Gweinidog Swyddfa Cymru yn helpu disgyblion Caerdydd i godi pontydd - GOV.UK\nPolicy papers and consultation\nCoronavirus (COVID-19): guidance\nSign in to your personal tax account\nSign in to your Universal Credit account\nRegional and local government\nDatganiad i'r wasg\nGweinidog Swyddfa Cymru yn helpu disgyblion Caerdydd i godi pontydd\nHeddiw [5ed Rhagfyr], bu David Jones, Gweinidog Swyddfa Cymru, yn ymweld ag Ysgol Gynradd Radnor yn Nhreganna, Caerdydd i helpu i fagu diddordeb…\nSwyddfa Ysgrifennydd Gwladol Cymru\nCyhoeddwyd hwn o dan y 2010 to 2015 Conservative and Liberal Democrat coalition government\nHeddiw [5ed Rhagfyr], bu David Jones, Gweinidog Swyddfa Cymru, yn ymweld ag Ysgol Gynradd Radnor yn Nhreganna, Caerdydd i helpu i fagu diddordeb y disgyblion mewn peirianneg sifil drwy adeiladu pont.\nTrefnwyd digwyddiad heddiw gan Sefydliad Peirianwyr Sifil (ICE) Cymru, sy’n gweithredu’r prosiect ‘Pont i Ysgolion’ ar hyd a lled Cymru er mwyn helpu disgyblion i ymarfer eu sgiliau rhifedd, iaith a dylunio, a hybu diddordeb ym maes peirianneg sifil. Gyda chymorth llysgenhadon myfyrwyr a graddedigion ICE Cymru, ynghyd a chynrychiolwyr o Sgiliau Adeiladu yng Nghymru, bu’r Gweinidog yn helpu’r disgyblion gyda’r gwaith adeiladu cyn cerdded ar hyd y bont orffenedig.\nDywedodd Mr Jones: “Ceir prinder peirianwyr ar hyn o bryd yn y DU. Mae’n hollbwysig ein bod yn gwneud ein gorau glas i ennyn diddordeb pobl ifanc yn y maes. Mae’n dda gweld bod ICE Cymru wedi mabwysiadu’r agwedd arloesol ac ymarferol hon. Mae plant yn aml yn gallu ymateb yn well i ddysgu cyffyrddol a dysgu’n seiliedig ar weithgarwch, ac rwy’n falch iawn bod myfyrwyr o bob math o wahanol gefndiroedd yn cael cyfle i roi cynnig ar rywbeth nad oeddent efallai wedi’i ystyried o’r blaen.”\nYn ol** Keith Jones, Cyfarwyddwr ICE**: “Mae gan Sefydliad Peirianwyr Sifil Cymru dair pont, sydd wedi’u seilio ar ail Groesfan Hafren, a byddwn yn mynd a’r pontydd hyn i ysgolion yng Nghymru i gyflwyno’r plant i faes peirianneg sifil ar y cyd a Sgiliau Adeiladu. Gan weithio gyda’i gilydd mewn timau, mae plant ysgol yn cael cyfle unigryw i gael profiad o adeiladu pont eu hunain.\nRhannu'r dudalen hon\nCyhoeddwyd ar 5 December 2011


Hanes Eglwys Bethabara\n‘Wrth edrych yn ôl dros ysgwyddau y blynyddoedd nid ydym yn honni bod yr hanes yn gyflawn, nac ychwaith yn rhydd oddi wrth frychau. Hyderwn, er hynny, y bydd yr ymdriniaeth yn beth esboniad ar y gorffennol, ac yn ysbrydiaeth i’r dyfodol. “Hyn a ysgrifennir i’r genhedlaeth a ddêl; a’r bobl a enir a foliannant yr Arglwydd” Gelli’r hogi ein cleddyfau ar gerrig beddau y saint ar gyfer brwydrau bywyd. “Meddyliwch am eich blaenoriaid, y rhai a draethasant i chwi air Duw: ffydd y rhai a ddilynwch, gan ystyried diwedd eu hymarweddiad hwynt.” Bodola yr eglwys nid er mwyn ei hun, ond er mwyn dwyn y byd at Grist, a sefydlu Teyrnas Dduw ar y ddaear.\nOfer yw disgwyl “daear newydd” heb i ni gael “nefoedd newydd” yn gyntaf.\nY mae seiliau ysbrydol cymdeithas ddelfrydol yn gorwedd ar wybodaeth, cyfiawnder, ffydd, gobaith a chariad.’\n[Geiriau y Parch H.B Thomas o Hanes Eglwys Bethabara, 1926]\nSaif capel Bethabara ym mhentref Pontyglasier, plwyf Eglwyswen. Mae hanes ar glawr i ddangos bod Bedyddwyr yn addoli yn fferm Cilcam, Eglwyswen, mor gynnar â 1692. Yno y corffolwyd eglwys Cilfowyr yn 1704, ond symudodd y frawdoliaeth i Gilfowyr yn 1716 ac nid oes llawer o hanes am Fedyddwyr yn y cylch wedi hynny, ar wahân i deulu Thomas Evans, Ffynnonadda, Meline, gwr a fu farw yn 1785.\nYn 1787, daeth Thomas Rees, aelod yng Nghilfowyr, i fyw ym Mirianog Fawr, Meline. Cynhaliwyd ambell i gyfarfod yn ei gartref ac, yn 1804, cytunodd gyda Timothy Jenkins, Coedcefn-las, Eglwyswen, a Lewis Evans, mab Thomas Evans, Ffynnonadda, i drefnu cyfarfodydd gweddïo a phregethu yn y gymdogaeth.\nBu hyn yn symbyliad i wahodd pregethwyr i’r ardal.\nDaeth yr enwog Christmas Evans ei hun yn 1806, ac yn fuan gwelwyd cynnydd yn achos y Bedyddwyr yma.\nYn 1824, daeth un James Hermon i’r gymdogaeth ac annog y brodyr uchod i helaethu achos Crist. Penderfynasant adeiladu tŷ addoliad. Agorwyd y tŷ newydd Awst 3ydd, 1826. Ymhlith y rhai a gymerodd ran yn yr oedfaon agoriadol, cawn rai o enwau mawr yr enwad yn y cyfnod hwnnw - megis y Parchedigion John Morgans, Blaenffos; Simon James, Penrhyn-coch;\nW.R Davies, Ebeneser Dyfed a John Williams, Trosnant. Y cyfarfod cymundeb cyntaf a gynhaliwyd yma oedd Hydref 15fed, 1826, pan fedyddiwyd un Rachael Evans, (Fountain Hill) gan y Parch William Havard, Jabes, a gweinyddodd John Morgans, Blaenffos yr ordinhad o Swper yr Arglwydd. Corffolwyd yr Eglwys yn 1827 a derbyniwyd hi yn aelod o’r Gymanfa a gynhaliwyd ym Mlaenffos yn 1827. Cymerwyd gofal yr eglwys gan y Parch John Morgans, Blaenffos rhwng 1827 ac 1843.\nUn o’r cymeriadau amlycaf a fu’n gysylltiedig â Bethabara yn ystod hanner canrif gyntaf ei hanes oedd y Parch Benjamin Thomas (1836-93), gwr a fagwyd yn Nhy-rhos, Eglwyswen. Fe’i adwaenwyd yn well yn ôl ei enw barddonol - sef Myfyr Emlyn.\nRoedd ymhlith y doniau mwyaf a fagwyd yng Nghymru. Mae ganddo emyn gafaelgar yn y Llawlyfr Moliant (458). Yn sgil ymadawiad John Morgans yn 1843, daeth John Morris, Llangollen i bulpud Bethabara (1843-49). Dilynwyd ef gan Isaac Jones, Pandy’r Capel (1854-60) a Dafydd Price, Blaenffos (1860-79). Diolch i ymdrechion Dafydd Price, adeiladwyd y capel presennol yn 1873. Yna daeth y Parchedigion Joseph Evans, Nantyglo (1879-87) a W.J. Lewis, Athrofa Pontypwl (1892-99). Roedd y capel heb weinidog am gyfnod wedi hynny ac yng ngofal W.Griffiths, Bethel, Mynachlog-ddu ac Aaron Morgan, Blaenffos.\nYn 1902,sefydlwyd y Parch Robert Griffiths (1902-11).\nCafwyd cyfnod sefydlog o dan weinidogaeth y Parch H.B. Thomas a ddaeth o Sir Forgannwg yn 1911. Cofir amdano o hyd fel dyn da a duwiol. Yn 1926, cynhaliwyd Cyfarfodydd Canmlwyddiant, ac i nodi’r achlysur, cyhoeddwyd Hanes yr Achos ym Methabara ganddo.\nBu farw H.B. Thomas yn 1934, ac yna cafodd Lewis Young Hayden alwad i\nFe’i ordeiniwyd ef yn weinidog ar yr eglwys ym 1937.\nCafwyd cyfarfodydd ordeinio bendithiol iawn. Ymhlith y pregethwyr oedd y Parchedigion Jubilee Young, O.M Young ac L.Glasnant Young.\nCafwyd 23 mlynedd o wasanaeth clodwiw gan y Parch Lewis Young Hayden ac yna cafodd alwad i’r Felinganol, Solfach. Cyfrifid ef yn un o bregethwyr mawr ei ddydd a bu galw mawr am ei wasanaeth uchel wyliau a chymanfaoedd Cymru.\nYn 1961, agorwyd pennod hynod yn hanes Bethabara, pan ordeiniwyd y Parch Arthur Jones, brodor o Fethesda yn Arfon, yn weinidog. Roedd yn bregethwr cymeradwy, ac yn fugail pen y gamp. Yn ystod ei weinidogaeth, cynyddodd aelodaeth Bethabara i dros 200 am y tro cyntaf yn hanes yr eglwys. Bu farw y Parch Arthur Jones yn sydyn , Medi 17eg, 1985. Cofir yn hir am y bugail ffyddlon hwn yn y fro.\nCynhaliwyd oedfa arbennig iawn ym Methabara nos Fercher, Hydref 15fed, 1986 - sef Cyfarfod Uno ag eglwysi Bedyddiedig Ebeneser, Penuel a Phenybryn; a sefydlu’r\nParch T.R. Jones yn weinidog ar y bedair eglwys. Llywyddwyd y cyfarfod gan un o blant Bethabara - sef y Parch George John, Llandysul, ac roedd y Parchedigion Alwyn Daniels, Dinas; Eirian Wyn Lewis, Bethel, Mynachlog-ddu; a William Harry, Eglwyswrw, yn cymryd at y rhannau defosiynol. Cafwyd Hanes yr Alwad gan Mr Jestyn Edwards ac offrymwyd yr Urdd Weddi gan y Parch J. Neville James, Llandysul. Cyhoeddwyd y Fendith gan y Parch Emyr Gwyn Evans, Brynberian.\nYr oedd y Parch T.R. Jones yn deilwng iawn o’i ragflaenwyr. Yn bregethwr coeth, yn fardd ac yn feirniad cenedlaethol. Gwelir nifer o’i emynau yn Mawl ac Addoliad a’r llyfr emynau cyd-enwadol Caneuon Ffydd. Bugeiliwyd yr eglwys am fron ugain mlynedd - hyd at ei farwolaeth ar Fedi’r 6ed, 2006. Cofir amdano’n bennaf fel pregethwr huawdl, a hefyd yn fardd ac emynydd cynhyrchiol.\n[Rhown ddiolch i Mr Paul Sambrook am y manylion uchod a ddaw o lyfryn Cylch Cemaes, Penfro.]\nAr ôl cyfnod heb weinidog, ffurfiwyd gofalaeth newydd o’r bedair eglwys, mewn pwyllgor, a gynhaliwyd ym Methabara, nos Lun, Chwefror 7fed 2005. Dangosodd pawb a oedd yn bresennol, yn unfrydol, trwy bleidlais agored, eu bod nhw’n awyddus i symud ymlaen, a phenderfynwyd y noson honno hefyd, bod hysbyseb i ymddangos ym mhapur yr enwad “Seren Cymru”, am ein hawydd cryf, fel cylch o eglwysi, i alw gweinidog i’n harwain. Felly, dyma gymryd y cam cynta’ - cam sicr a phendant tuag at y dyfodol.\nYn y pwyllgor dilynol, trefnwyd nifer o Suliau undebol e.e. Y Groglith a’r Pasg; oedfaon mis Awst; y Nadolig; a chyrddau Blynyddol y bedair eglwys - felly, dyna gam pendant arall i’r bedair Eglwys - a dyna mewn gwirionedd, oedd dechrau ar y daith o fod yn un cylch, ac yn un Ofalaeth.\nOherwydd bod ymateb i’r hysbyseb yn “Seren Cymru” wedi profi’n llugoer, penderfynwyd mewn pwyllgor ar Fawrth 20fed., 2006, i wneud ymholiadau gydag Ysgrifennydd Cyffredinol yr Undeb, i edrych am bosibiliadau o enwau, ar ein cyfer, i ni eu hystyried, o bosib, fel darpar weinidog. Ac yn wir, daeth yr Ysgrifennydd, sef y Parchedig Peter Thomas atom i’r pwyllgor nesa’, ac awgrymodd ein bod yn ddiymdroi, yn estyn gwahoddiad i Roger Thomas Morgan, a oedd ar y pryd, yn fyfyriwr yng Nghaerdydd. Felly, estynnwyd gwahoddiad iddo i bregethu yn y cylch. Daeth y Parch a’i briod Sheila i bregethu yn ystod mis Awst 2006 yng Nghapel Seion Crymych.\nBu pwyllgora cyson yn ystod y flwyddyn 2007, ac Arolygwr Cymanfa Penfro, y Parchedig Eirian Wyn Lewis, yn bresennol mewn nifer o’r cyfarfodydd. Cafwyd eto gwmni’r Ysgrifennydd Cyffredinol, a chafwyd hanes am y pecynnau “ Yr Hedyn Mwstard”, ac “Ar Hyd Ffordd Arall” - sef dau becyn, a baratowyd, er mwyn cynnig strategaeth i Eglwysi. Ond yn anffodus, ni ddeilliodd rhyw lawer o ffrwyth o’r holl gyfarfodydd a thrafodaethau.\nProfodd y flwyddyn 2008, yn fwy calonogol - roedd aelodau’r Ofalaeth yn dal yn awyddus iawn i gael gweinidogaeth, ac yn gweddïo’n daer am arweiniad a chymorth. Dyma enw’r Parchedig Roger Thomas Morgan yn dod i’r golwg eto yn ystod cyfarfod mis Ebrill, pan hysbyswyd yr aelodau bod Mr Emrys Thomas, Blaenffos, wedi sicrhau ei wasanaeth am yr ail dro, ar gyfer ddydd Sul, Mehefin 22ain. (2008) Cafwyd ymateb ffafriol a dymunol i’r Sul hwnnw, a braf yw gallu nodi bod pawb wedi eu boddloni gyda’r gwasanaeth, ac yn teimlo ei bod yn amser i symud ymlaen ac anfon galwad iddo. Roedd aelodau’r cyfarfod yn unfrydol o blaid. A dyna fel y bu !! Heb wastraffu dim amser, sgrifennwyd y llythyr, a phostiwyd yr amlen yn cynnwys yr alwad, gyda stamp dosbarth cyntaf arni !! Yn cyd-fynd â’r llythyr pwysig hwnnw, oedd ein gobeithion a’n gweddïau ninne fel gofalaeth.\nPenderfynwyd cyhoeddi’r newydd da mewn oedfa undebol, y Sul canlynol, a chawsom y fraint o gynnal pwyllgor yng nghwmni Roger a Sheila, a’r Parch. Peter Thomas, mis Medi, pan fynegodd Ysgrifennydd yr Undeb ei falchder am drefniant cylch ein Heglwysi i’r dyfodol, a’i fod yn ymfalchïo bod yr alwad wedi’i hateb yn gadarnhaol. Dechreuodd y Parch Roger Thomas Morgan ar ei weinidogaeth ym Mhenybryn a’r cylch, ddiwedd Hydref.


Mae ein cyfres newydd Ysbrydoli yn rhannu rhai o’r prosiectau a gynhelir ledled Cymru gan chwedleuwyr ac artistiaid. Daw’r ail flog Ysbrydoli ar gyfer mis Medi gan Chris Harries sy’n gweithio ar brosiect rhwng artistiaid yng Nghymru a Norwy i greu cyfres sain yn edrych ar effeithiau Newid Hinsawdd ar ddiwylliant.\nMae ‘The Atlantic Project’ yn gyfres sain gyffrous a diddorol mewn 5 rhan. Wedi ei greu fel cywaith rhyngwladol rhwng artistiaid yng Nghymru a Norwy, dadlennwn effeithiau newid hinsawdd ar ddiwylliant drwy stori anturus a chynnes Evie a Deean – dau berson ifanc sy’n ein gwahodd i’w byd o gyfeillgarwch, argyfwng a derbyniad.\nDechreuodd fy mhrosiect fel cywaith rhyngwladol rhwng fy nghydweithiwr a chyfaill hirdymor Eliot Moleba a finnau. Roeddem yn trafod gwahanol straeon am y flwyddyn a allai weddu gwrandawyr iau, ond sy’n pontio deunyddiau pwnc sy’n bwysig i wrandawyr yng Nghymru a Norwy. Gellid dadlau mai newid hinsawdd yw’r bygythiad mwyaf mae’r byd yn ei wynebu; ond mae ei effaith ar ddiwylliant yn fater pwysig sy’n cael llai o sylw. Wedi’i ysbrydoli gan y dinistr arfaethedig yn Fairbourne yng Ngwynedd, a phobl gynhenid Sami yng ngogledd Norwy, fe wnaethom benderfynu creu ein byd ffuglennol ein hun lle caiff diwylliant cynhenid, hynafol ei gwthio yn fwy i gymdeithas orllewinol fel canlyniad i gynnydd yn lefelau’r môr. Mae ‘The Atlantic Project ‘ – gêm a gaiff ei chwarae gan ein dau gymeriad yn chwarae ar y traeth, yn troi yn ddyfais feta-theatraidd ar gyfer hysbysu gwrandawyr ifanc ar draws y byd am yr hyn sy’n digwydd i gymunedau glan môr, a sut mae’r grym ganddynt i ddylanwadu ar newid.\nEr nad oes unrhyw ddeunydd yn y darn a fyddai’n anaddas ar gyfer cynulleidfaoedd iau, rydym yn ei argymell ar gyfer 11+ oed oherwydd natur ei thema.\nCyhoeddir y gyfres sain ar 11 Medi 2020 am 7pm, yn dilyn digwyddiad lansio dechreuol. Bydd y penodau ar gael ar AM, Soundcloud a www.chrisharristheatre.com | https://www.amam.cymru/theatlantisprojectBydd cyfres o gwestiynau trafod a gweithredu ar ôl pob pennod yn cyfeirio at gynnwys a themâu’r stori y gellir eu mwynhau fel unigolyn, fel dosbarth ysgol neu fel teulu.\nRwy’n wneuthurydd theatr dwyieithog – cefais fy ngeni yn ne Cymru ac yn byw yno – ac yn gweithio yn y Gymraeg yn bennaf. Graddiais o Brifysgol Aberystwyth gyda BA mewn Drama yn 2014, ac yna o Brifysgol Amsterdam gyda MA mewn Dramatwreg yn 2019. Rwyf wedi creu gwaith ar gyfer plant, pobl ifanc ac oedolion mewn nifer o gyfryngau. Gweithiais gydag ystod o ddisgyblaethau technolegol a gyda llawer o gwmnïau theatr ac opera yng Nghymru, Prydain ac yn rhyngwladol. Rwy’n creu gwaith sy’n ymchwilio bydoedd dychmygol o wahanol safbwyntiau; weithiau wedi ysbrydoli gan hanes ac weithiau’n hollol ffugiannol. Rwyf bob amser yn cael fy nghyffroi gan chwilfrydedd a’r dychymyg, ac wrth i mi aeddfedu a datblygu yn fy nghrefft, rwy’n holi’n barhaus beth yw theatr a beth sydd ganddo’r potensial i fod.\nRwy’n credu fod unrhyw waith o wneud perfformiad angen cariad a gwybodaeth at chwedleua. Dechreuais ganolbwyntio mwy ar stori’r cymeriadau (yn hytrach na’r term ‘plot’ sydd wedi ei or-saernïo) pan sylweddolais, os oedd yn ddifyr i fi, mai dyna sut y dylid dweud y stori. Dysgais mai stori (a chymeriad) yw popeth rydych ei angen mewn gwirionedd. Gellir wedyn hyn ei fowldio i unrhyw fath o berfformiad – unrhyw le, mewn unrhyw ffordd!\nMae Catherine Dyson a Theatr Iolo’s ‘Transporter’ yn wych. Fe wnaeth fy ngorfodi i feddwl am chwedleua dychmygus mewn ffordd wahanol. Ond rwyf yn bennaf wedi bod yn edrych ar yr holl ffilmiau clasurol hynny y dylwn fod wedi eu gweld flynyddoedd yn ôl – yn ogystal ag ailedrych ar rai hen ffefrynnau. Mae gwaith Taika Waititi a Noah Baumbach' yn ysbrydoliaeth fawr – yn ogystal ag edrych ar holl ganon ‘The Simpsons’ gyda fy mhartner (mae gennym lawer o ffordd i fynd o hyd!).


Gêm trin dwylo cain Ar-lein. Chwarae am ddim\nGêm trin dwylo cain\nChwaraewch y gêm trin dwylo cain Ar-lein:\nGêm Disgrifiad trin dwylo cain\nMae hyn yn ferch breuddwydio am trin dwylo hardd, yn eich barn chi, byddwch yn bodloni ei dyheadau? . Chwaraewch y gêm trin dwylo cain ar-lein.\nNodweddion technegol y gêm trin dwylo cain\nGêm trin dwylo cain Ychwanegodd: 20.07.2012\nGemau fel y gêm trin dwylo cain\nLawrlwytho gêm trin dwylo cain\nEmbed y gêm trin dwylo cain ar eich gwefan:\ntrin dwylo cain\nI fewnosod y gêm trin dwylo cain ar eich gwefan, copïwch y cod a gludo yn y cod html ar eich safle. Hefyd, os ydych yn hoffi y gêm trin dwylo cain, copi ac anfon y ddolen i ffrind neu eich ffrindiau, yn rhannu'r gêm gyda'r byd!\nGyda'r gêm trin dwylo cain, hefyd yn chwarae yn y gêm:


WiciBrosiect Addysg/Erthyglau Drafft/Hanes y 20fed ganrif - Wicipedia\nWiciBrosiect Addysg/Erthyglau Drafft/Hanes y 20fed ganrif\nProfodd yr 20fed ganrif newidiadau pell-gyrhaeddol a thrawsnewidiol yn hanes y byd. Cafwyd nifer o ddigwyddiadau pwysig a newidiodd y byd am byth gan gynnwys y Rhyfel Byd\nCyntaf a’r Ail Ryfel Byd, twf pŵer niwclear, archwiliadau i’r gofod, twf cenedlaetholdeb a gwledydd yn dod yn annibynnol o drefedigaethau, y Rhyfel Oer, datblygiadau mewn trafnidiaeth a thechnoleg cyfathrebu, twf ynfawr yn y boblogaeth ledled y byd, ymwybyddiaeth o ddirywiad yn yr amgylchedd ac ecoleg y byd, a’r Chwyldro Digidol. Roedd yn gyfnod ble weler cynnydd a datblygiad yn digwydd ar raddfa gyflym yn enwedig ym meysydd technoleg feddygol, darganfyddiadau geneteg yn trawsnewid hanes dynoliaeth a’r defnydd o gyfrifiaduron yn gweddnewid bywyd ar draws y byd.\n5 Celf a Phensaerniaeth\n17 20fed ganrif yng Nghymru\nBu farw miliynau o bobl yn ystod y ganrif ar raddfa na welwyd erioed mo’i debyg. Achoswyd y marwolaethau yma gan ryfeloedd, hil-laddiad, cyfundrefnau gwleidyddol, milwrol ac unbennaethol a llofruddiaethau ar raddfa eang. Amcangyfrifir bod rhwng 50 ac 80 miliwn wedi marw oherwydd sgil effeithiau y ddau ryfel byd yn unig. Amcangyfrifir bod 70 miliwn o Ewropeaid wedi marw oherwydd rhyfel, trais a newyn rhwng 1914 a 1945.\nGwelodd yr 20fed ganrif dau ryfel diarbed byd-eang rhwng archbwerau’r byd. Gwasgarwyd meysydd ymladd y Rhyfel Byd Cyntaf a’r Ail Ryfel Byd ar draws cyfandiroedd a moroedd ledled y byd. Roedd yn ganrif a welodd dwf cenedlaetholdeb mewn gwahanol wledydd, gyda gwledydd yn hawlio hunan-lywodraeth, a phan gafodd ymerodraethau eu chwalu. Ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf cafodd yr ymerodraethau Otomanaidd ac Awstria-Hwngari eu diddymu, dymchwelwyd Tsar Nicholas II gan y Chwyldro Rwsiaidd yn 1917 a cafodd y wladwriaeth Gomiwnyddol gyntaf ei sefydlu yn Rwsia.\nCafodd Drylliau awtomatig i ddefnyddio ar rhaddfa mawr am y tryo cyntaf yn y Rhyfel Byd Cyntaf a arweiniodd at nifer fawr o anafusion\nDynododd y Rhyfel Byd Cyntaf drobwynt yn dulliau rhyfela. Achosodd datblygiadau technolegol newidiadau mawr yn y ffordd roedd rhyfel yn cael ei ymladd a sut roedd e’n effeithio ar sifiliaid. Defnyddiwyd dyfeisiadau newydd fel y tanc, arfau cemegol fel clorin a nwy mwstard, llongau tanfor a chyflwynwyd awyrennau mewn rhyfela yn ystod hanner cyntaf yr 20fed ganrif. Achosodd rhain newidiadau yn nhactegau ymladd rhyfel modern. Gwnaeth y defnydd o arfau niwclear yn Hiroshima a Nagasaki yn Awst 1945 gychwyn cyfnod newid o ryfela modern.\nEffeithiodd yr Ail Ryfel Byd (1939-1945) ar Ddwyrain Asia a’r Cefnfor tawel oherwydd ymosodiad Siapan yn erbyn Tseina a’r Unol Daleithiau. Cafodd sifiliaid eu heffeithio llawer mwy yn ystod yr Ail Ryfel Byd oherwydd bomio o’r awyr ar ardaloedd poblog fel dinasoedd a threfi gan y ddwy ochr, er enghraifft, Brwydr Prydain a’r Blitz gan yr Almaen yn erbyn Prydain a’r tacteg bomio carped a ddefnyddiwyd gan Brydain ar ddinasoedd fel Dresden, Cologne a Berlin yn yr Almaen; a hil-laddiad yr Iddewon gan yr Almaen, sef yr Holocost.\nAr ôl y Rhyfel Byd Cyntaf, gwelwyd sefydlu Comiwnyddiaeth fel cyfundrefn wleidyddol mewn llawer o wledydd ar draws y byd. Gyda’r Chwyldro Comiwnyddol yn Rwsia yn 1917 llofruddiwyd teulu brenhinol y Romanovs gan y Bolsieficiaid a chrëwyd llywodraeth Gomiwnyddol newydd o dan arweinyddiaeth Vladimir Lenin. Roedd 300 mlynedd o deyrnasiad brenhinol wedi dod i ben ac yn ei le crëwyd gwladwriaeth Gomiwnyddol gyntaf y byd. Ar ôl rôl yr Undeb Sofietaidd yn yr Ail Ryfel Byd, daeth comiwnyddiaeth yn bŵer pwysig mewn gwleidyddiaeth byd-eang. Sefydlwyd llywodraethau comiwnyddol, er enghraifft yn Nwyrain Ewrop (er enghraifft, Hwngari, Dwyrain yr Almaen, Rwmania), Tseina, Indo-Tsieina, a Chiwba. Roedd gan Gomiwnyddiaeth bron bŵer absoliwt yn llawer o’r gwledydd a’r ardaloedd hyn.\nTrechwyd yr Almaen yn 1945 wedi iddi gael ei goresgyn gan yr Undeb Sofietaidd a Phwyl o’r dwyrain a’r Unol Daleithiau, Prydain, Canada a Ffrainc o’r gorllewin. Wedi\nbuddugoliaeth y Cynghreiriaid yn Ewrop daeth y rhyfel yn Asia yn erbyn Siapan i ben gyda gollwng y ddau fom atomig gan yr Unol Daleithiau ar Hiroshima a Nagasaki. Ar ôl y rhyfel rhannwyd yr Almaen rhwng y Pwerau Gorllewinol a’r Undeb Sofietaidd.\nO hynny ymlaen daeth Dwyrain yr Almaen a gweddill gwledydd dwyrain Ewrop yn lywodraethau Comiwnyddol. Yng Ngorllewin yr Almaen sefydlwyd llywodraeth ddemocrataidd debyg i’r gwledydd gorllewinol. Ail-adeiladwyd gorllewin Ewrop gyda chymorth ariannol oddiwrth Cynllun Marshall America ac felly daeth America yn gyfaill agos i’r gorllewin.\nSifiliad benywaidd o Fietnam, tua 1967. Gan y ffotograffiwr Cymraeg Phillip Jones Griffiths\nAr ôl yr Ail Ryfel Byd trodd y cyd-weithio rhwng yr Unol Daleithiau a’r Undeb Sofietaidd yn berthynas fwy gelyniaethus a drwgdybus. Hwn oedd y Rhyfel Oer. Roedd yn ffactor yn achosi’r rhyfeloedd yn Corea (1950-53) a Fietnam (1957-1975).\nCynrychiolai’r ddau archbwer syniadau gwleidyddol gwahanol rhwng cyfalafiaeth a democratiaeth a cafodd Ewrop ei rhannu gan y Llen Haearn. Rhannwyd Berlin gan Mur Berlin oedd yn gwahanu’r rhanbarth gorllewinol, democrataidd oddiwrth y rhanbarth dwyreiniol, comiwnyddol. Ffurfiodd y ddwy ochr gynghreiriau milwrol, sef NATO a Chytundeb Warsaw; datblygodd ras arfau gyda phwyslais ar ddatblygiad arfau niwclear a bu cystadleuaeth rhwng y ddau archbwer am y ras i’r gofod.\nDymchwelwyd Wal Berlin adeg Chwyldroadau 1989 yn Ewrop gan greu Almaen unedig yn 1990 a chwalodd yr Undeb Sofietaidd yn 1991. Roedd 1989 yn flwyddyn a welodd ddychwel llywodraethau comiwnyddol ar draws y byd. Chwalwyd llawer o’r llywodraethau comiwnyddol roedd yr Undeb Sofietaidd wedi eu cefnogi ar draws y byd heblaw am Tsiena, Gogledd Corea, Ciwba, Fietnam a Laos. Roedd Protestiadau Sgwâr Tiananmen yn 1989 yn brotestiadau treisgar ble lladdwyd cannoedd o brotestwyr yn Sgwâr Tiananmen, Beijing, Tseina mewn ymdrech i ddymchwel y llywodraeth gomiwnyddol. \nMethodd y Rhyfel Byd Cyntaf neu’r ‘rhyfel i orffen pob rhyfel’ sicrhau heddwch. Disgrifiwyd yr Ail Ryfel Byd fel busnes anorffenedig y Rhyfel Byd Cyntaf. Yn dilyn y ddau ryfel byd ffurfiwyd Cynghrair y Cenhedloedd ac yna y Cenhedloedd Unedig. Sefydlwyd Cynghrair y Cenhedloedd yn 1919 ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf ac yna disodlwyd ef gan y Cenhedloedd Unedig yn 1945 ar ôl yr Ail Ryfel Byd. Roedd hwn yn fforwm rhyngwladol ble fedrai gwledydd y byd drafod materion a oedd yn peryglu heddwch byd-eang; trafod materion diplomyddol, trafod canllawiau ynghylch rheolau rhyfel, sut i amddiffyn yr amgylchedd, sofraniaeth gwledydd a hawliau dynol. Roedd lluoedd cadw heddwch y Cenhedloedd Unedig (oedd yn cynnwys milwyr gan wahanol aelodau’r Cenhedloedd Unedig) ac asiantaethau eraill y Cenhedloedd Unedig yn rhoi cymorth mewn gwahanol ardaloedd argyfyngus ar draws y byd. Roeddent yn helpu lleihau newyn, afiechydon a thlodi. Methodd sefydliadau fel Cynghrair y Cenhedloedd a’i olynydd y Cenhedloedd Unedig ag atal rhyfeloedd. Ers 1945, fodd bynnag, does dim rhyfel wedi bod rhwng y pwerau mawr gan fod Cyd–ddinistr Sicr (MAD: Mutually Assured Destruction) wedi llwyddo i atal rhyfel. Yn y cyfnod ar ôl 1945 mae 9 rhyfel o bob 10 wedi digwydd mewn gwledydd gwan, ansefydlog y Trydydd Byd.\nArweiniodd mwy o gyd-weithrediad rhwng y gwledydd at ddatblygiad yr Undeb Ewropeaidd yn ystod y 1950au. Roedd hwn yn grŵp o wledydd yn Ewrop a oedd yn cyd-weithio yn wleidyddol, yn economaidd ac yn fasnachol.\nRoedd dulliau heddychlon Gandhi a’r mudiad i sicrhau annibyniaeth i India oddi wrth Ymerodraeth Prydain yn ddylanwad mawr ar ddulliau protestio mudiadau gwleidyddol eraill ar draws y byd, er enghraifft, y Mudiad Hawliau Sifil yn America a’r mudiadau rhyddid yn ne Affrica a Burma. Bu mudiadau cenedlaetholgar yn bwysig yn yr ymgyrch i sicrhau annibyniaeth i India a Phakistan yn 1947. Yn y Dwyrain Canol yn 1948 crëwyd gwladwriaeth Iddewig newydd, Israel. Roedd chwalfa llawer o ymerodraethau wedi arwain at annibyniaeth i lawer o wledydd yn Affrica ac Asia.\nYn ystod y 1950au a’r 1960au heriodd y Mudiad Hawliau Sifil yn America dan arweiniad Martin Luther King a’r mudiad yn erbyn apartheid yn ne Affrica o dan arweiniad Nelson Mandela yr arwahanu hiliol a oedd yn digwydd yn y gwledydd hynny. Bu’n ymgyrch a barhaodd hyd weddill y ganrif yn y ddwy wlad. Un o’r cerrig milltir pwysig ym mrwydr de Affrica oedd etholiad Nelson Mandela fel Arlywydd du cyntaf De Affrica rhwng 1994-1999. Etholwyd ef yn yr etholiad democrataidd llawn cyntaf yn hanes de Affrica.\nBu farw degau o filiynau o daeogion Tsieiniaidd rhwng 1959 a 1962 oherwydd Newyn Mawr Tsieina. Credir mai hwn oedd y newyn fwyaf yn hanes dynoliaeth.\nAchosodd y Rhyfel Sofietaidd yn Affganistan, rhwng 1979-1989, dros filiwn o farwolaethau ac yn un o’r rhesymau pam chwalodd yr Undeb Sofietaidd.\nThe Beatles oedd un o'r bandiau mawr yr 20fed genrif\nYn y 1950au daeth Roc a Rôl yn boblogaidd yn yr Unol Daleithiau, a Jerry Lee Lewis ac Elvis Presley yn dod yn rhai o eiconau’r cyfnod. Yn ystod y 1960au daeth The Beatles yn fyd enwog am eu caneuon poblogaidd wedi eu dylanwadu gan roc a rôl.\nO ganol yr 20fed ganrif ymlaen daeth ‘roc a rôl’, cerddoriaeth gwerinol/roc, metal trwm a pync roc yn rhan o gerddoriaeth boblogaidd. Yn y 1980au a’r 1990au daeth hip hop yn boblogaidd. Ar yr un adeg datblygwyd cerddoriaeth house, techno, reggae a soul. Dechreuwyd ddefnyddio syntheseisyddion mewn cerddoriaeth gan drosi drosto i gerddoriaeth boblogaidd yn y 1980au ar ffurf cerddoriaeth ‘new wave’. Cafodd offerynnau electronig ddylanwad ar bob math o gerddoriaeth boblogaidd ac arwain at ddyfeisio genres (mathau) newydd o gerddoriaeth, fel house, synthpop, cerddoriaeth dawns electronig a cherddoriaeth diwydiannol.\nCafodd ffilm ei greu fel cyfrwng artistig yn ystod yr 20fed ganrif. Agorwyd y sinema cyntaf yn Pittsburgh yn 1905.\nDatblygodd Hollywood, Los Angeles, America i fod yn ganolfan ar gyfer y diwydiant ffilmiau. Tra fod y ffilmiau cyntaf wedi bod mewn du a gwyn erbyn y 1920au datblygwyd ‘Technicolor’ i greu ffilmiau lliw. Rhyddhawyd y ffilm hir cyntaf gyda sain, sef The Jazz Singer, yn 1927. Sefydlwyd Gwobrau Academi yr Oscars yn 1929.\nDatblygwyd animeiddio yn ystod y 1920au. Snow White and the Seven Dwarfs oedd y ffilm hir cyntaf a gafodd ei animeiddio. Rhyddhawyd y ffilm yn 1937. Datblygwyd CGI yn ystod y 1980au. Y ffilm hir cyntaf CGI gyda animeiddio oedd Toy Story a ryddhawyd yn 1995.\nYn y theatr, daeth Broadway yn Efrog Newydd yn ganolfan bwysig byd-eang ar gyfer awduron drama ac ar gyfer theatr cerddorol. Cafodd gwaith awduron fel Arthur Miller a Tennessee Williams ei berfformio ar Broadway ac roedd cyfansoddwyr fel Rodgers and Hammerstein, Lerner and Loewe ac Irving Berlin yn ddylanwadau pwysig ar y diwydiant a’r diwylliant ffilm.\nGyda datblygiadau technolegol mewn cyfrifiaduron ers yr Ail Ryfel Byd crëwyd math newydd o adloniant yn yr 20fed ganrif – sef y gêm fideo. Tra fod y syniad o gemau fideo wedi cael eu llunio yn ystod y 1940au-50au ni wnaeth gemau fideo ddatblygu fel diwydiant a busnes hyd nes y 1970au. Roedd hwn yn ffenomenon cymdeithasol a diwylliannol ac yn gychwyn ar oes aur gemau fideo arcêd – dyma’r cyfnod pan rhyddhawyd Space Invaders gan Taito, Asteroids gan Atari a Pac-Man, gan Namco.\nCafodd cwmni Nintendo lwyddiant ysgubol yng ngwerthiant gêm Super Mario Bros ar draws y byd. Yn ystod y 1990au rhyddhawyd pecyn gêm fideo PlayStation gan Sony gyda gwerthiant yn cyrraedd 100 miliwn. Roedd gemau fideo mor boblogaidd fel bod y diwydiant wedi creu swyddi newydd, er enghraifft, cynllunwyr gemau fideo.\nCelf a Phensaerniaeth[golygu | golygu cod y dudalen]\nRoedd datblygiadau mawr yn y byd celf yn ystod y 20fed Ganrif. Juan Gris, Bywyd llonydd gyda Bowlen o Ffrwythau a Mandolin, 1919.\nDatblygodd ffurfiau a steiliau newydd o gelfyddyd fel Mynegiadaeth (Saesneg:Expressionism), Dada (Saesneg:Dadaism), Ciwbiaeth (Saesneg:Cubism), Swrealaeth, (Seasneg:Surrealism), Celf bop (Saesneg:Pop Art) a chelf cysyniadaol (Saesneg:Conceptual art). Roedd y syniadau newydd hyn yn bwysig yn natblygiad Moderniaeth.\nYn Ewrop, datblygodd pensaernïaeth fodern mewn ffurf wahanol iawn i steiliau addurniadol oes Fictoria. Roedd datblygiadau mewn defnyddiau adeiladu a thechnoleg yn golygu bod ffurfiau newydd o bensaerniaeth mwy syth ac onglog yn bosib.\nYn nes ymlaen yn y ganrif, gwnaeth datblygiad cyfrifiaduron arwain at greu theori cyfrifiadurol. Dyma’r ganrif pan wnaeth Alan Turing ddod i’r amlwg fel un o benseiri gwyddoniaeth cyfrifiadurol.\nYr ugeinfed ganrif a welodd chwaraeon yn cael ei boblogeiddio fel gweithgaredd hamdden a hefyd fel math o adloniant, yn enwedig ar y teledu. Cynhaliwyd y Gemau Olympaidd modern cyntaf yn 1896 a daeth yn un o ddigwyddiadau chwraeon pwysicaf y roes fodern. Cynhaliwyd Cwpan y Byd FIFA am y tro cyntaf yn 1930 a gynhaliwyd bob 4 mlynedd ar ôl yr Ail Ryfel Byd. Dyma’r ganrif a welodd Cwpan Rygbi'r Byd yn cael ei gychwyn a llu eraill o chwaraeon byd-eang yn cael eu darlledu.\nYn ystod hanner cyntaf y ganrif datblygwyd meysydd newydd o ffiseg, fel perthynoledd arbennig, perthynoledd cyffredinol a mecaneg cwantwm. Drwy astudio’r meysydd yma mewn ffiseg cafwyd gwell dealltwriaeth o strwythur yr atom. Roedd y ffisegwr Albert Einstein yn hollbwysig yn profi bod hi’n bosib rhannu atom.\nDarganfyddwyd adweithiau niwclear, ac yn arbennig ymasiad niwclear. Roedd y ddeubeth hyn yn allweddol i ddeall gwreiddiau egni heulol.\nDarganfyddwyd dyddio radiocarbon a ddaeth yn dechneg pwerus a chywir wrth benderfynu oedran anifeiliaid a phlanhigion cynhanesyddol, ac arteffactau ac eitemau hanesyddol.\nDatblygwyd dealltwriaeth well o sut oedd y bydysawd wedi datblygu a beth oedd ei oedran. Amcangyfrifwyd ei fod tua 13.8 biliwn o flynyddoedd. Cyflwynwyd Damcaniaeth y Glec\nFawr a oedd yn cynnig syniadau ynghylch sut oedd y byd wedi dod i fodolaeth. Cafodd y syniad hyn ei dderbyn yn gyffredinol.\nDaeth seryddwyr i gasgliadau mwy pendant ynghylch oedran Cysawd yr Haul, gan gynnwys y Ddaear. Roedd y ddaear llawer hynach na beth a gredwyd yn gynt – roedd tua 4 biliwn o flynyddoedd yn hytrach na’r 20 miliwn o flynyddoedd a grybwyllwyd gan seryddwyr blaenorol.\nDechreuwyd arsylwi planedau Cysawd yr Haul a’r lleuadau yn lawer fwy manwl drwy ddefnyddio chwyliedyddion gofod. Darganfyddwyd y blaned Plwton yn 1930 ar gyrion Cysawd yr Haul er hynny, cafodd ei ail-gategoreiddio ar gychwyn yr 21ain ganrif fel ‘plutoid’ yn hytrach na phlaned go iawn. Golygai hyn mai dim ond 8 planed oedd yn Cysawd yr Haul.\nGwnaed camau cynnydd pwysig ym maes geneteg a’u pwysigrwydd gwyddonol. Yn 1953 cyhoeddodd James Watson, Francis Crick, Rosalind Franklin a Maurice Wilkins eu darganfyddiad yn 1953 bod gan DNA strwythur pendant. Bu hyn yn gymorth mawr wrth ddatblygu technegau fyddai’n medru darllen dilyniant DNA (DNA sequences) ac a arweiniodd at Brosiect Genom Dynol (Saesneg:Human Genome Project) fel bod y mamal cyntaf yn medru cael ei glonio yn 1996.\nDarganfyddwyd penisilin gan Alexander Fleming yn 1928. Roedd darganfyddiad Gwrthfiotig tebyg i hyn yn gweddnewid byd meddygaeth modern. Byddai Gwrthfiotig yn arf pwysig wrth leihau marwolaethau oherwydd afiechydon bacterol.\nDatblygwyd brechiad ar gyfer Poliomyelitis. Datblygwyd brechiadau effeithiol ar gyfer nifer o afiechydon heintus eraill, gan gynnwys, y ffliw, Melyn mannog, y pâs, tetanws, y frech goch, clwy’r pennau (mumps), Brech ieir, hepatitis A a hepatitis B. Arweiniodd mwy o ymchwil ym maes brechiadau at ddileu feirws y frech wen yn gyfangwbl mewn pobl. Mae brechiadau, gwell safonau glendid a chyflenwadau dŵr glan wedi lleihau achosion marwolaethau, yn enwedig ymhlith babanod a phlant.\nSefydlwyd y clinig atal genhedlu cyntaf ym Mhrydain gan Marie Stopes yn 1920. Bu datblygiadau ym maes dulliau atal cenhedlu yn hollbwysig yn lleihau twf ym mhoblogaeth gwledydd diwydiannol y byd.\npelydr-x y pen-glin dynol\nBu darganfyddiad inswilin meddygol yn ystod y 1920au yn bwysig yng ngwella disgwyliadau oedran cleifion diabetic cymaint â thair gwaith.\nDaeth pelydr-X yn rhan bwysig o’r broses diagnosis wrth drin cleifion – o dorri asgwrn i canser. O’r 1960au ymlaen datblygwyd offer diagnostic eraill, er enghraifft, sonography ac o’r 1970au ymlaen defnyddiwyd MRI (magnetic resonance imaging).\nYn ystod y 1950au profodd ymchwil bod yna gysylltiad uniongyrchol rhwng ysmygu tybaco a chanser. Datblygwyd dulliau newydd o drin canser, er enghraifft, cemotherapi, therapi ymbelydrol ac imiwnotherapi. O ganlyniad medrai canser gael ei wella’n llwyr neu cael ei wella am ysbaid.\nDechreuwyd categoreiddio gwaed a sefydlwyd banciau gwaed. Golygai hyn bod trawsarllwysiad gwaed yn fwy diogel ac yn dod yn fwy cyffredin. Cynhaliwyd y trawsblaniad calon cyntaf a ble roedd y claf wedi llwyddo i ddod nôl yn ymwybodol yn 1967 gan Dr. Christiaan Barnard. Bu dyfeisiadau a datblygiadau mewn meddygyniaethau gwrthimiwnaidd a sut roedd meinwe yn cael ei gategoreiddio yn golygu bod trawsblaniadau organau a meinwe yn dod yn fwy cyffredin. Datblygwyd triniaethau newydd ar gyfer llawdriniaethau ar y galon – er enghraifft, datblygu amseriaduron calon a chalonnau artiffisial.\nLladdwyd rhwng 20-100 miliwn o bobl rhwng 1918-1919 gan bandemig ffliw y Ffliw Sbaenaidd.\nDarganfyddwyd feirws newydd, sef HIV, a gychwynnodd yn Affrica. Roedd y feirws HIV yn arwain at gyflwr AIDS a lledaenodd y feirws ar draws y byd gan ladd miliynau o bobl. Datblygwyd brechiadau a meddyginaethau i drin y cyflwr.\nGan bod cyfraddau oedran wedi cynyddu mae afiechydon fel canser, Clefyd Alzheimer a Chlefyd Parkinson wedi dod yn fwy cyffredin.\nAchosodd y defnydd cynyddol o danwydd ffosil drafodaeth fyd-eang amdano’i effaith ar lygredd awyr, cynhesu byd eang a’r newid oedd yn digwydd yn nhymheredd yr hinsawdd.\nRoedd plaladdwyr, chwynladdwyr a chemegon gwenwynig eraill yn crynhoi yn yr amgylchedd, cyrff pobl ac anifeiliaid.\nUn o nodweddion pennaf yr 20fed ganrif oedd twf a dylanwad technoleg. Cafodd yr ymchwil a wnaed ym maes technoleg effaith ar feysydd eraill fel cyfathrebu, electroneg, peirianneg, teithio, meddygaeth a rhyfel.Dechreuwyd ddefnyddio offer sylfaenol technolegol yn y cartref o’r 1920au ymlaen gan ennill mwy o boblogrwydd o’r 1950au ymlaen: er enghraifft, peiriant golchi, sychwyr dillad, rhewgelloedd, rhewgistiau, ffyrnau trydan a sugnwyr llwch. Poblogeiddiwyd y radio fel ffurf o adloniant o’r 1920au ymlaen. Defnyddiwyd y radio hefyd adeg argyfwng cenedlaethol i gyfathrebu gyda chynulleidfa eang. Daeth F. D. Roosevelt, Arlywydd America, yn enwog yn ystod ei gyfnod fel Arlywydd am ei ‘sgyrsiau ochr tân’ ar y radio gyda phobl America. Roedd Winston Churchill hefyd yn defnyddio’r radio fel arf propaganda wrth iddo geisio godi moral bobl Prydain adeg yr Ail Ryfel Byd. Daeth y teledu yn fwy fwy cyffredin yn ystod y 1950au a’r 1960au.\nHedfanwyd yr awyren gyntaf yn 1903. Dyfeiswyd yr injan jet fwy cyflym yn ystod y 1940au ac oherwydd hynny daeth teithio awyr o fewn cyrraedd i filiynau o bobl. Daeth cwmnïau teithio masnachol oedd yn darparu gwyliau drwy deithio awyr yn fwy cyffredin.\nRoedd datblygiad y ‘linnell gynhyrchu’ yn caniatau adeiladu ceir ar graddfa cyflymach. Ar ddechrau’r 20fed ganrif cwmni ceir Henry Ford yn America oedd yr un cyntaf yn y byd a fedrai gynhyrchu car ar raddfa eang oherwydd y defnydd o’r linnell gynhyrchu. Hwn oedd y car Ford.\nDyfeiswyd a defnyddiwyd defnyddiau newydd fel dur gloyw, felcro, silicon, tefflon. Daeth plastigau fel polystyren, PVC, polyethylen a neilon yn fwy cyffredin a dechrau cael eu defnyddio ar gyfer sawl pwrpas gwahanol. Roedd y defnyddiau newydd hyn yn cynnig cryfder, yn medru goddef tymheredd uchel , ac yn medru gwrthsefyll gwahanol gemegau oedd llawer o ddefnyddiau cyn yr 20fed ganrif yn methu gwneud. Daeth aliwminiwm yn fwyfwy cyffredin ac yn ail o ran defnydd i haearn. Datblygwyd miloedd o gemegau ar gyfer cael eu prosesu mewn diwydiant neu ar gyfer defnydd yn y cartref.\nCyfrifiadur perspnol 'SPARCstation' o'r 90au cynnar\nAr ddiwedd y 20fed ganrif bu chwyldro digidol a oedd hefyd yn cael ei adnabod, ymhlith enwau eraill, fel yr ‘oes wybodaeth’ neu y ‘chwyldro gwybodaeth’.\nDyfeisiwyd y microsglodyn ar ddechrau’r 1960au. Datblygwyd y microsglodyn ymhellach yn y 1970au ac erbyn cychwyn y 1980au roedd y chwyldro microsglodyn wedi dechrau. Arweiniodd hyn at y cyfrifiadur personol yn y 1980au, yna at ddyfeisiad ffonau symudol a’r rhyngrwyd byd-eang yn ystod y 1990au.\nErbyn y 1980au a’r 1990au roedd teledu lloeren yn dod yn fwy poblogaidd ac roedd cyfrifiaduron wedi dechrau cael eu defnyddio yn nhai pobl yn ystod y 1970au a’r 1980au. Daeth camerau digidol yn fwy cyffredin yn ystod y 1980au a’r 1990au.\nRoedd radio transistor, traciau 8 sain a thapiau caset yn ystod y 1960au wedi bod yn gamau pwysig yn natblygiad chwaraewyr cerddoriaeth symudol. Yn raddol disodlodd rhain y chwaraewyr record gyda’r Sony Walkman yn cael ei gyflwyno yn y 1970au. Wedyn daeth y CD yn ystod y 1980au a’r 1990au. Gwnaeth ddyfodiad yr MP3 ar y we yn ystod canol i ddiwedd y 1990au dosbarthiad digidol cerddoriaeth yn bosib. Roedd chwaraewyr tapiau fideo (VCRs) yn boblogaidd yn ystod y 1970au ond erbyn diwedd yr 20fed ganrif roeddent wedi dechrau cael eu disodli gan chwaraewyr DVD. Erbyn diwedd degawd cyntaf yr 21ain ganrif roedd VHS wedi dod i ben.\nBu twf enfawr hefyd yn y diwydiant telegyfathrebu tuag at ddiwedd yr 20fed ganrif gyda cyfathrebu di-wifr yn dod yn gyffredin. Gwelwyd felly twf mewn rhwydweithiau a chwmnïau ffonau symudol.\nAr ôl yr Ail Ryfel Byd datblygodd Ras Arfau a Ras i’r Gofod rhwng yr archbwerau sef Unol Daleithiau America a’r Undeb Sofietaidd. Roedd hyn yn rhan o’r Rhyfel Oer.\n1961 – Undeb Sofietaidd yn lansio taith ofod Vostok 1, sef taith gyntaf erioed dyn i’r gofod.\n1969 – Unol Daleithiau yn lansio Apollo 11 sydd yn glanio’r dyn cyntaf ar y lleuad.\nLlun o'r nifwl Tarantula gan telesgop Hubble.\n1981 – yr Unol Daleithiau yn datblygu’r system ofod adnewyddadwy gyntaf. Hwn oedd Rhaglen Space Shuttle.\nRoedd lloerenni Di-griw hefyd yn hanfodol ar gyfer parhau i fforio a darganfod y gofod. Lansiad lloeren Sputnik 1 yn 1957 gan yr Undeb Sofietaidd, sef y lloeren gyntaf erioed i gael ei lansio fewn i’r gofod. Roedd y lloeren yma’n teithio yn gyson i wahanol fannau yn y gofod. Cafodd nifer o loerenni eu lansio yn nes ymlaen oedd yn teithio o gwmpas y ddaear. Erbyn diwedd yr 20fed ganrif roedd nifer o loerenni wedi ymweld â’r lleuad, planedau Mercher, Fenws, Mawrth, Iau, Sadwrn, Wranws a Neifion yn ogystal ag asteroidau a chomedau eraill. Lanswiyd Telesgop Gofod Hubble yn 1990 oedd yn galluogi bod lluniau o’r bydysawd yn medru cael eu darlledu ar gyfrifiaduron a theledu ar draws y byd. Roedd hyn yn ddatblygiad pellach yn faint o wybodaeth oedd yn medru cael eu gasglu am y bydysawd a dealltwriaeth dyn o’r bydysawd.\n20fed ganrif yng Nghymru[golygu | golygu cod y dudalen]\nDaeth dechrau canrif newydd â chyfnod cyffrous o dwf economaidd a newidiadau gwleidyddol pell-gyrhaeddol yng Nghymru. Dyma ganrif hefyd a welodd Cymru yn magu mwy o ymwybyddiaeth o’u hunaniaeth fel gwlad ac am ei hiaith a’i diwylliant.\nAr ddechrau’r ganrif roedd cymoedd y de a’r diwydiant glo yn ffynnu ac yn cynhyrchu traean o holl allforion glo'r byd. Ar y naill law, roedd 1910-1913 yn gyfnod o anghydfod diwydiannol gyda streic Chwarel y Penrhyn, a therfysgoedd Tonypandy a Llanelli. Mewn materion gwleidyddol clywid llais y merched am y tro cyntaf gyda chychwyn ymgyrch y Swffragetiaid. Roedd yn gyfnod o lwyddiant ac optimistaeth fawr, ond buan y tarfwyd arno gyda chychwyn Y Rhyfel Byd Cyntaf yn 1914. Yn ei sgil daeth un o brif ffigurau gwleidyddol amlycaf Cymru’r 20fed ganrif i’r amlwg, David Lloyd George. Amlygodd y Cymro ei hun fel arweinydd medrus ac adnabyddwyd ef fel ‘y dyn a enillodd y rhyfel’.\nOnd er mor deyrngar oedd Cymru i’r Rhyddfrydwyr ar ddechrau’r ganrif gwelwyd newidadau mawr ym map gwleidyddol Cymru yn ystod yr ugeinfed ganrif. Erbyn y 1920au a’r 1930au roedd de Cymru wedi dod yn gadarnle i’r Blaid Lafur gyda hyd yn oed pocedi o gefnogaeth i’r Blaid Gomiwnyddol, er enghraifft, roedd y Rhondda yn cael ei hadnabod fel ‘Little Moscow’ yn ystod y cyfnod hwn. Sefydlwyd Plaid Genedlaethol Cymru yn 1925 ac yn ystod y degawdau dilynol enillodd y blaid dir newydd yng Nghymru.\nYm myd gwaith symudodd Cymru o fod yn wlad a oedd yn ddibynnol ar y diwydiannau trwm traddodiadol i fod yn wlad efo economi fwy amrywiol gyda symudiad tuag at waith cynhyrchu fel ceir, swyddi gweinyddol a byd twristiaeth. Roedd hon yn ganrif a welodd y gwerthoedd traddodiadol crefyddol yn crebachu ac roedd yr hen Gymru Anghydffurfiol a fu’n ddylanwad mor hollbwerus ym mywyd Cymru ar ddechrau’r ganrif wedi colli ei hapêl i genhedlaethau newydd erbyn diwedd y ganrif.\nMagodd Gymru hyder cynyddol yn ei hunaniaeth yn ystod y ganrif gyda sefydliadau cenedlaethol yn cael eu sefydlu fel Prifysgol Cymru, y Llyfrgell Genedlaethol a’r Amgueddfa. Meithrinwyd hefyd ymwybyddiaeth a balchder cynyddol yn ei hiaith a’i diwylliant gyda thwf mewn addysg Gymraeg, deddfau iaith yn cael eu pasio a hefyd mudiadau yn cael eu sefydlu er mwyn amddiffyn a hyrwyddo hawliau’r iaith. Cryfhawyd yr ymdeimlad hyn o genedlaetholdeb yn sgil profiadau Cymru yn ystod y ganrif, er enghraifft, y cronfeydd dŵr a agorwyd ar draul dinistrio cymunedau Cymraeg eu hiaith, adeg Boddi Tryweryn a’r defnydd a wnaed o’i thir ar gyfer pwrpas milwrol. Roedd y 1960au yn gyfnod a welodd newid mewn agweddau tuag at y gwerthoedd traddodiadol y genhedlaeth hyn. Roedd y genhedlaeth ifanc yn herio’r hen drefn. Dyma’r cyfnod pan ddatblygodd ‘Y bwlch rhwng cenedlaethau’. Adlewyrchwyd y newid yma mewn cerddoriaeth boblogaidd Cymraeg. Ysbrydolwyd hwy gan gynnwrf protestiadau gwleidyddol y cyfnod, er enghraifft, Dafydd Iwan yn cyfansoddi caneuon adeg Arwisgiad 1969 a Meic Stevens. Wedi i’r Blaid Lafur ennill etholiad 1974, ail-gydiwyd yn y drafodaeth ynghylch ag ymreolaeth i Gymru, ac roedd sefydlu mudiadau fel mudiad ysgolion meithrin yn dyst i’r ffaith nad iaith i’r hen oedd y Gymraeg.\nCoronwyd diwedd y ganrif gyda sefydliad gwleidyddol newydd i Gymru. Etholwyd llywodraeth newydd i Brydain ac mewn refferendwm yn 1997 pleidleisiodd pobl Cymru dros ddatganoli. Trawsnewidiwyd Bae Caerdydd gan adeiladau trawiadol y Senedd a Chanolfan y Mileniwm.\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=WiciBrosiect_Addysg/Erthyglau_Drafft/Hanes_y_20fed_ganrif&oldid=10633734"\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 26 Gorffennaf 2020, am 04:29.


Tâl penaethiaid prifysgolion Cymru yn is - BBC Cymru Fyw\nImage copyright Betina Skovbro/Prifysgol Caerdydd\nImage caption Roedd 128 o staff Prifysgol Caerdydd yn derbyn dros £100,000 y flwyddyn\nMae adroddiad newydd yn dweud fod cyflogau penaethiaid prifysgolion yng Nghymru yn gyffredinol yn is na sefydliadau tebyg yng ngweddill y DU.\nOnd roedd y cynnydd blynyddol o 3.6% yn 2015/16 yn uwch na'r ffigwr o 2.5% ar gyfer y DU, yn ôl ffigyrau Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru.\nIs-Ganghellor Prifysgol Caerdydd oedd ar frig rhestr Cymru, gyda phecyn gwerth £294,000.\nPrifysgolion: 210 yn ennill dros £100,000\nFe wnaeth Prifysgol Glyndŵr wario dros £343,000 ond roedd hyn yn cynnwys talu rhan o gyflog y canghellor dros dro yr Athro Graham Upton.\nBuodd e yn Wrecsam am 13 mis yn ceisio dod a sefydlogrwydd ariannol i'r sefydliad yn dilyn cyfnod o ailstrwythuro.\nGyda phecyn gwerth £277,000, cyn is-ganghellor Prifysgol Metropolitan Caerdydd oedd yr unig un yng Nghymru wnaeth dderbyn pecyn, heb gynnwys cyfraniadau pensiwn, oedd yr uwch na'r cyfartaledd ar gyfer y DU.\nYn ogystal ag is-gangellorion mae'r adroddiad hefyd yn edrych ar gyflogau uwch swyddogion eraill.\nPrifysgol Caerdydd oedd ar nifer mwyaf o staff oedd yn cael eu talu dros £100,000 - sef 128.\nYn ôl yr adroddiad mae hyn yn ffigwr canolig ar gyfer prifysgol 'grŵp Russell' gydag ysgol feddygol.\nDywedodd llefarydd ar ran Prifysgol Caerdydd bod cyflogau staff yn adlewyrchu "perfformiad a beth sy'n fforddiadwy, gan hefyd gymryd i ystyriaeth maint a chymhlethdod y sefydliad, graddfa ac amrywiaeth y gweithgareddau".\nRoedd gan Brifysgol Abertawe 33, Bangor 18 tra bod y pum prifysgol arall oedd yn rhan o'r adroddiad gyda llai na 10 aelod o staff oedd yn derbyn dros £100,000.\nYn ddiweddar bu peth anesmwytho oherwydd taliadau cyflogau uwch rhai o staff prifysgolion gan gynnwys prifysgolion Caerfaddon, Southampton a Bath Spa.\nYn dilyn beirniadaeth fe wnaeth is-ganghellor Caerfaddon, yr Athro Glynis Breakwell, oedd yn derbyn cyflog o £468,000 y flwyddyn gyhoeddi ei bod yn rhoi gorau i'r swydd.\nImage caption Yr Athro Colin Riordan yw is-ganhellor Prifysgol Caerdydd\nDywedodd is-ganghellor prifysgol Caerdydd, yr Athro Colin Riordan fod yna lefel o 'ddal nôl' wedi bod yng Nghymru.\n"Rwy'n gallu gweld pam fod yna bryder...ond byddwn i yn dweud fod cyflog is-ganghellor ar gyfartaledd yn is yng Nghymru na'r DU, ac mae'r gwahaniaeth rhwng cyfartaledd cyflog a lefel uwch swyddogion hefyd yn llai."\nYchwanegodd fod brifysgol wedi cyflwyno cyflog byw yn 2014.\nYn ôl adroddiad y Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru roedd yn rhaid i gyflogau'r uwch-swyddogion adlewyrchu'r ffaith fod prifysgolion Cymru yn gweithredu o fewn marchnad y DU a'r farchnad ryngwladol.


Gaf i lety os bydda i'n ddigartref? - Agor Drysau\nOs yw’r Cyngor yn penderfynu fod ganddo ddyletwsydd i roi llety i ti, efallai y cei gynnig:\nMae gen ti un ystafell i ti dy hun a byddi fwy na thebyg yn gorfod rhannu cyfleusterau gyda phobl eraill. Efallai y bydd rheolau am ba amser y mae’n rhaid i ti fod adref yn y nos, os yw ymwelwyr yn cael dod ac os wyt yn cael defnyddio alcohol a chyffuriau.\nMewn rhai hosteli, bydd yn rhaid rhannu ystafell ond mewn eraill fe gei dy ystafell dy hun. Mae’r rheolau yn debyg i rai mewn Gwely a Brecwast ac fe gei dy daflu allan am eu torri.\nBydd rhai hosteli ar gyfer pobl ifanc yn unig a bydd sawl un yn gallu dy helpu i chwilio llety mwy parhaol. Mae rhai yn cynnig mwy o gefnogaeth ac yn addas iawn os nad wyt yn teimlo dy fod yn barod i fyw ar ben dy hun. Gall hosteli gael eu rhedeg gan gwahanol fathau o fudiadau, yn cynnwys yr YMCA, Cynghorau lleol a Byddin y Iachadwriaeth (Salvation Army).\nLlety pwrpasol (Foyers)\nMae’r lletyau yma yn cynnig rhywle i fyw a chymorth gyda hyfforddiant a chwilio gwaith. Byddi mewn ystafell sengl neu yn rhannu gyda pherson arall ac yn rhannu cegin a lolfa. Mae’r math yma o lety fel arfer o safon uchel. Fel arfer, fe gei aros un neu ddwy flynedd.\nMae gan y lletyau fel arfer restr aros.\nLloches Cymorth i Fenywod\nFflat neu dŷ\nDydy hi ddim yn debygol y cei gynnig fflat neu dŷ gan y Cyngor yn syth; mae’n fwy tebygol y byddi’n treulio ychydig o amser mewn mathau eraill o lety yn gyntaf.\nTai â Chymorth (Supported Housing)\nOs oes gen ti anghenion penodol, efallai y cei gynnig ystafell mewn llety â chymorth. Byth gweithwyr cefnogi yn dy gynorthwyo i ddatblygu sgiliau sydd eu hangen i fyw’n annibynnol.


Am y cynllun ECO | Ofgem\nAm y cynllun ECO\nContact the ECO team\nBeth yw ECO?\nDechreuodd y cynllun ym mis Ebrill 2013 ac mae wedi cael ei ddiwygio gyda threigl amser. Cafwyd y newidiadau diweddaraf yn 2017, ac maent yn berthnasol i fesurau a osodwyd ers 1 Ebrill 2017. Rydym wedi galw fersiwn ddiweddaraf y cynllun yn ECO2t.\nCeir crynodeb o'r newidiadau a wnaed i'r cynllun yn 2017 ar wefan yr Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol.\nGallwch ddarllen mwy am y fersiwn flaenorol o ECO ar ein gwefan.\nBeth yw'r prif rwymedigaethau?\n1. O dan y Rhwymedigaeth Lleihau Allyriadau Carbon (CERO), mae'n rhaid i gyflenwyr sy'n dod o dan y rhwymedigaeth hyrwyddo 'prif fesurau', gan gynnwys inswleiddio to a waliau a chysylltiadau â systemau gwresogi ardal. Hefyd, mae'n rhaid cyflwyno rhai CERO mewn ardaloedd gwledig.\n2. O dan y Rhwymedigaeth Lleihau Costau Gwresogi'r Cartref (HHRCO), mae'n ofynnol i gyflenwyr ynni ddarparu mesurau sy'n gwella gallu cartrefi incwm isel neu gartrefi sy'n agored i niwed i wresogi eu cartrefi. Mae hyn yn cynnwys camau sy'n arwain at arbedion gwres, megis newid neu drwsio boeler.\nO dan ECO2, a gynhaliwyd rhwng mis Ebrill 2015 a mis Mawrth 2017, roedd cyflenwyr hefyd yn cyflenwi yn unol â rhwymedigaeth arall a alwyd yn Rhwymedigaeth Arbed Carbon yn y Gymuned (CSCO). Roedd yn ofynnol i gyflenwyr gyrraedd eu targedau CSCO erbyn 31 Mawrth 2017. Byddwn yn cyhoeddi adroddiad sy'n amlinellu cyflawniadau cyflenwyr yn erbyn y targedau hyn yn ddiweddarach yn 2017.\nCewch wybod mwy yn adran cymorth i wella'ch cartref ein gwefan.\nCynnydd tuag at fodloni rhwymedigaethau\nRydym yn cyhoeddi adroddiadau misol sy'n rhoi trosolwg o gynnydd cyflenwyr ynni tuag at gyrraedd eu targedau.\nEin rôl yn ECO\nMae Ofgem yn gweinyddu'r cynllun ar ran yr Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol. Mae ein dyletswyddau yn cynnwys y canlynol:\nneilltuo cyfran o dargedau i gyflenwyr sy'n dod o dan y rhwymedigaeth\nmonitro cynnydd cyflenwyr a phenderfynu a ydynt wedi cyflawni eu rhwymedigaethau\nadrodd i'r Ysgrifennydd Gwladol\narchwilio, sicrhau cydymffurfiaeth ac atal a chanfod twyll.\nBEIS sy'n pennu polisi cyffredinol y cynllun.\nCysylltu â'r tîm ECO\nOes gennych chi gwestiwn arall? Cysylltwch â'r tîm ECO, sy'n barod i'ch helpu.


Ffug-broffwydi | O'r Pedwar Gwynt\n‘Nid dim ond gwylio ffilmiau yr ydan ni, mae ffilmiau yn ein gwylio ninnau hefyd,’ meddai’r cyfarwyddwr o Rwsia, Andrey Zvyagintsev. Yn ei ffilm ddiweddaraf, Loveless, bob yn hyn a hyn, yn batrwm trwyddi, mae pobl yn gwirio eu ffonau bach neu’n tynnu lluniau ohonyn nhw eu hunain i’w postio ar-lein. Yn yr un modd ag y mae ffilmiau yn ein gwylio ni, mentraf gytuno efo Zvyagintsev yn y ffilm hon nad newid y ddynoliaeth a wnaeth ffonau symudol yn gymaint â’n dadlennu ni i’n hunain.\nDyma’r teclynnau sydd wedi hwyluso ffurfiant drychiolaethau yr oeddem, er gwaetha’n hunain, yn barod amdanynt. Hyll, ar y cyfan, ydi’r newyddion ffug sydd yn ein cyrraedd trwy’r dechnoleg, ond cael ein hudo gan ddarlun ohonom ein hunain wnaethon ni yn y lle cyntaf, fel Narcissus yn gweld ei adlewyrchiad yn nŵr y ffynnon. Gŵr ifanc nodedig am ei harddwch oedd Narcissus, yn ôl mytholeg Groeg. Yn Llyfr III Metamorffosis Ovid, dywed y proffwyd dall Tiresias wrth fam Narcissus y caiff ei mab fwynhau hir oes ar yr amod na wnaiff fyth ddal cip ohono’i hun wedi ei adlewyrchu. Mae’r stori’n adleisio hen ofergoel Roegaidd bod gweld delwedd o’r hunan yn beryg, yn dod ag anlwc, yn ddigon i’n lladd hyd yn oed.\nEr i Brexit a Donald Trump ein hysgogi i ffurfioli’r ymadrodd yn ddiweddar, tydi ‘newyddion ffug’ ddim yn ffenomenon newydd mewn gwirionedd. Y cyfryngau a’r teclynnau a ddefnyddir heddiw i’w lledu sy’n newydd. Ceir digon o dystiolaeth bod ffugio newyddion ar waith mewn cymdeithas ers canrifoedd. Yn ei hastudiaeth o Natsïaeth a Staliniaeth, The Origins of Totalitarianism (1951), mae’r athronwraig Hannah Arendt yn ein hatgoffa bod celwydd wedi ei ystyried erioed yn arf cwbl gyfiawn mewn gwleidyddiaeth, yn wir yn rhan sylfaenol o wleidydda. Heddiw, rydym ninnau yn annog ein gwleidyddion i lacio’u tafodau, yn eu condemnio i siarad am bob dim ond y gwir, trwy fynnu eu geirwiredd a’u gwthio i’n gwarchod rhag y gwir ar yr un pryd. Ac eto, y nhw, ynghyd â’n newyddiadurwyr, sydd yn ysgwyddo rhan fawr o’r cyfrifoldeb am ddiffinio beth sy’n real.\nWrth i ffugwyr y cyfryngau newydd ledu eu pŵer trwy’n teclynnau, cynyddu mae’r galw am ddyrchafu a chydnabod ein newyddiadurwyr ‘go iawn’. Ond mae miri’r creu, megis pleser pypedwr a wêl ddawns yn codi o ddirgryniadau’r llinynnau, yn gallu bod yn drech na didwylledd y newyddiadurwr mwyaf talentog hefyd - yn drech na’r cyfrifoldeb i fod yn driw iddyn nhw eu hunain, sy’n hanfodol os ydynt am fod yn driw i’w darllenwyr.\nCreu ‘realiti’ - trwy gyfrwng ffuglen - y mae’r nofelydd yntau, realiti digon cydnerth i ddal gafael yn nychymyg y darllenydd a’i argyhoeddi o ryw wirionedd sy’n werth y drafferth. Ond tybed onid oes yng nghreadigaethau hyd yn oed y ffugwyr newyddion a’r ffug-broffwydi hefyd gymaint o wirionedd i’w ddarganfod amdanom ein hunain ag sydd yna o anwiredd? Wedi’r cyfan, mae realiti a rhith yn cydorwedd yn nelwedd Narcissus yn y dŵr.\nMewn rhyw ysbryd meidrol digon tebyg i Narcissus Ovid, hela’r pethau hynny sydd yn adlewyrchu fy mhrofiadau fy hun y byddaf wrth ddarllen, nid ceisio dirnad diddordebau’r awdur. Dyna’r gwahaniaeth i mi rhwng darllen a sgwrsio wyneb yn wyneb efo person o gig a gwaed. Nid ystyried syniadau’r awdur a’u datblygiad y byddaf wrth snwffian fy ffordd drwy destun yn gymaint â chwilio am rag-olion fy meddwl fy hun, a’r awdur a finnau wedyn yn cerdded am yn hir yn llonyddwch gwyll y goedwig, yn ymsonau cyfochrog, a dim ond ambell dro yn troi a gweld ein gilydd yng ngolau’r lloer. Rhywbeth yn debyg ddywedodd yr hanesydd Eric Hobsbawm, wrth ddod yn ymwybodol o’i ‘ffaeleddau’ yn darllen gwaith y cymdeithasegydd Pierre Bourdieu - ffaeleddau cwbl angenrheidiol, mae’n ymddangos i mi.\nGolygfa o ffilm ddiweddaraf y cyfarwyddwr ffilm o Rwsia, Andrey Zvyagintsev\nAr ryw hynt fel yna yr oeddwn pan ddarllenais nofel drasig arall gan un o fy hoff awduron, enillydd Gwobr Nobel 2017, Kazuo Ishiguro. Mae The Unconsoled (1995) wedi ei gosod mewn dinas ranbarthol annelwig lle clywir sawr Dwyrain Ewrop yn codi fel tarth o’r strydoedd. Mae’r dinasyddion yn straffaglu i godi statws y ddinas i brifddinas ranbarthol go iawn ac yn flin efo’r lle am fethu bod yn fesur teilwng o’u balchder, o’u hoptimistiaeth. Ond maent yn methu gweld mai y nhw eu hunain ydi hyd a lled y ddinas. Mewn ymgais i gamu o’r merddwr hwn, penderfynir atgyfodi anrhydedd cerddor disglair yn eu plith, y pianydd a’r arweinydd Mr Brodsky. Ond beth oedd hanes yr hen eilun, Mr Christoff, a ddisodlwyd gan Brodsky?\n‘Oh yes I remember very well Mr Christoff first arriving in this city. ... If no one had encouraged him, I’m sure he’d have been happy to melt into the background, give the odd recital at a private function, nothing more. But it was the timing, Mr Ryder. The timing was unfortunate. Just when Mr Christoff turned up in our city, we were going through, well, a sort of hiatus [...] there was a certain feeling ... well, a kind of unsettled feeling ... ’\nYn raddol bach, yn ddigon naturiol, mi wnaeth y wên deg a’r weniaith swyno Mr Christoff o’i wâl nes ei fod yn dechrau strytian ei syniadau yn agored: ‘I’ve flowered here,’ fe’i clywyd yn dweud droeon. Ond meddai un o’r dinasyddion: ‘My point, you see, sir, was that it was we who pushed him. I do feel sorry for him now - though I dare say I’m probably the only person in this city who does. As you’ve noticed, there’s a lot of anger directed at him.’\nWedi’r pylu ar fri Mr Christoff a’r dadrithiad mawr, disgwylia’r dinasyddion yn eiddgar am wythnosau lawer i gael eistedd yng ngŵydd ei gilydd mewn cyngerdd mawreddog nas gwelwyd ei debyg erioed o’r blaen. Ond teimlo rhyddhad a wna’r gynulleidfa wrth weld Mr Brodsky, y cerddor athrylithgar - eu seren wib? - yn disgyn yn glewt ar y llwyfan, y bwrdd smwddio a addaswyd yn ffon fagl ganddo am ei ben, yn symbol o’i hurtni a’i fedd-dod. Dyma nhw wedi eu hachub rhag gorfod gwrando ar y cyfan a oedd yn ddychryn iddynt. A dyma ddechrau hiraethu am yr hen eilun, Mr Christoff, a esgymunwyd:\n‘They’re very relieved he collapsed like that. They realise now they want something else. Something a little less extreme.’\n‘Something not so different from Mr Christoff perhaps.’\nStephan thought about this. ‘A little different. A new name, at least. They realise now Mr Christoff isn’t quite the thing. They do want something better. But ... but not that.’\nGwnaeth golygfa erthylu’r cyngerdd gan Ishiguro, y rhyddhad a dreiddiodd drwy’r gynulleidfa pan sylweddolwyd na fyddai rhaid iddynt wrando eiliad yn hwy ar ddehongliad catalytig Mr Brodsky, i mi feddwl am yr hyn ddywedodd T H Parry-Williams am dyllau hen chwareli - bod iddynt ‘eu swyn a’u harswyd arbennig’, mai yno ‘y datguddir pethau cudd’. Dyma atyniad - a gwrthdyniad - dyfnder, ‘dyfnder y gallech weld ei ymylon a’i ochrau, a’i waelod hefyd weithiau. I fechgyn ysgol yr oedd bod ar ymyl hen ddyfnjwn fel hyn yn ias ynddo’i hun hefyd, heb sôn am gyffroadau’r gweledigaethau a geid wrth syllu dros yr ymyl ac o gwmpas.’\nTybed nad ydi newyddion ffug yn debyg i hyn, yn rhan ohonom, fel ag y mae adlewyrchiad mewn dŵr ffynnon - neu grombil chwarel - yn medru cynnig i ni syniad o’n dynoliaeth; fallai mai dyma realiti yng ngwir ystyr y gair, sef yr hyn sy’n gwrthod yn glir â mynd i ffwrdd, hyd yn oed pan nad ydym yn rhoi coel arno mwyach. Nid rhyw beth anghynefin sy’n cael ei orfodi arnom i wawdio ein cyneddfau fallai mo newyddion ffug, ond rhyw adlais o rywle cyfarwydd sydd yn ein hatynnu, fel Narcissus yn gweld ei lun, fel twll hen chwarel:\nWeithiau byddai dŵr wedi cronni yn y twll - ac ymddangosai ei ddyfnder yn ddyfnach na mesur ei ddyfnder, ac âi’r cerrig a luchid i lawr iddo, nid yn unig o’r golwg ac i’r gwaelod, ond, i’n tyb ni, i lawr am byth i rywle.\nOnd er mai angenfilod oedd yn hen chwareli T H Parry-Williams - nid pysgod - ni ‘ddeuent byth i’r golwg’.\nAr daith yr oeddwn, yn darllen a synfyfyrio fel hyn, i ymweld ag ysgol, ar ddiwrnod rhynllyd, di-groeso. Wedi i mi ymlwybro efo’r plant i ben draw lein y metro, tu hwnt i ddinas Paris, ac yna gogor-droi yn nhamprwydd croesffordd brysur, yn aros am fws, mi gefais fy hun mewn gweithdy gof, ar dir yr ysgol wledig hon, a gwres y tân yn denu. Mi sefais yno yn dadmer ac yn edmygu trefnusrwydd y lle. Roedd taclau siarp ryfeddol wedi canfod eu cornel, yn bictiwr ar y waliau. Doedd dim golwg o afael Cyfundrefn Iechyd a Diogelwch ar y ffowndri ac mi ddechreuais feddwl am ystyr hoff ymadrodd byd addysg: ‘y byd go iawn’. Medrwn ddychmygu’r athrylith Mr Brodsky yn bustachu yng ngwyll y gweithdy hwn yn creu ffon well, rhyw gyfarpar fyddai’n ei alluogi i sefyll yn hir ar lwyfan, nes rhoi lle, o’r diwedd, wedi’r nodyn olaf, i’r tawelwch ddechrau seinio.\nYn adlais croes, wfftiodd un rhiant ymhen amser wrth f’ymyl: mae hyn i gyd yn ysbrydoledig, wrth gwrs, ond Beth Am y Byd Go Iawn? Daliais i sefyll a gwylio’r plant yn taro’r haearn eirias. Cefais f’atgoffa gan y gwaith ar yr einion o bleser taro fforch diwnio a’i gosod i ddirgrynu ar seinfwrdd, a’r nodyn ‘la’ i’w glywed yn gymaint yn y traed ag yn y clustiau. Dechreuais feddwl eto am y diweddebau perffaith sy’n sail i ddiweddglo cymaint o ddarnau o gerddoriaeth. Meddyliais am Pythagoras a’r hwb a roddodd am ryw hyd, mae’n debyg, i ffiseg wrth geisio gweld y cysylltiad rhwng cerddoriaeth a’r gofod. Wrth ben einion y cafodd ei ysbrydoli. Dyma’r hyn a elwid yn ‘Musica Mundana’ - cerddoriaeth y sfferau; cynghanedd yr hyn a ddisgrifiwyd gan Platon fel cerddoriaeth y byd, ‘yr un bod byw gweledol, sydd yn ei amgyffred yn cynnwys yr holl fodau byw o’r un drefn naturiol’. Mae yna ryw drefnusrwydd bendigaidd yn perthyn i’r fath drefn gerddorol. Ac eto, mynd â ni i weld yr angenfilod, nid y pysgod, y mae Bach - sy’n feistr - yn ei ffiwgiau.\nEr bod pwyslais ar galigraffi ac ieithoedd yn yr ysgol hon, fel ag ar gysylltu’r ‘deall’ ag ‘ymarfer’, y corff â’r meddwl, yn groes i’r disgwyl, doedd yna ddim sôn am Tsieineeg. Mi roedd yna ddyfyniadau mewn Ffrangeg ac Almaeneg wedi eu paentio y tu mewn i lenni lampau ac, ambell dro, ddyfyniad yn sefyll yn bowld fel sentri yn rhwystro mynediad nes bod y llygaid nid jyst wedi darllen, ond yr ymennydd wedi ystyried. Ond byddai’r arwydd am ‘gerddoriaeth’ mewn Tsieineeg wedi canfod ei le’n hwylus iawn yma, meddyliais - gwn ei fod hefyd yn arwyddo ‘gorfoledd’.\nFy synnu a wna cerddoriaeth, wrth ymchwyddo’n sydyn ynof, a diolch i’r synnu hwn, mae’n creu pellter rhyngof a fi fy hun. Nid yn unig yn fy mhen y mae cerddoriaeth yn symud; mae’n treiddio trwy weddill y corff ac yn achosi iddo ddirgrynu; ac wrth wrando ar gerddoriaeth yng nghwmni eraill, gallaf deimlo cyswllt greddfol â hwy, fel petai’r hwyl a’r corff, yr ymwybod a’r isymwybod, yn dirgrynnu mewn harmoni unsain, am ennyd. Dyma pam mae cerddoriaeth hefyd yn medru golygu gorfoledd: mae’n cyffwrdd yr hyn ynom a elwir gennym yn deimladau, yn cysylltu ein hamgyffred o strwythurau cerddorol gyda’n ffordd o fod yn y byd.\nTybed ai un elfen angenrheidiol o’r gerddorfa fendigaid sydd ym mherfedd y mwyafrif helaeth ohonom ydi newyddion ffug? Gall ein twyllo am flynyddoedd - nes y daw cyfle, os ydym ddigon lwcus, iddi seinio yn dunllyd fain yn ein clustiau, nes cripian mêr ein hasgwrn cefn. Dyma hefyd, fallai, ddarn o’r drych yn nŵr y ffynnon - os byddwn ddigon dewr i adael llonydd i’r dŵr adlewyrchu - lle mae cydwybod y ddynoliaeth, ein cydwybod cyfunol, yn abl i’w weld ei hun yn ei holl amherffeithrwydd a deall y gwahaniaeth rhwng optimistiaeth a’r hyn sydd i’w ddirnad yn y dyfnderoedd yn unig: gobaith. Ond heb gydnabod lle’r ffug-alawon a’r drychiolaethau hyn ynom, nodau ansylweddol fydd yn codi ohonom a negeseuon ffug y byddwn ninnau yn eu gyrru rownd y sfferau.\nMae’r gau, yr anwir, yn medru bod yn offeryn i ysgogi’r diledryw. Mae gan y ffug-broffwydi hefyd eu lle, fel y ffugwyr newyddion. Efallai mai gwasanaethu’r ddynoliaeth y maen nhw mewn gwirionedd oherwydd y nhw sy’n ein gorfodi, trwy ein cymell i edrych, i grafu’r wyneb, i graffu i’r düwch i chwilio am y trydydd dimensiwn; i gnocio’r seinfwrdd hefyd i glywed pa mor ddwfn yr aiff y dirgryniadau ac i archwilio’r tonnau sy’n cyrraedd y clustiau nid yn y pen yn unig ond hefyd yn y galon; ac i gofio mai dim ond yng nghrombil dŵr ffynnon ein cydwybod, tu hwnt i’r pysgod chwim, y gwelwn ein hunain yn gyfan. Brenhiniaeth wag fydd teyrnas yr un sydd wedi meistroli popeth. Dyna pam mai’r dasg fwyaf wrth fynd ar ein hynt drwy fywyd, wrth hela’r twrch trwyth, ydi ymarfer synnwyr beirniadol - a gwrando’n astud ar ein greddf ar yr un pryd. Dysgu sut i arfer y ddeuawd honno ydi addysg ar gyfer ‘y byd go iawn’.\nAmbell dro, fel y ffilm neu’r llyfr neu’r darn cerddoriaeth sydd yn cadw oed yn ddiarwybod i ni, yn ein gwylio’n ddistaw, daw realiti hefyd i chwilio amdanom, a’n hachub rhag ein hunain. Meddai T H Parry-Williams:\nY mae’n ddiau gennyf fod rhywrai o hyd, fel y bechgyn gynt, yn casglu argraffiadau o hen chwareli, heb wybod iddynt eu hunain. Hwynt-hwy sydd yn darganfod ac yn dal yr hen bethau yn awr; ond y mae mor sicr gennyf â hynny y daw’r hen bethau hyn yn ôl a’u dal a’u darganfod hwythau - hen bethau anghofiedig o’r gorffennol yn dychwelyd i’r ymwybyddiaeth yn newydd-deb eu harwyddocâd.\nHen chwarel, - nid hen gredo na hen gromlech, nid cwpwrdd tridarn na jẁg hen-ffasiwn. Tomen a thwll - dyna i gyd.\nRhifyn 6, Facebook, Sioned Puw Rowlands, Ysgrifau, Ffilm, Narsisiaeth\nCeir digon o dystiolaeth bod ffugio newyddion ar waith mewn cymdeithas ers canrifoedd


Canu gyda Corws Cenedlaethol Cymreig y BBC - Notes from Music students - Cardiff University\nGan Thomas Mottershead\nAr ddiwrnod olaf mis Chwefror, cefais e-bost gan Reolwr Corws Cenedlaethol Cymreig y BBC (BBC NCW), Osian Rowlands, yn gofyn i mi a hoffwn i fod yn rhan o brosiect oedd ar y gweill fel rhan o ŵyl Bro Morgannwg. Gofynnwyd i ychydig o dan 50 o gantorion gymryd rhan yn y prosiect. Darn oedd hwn gan gyfansoddwr o Tsieina, Qigang Chen, a theitl y gwaith oedd Jiang Tcheng Tse, yn seiliedig ar gerdd a ysgrifennwyd yn yr 11eg ganrif gan y bardd Su Shi (1037-1101). Fu fues i’n astudio Mandarin pan oeddwn i yn yr ysgol, ac o ganlyniad, roedd gen i ddiddordeb mewn gweld sut brofiad fyddai traddodiad cerddoriaeth yn y dull Tsieineaidd.\nCyfansoddwyd y darn ar gyfer cantores fenyw yn null Opera Peking (Meng Meng ar yr achlysur hwn), côr cymysg (rhannwyd BBC NCW yn ddau gôr) a cherddorfa symffoni (Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC). Y perfformiad yng Nghaerdydd oedd yr ail berfformiad yn unig o’r darn, ac roedd yn Premiere Ewropeaidd.\nMae Jiang Tcheng Tse yn gân serch esthetig, synhwyrus. Yn y gerdd, mae Shi yn galaru am farwolaeth ei wraig, Wang Fu, ar ôl breuddwyd lle roedd ei wraig yn dychwelyd i’w hen gartref, ac mae’n sôn ei fod yn methu anghofio amdani ar ôl 10 mlynedd, a bod ei bedd 10,000 o filltiroedd i ffwrdd – sy’n golygu ei fod yn methu siarad â hi am yr unigedd mae’n ei deimlo. Mae’n gresynu at sut mae yntau’n edrych yn wahanol yn sgîl treigl amser.\nMae’r darn yn agor gydag awyrgylch llonydd iawn, fel petaech chi’n gallu synhwyro’r galar. Yna daw’r corn Ffrengig unigol i mewn ar Eb, cyn i’r llinynnau ymuno. Wedyn roedd Côr 1 (y côr yr oeddwn i’n canu ynddo) yn dod i mewn fesul rhan ar y nodau hynny, ac yn eu dal am oesoedd. Yna roedd Côr 2 yn dod i mewn ar eu nodau hwythau, gan greu gwrthdaro harmonig rhwng y ddau gôr. Mae’r gwrthdrawiadau harmonig yn bwysig iawn yn y darn.\nMae dau brif uchafbwynt i’r darn, y pwysicaf tua’r diwedd – pan oedd gofyn bod dynion y côr yn siarad Mandarin yn gyflym iawn. Roedd tenoriaid Côr 1, er enghraifft, yn cael eu rhannu er mwyn canu tair rhan (dim ond pedwar tenor oedd yng Nghôr 1), gydag un yn canu clystyrau o saith nodyn, un arall yn canu clystyrau o chwech, a hefyd glystyrau o bump. Roedd rhaid i’r traw fod yn fras hefyd, ond yn codi. Yn ddiweddglo i hyn cafwyd ffrwydrad o sŵn gan y côr a’r gerddorfa, cyn dychwelyd at ddiweddglo mwy cynnil a hiraethus. Mae’r gerddoriaeth yn cofio am briodas a fu’n gyffredinol hapus, er bod y ffrwydradau hyn o bosib yn awgrymu cyfnodau cythryblus.\nYn ystod yr ymarferion cyntaf, daethom i adnabod y darn drwy weithio drwyddo ac ailadrodd yr adrannau’n gyson. Nid oedd neb o’r côr yn gallu siarad Mandarin yn rhugl ond, yn ffodus, roedd gennym y ‘pinyin’, oedd yn rhoi syniad bras i ni o’r math o seiniau, siapiau’r llafariaid a’r geiriau y dylen ni fod yn eu creu. Roedd yr ymarferion yn para tua 2 awr, gan gynnwys rhai ymarferion ar ddydd Sadwrn, felly roedd angen ymrwymiad y tu allan i’r amserau ymarfer arferol.\nRoedd set benodol o heriau wrth berfformio’r darn hwn:\nYr iaith – er fy mod i wedi astudio Mandarin ar lefel sylfaenol ac yn gyfarwydd ag ambell un o’r seiniau, roedd llawer yn anghyfarwydd, felly roedd dod i ddeall seiniau a deuseiniaid y geiriau yn heriol.\nArddull y cyfansoddiad – ar adegau yn y darn byddem yn gorfod dal nodyn am tua 15-20 eiliad. Gan mai tua 50 o gantorion yn unig oedd yn y côr, doedd dim llawer o gyfle i gynnal yr anadl, felly roedd rhaid inni fod yn ofalus iawn nad oeddem yn anadlu ar yr un pryd â’r person yn ein hymyl. Roedd hefyd tua 8 man lle roedd rhaid troi’r dudalen ar ôl un bar yn unig, a daliodd hynny sawl un (gan gynnwys fi fy hun) yn ystod yr ymarferion!\nO’r piano i’r gerddorfa – pan fydd y piano yn eich ymyl yn yr ymarferion, gallwch fel arfer glywed yr holl nodau mae’r piano’n eu chwarae i chi. Roedd y llinynnau’n cael cyfarwyddyd i chwarae’n dawel, felly roedd hi’n anodd eu clywed pan fyddent yn dechrau, oedd yn golygu bod angen i’r côr wybod beth oedd traw’r nodau. Hefyd bu Qigang yn ailysgrifennu rhan o’i gyfansoddiad y noson cyn y perfformiad, ac o bosib yn torri rhai offerynnau allan, felly roedd yn fwy hanfodol fyth ein bod ni’n gwybod ein nodau… yn ffodus, fe oeddem ni!\nPan symudais i Gaerdydd, fe ddes i’n ymwybodol o Gorws Cenedlaethol Cymreig y BBC, ac fe fues i’n ddigon ffodus i gael clyweliad a chael fy nerbyn i’r côr. Mae hynny wedi dod yn rhan bwysig o’m bywyd yng Nghaerdydd – mae’r côr mor groesawgar, mor gyfeillgar, mor angerddol ac mor ymroddedig i fod y gorau. Dyna beth sy’n gwneud prosiectau fel hwn bosibl (heb sôn am berfformiadau yn Proms y BBC neu ein taith ddiweddar i Lydaw).\nRhaid rhoi’r ganmoliaeth uchaf i’n Cyfarwyddwr Artistig rhyfeddol, Adrian Partington, am ei doethineb a’i arweiniad yn ein galluogi i ddysgu’r darn mewn 8 ymarfer yn unig! Mae Christopher Williams, cyfeilydd BBC NCW yno gyda ni hefyd bob amser i’n helpu, a fyddai’r ymarferion ddim yr un fath hebddo.\nOs ydych chi’n ystyried ymuno â chôr yng Nghaerdydd, allwn i ddim awgrymu côr gwell i ymwneud ag e – rydw i’n mwynhau pob munud, byddwch chi’n dysgu cymaint gan Adrian, a gallech chi hyd yn oed gael gyfle i fod yn rhan o rai o’r prosiectau hyn. Pam lai?


Kylie Minogue a dylanwad ei Nain Gymreig - BBC Cymru Fyw\nGyda'i halbym newydd, Disco, wedi mynd â hi i frig siartiau'r DU am y pumed degawd yn olynol, y ddynes gyntaf i gyflawni hynny, mae'n amlwg fod Kylie Minogue yn fytholwyrdd - yn union fel ei Nain Gymreig sy'n troi'n 100 oed fis Rhagfyr.\nMae'n dal i siarad mewn acen Gymreig gref, meddai'r gantores mewn sgwrs am ei gwreiddiau Cymreig ar BBC Radio Wales, ac mae wrth ei bodd pan mae'n cael y cyfle prin i siarad Cymraeg.\nFe ymfudodd Millicent Jones (Riddiford cyn priodi) a'i gŵr Dennis o Faesteg yn ne Cymru i Awstralia yn 1955 pan oedd Carol, mam Kylie Minogue, yn ferch fach.\n"Fe aethon nhw i Awstralia pan oedd hi'n 10 oed," meddai Kylie Minogue ar raglen Carol Vorderman.\n"Felly atgofion cynharaf fy Mam ydy ohonyn nhw yng Nghymru wrth gwrs, a dwi wedi gweld lluniau ohonyn nhw yno.\n"Ond dwi'n gwaredu i feddwl am fy Nain druan, yn sâl môr yr holl amser.\n"Roedd ganddi bedwar o blant bryd hynny, mi gafodd hi chwech i gyd, ac mi aethon nhw o gymoedd Cymru i ogledd Queensland; Queensland drofannol efo mangos yn syrthio o'r coed a neidr yn y blwch llythyrau.\n"Sut wnaethon nhw addasu, dwn i ddim."\nMae Millicent wedi bod ar sawl ymweliad i weld teulu yng Nghymru dros y blynyddoedd ac ar un o'r rheiny yn 1994 fe gafodd ei chyfweld ar gyfer rhaglen Heno.\nHi @kylieminogue and @DanniiMinogue! 🇦🇺🏴 Here's an interview with your Nain - Millie Jones on Welsh TV back in 1994! 🤩\n📺 Heno Aur\n📆 Nos Fercher | Wednesday\n🕗 20.00 @S4C pic.twitter.com/6P8sbh05xm\n— Heno 🏴 (@HenoS4C) August 28, 2020\nMae'n amlwg fod y nain hefyd yn dotio ar ei hwyresau enwog ond yr un mor gartrefol adref gyda'i theulu yng Nghymru.\n"Mae pob un ohonyn nhw'n fy ngalw i'n Nain," meddai wrth y cyflwynydd Huw Eurig Jones.\nKylie yw un o dri phlentyn Carol a Ron Minogue, mae ei chwaer iau Dannii hefyd yn actores a chantores ac yn enwog fel beirniad ar raglen X Factor ac mae ganddyn nhw frawd o'r enw Brendan.\n"Hi ydi matriarch y teulu erioed," meddai Kylie gan ddweud ei bod yn dal i gracio jôcs er ei bod mewn gwth o oedran.\n"Dwi'n hoffi meddwl fod y rhan ohona' i sy'n rhy siaradus fel arfer, bob amser â rhywbeth i'w ddweud, neu'n trio gwneud ryw sylw ffraeth, dwi'n credu bod hynna'n dod gan fy Nain.\n"Mi wnaeth hi fy nysgu sut i wnïo a thorri patrymau pan o'n i'n 14 a nysgu i am altro dillad i'n ffitio i a sut i weu.\n"Mae hi'n gymeriad cryf yn fy mywyd.\n"Roedd y teulu o Faesteg ac roedd lot o'r teulu ym Mhort Talbot a Phen-y-bont... dyna'r oll dwi'n ei wybod," meddai.\n"Dwi'n hanner Cymraes!"\nMae wedi siarad o'r blaen am ei mam a'i nain o Faesteg, gan ddweud wrth Eleri Siôn yn 2018 ei bod wedi ei magu gyda chacennau cri, llwyau caru, doliau Cymreig ac ymadroddion fel 'diolch yn fawr' a 'nos da'.\nMae Dannii Minogue wedi sôn am rai o'r geiriau Cymraeg a ddysgodd gan ei nain hefyd pan gafodd her Ddydd Gŵyl Dewi gan BBC Cymru.\nimage copyrightPascal Le Segretain/Getty Images\nimage captionKylie Minogue gyda'i rhieni Carol a Ron gyda Gweinidog Diwylliant Ffrainc (chwith) yn derbyn gwobr 'Chevalier des Arts et des Lettre' yn 2008\nCymro o Gaerffili\nWedi sawl perthynas yn llygad y cyhoedd, Cymro yw cariad diweddaraf Kylie.\nPaul Solomons o Gaerffili yw Cyfarwyddwr Creadigol cylchgrawn GQ. Dywedodd y gantores ei fod wedi gwneud ymdrech arbennig i ymarfer ychydig frawddegau o Gymraeg pan wnaeth gyfarfod Millicent am y tro cyntaf, er nad yw'n siarad yr iaith.\nFe wnaeth ei "hwyneb hi oleuo wrth i rywun siarad yn Gymraeg efo hi," meddai Kylie Minogue.\nimage copyrightDavid M. Benett/Getty Images\nimage captionMae Paul Solomons, partner Kylie, yn dod o Gaerffili\nBlaenau Ffestiniog a'r clocsiwr\nOnd, os mai o Faesteg mae'r teulu, pam fod Kylie Minogue yn galw "matriarch y teulu" wrth y term gogleddol Nain ac nid Mam-gu?\nDaw'r ateb i hynny efallai gan yr awdur a'r cerddor Dewi Prysor, sy'n falch o hawlio ei fod o'n perthyn i Kylie hefyd drwy gysylltiad gyda Blaenau Ffestiniog, ble ganwyd mam Millicent.\nMewn pennod o raglen radio Rhys Mwyn oedd yn trafod pwy oedd yn perthyn i sêr cerddorol enwog, dywedodd Dewi ei fod wedi canfod coeden deulu Kylie ynghanol cangen o deulu ei dad.\nRoedd hen hen nain Dewi, Harriet Hughes, yn chwaer i Moses Hughes "y clocsiwr", hen hen daid i Carol Jones, mam Kylie a Dannii Minogue.\nFe gafon nhw eu magu ar fferm ger Capel Celyn ond aeth cangen o'r teulu i Flaenau Ffestiniog.\n"Aeth mab Moses Hughes y clocsiwr, Elias, i 'Stiniog i weithio yn y chwareli a priodi Margaret Ellis ac o'r briodas honno ddaeth cangen deuluol 'Stiniog Kylie Minogue.\n"A changen o'r teulu hwnnw wedyn ffeindiodd ei ffordd i Faesteg lle ganwyd mam Kylie, Carol."\nGyda dawnsio yn rhan annatod o fod yn sêr pop fel Kylie a Dannii, a'u mam Carol yn ddawnsiwr bale cyn iddi setlo i fagu teulu, tybed a wnaethon nhw etifeddu'r ddawn gan eu cyn-daid, y clocsiwr Moses Hughes?\nDawns y glocsen - syniad i fideo nesaf Kylie efallai...\nRecordiau Rhys Mwyn: Perthyn!\nProfiadau'r Cymry o gyfnod clo arall ym Melbourne\nduration59 munud yn ôl\n'Claf canser wedi marw heb ofal diwedd oes addas'\nduration50 munud yn ôl\nArian i wneud pont gludo Casnewydd yn atyniad


Buenos Aires in english: Cyfranddaliadau CPI syrthio mwy na 15%\nCyfranddaliadau CPI llithrodd 15.49% yn y New York Stock Exchange, y diwrnod masnachu cyntaf ar ôl y datgeliad o fwriad i derfynu Chubut y cwmni pob maes archwilio yn y dalaith ac o dan y dydd pan oedd dyfalu am gyhoeddiad arlywyddol o brynu o warannoedd y cwmni.\nMae'r cyfrannau syrthiodd 15.49%, fel bod rolau'r CPI yn masnachu yn 24.01 ddoleri, pan fyddant wedi agor y diwrnod masnachu yn $ 27.44.\nAr ddydd Sadwrn, y llywodraethwr Chubut, Martin Buzzi, cyhoeddodd ei fod wedi penderfynu i gael gwared ar yr holl feysydd olew consesiwn, ar ôl y tri wedi cymryd eisoes yng nghanol y dringo swyddogol yn erbyn y cwmni.\nYmhlith y meysydd a fyddai'n gweithredu CPI yw'r Springs Behr, sy'n cyfrif am 10% o gynhyrchu y wlad cyfanswm ac, yn ôl y cwmni y llynedd derbyniodd buddsoddiad o dros 9% o'r hyn a dderbyniwyd yn 2010 .\nMae'r gostyngiad mewn cyfranddaliadau olew hefyd yn dechrau yr wythnos a allai fynd i mewn i'r Gyngres bil cyfleustodau i ddatgan cyhoeddus a chwilio am olew a fyddai'n arwain at gymryd gan y Wladwriaeth o fwy na 30% o y cyfrannau y cwmni, a fydd yn galluogi Ariannin i ddod yn y lleiafrif cyntaf yn y cyfeirlyfr o CPI.\nFelly, po fwyaf y byddwch yn cwympo y cyfranddaliadau, llai bydd gwerth y cwmni a llai o arian mae angen i gaffael desembozarse. Mae'r gostyngiad hefyd o fantais i'r hapfasnachwyr sy'n gwneud busnes gyda'r teitlau.\nAm amser yw'r fersiwn y byddai'r llywodraeth yn ceisio prynu cyfranddaliadau yn perthyn i deulu a Ezkenazi rhan o berthyn i Repsol er mwyn datgan budd y cyhoedd i 35 y cant o cyfrannau'r cwmni.\nHefyd, dylai'r weithrediaeth cenedlaethol gyd-drafod gyda'r banciau a roddodd credyd i Eskenazi, fel ei gyfrannau yn addo, a benthyciadau gwarantedig.\nMae'r astudiaeth hon yng nghanol y ymosodiad taleithiau olew amrywiol ar y cwmni a gymerodd i ffwrdd maes archwilio sawl gan ddiffyg buddsoddiad.


Ar-lein Chwarae Roulette UK | Symudol Safle jacpotiau Live | slotiau Ltd, Big Ar-lein a Enillion Casino Symudol - cyflym!\tAr-lein Chwarae Roulette UK | Symudol Safle jacpotiau Live | slotiau Ltd, Big Ar-lein a Enillion Casino Symudol - cyflym!\nBonws Croeso Hyd at\nChwaraewyr Newydd Dim ond. Gyngwystlo Digwydd O Real Balans Cyntaf. 50x gyngwystlo Mae'r Bonws, Cyfraniad Mai Amrywio Bob Gêm. Ar gael ar Gemau Dethol Unig. Mae'r Gofyniad gyngwystlo A yw Cyfrifwyd Ar betiau Bonws Unig. Bonws yn ddilys am 30 Diwrnodau O Rhifyn. Max Trosi: 5 Amseroedd Mae'r Bonws Swm. Termau llawn Gwneud cais.\nHome Ar-lein Chwarae Roulette UK | Symudol Safle jacpotiau Live\nAmazing Ar-lein Roulette Games Datblygiadau UK\nTudalen blog Online Roulette y DU ar gyfer SlotLtd.com\nMae'r DU wedi datblygu yn sylweddol mewn amrywiaeth o feysydd sydd wedi eu hygrededd eu hunain. Un o'r meysydd y maent wedi gwneud cynnydd ac elw yn sylweddol yn y maes gamblo casino ar-lein. Ymunwch Slotiau Ltd ar gyfer eich taith yn awr Roulette!\nRoedd y DU y wlad gyntaf a gyflwynodd y gemau casino ar-lein. Mae cyflwyniad y safle casino ar-lein cyntaf yn gam mawr o'r diwydiant gamblo a oedd yn gwneud eu helw dolurus i fyny yr awyr. Gweld y DU hyrwyddo gemau Roulette ar-lein, gwledydd eraill hefyd yn lansio eu fersiynau eu hunain o'r gêm casino ar-lein a oedd yn seiliedig ar y templed bod y DU eisoes wedi creu. Chwarae gyda anhygoel o £ 200 mewn cynigion gêm blaendal!\nDebut Brilliant Gemau Casino ar-lein Mae'n cynnig\nGan ei fod yn dod i ddewis y math o gêm casino ar-lein sy'n cael ei fwyaf addas i gael ei gynrychioli ar y safle casino, penderfynwyd y byddai'r gemau casino traddodiadol fydd yr un a fyddai'n cael y sylw. traddodiadol gemau casino fel gemau peiriant slot a gemau cardiau eraill wedi bod yn boblogaidd ymysg y Folks am ddegawdau yn gyfan gwbl. Dyma un o'r prif resymau y gemau hyn yn cael eu dewis i wneud eu gêm gyntaf ar-lein. Ar-lein Roulette DU yn cael ei ben gyda hwyl gyffrous gyda Delwyr Live a bonysau Penwythnos!\nYmhlith y nifer o gemau casino traddodiadol a wnaeth eu tro cyntaf ar lwyfan ar-lein, Roulette yn un gêm o'r fath. Mae'r gêm ei ddewis nid yn unig oherwydd y rhwyddineb o chwarae y gêm, ond hefyd oherwydd yr effaith ddramatig y mae'r gêm yn creu ymhlith yr unigolion hynny sy'n chwarae. Yr ail reswm oedd bod y chwaraewyr yn cael y dewis a ydynt am i ennill neu a ydynt am golli yn y gêm arbennig gan eu bod yn cael y pŵer i ddewis eu ystod ar gyfer betio.\nMathau o Ar-lein Gêm Roulette Chwarae Betiau chi All Dewis\nAr gyfer chwarae y gêm hon, Mae angen i chwaraewyr i ddewis rhwng y lliw coch a du a nifer o'u dewis. Gall y chwaraewyr naill ai chwarae'n saff ac yn dewis set o rifau yn y gobaith mai un o'r niferoedd hynny yw'r nifer buddugol neu gallant osod eu betiau ar un rhif ac yn gobeithio am y gorau.\nMae tynged y chwaraewr yn cael ei gyd gorffwys ar bêl fach wen a'r olwyn roulette ei hun. Mae'r olwyn roulette set o rifau ac yn ail lliwiau coch a glas sy'n cael eu llunio ar y cylchedd yr olwyn. Mae yna hefyd bresenoldeb twll bach ar y olwyn roulette sy'n cael ei wneud am y bêl i gyd-fynd. Mae'r olwyn roulette gyda'r bêl yn cael ei nyddu o gwmpas a pha bynnag twll y bêl yn disgyn i yw'r nifer penderfynu a lliw ar gyfer y chwaraewr.\nCool Themâu a Amrywiadau cyffrous o Roulette yn Agennau Ltd\nGan nad oes ymdeimlad enfawr o wefr a ddaw o'r cynnig nyddu yr olwyn roulette ei hun, mae mwy a mwy o chwaraewyr yn dod yn ôl i chwarae'r gêm hon. Ar llwyfan ar-lein, Ni fyddai dim ond un math traddodiadol o gêm roulette ei wneud. Er mwyn gwneud yn siŵr bod y chwaraewyr yn cael digonedd o amrywiaeth ac nid ydynt yn diflasu, mae yna nifer o wahanol fathau o roulette sydd ar gael bod i gyd yn seiliedig ar amrywiaeth o themâu.\nMae cymaint o wahanol fathau o roulette a geir ar y safleoedd casino ar-lein nad oes wefannau ar wahân sy'n ymroddedig yn unig i ddarparu'r mathau gwahanol o'r un gêm. Ymunwch Slotiau Ltd yn awr i fwynhau holl hwyl ar-lein!\nMae blog ar-lein Roulette y DU ar gyfer SlotsLtd.com


Salmau 32 BWM - Salm Dafydd, er athrawiaeth. Gwyn ei - Bible Gateway\nSalmau 31Salmau 33\nSalmau 32 Beibl William Morgan (BWM)\nSalm Dafydd, er athrawiaeth.\n32 Gwyn ei fyd y neb y maddeuwyd ei drosedd, ac y cuddiwyd ei bechod. 2 Gwyn ei fyd y dyn ni chyfrif yr Arglwydd iddo anwiredd, ac ni byddo dichell yn ei ysbryd. 3 Tra y tewais, heneiddiodd fy esgyrn, gan fy rhuad ar hyd y dydd. 4 Canys trymhaodd dy law arnaf ddydd a nos: fy irder a drowyd yn sychder haf. Sela. 5 Addefais fy mhechod wrthyt, a’m hanwiredd ni chuddiais: dywedais, Cyffesaf yn fy erbyn fy hun fy anwireddau i’r Arglwydd; a thi a faddeuaist anwiredd fy mhechod. Sela. 6 Am hyn y gweddïa pob duwiol arnat ti yn yr amser y’th geffir: yn ddiau yn llifeiriant dyfroedd mawrion, ni chânt nesáu ato ef. 7 Ti ydwyt loches i mi; cedwi fi rhag ing: amgylchyni fi â chaniadau ymwared. Sela. 8 Cyfarwyddaf di, a dysgaf di yn y ffordd yr elych: â’m llygad arnat y’th gynghoraf. 9 Na fyddwch fel march, neu ful, heb ddeall: yr hwn y mae rhaid atal ei ên â genfa, ac â ffrwyn, rhag ei ddynesáu atat. 10 Gofidiau lawer fydd i’r annuwiol: ond y neb a ymddiriedo yn yr Arglwydd, trugaredd a’i cylchyna ef. 11 Y rhai cyfiawn, byddwch lawen a hyfryd yn yr Arglwydd: a’r rhai uniawn o galon oll, cenwch yn llafar.


2 Samuel 13 BWM - Ac ar ôl hyn yr oedd gan Absalom mab - Bible Gateway\n2 Samuel 13 Beibl William Morgan (BWM)\n13 Ac ar ôl hyn yr oedd gan Absalom mab Dafydd chwaer deg, a’i henw Tamar: ac Amnon mab Dafydd a’i carodd hi. 2 Ac yr oedd mor flin ar Amnon, fel y clafychodd efe oherwydd Tamar ei chwaer: canys gwyry oedd hi; ac anodd y gwelai Amnon wneuthur dim iddi hi. 3 Ond gan Amnon yr oedd cyfaill, a’i enw Jonadab, mab Simea, brawd Dafydd: a Jonadab oedd ŵr call iawn. 4 Ac efe a ddywedodd wrtho ef, Ti fab y brenin, paham yr ydwyt yn curio fel hyn beunydd? oni fynegi di i mi? Ac Amnon a ddywedodd wrtho ef, Caru yr ydwyf fi Tamar, chwaer Absalom fy mrawd. 5 A Jonadab a ddywedodd wrtho ef, Gorwedd ar dy wely, a chymer arnat fod yn glaf: a phan ddelo dy dad i’th edrych, dywed wrtho ef, Deued, atolwg, Tamar fy chwaer i roddi bwyd i mi, ac i arlwyo’r bwyd yn fy ngolwg, fel y gwelwyf, ac y bwytawyf o’i llaw hi.\n6 Felly Amnon a orweddodd, ac a gymerth arno fod yn glaf. A’r brenin a ddaeth i’w edrych ef; ac Amnon a ddywedodd wrth y brenin, Deued, atolwg, Tamar fy chwaer i grasu dwy deisen yn fy ngolwg i, fel y bwytawyf o’i llaw hi. 7 Yna Dafydd a anfonodd adref at Tamar, gan ddywedyd, Dos yn awr i dŷ Amnon dy frawd, a pharatoa fwyd iddo. 8 Felly Tamar a aeth i dŷ Amnon ei brawd; ac efe oedd yn gorwedd: a hi a gymerth beilliaid, ac a’i tylinodd, ac a wnaeth deisennau yn ei ŵydd ef, ac a grasodd y teisennau. 9 A hi a gymerth badell, ac a’u tywalltodd hwynt ger ei fron ef: ond efe a wrthododd fwyta. Ac Amnon a ddywedodd, Gyrrwch allan bawb oddi wrthyf fi. A phawb a aethant allan oddi wrtho ef. 10 Yna Amnon a ddywedodd wrth Tamar, Dwg y bwyd i’r ystafell, fel y bwytawyf o’th law di. A Thamar a gymerth y teisennau a wnaethai hi, ac a’u dug at Amnon ei brawd i’r ystafell. 11 A phan ddug hi hwynt ato ef i fwyta, efe a ymaflodd ynddi hi, ac a ddywedodd wrthi hi, Tyred, gorwedd gyda mi, fy chwaer. 12 A hi a ddywedodd wrtho, Paid, fy mrawd; na threisia fi: canys ni wneir fel hyn yn Israel: na wna di yr ynfydrwydd hyn. 13 A minnau, i ba le y bwriaf ymaith fy ngwarth? a thi a fyddi fel un o’r ynfydion yn Israel. Yn awr, gan hynny, ymddiddan, atolwg, â’r brenin: canys ni omedd efe fi i ti. 14 Ond ni fynnai efe wrando ar ei llais hi; eithr efe a fu drech na hi, ac a’i treisiodd, ac a orweddodd gyda hi.\n15 Yna Amnon a’i casaodd hi â chas mawr iawn: canys mwy oedd y cas â’r hwn y casasai efe hi, na’r cariad â’r hwn y carasai efe hi. Ac Amnon a ddywedodd wrthi hi, Cyfod, dos ymaith. 16 A hi a ddywedodd wrtho ef, Nid oes achos: y drygioni hwn, sef fy ngyrru ymaith, sydd fwy na’r llall a wnaethost â mi. Ond ni wrandawai efe arni hi. 17 Eithr efe a alwodd ar ei lanc, ei weinidog, ac a ddywedodd, Gyrrwch hon yn awr allan oddi wrthyf fi; a chloa’r drws ar ei hôl hi. 18 Ac amdani hi yr oedd mantell symudliw: canys â’r cyfryw fentyll y dilledid merched y brenin, y rhai oedd forynion. Yna ei weinidog ef a’i dug hi allan, ac a glodd y drws ar ei hôl hi.\n19 A Thamar a gymerodd ludw ar ei phen, ac a rwygodd y fantell symudliw oedd amdani, ac a osododd ei llaw ar ei phen, ac a aeth ymaith dan weiddi. 20 Ac Absalom ei brawd a ddywedodd wrthi hi, Ai Amnon dy frawd a fu gyda thi? er hynny yn awr taw â sôn, fy chwaer: dy frawd di yw efe; na osod dy galon ar y peth hyn. Felly Tamar a drigodd yn amddifad yn nhŷ Absalom ei brawd.\n21 Ond pan glybu’r brenin Dafydd yr holl bethau hynny, efe a ddigiodd yn aruthr. 22 Ac ni ddywedodd Absalom wrth Amnon na drwg na da: canys Absalom a gasaodd Amnon, oherwydd iddo dreisio Tamar ei chwaer ef.\n23 Ac ar ôl dwy flynedd o ddyddiau, yr oedd gan Absalom rai yn cneifio yn Baal‐hasor, yr hwn sydd wrth Effraim: ac Absalom a wahoddodd holl feibion y brenin. 24 Ac Absalom a ddaeth at y brenin, ac a ddywedodd, Wele yn awr rai yn cneifio i’th was di; deued, atolwg, y brenin a’i weision gyda’th was. 25 A dywedodd y brenin wrth Absalom, Nage, fy mab, ni ddeuwn ni i gyd yn awr; rhag i ni ormesu arnat ti. Ac efe a fu daer arno: ond ni fynnai efe fyned; eithr efe a’i bendithiodd ef. 26 Yna y dywedodd Absalom, Oni ddaw Amnon fy mrawd yn awr gyda ni? A’r brenin a ddywedodd wrtho ef, I ba beth yr â efe gyda thi? 27 Eto Absalom a fu daer arno, fel y gollyngodd efe Amnon gydag ef, a holl feibion y brenin.\n28 Ac Absalom a orchmynnodd i’w lanciau, gan ddywedyd, Edrychwch, atolwg, pan fyddo llawen calon Amnon gan win, a phan ddywedwyf wrthych, Trewch Amnon; yna lleddwch ef, nac ofnwch: oni orchmynnais i chwi? ymwrolwch, a byddwch feibion glewion. 29 A llanciau Absalom a wnaethant i Amnon fel y gorchmynasai Absalom. A holl feibion y brenin a gyfodasant, a phob un a farchogodd ar ei ful, ac a ffoesant.\n30 A thra yr oeddynt hwy ar y ffordd, y daeth y chwedl at Dafydd, gan ddywedyd, Absalom a laddodd holl feibion y brenin, ac ni adawyd un ohonynt. 31 Yna y brenin a gyfododd, ac a rwygodd ei ddillad, ac a orweddodd ar y ddaear; a’i holl weision oedd yn sefyll gerllaw, â’u gwisgoedd yn rhwygedig. 32 A Jonadab mab Simea, brawd Dafydd, a atebodd ac a ddywedodd, Na thybied fy arglwydd iddynt hwy ladd yr holl lanciau, sef meibion y brenin; canys Amnon yn unig a fu farw: canys yr oedd ym mryd Absalom hynny, er y dydd y treisiodd efe Tamar ei chwaer ef. 33 Ac yn awr na osoded fy arglwydd frenin y peth at ei galon, gan dybied farw holl feibion y brenin: canys Amnon yn unig a fu farw. 34 Ond Absalom a ffodd. A’r llanc yr hwn oedd yn gwylio a ddyrchafodd ei lygaid, ac a edrychodd; ac wele bobl lawer yn dyfod ar hyd y ffordd o’i ôl ef, ar hyd ystlys y mynydd. 35 A Jonadab a ddywedodd wrth y brenin, Wele feibion y brenin yn dyfod: fel y dywedodd dy was, felly y mae. 36 A phan orffenasai efe ymddiddan, wele, meibion y brenin a ddaethant, ac a ddyrchafasant eu llef, ac a wylasant. A’r brenin hefyd a’i holl weision a wylasant ag wylofain mawr iawn.\n37 Ac Absalom a ffodd, ac a aeth at Talmai mab Ammihud brenin Gesur: a Dafydd a alarodd am ei fab bob dydd. 38 Ond Absalom a ffodd, ac a aeth i Gesur; ac yno y bu efe dair blynedd. 39 Ac enaid Dafydd y brenin a hiraethodd am fyned at Absalom: canys efe a gysurasid am Amnon, gan ei farw efe.


Blog Gwasanaethau Academaidd: ARMS: cyfeiriadol yn unig o ddydd Llun 13eg Hydref 2014\nARMS: cyfeiriadol yn unig o ddydd Llun 13eg Hydref 2014\nBydd gwasanaeth rhestr ddarllen ARMS yn newid i fod yn gyfeiriadol yn unig ar ddydd Llun 13eg Hydref - ychydig yn gynharach na hysbysebwyd ynghynt.\nGellir ychwanegu rhestrau darllen ar gyfer Semester Dau ac ymhellach i Rhestrau Darllen Aspire.\nOs ydych am ddiwygio rhestr ddarllen Semester Un, gallwch gadw eich rhestr mewn fformat ffeil testun neu daenlen Excel.\nFfeil testun: agorwch eich rhestr yn ARMS a cliciwch Print List ar y llaw chwith. Yn eich porwr, dewiswch Save As neu Save Page a dewiswch ffeil math .txt\nTaenlen Excel: agorwch eich rhestr yn ARMS a copïwch yr URL. Mewn taenlen Excel newydd, cliciwch Data ac yna From Web a gludiwch yr URL i mewn i’r maes Cyfeiriad. Rholiwch i lawr a cliciwch ar y saeth melyn wrth bob maes yr hoffech ei gadw, yna cliciwch Import\nBydd hyfforddiant ar gael i staff academaidd a gweinyddol yn llyfrgelloedd Hugh Owen a Thomas Parry yn ystod mis Hydref a mis Tachwedd, neu gellir trefnu hyfforddiant mewn lleoliad ac ar amser sy’n gyfleus i chi.\nMae croeso i chi gysylltu â’r llyfrgellwyr pwnc os oes gennych unrhyw gwestiynnau: acastaff@aber.ac.uk\nPosted by Joy Cadwallader at 12:53\nARMS: cyfeiriadol yn unig o ddydd Llun 13eg Hydref...\nPwysig: rhowch wybod i ni beth hoffech chi ei ddigido\nOs yw eich rhestr ddarllen / rhestrau darllen yn Aspire yn cynnwys penodau o lyfrau neu erthyglau o gyfnodolion yr hoffech iddynt ymddango...\nCwrdd â'ch Llyfrgellydd Gwasanaethau Academaidd #3\nY tymor hwn bydd cyfres o erthyglau yn ymddangos ar ein gwefan yn cyflwyno aelodau o dîm y Gwasanaethau Academaidd. Y tro hwn, mae'n y l...


Rhun yn canmol esiampl hyrwyddwr ffitrwydd lleol yn y Senedd - Rhun ap Iorwerth AS - Plaid Cymru\nHafan / Rhun yn canmol esiampl hyrwyddwr ffitrwydd lleol yn y Senedd\nRhun yn canmol esiampl hyrwyddwr ffitrwydd lleol yn y Senedd\n13/05/2017Gan: Heledd Roberts\nMae Aelod Cynulliad Ynys Môn Rhun ap Iorwerth wedi croesawu’r ffaith fod ACau wedi cefnogi’n unfrydol gwelliannau Plaid Cymru i Fil Iechyd y Cyhoedd yn gosod y ffordd ar gyfer strategaeth i fynd i’r afael â gordewdra yng Nghymru.\nYn ei gyfraniad i’r ddadl ar y Bil, soniodd Rhun am ddylanwad Ray Wiliams o Gaergybi sydd yn hyrwyddo Caergybi, Môn a Chymru iachach.\nYn siarad yn y Senedd am yr angen i roi mynd i’r afael â gordewdra ar wyneb y Bil, dywedodd Rhun:\n“Mae hwn yn fater yr wyf yn teimlo’n gryf iawn amdano yn bersonol. Ond mae un dyn yn fy etholaeth sydd wedi bod yn ddylanwadol iawn o ran cryfhau fy mhenderfyniad i sicrhau bod y Cynulliad, a Llywodraeth Cymru, yn cymryd camau gweithredu yn y maes hwn. Ray Williams enillodd y fedal aur am godi pwysau yn y dosbarth pwysau plu dros Gymru yng Ngemau’r Gymanwlad 1986, ond mae’n dal i fod yn bencampwr o hyd—pencampwr o ran sicrhau bod ei dref, Caergybi, ac Ynys Môn, a’n cenedl, yn iachach ac yn fwy heini.\n“Siaradais â Ray y bore yma ac mae’n falch ein bod bellach mewn sefyllfa lle gallwn, heddiw, gobeithio, ennill cefnogaeth y Cynulliad ar gyfer y gwelliant hanfodol hwn lle mae rhywbeth sydd, yn ei farn ef, wedi difetha lles ein cenedl ers degawdau bellach am fod yn ganolbwynt i strategaeth glir y Llywodraeth. Os cawn ni’r strategaeth yn gywir, mae ef yn credu y gallwn nid yn unig fod yn genedl iachach a mwy heini, ond yn un hapusach hefyd—a bydd yn arbed arian, mae’n dweud. Ac mae’n iawn, wrth gwrs. Mae Cancer Research UK yn amcangyfrif bod gordewdra yn costio £73 miliwn y flwyddyn i’r GIG. Pan eich bod yn ychwanegu afiechydon fel diabetes math 2 at hynny, a achosir yn bennaf gan ordewdra, yna mae’r ffigwr yn codi i gannoedd o filiynau o bunnoedd bob blwyddyn.\n“Nawr, gyda’r gwelliannau, gobeithio, wedi’u pasio a’r Bil wedi’i ddeddfu, yna bydd y gwaith yn dechrau, wrth gwrs, o wneud yn siŵr bod gennym strategaeth gref, â phwyslais, uchelgeisiol, ac y gellir ei chyflawni. Bydd Ray—rwy’n gwybod—a llawer tebyg iddo ond yn rhy falch o gyfrannu at y gwaith o lunio’r strategaeth honno. Mae er budd pob un ohonom ni yn y fan yma, pob un ohonom ni yng Nghymru, ond yn gyntaf gofynnaf i chi gefnogi ein gwelliannau heddiw.”\n← Fideo: Rhun ar Wales Report – Cymru tu hwnt i Brexit\nAC yn pwyso am reilffordd newydd ym Môn →