdd cipiwyd miloedd o e-bostau gan gynnwys rhai a berthynai i’r Athro Phil Jones, pennaeth uned ymchwil hinsawdd Prifysgol East Anglia. Honnwyd yn gwbl ddi-sail fod cynnwys rhai ohonynt yn awgrymu fod gwyddonwyr wedi gor-bwysleisio yn fwriadol effaith cynhesu byd eang, a dywedir i’r sylw a gafodd hynny ar y cyfryngau beri colli degawd cyn ymateb i’r argyfwng.\nY mae gweld y gwir yn bwysig yn ysbrydol ac yn ymarferol, a dengys hanes Bartimeus y cyswllt rhwng y naill a’r llall. Sylw olaf Marc yw bod Bartimeus, ar ôl iddo gael ei olwg yn ôl, wedi dechrau canlyn Iesu ar hyd y ffordd. Y mae sythwelediad ysbrydol yn arwain at weithredu ymarferol, bob amser.\nDduw y rhai bregus: addolwn di.\nDduw y rhai anabl: addolwn di.\nDduw y rhai sydd wedi torri eu calonnau: addolwn di.\nDduw y rhai ffyddlon: addolwn di.\nDduw sy’n iacháu: addolwn di.\nDduw gobaith: addolwn di.\nDduw llawenydd: addolwn di.\nDduw yr holl amseroedd: addolwn di.*\nDiolchwn i ti, ein Tad, am dy ofal ohonom,\nac am dy drugaredd sydd yn ein hamgylchynu\na’r cariad sy’n cynnal ein bywyd.\nCyffeswn ein ffydd ynot,\na’r argyhoeddiad a blannwyd yn ein calon\ndrwy weinidogaeth yr Ysbryd Glân.\nMaddau inni ein diymadferthedd,\na’n diffygion fyrdd,\na dyro inni olwg newydd arnat ti dy hun.\nO agor fy llygaid i weled\ndirgelwch dy arfaeth a'th air,\nmae'n well i mi gyfraith dy enau\nna miloedd o arian ac aur-,\ny ddaear â'n dân, a'i thrysorau,\nond geiriau fy Nuw fydd yr un;\ny bywyd tragwyddol yw 'nabod\nfy Mhrynwr yn Dduw ac yn ddyn.\nCyflwynwn i’th sylw bawb sydd yn annwyl yn ein golwg,\ngan gofio yn arbennig am y rhai o’n plith sy’n llesg a gwael.\nDymunwn dy fendith ar bawb sydd mewn ysbyty,\na’r rhai sydd mewn cartrefi preswyl\nneu’n derbyn cymorth ar eu haelwydydd.\nBydd gyda hwy, fel yr wyt gyda ninnau,\na rho i bawb sy’n gweini ac yn gofalu\nymwybyddiaeth o bwysigrwydd y gwaith\na’r dyfalbarhad i ddal ati heb ddiffygio.\nA gweddïwn dros y byd, Arglwydd,\ndros bobloedd a gwledydd,\ngan ofyn am heddwch a chymod,\na chan gyflwyno i ti,\nyn nhymor y diolchgarwch,\nargyfwng ein byd a sefyllfa’r blaned.\nDyro inni dy ddoethineb,\nfel y bydd i ni ymdrechu i achub y ddaear\na mendio’r byd,\na sicrhau cyfiawnder lle ceir annhegwch,\na heddwch lle ceir trais a gormes.\nGwrando ein gweddi,\na dyro i ni dy dangnefedd,\ngan y gofynnwn y cyfan\nyn enw Iesu grist, ein Harglwydd. Amen.\nEmyn ‘Fel yr hydd’ (C.FF. 224)\nFel yr hydd a fref am ddyfroedd,\nfelly mae fy enaid i\nyn dyheu am fod yn agos\ner mwyn profi o'th gwmni di.\nTi dy hun yw fy nerth a'm twr,\na chyda thi, 'rwyf finnau'n siŵr\nmai tydi yw serch fy nghalon,\nac O Dduw, addolaf di.\nGwell wyt ti nag aur ac arian,\ndim ond ti all lenwi 'mryd:\nti dy hun rydd im wir lawenydd,\n'rwyt ti'n werth y byd i gyd.\nTi yw 'Mrawd a thi yw 'Nghyfaill,\ner mai'r Brenin ydwyt ti:\ncaraf di ganmil gwell na'r cwbl,\nmwy na phawb a phopeth sy.\nMARTIN NYSTROM cyf. PETER M. THOMAS a CASI JONES\nHawlfraint © 1983 Restoration Music Ltd Gweinyddir gan Sovereign Music UK, P.O. Box 356, Leighton Buzzard LU7 8WP\nCôr Merched Lleisiau'r Cwm – ‘Fel yr Hydd’\nArglwydd, boed i ni edrych allan i’th fyd â’th lygaid,\ngwrando â’th glustiau,\na siarad a charu yn dy enw. Amen.\nMyfyrdod 10.10.21 gan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nCawn yn y Beibl y pwyslais cyson fod Duw ar waith, a defnyddir sawl delwedd i gyfleu hynny. Un ohonynt yw’r ddelwedd o ddŵr bywiol, ac un o’r rhai sy’n cydio ynddi yw’r proffwyd Eseciel. Trigai ef ym Mabilon, ar lan yr afon Cheber, yng nghyfnod sych a diffrwyth y Gaethglud, ond tery nodyn gobeithiol yn ei broffwydoliaeth. Gwêl ddŵr yn llifo allan o ochr dde’r deml, gan ddyfnhau i fod yn afon fawr;\nYr Afon o'r Deml (Eseciel 47:1-12)\nAeth y dyn â mi'n ôl at ddrws y deml, a gwelais ddŵr yn dod allan o dan riniog y deml tua'r dwyrain, oherwydd wynebai'r deml tua'r dwyrain; yr oedd y dŵr yn dod i lawr o dan ochr dde'r deml, i'r de o'r allor. Yna aeth â mi allan trwy borth y gogledd, a'm harwain oddi amgylch o'r tu allan at borth y dwyrain, ac yr oedd y dŵr yn llifo o'r ochr dde.\nWrth i'r dyn fynd allan tua'r dwyrain â llinyn mesur yn ei law, mesurodd fil o gufyddau, a'm harwain trwy ddyfroedd oedd at y fferau. Yna mesurodd fil arall, a'm harwain trwy ddyfroedd oedd at y gliniau; a mesurodd fil arall, a'm harwain trwy ddyfroedd oedd at y wasg. Mesurodd fil arall eto, ond yr oedd yn afon na allwn ei chroesi, oherwydd yr oedd y dyfroedd wedi codi gymaint fel y gellid nofio ynddynt, ac yn afon na ellid ei chroesi. A dywedodd wrthyf, “Fab dyn, a welaist ti hyn?”\nYna aeth â mi'n ôl at lan yr afon. Pan gyrhaeddais yno, gwelais nifer mawr o goed ar ddwy lan yr afon. Dywedodd wrthyf, “Y mae'r dyfroedd hyn yn llifo i diriogaeth y dwyrain, ac yna i lawr i'r Araba ac i mewn i'r môr, y môr y mae ei ddyfroedd yn ddrwg, ac fe'u purir. Bydd pob math o ymlusgiaid yn byw lle bynnag y llifa'r afon, a bydd llawer iawn o bysgod, oherwydd bydd yr afon hon yn llifo yno ac yn puro'r dyfroedd; bydd popeth yn byw lle llifa'r afon. 1Bydd pysgotwyr yn sefyll ar y lan, ac o En-gedi hyd En-eglaim bydd lle i daenu rhwydau; bydd llawer math o bysgod, fel pysgod y Môr Mawr. Ni fydd y rhosydd a'r corsydd yn cael eu puro, ond fe'u gadewir ar gyfer halen. Ar y glannau oddeutu'r afon fe dyf coed ffrwythau o bob math, ac ni fydd eu dail yn gwywo na'u ffrwyth yn methu; ffrwythant bob mis, oherwydd bydd y dyfroedd o'r cysegr yn llifo atynt, a bydd eu ffrwyth yn fwyd a'u dail yn iechyd.”\nMae gweledigaeth Eseciel yn dwyn i gof yr afonydd oedd yn cwmpasu gardd Eden, y lle delfrydol hwnnw lle’r oedd bywyd yn haws ac yn hapus. Mae afon fywiol yn un o hoff ddarluniau awduron llyfrau’r ddau Destament. Mae Ioan, er enghraifft, yn sôn am Iesu Grist yn dod i Wŷl y Pebyll ac yn gwahodd ei gynulleidfa at ‘ffrydiau o ddŵr bywiol yn llifo’;\nAr ddydd olaf yr ŵyl, y dydd mawr, safodd Iesu a chyhoeddi'n uchel: “Pwy bynnag sy'n sychedig, deued ataf fi ac yfed. Allan o'r sawl sy'n credu ynof fi, fel y dywedodd yr Ysgrythur, y bydd ffrydiau o ddŵr bywiol yn llifo.” (7:37-38)\nYn ei esboniad ar lyfr Eseciel mae’r diweddar Barchedig Cynwil Williams yn cyfeirio at ddameg sy’n ein hatgoffa o ‘fywiol ddŵr Eseciel’;\nAdeiladwyd eglwys mewn anialwch, mewn canrif gynnar, a datblygodd yn eglwys gadeiriol. Fe’i hadeiladwyd uwchben ffynnon, lle’r yfai pererinion blinedig ddŵr oer a phur ar eu teithiau. Ar y dechrau, pentwr o gerrig oedd yn dynodi’r fan. Deuai pob pererin â charreg at y ffynnon fel arwydd o ddiolchgarwch. Yn ddiweddarach, adeiladwyd y capel, ac wedi hynny, eglwys a thŵr iddi, ac allor o’i mewn. Fel y tyfodd poblogrwydd y llecyn, ychwanegwyd ato, ac ar ôl cyfnod hir, cyhoeddodd yr esgob ei bod yn gadeirlan.\nGyda’r canrifoedd, collodd yr eglwys ei hapêl. Gwelwyd llai yn tramwyo heibio iddi, ac ychydig o’r rheini oedd yn mynd iddi. Pa ryfedd? Nid oedd sôn mwyach am ffynnon iachusol. Fe’i collwyd dan dunelli o gerrig nadd a thywod. Yna, gorchmynnodd esgob effro’i feddwl i rai gloddio’n ddyfal am y fynnon. Daethpwyd o hyd iddi droedfeddi lawer o dan yr allor. Unwaith eto, gwelwyd mwy o bererionion yn galw i ddi-sychedu’u hunain. Cynyddodd eu rhif, a daeth yr eglwys, a fu’n llwydaidd farw, yn gyrchfan byw ac yn aelwyd ystbrydol eto.\n(‘Gwae a Gobaith’ t.200)\nA ninnau yn nhymor y diolchgarwch bydd canu eto ar emyn Cernyw (C. Ff. 65);\nAm gael cynhaeaf yn ei bryd\ndyrchafwn foliant byw;\nfe gyfoethogwyd meysydd byd\ngan fendith afon Duw\nY gamp o hyd fydd peidio gadael i afon y fendith gael ei chladdu dan adeiladwaith ein bywyd bob dydd.\nDiolchwn i ti, ein Tad, am yr afonydd sy’n dyfrhau ein bywyd ac yn dwyn bendith.\nAfon cyfeillgarwch a chymdeithas dda,\nafon cymod a chyd-ddeall,\nafon cymwynasgarwch a gwasanaeth.\nSylweddolwn i’r rhain lifo i’n byd yn ystod y misoedd diwethaf\ngan liniaru ein gofid a rhoi inni obaith a llawenydd.\nMaddau inni am fod mor ddibris ohonynt,\na gadael i gymaint o bethau rwystro eu llif.\nMaddau ein dihidrwydd a’n hunanoldeb,\nein hamharodrwydd i newid,\na’r ysfa honno i ddilyn ein dyheadau yn ddifeddwl.\n‘Crea galon lân ynom O Dduw’, yw ei gweddi,\n‘A gosod ysbryd uniawn o’n mewn’,\nfel y gwnawn yr hyn sy’n iawn yn dy olwg di,\nac y rhown ein bryd ar gynorthwyo’n gilydd.\nDiolchwn i ti am fendith fawr yr efengyl,\nac am ddyfodiad Iesu Grist i’n byd;\nam ei ddysgeidiaeth a’i esiampl,\nei gariad a’i drugaredd,\nei wahoddiad i bawb ddod ato,\na’i allu i iachau a mendio\nholl ofidiau ein byd a’n cyfnod.\nBoed i afon ei fendithion\nlifo’n gryf i’n bywyd,\na’i ddŵr iachusol dorri ein syched,\nwrth inni fyw a gweithio er ei fwyn\na threulio’n bywyd i’w glodfori.\nCyflwynwn iti bawb heddiw sy’n sychedig:\nam gymod a heddwch,\nam degwch a chyfiawnder,\nam gysur a chynhaliaeth,\nam ddiben i’w bywyd ac ystyr i’w byw,\na’r llawnder a’r tangnefedd\nna all neb ond tydi dy hun ei roddi.\na bendithia bawb sy’n annwyl yn ein golwg\nac a hoffai le yn ein gweddi.\nGofynnwn y cyfan yn enw ac yn haeddiant\nIesu Grist ein Harglwydd. Amen.\nEmyn ‘Mae d’eisiau di bob awr’\nDuw fo’n gysur ac yn nerth i ni;\nDuw fo’n obaith ac yn gynhaliaeth i ni;\nDuw fo’n llewyrch ac yn llwybr u ni;\na bendith Duw, Greawdwr, Waredwr a Rhoddwr bywyd,\na fo arnom yn awr a hyd byth. Amen.\n(Llyfr Gweddi Seland Newydd)\nCliciwch yma i lwrlwytho'r myfyrdod\n‘Yr hwn nid yw yn ein herbyn, drosom ni y mae.’\nGalwad i addoli\nDewch, oherwydd mae pawb yn cael eu gwahodd.\nDewch, molwch ac addolwch yr un sy’n ein derbyn ni i gyd.\nDewch, oherwydd mae croeso i bawb, gwerth i bawb, a galwad i bawb.\nMarc 9:38 – 50\nMeddai Ioan wrtho, “Athro, gwelsom un yn bwrw allan gythreuliaid yn dy enw di, a buom yn ei wahardd, am nad oedd yn ein dilyn ni.” Ond dywedodd Iesu, “Peidiwch â'i wahardd, oherwydd ni all neb sy'n gwneud gwyrth yn fy enw i roi drygair imi yn fuan wedyn. Y sawl nid yw yn ein herbyn, drosom ni y mae. Oherwydd pwy bynnag a rydd gwpanaid o ddŵr i chwi i'w yfed o achos eich bod yn perthyn i'r Meseia, yn wir, rwy'n dweud wrthych, ni chyll ei wobr.\nBu i Ioan, brawd Seimon Pedr, grybwyll wrth Iesu rhywbeth a ddigwyddodd pan oedd y disgyblion yn cenhadu. Clywsant rywun yn defnyddio enw Iesu i fwrw allan gythreuliaid, ac am nad oedd yn un ohonynt hwy, nac yn un o ddilynwyr eu meistr, bu iddynt geisio ei atal.\nOnd yr oedd agwedd Iesu yn gwbl wahanol i agwedd ei ddisgyblion; ‘“Peidiwch â'i wahardd, oherwydd ni all neb sy'n gwneud gwyrth yn fy enw i roi drygair imi yn fuan wedyn. Y sawl nid yw yn ein herbyn, drosom ni y mae.”’\nTaro nodyn cynhwysol a wna Iesu, a diau y gallwn ni heddiw weld yn ei eiriau anogaeth i’r Eglwys gydweithio â mudiadau sy’n rhannu’r un pryderon neu’r un weledigaeth â hi. Gall hynny fod yn berthnasol mewn sawl maes, megis newid hinsawdd, cymod a heddwch, cyfiawnder cymdeithasol a hawliau o bob math.\nOnd nid yw hynny’n wir bob amser. Yn Efengyl Mathew (12:30) cawn Iesu, mewn dadl â’r Phariseaid oedd yn ei gyhuddo o weithredu yn nerth Satan, yn dweud rhywbeth hollol groes i’r hyn a ddywed yma;\n‘Os nad yw rhywun gyda mi, yn fy erbyn i y mae, ac os nad yw'n casglu gyda mi, gwasgaru y mae.’\nDyna bwyslais hollol i’r gwrthwyneb, ac y mae’r ddau bwyslais mor bendant â’i gilydd. Yr esboniad am hynny, mae’n debyg, yw’r cyd-destun. Weithiau mae’n rhaid bod yn gynhwysol, a thro arall y mae’n rhaid herio anwir. Y gamp yw dirnad pryd y mae’r naill agwedd a’r llall yn addas, a does ond ymlyniad wrth Iesu a ddengys hynny inni.\nEin Tad, diolchwn i ti am fywyd Iesu Grist,\nei weinidogaeth a’i wyrthiau,\nei ddysgeidiaeth a’i ddamhegion.\nDiolch am y rhai a gadwodd y cof amdano yn fyw,\nac am bawb a drosglwyddodd y cof hwnnw o genhedlaeth i genhedlaeth,\nac am y rhai a gofnododd yr hanesion, a’r rhai a’u diogelodd er ein mwyn ni.\nCynorthwya ni, Arglwydd,\ni ddarllen y Gair yn ddeallus,\nac i fyfyrio ar ei gynnwys yn weddigar,\nac o’i ystyried, byw yn ôl ei arweiniad.\nMaddau inni pan fyddwn yn diystyru dy orchmynion\nac yn dilyn ein mympwy ein hunain.\nCrea ymlyniad at y gwir yn ein calon,\na rho goleua ein meddwl,\nfel y bydd yr hyn a wnawn yn unol â’th ewyllys,\na’r hyn a ddywedwn yn dyrchafu dy enw.\nA lle bo dieithrwch, Arglwydd,\ncynorthwya ni i greu cymdeithas;\nlle bo gelyniaeth, cymod.\nDysg ni sut i groesawu a gwahodd,\ncynnwys a chofleidio,\na hynny er clod a gogoniant i’th enw.\nA phan fydd yn rhaid inni sefyll dros y gwir\nrho dy ysbryd i’n cynorthwyo,\ner mwyn i’n geiriau fod yn gadarn,\nein llais yn dyner,\na’n a’n gwen yn groesawgar.\nGofynnwn hyn yn enw ac yn haeddiant\nEmyn - ‘Tyred Iesu i’r anialwch’ (C. Ff. 730)\nTyred, Iesu, i'r anialwch,\nat bechadur gwael ei lun,\nganwaith ddrysodd mewn rhyw rwydau -\nrhwydau weithiodd ef ei hun;\nllosg fieri sydd o'm cwmpas,\ndod fi i sefyll ar fy nhraed,\nmoes dy law, ac arwain drosodd\nf'enaid gwan i dir ei wlad.\nManna nefol sy arna'i eisiau,\ndwr rhedegog, gloyw, byw\nsydd yn tarddu o dan riniog\ntemel sanctaidd, bur fy Nuw;\ngolchi'r aflan, cannu'r duaf,\ngwneud yr euog brwnt yn lân;\nti gei'r clod ryw fyrdd o oesoedd\nwedi i'r ddaear fynd yn dân.\nAr dy allu 'rwy'n ymddiried:\ndreiddio drwy'r afonydd dyfnion,\nmi â 'mlaen, a doed a ddelo,\nWILLIAM WILLIAMS, 1717-91\nTyred Iesu i'r Anialwch - DCDC\nbendithia ni a chadw ni.\nA boed i ni fod yn fendith i eraill\nym mhopeth a feddyliwn ac a ddywedwn ac a wnawn.\nCodwyd yr Alwad i Addoli a’r Fendith oddi ar wefan ‘Roots Ecumenical Partnership’.\nMyfyrdodau Medi 2021\nY mae’n rhaid i ni gyflawni gweithredoedd yr hwn a’n hanfonodd i tra mae hi’n ddydd. Y mae’r nos yn dod pan na all neb weithio’ (Ioan 9:4).\nDaw’r adnod hon o hanes iachau y dyn dall yn Efengyl Ioan (Ioan 9:1-34), ac y mae’r neges yn syml – mae’n rhaid dal ar y cyfle.\nEfallai bod rhai ohonoch yn cofio hysbyseb blaid Weriniaethol yn America ar drothwy etholiad arlywyddol 1984 pan oedd yr Arlywydd Regan wedi bod yn y Tŷ Gwyn ers pedair blynedd. Cynhyrchwyd hysbyseb deledu gan y Gweriniaethwyr yn dangos pobl America yn mynd i’w gwaith yn y bore, yn hapus a didaro, a’r wlad i bob golwg yn ffynnu’n economaidd, ac fe fathwyd y slogan ‘Mae’n fore yn America’.\nYn ei esboniad ar efengyl Ioan mae’r diweddar Isaac Jones, Abergele wrth ymdrin â hanes iachau’r gŵr dall yn rhoi cryn sylw i brofiad y gŵr a iachawyd; ‘Lle roeddwn gynt yn ddall, rwy’n gweld yn awr’ yw penawd ei ymdriniaeth. Roedd bore newydd wedi gwawrio yn hanes y dyn dall.\nDywed Isaac Jones fod y profiad o gael golwg newydd ar y byd yn eiddo pob Cristion sy’n ymwybodol fod Duw ar waith yn ei fywyd. Y sylweddoliad hwnnw, meddai, oedd y symbyliad i’r emynydd W Rhys Nicholas, lunio'r emyn mawreddog, ‘Tydi a wnaeth y wyrth, O Grist fab Duw’, a hynny ryw nos Sul wedi bod yn pregethu ar yr hanes yma ac yn ceisio dirnad y newid ddaeth i fywyd y gŵr dall.\nTydi a wnaeth y wyrth, O Grist, Fab Duw,\ntydi a roddaist imi flas ar fyw:\nfe gydiaist ynof drwy dy Ysbryd Glân,\nni allaf tra bwyf byw ond canu'r gân;\n'rwyf heddiw'n gweld yr harddwch sy'n parhau,\n'rwy'n teimlo'r ddwyfol ias sy'n bywiocáu;\nmae'r Halelwia yn fy enaid i,\na rhoddaf, Iesu, fy mawrhad i ti. (C. Ff. 791)\nYn dilyn y wyrth mae’r dyn fu’n ddall yn cael ei ddwyn gerbron y Phariseaid sy’n ei holi am Iesu. Ond nid yw ef yn gallu dweud dim mwy wrthynt amdano na’i fod wedi ei iachau. Beth bynnag eu barn hwy, yr oedd ef yn sicr o’r hyn a ddigwyddodd iddo, ac er na allai esbonio’r peth, roedd yn bendant mai Iesu a’i hiachaodd. Ac meddai Isaac Jones;’Mae’ n bwysicach caru Crist na damcaniaethu amdano’!\nEin Duw, cyflwynwn ein hunain i ti,\na diolchwn am dy gariad mawr tuag atom.\nRhoddaist inni fywyd newydd trwy Iesu Grist dy Fab,\na dyna destun ein diolch a’n rhyfeddod.\nYnddo Ef y bu i ni ganfod y gwerth a osodaist arnom,\noherwydd bu Crist farw yn ein lle ac atgyfodi er ein mwyn.\nO sylweddoli hynny, a gweld y byd yng ngoleuni dy gariad,\nciliodd ofn ac anobaith, a daeth hyder a goleuni i’n bywyd.\nMaddau inni ein bod, er hynny, yn dal yn hoff o’r cysgodion,\nac yn ei chael yn anodd weithiau i roi ein ffydd yn llwyr ynot ti.\nCymorth ni yn ein gwendid,\nac arwain ni i’th adnabod yn well a’th garu’n fwy,\na thrwy hynny dy ddilyn yn ffyddlonach.\nCyflwynwn i’th sylw bawb sydd heddiw’n dioddef,\nyn enwedig y rhai sydd yng ngafael gofid a phryder.\nCysura hwy, a bydd gyda’r cleifion ym mhob man,\na rhod dy nodded i bawb sydd mewn hiraeth.\nCyflwynwn ein gwlad a’n byd hefyd gerbron dy orsedd,\na gweddïwn am heddwch a chyfiawnder,\nam ddoethineb i’n gwleidyddion,\na thosturi tuag at bawb sydd mewn angen,\nac am ysbryd anhunanol a maddeugar,\nrydd les eraill yn gyntaf,\nac a ymdrecha i sicrhau ffyniant y ddaear.\nBydd gyda phawb sy’n annwyl yn ein golwg,\na bendithia ein haelwydydd a’n teuluoedd,\nam y gofynnwn bopeth yn enw ac yn haeddiant Iesu Grist. Amen.\na rhoddaf, Iesu, fy mawrhad i ti.\nTydi yw haul fy nydd, O Grist y groes,\nyr wyt yn harddu holl orwelion f’oes;\nlle'r oedd cysgodion nos mae llif y wawr,\nlle'r oeddwn gynt yn ddall 'rwy'n gweld yn awr;\nmae golau imi yn dy Berson hael,\npenllanw fy ngorfoledd yw dy gael;\na rhoddaf, lesu, fy mawrhad i ti.\nTydi sy'n haeddu'r clod, ddihalog Un\nmae ystyr bywyd ynot ti dy hun;\nyr wyt yn llanw'r gwacter drwy dy air,\ndaw'r pell yn agos ynot, O Fab Mair;\nmae melodïau’r cread er dy fwyn,\nmi welaf dy ogoniant ar bob twyn;\nW. RHYS NICHOLAS, 1914-96\nPantyfedwen (Tydi A Wnaeth Y Wyrth) · Cymanfa Treforus\nSancteiddia ni Arglwydd,\na helpa ni ag un galon ac un ysbryd\ni gyfryngu dy wirionedd a’th oleuni i’r byd\nfel y gwelo eraill ogoniant ein Harglwydd a’n Gwaredwr\nIesu Grist. Amen.\nE ap N Roberts, Cymer fy Munudau, 2021, t.158.\ngan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nMARC 8: 27-36\nAeth Iesu a'i ddisgyblion allan i bentrefi Cesarea Philipi, ac ar y ffordd holodd ei ddisgyblion: “Pwy,” meddai wrthynt, “y mae pobl yn dweud ydwyf fi?” Dywedasant hwythau wrtho, “Mae rhai'n dweud Ioan Fedyddiwr, ac eraill Elias, ac eraill drachefn, un o'r proffwydi.” Gofynnodd ef iddynt, “A chwithau, pwy meddwch chwi ydwyf fi?” Atebodd Pedr ef, “Ti yw'r Meseia.” Rhybuddiodd hwy i beidio â dweud wrth neb amdano.\nYna dechreuodd eu dysgu bod yn rhaid i Fab y Dyn ddioddef llawer, a chael ei wrthod gan yr henuriaid a'r prif offeiriaid a'r ysgrifenyddion, a'i ladd, ac ymhen tridiau atgyfodi. Yr oedd yn llefaru'r gair hwn yn gwbl agored. A chymerodd Pedr ef ato a dechrau ei geryddu. Troes yntau, ac wedi edrych ar ei ddisgyblion ceryddodd Pedr. “Dos ymaith o'm golwg, Satan,” meddai, “oherwydd nid ar bethau Duw y mae dy fryd ond ar bethau dynol.” Galwodd ato'r dyrfa ynghyd â'i ddisgyblion a dywedodd wrthynt, “Os myn neb ddod ar fy ôl i, rhaid iddo ymwadu ag ef ei hun a chodi ei groes a'm canlyn i. Oherwydd pwy bynnag a fyn gadw ei fywyd, fe'i cyll, ond pwy bynnag a gyll ei fywyd er fy mwyn i a'r Efengyl, fe'i ceidw.”\nBu’r drafodaeth am sut i dalu am ofal cymdeithasol ac ariannu’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn llenwi’r newyddion yn ystod yr wythnos a aeth heibio. Dygwyd cynllun gerbron gan y Llywodraeth ond bu cryn feirniadu arno, a hynny’n bennaf am ei fod yn rhoi pen trymaf y baich ar yr ifanc. Diau nad oes ateb hawdd i’r broblem, a bydd pawb ohonom yn ei gweld o’n safbwynt ein hunan.\nFelly yr oedd hi gyda gweinidogaeth Iesu hefyd, fel y dengys hanes yr hyn a ddigwyddodd pan holodd ef ei ddisgyblion pwy oedd pobl yn feddwl ydoedd? Cafwyd atebion amrywiol, ond yr oedd pawb i bob golwg yn cytuno ei fod yn rhywun o bwys. Yna, pan holodd Iesu ymhellach pwy yr oedd y disgyblion yn tybio ydoedd, Pedr sy’n ateb, a hynny heb flewyn ar dafod;“Ti yw'r Meseia.”\nRoedd Pedr wedi penderfynu, yn ei feddwl ei hun, pwy oedd Iesu Grist, ac roedd ganddo ei ddisgwyliadau penodol amdano. Chwalwyd y disgwyliadau hynny pan aeth Iesu yn ei flaen i ddweud y byddai yn dioddef a marw ac atgyfodi! Doedd hynny ddim wedi dod i feddwl Pedr, ac y mae’n dwyn Iesu o’r neilltu i’w geryddu. Ond y mae Iesu’n bendant mai dyna’r gwir, ac y byddai’n rhaid i bawb a’i dilynai ef ddilyn yr un llwybr; “Os myn neb ddod ar fy ôl i, rhaid iddo ymwadu ag ef ei hun a chodi ei groes a'm canlyn i.”\nHeddiw y mae yna Gristnogion sy’n gorfod codi’r groes dan amgylchiadau o erledigaeth a gormes. Cofiwn am Gristnogion Afghanistan sydd mewn sefyllfa fregus eithriadol a bywyd rhai ohonynt o bosibl mewn perygl. Yn ôl mudiad ‘Open Doors’ sy’n cefnogi Cristnogion mewn gwledydd lle ceir erledigaeth dim ond Gogledd Korea sy’n lle mwy peryglus i Gristnogion ar hyn o bryd.\nOnd beth amdanom ni? Beth yw ystyr codi’r groes i ni? Onid rhoi blaenoriaethau Duw o flaen ein blaenoriaethau ein hunain. Ystyried anghenion eraill, ac ymroi orau y gallwn i’w gwasanaethu? Os felly, yng nghanol bywyd go iawn y digwydd hynny; lle y mae’n rhaid llunio polisi a chodi arian a byw efo canlyniadau hynny.\nDwysawyd yr argyfwng yn y gwasanaeth iechyd a gofal gan Covid19. Ond onid dyna hefyd gefndir cymaint o’r ymroddiad, dewrder a charedigrwydd a welwyd dros y misoedd diwethaf. Bydd angen ymateb yr un mor gadarnhaol, creadigol ac anhunanol i sicrhau gofal cymdeithasol teilwng i’r dyfodol;\nGofynni godi’r groes,\nA’th ddilyn, Iesu cu:\nMae’n dywyll nos a ninnau’n flin,\nEr hyn dilynaf di.\nF T Palgrave, cyf. Elfed\ngelwaist ni i’th deyrnas,\na’n mabwysiadu fel dy blant.\nBrynwr a Gwaredwr,\ndangosaist i ni sut i fod yn wasanaethyddion,\ngan ymwrthod â ni ein hunain er mwyn gwasanaethu eraill.\nYsbryd sy’n ein cynnal,\nrwyt yn rhoi nerth i ni godi ein croes\ni wasanaethu teyrnas Dduw.\nDysg ni i wasanaethu eraill,\na thrwy hynny, dy wasanaethu di.\nGweddi o gyffes - ‘Pwy yw Iesu?’\nAm yr adegau y gofynnwyd y cwestiwn hwn i mi,\na minnau yn ei chael yn anodd ateb:\nMaddau i mi, Arglwydd, a rho i mi dy eiriau di i’w dweud.\nAm yr adegau pan fu arnaf gywilydd dy gydnabod di:\nMaddau i mi, Arglwydd, a gwna fi’n ddewr.\nAm yr adegau y bu i mi ystyried materion dynol yn unig, ac nid rhai Duw:\nMaddau i mi, Arglwydd, ac ehanga fy ngorwelion.\nAm yr adegau pan welais gyfleoedd i fentro dros Dduw\nond i ofn neu betruster wneud i mi edrych i’r cyfeiriad arall:\nMaddau i mi, Arglwydd, a chynydda fy hyder ynot ti.\nAm yr adegau pan fyddaf yn cymryd dim ond y siocledi rwyf yn eu hoffi allan o dy focs:\nMaddau i mi, Arglwydd, a gwna fi’n gyfan,\nyn barod i wneud dy ewyllys da di.\nArglwydd Iesu, dysg im gerdded\ndrwy y byd yn ôl dy droed;\n'chollodd neb y ffordd i'r nefoedd\nwrth dy ganlyn di erioed:\nmae yn olau\nond cael gweld dy wyneb di.\nAraf fawn wyf fi i ddysgu,\namyneddgar iawn wyt ti;\nmae dy ras yn drech na phechod -\naeth dy ras a'm henaid i;\npaid rhoi fyny\nnes im cyrraedd trothwy'r drws.\nAr fy ngyrfa dysg im weithio\ngwaith y nef, wrth olau fydd,\nnes im ddyfod yn gyfarwydd\na gorchwylion gwlad y dydd;\ncyn cael telyn yn y côr.\nDysg im siarad yn fwy nefol,\nfel preswylwyr pur y wlad;\ndysg im feddwl, fel yr angel,\nyn fwy annwyl am fy Nhad:\nti gei'r mawl a'r enw byth.\nymrwymwn i’th ddilyn di yr wythnos hon\ni’r corneli hynny o’n byd\ny bydd yn well gennym eu hanwybyddu fel arfer.\nHelpa ni i weddïo a siarad a gweithredu yn dy enw.\nGweddïau oddi ar wefan Roots Ecumenical Partnership\nDduw croesawus, rwyt yn ein gwahodd\nCynnal ni â’th bresenoldeb,\nbwyda ni â’th air,\ncryfha ni yn dy wasanaeth\nac anfon ni allan i fyw\nbob dydd o’n bywydau, yn dy enw. Amen.\nYn y chweched bennod o efengyl Marc cawn Iesu a’r disgyblion yn ceisio dianc o afael y tyrfaoedd i gael llonydd; ‘Oherwydd yr oedd llawer yn mynd a dod ac nid oedd cyfle iddynt hyd yn oed i fwyta.’ (Mc. 6:31) Ond nid ydynt yn llwyddo, a dywedir yn y bennod sy’n dilyn y bu’n rhaid iddynt fynd i fyny i’r gogledd, i ardal Tyrus a Sidon, sydd heddiw yn Lebanon, i gael gorffwys. Er mai cenedl-ddynion oedd yn byw yno, mae'r sôn am Iesu yn mynd o’i flaen a daw gwraig nad oedd yn Iddewes ato i ofyn iddo iachau ei merch. Yna, a hwythau ar y ffordd yn ôl i Galilea mae dyn mud a byddar yn cael ei gludo at Iesu iddo’i iachau.\nMarc 7:24-34 (beibl.net)\nFfydd gwraig o Syro-Phoenicia\nGadawodd Iesu Galilea ac aeth i fyny i ardal Tyrus. Ceisiodd gadw'r ffaith ei fod yn aros yno'n gyfrinach, ond methodd. Yn wir, yn syth ar ôl clywed ei fod yno, daeth rhyw wraig ato a syrthio i lawr o'i flaen – roedd ganddi ferch fach oedd wedi'i meddiannu gan ysbryd drwg. Gwraig wedi'i geni yn Syro-Phoenicia oedd hi, dim Iddewes, ac roedd hi'n pledio ar i Iesu fwrw'r cythraul allan o'i merch.\nDwedodd Iesu wrthi, “Rhaid i'r plant gael bwyta beth maen nhw eisiau gyntaf. Dydy hi ddim yn iawn i bobl daflu bwyd y plant i'r cŵn.”\n“Digon gwir, Arglwydd,” meddai'r wraig, “ond mae hyd yn oed y cŵn dan y bwrdd yn cael bwyta briwsion y plant.”\n“Am i ti roi ateb mor dda,” meddai Iesu wrthi, “cei fynd adre; mae'r cythraul wedi gadael dy ferch.”\nFelly aeth adre, a dyna lle roedd ei merch yn gorwedd ar ei gwely, a'r cythraul wedi'i gadael.\nIacháu dyn mud a byddar\nAeth Iesu yn ei flaen o ardal Tyrus a mynd drwy Sidon ac yna yn ôl i lawr at Lyn Galilea i ardal Decapolis. Yno daeth rhyw bobl a dyn ato oedd yn fyddar ac yn methu siarad yn glir, a gofyn iddo osod ei ddwylo ar y dyn a'i iacháu.\nAeth Iesu a'r dyn i ffwrdd o olwg y dyrfa. Rhoddodd ei fysedd yng nghlustiau'r dyn ac wedyn poeri ar ei fysedd cyn cyffwrdd tafod y dyn. Edrychodd i fyny i'r nefoedd, ac meddai gydag ochenaid ddofn, “Eph-phatha!” (sy'n golygu, “Agor!”) Ar unwaith roedd y dyn yn gallu clywed a siarad yn glir.\nDoedd dim llonydd i’w gael! Mae’r hanesion hyn yn dweud mwy na bod Iesu yn brysur a phawb am gael ei sylw, maent yn pwysleisio fod ei weinidogaeth yn croesi ffiniau a’i fod yn barod i newid ei gynlluniau i ateb gofynion unigolion. Er mai bwriad cyntaf gweinidogaeth Iesu oedd dwyn y newyddion da i’r Iddewon, y mae’n ymateb yn gadarnhaol i bobl eraill sy’n dod ar ei ofyn, a chofiwn ei sylw wedi cyfarfod y canwriad Rhufeinig hwnnw ddaeth i ofyn iddo iachau ei was; ‘Yn wir, rwy'n dweud wrthych, ni chefais gan neb yn Israel ffydd mor fawr.’ (Mth 8:10)\nYn ystod yr wythnosau diwethaf rydym wedi clywed llawer iawn o sôn am bobl Afghanistan sydd wedi gorfod ffoi o’r wlad. Mae llywodraeth Prydain wedi cytuno i dderbyn ugain mil o ffoaduriaid, a bydd pum mil yn cael cymorth i ymgartrefu yma yn weddol fuan. Enw swyddogol y cynllun i’w croesawu yw ‘Ymgyrch Croeso Cynnes’ (Operation Warm Welcome) ac ar y radio fore dydd Mercher diwethaf roedd yna drafodaeth ynghylch beth, tybed, a olyga estyn croeso cynnes iddynt?\n(Woman’s Hour, Radio 4 dydd Mercher 1 Medi, 2021 https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m000z6cl)\nY peth pwysicaf, meddai rhywun, oedd bod yn garedig ac yn ymwybodol o’r amgylchiadau erchyll yr oeddynt wedi eu hwynebu. Cyrhaedda amryw ohonynt yn dioddef effeithiau trawma, ac wedi gorfod gadael teulu a chyfeillion ar ôl mewn sefyllfaoedd peryglus. Bydd bod yn ystyriol o’u sefyllfa ac yn llawn cydymdeimlad â hwy yn hanfodol; a hyd yn oed os na allwn yn bersonol wneud dim yn ymarferol i’w cynorthwyo, bydd inni fel Cristnogion feithrin agwedd felly yn y gymdeithas leol yn gam gwerthfawr iawn i’w croesawu. Hefyd mae mudiad ‘Pobl i Bobl’ wedi bod yn casglu nwyddau ar gyfer y ffoaduriaid o Afghanistan, ac yr wyf yn siŵr fod amryw ohonoch wedi cefnogi hynny\nMae hanesion y Testament Newydd yn darlunio ymwneud go iawn Iesu â phobl ei gyfnod; weithiau mae’r amser yn anghyfleus, beirniadaeth pobl eraill ohono yn hallt, gwrthwynebiad yr awdurdodau yn chwyrn, a’i gefndir fel Iddew yn awgrymu wrtho, mae’n siŵr, y dylai fod yn wyliadwrus. Ond nid yw Iesu yn ymatal rhag cynorthwyo neb, ac y mae ei esiampl wedi bod yn ysbrydoliaeth i’w ddilynwyr ar hyd y canrifoedd. Meddai’r Parchg Perer M. Thomas, Aberystwyth (C.Ff. 854);\nYn gymaint iti gofio un o'r rhain\na rhannu'n hael dy grystyn gyda'r tlawd,\na chynnig llaw i'r gwan oedd gynt ar lawr\na'i arddel ef yn gyfaill ac yn frawd,\nfe'i gwnaethost, do, i'r Un sy'n Arglwydd nef,\na phrofi wnei o rin ei fendith ef.\nYn gymaint iti estyn llaw i'th god\na noddi'r gwaith a wneir mewn estron wlad\ni wella cyflwr ac i adfer nerth,\na dwyn y gobaith am gael gwir iachâd,\nYn gymaint iti gofio'r rhai mewn cell\na rhannu dy gonsýrn i'r gwael eu stad,\na throi ar dro i rannu'r cysur sydd\ngan sôn am Un sy'n gariad ac yn Dad;\nDduw hollgynhwysol a bythol-gariadus,\nmolwn ac addolwn di.\nGyda thi does dim gogledd na de,\ndim gorllewin na dwyrain – dim ffiniau.\nRwyt yn gofalu am bob un ohonom.\nRwyt yn Dduw sy’n iacháu, sy’n ein hiacháu ni\nlle bynnag a phryd bynnag y bydd arnom angen i ti ein cyffwrdd –\nboed hynny mewn corff, meddwl neu ysbryd.\nEdrychwn arnat yn awr,\na’n cariad tuag atat ti yn dân yn ein calonnau.\nManon Lewis – ‘Rho dy law’\nDduw ein Gwaredwr,\nrwyt ti’n agor y ffordd i fywyd\ntrwy gynnig i ni dy gariad.\nGorfoleddwn yn ein rhyddid,\nein hiachâd a’n gobaith.\nDysga ni i fod yn agored i eraill,\nac i groesawu a chynnwys pawb.\nYn enw Iesu.\nMyfyrdodau Awst 2021\nDyma myfyrdod 29.08.21 gan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nBu llawer iawn o sôn ar y newyddion yr wythnos diwethaf am y sefyllfa drychinebus yn Afghanistan a’r polisïau a arweiniodd at hynny. Cyfeiriwyd at benderfyniad Joe Biden, Arlywydd America, i ymddihatru o ryfeloedd fyddai, yn ei farn ef, yn ‘parhau am byth’. Dengys y sefyllfa’n eglur pa mor bellgyrhaeddol yw effeithiau gweledigaeth wleidyddol arbennig, a chyhuddwyd y Gorllewin o adael y wlad mewn llanast a’r boblogaeth mewn perygl.\nYn y chweched bennod ar hugain o Lyfr yr Actau y mae’r Apostol Paul y sôn am y weledigaeth Gristnogol a roddodd bwrpas a chyfeiriad i’w fywyd. Gwna hynny ar ôl cael ei ddwyn i’r ddalfa er ei ddiogelwch ei hun, a hynny’n dilyn y cynnwrf a barodd ei bregethu yn y Deml, pryd yr amlinellodd yr hyn a ddigwyddodd iddo ar y ffordd i Ddamascus flynyddoedd ynghynt.\nFe gawn hanes tröedigaeth Paul dair gwaith yn llyfr yr Actau. Luc, awdur y llyfr, sy’n dweud yr hanes ym mhennod 9, ond ym mhenodau 22 a 26 Paul ei hun sy’n adrodd y stori. Ag yntau o flaen ei well dywed wrth y brenin Agripa;\n“Pan oeddwn yn teithio i Ddamascus ar y perwyl hwn gydag awdurdod a chennad y prif offeiriaid, gwelais ar y ffordd ganol dydd, O frenin, oleuni mwy llachar na'r haul yn llewyrchu o'r nef o'm hamgylch i a'r rhai oedd yn teithio gyda mi. Syrthiodd pob un ohonom ar y ddaear, a chlywais lais yn dweud wrthyf yn iaith yr Iddewon, ‘Saul, Saul, pam yr wyt yn fy erlid i? Y mae'n galed iti wingo yn erbyn y symbylau.’ Dywedais innau, ‘Pwy wyt ti, Arglwydd?’ A dywedodd yr Arglwydd, ‘Iesu wyf fi, yr hwn yr wyt ti yn ei erlid. Ond cod a saf ar dy draed; oherwydd i hyn yr wyf wedi ymddangos i ti, sef i'th benodi di yn was imi, ac yn dyst o'r hyn yr wyt wedi ei weld, ac a weli eto, ohonof fi. Gwaredaf di oddi wrth y bobl hyn ac oddi wrth y Cenhedloedd yr wyf yn dy anfon atynt, i agor eu llygaid, a'u troi o dywyllwch i oleuni, o awdurdod Satan at Dduw, er mwyn iddynt gael maddeuant pechodau a chyfran ymhlith y rhai a sancteiddiwyd trwy ffydd ynof fi.’\n“O achos hyn, y Brenin Agripa, ni bûm anufudd i'r weledigaeth nefol, ond bûm yn cyhoeddi i drigolion Damascus yn gyntaf, ac yn Jerwsalem, a thrwy holl wlad Jwdea, ac i'r Cenhedloedd, eu bod i edifarhau a throi at Dduw, a gweithredu yn deilwng o'u hedifeirwch.”\nDywed Paul i’r hyn a ddigwyddodd iddo ar y ffordd i Ddamascus newid ei fywyd yn llwyr. Trodd yr erlidiwr yn genhadwr a bu’n ddiatal ei ymroddiad i’r gwaith o sôn am Iesu Grist a galw ar bawb i’w ddilyn. ‘Ni fûm anufudd i'r weledigaeth nefol’ meddai wrth Agripa, ac y mae’r weledigaeth honno wedi bod yn gymhelliad ac yn ganllaw i genedlaethau o Gristnogion ar hyd y canrifoedd. Y mae’n weledigaeth sydd iddi led a dyfnder, y mae’n cwmpasu bywyd i gyd ac yn gorffwys ar yr argyhoeddiad o gariad Duw, waned yn amlwg yn Iesu Grist. Rhaid wrth fywyd cyfan ac ymroddiad llwyr i’w gwireddu.\nBu D.S. Owen yn weinidog capel Jewin yn Llundain o 1915 i 1959. Dinistriwyd y capel yn ystod yr Ail Ryfel Byd ond adeiladwyd capel newydd ar y safle yn Fann Street, nepell o safle canolfan y Barbican heddiw. Bu farw D S Owen ychydig cyn agor y capel newydd ac ym mis Mawrth 1962 dadorchuddiwyd ffenestr goffa iddo ac arni’r geiriau ‘ni fûm anufudd i'r weledigaeth nefol’. Yng ngwasanaeth agoriadol y capel newydd gwnaeth aelodau Jewin adduned ddwys oedd yn adlewyrchu eu gweledigaeth Gristnogol:\n'Addunedwn hefyd ein cysegru ein hunain i’w wasanaeth Ef. Gweddïwn am i bawb a fyddo’n addoli rhwng y muriau cysegredig hyn dderbyn goleuni a nerth ar gyfer holl amgylchiadau bywyd. Amlyged yr Arglwydd ei hun, megis yn y dyddiau gynt, fel y gwasanaethom Ef i ryngu ei fodd, er gogoniant i’w Enw tragwyddol, ac er lledaeniad ei Deyrnas.’\n‘O am fywyd o Sancteiddio’ (Prysgol)\nDiolchwn, Arglwydd, am bawb a fu môr ffyddlon i weledigaeth fawr y Ffydd. Gwna ni yr un mor ddyfal â’r rhai a aeth o’n blaen, yn cadw’r fflam ynghyn. Dyro inni’r un argyhoeddiad tanbaid, a’r un ddawn nefol, a’r un neges felys fydd yn troi eraill eto atat ti, ac yn peri helaethu dy Deyrnas yn ein plith.\nDiolchwn am Iesu Grist a ddatguddiodd i ni mai ‘Duw, cariad yw.’ Diolchwn am ei fywyd glân a’i weinidogaeth dirion, am ei wyrthiau a’i ddamhegion, ei eiriau o gysur a’i gerydd a’i farn. Dysg i ni bwyso mwy ar ei addewidion a rhoi ein ffydd yn ei neges, a’n hysgwydd dan ei groes.\nDiolchwn am farw aberthol Crist a’i atgyfodiad o’r bedd, a’r addewid o’i bresenoldeb gyda ni drwy’r Ysbryd Glân. Boed i’r Ysbryd hwnnw a gyffrôdd y disgyblion gynt ein bywiocau ninnau, a’n gwneud yn ‘fwy na choncwerwyr, trwy’r hwn a’n carodd ni’.\nCyflwynwn i ti ein hanwyliaid a’n cyfeillion, a phawb sydd mewn angen. Cofiwn yn arbennig am amgylchiadau trist ac argyfyngus pobl Afghanistan, a gweddïwn y gwelir yno cyn hir gymod a chyfiawnder a heddwch.\nBydd gyda phawb heddiw sydd angen dy gwmni, a thywallt dy fendith arnom, gan faddau inni bob pechod a bai. A hynny nid am fod ynom ni haeddiant, ond am y gofynnwn bopeth yn enw ac yn haeddiant Iesu Grist. Amen.\nI’n Duw ni y bo’r mawl\na’r gogoniant a’r doethineb a’r diolch\na’r anrhydedd a’r gallu a’r nerth\nbyth bythoedd! Amen.\nIoan 16:1-4, 32-33\n“Yr wyf wedi dweud y pethau hyn wrthych i'ch cadw rhag cwympo. Fe'ch torrant chwi allan o'r synagogau; yn wir y mae'r amser yn dod pan fydd pawb fydd yn eich lladd chwi yn meddwl ei fod yn offrymu gwasanaeth i Dduw. Fe wnânt hyn am nad ydynt wedi adnabod na'r Tad na myfi. Ond yr wyf wedi dweud y pethau hyn wrthych er mwyn ichwi gofio, pan ddaw'r amser iddynt ddigwydd, fy mod i wedi eu dweud wrthych…\nEdrychwch, y mae amser yn dod, yn wir y mae wedi dod, pan gewch eich gwasgaru bob un i'w le ei hun, a'm gadael i ar fy mhen fy hun. Ac eto, nid wyf ar fy mhen fy hun, oherwydd y mae'r Tad gyda mi. Yr wyf wedi dweud hyn wrthych er mwyn i chwi, ynof fi, gael tangnefedd. Yn y byd fe gewch orthrymder, ond codwch eich calon, yr wyf fi wedi gorchfygu'r byd.”\n‘Yn y byd gorthrymder a gewch: eithr cymerwch gysur, myfi a orchfygais y byd.’\nPerthyn i hanes y Pasg y mae’r adnodau hyn o efengyl Ioan. Cawn Iesu yn yr oruwch ystafell y noson cyn y Groglith, ac wedi golchi traed ei ddisgyblion aiff rhagddo i siarad â hwy gan geisio eu paratoi ar gyfer ei ddioddefaint a’i farwolaeth, a chyflwyno iddynt beth o obaith yr atgyfodiad. Pwysleisia berthynas ganolog y disgyblion â’r Tad drwyddo ef, ond y mae hefyd yn eu rhybuddio y daw ofn a gorthrymder i’w rhan.\nDiau i’w eiriau, gofnodwyd gan Ioan, fod yn gysur ac yn galondid i genedlaethau o gredinwyr. Dywed yr Efengyl, nid yn unig i Iesu drwy ei Ymgnawdoliad rannu ein profiad a’n bywyd, ond iddo hefyd orchfygu’r byd â chariad. Er ei bod yn anodd gweld yn union weithiau beth a olyga gweithredu cariad yn ymarferol mewn sefyllfaoedd penodol, gallwn ddal gafael ar yr argyhoeddiad daufiniog mai ffordd cariad yw ffordd Duw, ac mai cariad fydd yn fuddugoliaethus yn y diwedd.\nO fod mewn cymundeb a chytgord perffaith â Duw gall Iesu gynnig tangnefedd i’w ddisgyblion. Yn ôl y Llythyr at y Galatiaid mae tangnefedd yn un o ffrwythau’r Ysbryd Glân (Gal 5:22) ac y mae’n llawer mwy nag absenoldeb gwrthdaro, ymryson ac ymrafael. Roedd Iesu Grist, meddai Ioan, yn feddianol ar dangnefedd noson ei fradychu! Y mae hefyd yn gadael ei dangnefedd yn rhodd i’w ddisgyblion.\nArglwydd Iesu, mewn byd cythryblus, lle ceir gwrthdaro, gelyniaeth a dinistr, trown atat ti.\nCeisiwn dy dangnefedd a’th gysur,\na rhoddwn ein ffydd a’n hyder yng ngwirioneddau dy efengyl.\nDaethost atom mewn gwendid, a datguddio dy hun yn orchfygwr,\naethost oddi amgylch gan wneuthur daioni, ond ni fu i bawb dy groesawu,\nceraist dy elynion, gan roi dy fywyd yn bridwerth dros lawer.\nYng nghanol dryswch ein cyfnod helpa ni\ni wrando dy eiriau’n fwy gofalus,\ni ganfod yn dy neges fwy eglur,\ni ddilyn dy esiampl yn fwy agos,\nac i adlewyrchu dy gariad hunanaberthol a dioddefus.\nCyflwynwn i ti ein byd\nsy’n ymddangos heddiw’n rhwygedig a llawn trallod.\nCofiwn ger dy fron drigolion Haiti ddioddefodd effeithiau dinistriol daeargryn,\na phoblogaeth Afghanistan sy’n byw drwy gyfnod o ofn a dychryn ac ansicrwydd mawr.\nYn dy drugaredd, gwrando ein gweddi ar eu rhan,\na bydd gyda phawb sy’n gofidio am anwyliaid,\na’r claf a’r unig a’r profedigaethus ym mhob man.\nCysura ac atgyfnertha hwy, ac arwain arweinwyr byd i lwybrau cyfiawnder a heddwch.\nGofynnwn y cyfan yn dy enw. Amen.\nEmyn – ‘Bydd yn wrol, paid a llithro’ (C.Ff. 735)\ny mae seren i'th oleuo:\nEr i'r llwybyr dy ddiffygio,\ner i'r anial fod yn faith,\nPaid ag ofni'r anawsterau,\npaid ag ofni'r brwydrau chwaith;\npaid ag ofni'r canlyniadau:\nNORMAN MACLEOD, 1812-72\ncyf. BEN DAVIES, 1864-1937\nBydded i Dduw pob gras, yr hwn a’ch galwodd i’w dragwyddol ogoniant yng Nghrist Iesu, eich gwneud yn gymwys, yn gadarn, yn gryf ac yn ddiysgog. Iddo ef y perthyn y gallu am byth. Amen.\nDiarhebion 9:1- 10 (Beibl.net)\nMae Doethineb wedi adeiladu ei thŷ;\nac mae wedi naddu saith colofn iddo.\nMae hi wedi paratoi gwledd,\na gosod y bwrdd.\nMae hi wedi anfon ei morynion allan\ni alw ar bobl drwy'r dre.\nMae'n dweud wrth bobl sy'n brin o synnwyr cyffredin,\n“Dewch yma, chi bobl wirion!\nDewch i fwyta gyda mi,\nac yfed y gwin dw i wedi'i gymysgu.\nStopiwch fod mor ddwl, i chi gael byw;\ndechreuwch gerdded ffordd gall.”\nCeisia gywiro rhywun balch sy'n gwawdio a chei lond ceg!\nCerydda rywun drwg a byddi'n cael dy gam-drin.\nCerydda'r un balch sy'n gwawdio, a bydd yn dy gasáu di;\nond os gwnei di geryddu'r doeth bydd e'n diolch i ti.\nRho gyngor i'r doeth, a byddan nhw'n ddoethach;\ndysga'r rhai sy'n byw yn iawn a byddan nhw'n dysgu mwy.\nParchu'r ARGLWYDD ydy'r cam cyntaf i fod yn ddoeth,\nac mae nabod yr Un Sanctaidd yn rhoi deall.\nDoethineb sy’n cael ei darlunio fel gwraig yn yr adnodau hyn. Y mae’n ceisio denu rhywrai i’w dilyn, ac mae’n debyg mai’r ifanc a’r dibrofiad sydd ganddi mewn golwg. Dyma’r rhai fydd yn gorfod gwneud dewisiadau tyngedfennol, ac mae’n bwysig i’r dewisiadau hynny fod yn rhai cywir.\nMae saith colofn tŷ Doethineb yn arwyddocau cyflawnder, gan yr ystyrid saith gan yr Iddewon yn rhif perffaith. Y mae hefyd wedi ei adeiladu ar y man uchaf yn y ddinas - safle a fyddai fel rheol yn cael ei neilltuo i gysegr neu deml. Nid rhyfedd hynny gan fod Doethineb yn Llyfr y Diarhebion yn cael ei huniaethu â Duw, ac y mae troi ymaith oddi wrthi a dewis llwybr arall yn gyfystyr â throi ymaith oddi wrth yr Arglwydd.\nY mae’r adnodau olaf yn mynegi pa mor ddi-fudd a pheryglus yw cynghori a cheryddu’r bobl hynny a wrthyd ddoethineb. Dyma rai nad oes dysgu yn eu croen, ac na ellir eu hyfforddi gan eu bod yn gwybod yn well o lawer na phawb arall, ac yn barod bob amser i wneud hwyl am ben y sawl a’u cywira. Y mae pobl ddoeth yn gwbl wahanol, yn barod i dderbyn cerydd yn raslon a dysgu oddi wrth bob camgymeriad. Yn wir, maent yn ddiolchgar i’r sawl sy’n eu cywiro ac yn ymagweddu’n gariadus tuag ato.\nYn olaf pwysleisir mai ‘ofn yr Arglwydd yw dechrau doethineb, ac adnabod y Sanctaidd yw deall’ (BCND).\nmewn byd dryslyd gweddïwn am ddoethineb,\nyng nghanol dewisiadau bywyd gofynnwn am dy arweiniad di.\nDiolch y cawn yr arweiniad hwnnw’n aml yn y cyffredin a’r cyfarwydd;\nmewn dihareb a gair o gyngor,\nyn esiampl pobl dda\na charedigrwydd teulu a chyfeillion.\nGwna ni’n agored bob amser i’r hyn a all ein hadeiladu,\nac yn ddiolchgar am bob cerydd a beirniadaeth sydd er ein lles.\nWrth gyflwyno ein hunain i ti,\ncofiwn am yr ieuenctid sy’n dewis llwybr gyrfa a bywyd,\npawb sy’n ymgymryd â gwaith a chyfrifoldeb newydd,\ny rhai sy’n gorfod dygymod â phethau fel y maent\na phob un sy’n gorfod wynebu’r dieithr a’r anghyfarwydd.\nGweddïwn dros wleidyddion,\nrhai y bydd eu polisïau yn dylanwadu ar fywyd y ddynoliaeth,\na’r arweinwyr y mae eu geiriau’n ganllaw i eraill.\nDyro iddynt hwy ac i ninnau y gras i ddyfalbarhau,\na’r gwyleidd-dra i ail-feddwl pan fo angen.\nCadw’r ddynoliaeth yn dy gariad a’r\nbyd dan gysgod dy adenydd.\nGweddi o eiriolaeth\ngweddïwn am heddwch mewn byd sy’n cael ei rwygo gan ryfel a gwrthdaro.\nCofiwn am y sefyllfa enbyd yn Afghanistan\na’r bygythiad mawr yno i bobl ddiniwed.\nCofiwn am deuluoedd y rhai a gollwyd yn y brwydo a fu,\na’u siom o weld nad oes fawr ddim yn newid,\na bod gelyniaeth yn ffynnu o hyd yn y wlad gythryblus honno.\nYn dy drugaredd rho nerth i’r rhai sy’n ceisio heddwch,\na dyfalbarhad i ddal ati er gwaethaf y rhwystrau.\nGweddïwn dros sefyllfa fregus ein byd\no achos newid hinsawdd a llygredd.\nCofiwn am drigolion gwlad Groeg a lleoedd eraill,\norfodwyd i ffoi o flaen tanau,\nac a welodd eu bywyd ar chwâl,\na’u haelwydydd yn sarn.\nDyro i arweinwyr byd ewyllys i ymateb yn adeiladol i’r argyfwng,\nac i bobl ym mhob man y gobaith bair iddynt ymdrechu\ni wneud eu rhan i atal gwaeth trychineb.\nGweddïwn dros ein cymunedau a’n cydnabod,\nein teuluoedd a’n cyfeillion,\npawb sydd mewn angen,\nyr aelwydydd sydd mewn galar,\na’r unigolion sy’n dioddef llesgedd ac anhwylder.\nCofiwn drigolion Haiti y rhwygwyd eu byd gan ddaeargryn,\na phobl Plymouth brofodd erchylltra trais\na chasineb diystyr.\nWrth weld y diniwed yn dioddef\nMaent oll mewn cynnwrf a phenbleth.\nYn dy drugaredd, Arglwydd, bugeilia hwy,\na thry ein gweddïau drostynt yn fendith,\na’n hymbil yn gyfrwng nerth ac adnewyddiad.\nA derbyn ni oll yn ddaionus,\nyn enw ac yn haeddiant Iesu Grist. Amen.\nEmyn – ‘Mae d’eisiau di bob awr’ (221 C. Ff.)\nMae d'eisiau di bob awr,\nfy Arglwydd Dduw,\ndaw hedd o'th dyner lais\no nefol ryw.\nMae d'eisiau, O mae d'eisiau,\nbob awr mae arnaf d'eisiau,\nbendithia fi, fy Ngheidwad,\ntrig gyda mi,\ncyll temtasiynau'u grym,\nyn d'ymyl di.\nrho d'olau clir,\nrho imi nerth, a blas\ndy eiriau gwir.\nyn Iesu gwna fi'n wir\nyn eiddot ti.\nANNIE S. HAWKS, 1835-1918 cyf. IEUAN GWYLLT, 1822-77\n‘Mae D'Eisiau Di Bob Awr ‘, Richie Tomos - Goreuon Richie Thomas (Tenor)\nIddo ef sy’n abl i’ch gwneud yn gadarn… i Dduw, yr unig un ddoeth, y bo’r gogoniant, trwy Iesu Grist - iddo ef y bo’r gogoniant am byth! Amen.\nMyfyrdod 08.08.21 gan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nArglwydd Dduw, mae bara’r bywyd gennyt ti ar gyfer y newynog\na dŵr bywiol ar gyfer y sychedig.\nDown yn newynog ac yn sychedig am dy air,\ngydag awydd i wybod dy ewyllys\nac i garu gyda’th gariad diamod di.\nHelpa ni i gael ein bwydo ac i ddysgu gennyt ti.\nElias ar Fynydd Horeb (1 Brenhinoedd 19:1-18)\nMynegodd Ahab i Jesebel y cwbl yr oedd Elias wedi ei wneud, a'i fod wedi lladd yr holl broffwydi â'r cleddyf. Yna anfonodd Jesebel negesydd i ddweud wrth Elias, “Fel hyn y gwnelo'r duwiau i mi, a rhagor, os na fyddaf wedi gwneud dy einioes di fel einioes un ohonynt hwy erbyn yr amser hwn yfory.” Ofnodd yntau a dianc am ei einioes nes dod i Beerseba, oedd yn perthyn i Jwda. Gadawodd ei was yno, ond aeth ef yn ei flaen daith diwrnod i'r anialwch. Pan oedd yn cymryd seibiant dan ryw bren banadl, deisyfodd o'i galon am gael marw, a dywedodd, “Dyma ddigon bellach, O ARGLWYDD; cymer f'einioes, oherwydd nid wyf fi ddim gwell na'm hynafiaid.” Ond wedi iddo orwedd a chysgu dan ryw bren banadl, dyna angel yn ei gyffwrdd ac yn dweud wrtho, “Cod, bwyta.” A phan edrychodd, wrth ei ben yr oedd teisen radell a ffiolaid o ddŵr; a bwytaodd ac yfed ac ailgysgu. Daeth yr angel yn ôl eilwaith a'i gyffwrdd a dweud, “Cod, bwyta, rhag i'r daith fod yn ormod iti.” Cododd yntau a bwyta ac yfed; a cherddodd yn nerth yr ymborth hwnnw am ddeugain diwrnod a deugain nos, hyd at Horeb, mynydd Duw.\nYno aeth i ogof i aros, a daeth gair yr ARGLWYDD ato gan ddweud, “Beth a wnei di yma, Elias?” Dywedodd yntau, “Bûm i'n selog iawn dros ARGLWYDD Dduw y Lluoedd; cefnodd yr Israeliaid ar dy gyfamod, a bwrw d'allorau i lawr, a lladd dy broffwydi â'r cleddyf; myfi'n unig sydd ar ôl, ac y maent yn ceisio f'einioes innau.” Yna dywedwyd wrtho, “Dos allan a saf ar y mynydd o flaen yr ARGLWYDD.” A dyma'r ARGLWYDD yn dod heibio. Bu gwynt cryf nerthol, yn rhwygo mynyddoedd a dryllio creigiau, o flaen yr ARGLWYDD; nid oedd yr ARGLWYDD yn y gwynt. Ar ôl y gwynt bu daeargryn; nid oedd yr ARGLWYDD yn y ddaeargryn. Ar ôl y ddaeargryn bu tân; nid oedd yr ARGLWYDD yn y tân. Ar ôl y tân, distawrwydd llethol. Pan glywodd Elias, lapiodd ei wyneb yn ei fantell a mynd i sefyll yng ngenau'r ogof; a daeth llais yn gofyn iddo, “Beth a wnei di yma, Elias?” Atebodd yntau, “Bûm i'n selog iawn dros ARGLWYDD Dduw y Lluoedd; cefnodd yr Israeliaid ar dy gyfamod, a bwrw d'allorau i lawr, a lladd dy broffwydi â'r cleddyf; myfi'n unig sydd ar ôl, ac y maent yn ceisio f'einioes innau.” Dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, “Dos yn ôl i gyfeiriad anialwch Damascus, a phan gyrhaeddi, eneinia Hasael yn frenin ar Syria, a Jehu fab Nimsi yn frenin ar Israel, ac Eliseus fab Saffat o Abel-mehola yn broffwyd yn dy le. Pwy bynnag fydd yn dianc rhag cleddyf Hasael, bydd Jehu yn ei ladd; pwy bynnag fydd yn dianc rhag cleddyf Jehu, bydd Eliseus yn ei ladd. Ond gadawaf yn weddill yn Israel y saith mil sydd heb blygu glin i Baal, na'i gusanu.”\nMae hanes y proffwyd Elias yn dilyn ei fuddugoliaeth fawr dros broffwydi Baal ar fynydd Carmel yn hollol groes i’r disgwyl. Gellid dychmygu y byddai ar ben ei ddigon ac yn llawn gorfoledd ond cawn ef yn ofnus a digalon, ac ar ffo oherwydd bygythiad y frenhines Jesebel i’w lofruddio. Yn yr anialwch y mae’n cymryd seibiant a’i ddigalondid bron a’i lethu. Ond daw angel ato ddwywaith gyda bwyd a diod, ac ar sail yr ymborth hwnnw aiff yntau yn ei flaen nes cyrraedd mynydd Horeb.\nAr fynydd Horeb mae Elias yn dod yn ymwybodol o bresenoldeb Duw, nid mewn storm na thân na daeargryn ond yn dilyn distawrwydd llethol. Er gwaethaf ei ddigalondid a’r ffaith iddo anobeithio’n llwyr caiff wybod bod gan Dduw fwy o waith iddo’i gyflawni. Roedd i eneinio ‘Hasael yn frenin ar Syria, a Jehu fab Nimsi yn frenin ar Israel, ac Eliseus fab Saffat o Abel-mehola yn broffwyd yn dy le’.\nGallwn ond dychmygu ei wewyr. Go brin y byddai ufuddhau i’r gorchymyn yn ateb yr hyn oedd yn pwyso ar ei feddwl, sef bygythiad Jesebel i’w ddifa. Ni fyddai penodi brenhinoedd a phroffwyd newydd ychwaith yn troi'r genedl yn ôl at yr Arglwydd ar fyrder ac yn dadwneud y gwrthgiliad yr oedd Elias mor ymwybodol ohono. Ond cynllun Duw oedd hwn, ac mae Elias yn cael ei alw i helpu i’w wireddu, er na fyddai iddo ef ei hun, yn ôl pob golwg, fawr mwy na hynny o ran ynddo… ‘yn broffwyd yn dy le’.\nHeddiw y mae’n hawdd iawn teimlo’n ddigalon am gyflwr Cristnogaeth yng Nghymru, ond geilw ffydd arnom ninnau i wneud ein rhan a gadael y cynllun mawr i Dduw.\nC.Ff. 737 NORMAN MACLEOD, 1812-72 cyf. BEN DAVIES, 1864-1937\nGweddi o addoliad\nDduw heb ffiniau,\ndiolch i ti na allwn dy ffrwyno,\na’th fod yn ddiddiwedd a bob amser yn meddwl am rywbeth i’w wneud!\nPan fyddwn yn meddwl ein bod wedi gweithio popeth allan, rwyt ti yn ein synnu!\nDduw graslon, rwyt ti wedi ein bendithio yn wir.\nDiolch ein bod yn gwybod, wrth i ni blygu’n wylaidd wrth dy orsedd,\nmai dim ond ti all ddiwallu ein hanghenion.\nMawl fo i ti, Arglwydd Dduw.\n– ‘Tyred Iesu i’i Anialwch’ ( C.Ff. 730, Blaenwern)\nDiolch i ti, Arglwydd, am gredu ynom ni,\nam weld tu draw i’n tu allan\na gwybod pwy, mewn gwirionedd, ydym ni tu mewn.\nDiolch i ti am roi i ni y cyfan y mae ei angen arnom i wneud dy waith.\nMyfyrdod 01.08.21 gan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nArglwydd Dduw, rhoddwr bywyd,\nrwyt yn ein bendithio â phopeth y mae ei angen arnom –\na chymaint mwy.\nCadw ni rhag canolbwyntio cymaint ar ein hanghenion corfforol\nfel ein bod yn esgeuluso ein bwyd ysbrydol.\nbodlona ni â’th bresenoldeb,\na nertha ni â’th Ysbryd –\nfel y cawn rannu dy fywyd tragwyddol. Amen.\nExodus 16: 1-3; 11-15\nYna aeth pobl Israel ymlaen o Elim a chyrraedd Anialwch Sin, sydd rhwng Elim a Sinai, ar y pymthegfed diwrnod o'r ail fis ers iddyn nhw adael gwlad yr Aifft. Pan oedden nhw yn yr anialwch, dyma nhw i gyd yn dechrau ymosod ar Moses ac Aaron unwaith eto. “Byddai'n well petai'r ARGLWYDD wedi gadael i ni farw yn yr Aifft! O leia roedd gynnon ni ddigon o gig a bwyd i'w fwyta yno. Ond rwyt ti wedi dod â ni i gyd allan i'r anialwch yma i lwgu i farwolaeth!”…\nA dyma'r ARGLWYDD yn dweud wrth Moses: “Dw i wedi clywed fel mae pobl Israel yn ymosod arna i. Dwed wrthyn nhw, ‘Byddwch yn cael cig i'w fwyta gyda'r nos, ac yn y bore byddwch yn cael llond eich bol o fara. Byddwch yn deall wedyn mai fi ydy'r ARGLWYDD eich Duw chi.’”\nGyda'r nos, dyma soflieir yn dod ac yn glanio yn y gwersyll – roedden nhw dros bobman! Yna yn y bore roedd haenen o wlith o gwmpas y gwersyll. Pan oedd y gwlith wedi codi, roedd rhyw stwff tebyg i haen denau o farrug yn gorchuddio'r anialwch. Pan welodd pobl Israel e, dyma nhw'n gofyn i'w gilydd, “Beth ydy e?” Doedd ganddyn nhw ddim syniad beth oedd e. Ac meddai Moses wrthyn nhw, “Dyma'r bara mae'r ARGLWYDD wedi'i roi i chi i'w fwyta.\nRydym i gyd yn gallu cwyno, ac fe wnawn hynny’n aml am y pethau lleiaf. Ond yn hanes taith pobl Israel o’r Aifft yn ôl i wlad Canaan, cawn hwy yn cwyno am nad oedd ganddynt fwyd yn yr anialwch. Aethant i feddwl y byddai’n well iddynt fod wedi aros yn gaethweision i Pharo a chael eu gwala a’u gweddill o grochenau cig gwlad yr Aifft, na llwgu i farwolaeth ar y daith adref.\nYmateb Duw yw rhoi iddynt gig a manna. Roedd eisoes wedi peri i ddŵr lifo o’r graig i’w disychedu, ac yn awr mae’n darparu bwyd iddynt hefyd. Does dim rhyfedd i hanes yr anialwch am ymwneud Duw â’i bobl ddod yn un o straeon sylfaen yr ysgrythur. Pwysleisia ras Duw a natur wrthryfelgar ei bobl.\nBydd gorfod goresgyn anawsterau yn brofiad i bawb ohonom rywbryd neu’i gilydd. Mae’r Gemau Olympaidd wedi tynnu ein sylw unwaith eto at ymroddiad a dyfalbarhad yr athletwyr, a’u penderfyniad di-ildio i ddal ati. Effeithiwyd pawb ohonynt gan yr amgylchiadau yn sgil Covid19 a wnaeth ymarfer a pharatoi yn anodd. Bu i Tom Dean, a enillodd fedal aur am nofio, ddal y clwy’. Gorfu i Lauren Williams, a enillodd fedal arian yng nghystadleuaeth y taekwando, fyw mewn carafán efo’i mam am ddeunaw mis gan ei bod yn rhy ifanc yn 14 mlwydd oed i fynychu gwersyll ymarfer. A bu Georgia Taylor-Brown, gafodd fedal arian yn y triathlon i ferched, ar faglau yn gynharach eleni.\nMae ymateb rhai cystadleuwyr gafodd eu siomi hefyd wedi bod yn ysbrydoliaeth. Bu i Emily Craig ac Imogen Grant golli’r fedal efydd mewn cystadleuaeth rwyfo o un canfed o eiliad, ond yn ôl Grant roedd eu datblygiad dros y ddwy flynedd ddiwethaf yn bwysicach nag unrhyw fedal, a gallent, meddai, fod yn falch o’u hymdrech.\nYn y Beibl y mae pob ymdrech a dyfalbarhad dynol i’w ganfod yng nghyd-destun gofal a chariad Duw, ac y mae pob anniolchgarwch a difaterwch hefyd yn cael ei weld drwy’r un sbectol. Dyna gysur a gwae y safbwynt Cristnogol.\nO Dduw, rhoddwr manna o’r nefoedd,\ndarperaist ddigon ar gyfer dilynwyr Moses yn yr anialwch.\nO Grist, bara’r bywyd,\nbwydaist y pum mil â phum torth a dau bysgodyn.\nO Ysbryd Sanctaidd y Duw byw,\nsydd gyda ni bob amser,\ngofynnwn i ti ein bwydo ni â’r cyfan y mae ei angen arnom,\nfel y cawn ein diwallu.\na'i throeon enbyd hi\no ddydd i ddydd addawodd ef\noleuni'r nef i ni.\nFy enaid dring o riw i riw\nheb ofni braw na haint\nyn ôl dy ddydd y bydd dy nerth\nar lwybrau serth y saint.\nY bywyd uchel wel ei waith\nar hyd ei daith bob dydd,\na'r sawl yn Nuw a ymgryfha\na gaiff orfwysfa'r ffydd.\nO ddydd i ddydd ei hedd a ddaw\nfel gwlith ar ddistaw ddôl,\na da y gwyr ei galon ef\nfod gorau'r nef yn ôl.\nWel gorfoledded teulu'r fydd\nyn llafar iawn eu llef,\ncyhoedded pawb o ddydd i ddydd\nei iachawdwriaeth ef. J. T. JOB, 1867-1938\nDechrau Canu Dechrau Canmol, Llandudno, 2015\nDiolch i ti, Arglwydd, ein bod yn medru ymddiried ynot ti ym mhob peth.\nHyd yn oed pan fyddwn yn methu deall,\npan fyddwn yn teimlo ar goll ac yn unig,\ngallwn ymddiried ynot ti.\nPan fyddwn yn crwydro yn y diffeithwch,\ndiolch i ti dy fod yno wrth ein hochr,\ndy fod yn ymestyn allan ac yn ein cyffwrdd.\nDiolch i ti, Arglwydd, ein bod yn ddiogel gyda thi.\nOherwydd rwyt ti’n darparu’r cyfan y mae ei angen arnom.\nMyfyrdodau Gorffenaf 2021\nEffesiaid 4:11-16 (beibl.net)\nA dyma'i roddion: mae wedi penodi rhai i fod yn gynrychiolwyr personol iddo, eraill i fod yn broffwydi, eraill yn rhai sy'n rhannu'r newyddion da, ac eraill yn fugeiliaid ac athrawon.Maen nhw i alluogi pobl Dduw i gyd i'w wasanaethu mewn gwahanol ffyrdd, er mwyn gweld corff y Meseia, sef yr eglwys, yn tyfu'n gryf.Y nod ydy ein bod ni'n ymddiried ym Mab Duw gyda'n gilydd ac yn dod i'w nabod yn well. Bryd hynny bydd yr eglwys fel oedolyn aeddfed yn adlewyrchu beth welwn ni yn y Meseia ei hun.Dim plantos bach fyddwn ni, yn cael ein taflu yn ôl ac ymlaen gan y tonnau, a'n chwythu yma ac acw gan bob awel sy'n dod heibio. Fyddwn ni ddim yn newid ein meddyliau bob tro mae rhywun yn dweud rhywbeth newydd, neu'n cael ein twyllo gan bobl slei sy'n gwneud i gelwydd swnio fel petai'n wir.Na, wrth gyhoeddi beth sy'n wir mewn cariad, byddwn ni'n tyfu'n debycach bob dydd i'r Pen, sef y Meseia.Y pen sy'n gwneud i'r corff weithio a thyfu. Fel mae pob rhan o'r corff wedi'i weu i'w gilydd, a'r gewynnau'n dal y cwbl gyda'i gilydd, mae'r eglwys yn tyfu ac yn cryfhau mewn cariad wrth i bob rhan wneud ei gwaith.\nYn y bedwaredd bennod o'r Llythyr at yr Effesiaid y mae Paul yn amlinellu'r gwahanol swyddogaethau oedd yn yr Eglwys yn ei gyfnod ef. Yn amlwg, nid oedd pawb yn gwneud yr un peth ond yr oedd pawb, er hynny, yn gwasanaethu Crist yn ôl eu gallu a'u doniau.\nI wneud hynny'n llwyddiannus, meddai Paul, roedd angen ffydd ac ymddiriedaeth a golygai hynny fod y Cristnogion yn tyfu ac yn aeddfedu. Meddai;\n'Y nod yw dynoliaeth lawn dwf, a'r mesur yw'r aeddfedrwydd sy'n perthyn i gyflawnder Crist.''\nNeu yn ôl beibl.net;\n'Bryd hynny bydd yr eglwys fel oedolyn aeddfed yn adlewyrchu beth welwn ni yn y Meseia ei hun.''\nBod yn debyg i Grist oedd y nod, a golygai hynny gadernid barn a doethineb, a'r parodrwydd i gyhoeddi'r efengyl mewn cariad, a chydweithio. Y gyfrinach oedd dal cyswllt â Christ, ac ystyr hynny oedd ymroi yn llwyr i'w gariad a bod yn gwbl ffyddlon iddo.\nY mae gan bawb waith i'w wneud yn yr Eglwys o hyd, a gall pawb ohonom wneud rhywbeth. Wrth weithio yr ydym yn tyfu mewn profiad, a bydd y profiadau a gawn yn porthi ein ffydd ac yn mynnu ein bod weithiau yn meddwl yn ddyfnach am yr hyn a gredwn.\nCyfrifoldeb pob aelod o'r Eglwys yw meddwl o ddifrif am yr hyn y gallant ei gyflawni a'r hyn y dichon fod Duw yn gofyn iddynt ei wneud.\nWrth ffarwelio ag Owain fydd yn cychwyn ar ei weinidogaeth yng Ngofalaeth Fro Nant Conwy ym mis Medi, dymunwn yn dda iddo gan ddiolch am yr hwyl a'r cydweithio hapus fu rhyngom. Bu iddo ef a ninnau dyfu ac aeddfedu yn y ffydd drwy'r profiad hwnnw, a bu ei ymroddiad a'i benderfyniad i ymateb i'r alwad a deimlai i wasanaethu fel gweinidog yn ysbrydoliaeth inni. Tybed a oes yna rywun arall yn yr ofalaeth sy'n teimlo fod Duw yn eu galw hwythau ar hyd llwybr tebyg? Os oes, peidiwch â bod yn swil o fynegi hynny.\nEin Tad, yr wyt ti yn galw pobl i'th ddilyn\nac yn rhoi'r gallu iddynt i gyflawni dy waith,\ngan ein creu yn un teulu o fewn dy Eglwys.\nDyro i ninnau glywed dy alwad yn fwy eglur\na gweld y cyfleoedd i wasanaethu a roddi di inni.\nBoed inni ddysgu ac aeddfedu\ndrwy rannu profiad a gorchwyl,\na darganfod y llwybr yr wyt yn ein cyfeirio iddo.\nDiolchwn am dy Eglwys ar hyd a lled y ddaear\na gweddïwn y bydd iw chenhadaeth lwyddo\na'i gwaith fynd ar gynnydd.\nCyflwynwn i ti'r cynulleidfaoedd y gwyddom yn dda amdanynt\nac erfyniwn am dy fendith arnynt,\nfel y bydd i'w tystiolaeth fod yn effeithiol\na'i bywyd yn adlewyrchiad o'th gariad.\nGweddïwn dros eglwysi'r ofalaeth hon\na phawb a berthyn iddi,\nyn enwedig y rhai sy'n llesg neu'n wael,\ny teuluoedd sydd mewn profedigaeth,\na'r aelodau sydd mewn ysbytai a chartrefi.\nBugeilia bob aelwyd,\na thrwy dy Ysbryd Glân\nymestyn y tu hwnt i'n cyrraedd ni\ni ddwyn cysur a gobaith,\nffydd ac adnewyddiad.\nHyn a ofynnwn yn enw ac yn haeddiant\nein Harglwydd, Iesu Grist. Amen.\nEmyn (844 C.Ff.)\nY Parchg Wynne Roberts\nGeiriau Eifion Wyn – ‘Efengyl Tangnefedd’\nTon: "How's the World Treating You".\nGras ein Harglwydd Iesu Grist, a chariad Duw, a chymdeithas yr Ysbryd Glân, fyddo gyda ni oll. Amen.\nDywedodd Iesu wrth ei ddisgyblion: 'Dewch o'r neilltu… a gorffwyswch am dipyn.'\nDewch i bresenoldeb yr Arglwydd yn awr,\noddi wrth feichiau a phwysau bywyd.\nDewch â breichiau agored,\na derbyniwch y gorffwys mae Iesun ei gynnig –\ni adfer ein heneidiau,\na'n paratoi ar gyfer beth bynnag sy'n dod nesaf.\nO Dduw, ti yw ein bugail.\nAmlygwyd dy ofal a'th drugaredd\nym mywyd Iesu.\nGofynnwn am gael profi heddiw\ny gorffwys rwyt ti'n ei gynnig,\nyr heddwch a all ein hadfer a'n hadfywio\na'n galluogi i fyw y bywyd helaeth a addawyd.\nGweddïwn yn enw Iesu.\nMarc 6:30- 34\nDaeth yr apostolion ynghyd at Iesu a dweud wrtho am yr holl bethau yr oeddent wedi eu gwneud a'u dysgu.A dywedodd wrthynt, "Dewch chwi eich hunain o'r neilltu i le unig a gorffwyswch am dipyn." Oherwydd yr oedd llawer yn mynd a dod, ac nid oedd cyfle iddynt hyd yn oed i fwyta.Ac aethant ymaith yn y cwch i le unig o'r neilltu. Gwelodd llawer hwy'n mynd, a'u hadnabod, a rhedasant ynghyd i'r fan, dros y tir o'r holl drefi, a chyrraedd o'u blaen.Pan laniodd Iesu gwelodd dyrfa fawr, a thosturiodd wrthynt am eu bod fel defaid heb fugail; a dechreuodd ddysgu llawer iddynt.\nMae'r cwestiwn, 'Lle gawn ni fynd ar ein gwyliau?' wedi llenwi'r wasg a'r cyfryngau ers misoedd. Parodd y pandemig nad oes gennym ryddid bellach i fynd i bob man fel cynt, ond hyd yn oed cyn bod sôn am gyfyngiadau teithio roedd rhai yn pryderu am effaith hedfan diddiwedd ar yr hinsawdd a'r blaned.\nEleni, ymddengys y bydd yn rhaid i'r mwyafrif ohonom fodloni ar aros yn nes adref, ac efallai nad drwg o beth yw hynny, gan fod llawer yn dweud mai dim ond yn ystod y cyfnodau clo y daethant i adnabod eu bröydd eu hunain.\nBid a fo am hynny, mae'r Beibl yn rhoi pwyslais ar orffwyso. Gwelwn hynny yn hanes y Creu (Gen 2:2) lle y dywedir i Dduw orffwyso ar y seithfed dydd oddi wrth ei holl waith. Yn yr efengylau hefyd mae Iesu yn annog ei ddisgyblion i orffwyso, a gwelwn ef ei hun hefyd yn ceisio dihangfa o ganol prysurdeb a galwadau di-ddiwedd ei weinidogaeth.\nDywedir yn aml fod Prydain yn rhoi mwy o bwyslais ar waith nag aml i wlad arall, ac efallai mai canlyniad hynny ar dro yw'r ymdeimlad o euogrwydd wrth fod yn segur. Gwyddom fod pobl brysur weithiau yn ei chael yn anodd gollwng gafael ac ymlacio, a chofiwn am y ffermwr hwnnw a fynnai fyw i'r fferm yn hytrach na byw arni.\nOnd nid ym myd gwaith yn unig y gall prysurdeb di-ddiwedd fod yn wendid. Gall yr un peth fod yn wir ym myd yr Ysbryd hefyd, a gall hyd yn oed yr ysfa i wneud daioni weithiau fod yn niweidiol.\nYstyriwch yr hanes hwn o Efengyl Mathew (26:6-13)\nPan oedd Iesu ym Methania yn nhŷ Simon y gwahanglwyfus, daeth gwraig ato a chanddi ffiol alabastr o ennaint gwerthfawr, a thywalltodd yr ennaint ar ei ben tra oedd ef wrth bryd bwyd. Pan welodd y disgyblion hyn, aethant yn ddig a dweud,I ba beth y bu'r gwastraff hwn? Oherwydd gallesid gwerthu'r ennaint hwn am lawer o arian a'i roi i'r tlodion. Sylwodd Iesu ar hyn a dywedodd wrthynt, Pam yr ydych yn poeni'r wraig? Oherwydd gweithred brydferth a wnaeth hi i mi. 11Y mae'r tlodion gyda chwi bob amser, ond ni fyddaf fi gyda chwi bob amser. Wrth dywallt yr ennaint hwn ar fy nghorff, fy mharatoi yr oedd hi ar gyfer fy nghladdu. Yn wir, rwy'n dweud wrthych, pa le bynnag y pregethir yr Efengyl yma yn yr holl fyd, adroddir hefyd yr hyn a wnaeth hon, er cof amdani.\n'Y mae'r tlodion gyda chwi bob amser' – nid bod yn ddirmygus o'r tlawd yr oedd Iesu wrth ddweud y geiriau hyn, ond pwysleisio, yn hytrach, fod yn rhaid cael cyd-bwysedd mewn bywyd a bod yna le dilys i addoliad ac elusengarwch.\nA ninnau, gobeithio, ar ein ffordd allan o'r pandemig tybed a fydd profiadau'r misoedd clo a'r cyfyngiadau teithio wedi newid ein pwyslais fel cymdeithas a'n gwneud yn bobl mwy cytbwys eu byw a dedwydd ein byd?\nGweddi o gyffes\nDduw graslon, rwyt ti bob amser yn neilltuo amser ar ein cyfer;\nmae'n ddrwg gennym nad ydym ni bob amser yn neilltuo amser i ti.\nPan fyddwn yn rhuthro o gwmpas yn bod yn brysur,\nweithiau pan fyddwn hyd yn oed yn gwneud dy waith di,\nbyddwn yn anghofio amdanat ti.\nMae'n ddrwg gennym pan fyddwn yn llenwi cymaint ar ein bywydau\nfel nad oes lle ar ôl i ti –\ndim lle i ddianc, i fod mewn lle tawel gyda thi.\nMaddau i ni, Arglwydd, a helpa ni i beidio â brysio ond yn hytrach i arafu,\ni wneud lle i ti fyw o'n mewn ni.\nAc yn y lle hwnnw,\nceisiwn wybod beth wyt ti am i ni ei wneud\na phwy rwyt ti am i ni dreulio amser gyda hwy.\nHelpa ni i gadw'r cydbwysedd cywir,\ny curiad cywir sydd mewn cytgord â thi.\nDiolch i ti, Arglwydd, fod gennyt ti ddigon o amser i bawb.\nHyd yn oed pan oeddet wedi blino ac angen gorffwys,\npan fyddai'r tyrfaoedd yn ymgasglu byddai dy galon drugarog\nyn iacháu ac yn adfer pob un oedd yn dod atat.\nRydym yn diolch i ti dy fod yn garedig ac yn ofalus\nac yn tywallt dy gariad arnom.\nMaer cariad rwyt yn ei rannu mor hael wedi ein rhyddhau\ni fod y bobl rwyt ti wedi ein galw i fod.\nDiolch i ti dy fod yn bresennol\nyn y pethau mawr a'r pethau bach yn ein bywydau,\nyn amseroedd cyffredin ein bywydau bob dydd,\nac yn yr amseroedd anghyffredin ac arbennig.\nDwyt ti byth yn ein gadael na'n gwrthod.\nDiolch i ti, Arglwydd, ein Bugail a'n Brenin.\nEmyn Yr Arglwydd yw fy mugail\nPedwarawd o Ddyffryn Clwyd - Lisa Dafydd, Tesni Jones, Dafydd Wyn Jones a Dafydd Allen yn perfformio trefniant Euros Rhys Evans o 'Yr Arglwydd Yw Fy Mugail' (Salm 23) ar Noson Lawen.\nO Dduw, yn yr Ysgrythur\ndarllenwn dy fod wedi gorffwyso ar y seithfed dydd –\nar ôl holl brysurdeb a gwaith y creu;\na darllenwn am ddymuniad Iesu i’w ddisgyblion orffwyso.\nFel dy ddilynwyr, dy ddisgyblion, yn awr,\nac wrth i ni ddychwelyd i’n bywydau prysur,\nboed i ni wybod am y gorffwys rwyt ti’n ei gynnig\nbob diwrnod yr wythnos hon.\nMyfyrdodau Mehefin 2021\n‘Yr oedd tyrfa fawr yn ei ganlyn ac yn gwasgu arno.’\nArglwydd, mae mor hawdd bod yn rhan o’r dyrfa,\nyn dilyn tu ôl i eraill,\nheb wybod beth sy’n digwydd yn y tu blaen.\nRho i ni’r gallu i symud trwy’r dorf brysur,\na’r dewrder i’th gyffwrdd di,\ner mwyn derbyn profiad sy’n newid ein bywydau.\nOnd gofynnwn hefyd i ti aros a throi atom,\na’n galw wrth ein henwau,\na dweud y geiriau hynny sy’n rhoi gwybod i ni\nein bod yn derbyn maddeuant llwyr ac yn cael ein caru’n ddiamod. Amen\nMarc 5:21 - 34\nWedi i Iesu groesi'n ôl yn y cwch i'r ochr arall, daeth tyrfa fawr ynghyd ato, ac yr oedd ar lan y môr. Daeth un o arweinwyr y synagog, o'r enw Jairus, a phan welodd ef syrthiodd wrth ei draed ac ymbil yn daer arno: “Y mae fy merch fach,” meddai, “ar fin marw. Tyrd a rho dy ddwylo arni, iddi gael ei gwella a byw.” Ac aeth Iesu ymaith gydag ef.\nYr oedd tyrfa fawr yn ei ganlyn ac yn gwasgu arno. Ac yr oedd yno wraig ac arni waedlif ers deuddeng mlynedd. Yr oedd wedi dioddef yn enbyd dan driniaeth llawer o feddygon, ac wedi gwario'r cwbl oedd ganddi, a heb gael dim lles ond yn hytrach mynd yn waeth. Yr oedd hon wedi clywed am Iesu, a daeth o'r tu ôl iddo yn y dyrfa a chyffwrdd â'i fantell, oherwydd yr oedd hi wedi dweud, “Os cyffyrddaf hyd yn oed â'i ddillad ef, fe gaf fy iacháu.” A sychodd llif ei gwaed hi yn y fan, a daeth hithau i wybod yn ei chorff ei bod wedi ei hiacháu o'i chlwyf. Ac ar unwaith deallodd Iesu ynddo'i hun fod y nerth oedd yn tarddu ynddo wedi mynd allan, a throes yng nghanol y dyrfa, a gofyn, “Pwy gyffyrddodd â'm dillad?” Meddai ei ddisgyblion wrtho, “Yr wyt yn gweld y dyrfa'n gwasgu arnat ac eto'n gofyn, ‘Pwy gyffyrddodd â mi?’ ” Ond daliodd ef i edrych o'i gwmpas i weld yr un oedd wedi gwneud hyn. Daeth y wraig, dan grynu yn ei braw, yn gwybod beth oedd wedi digwydd iddi, a syrthiodd o'i flaen ef a dweud wrtho'r holl wir. Dywedodd yntau wrthi hi, “Ferch, y mae dy ffydd wedi dy iacháu di. Dos mewn tangnefedd, a bydd iach o'th glwyf.”\nMae Iesu’n cyflawni’r wyrth o iachau’r wraig â gwaedlif tra yr oedd ar ei ffordd i gyflawni gwyrth arall, a gwyrth fwy, sef codi merch Jairus o farw yn fyw! Y mae’r digwyddiad sydd wrth wraidd hanes y wyrth yn ymddangos yn eithaf dibwys - gwraig yn cyffwrdd mantell Iesu wrth i’r dorf wasgu arno. Ond yr oedd hi’n ymestyn ato yn ei hangen, ac fe deimlodd yntau rywbeth yn mynd allan ohono mewn ymateb.\nGwraig ddirmygedig oedd hon ar gyfrif ei chyflwr. Nid oedd i wragedd awdurdod na safle yn y gymdeithas Iddewig, ond fe ystyrid y wraig yma’n halogedig. Roedd wedi ceisio cael iachâd laweroedd o weithiau, ac wedi gwario’r cyfan oedd ganddi ar driniaethau drudfawr, ac wedi dioddef llawer. Ond i ddim diben. Parhau a gwaethygu a wnaeth ei chyflwr hyd nes iddi gyffwrdd ag ymyl gwisg Iesu.\nMae’r hanes yn ddameg, a’r stori yn pwysleisio gallu Iesu i iachau a’r pwysigrwydd o ddod ato. Efallai y teimlwn ninnau na allwn wneud dim mwy yn aml nag ymestyn i gyffwrdd ymyl ei wisg, ond bydd hynny’n ddigon. Ac y mae’n croesawu pawb sy’n dod ar ei ofyn.\nCerydd fyddai’r wraig wedi ei gael gan bawb arall, a fyddai’r un rabi parchus wedi torri gair â hi. Ond y mae Iesu yn mynnu gwybod pwy ydoedd a beth oedd ei hangen, ac y mae’n ei chyfarch yn gyhoeddus gan gydnabod ei ffydd;\n‘Ferch, y mae dy ffydd wedi dy iacháu di. Dos mewn tangnefedd, a bydd iach o'th glwyf.’\nYn aml iawn yn y Testament Newydd fe welwn Iesu’n cyffwrdd y cleifion. Mae cyffyrddiad yn bwysig hefyd yn ein profiad ninnau, er na chawn ni gofleidio, na hyd yn oed ysgwyd llaw, yn ystod y pandemig!\nYn ystod gwasanaeth ordeinio Owain bythefnos yn ôl, gwahoddwyd y gweinidogion oedd yn bresennol i arddodi dwylo arno, sef i roi llaw ar ei ben ag yntau’n penlinio. Dyma’r arwydd Beiblaidd fod rhywun yn cael ei neilltuo i waith arbennig. Nid oedd dim grym na dirgelwch yng nghyffyrddiad y gweinidogion, nac unrhyw hud a lledrith yn perthyn i’r achlysur. Neilltuwyd Owain i weinidogaeth y gair a’r sacramentau y gellir ei olrhain yn ôl i ddyddiau’r Apostolion. A hanfod y weinidogaeth honno o hyd yw bod yn gyfrwng i ddwyn pobl at Iesu. Ef yw’r Meddyg Da, a dyletswydd pawb ohonom yw helpu’n gilydd i ymestyn ato.\nDiolchwn i ti, Arglwydd, fod dy weinidogaeth iacháu wedi codi uwchlaw rhwystrau diwylliannol a chymdeithasol. Gweddïwn am gael gwared â phob rhagfarn, a thros y rhai y mae eu gwaeledd neu eu sefyllfa yn eu pellhau oddi wrth eraill. Gweddïwn yn arbennig dros y rhai sy’n dioddef o salwch meddwl, y digartref, ffoaduriaid a phawb sydd ar gyrion cymdeithas. Boed iddynt hwy, a’r holl greadigaeth, wybod am dy iacháu a’th gariad hael, a boed i ni i gyd ymestyn allan lle mae’n bosibl, yn dy enw. Amen\nDof fel yr wyf, 'does gennyf fi\nond dadlau rhin dy aberth di,\na'th fod yn galw: clyw fy nghri,\n'rwy'n dod, Oen Duw 'rwy'n dod.\nDof fel yr wyf, ni thâl parhau\ni geisio cuddio unrhyw fai;\nond gwaed y groes all fy nglanhau:\nDof fel yr wyf, er ofnau lu,\na gallu y tywyllwch du\nyn curo arnaf o bob to;\nDof fel yr wyf, syrthiodd i'r llawr\nbob cadwyn gref, 'rwyf finna'n nawr\nyn eiddo i'r Gwaredwr mawr;\nDof fel yr wyf, caf brofi'n llawn\ndy gariad - O anhraethol drawn! -\na chanaf mwyach am yr Iawn;\n'rwy'n dod, Oen Duw, 'rwy'n dod.\nCHARLOTTE ELLIOTT 1789-1871\ncyf ELIZA EVANS, 1852-1920\nAgnus Dei (Dof fel yr wyf, ‘does gennyf fi) · Dafydd Iwan\nDduw hael, diolch i ti am siarad â ni.\nHelpa ni i ymestyn allan am dy gariad,\nac i rannu’r cariad hwnnw ag eraill.\n(Gweddïau oddi ar wefan Roots Ecumenical Partnership)\nGardd Eden (Genesis 2:4-9)\nYn y dydd y gwnaeth yr ARGLWYDD Dduw ddaear a nefoedd, nid\noedd un o blanhigion y maes wedi dod ar y tir, nac un o lysiau'r\nmaes wedi blaguro, am nad oedd yr ARGLWYDD Dduw eto wedi peri\niddi lawio ar y ddaear, ac nad oedd yno ddyn i drin y tir; ond yr\noedd tarth yn esgyn o'r ddaear ac yn dyfrhau holl wyneb y\ntir. Yna lluniodd yr ARGLWYDD Dduw ddyn o lwch y tir, ac anadlodd\nyn ei ffroenau anadl einioes; a daeth y dyn yn greadur byw. A\nphlannodd yr ARGLWYDD Dduw ardd yn Eden, tua'r dwyrain; a\ngosododd yno y dyn yr oedd wedi ei lunio. A gwnaeth\nyr ARGLWYDD Dduw i bob coeden ddymunol i'r golwg, a da i fwyta\nohoni, dyfu o'r tir; ac yr oedd pren y bywyd yng nghanol yr ardd,\na phren gwybodaeth da a drwg.\nYr wythnos diwethaf roedd yn bedair blynedd ers Tân Grenfell a laddodd 72 o bobl. Cwestiwn agos at galon teuluoedd y rhai a gollodd eu bywydau yn y tân yw pa fath o gofeb sy’n briodol i’w coffau. Un awgrym yw y dylid cadw Tŵr Grenfell fel gardd uchel wedi'i phlannu â 72 math o blanhigion.\nYn ‘Thought for the Day’ ar Radio 4 fore Mawrth bu’r Parchg Ddr Michael Banner o Goleg y Drindod Caergrawnt yn sôn am y modd y mae’r crefyddau sydd â’u gwreiddiau yn y Dwyrain Canol yn darlunio paradwys yn aml fel gardd. Gair Persiaidd yn golygu lle caeedig oedd y gair y tu ôl i’r syniad o baradwys, a dehonglwyd hynny fel cyfeiriad at ardd.\nGallwn ddeall apêl gerddi i bobl oedd yn by wyn ardaloedd poeth a chras y Dwyrain Canol, ac un o'r darluniau cofiadwy yn Llyfr Genesis yw hwnnw o Dduw yn rhodio yng Ngardd Eden ‘gyd ag awel y dydd’ (Genesis 3:8).\nYn ei hemyn ‘Speak, Lord, in the stillness’, y mae Emily May Grimes yn gweddïo am i’w bywyd fod fel gardd. Cyfansoddodd yr emyn yn Pondoland, sef gorsaf genhadol yn Ne Affrica, a lluniwyd y cyfieithiad Cymraeg ohono gan W. Nantlais Williams.\nDyma bennill olaf yr emyn;\nMegis gardd ddyfradwy,\no aroglau'n llawn,\nboed fy mywyd, Arglwydd,\nfore a phrynhawn.\ndiolchwn i ti am bobl y mae eu bywyd yn llawn perarogl\nac sydd yn harddu ac yn puro bro a chymuned.\nPobl y mae gwerthoedd yr Efengyl ac egwyddorion y Deyrnas\nyn amlwg yn eu byw a’u bod,\nac sy’n dwyn bendith i bawb o’u cwmpas.\nGweddïwn am i’w dylanwad iachusol fynd ar gynnydd\nac am i ninnu gael y gras i dyfu yn eu cysgod.\nCyflwynwn i ti bawb sy’n teimlo\nfod bywyd yn fwy o anialwch nag o ardd,\nac sy’n gofidio fod chwyn atgasedd a hunanoldeb\nyn gwreiddio o’u cwmpas.\nCyflwynwn i ti bawb a welodd\ndrefn a phatrwm yr ardd\nyn cael ei ddifetha gan brofedigaeth a galar,\ngwendid a llesgedd,\ngofid a phryder,\nansicrwydd ac anobaith.\nYng nghanol eu cynni,\ndyro iddynt eto weld\nyr had yn egino a’r blagur yn taflu.\nA diolchwn i ti am Iesu Grist, y pen garddwr,\na ddaeth o’r bedd yn fyw, mewn gardd. Amen.\nEmyn (781 yn C.Ff.)\nYn y dwys ddistawrwydd\ndywed air, fy Nuw;\ntorred dy leferydd\nsanctaidd ar fy nghlyw.\nO fendigaid Athro,\ntawel yw yr awr;\ngad im weld dy wyneb,\ndoed dy nerth i lawr.\nYsbryd, gras a bywyd\nyw dy eiriau pur;\nportha fi â'r bara\nsydd yn fwyd yn wir.\nDysg fi yng ngwybodaeth\ndy ewyllys lân;\nnerth dy gariad ynof\ndry dy ddeddfau'n gân.\nfore a phrynhawn. EMILY M. GRIMES, 1864-1927 cy/. NANTLAIS, 1874-1959\nHuw Rhys Evans, Seion, Ealing Green.\nBydded i’r Tad gerdded gyda chwi yn ffresni’r ardd.\nBydded i’r Mab gerdded gyda chwi ar lwybr y mynydd.\nBydded i’r Ysbryd gerdded gyda chwi ar lwybr y pererinion.\nBendith y Tad, y Mab a’r Ysbryd a fo arnoch yn wastad. Amen.\nJohn Johansen-Berg, addas. Glyn Tudwal Jones yn E ap N Roberts (gol), Amser i Dduw, 2004, t. 330.\nDyma myfyrdod 13.06.21 gan y Parchedig Ddr Elwyn Richards\nGweddi o Nesâd\nGan nad oes ynof rinwedd na chymhwyster i nesáu atat ti’ O\nDduw, deuaf fel yr wyf, yn dlawd, yn wael, yn wan, gan\nbwyso’n unig ar dy gariad a’th drugaredd di yn Iesu Grist.\nAmen. E ap N Roberts, Amser i Dduw, 2004, t.25.\nDUW sydd noddfa a nerth i ni, cymorth hawdd ei gael mewn\nAm hynny nid ofnwn pe symudai y ddaear, a phe treiglid y\nmynyddoedd i ganol y môr:\nEr rhuo a therfysgu o'i ddyfroedd, er crynu o'r mynyddoedd\ngan ei ymchwydd ef.\nY mae afon, a'i ffrydiau a lawenhânt ddinas DUW; cysegr\npreswylfeydd y Goruchaf.\nDUW sydd yn ei chanol; nid ysgog hi: DUW a'i cynorthwya yn\nY cenhedloedd a derfysgasant, y teyrnasoedd a ysgogasant:\nefe a roddes ei lef, toddodd y ddaear.\nY mae ARGLWYDD y lluoedd gyda ni; y mae DUW Jacob yn\namddiffynfa i ni.\nDeuwch, gwelwch weithredoedd yr ARGLWYDD; pa\nanghyfanedd-dra a wnaeth efe ar y ddaear.\nGwna i ryfeloedd beidio hyd eithaf y ddaear; efe a ddryllia y\nbwa, ac a dyr y waywffon, efe a lysg y cerbydau â thân.\nPeidiwch, a gwybyddwch mai myfi sydd DDUW: dyrchefir fi\nymysg y cenhedloedd, dyrchefir fi ar y ddaear.\nY mae ARGLWYDD y lluoedd gyda ni; amddiffynfa i ni\nyw DUW Jacob.\nBu llawer o sôn ar y cyfryngau yn ddiweddar am gyrchfannau gwyliau posibl eleni. Lleoedd diogel a hygyrch na fyddai’n rhaid hunan ynysu am ddyddiau wedi bod yno. Clywsom dro ar ôl tro pa mor awyddus yw pobl i gael seibiant a newid, a’r honiad cyson ein bod yn haeddu hyn ar ôl y fath flwyddyn ag a gafwyd.\nYn y traddodiad Cristnogol ystyrir mynd ar daith i le arbennig yn aml yn bererindod, a chysylltir hynny weithiau hefyd â seibiant a gorffwys. Ond nid ar haeddiant y pererin y bydd y pwyslais yn gymaint ag ar ei angen, ei awydd am adnewyddiad a’i ddyhead, efallai, am heddwch a thangnefedd.\nBu Ynys Enlli, a anfarwolwyd gan y bardd T Gwynn Jones, yn gyrchfan i’r pererinion ers canrifoedd;\nMae yno ugain mil o saint\nYm mraint y môr a'i genlli,\nAc nid oes dim a gyffry hedd\nY bedd yn Ynys Enlli.\nI’r Iddew roedd Jerwsalem yn gyrchfan i’r pererinion a dinas Duw. Yno, yn sŵn dathliadau’r Deml, cai’r pererinion gyfle i addoli ac atgyfnerthu, ac un o brofiadau mawr bywyd, fel y dengys hanes Iesu yn ddeuddeg oed, oedd mynd ar bererindod i Seion (gw. Luc 2:41-52).\nOnd beth sy’n gwneud lle fel Seion neu Ynys Enlli yn arbennig? Mewn gair, ymdeimlad o’r cysegredig a’r dwyfol. Presenoldeb Duw oedd yn gwneud Seion yn arbennig i’r Iddew, ac ymdeimlad o’r ysbrydol sy’n gwneud Enlli’n arbennig i amryw heddiw. Y lle ei hun a’i awyrgylch a'i hanes, yn ogystal â’r disgwyliad yng nghalon y saint wrth gyrraedd a’r tangnefedd a brofant cyn ymadael. Duw ei hun yw ein noddfa a’n nerth, meddai’r Salmydd, a’i bresenoldeb ef a rydd hyder a diogelwch.\nAm dair canrif gyntaf ei hanes nid oedd gan yr Eglwys adeiladau, deuai’r credinwyr ynghyd lle bynnag y ceid cyfle, a’r hyn oedd yn bwysig iddynt oedd y gred a’r ymdeimlad fod Duw ei hun drwy ei Ysbryd yn bresennol; ‘Lle mae dau neu dri wedi ymgynnull yn fy enw i, yno yr wyf finnau yn y canol.’\nDod, nid i foddhau eu hunain ond i foliannu Duw wnâi’r pererinion. Ymgynnull, nid am eu bod yn haeddiannol, ond am fod ganddynt destun diolch wna’r addolwyr.\n‘Peidiwch, a gwybyddwch mai myfi sydd DDUW: dyrchefir fi ymysg y cenhedloedd, dyrchefir fi ar y ddaear. Y mae ARGLWYDD y lluoedd gyda ni; amddiffynfa i ni yw DUW Jacob.’\nRho i ni’r noddfa y mae ei hangen arnom,\nO Dduw cariadus,\nnoddfa dan d’adenydd.\nAmddiffyn ni rhag popeth yr ydym yn ei ofni,\nO Dduw ffyddlon,\ntrwy ein gwarchod rhag perygl.\nCadw ni rhag temtasiwn,\nO Dduw graslon,\nfel y bo i ni ddewis y llwybr cywir.\nBydd gyda ni, a boed i ni deimlo dy bresenoldeb,\nO Dduw trugarog,\nar bob cam o daith bywyd.\nGweddïwn yn enw Iesu. Amen.\nbydd imi';n niwl a thân;\nni cherdda'n gywir hanner cam\noni byddi di o'm blaen.\nMi wyraf weithiau ar y dde\nam hynny arwain, gam a cham\nMae hiraeth arnaf am y wlad\nlle mae torfeydd di-ri;\nam angau Calfarî. WILLIAM WILLIAMS, 1717-91\nBoed i ddaioni Duw eich nerthu.\nBoed i drugaredd Duw eich cysuro.\nBoed i addewid Duw o fywyd tragwyddol eich ysbrydoli â\ngobaith a chariad.\nYn enw’r Tad, y Mab a’r Ysbryd Glân.\nMyfyrdodau Hydref 2020\nPan ofynnodd Iesu, atebodd Simon Pedr:\n‘Ti yw’r Meseia, Mab y Duw byw.’\nGadewch i ninnau roi’r ateb hyderus hwnnw,\nac addoli Iesu,\ny Meseia, Mab y Duw byw.\nGweddi o fawl\ndaethost i’r ddaear a cherdded yn ein plith;\nti yw’r Meseia, mab y Duw byw.\nRwyt wedi dangos y gwirionedd i ni;\nRwyt yn byw gyda ni, yn dangos i ni y ffordd i fyw;\nRydym yn diolch i ti ac yn dy foli am mai\nEmyn: Y mae in Waredwr (C.Ff. 416)\nY mae in Waredwr,\nIesu Grist Fab Duw,\nwerthfawr Oen ei Dad,\nMeseia, sanctaidd, sanctaidd yw.\nDiolch, O Dad nefol,\nam ddanfon Crist i'n byd,\na gadael dy Ysbryd Glân\ni'n harwain ni o hyd.\nIesu fy Ngwaredwr,\nenw ucha'r nef,\nannwyl Fab ein Duw, Meseia\n'n aberth yn ein lle.\nYna caf ei weled\nryw ddydd yn y ne'\na'i addoli ef yn Frenin\nyn y sanctaidd le.\nMELODY GREEN cyf.. MIRIAM DAVIES\nY Mae In Waredwr (Melody Green) · Alwen Derbyshire\nDatganiad Pedr (Mathew 16:13-20)\nPan gyrhaeddodd Iesu ardal Cesarea Philipi, gofynnodd i'w ddisgyblion, “Pwy mae pobl yn ei ddweud ydw i, Mab y Dyn?”\n“Mae rhai yn dweud Ioan Fedyddiwr,” medden nhw, “eraill yn dweud Elias, ac eraill eto'n dweud Jeremeia neu un o'r proffwydi.”\n“Ond beth amdanoch chi?” meddai. “Pwy dych chi'n ddweud ydw i?”\nAtebodd Simon Pedr, “Ti ydy'r Meseia, Mab y Duw byw.”\n“Rwyt ti wedi dy fendithio'n fawr, Simon fab Jona,” meddai Iesu, “am mai dim person dynol ddangosodd hyn i ti, ond fy Nhad yn y nefoedd. A dw i'n dweud wrthyt ti mai ti ydy Pedr (sef ‛y garreg‛). A dyma'r graig dw i'n mynd i adeiladu fy eglwys arni hi, a fydd grym marwolaeth ddim yn ei gorchfygu hi. Dw i'n mynd i roi allweddi teyrnas yr Un nefol i ti; bydd beth bynnag rwyt ti'n ei rwystro ar y ddaear wedi'i rwystro yn y nefoedd, a bydd beth bynnag rwyt ti'n ei ganiatáu ar y ddaear wedi'i ganiatáu yn y nefoedd.” Yna dyma Iesu'n rhybuddio'i ddisgyblion i beidio dweud wrth neb mai fe oedd y Meseia.\nCafwyd sawl ysgrif ddiddorol yn Ichthus ar enwau lleoedd, diolch i Mrs Glenda Carr, a thynnodd Dr Bruce Griffiths sylw at ei chyfrol ddiweddaraf, Hen Enwau o Feirionnydd, yn y rhifyn diwethaf. Dywed fod enwau lleoedd yn mynegi hanes ardaloedd, ac felly y mae yn y Beibl hefyd.\nDywedir yn yr efengylau i Iesu fynd a’i ddisgyblion i Cesarea Philipi wrth droed mynydd Hermon. Enw’r dref yn wreiddiol oedd Paneas (Baneas heddiw), a chan fod ogof y duw Pan yno roedd yn ganolfan baganaidd bwysig. Llifai dyfroedd o bwll yn yr ogof y credid ei fod yn ddiwaelod, a dyma yn ôl traddodiad un o ddau darddle yr afon Iorddonen. Adeiladwyd ac ehangwyd y ddinas gan Philip, mab Herod Fawr, a newidiodd enw’r lle er mwyn anrhydeddu yr Ymerawdwr Cesar . Galwodd Philip y ddinas yn Cesarea Philipi er mwyn gwahaniaethu’r ddinas oddi wrth y porthladd o’r enw Cesarea oedd ar lan Môr y Canoldir. Wrth wneud hynny bu iddo ddyrchafu ei fri ei hunan ar yr un pryd.\nErbyn cyfnod Iesu roedd Cesar yn cael ei addoli fel mab duw yng Nghesarea Philipi. Dyma un o ganolfannau pwysicaf yr Ymerodraeth Rufeinig yn y dwyrain, ac roedd arwyddocâd gwleidyddol y lle a phaganiaeth amlwg y ddinas yn ei gwneud yn wrthun i’r Iddewon. Ond yma, yn nannedd y gelyn, y mae Pedr yn cyffesu mai Iesu yw’r Meseia, a dyna’r union gyffes y byddai’n ei dwyn maes o law i Rufain - prif ddinas yr Ymerodraeth Rufeinig.\nMae’r ffydd Gristnogol o’r cychwyn wedi herio’r drwg a throi'r byd wyneb i waered. Mae grym cyffes Pedr yn cael ei adlewyrchu yn haeriad Iesu; ‘Ac yr ydwyf finnau yn dywedyd i ti, mai ti yw Pedr, ac ar y graig hon yr adeiladaf fy eglwys; a phyrth uffern nis gorchfygant hi.’\nY syniad yma yw bod Crist yn adeiladu ei eglwys ar gyffes yr unigolyn, a daw Pedr yn garreg sylfaen cymdeithas newydd o gredinwyr.\nFel yng nghyfnod Iesu mae yna ymerodraethau o bob math yn hawlio ein hymlyniad ninnau, a hynny yn fasnachol, yn wleidyddol yn ysbrydol a chrefyddol. Camp y credinwyr yw rhoi’r lle blaenaf i Grist a byw yng ngoleuni hynny; Meddai R J Derfel (1824-1905);\nYma nid oes gennym ni\nneb yn arglwydd ond tydi;\nac ni cheisiwn arall chwaith\noesoedd tragwyddoldeb maith. (C.Ff. 206)\nRydym yn ymddiried ynot ti, Arglwydd, i ateb ein gweddïau.\nEiddot ti yw’r deyrnas, y nerth a’r gogoniant.\nGwneler dy ewyllys, O Arglwydd.\nGweddïwn dros bawb sy’n cael eu ffydd yn anodd:\no achos hunan amheuaeth,\noherwydd amgylchiadau anodd,\nam fod pethau drwg yn digwydd,\nam iddynt gael eu harwain ar gyfeiliorn,\nam eu bod eisiau enwogrwydd ac arian.\nGweddïwn dros bawb sy’n teimlo eu bod yn y tywyllwch,\nwedi eu cloi mewn sefyllfa lle nad oes ganddynt atebion.\nGweddïwn drosom ein hunain:\npan fyddwn mewn sefyllfaoedd anodd,\npan fyddwn yn ceisio datgloi drysau nad oes gennym hawl i’w hagor,\npan fyddwn yn methu canolbwyntio ar y deyrnas,\npan fyddwn yn peidio â rhannu ein stori.\nArglwydd gwrando ein gweddi, yn enw Iesu Grist.\nEmyn: Iesu, Iesu, ’rwyt ti’n ddigon (CFf 320)\nIesu, Iesu, 'rwyt ti'n ddigon,\n'rwyt ti'n llawer mwy na'r byd;\nmwy trysorau sy'n dy enw\nna thrysorau'r India i gyd:\nddaeth i'm meddiant gyda'm Duw.\nY mae gwedd dy wyneb grasol\nyn rhagori llawer iawn\nar bob peth a welodd llygad\nar hyd wyneb daear lawn:\nti yw tegwch nef y nef.\tWILLIAM WILLIAMS 1717-91\nGwyn Hughes Jones | Miwsig Fy Mywyd\nDywedodd Iesu wrth ei ddisgyblion am beidio â dweud wrth neb mai ef oedd y Meseia.\nBoed ein calonnau yn awr mor llawn o ryfeddod a llawenydd,\nfel na fedrwn wneud dim ond rhannu’r newyddion da.\nTyrd gyda ni, Arglwydd da,\na helpa ni i ddweud wrth bawb sy’n barod i wrando.\nCliciwch yma i lawr lwytho dogfen Myfyrdodau 23/08/20\nFfydd y wraig o Ganaan (Mth 15:21-28)\nGweddi wrth ddynesu\nArglwydd Dduw, wrth i ni ddod o’th flaen yn awr,\nagorwn ein calonnau i ti.\nHelpa ni i weld ein bod yn gallu dysgu cymaint gan eraill,\nhyd yn oed gan y rhai yr ydym yn meddwl nad oes gennym lawer yn gyffredin â hwy.\nGwna ni’n barod i sefyll ar wahân i’r dorf,\ni wrando ar dy lais, ac i weithredu arno.\nGwrandewch ar Bara Angylion Duw - Stuart Burrows\nFfydd y Gananees (Mth 15:21-28)\nGadawodd Iesu Galilea ac aeth i ffwrdd i gylch Tyrus a Sidon. Daeth gwraig ato (gwraig o'r ardal o dras Canaaneaidd), a gweiddi, “Arglwydd, Fab Dafydd, helpa fi! Mae fy merch yn dioddef yn ofnadwy am ei bod yng ngafael cythraul.”\nWnaeth Iesu ddim ymateb o gwbl. A dyma'i ddisgyblion yn dod ato a phwyso arno, “Anfon hi i ffwrdd, mae hi'n boen yn dal ati i weiddi ar ein holau ni!”\nFelly atebodd Iesu hi, “Dim ond at bobl Israel, sydd fel defaid ar goll, ces i fy anfon.”\nOnd dyma'r wraig yn dod a phenlinio o'i flaen. “Helpa fi, Arglwydd!” meddai.\nAtebodd Iesu, “Dydy hi ddim yn iawn i bobl daflu bwyd y plant i'r cŵn.”\n“Digon gwir, Arglwydd,” meddai'r wraig, “ond mae hyd yn oed y cŵn yn bwyta'r briwsion sy'n disgyn oddi ar fwrdd eu meistr.”\nAtebodd Iesu, “Wraig annwyl, mae gen ti lot o ffydd! Cei beth ofynnaist amdano.” A dyna'r union adeg y cafodd ei merch ei hiacháu.\nMae’n anodd weithiau gweld ergyd rhai o straeon y Testament Newydd, ac nid yw bob amser yn eglur beth oedd gan yr efengylwyr mewn golwg wrth eu cofnodi.\nNid bwriad Mathew yma, does bosibl, oedd rhoi argraff anffafriol o Iesu Grist. Y mae’n cofnodi’r hanes yn union wedi adrodd am y gwrthdaro rhwng Iesu â’r Phariseaid. Neges bendant Iesu wrthynt hwy oedd nad yr hyn yr oeddynt yn fwyta oedd yn eu gwneud yn aflan ond yr hyn yr oeddynt yn ei ddweud. Mae bwyd, meddai, yn cael ei dreulio gan y corff ond daw geiriau o’r galon.\nYna, wedi i Iesu symud i ardal arall cawn gan Mathew hanes gwraig yn dod at Iesu i ofyn am gymorth. Y mae’n ymwybodol o’r ffordd yr oedd yn cael ei hystyried gan yr Iddewon, ond mae’n benderfynol a di-ildio, a’i hawydd i gael iachau ei merch gymaint fel nad yw’n cymryd ei digio gan ddiffyg ymateb Iesu.\nErbyn diwedd y stori gwelir;\nbod gwraig wedi cael gwrandawiad, a hynny mewn cymdeithas lle na fyddai dynion yn siarad â merched yn gyhoeddus.\nbod gwraig estron fu’n ddigon dewr i ddod ar ofyn Iesu yn cael ei dymuniad.\nbod un nad oedd yn perthyn i’r genedl Iddewig yn cael rhan yn y wledd yr oedd Duw yn ei darparu i’w bobl.\nHanes am gynnwys nid gwrthod yw’r stori, ac mae’n ein hatgoffa ninnau o ba mor llydan yw’r efengyl, ac yn hynny o beth rhydd hyder a gobaith i bawb ohonom. Meddai’r proffwyd Eseia;\nA'r dieithriaid sy'n glynu wrth yr ARGLWYDD,\nyn ei wasanaethu ac yn caru ei enw,\nsy'n dod yn weision iddo ef,\nyn cadw'r Saboth heb ei halogi\nac yn glynu wrth fy nghyfamod—\ndygaf y rhain i'm mynydd sanctaidd,\na rhof iddynt lawenydd yn fy nhŷ gweddi,\na derbyn eu poethoffrwm a'u haberth ar fy allor;\noherwydd gelwir fy nhŷ yn dŷ gweddi i'r holl bobloedd,”\nmedd yr Arglwydd DDUW,\nsy'n casglu alltudion Israel.\n“Casglaf ragor eto at y rhai sydd wedi eu casglu.”\nMae’r stori hefyd yn pwysleisio pa mor bwysig yw gweld bywyd o safbwynt rhywun arall a gwrando ar ein gilydd.\nArglwydd, weithiau byddwn fel petaem yn gwrando ar eraill yn hytrach nag arnat ti.\nRydym yn cyfaddef bod ein sylw yn aml ym mhobman\nond ble y dylai fod.\nMaddau i ni, Arglwydd, am golli cyfleoedd.\nWeithiau bydd ein pryderon ein hunain yn tynnu ein sylw yn ormodol.\nNi fyddwn yn poeni am neb ond ni ein hunain,\nac ni fyddwn yn gwrando ar neb ond y rhai sy’n dweud yr hyn yr ydym am ei glywed.\nWeithiau fyddwn ni ddim yn gwrando ar bobl am nad ydym yn eu hoffi,\nneu am eu bod yn wahanol i ni.\nWeithiau byddwn yn meddwl drwg.\nWeithiau fyddwn ni ddim yn gwrando arnat ti, Arglwydd,\nam ein bod yn rhy brysur,\nneu’n ofni clywed yr hyn yr wyt am ei ddweud wrthym.\nEmyn ‘Pan fwyf yn teimlo’n unig’ (C.Ff 758)\nPan fwyf yn teimlo'n unig lawer awr\nheb un cydymaith ar hyd llwybrau'r llawr,\nam law fy Ngheidwad y diolchaf i\nâ'i gafael ynof er nas gwelaf hi.\nPan fyddo beichiau bywyd yn trymhau\na blinder byd yn peri im lesgáu,\ngwn am y llaw a all fy nghynnal i\nPan brofais archoll pechod ar fy nhaith\na minnau'n ysig ŵr dan gur a chraith,\nei dyner law a'm hymgeleddodd i\nA phan ddaw braw yr alwad fawr i'm rhan\na'r cryfaf rai o'm hamgylch oll yn wan,\nnid ofnaf ddim, ei law a'm tywys i\nJOHN ROBERTS, 1910-84\nGwrandewch ar Trebor Edwards\nGofynnodd y wraig oedd yn Gananees am dy help.\nCymaint oedd yn caru ei merch, ac roedd mewn angen mor ddifrifol,\nfel nad oedd yn fodlon rhoi’r gorau iddi nes cael ei hateb.\nGweddïwn mewn ffydd.\nClyw ni ac ateb ein cri, Arglwydd bendigaid.\nArglwydd, boed i ni ddysgu gan y wraig hon,\nsut i’th wasanaethu yn ddisgwylgar, yn amyneddgar, yn ddyfal, yn benderfynol.\nBoed i ni sefyll dros ein hargyhoeddiadau pan fyddwn yn credu o ddifrif ein bod yn gwneud dy ewyllys di.\nGweddïwn heddiw dros y rhai sy’n teimlo eu bod yn cael eu heithrio, beth bynnag eu sefyllfa, beth bynnag fo’r rheswm:\ndros garcharorion, ffoaduriaid, y digartref;\ndros y gwael, y rhai sy’n dioddef o afiechyd meddwl;\ndros unrhyw un sy’n teimlo eu bod ar y tu allan.\nGweddïwn drosom ein hunain pan fydd ein ffydd yn wan, neu pan fyddwn yn teimlo nad ydym yn perthyn.\nGras ein Harglwydd Iesu Grist, a chariad Duw a chymdeithas yr Ysbryd Glân fod gyda ni oll. Amen.\nCliciwch yma i lawr lwytho dogfen Myfyrdodau\nDameg y Winllan a'r Tenantiaid (Mathew 21 :33-44)\nMc. 12:1–12; Lc. 20:9–19\nGwrandewch ar ddameg arall. Yr oedd rhyw berchen tŷ a blannodd winllan; cododd glawdd o'i hamgylch, a chloddio cafn i'r gwinwryf ynddi, ac adeiladu tŵr. Gosododd hi i denantiaid, ac aeth oddi cartref. A phan ddaeth amser y cynhaeaf yn agos, anfonodd ei weision at y tenantiaid i dderbyn ei ffrwythau. Daliodd y tenantiaid ei weision; curasant un, a lladd un arall a llabyddio un arall. Anfonodd drachefn weision eraill, mwy ohonynt na'r rhai cyntaf, a gwnaeth y tenantiaid yr un modd â hwy. Yn y diwedd anfonodd atynt ei fab, gan ddweud, ‘Fe barchant fy mab.’ Ond pan welodd y tenantiaid y mab dywedasant wrth ei gilydd, ‘Hwn yw'r etifedd; dewch, lladdwn ef, a meddiannwn ei etifeddiaeth.’ A chymerasant ef, a'i fwrw allan o'r winllan, a'i ladd. Felly pan ddaw perchen y winllan, beth a wna i'r tenantiaid hynny?” “Fe lwyr ddifetha'r dyhirod,” meddent wrtho, “a gosod y winllan i denantiaid eraill, rhai fydd yn rhoi'r ffrwythau iddo yn eu tymhorau.” Dywedodd Iesu wrthynt, “Onid ydych erioed wedi darllen yn yr Ysgrythurau:\ngan yr Arglwydd y gwnaethpwyd hyn,\nac y mae'n rhyfeddol yn ein golwg ni’?\n“Am hynny rwy'n dweud wrthych y cymerir teyrnas Dduw oddi wrthych chwi, ac fe'i rhoddir i genedl sy'n dwyn ei ffrwythau hi. A'r sawl sy'n syrthio ar y maen hwn, fe'i dryllir; pwy bynnag y syrth y maen arno, fe'i maluria.”\nRoedd Iesu yn aml yn adrodd damhegion oedd yn adlewyrchu bywyd ei gymuned. Yma darlunia sefyllfa gyffredin lle yr oedd gwinllan wedi ei gosod i denantiaid. Yn anffodus, nid oeddynt yn fodlon talu’r rhent i’r perchennog, ac y maent yn mynd i eithafion i sicrhau y winllan iddynt eu hunain.\nA ninnau bellach ar drothwy tymor y diolchgarwch deuwn yn ymwybodol unwaith eto o lawnder darpariaeth y greadigaeth, ac hefyd o’n cyfrifoldeb i ofalu am y byd ac am ein gilydd. Ar ryw olwg fe ellir dadlau ein bod ninnau, drwy amharchu’r greadigaeth a rheibio’r ddaear, wedi hawlio’r winllan i ni ein hunain.\nOnd delwedd o genedl Israel yw’r winllan yn yr Hen Destament (gw. Eseia 5:1-7), a dameg gan Iesu amdano’i hun ac agwedd yr awdurdodau crefyddol tuag ato oedd hon yn wreiddiol. Drwy wrthod y proffwydi gynt yr oeddynt wedi gwrthod negeswyr Duw, ac yn y diwedd byddent yn ei ladd yntau.\nYr un yw’r mab a’r maen yn y ddameg, ac yn yr iaith Hebraeg roedd y gair am fab (ben) a’r gair am faen (eben) yn hynod o debyg. Mae cefndir y sôn am y maen sy’n dinistrio yn ail bennod Llyfr Daniel (gw. Daniel 2:31-45). Yma yn y ddameg caiff y mab a’r maen eu gwrthod, ac mae’r naill a’r llall yn cael eu cyfiawnhau – y mab drwy i’r perchennog ddod a chipio’r winllan oddi ar y tenantiaid a’i rhoi i eraill, a’r maen gwrthodedig drwy gael ei osod yn y diwedd yn y lle mwyaf anrhydeddus yn yr adeilad i gyd!\nSôn amdano’i hun yr oedd Iesu. Cawn ninnau ein herio i ystyried ein hagwedd tuag ato wrth fyfyrio ar ei fywyd. Meddai’r Salmydd;\nY maen a wrthododd yr adeiladwyr,\na ddaeth yn brif gonglfaen (Salm 118:22)\nYn y rhifyn cyfredol o Cristion, y mae’r Golygydd yn dyfynnu geiriau’r diweddar Barchedig Elfed ap Nefydd Roberts; ‘Proses barhaus o roi mwy a mwy o’n bywyd i Dduw, mewn ymateb i’w roi mawr ef i ni yn Iesu Grist, yw’r Bywyd Cristnogol.’\nEmyn ‘Wrth edrych Iesu ar dy groes’ (C Ff 495)\nWrth edrych, Iesu, ar dy groes,\na meddwl dyfnder d'angau loes,\npryd hyn 'rwyf yn dibrisio'r byd\na'r holl ogoniant sy ynddo i gyd.\nN'ad im ymddiried tra bwyf byw\nond yn dy angau di, fy Nuw;\ndy boenau di a'th farwol glwy'\ngaiff fod yn ymffrost imi mwy.\nDyma lle'r ydoedd ar brynhawn\nrasusau yn disgleirio'n llawn:\nmil o rinweddau yn gytûn\nyn prynu'r gwrthgiliedig ddyn.\nPoen a llawenydd dan y loes,\ntristwch a chariad ar y groes;\nble bu rhinweddau fel y rhain\nerioed o'r blaen dan goron ddrain?\nMyfi aberthaf er dy glod\nbob eilun sydd o dan y rhod,\nac wrth fyfyrio ar dy waed\nfe gwymp pob delw dan fy nhraed.\nefel. WILLIAM WILLIAMS, 1717-91\nDeep Harmony (Wrth Edrych Iesu Ar Dy Groes) · Cor Meibion Pendyrus\nEin Tad, llanw ein meddyliau â’th wirionedd\nfel y gallwn ddirnad maint dy gariad tuag atom.\nCariad a waned yn amlwg i ni yn Iesu Grist,\nac a ddatguddiwyd drwy ei fywyd a’i farw a’i atgyfodiad ef.\nBoed i’r cariad hwn fod yn nerth ac yn gynhaliaeth inni,\na chymorth ni i ymateb iddo drwy ein hymroddiad i ti\na’n hymwneud â’n gilydd.\nGofynnwn dy fendith ar ein byd a’n bywyd yn gyffredinol.\nYn nhymor diolchgarwch am y cynhaeaf\ncyflwynwn i ti ein pryderon a’n gobeithion am y cread.\nGofidiwn am y modd y llygrwyd ac yr amharchwyd y ddaear\na gofynnwn am ddoethineb ac ymroddiad a nerth\ni atal y difrod ac adfer y greadigaeth.\nGofynnwn dy fendith ar ein bywyd ysbrydol\na’n tystiolaeth fel disgyblion i ti.\nCywilyddiwn oherwydd ein diffyg ymroddiad\ner i ti dy hun ein hysbrydoli.\nCrea galon lân ynom, yw ein gweddi,\na rho ysbryd uniawn o’n mewn,\nfel y gallwn dy addoli fel y dylem,\na mynegi dy fawredd a’th ogoniant,\nwaned yn amlwg yn Iesu Grist ein Harglwydd.\nA gweddïwn drosom ein hunain a’n gilydd,\ny bydd i ti leddfu ein pryderon a lliniaru ein gofid.\nCysura bawb sydd mewn galar a rho obaith i’r cleifion.\nBydd gyda’r gofalwyr ym mhob man\na bendithia bawb sy’n ceisio cynorthwyo eraill.\nCadw ni’n ffyddiog, er gwaethaf pob gofid,\nyn barod, beth bynnag a ofynnir gennym,\nyn obeithiol, am fod ein hyder ynot ti,\nac yn gariadus oherwydd dy gariad.\nYn enw Iesu Grist, a fu farw,\nac a atgyfododd er mwyn i ni gael bywyd,\ngwrando ein gweddi.\nEmyn ‘Wele’n sefyll rhwng y myrtwydd’ (C.Ff. 319)\nwrthrych teilwng o'm holl fryd,\ner mai o ran yr wy'n adnabod\nei fod uwchlaw gwrthrychau'r byd:\ndyma ei beilot ar y môr.\nTystio 'rwyf nad yw eu cwmni\ni'w gystadlu â'm Iesu mawr:\nO am aros\nANN GRIFFITHS, 1776-1805\nCymanfa Treforus (BBC) 1989: Wele'n Sefyll Rhwng y Mwrtwydd (Ann Griffiths)\nDuw fo’n gysur ac yn nerth i ni,\nDuw fo’n obaith ac yn gynhaliaeth i ni,\nDuw fo’n llewyrch ac yn llwybr i ni,\nLlyfr Gweddi Seland Newydd yn E ap N Roberts, Te Deum, 2017, t, 80\n© 2022 Hawlfraint Henaduriaeth Arfon Gwefan gan Delwedd