Rhaglen gelfyddydol agoriadol Pontio yn edrych tua’r dyfodol wrth gydnabod y gorffennol – Newyddion a Digwyddiadau, Prifysgol Bangor\nRhaglen gelfyddydol agoriadol Pontio yn edrych tua’r dyfodol wrth gydnabod y gorffennol\nBydd Pontio, Canolfan Celfyddydau ac Arloesi newydd Prifysgol Bangor, sydd ar drothwy agor ei drysau, yn cyhoeddi ei rhaglen artistig lawn heddiw, 28 Hydref 2015.\nBydd plant a theuluoedd yn cymryd lle allweddol yn y rhaglen, gyda digwyddiadau misol dan adain ‘Teulu Pontio’, cyfleoedd i gymryd rhan a digwyddiadau addysgiadol.\nMae’r tymor agoriadol hefyd yn gyfle i’r ganolfan gydnabod y gorffennol mewn sawl ffordd, gan gynnwys treftadaeth yr ardal leol drwy brosiect 9Bach Llechi a hanes y streic fawr yn Chwalfa, yn ogystal â gwaddol Theatr Gwynedd drwy arddangosfa a digwyddiad dathlu ar ddiwedd Ebrill.\nBydd y tymor yn cychwyn ddydd Sadwrn, 28 Tachwedd gyda Disgleirio/Shine, Diwrnod Croeso i ddathlu agoriad y ganolfan i’r cyhoedd. Bydd y diwrnod yn cynnwys tri perfformiad 20munud o hyd gan gwmni syrcas cyfoes Pirates of the Carabina ac artistiaid lleol fydd yn perfformio yng nghyntedd trawiadol yr adeilad ac yn arddangos hyblygrwydd y ganolfan o ran cynnig perfformiadau arloesol. Yn ymuno â hwy fydd disgyblion o ysgolion Glanadda a Glancegin, fel rhan o gynllun cyfranogol Pontio, BLAS.\nAr Ragfyr 1af, bydd sinema y ganolfan yn agor yn swyddogol, gyda ffilm newydd sbon un o raddedigion Prifysgol Bangor Danny Boyle, Steve Jobs. Yn ystod mis Rhagfyr, bydd Opera Canolbarth Cymru yn perfformio dathliad opera ar ffurf Ffigaro a Ffrindiau, bydd Only Men Aloud yn ymweld fel rhan o’i taith Nadolig ac fe fydd Cwmni Mega yn cynnig diddanwch llwyr i deuluoedd ac ysgolion drwy eu pantomeim Melltith y Brenin Lludd.\nBydd y ganolfan hefyd yn rhoi llwyfan i dalent lleol drwy gydol y rhaglen agoriadol, gan ddechrau yn mis Rhagfyr gyda gig yn cynnwys rhai o fandiau mwyaf poblogaidd Cymru, Sŵnami, Yws Gwynedd a Yr Eira, Côr y Penrhyn a Chôr Meibion Llanelli ynghyd â Meinir Wyn Roberts a Glain Dafydd, a sioe gerdd newydd Ysgol Tryfan, Y Bancsi Bach.\nYmysg yr uchafbwyntiau yn y flwyddyn newydd mae sioe-un-ddynes Ruby Wax, Sane New World, gigiau comedi Comedy Central Live a sioe un-dyn Russell Kane, y pianydd Llŷr Williams a Cherddorfa Ffilharmonig Lerpwl a sioeau misol i blant a’i teuluoedd, gan gynnwys première y byd o These Books Are Made for Walking.\nMeddai Elen ap Robert, cyfarwyddwr artistig Pontio, “P’un ai’n ddigwyddiadau sy’n gwthio ffiniau, rhai sy’n wledd i’r llygad neu’r glust neu’n gyfle i ymlacio a chwerthin, fe gewch groeso cynnes yma. Rwyf wir yn gobeithio fod y rhaglen gyntaf hon yn dangos y math o ganolfan y mae Pontio’n gobeithio ei chreu, ac yn ein galluogi i ddeall yn well y math o ddigwyddiadau mae cynulleidfaoedd eisiau eu profi yma.”\nDymunodd Bryn Terfel pob llwyddiant i Pontio wrth i’r ganolfan, sydd yn cynnwys theatr wedi ei enwi ar ei ôl, gyhoeddi ei rhaglen agoriadol:\n“Mae’n fraint anhygoel i mi’n bersonol fod rhywun wedi hyd yn oed cysidro enwi theatr ar fy ôl. Mae Pontio wedi cymryd ei amser i gael ei adeiladu, a heb amheuaeth, dylid fod wedi cymryd amser i’w adeiladu. Unwaith y mae’r ganolfan ar agor, yn sicr fi fydd y cyntaf i fod yno, naill ai fel aelod o’r gynulleidfa neu fel perfformiwr, ac ar yr adeg iawn, fe fydd dyddiadau’n cael eu hychwanegu. Yn y cyfamser, rwyf yn dymuno’r gorau i Pontio, ei holl staff a’r tîm creadigol, heb eu hetiau caled, ar gyfer tymor agoriadol i’w gofio.”\nTocynnau ar gael o wefan Pontio, drwy ffonio 01248 38 28 28 neu drwy alw yn y siop ar y Stryd Fawr o 10am heddiw, 28 Hydref 2015.\nDyddiad cyhoeddi: 28 Hydref 2015


Mae’r cynghorau lleol yn wynebu anawsterau enfawr o achos toriadau cyllidebol sylweddol sy’n debygol o barhau am gyfnod maith, ynghyd â rhagor o alw am wasanaethau yn sgîl newidiadau yn natur y boblogaeth. Mae’r anawsterau hynny, a newidiadau eraill mewn polisïau gwladol, yn arwain at newid sylfaenol yn y ffyrdd o gomisiynu a chynnig gwasanaethau cynghorau lleol.\nMae amryw ffyrdd amgen o gynnig gwasanaethau ar gael bellach, ochr yn ochr â’r dulliau craidd – sef effeithlonrwydd, adlunio cyfundrefnau a newid trefniadau gwasanaethau.\nDulliau megis nodi/hwyluso arbedion ac osgoi cwtogi ar wasanaethau sy’n tueddu i ddenu sylw ond yr ochr arall i ymateb y sector cyhoeddus i doriadau cyllidebol y wladwriaeth a’r galw cynyddol am wasanaethau yw arloesi.\nMae arloesi mewn gwasanaethau mewnol, gweinyddol a rheoli megis TG, cyflogresi ac adnoddau dynol yn ogystal â rhai rheng flaen megis gweinyddu budd-daliadau, atgyweirio tai a chwaraeon a hamdden.\nDull & Nodweddion hanfodol\nTrosglwyddo Asedau - Mae trosglwyddo asedion yn ymwneud â throsglwyddo perchnogaeth tir neu adeiladau o sefydliadau megis awdurdodau lleol i fudiadau cymunedol megis clybiau chwaraeon, ymddiriedolaethau, cyfleusterau celfyddydau, llyfrgelloedd, theatrau ac adeiladau o ddiddordeb hanesyddol.\nCyngor cydweithredol - Cydweithredu ymhlith awdurdodau, cymunedau, y rhai sy’n cynnig gwasanaethau a’r rhai sy’n eu defnyddio er mwyn galluogi pawb i gymryd rhan flaengar mewn gwasanaeth yn hytrach na dim ond ei dderbyn.\nCynhyrchu ar y cyd - Ffordd o lunio a chynnig gwasanaethau mewn perthynas gydradd sydd o les i bawb – staff, pobl sy’n defnyddio gwasanaethau, eu teuluoedd, eu cyfeillion a’u cymdogion.\nRheoli’r galw - ‘Rheoli’r galw’ yw enw dull cynllunio ar gyfer rheoli a darogan y galw am nwyddau a gwasanaethau.\nGwasanaeth y bydd awdurdod lleol yn ei gynnig yn uniongyrchol, gan gynnwys trwy ffynonellau mewnol - Lle mae awdurdod yn cynnig eto wasanaeth oedd ar gael trwy ffynhonnell allanol cynt (i gyfuno gwasanaethau neu fod yn fwy ymatebol).\nMentrau ar y cyd - Sefydlu cwmni newydd – o bosibl, menter ar y cyd â phartner preifat sydd wedi’i benodi trwy broses gaffael yn unol â meini prawf Undeb Ewrop. Bydd gan yr awdurdod lleol gyfran yn y cwmni newydd a gallai un o’i gynghorwyr neu ei uwch swyddogion fod yn aelod o’r bwrdd.\nTrefn awdurdod arweiniol - Corff cyhoeddus y byddai awdurdod lleol yn ei arwain neu un sydd wedi’i sefydlu ar y cyd â chwmnïau preifat ar ôl pennu’r drefn fwyaf priodol. Yr awdurdod arweiniol fyddai’n sefydlu’r corff ac yn cynnal gwasanaethau ar ran sefydliadau cyhoeddus eraill (a chwmnïau preifat, o bosibl) gan gynyddu ei gyfran o’r farchnad trwy gynnig hyn a hyn o wasanaethau.\nCyrff cydfuddiannol a chydweithredol - Gwasanaeth wedi’i gynnig gan fudiad mae’i aelodau’n berchen arno ac yn ei reoli. Gweithwyr, sefydliadau neu ddefnyddwyr fyddai’r aelodau hynny.\nFfynonellau allanol - Penodi corff allanol i gynnal gwasanaethau neu weithgareddau, er y bydd y cyngor lleol yn berchen arnyn nhw ac yn gyfrifol amdanyn nhw o hyd.\nPartneriaethau - Lle y bydd awdurdod lleol yn cydweithio â sefydliadau cyhoeddus, cwmnïau preifat, mudiadau gwirfoddol/cymunedol neu gyfuniad o’r rheiny i gynnig gwasanaeth.\nRhannu gwasanaethau - Dyma ddewis sydd ar gael i’r cynghorau lleol ers rhai blynyddoedd bellach. Hanfod y syniad yw y bydd sefydliadau’n cyfuno amryw wasanaethau er mwyn arbed arian trwy gwtogi ar gostau cynnal a/neu weithio’n fwy effeithlon.\nMentrau cymdeithasol - Cwmnïau ac iddyn nhw nodau cymdeithasol neu amgylcheddol sy’n datblygu’r gwasanaeth dan sylw, gan fuddsoddi unrhyw elw ynddo eto.\nPartneriaeth strategol - Trefniad ffurfiol rhwng corff cyhoeddus a chwmni (neu gyfungorff) preifat er mwyn pennu a chyflawni amcanion trawsffurfiol hirdymor a chynnig gwasanaethau.


Dyfeisiau uwchsain llaw - Health Technology Wales\nReports & Guidance > Dyfeisiau uwchsain llaw\nDyfeisiau uwchsain llaw\nDefnyddio dyfeisiau uwchsain llaw ar gyfer cynnal asesiadau o’r galon a diagnosio methiant systolig y galon yn y lleoliad cymunedol neu gofal sylfaenol.\nMae dyfeisiau uwchsain llaw (HUDs) yn dangos addewid yn y diagnosis o fethiant y galon mewn lleoliad gofal sylfaenol neu gymunedol, ond mae’r dystiolaeth bressennol yn annigonol i gefnogi mabwysiadu hyn fel mater o drefn. Mae gan HUDs y potensial i leihau atgyfeiriadau gofal eilaidd os gellir disytyru methiant y galon fel ffactor, ac i hwyluso triniaeth gynharach os caiff ei gadarnhau, ond mae angen tystiolaeth argyhoeddiadol i gadarnhau unrhyw fuddiannau clinigol a buddiannau i’r system gofal iechyd.\nMae HTW yn argymell ymchwilio ymhellach i’r manteision o ddefnyddio HUDs mewn lleoliad gofal sylfaenol neu gymunedol yng Nghymru; Gweler Canllaw am ragor o wybodaeth.\nMae methiant y galon yn gyflwr cyffredin a difrifol sy’n rhoi baich cynyddol ar wasanaethau cardioleg a delweddu’r galon yng Nghymru. Gellir diagnosio methiant y galon drwy gynnal asesiad clinigol a phrofion biocemegol, ond mae defnyddio sgan uwchsain o’r galon (sgan ecocardiograffeg) yn allweddol i naill ai gadarnhau neu ddiystyru’r diagnosis. Fel arfer, mae sgan ecocardiograffeg yn cael ei pherfformio mewn ysbyty, ond drwy ddefnyddio dyfeisiau uwchsain llaw, gellir ei gynnig fel prawf cyflym a symudol i bobl mewn lleoliad gofal sylfaenol neu gymunedol. Gallai hyn alluogi i gleifion gael eu rheoli’n gynt ac yn well, ac osgoi gorfod anfon cleifion i’r ysbyty mewn rhai achosion.\nMae HTW wedi asesu dyfeisiau uwchsain a ddelir yn y llaw, er mwyn helpu’r GIG yng Nghymru i benderfynu a ddylid defnyddio’r cynhyrchion hyn mewn lleoliadau gofal yn y gymuned o ddydd i ddydd.\nMae methiant y galon yn gyflwr cyffredin yng Nghymru, gyda dros 33,000 o bobl wedi cael ei diagnosio â’r cyflwr gan eu meddyg teulu.\nPeiriannau bach, sy’n ffitio mewn poced, yw dyfeisiau uwchsain a ddelir yn y llaw y gellir eu defnyddio i weld strwythur a gweithrediad y galon. Gallant helpu i benderfynu a oes angen i bobl sydd â symptomau methiant y galon, megis prinder anadl, gael eu hatgyfeirio i’r adran gardioleg am ragor o brofion.\nNid oes digon o dystiolaeth i argymell dyfeisiau uwchsain a ddelir yn y llaw mewn gofal sylfaenol neu ofal yn gymuned. Mae HTW yn argymell mwy o ymchwil yng Nghymru sy’n defnyddio dyfeisiau uwchsain a ddelir yn y llaw mew gofal yn y gymuned o ddydd i ddydd.


Arwyddion a symptomau canser\nCartef Cymorth a gwybodaeth Gwybodaeth am ganser Arwyddion a symptomau canser\nGall rhai newidiadau i’ch corff fod yn arwydd o ganser. Mae’n bwysig gwybod beth sy’n arferol o ran eich corff, er mwyn i chi sylwi os yw’n newid yn gyflym.\nOs byddwch chi’n sylwi ar arwydd neu symptom a nodir isod, nid yw o angenrheidrwydd yn golygu bod gennych chi ganser, ond mae’n bwysig bod meddyg yn cael golwg arno cyn gynted â phosib. Yn aml, gall y symptomau hyn gael eu creu gan afiechydon eraill, ond mae’n bwysig siarad â’ch meddyg teulu fel y gallant ymchwilio’n fuan. Mae canfod canser yn gynnar yn golygu ei fod yn haws i’w drin.\nDyma rai o arwyddion a symptomau mwyaf cyffredin canser. Nid yw’r rhestr hwn yn gynhwysfawr, ac nid yw wedi’i fwriadu fel adnodd diagnosis, felly os oes gennych chi unrhyw bryderon, ewch i weld eich meddyg.\nOs ydych chi’n dod o hyd i lwmp ar eich corff, ewch i weld eich meddyg teulu. Yn dibynnu ar ddiagnosis eich meddyg, efallai y byddwch chi’n cael eich cyfeirio at arbenigwr i gael rhagor o brofion.\nNewidiadau i’ch bronnau\nYnghyd a lympiau, mae yno nifer o bethau eraill i gadw golwg amdanynt, y dylai dynion a menywod fod yn ymwybodol ohonynt.\nNewidiadau o ran maint, amlinelliad neu siâp.\nNewidiadau o ran edrychiad neu deimlad eich croen fel chwyddau, crychau, croen oren, briwiau ar eich croen neu wythiennau’n mynd yn fwy.\nLwmp newydd, tewychu neu ddarn lympiog ar y fron neu’r gesail.\nHylif annisgwyl neu waedu.\nTethi suddedig neu gramennog neu newid o ran lleoliad y deth.\nAnghysur neu boen mewn un fron.\nBrech anesboniadwy neu deimlad o wres.\nOs ydych chi wedi dioddef poen yn eich corff, sydd wedi para dros dair wythnos, dylech chi fynd i weld eich meddyg.\nPesychu, diffyg anadl a chrygni\nOs ydych chi wedi bod â pheswch neu wedi teimlo’n fyr eich gwynt am fwy na phythefnos, neu os oes yno waed pan fyddwch chi’n pesychu, cysylltwch â’ch meddyg teulu. Mae symptomau fel bod yn fyr eich anadl neu boen yn eich brest hefyd yn gallu bod yn arwydd o gyflwr difrifol (acíwt), fel niwmonia. Cysylltwch â’ch meddyg teulu ar unwaith os oes gennych chi’r math yma o symptomau.\nNewidiadau yn eich arferion toiled\nEwch i weld eich meddyg teulu os ydych chi wedi profi un o’r newidiadau isod a bod hyn wedi para mwy nag ychydig wythnosau:\ngwaed yn eich carthion\ndolur rhydd neu rwymedd am ddim rheswm amlwg\nteimlad nad ydych chi wedi gwagio eich perfedd yn iawn ar ôl bod i’r toiled\npoen yn eich abdomen (bol) neu'ch pen ôl\nproblemau o ran pi-pi, fel angen mynd yn sydyn neu boen pan fyddwch chi’n mynd\nCysylltwch â’ch meddyg teulu os ydych chi’n gwaedu’n anesboniadwy, er enghraifft:\ngwaed yn eich pi-pi\ngwaedu rhwng mislif\ngwaedu pan rydych chi’n tagu\ngwaed yn eich cyfog\nOs ydych yn teimlo fel eich bod wedi ymchwyddo am dair wythnos neu fwy, cysylltwch â’ch meddyg teulu am gyngor\nMannau geni a chroen\nEwch i weld eich meddyg teulu os oes gennych chi fan geni sydd\nâ siâp afreolaidd neu anghymesur\nâ ffin afreolaidd gydag ochrau pigog\nâ mwy nag un lliw (efallai ei fod yn frith gyda brown, du, coch, pinc neu wyn)\nyn fwy na 7mm mewn diamedr\nyn cosi, yn gramennog neu’n gwaedu\nEwch i weld eich meddyg teulu os ydych chi’n sylwi ar newidiadau eraill i’ch croen, gan gynnwys:\nNewid newydd, anesboniadwy i’ch croen sy’n ymddangos yn sydyn.\nMan neu friw sy’n parhau i gosi, brifo, cramennu neu waedu am fwy na phedair wythnos neu sydd ddim yn gwella o fewn pedair wythnos.\nMannau briwedig lle mae’r croen wedi torri a heb wella o fewn pedair wythnos.\nGallwch weld mwy o wybodaeth am fannau geni a newidiadau i’r croen yma.\nColli pwysau anesboniadwy\nCysylltwch â’ch meddyg teulu os ydych chi wedi colli llawer o bwysau dros y misoedd diwethaf ac nad oes modd ei esbonio trwy newidiadau i’ch diet, ymarfer corff neu straen.\nOs ydych chi wedi bod yn dioddef o flinder am ddim rheswm, a hynny ers peth amser, yna mae’n werth mynd i weld eich meddyg teulu.\nUnrhyw bryderon eraill\nByddwn bob amser yn eich cynghori i gysylltu â’ch meddyg teulu neu gael cyngor meddygol proffesiynol os oes gennych chi unrhyw bryderon.\nGallwch ddarllen mwy am arwyddion a symptomau canser yma:\nCancer Research UK: gwiriwr symptomau canser\nGallwch hefyd ffonio ein Llinell Gymorth am ddim a siarad ag un o’n nyrsys profiadol.\nGallwch hefyd ffonio ein Llinell Gymorth rhadffôn i siarad ag un o’n nyrsys profiadol.