Cyhoeddwyd 24/01/2022 | Amser darllen munudau\nMae fersiwn PDF o’r llinell amser hon ar gael i chi ei lawrlwytho.\nRydym yn cychwyn llinell amser newydd i adlewyrchu’r Senedd newydd a Llywodraeth newydd Cymru yn dilyn etholiad y Senedd ym mis Mai 2021. Mae ein llinell amser flaenorol ar gyfer y Bumed Senedd yn dal ar gael.\nMae’r wybodaeth swyddogol ddiweddaraf am y coronafeirws, gyda chyngor ar gyfer y cyhoedd, ar gael drwy glicio ar y lincs isod:\nYmchwil y Senedd, Coronafeirws: gwybodaeth a chymorth i bobl Cymru\nParhau i lacio cyfyngiadau COVID yn raddol\nCadarnhaodd y Prif Weinidog y bydd Cymru yn parhau i symud yn ôl yn raddol i lefel rhybudd 0 ar sail data iechyd y cyhoedd a gostyngiadau yn nifer y cleifion COVID-19 mewn ysbytai,. “Heddiw, (21 Ionawr), byddwn yn symud i lefel rhybudd sero ar gyfer pob gweithgaredd awyr agored. O ddydd Gwener nesaf, 28 Ionawr, byddwn yn symud yn llawn i lefel rhybudd sero, oni bai fod y sefyllfa iechyd gyhoeddus yn gwaethygu”.\nCynllun i lacio cyfyngiadau yng Nghymru\nCyhoeddodd y Prif Weinidog ddull graddol o lacio mesurau rhybudd lefel 2. O 15 Ionawr, gall hyd at 500 o bobl fod yn bresennol mewn digwyddiad awyr agored. Os bydd yr amodau’n caniatáu, o 21 Ionawr bydd pob gweithgaredd awyr agored yn newid i lefel rhybudd 0, ac o 28 Ionawr bydd pob gweithgaredd dan do a phob mangre yn symud i lefel rhybudd 0. Bydd y rheolau hunanynysu ar gyfer pobl sy'n cael canlyniad positif am COVID ac ar gyfer gwisgo masgiau yn y mwyafrif o leoedd cyhoeddus dan do yn parhau i fod ar waith ar ôl 28 Ionawr. Bydd y cylch adolygu 3 wythnos yn cael ei ailgyflwyno ar 10 Chwefror, pan fydd Llywodraeth Cymru yn adolygu’r holl fesurau sy’n weddill.\nCymru yn parhau ar lefel rhybudd 2\nYn dilyn yr adolygiad wythnosol diweddaraf o reoliadau’r coronafeirws, cadarnhaodd y Prif Weinidog y bydd Cymru yn parhau ar lefel rhybudd 2, gyda’r mesurau presennol ar waith am y tro.\nNewidiadau o ran teithio rhyngwladol – profi\nCyhoeddodd y Gweinidog Iechyd, yn unol â’r penderfyniadau a wneir yn rhannau eraill y DU, ei bod wedi cytuno “yn anfoddog” i ddileu’r gofynion i deithwyr sydd wedi’u brechu’n llawn a phobl dan 18 oed wneud prawf cyn ymadael a phrawf PCR diwrnod 2 pan fyddant yn cyrraedd y DU (gellir cymryd prawf llif unffordd yn lle hynny ar ddiwrnod 2). Mae’r gofynion ar gyfer teithwyr sydd heb eu brechu yn aros yr un fath.\nBlaenoriaethu profion PCR\nCyhoeddwyd newidiadau i brofion PCR, gyda'r nod o leihau pwysau ar y system a chynyddu mynediad i'r rhai sydd â symptomau:\nDylai pobl sydd heb eu brechu ac sydd wedi’u nodi fel cyswllt i achosion positif wneud prawf llif unffordd ar ddiwrnod dau a diwrnod wyth yn hytrach na phrawf PCR ystod y cyfnod o hunanynysu.\nNi chynghorir pobl asymptomatig sy'n cael prawf llif unffordd positif i gael prawf PCR dilynol i gadarnhau'r canlyniad, oni bai eu bod mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol.\nGweler canllawiau Llywodraeth Cymru ar brofi a hunanynysu i gael rhagor o wybodaeth.\nNewidiadau i'r cyfnod hunanynysu\nCyhoeddodd y Gweinidog Iechyd y byddai’r cyfnod ynysu 10 diwrnod yn cael ei leihau i saith diwrnod, yn seiliedig ar gyngor gan Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU (UKHSA). Cafodd ei roi mewn grym ar 31 Rhagfyr 2021. Rhaid i bobl sydd wedi cael prawf positif hunanynysu am saith diwrnod, a chymryd prawf llif unffordd ar ddiwrnod 6 a phrawf arall 24 awr yn ddiweddarach.\nNewidiadau i’r rheolau hunanynysu ar gyfer cysylltiadau agos pobl sydd wedi cael prawf positif\nCyhoeddwyd newidiadau i’r gofynion hunanynysu ar gyfer pobl sydd wedi dod i gysylltiad agos ag achosion COVID-19 positif. Ni fydd angen i oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn, plant 5-18 oed a’r rheini sy’n cymryd rhan mewn treial brechlyn clinigol a nodwyd fel cyswllt agos ag achos positif o COVID-19 ynysu. Yn lle hynny, dylent gymryd profion llif unffordd am 7 diwrnod rhag ofn.\nMae’r cyngor i blant dan 5 oed, ac ar gyfer cysylltiadau heb eu brechu yn aros yr un fath.\nCymorth brys i fusnesau\nNododd Gweinidog Economi Cymru fanylion pellach am becyn cymorth gwerth £120 miliwn ar gyfer y sectorau y mae symud i lefel rhybudd 2 wedi effeithio arnynt, gan gynnwys digwyddiadau, clybiau nos, lletygarwch, hamdden, busnesau twristiaeth a manwerthu.\nCyhoeddodd y Prif Weinidog y byddai Cymru yn symud i lefel rhybudd 2 ar ŵyl San Steffan. Mae’r mesurau yn cynnwys:\nGofyniad cyffredinol i gadw pellter cymdeithasol o 2 fetr ym mhob lleoliad sydd ar agor i’r cyhoedd ac ym mhob gweithle.\nBydd y 'rheol chwe pherson' yn berthnasol i leoliadau fel lletygarwch, sinemâu a theatrau.\nBydd angen i bob lleoliad trwyddedig gymryd mesurau ychwanegol i ddiogelu cwsmeriaid a staff, gan gynnwys gwasanaeth gweini wrth y bwrdd a chasglu manylion cyswllt.\nBydd gorchuddion wyneb yn ofynnol mewn lleoliadau lletygarwch bob amser heblaw pan fo pobl yn eistedd.\nNi fydd digwyddiadau mawr yn cael eu caniatáu o dan do nac yn yr awyr agored. Y nifer mwyaf o bobl a fydd yn cael ymgynnull mewn digwyddiad o dan do fydd 30 a 50 yn yr awyr agored.\nBydd eithriad ar gyfer chwaraeon tîm - caiff hyd at 50 o wylwyr ymgynnull yn yr awyr agored, yn ychwanegol at y rhai sy'n cymryd rhan. Mae eithriad hefyd ar gyfer digwyddiadau sy’n cynnwys plant a phobl ifanc o dan 18 oed.\nY wybodaeth ddiweddaraf am frechu – plant a phobl ifanc\nCyhoeddodd y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) gyngor brechu newydd ar gyfer plant a phobl ifanc, gan gynnwys brechlynnau ar gyfer plant rhwng 5 ac 11 oed mewn grwpiau risg, dosau atgyfnerthu ar gyfer pobl ifanc 16-17 oed, a dosau atgyfnerthu ar gyfer pobl ifanc 12-15 oed yr ystyrir eu bod mewn perygl. Dywedodd y Gweinidog Iechyd y byddai GIG Cymru yn nodi plant cymwys 5 i 11 oed ac yn dechrau cynnig apwyntiadau yn y flwyddyn newydd. Bydd pobl ifanc o dan 18 oed yn cael apwyntiad pan fyddant yn dod yn gymwys.\nCynnal digwyddiadau chwaraeon y tu ôl i ddrysau caeedig\nCyhoeddodd Gweinidog yr Economi fesurau newydd ar gyfer digwyddiadau chwaraeon dan do ac awyr agored, mewn ymateb i gynnydd pellach mewn achosion Omicron. Cadarnhaodd hefyd y byddai Cronfa Diogelu Chwaraeon Gwylwyr gwerth £3 miliwn ar gael i gefnogi clybiau a lleoliadau chwaraeon y mae'r mesurau yn effeithio arnynt.\nCyngor i “gadw Cymru'n ddiogel” dros y Nadolig\nCyhoeddodd Llywodraeth Cymru “ganllawiau cryf” ar gyfer cyfnod y Nadolig, cyn y daw’r cyfyngiadau newydd i rym ar ŵyl San Steffan. Mae'r canllawiau’n gofyn i bobl gael eu brechu, defnyddio profion llif unffordd cyn mynd allan, a gadael amser rhwng digwyddiadau cymdeithasol, ac mae’n ailadrodd negeseuon cyhoeddus am gwrdd yn yr awyr agored, cadw pellter cymdeithasol, gwisgo mygydau a golchi dwylo.\nTeithio rhyngwladol – newidiadau i’r rhestr goch\nCyhoeddodd y Gweinidog Iechyd, yn unol â’r penderfyniadau a wneir yn rhannau eraill y DU, ei bod wedi cytuno i dynnu pob un o’r 11 gwlad sydd ar y rhestr goch o’r rhestr honno. Ychwanegwyd y gwledydd hyn at y rhestr yn sgil lledaeniad yr amrywiolyn Omicron. “Dair wythnos yn unig ar ôl iddo ddod i sylw Sefydliad Iechyd y Byd, mae omicron wedi lledaenu o gwmpas y byd, ac mae bellach wedi hen gyrraedd y DU”. Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i gynghori pobl i beidio â theithio dramor oni bai bod hynny’n hanfodol.\nCyflwyno’r brechiad atgyfnerthu yn gyflymach\nEglurodd y Prif Weinidog nod Cymru i gynnig apwyntiad i bob oedolyn cymwys am frechiad atgyfnerthu erbyn diwedd y flwyddyn.\nLefel rhybudd COVID-19 y DU yn codi i lefel 4\nYn dilyn cynnydd cyflym yn nifer yr achosion o Omicron, mae'r Prif Swyddogion Meddygol yn y DU wedi argymell y dylid codi lefel rhybudd COVID-19 y DU o lefel 3 i lefel 4. Mae lefel rhybudd 4 y DU yn golygu bod COVID-19 yn mynd ar led yn gyffredinol, bod lefel y trosglwyddiad yn uchel, a bod pwysau uniongyrchol sylweddol neu gynyddol ar wasanaethau gofal iechyd yn gyffredinol. Mae lefel rhybudd y DU yn disgrifio bygythiad y feirws yn hytrach na lefel y cyfyngiadau sydd eu hangen. Mae system lefelau rhybudd ar wahân ar gyfer cyfyngiadau yng Nghymru.\nOmicron yn “ddatblygiad sy’n peri pryder”\nYn yr adolygiad diweddaraf o rheoliadau cyfyngiadau’r coronafeirws, dywed y Prif Weinidog fod amrywiolyn newydd Omicron yn “ddatblygiad sy’n peri pryder”, gan nodi bod “rhaid inni fod yn barod i weld achosion yn cynyddu’n gyflym iawn”. Dywedodd mai “Brechlynnau yw ein hamddiffyniad gorau. Rydym wedi ehangu’r rhaglen frechu, yn unol â’r cyngor diweddaraf gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu a byddwn yn cynnig brechlyn atgyfnerthu i bawb dros 18 oed sy’n gymwys erbyn diwedd mis Ionawr”. Bydd Cymru yn aros ar lefel rhybudd 0, ond cyngor Llywodraeth Cymru bellach yw y dylai pobl gael prawf llif unffordd cyn mynd allan, ymweld â’u ffrindiau a’u teulu, neu deithio, a dylen nhw wisgo gorchuddion wyneb ym mhob man cyhoeddus, gan gynnwys yn y sinema a’r theatr, ac mewn tafarndai a bwytai, ac eithrio pan fyddan nhw’n bwyta neu’n yfed. Mae’r canllawiau diweddaraf ar ddefnyddio gorchuddion wyneb a lle mae’n ofyniad cyfreithiol eu gwisgo ar gael yma.\nProfion i ganfod Omicron\nCyhoeddodd y Gweinidog Iechyd gynlluniau i gynyddu’r gallu i brofi er mwyn canfod achosion o amrywiolyn Omicron yng Nghymru.\nDefnyddio therapïau COVID yng Nghymru\nYn dilyn y cyhoeddiad y bydd treial ar draws y DU yn ymchwilio i fanteision y feddyginiaeth wrthfeirysol molnwpirafir mewn pobl sy’n wynebu risg yn sgil COVID-19, cafwyd diweddariad gan y Gweinidog Iechyd ar fynediad at feddyginiaethau ar gyfer trin COVID-19 yng Nghymru.\nBrechiad atgyfnerthu i bob oedolyn\nDywedodd Gweinidog Iechyd Cymru y bydd brechiad atgyfnerthu yn cael ei gynnig i bob oedolyn cymwys erbyn diwedd mis Ionawr.\nNewidiadau o ran teithio rhyngwladol\nCadarnhaodd Eluned Morgan, y Gweinidog Iechyd, y byddai Nigeria yn mynd ar y rhestr goch ar gyfer teithio o 6 Rhagfyr 2021. Hefyd, cafodd gofyniad prawf 48 awr cyn gadael ei ailgyflwyno ar gyfer pob teithiwr. Mae camau tebyg yn cael eu cymryd ledled y DU.\nAchos cyntaf o Omicron yng Nghymru\nCadarnhawyd achos o amrywiolyn Omicron yng Nghymru. Mae'r achos, a ganfuwyd yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro, yn gysylltiedig â theithio rhyngwladol.\nOmicron - gorchuddion wyneb mewn ysgolion\nMewn ymateb i bryderon am yr amrywiolyn Omicron, cyhoeddodd Gweinidog Addysg Cymru y dylai’r holl staff a’r holl ddysgwr mewn ysgolion uwchradd, colegau a phrifysgolion wisgo gorchuddion wyneb bellach tra byddant dan do lle na ellir cadw pellter corfforol. “Mesur rhagofalus dros dro yw hwn a fydd ar waith ar gyfer yr wythnosau o’r tymor sy'n weddill ac ar yr adeg honno bydd y sefyllfa'n cael ei hadolygu”.\nNewidiadau o ran teithio rhyngwladol - mwy o brofion\nEr mwyn helpu i atal amrywiolyn newydd Omicron rhag lledaenu, cytunodd y Gweinidog Iechyd byddai angen o 30 Tachwedd 2021 i bob teithiwr a frechwyd yn llawn sy’n cyrraedd Cymru, gan gynnwys teithwyr dan 18 oed, hunanynysu a chael prawf PCR ar ddiwrnod 2 neu cyn hynny. “Rydym hefyd yn ystyried a fydd angen prawf PCR ar ddiwrnod 8”. Gallant roi’r gorau i hunanynysu unwaith y byddant wedi cael canlyniad prawf negyddol. Yn achos teithwyr sydd heb gael eu brechu ac sy'n dychwelyd o wledydd nad ydynt ar y rhestr goch, mae’r gofyniad i gael prawf PCR ar ddiwrnodau 2 ac 8 ac i hunanynysu am 10 diwrnod yn aros yn ddigyfnewid. Bydd rheolau tebyg yn berthnasol ym mhob rhan o'r DU. Mae'r Gweinidog wedi ailbwysleisio bod Llywodraeth Cymru yn parhau i gynghori pobl i beidio â theithio dramor oni bai bod hynny’n hanfodol.\nAmrywiolyn Omicron – pedair gwlad arall yn ne Affrica yn cael eu hychwanegu i'r rhestr deithio goch\nAngola, Malawi, Mozambique a Zambia hefyd â chysylltiad ag amrywiolyn Omicron (B.1.1.529) ac yn symud i'r rhestr goch o 28 Tachwedd 2021.\nYr achosion cyntaf o amrywiolyn Omicron yn ymddangos yn y DU\nMae dau achos o amrywiolyn B.1.1.529 (Omicron) wedi eu canfod yn y DU. Ar 25 Tachwedd 2021, cafodd B.1.1.529 ei ddynodi gan Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU (UKHSA) i fod yn amrywiolyn sy’n destun ymchwiliad. Ar 27 Tachwedd 2021, fe'i dynodwyd yn amrywiolyn pryder ar 27 Tachwedd 2021.sy’n destun pryder.\nNewidiadau i reolau teithio rhyngwladol mewn ymateb i amrywiolyn newydd Omicron\nY Gweinidog Iechyd yn cyhoeddi y bydd chwe gwlad yn ne Affrica yn symud i'r rhestr goch o heddiw ymlaen ar ôl achosion yno o amrywiolyn coronafeirws newydd B.1.1.529 (Omicron). Ni chaniateir i deithwyr o Botswana, Eswatini, Lesotho, Namibia, De Affrica na Zimbabwe ddod i Gymru, ond yn hytrach rhaid iddynt gyrraedd drwy borthladd mynediad yn Lloegr neu'r Alban a mynd i gyfleuster cwarantin rheoledig am 10 diwrnod. Rhaid iddynt hefyd wneud prawf PCR ar ôl cyrraedd ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8. Mae camau tebyg yn cael eu cymryd ar draws y DU.\nCymru yn parhau i fod ar lefel rhybudd sero\nYn dilyn yr adolygiad diweddaraf o reoliadau’r coronafeirws, cyhoeddodd y Prif Weinidog y bydd Cymru yn parhau ar lefel rhybudd sero. Dywedodd “Byddwn yn gwneud popeth o fewn ein gallu i ddiogelu Cymru a’i chadw ar agor. Mae hyn yn golygu cadw’r opsiwn i ymestyn y defnydd o’r Pàs COVID mewn lleoliadau lletygarwch y gaeaf hwn, os bydd nifer yr achosion, a’r pwysau ar y GIG, yn cynyddu”.\nCyngor ynghylch brechlynnau ar gyfer pobl ifanc 16 a 17 oed ac ymestyn y rhaglen pigiadau atgyfnerthu\nY Gweinidog Iechyd yn rhoi diweddariad ar gyhoeddiadau gan y Cydbwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu. Mae’r Cydbwyllgor wedi cynghori y dylid cynnig ail ddos o frechlyn COVID-19 i bobl ifanc 16-17 oed nad ydyn nhw mewn grŵp 'risg'. Cynghorwyd y dylid hefyd cynnig brechlyn atgyfnerthu COVID-19 i bobl 40-49 oed, os oes 6 mis neu ragor wedi pasio ers eu hail ddos.\nPasys COVID ar gyfer sinemâu a theatrau\nO heddiw ymlaen, bydd angen pasys COVID y GIG i fynd i mewn i sinemâu, theatrau a neuaddau cyngerdd yng Nghymru. Dyma wybodaeth ar sut i gael eich Pàs COVID y GIG.\nY Senedd yn pleidleisio i ymestyn y defnydd o basys COVID\nGwnaeth Aelodau o’r Senedd gymeradwyo ymestyn Pàs COVID y GIG i sinemâu, theatrau a neuaddau cyngerdd yng Nghymru o ddydd Llun 15 Tachwedd ymlaen.\nNewidiadau i deithio rhyngwladol – Brechlynnau 'Defnydd Brys' Sefydliad Iechyd y Byd\nY Gweinidog Iechyd sy’n cyhoeddi yn unol â'r newidiadau sy'n cael eu gwneud yng ngweddill y DU, y bydd angen i bobl a gafodd frechlynnau â statws rhestru Defnydd Brys Sefydliad Iechyd y Byd mewn gwlad sy'n rhoi tystysgrifau brechlyn cydnabyddedig gymryd prawf ail ddiwrnod yn unig (gall hynny fod yn prawf llif unffordd) ar ôl iddyn nhw gyrraedd Cymru. Y brechlynnau sydd â statws rhestru Defnydd Brys Sefydliad Iechyd y Byd ar hyn o bryd yw Sinopharm, Sinovax a Covaxin. Daw’r newidiadau hyn y rym ar 22 Tachwedd 2021.\nParhau ar lefel rhybudd 0 ond rhai mesurau cryfach\nYn dilyn yr adolygiad tair wythnos diweddaraf o reoliadau cyfyngiadau’r coronafeirws, cyhoeddodd y Prif Weinidog y bydd Cymru yn parhau ar lefel rhybudd sero, ond gyda rhai mesurau cryfach. Mae’r rhain yn cynnwys newidiadau i'r canllawiau hunanynysu o 29 Hydref 2021 - gofynnir i oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn a phlant a phobl ifanc rhwng pump a 17 oed hunanynysu os oes gan rywun ar eu haelwyd symptomau neu ganlyniad prawf positif am COVID-19 nes eu bod wedi cael canlyniad prawf PCR negatif. Bydd yn rhaid i bobl nad ydynt wedi cael eu brechu hunanynysu am 10 diwrnod ar ôl dod i gyswllt â rhywun sydd wedi profi'n bositif. O 15 Tachwedd 2021, bydd yn ofynnol i gael pàs COVID y GIG i gael mynediad i sinemâu, theatrau a neuaddau cyngerdd.\nYn unol â newidiadau mewn rhannau eraill o'r DU, mae’r Gweinidog Iechyd yn cytuno i ddileu'r saith gwlad sydd ar ôl o'r rhestr goch ar gyfer teithio rhyngwladol, ac yn ychwanegu 35 o wledydd ychwanegol at y rhestr o wledydd yr ydym yn cydnabod eu brechiadau a’u hardystiadau ar gyfer teithio rhyngwladol. Mae'r newidiadau hyn yn gymwys o 1 Tachwedd 2021 ymlaen.\nNewidiadau i'r trefniadau profi ar gyfer teithio rhyngwladol\nMae’r Gweinidog Iechyd yn cadarnhau, yn unol â newidiadau sy’n cael eu gwneud yng ngweddill y DU, y bydd pob oedolyn yng Nghymru sydd wedi'u brechu'n llawn, a'r rhan fwyaf o blant a phobl ifanc dan 18 oed sydd wedi teithio o wledydd nad ydynt ar y rhestr goch, yn gallu cymryd prawf llif unffordd (yn lle’r gofyniad presennol i gymryd prawf PCR) ar ddiwrnod 2, neu cyn hynny, ar ôl iddynt gyrraedd y DU. Daw'r newidiadau i rym yng Nghymru ar 31 Hydref 2021. Dywed y Gweinidog “rwyf wedi penderfynu'n gyndyn am resymau ymarferol mai cyd-fynd yn agos â threfniadau Llywodraeth y DU yw'r opsiwn mwyaf addas. Rydym yn parhau i annog pobl i deithio am resymau hanfodol yn unig”.\nCynllun y gaeaf ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol\nMae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi ei chynllun y gaeaf ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol 2021 i 2022, gan nodi sut y mae'n bwriadu bodloni gofynion iechyd a gofal dros fisoedd y gaeaf. Mae cyllid ychwanegol o £ 42 miliwn ar gyfer gofal cymdeithasol yn cael ei gyhoeddi hefyd. Mae cynllun y gaeaf yn cyd-fynd â dogfennau eraill gan gynnwys cynllun rheoli’r coronafeirws, sy'n nodi ymateb ehangach Llywodraeth Cymru i'r pandemig.\nPobl Cymru yn cael eu heffeithio gan ganlyniadau prawf COVID-19 anghywir\nArweiniodd materion technegol mewn labordy yn Lloegr at roi canlyniadau PCR COVID-19 anghywir i rai pobl rhwng 8 Medi a 12 Hydref 2021. Mae’r UKHSA yn amcangyfrif ei fod yn bosibl fod canlyniadau anghywir wedi cael eu rhoi i oddeutu 4,000 o bobl Cymru y cafodd eu profion eu prosesu yn y labordy yr effeithiwyd arno. Cafodd y rhan fwyaf o’r profion hyn eu cymryd mewn safleoedd profi ar draws ardal Gwent a Chwm Taf Morgannwg. Bydd gwasanaeth Profi ac Olrhain y GIG yn cysylltu â’r rhai yr effeithiwyd arnynt ac yn eu cynghori ymhellach.\nStrategaeth frechu COVID-19 wedi'i diweddaru\nCyhoeddodd y Gweinidog Iechyd strategaeth frechu COVID-19 wedi'i diweddaru, a chadarnhaodd y bydd y rhan fwyaf o’r rheini sy'n gymwys yn cael cynnig eu brechiad atgyfnerthu erbyn 31 Rhagfyr 2021. Mae'r strategaeth hefyd yn cadarnhau, erbyn 1 Tachwedd 2021, y bydd cynigion yn cael eu gwneud ar gyfer un dos i bob person ifanc 12-15 oed a brechiad atgyfnerthu i breswylwyr cartrefi gofal a staff iechyd a gofal. Mae system archebu ddigidol yn cael ei datblygu i alluogi pobl i drefnu apwyntiadau ar-lein.\nAngen pasys COVID i fynd i glybiau nos a digwyddiadau\nO'r dyddiad hwn, bydd angen i bobl yng Nghymru ddangos pàs COVID y GIG i fynd i ddigwyddiadau mawr, clybiau nos a lleoliadau tebyg, i brofi eu bod wedi cael cwrs llawn y brechlyn neu wedi cael prawf negatif.\nMae Cymru ar lefel rhybudd sero o hyd.\nYn dilyn yr adolygiad diweddaraf o reoliadau cyfyngiadau’r Coronafeirws, cyhoeddodd y Prif Weinidog y bydd Cymru yn parhau ar lefel rhybudd sero am y tair wythnos nesaf. Yr unig newid sylweddol i fesurau lefel rhybudd sero yw pasys COVID gorfodol i oedolion sydd am fynd i rai lleoliadau a digwyddiadau o 11 Hydref 2021 ymlaen.\nCynllun rheoli’r coronafeirws - diweddariad\nLlywodraeth Cymru yn cyhoeddi diweddariad i gynllun rheoli’r coronafeirws, , sy’n cynnwys dwy senario o ran cynllunio dros y gaeaf. Yn y senario gyntaf, sef Covid Sefydlog, bydd Cymru yn aros ar lefel rhybudd sero drwy'r hydref a'r gaeaf, a bydd busnesau i gyd yn gallu aros ar agor. Ar hyn o bryd, hon yw’r senario fwyaf tebygol. Mae'r ail senario, Covid Brys, wedi'i chynllunio i ddelio ag unrhyw newidiadau sydyn yn y sefyllfa, fel ymddangosiad amrywiolyn newydd sy'n lledaenu'n gyflym neu lefelau imiwnedd yn gostwng ymhlith y rhai sydd wedi’u brechu. Galli hynny gynyddu'r pwysau ar y GIG.\nY Gweinidog Iechyd yn cytuno i dynnu rhagor o wledydd oddi ar y rhestr goch (o 11 Hydref 2021) ond mae'n pwysleisio bod risgiau ynghlwm wrth y newidiadau hyn. “Maent yn cynyddu’r cyfle i heintiadau newydd ac amrywiolion newydd, na fydd y brechlynnau’n effeithiol yn eu herbyn, gyrraedd y DU a Chymru. Rydym yn gofyn i Lywodraeth y DU roi sicrwydd y bydd yn cynnal systemau gwyliadwriaeth cyson a chadarn sy’n gallu canfod amrywiolion peryglus yn gynnar ac y gellir gwyrdroi’r mesurau i lacio cyfyngiadau yn gyflym pe bai’r sefyllfa yn gwaethygu’n rhyngwladol”.\nY Senedd yn pleidleisio o blaid cyflwyno pasys COVID i fynd i glybiau nos a digwyddiadau mawr\nY Senedd yn cymeradwyo’r Rheoliadau Amddiffyn Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) (Diwygio) (Rhif 17) 2021, a fydd yn ei gwneud yn ofynnol i bobl ddangos pas COVID y GIG i fynd i mewn i sefydliadau risg uchel fel clybiau nos, a digwyddiadau mawr o 11 Hydref 2021 ymlaen.\nProfion COVID-19 i blant a phobl ifanc a staff sy’n gweithio mewn darpariaeth addysg arbennig.\nGweinidog y Gymraeg ac Addysg yn diwygio cyngor i ddysgwyr mewn ysgolion uwchradd a cholegau sydd o dan 18 oed ac sy’n byw o dan yr un to â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19. O 11 Hydref 2021 ymlaen, yn ogystal â chymryd prawf PCR ar Ddiwrnod 2 a Diwrnod 8, argymhellir y dylent gymryd profion llif unffordd bob dydd am saith diwrnod. Hefyd, yn dilyn cyngor gan ei grŵp cynghori ar brofion, ni fydd Llywodraeth Cymru mwyach yn argymell bod plant o dan 5 oed heb symptomau yn cael prawf COVID-19. Cyhoeddir hefyd y bydd yn ofynnol i staff sydd wedi’u brechu ac sy’n gweithio mewn darpariaeth addysg arbennig ac sy’n cael eu nodi fel cyswllt ag achos positif, ar yr aelwyd neu fel arall, yn gorfod cael prawf PCR negatif cyn mynd i’r gwaith ac yna bydd yn ofynnol iddynt gymryd profion llif unffordd bob dydd.\nYmateb deddfwriaethol Gweinidogion Cymru i bandemig y coronafeirws\nLlywodraeth Cymru yn cyhoeddi adroddiad sy’n cynnwys yr holl is-ddeddfwriaeth a wnaed gan Weinidogion Cymru i ymateb i bandemig y coronafeirws rhwng 10 Awst 2020 a 31 Awst 2021.\nCadarnhad o newidiadau o ran teithio rhyngwladol a galwadau i gadw’r profion PCR\nMae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau y bydd, yn yr un modd â gwledydd eraill y DU, yn uno'r rhestrau teithio gwyrdd ac oren ac yn dileu'r gofyniad am brawf cyn ymadael ar gyfer pobl sydd wedi cael eu brechu'n llawn. Mae'n mynegi eto ei phryder ynghylch penderfyniad Llywodraeth y DU i symud oddi wrth brofion PCR ar gyfer teithwyr sy'n dychwelyd ar ddiwrnod dau. “Mae rhoi gwahanol ofynion profi ar waith ym mhedair gwlad y DU yn arwain at heriau cyfathrebu a gorfodi, yn enwedig gan fod cymaint o deithwyr o Gymru’n dychwelyd i’r DU drwy borthladd neu faes awyr yn Lloegr. Yr ateb mewn gwirionedd yw cadw’r profion PCR diwrnod dau ar draws y Deyrnas Unedig. Byddwn yn dal i roi pwysau ar Lywodraeth y DU i ailgyflwyno profion ar gyfer y DU gyfan, ac yn parhau i archwilio’r dystiolaeth am drefn brofi i Gymru yn unig.”\nY Prif Swyddog Meddygol yn annog menywod beichiog i gael y brechlyn COVID\nMae'r Prif Swyddog Meddygol Cymru yn apelio ar i fenywod beichiog dderbyn y cynnig i gael eu brechu rhag COVID-19. Mae hyn yn dilyn cynnydd yn nifer y menywod beichiog, nad ydynt wedi cael eu brechu, sy’n cael eu derbyn i’r ysbyty yn dioddef salwch difrifol o ganlyniad i ddal COVID-19. “Gallwch gael y brechlyn COVID-19 ar unrhyw adeg yn ystod eich beichiogrwydd. Hoffwn annog pobl i gysylltu â’u bwrdd iechyd os nad ydyn nhw wedi manteisio ar eu cynnig. Mae’r dystiolaeth ddiweddaraf yn dangos mai’r brechlyn yw’r amddiffyniad gorau rhag COVID-19, ac mae gweithwyr proffesiynol meddygol yn cytuno â hynny yn llwyr.”\nPasys COVID i fynd i glybiau nos a digwyddiadau\nCyhoeddodd Prif Weinidog Cymru y bydd angen i oedolion yng Nghymru ddangos Pàs COVID y GIG o 11 Hydref 2021 ymlaen i fynd i glybiau nos a digwyddiadau, gan gynnwys: digwyddiadau dan do, digwyddiadau heb seddi ar gyfer mwy na 500 o bobl; digwyddiadau awyr agored heb seddi ar gyfer mwy na 4,000 o bobl; unrhyw ddigwyddiad lle bydd mwy na 10,000 o bobl yn bresennol. Bydd Pasys COVID y GIG yn cael eu defnyddio i ddangos bod person wedi'u brechu'n llawn, neu eu bod wedi cael canlyniad prawf llif ochrol negyddol yn ystod y 48 awr blaenorol.\nCyhoeddodd Llywodraeth y DU newidiadau o ran teithio rhyngwladol i Loegr o 4 Hydref 2021. Bydd teithwyr sydd wedi'u brechu'n llawn ac sy'n dod o wledydd nad ydynt ar y rhestr goch yn gallu defnyddio’r profion llif ochrol rhatach ar yr ail ddiwrnod ar ôl dychwelyd yn lle’r profion PCR, ac ni fydd angen iddynt gymryd prawf cyn gadael mwyach. Mae wyth cyrchfan wedi’u tynnu oddi ar y rhestr goch, gan gynnwys Twrci a Phacistan. Cadarnhaodd Gweinidog Iechyd Cymru ei bod wedi cytuno â’r newidiadau yn y rhestr goch (a ddaw ai rym ar 22 Medi), ac y bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried y newidiadau arfaethedig i’r profion gofynnol: “Gan fod Cymru'n rhannu ffin agored â Lloegr, a bod y rhan fwyaf o deithwyr i Gymru yn cyrraedd drwy byrth y tu allan i Gymru, nid yw'n effeithiol cael trefniadau polisi iechyd ar y ffiniau ar wahân ar gyfer Cymru. (…) Byddwn yn ystyried yn ofalus newidiadau arfaethedig Llywodraeth y DU i’r mesurau iechyd ar y ffiniau, sy’n cynnwys dileu’r gofyniad i gael prawf cyn ymadael a chyflwyno profion llif unffordd yn lle profion PCR ar yr ail ddiwrnod ar ôl i deithwyr ddychwelyd i’r DU. Bydd ein hystyriaethau wedi’u seilio ar dystiolaeth gadarn a’n prif nod o hyd fydd lleihau’r risg i iechyd y cyhoedd yng Nghymru”.\nBrechlyn i blant a phobl ifanc 12-15 oed\nDerbyniodd y Gweinidog Iechyd argymhelliad pedwar Prif Swyddog Meddygol y DU y dylid cynnig dos cyntaf o frechlyn COVID-19 Pfizer-BioNTech i bob plentyn a pherson ifanc 12-15 oed nad ydynt wedi’u cynnwys eisoes yng nghyngor presennol y JCVI (y Cyd-bwyllgor Brechu ac Imiwneiddio). “Mae Swyddogion Meddygol y DU wedi penderfynu bod y manteision tebygol ychwanegol o leihau’r tarfu addysgol, a'r gostyngiad canlyniadol o ran niwed i iechyd y cyhoedd yn cynnig digon o fantais ychwanegol i argymell o blaid brechu'r grŵp oedran hwn. Mae hyn yn ychwanegol at y fantais fach ar lefel unigol a nodwyd eisoes gan y Cyd-bwyllgor.”\nPigiadau atgyfnerthu yn yr hydref\nDerbyniodd y Gweinidog Iechyd argymhelliad y Cyd-bwyllgor Brechu ac Imiwneiddio (y JCVI) i gynnig pigiad atgyfnerthu COVID-19 i’r rhai a oedd yn gymwys ac a gafodd eu brechu yn ystod cyfnod cyntaf rhaglen frechu COVID-19 (grwpiau blaenoriaeth 1-9). Dylid sicrhau bod chwe mis wedi mynd heibio ers eu hail ddos. Nod yr ymgyrch hon i roi pigiad atgyfnerthu yn yr hydref yw “lleihau mynychder COVID-19 ymhellach a sicrhau’r amddiffyniad gorau posibl i’r rhai sydd yn y perygl mwyaf o gael haint difrifol, a hynny cyn misoedd y gaeaf”.\nCyllid adfer ar ôl COVID-19 ar gyfer gofal cymdeithasol\nCyhoeddodd y Dirprwy Weinidog dros Wasanaethau Cymdeithasol gronfa adfer ar ôl COVID-19 gwerth £48 miliwn i helpu gofal cymdeithasol yng Nghymru. Dyrannwyd £40 miliwn i awdurdodau lleol i helpu’r sector gofal cymdeithasol i ymdrin â’r problemau parhaus sy’n eu hwynebu oherwydd y pandemig. Bydd £8 miliwn arall yn ariannu nifer o flaenoriaethau penodol, gan gynnwys ymestyn y gronfa cymorth i ofalwyr; mynd i'r afael ag unigrwydd ymhlith pobl hŷn; buddsoddi yn llesiant y gweithlu gofal cymdeithasol a gwasanaethau preswyl ar gyfer plant sydd â phrofiad o fod mewn gofal.\nDewis ehangach o brofion COVID ar gael i deithwyr rhyngwladol\nCadarnhaodd y Gweinidog Iechyd y bydd pobl sy’n dychwelyd i Gymru o dramor ar ôl 21 Medi yn gallu archebu profion PCR gan amrywiaeth ehangach o ddarparwyr. “Daw'r newid hwn wrth i safonau newydd a hapwiriadau gael eu cyflwyno, a fydd yn helpu i fynd i'r afael â phryderon a materion hirsefydlog am y farchnad ar gyfer profion PCR ar gyfer pob teithiwr sy'n dychwelyd i'r DU”.\nY cyngor diweddaraf ar frechu plant rhwng 12 a 15 oed\nMae'r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) yn argymell ehangu'r rhestr o gyflyrau iechyd sylfaenol penodol ar gyfer plant a phobl ifanc rhwng 12 a 15 oed y dylid cynnig brechiad COVID-19 iddynt.\nYn achos plant heb gyflyrau iechyd sylfaenol, cyngor y JCVI yw nad oes digon o dystiolaeth o fudd i gefnogi brechu pob plentyn iach rhwng 12 a 15 oed ar hyn o bryd. Mae'n nodi nad yw cylch gwaith y JCVI yn cynnwys ystyried effeithiau ehangach brechu ar gymdeithas, gan gynnwys buddion addysgol. “The government may wish to seek further views on the wider societal and educational impacts from the Chief Medical Officers of the UK 4 nations”. Y Gweinidog Iechyd, Eluned Morgan, yn cadarnhau ei bod hi, ynghyd â chenhedloedd eraill y DU, wedi gofyn i Brif Swyddog Meddygol Cymru ddarparu canllawiau ‘cyn gynted â phosibl’ ar y manteision clinigol a’r manteision iechyd ehangach sy’n gysylltiedig â brechu’r grŵp oedran hwn.\nBrechiadau pellach i unigolion y mae eu system imiwnedd yn ddifrifol wan\nY Gweinidog Iechyd yn croesawu cyngor y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) y dylid cynnig trydydd 'dos cynradd' o frechlyn COVID-19 i COVID-19 i unigolion, 12 oed neu hŷn, a oedd yn imiwnoataliedig iawn ar adeg ei dos cyntaf neu ail o’r brechlyn, neu’r ddau. “Y rheswm dros hyn yw na fydd rhai unigolion sy’n ddifrifol imiwnoataliedig oherwydd cyflyrau iechyd isorweddol neu triniaethau meddygol penodol yn cyrraedd imiwnedd llawn o ganlyniad i’r ddau frechiad gyntaf o’r brechlyn COVID-19. Mae angen amddiffyniad ychwanegol ar yr unigolion hyn”.\nBuddsoddiad i wella ansawdd yr aer mewn ysgolion, colegau a phrifysgolion\nMae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi buddsoddiad mewn technoleg i wella ansawdd aer a diheintio mewn lleoliadau addysg. “Bydd £3.31m yn cael ei ddarparu ar gyfer peiriannau diheintio oson newydd, i leihau amseroedd glanhau, gwella’r broses ddiheintio a lleihau costau. Disgwylir i'r cyllid gyflenwi mwy na 1,800 o beiriannau, o leiaf un ar gyfer pob ysgol, coleg a phrifysgol yng Nghymru”.\nCafwyd adroddiad diweddarach fod Llywodraeth Cymru yn dweud y byddai'n cymryd cyngor arbenigol cyn i unrhyw broses gaffael ddechrau.\nFframweithiau penderfyniadau rheoli heintiau ar gyfer ysgolion a cholegau\nCyhoeddi fframweithiau penderfyniadau rheoli heintiau COVID-19 lleol ar gyfer ysgolion a cholegau. Dylai rhai mesurau craidd fod ar waith, ni waeth beth fo lefel y risg, a gellir teilwra ymyriadau eraill i adlewyrchu amgylchiadau a risgiau lleol. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud y dylid mabwysiadu’r dull hwn cyn gynted â phosibl ar ôl dechrau’r tymor, ac erbyn 20 Medi ar yr hwyraf.\nDim newidiadau i reolau COVID-19 yng Nghymru\nYn yr adolygiad diweddaraf o reoliadau cyfyngiadau’r coronafeirws, mae’r Prif Weinidog yn cadarnhau na fydd unrhyw newidiadau sylweddol i’r rheolau yng Nghymru. Mae'n annog pobl i barhau i gymryd rhagofalon i ddiogelu eu hunain ac eraill, gan dynnu sylw at y cynnydd yn nifer yr achosion coronafeirws ledled Cymru. Gellir dod o hyd i gyngor y Prif Swyddog Meddygol ar yr adolygiad diweddaraf o'r cyfyngiadau yma. Bydd y rheoliadau yn cael eu hadolygu eto ar 16 Medi 2021.\nTynnu plant a phobl ifanc oddi ar y rhestr gwarchod cleifion\nMae'r Gweinidog Iechyd yn dweud nad yw plant a phobl ifanc bellach yn cael eu hystyried yn hynod fregus yn glinigol yn dilyn adolygiad cynhwysfawr o dystiolaeth. “Er bod pob plentyn a pherson ifanc yn cael ei dynnu oddi ar y rhestr gwarchod cleifion, ceir nifer bach yn y grŵp hwn o hyd a allai fod wedi’u cynghori gan eu harbenigwyr eu hunain i ynysu neu i leihau eu cysylltiadau cymdeithasol oherwydd eu cyflwr meddygol neu’r driniaeth y maent yn ei derbyn. Mewn achosion o’r fath, cynghorir plant a phobl ifanc i barhau i ddilyn cyngor eu clinigydd eu hunain”.\nRhagor o gyllid COVID-19 ar gyfer iechyd a gwasanaethau cymdeithasol\nMae Llywodraeth Cymru yn dyrannu £551 miliwn o gyllid ychwanegol ar gyfer iechyd a gwasanaethau cymdeithasol yng Nghymru. Mae hyn yn cynnwys £411 miliwn ar gyfer costau parhaus delio â’r pandemig hyd at fis Ebrill 2022 a £140 miliwn ar gyfer adferiad a mynd i’r afael ag amseroedd aros.\nCymru yn symud i lefel rhybudd sero\nY Prif Weinidog yn cyhoeddi y bydd Cymru yn symud i'r lefel rhybudd sero newydd ar 7 Awst 2021. Ni fydd unrhyw derfynau cyfreithiol ar nifer y bobl sy'n cael cwrdd, gan gynnwys dan do, a bydd pob busnes yn cael agor. Bydd rhai amddiffyniadau yn parhau i fod ar waith, gan gynnwys hunan-ynysu ar gyfer pobl â symptomau COVID-19 neu sydd wedi cael canlyniad prawf positif, a bydd gorchuddion wyneb yn parhau i fod yn ofyniad yn y rhan fwyaf o fannau cyhoeddus dan do yng Nghymru (yr eithriad nodedig yw lletygarwch). Hefyd o 7 Awst 2021, ni fydd angen i oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn a phlant a phobl ifanc o dan 18 oed ynysu mwyach os cânt eu nodi fel rhywun sydd wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun â COVID-19. Mae cyngor y Prif Swyddog Meddygol i'r Prif Weinidog ar yr adolygiad diweddaraf hwn o'r cyfyngiadau i’w weld yma.\nCynyddu’r taliad cymorth hunan-ynysu\nY Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol, Rebecca Evans yn cyhoeddi y bydd taliad cymorth hunan-ynysu gan Lywodraeth Cymru yn cynyddu o £500 i £750 o 7 Awst 2021, i'w adolygu gan Weinidogion ymhen tri mis. Mae'r taliad yn helpu pobl y mae gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthynt i hunan-ynysu oherwydd eu bod wedi profi'n bositif, bod ganddynt symptomau coronafirws neu eu bod yn gyswllt agos nad ydynt wedi'u brechu'n llawn.\nDiweddariad ar y cyngor brechu i blant a phobl ifanc\nMae'r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) yn cynghori y dylid cynnig dos cychwynnol o frechlyn Pfizer-BioNTech i bob person 16 ac 17 oed nad ydynt wedi cael eu brechu. Dywedodd Llywodraeth Cymru ei bod bellach yn gweithio gyda'r GIG ar drefniadau i gynnig y brechlyn i bob person 16 ac 17 oed yn unol â chyngor y JCVI.\nNewidiadau i’r rheolau hunanynysu i bobl sydd wedi'u brechu'n llawn\nMae'r Prif Weinidog yn cadarnhau, o 7 Awst 2021, na fydd yn rhaid i oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn hunanynysu mwyach os cânt eu nodi fel cysylltiadau agos rhywun sydd wedi dal y coronafeirws. Bydd plant a phobl ifanc dan 18 oed hefyd wedi'u heithrio o'r angen i hunanynysu os cânt eu nodi fel cysylltiadau agos rhywun sydd wedi cael canlyniad positif i brawf. O 7 Awst, bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn darparu gwasanaeth 'rhybuddio a hysbysu' i unigolion sydd wedi'u brechu'n llawn os cânt eu nodi fel cysylltiadau agos, a fydd yn atgyfnerthu negeseuon allweddol ynghylch lleihau risg Covid-19 i eraill.\nGwahoddir plant dan 18 oed i gael eu brechliad COVID-19 cyntaf\nMae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi, yn dilyn cyngor gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (CBIB), fod oedolion ifanc 17 a 9 mis oed a hŷn yn cael eu gwahodd i gael eu brechiad COVID-19 yng Nghymru. “Y bwriad wrth ddechrau’r broses cyn bod y bobl ifanc yn 18 oed yw sicrhau bod cynifer â phosibl ohonynt yn manteisio ar y cyfle i gael y brechlyn wrth iddynt deithio ymhellach a dod yn fwy annibynnol. Bydd llawer yn dechrau gweithio neu’n dechrau yn y brifysgol yn nhymor yr hydref”. Hefyd, yn dilyn cyngor CBIB, mae byrddau iechyd yn gweithio i nodi a gwahodd plant a phobl ifanc 12 oed a hŷn sydd mewn mwy o berygl o fod mewn cyflwr difrifol ar ôl dal COVID-19 i gael eu brechu.\nNewidiadau i ofynion cwarantin i deithwyr rhyngwladol sydd wedi'u brechu\nMae Llywodraeth y DU yn cyhoeddi, o 2 Awst 2021, y caiff teithwyr o'r UE a'r UD sydd wedi'u brechu'n llawn ymweld â'r DU heb orfod hunanynysu ar ôl cyrraedd. Cadarnhaodd Llywodraeth Cymru y byddai'r penderfyniad hwn hefyd yn cael ei weithredu ar gyfer Cymru. Nododd y Gweinidog Iechyd, er bod Llywodraeth Cymru yn “gresynu at” benderfyniad Llywodraeth y DU i ddileu gofynion cwarantin, y “byddai'n aneffeithiol i gyflwyno trefniadau ar wahân ar gyfer Cymru” oherwydd y ffin agored â Lloegr.\nCyngor i bobl sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol\nYn ôl Prif Swyddog Meddygol Cymru, serch y cynnydd yn nifer achosion y coronafeirws a’r camau i lacio cyfyngiadau yng Nghymru, ni chynghorir pobl sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol i warchod eu hunain ar hyn o bryd. “Cafodd y cyngor i bobl eithriadol o agored i niwed yn glinigol i ddilyn mesurau gwarchod ei rewi ar 01 Ebrill 2021. Ers hynny, mae’r rhai ar y rhestr o gleifion a warchodir wedi’u cynghori i ddilyn yr un rheolau â dinasyddion eraill yng Nghymru. Fodd bynnag, dylent gymryd gofal ychwanegol i leihau eu risg o ddod i gysylltiad â’r feirws. Fe fydd yna rai eithriadau, megis cleifion sydd wedi cael cyngor penodol gan eu clinigydd i warchod eu hunain. Mae’n debygol y byddent wedi cael cyngor o’r fath er gwaethaf y pandemig, a dylent barhau i ddilyn y cyngor personol hwnnw os cawsant eu cynghori i wneud hynny gan eu clinigydd”. Mae copi o’r llythyr a anfonwyd at bawb sydd ar y rhestr warchod ar gael yma.\nCynllun adfer gofal cymdeithasol\nLlywodraeth Cymru yn lansio ei fframwaith ar gyfer adferiad gofal cymdeithasol, gan amlinellu’r blaenoriaethau uniongyrchol a’r blaenoriaethau tymor byr ar gyfer adferiad y sector gofal cymdeithasol. Hefyd, cyhoeddodd Julie Morgan, y Dirprwy Weinidog Gwasanaethau Cymdeithasol, gamau i lacio cyfyngiadau mewn cartrefi gofal. “Er bod rhai mesurau, megis profi ymwelwyr ar gyfer ymweliadau dan do a chynnal asesiadau risg ar gyfer ymweliadau, yn parhau yn eu lle, mae cyfyngiadau eraill wedi cael eu llacio ymhellach. Nid oes bellach angen i breswylwyr ynysu pan fyddant yn dychwelyd ar ôl aros dros nos yn rhywle arall, a chaniateir diddanwyr mewn ardaloedd dan do mewn cartref er mwyn galluogi preswylwyr i ailgydio yn y gweithgareddau maent yn eu mwynhau”.\nCyngor ar frechlynnau i blant a phobl ifanc\nY Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) yn cyhoeddi rhagor o gyngor ar frechu plant a phobl ifanc. Mae’r cyngor yn nodi y dylai plant sy’n wynebu risg uwch o gael clefyd COVID-19 difrifol gael cynnig y brechlyn Pfizer-BioNTech. Mae hyn yn cynnwys plant 12 i 15 oed sydd â niwroanableddau difrifol, syndrom Down, system imiwnedd gwan ac anableddau dysgu lluosog neu ddifrifol. Mae'r JCVI hefyd yn argymell y dylid cynnig y brechlyn i blant a phobl ifanc rhwng 12 a 17 oed sy'n byw gyda pherson sydd â system imiwnedd gwan. Ar hyn o bryd, nid yw'r JCVI yn cynghori brechu plant fel rheol y tu allan i'r grwpiau hyn. Dywedodd Gweinidog Iechyd Cymru “Yn unol â gwledydd eraill y DU, mae Llywodraeth Cymru'n croesawu'r cyngor hwn gan JCVI.”\nDod â chyfyngiadau i ben yn Lloegr\nLloegr yn symud i Gam 4 o'i map ar gyfer dod allan o’r cyfnod clo. Mae hyn yn golygu bod y rhan fwyaf o gyfyngiadau cyfreithiol i reoli COVID-19 wedi'u codi, a bod canllawiau wedi’u cyflwyno yn eu lle sy’n rhoi’r pwyslais ar arfer barn unigol a chymryd cyfrifoldeb personol.\nO ddydd Llun 19 Gorffennaf, bydd pob rhan o'r Alban yn symud i lefel 0, gydag addasiadau i rai cyfyngiadau. Dywedodd Prif Weinidog yr Alban ei bod yn gobeithio symud y tu hwnt i lefel 0 ar 9 Awst, fel y nodwyd ganddi’n flaenorol. Dywedodd mai dyna yw ei disgwyliad o hyd.\nCyhoeddi newidiadau teithio rhyngwladol\nO 19 Gorffennaf ymlaen, ni fydd angen i oedolion sydd wedi'u brechu'n llawn na phobl ifanc o dan 18 oed hunanynysu mwyach wrth ddychwelyd o wledydd ar y rhestr oren. Bydd angen iddynt gymryd profion cyn gadael ac ar yr ail ddiwrnod ar ôl iddynt gyrraedd y DU. Dywedodd Eluned Morgan, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol fod Llywodraeth Cymru "yn parhau i rybuddio yn erbyn teithio rhyngwladol yr haf hwn, heblaw am resymau hanfodol. Fel y mae'r Prif Weinidog wedi nodi heddiw, rydym yn gresynu at benderfyniad Llywodraeth y DU i ddileu’r rheol y dylai oedolion sydd wedi cael eu brechu'n llawn hunanynysu wrth ddychwelyd o wledydd sydd ar y rhestr oren. Fodd bynnag, ni fyddai’n ymarferol i ni gyflwyno polisi iechyd gwahanol o ran y ffiniau.”\nBydd Cymru yn symud yn llwyr i lefel rhybudd un o 17 Gorffennaf ymlaen\nLlywodraeth Cymru yn cyhoeddi cynllun rheoli’r coronafeirws wedi’i ddiweddaru. Y Prif Weinidog yn cyhoeddi y bydd newidiadau i’r cyfyngiadau yng Nghymru o 17 Gorffennaf 2021 gan gynnwys: caniatáu i hyd at chwe pherson gwrdd dan do mewn cartrefi preifat a llety gwyliau; caniatáu digwyddiadau dan do wedi'u trefnu ar gyfer hyd at 1,000 o bobl yn eistedd neu 200 o bobl yn sefyll, ac; ailagor canolfannau sglefrio iâ. Bydd y cyfyngiadau ar nifer y bobl sy'n gallu ymgynnull yn yr awyr agored yn dod i ben. Dywedodd, "Byddwn yn ystyried a yw’n bosibl i Gymru symud i lefel rhybudd sero newydd ar 7 Awst yn dilyn yr adolygiad nesaf o’r cyfyngiadau. (...) Bydd gorchuddion wyneb yn parhau i fod yn ofyniad cyfreithiol o dan do, ac eithrio mewn lleoliadau lletygarwch. Rydym yn disgwyl y byddwn yn llacio’r gofynion hyn yn raddol - gan ddechrau gyda lleoliadau lletygarwch o 7 Awst.” Mae cyngor y Prif Swyddog Meddygol ar yr adolygiad 21 diwrnod o gyfyngiadau COVID-19 ar gael yma.\nYmestyn y cynllun taliadau cymorth ar gyfer hunanynysu\nLlywodraeth Cymru yn cyhoeddi y bydd y cynllun taliadau cymorth £500 i gefnogi pobl ar incwm isel os oes rhaid iddynt hunanynysu yn cael ei ymestyn tan fis Mawrth 2022.\nMae gorchuddion wyneb yn parhau i fod yn ofynnol\n11 Gorffennaf 2021\nCyn yr adolygiad 21 diwrnod nesaf o'r rheoliadau coronafeirws (dydd Mercher 14 Gorffennaf 2021), mae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi y bydd gorchuddion wyneb yn parhau i fod yn orfodol mewn rhai mannau "tra bo’r coronafeirws yn parhau i beri bygythiad i iechyd y cyhoedd". Mae hyn yn cynnwys trafnidiaeth gyhoeddus a lleoliadau iechyd a gofal cymdeithasol.\nNewidiadau mewn ysgolion ar gyfer tymor yr hydref\nMae Jeremy Miles, y Gweinidog Addysg, yn gwneud datganiad ar weithredu ysgolion a cholegau yng Nghymru o fis Medi. Mae'r newidiadau'n cynnwys: ni fydd angen gorchuddion wyneb mewn ystafelloedd dosbarth mwyach; ni fydd angen 'grwpiau cyswllt' mwyach ar gyfer disgyblion ysgol na dysgwyr llawn amser mewn colegau, a; bydd amseroedd sesiwn arferol yn ailddechrau. Bydd 'fframwaith penderfyniadau rheoli heintiau COVID-19 lleol' ar gyfer ysgolion a cholegau yn cael ei gyhoeddi ar ddechrau tymor yr Hydref.\nCyrraedd trydedd carreg filltir\nMae Eluned Morgan y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, yn cyhoeddi bod mwy na 75 y cant o oedolion dan 50 wedi cael eu dos cyntaf o frechlyn COVID-19, felly’n cyrraedd y drydedd garreg filltir, a’r olaf.\nCyfnod nesaf y rhaglen frechu\nMae’r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) yn cyhoeddi cyngor ynghylch trydydd cyfnod rhaglen frechu COVID-19. Mae’n cynghori y dylid lansio ymgyrch yr hydref i roi brechlynnau atgyfnerthu ym mis Medi i “sicrhau bod y rheini sydd fwyaf agored i niwed gan haint difrifol yn cael eu hamddiffyn cymaint ag sy’n bosibl”. Bydd y rhai sy’n cael cynnig o drydydd dos yn dilyn y grwpiau blaenoriaeth ar gyfer y dos cyntaf a’r ail ddos yn bennaf.\nCymorth i bobl sy’n cael trafferth yn talu eu rhent\nMae Julie James, y Gweinidog Newid Hinsawdd, yn cyhoeddi Grant Caledi i Denantiaid gwerth £10m. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud mai diben y grant yw “helpu pobl sydd wedi syrthio i ddyled o wyth wythnos neu fwy gyda’u taliadau rhent rhwng 1 Mawrth 2020 a 30 Mehefin 2021”.\nYmestyn mesurau i warchod busnesau rhag cael eu troi allan\nVaughan Gething, Gweinidog yr Economi, yn cyhoeddi y bydd busnesau yng Nghymru y mae’r pandemig wedi effeithio arnynt bellach yn cael eu gwarchod rhag cael eu troi allan hyd nes ddiwedd mis Medi 2021. Yn wreiddiol, roedd disgwyl i’r moratoriwm ar fforffedu tenantiaethau busnes oherwydd methiant i dalu rhent ddod i ben ar 30 Mehefin 2021.\nNodi statws brechu COVID drwy bàs COVID digidol y GIG\nO’r dyddiad hwn ymlaen, bydd pobl yng Nghymru yn gallu dangos eu statws brechu COVID drwy ddangos pàs COVID digidol y GIG ar eu ffôn, llechen neu liniadur os oes yn rhaid iddynt fynd ar daith ryngwladol frys ac os ydynt yn bodloni gofynion brechu y wlad y maent yn teithio iddi. Mae llythyrau pàs COVID y GIG wedi bod ar gael yng Nghymru ers mis Mai i’r bobl sydd wir angen teithio’n rhyngwladol. Bellach, y pàs digidol fydd y dewis diofyn i brofi statws brechu wrth deithio’n rhyngwladol. Bydd llythyrau’n parhau i fod ar gael ar gyfer unrhyw un sydd heb fynediad at bàs digidol.\nRhagor o wledydd yn cael eu hychwanegu at restr werdd y DU ar gyfer teithio rhyngwladol\nMae Malta, Madeira, Ynysoedd Baleares, nifer o diriogaethau tramor y Deyrnas Unedig ac ynysoedd y Caribî, gan gynnwys Barbados, wedi’u hychwanegu at restr werdd Llywodraeth y DU ar gyfer teithio rhyngwladol. Mae Eritrea, Haiti, Gweriniaeth Dominica, Mongolia, Tiwnisia ac Uganda wedi’u hychwanegu at y rhestr goch. Mae Cymru’n parhau i ddilyn yr un dull golau traffig â gweddill y DU. Mae Eluned Morgan, y Gweinidog Iechyd, yn pwysleisio’r cyngor gan Lywodraeth Cymru y dylai pobl fynd ar wyliau gartref: “Rydym yn cynghori’n gryf o hyd na ddylai pobl deithio dramor oni bai bod hynny’n hanfodol, a hynny oherwydd y risg o ddal y coronafeirws, yn enwedig amrywiolynnau newydd sy’n peri pryder”.\nSaib o ran llacio cyfyngiadau\nY Prif Weinidog, Mark Drakeford, sy’n cyhoeddi saib o 4 wythnos o ran llacio cyfyngiadau’r Coronafeirws, oherwydd yr amrywiad delta newydd. Dywed y bydd y saib yn caniatáu i fwy o bobl gael eu hail ddos o’r brechlyn, ac yn helpu i atal cynnydd mewn salwch difrifol wrth i achosion ddechrau cynyddu eto.\nCefnogi pobl â COVID hir\nY Gweinidog Iechyd, Eluned Morgan, sy’n amlinellu sut y bydd y llywodraeth yn gweithio gyda GIG Cymru i gefnogi pobl sy’n dioddef o COVID hir. Yn ôl yr amcangyfrif diweddaraf, mae 50,000 o bobl yng Nghymru yn profi COVID hir ac mae'r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn amcangyfrif y bydd 9,400 o'r bobl hynny wedi’u cyfyngu o ran eu gweithgareddau o ddydd i ddydd.\nPob oedolyn yng Nghymru wedi cael cynnig brechlyn yn gynharach na’r disgwyl\n13 Mehefin 2021\nEluned Morgan, y Gweinidog Iechyd, yn cadarnhau y bydd pob oedolyn cymwys yng Nghymru wedi cael cynnig brechlyn erbyn dydd Llun 14 Mehefin – chwe wythnos yn gynharach na’r disgwyl.\nCynllun peilot ‘canolfannau cymorth COVID’\nMae canolfannau sy’n cynnig ystod o gymorth i bobl sydd wedi gorfod hunan-ynysu a phobl y mae’r pandemig wedi effeithio arnynt fwyaf yn cael eu cyflwyno fel rhan o gynllun peilot mewn rhannau o Ogledd Cymru. Mae’r cynllun hwn yn rhan o raglen Profi, Olrhain, Diogelu Cymru.\nY wybodaeth ddiweddaraf am y strategaeth frechu\nLlywodraeth Cymru yn cyhoeddi’r wybodaeth ddiweddaraf am ei strategaeth frechu COVID-19. Mae’r Gweinidog Iechyd yn dweud ei bod yn hyderus y bydd Llywodraeth Cymru yn cyrraedd carreg filltir 3 (pob oedolyn yn cael cynnig dos cyntaf erbyn diwedd mis Gorffennaf 2021) tua phedair wythnos yn gynnar. O ran yr ail ddos, mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl y bydd pob un sydd wedi cael y dos cyntaf yn cael cynnig ail ddos erbyn diwedd mis Medi 2021. Mae’r Llywodraeth hefyd yn bwriadu ailgynnig y brechlyn i unrhyw un oedd heb fanteisio ar y cynnig cyntaf. Bydd system ar-lein yn cael ei llunio yn yr hydref 2021 i ganiatáu i bobl wneud a newid apwyntiadau. Mae’r diweddariad ar y strategaeth hefyd yn nodi sut y mae Cymru yn paratoi ar gyfer unrhyw benderfyniadau gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu ynghylch pigiadau atgyfnerthu a chamau i frechu plant, yn dilyn penderfyniad yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd i gymeradwyo brechlyn i frechu plant dros 12 oed.\nY DU yn cymeradwyo brechlyn Pfizer ar gyfer plant 12-15 oed\nMae Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd y DU (MHRA) yn cymeradwyo’r defnydd o frechlyn COVID-19 Pfizer/BioNTech ar gyfer plant 12 i 15 oed.\nSymud yn raddol i lefel rhybudd un\nMae Prif Weinidog Cymru yn cadarnhau y gall hyd at 30 o bobl gyfarfod yn yr awyr agored o ddydd Llun 7 Mehefin 2021 ymlaen, ac y gall cynulliadau a digwyddiadau mwy wedi’u trefnu gael eu cynnal yn yr awyr agored. Gall hyd at dair aelwyd ffurfio aelwyd estynedig. “Bydd gweithredu mewn dau gam fel hyn yn galluogi rhagor o bobl i gael eu brechu a chwblhau eu cwrs dau ddos – ar adeg pan fo pryderon cynyddol ynghylch lledaeniad amrywiolyn delta o’r feirws ar draws y Deyrnas Unedig.”\nGwlad Portiwgal yn symud i’r rhestr oren ar y system goleuadau traffig ar gyfer teithio rhyngwladol\nAm 04:00 o'r gloch ddydd Mawrth 8 Mehefin, mae gwlad Portiwgal (gan gynnwys Madeira a'r Azores) yn symud i'r rhestr oren, sy'n golygu bod angen i deithwyr sy'n dychwelyd i Gymru o Bortiwgal hunanynysu ar ôl dod yn ôl. Mae hyn yn adlewyrchu'r sefyllfa ledled y DU. Daw'r penderfyniad yn sgil pryder cynyddol ynghylch lledaeniad amrywiolion newydd o’r coronafeirws. Ychwanegwyd saith gwlad arall – Afghanistan, Swdan, Sri Lanka, Bahrain, Trinidad a Thobago, Costa Rica a'r Aifft – at y rhestr goch.\nParhau i olrhain cysylltiadau yng Nghymru hyd at fis Mawrth 2022\nMae Eluned Morgan, y Gweinidog Iechyd, yn cyhoeddi y bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yng Nghymru Cymru yn parhau hyd at fis Mawrth 2022. Bydd Llywodraeth Cymru yn buddsoddi cyllid ychwanegol gwerth £32 miliwn yn y gwasanaeth.\nCefnogwyr pêl-droed yn cael eu hannog i aros gartref\nMae Llywodraeth Cymru a Chymdeithas Bêl-droed Cymru yn annog cefnogwyr i gefnogi tîm pêl-droed Cymru o gartref yn hytrach na theithio dramor. Mae Cymru ar fin chwarae gemau yn Ffrainc, Azerbaijan a'r Eidal, ond mae pob un o’r gwledydd hyn ar y rhestr oren o wledydd ar gyfer teithio rhyngwladol i’r DU, ac o’r DU. Dywedodd y Prif Weinidog: 'Ein cyngor pendant yw na ddylech deithio – mae Ffrainc, Azerbaijan a’r Eidal ar y rhestr oren oherwydd bod y feirws yn cylchredeg yno'.\nProfion COVID yn cael eu hannog ar gyfer pobl sy'n cael gwyliau yng Nghymru\nMae'r Prif Weinidog yn annog unrhyw ymwelwyr sy'n bwriadu dod ar wyliau i Gymru o ardaloedd yn y Deyrnas Unedig sydd â chyfraddau uwch o’r coronafeirws, gan gynnwys rhannau o Loegr sydd â lefelau uchel o amrywiolyn delta, i gael profion cyn iddynt deithio ac yn ystod eu gwyliau. Dim ond y rhai sy’n cael canlyniadau negyddol, ac sy’n rhydd o unrhyw symptomau o’r coronafeirws, ddylai deithio. Gweler y wybodaeth ynghylch sut i gael profion llif unffordd.\nTystysgrif frechu ar gyfer teithio rhyngwladol brys\nMae Eluned Morgan, y Gweinidog Iechyd, yn cyhoeddi y gall trigolion Cymru wneud cais am dystysgrif frechu ar gyfer teithio rhyngwladol brys. Gall pobl sy'n byw yng Nghymru ofyn am dystysgrif os ydyn nhw wedi cael dau ddos o’r brechlyn COVID-19; os oes angen iddynt deithio ar frys i wlad sy’n gofyn am dystysgrif brechu; ac os nad oes modd iddynt naill ai ddefnyddio cwarantin na darparu profion i fodloni’r gofynion ar gyfer mynd i mewn i wlad. Cyngor Llywodraeth Cymru yw y dylid teithio dramor dim ond os yw'n hanfodol.\nCyllid i adfer gwasanaethau’r GIG a gofal cymdeithasol\nMae Gweinidog Iechyd Cymru wedi cyhoeddi buddsoddiad o £100m i roi hwb i’r gwaith o adfer y system iechyd a gofal ar ôl y pandemig. ‘Bydd yr arian ar gyfer cyfarpar, staff, technoleg newydd yn ogystal â ffyrdd newydd o weithio’n helpu byrddau iechyd i wella gwasanaethau gofal sylfaenol, gofal yn y gymuned ac yn yr ysbytai drwy gynyddu capasiti a lleihau amseroedd aros wrth iddynt ailddechrau darparu gofal nad yw’n ofal brys yn dilyn y pandemig’.\nY wybodaeth ddiweddaraf am y rhaglen frechu\nMae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi’r wybodaeth ddiweddaraf am y rhaglen frechu, gan dynnu sylw at y ffaith bod holl fyrddau iechyd Cymru yn awr yn cynnig y brechlyn i oedolion 18 oed a hŷn. Mae hefyd yn dweud bod Llywodraeth Cymru yn monitro ‘amrywiolyn India’ (VOC-21APR-02) yn ofalus yng Nghymru. Yn unol â chyngor diweddaraf y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI), rydym yn gweithio gyda’n timau rheoli achosion lleol a’n byrddau iechyd i hwyluso’r dasg, yn amodol ar gyflenwadau, o ddarparu ail ddos o’r brechlyn i bobl yn gynharach os bydd hynny’n golygu y bydd llai yn cael eu heintio, yn cael salwch difrifol ac yn treulio cyfnodau yn yr ysbyty’.\nTeithio rhyngwladol yn ailddechrau\nO ddydd Llun 17 Mai ymlaen, gall teithio rhyngwladol ailddechrau o dan system goleuadau traffig wedi'i alinio â Lloegr a'r Alban. Bydd gwledydd yn cael eu pennu fel bod yn wledydd gwyrdd, oren neu goch. Ni fydd yn rhaid i bobl sy'n dychwelyd o wledydd ar y rhestr werdd gael eu gosod dan gwarantîn pan fyddan nhw’n dychwelyd. Mae Llywodraeth Cymru yn cynghori pobl i deithio dramor at ddibenion hanfodol yn unig.\nMae gwybodaeth bellach ar deithio tramor a thystysgrifau brechiad er mwyn teithio ar gael gan Lywodraeth Cymru.\nYn dilyn yr adolygiad tair wythnos diweddaraf o reoliadau cyfyngiadau’r Coronafeirws, y Prif Weinidog sy’n cadarnhau y bydd Cymru gyfan – o ddydd Llun 17 Mai ymlaen – yn symud i lefel rhybudd 2. Yn ogystal ag ailagor lletygarwch dan do, gall lleoliadau adloniant dan do ailagor a gall nifer cynyddol o bobl fynd i weithgareddau dan do ac awyr agored sydd wedi'u trefnu.\nAilagor lletygarwch dan do a chefnogaeth bellach\nY Prif Weinidog sy’n cadarnhau – o 17 Mai ymlaen – bydd chwech o bobl o chwe aelwyd wahanol yn gallu cwrdd y tu mewn, mewn caffis, tafarndai a bwytai.\nLlywodraeth Cymru sydd hefyd yn cyhoeddi y bydd busnesau sy'n dal i gael eu heffeithio gan gyfyngiadau’r Coronafeirws yn gallu hawlio hyd at £25,000 mewn cefnogaeth i dalu costau parhaus hyd at ddiwedd mis Mehefin 2021. Mae mwy o wybodaeth ar gael ar wefan Busnes Cymru.\nDigwyddiadau peilot yn mynd rhagddynt\nY Prif Weinidog, Mark Drakeford, sy’n cyhoeddi rhestr arfaethedig o ddigwyddiadau prawf peilot, a fydd yn cael eu cynnal dros yr wythnosau nesaf. Yn ôl Llywodraeth Cymru, mae hi’n gweithio gyda phartneriaid i ddarparu digwyddiadau peilot y byddant, yn eu tro, yn datblygu prosesau ac arweiniad ar gyfer cynnal digwyddiadau yn ddiogel eto.\nY DU yn gostwng lefel rhybudd COVID-19\nPedwar Prif Swyddog Meddygol y DU sy’n cytuno i ostwng lefel rhybudd COVID-19 y DU o lefel rhybudd 4 i lefel rhybudd 3. Roedd y DU ar lefel rhybudd 5 ym mis Ionawr, ac fe ostyngodd hynny i lefel rhybudd 4 ym mis Chwefror. Mae lefel rhybudd 3 yn golygu bod y feirws mewn cylchrediad cyffredinol. Mae'r lefel rhybuddio hon yn y DU yn ymwneud â'r bygythiad yn sgil y feirws ac yn lefel sydd ar wahân i'r lefelau rhybuddio sy'n sail i'r cyfyngiadau yng Nghymru.\nDiweddariad ar y brechlyn AstraZeneca\nLlywodraeth Cymru sy’n cyhoeddi y bydd yn rhoi’r newid yn cyngor gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu a'r Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd ar waith, ac yn cynnig dewis arall i'r rheini sydd o dan 40 oed (heb unrhyw ffactorau risg clinigol) yn hytrach na brechlyn AstraZeneca. Dylai'r rheini sydd eisoes wedi cael dos cyntaf o'r brechlyn AstraZeneca dderbyn yr ail ddos.\nErthygl gan Lucy Morgan, Philippa Watkins and Rebekah James, Ymchwil y Senedd, Senedd Cymru


Amdanom - Adult Learners Week\nAM YR WYTHNOS ADDYSG OEDOLION\nWythnos Addysg Oedolion, sydd bellach yn 31 mlwydd oed, yw’r ymgyrch addysg oedolion mwyaf yng Nghymru gyda thros 10,000 o oedolion yng Nghymru yn cymryd rhan. Nod yr ymgyrch yw codi ymwybyddiaeth o werth addysg oedolion, dathlu cyflawniadau pobl a phrosiectau sydd yn ysbrydoli ac ysgogi pobl i ganfod sut gall addysg newid eu bywydau er gwell. Bydd ymgyrch eleni yn cyfeirio at gannoedd o gyrsiau, sesiynau blasu, diwrnodau agored ac adnoddau dysgu.\nCYMRYD RHAN A NEWID DY STORI\nCymerwch ran yn nathliad Wythnos Addysg Oedolion trwy gydol mis Medi.\nDechreuwch eich addysg a newidiwch eich stori trwy chwilio am gyrsiau, digwyddiadau ac adnoddau.\nCysylltwch â ni ar y cyfryngau cymdeithasol trwy Twitter, Facebook ac Instagram – defnyddiwch yr hashnod #newiddystori ac #wythnosaddysgoedolion, tagiwch ni yn eich negeseuon a dywedwch wrthym beth rydych yn ei ddysgu.\nOs oes gennych stori sydd yn ysbrydoli yr hoffech ei rhannu a’i defnyddio i ysbrydoli eraill, rhowch wybod i ni am eich cyflawniadau.\nOs hoffech fwy o wybodaeth, cyngor arbenigol ac arweiniad ar feysydd fel ffyrlo, gofal plant, diswyddiadau – ewch i wefan Cymru’n Gweithio.\nDOD O HYD I GWRS NEU DDIGWYDDIAD\nBeth ddywedodd rhai a gymerodd ran yn yr Wythnos Addysg Oedolion…\n"Fe wnes ffrindiau newydd ac rwy'n teimlo'n fwy hyderus ers mynychu digwyddiad Wythnos Addysg Oedolion"\n"Roedd yn gyfle gwych i fynd a gwneud rhywbeth cadarnhaol dros eich llesiant ei hun, roedd yn ddiddorol iawn ac roedd y tiwtor yn rhagorol."\n"Oherwydd yr Wythnos Addysg Oedolion, fe ddaeth fy ngŵr i wybod am gwrs yn yr ardal leol ac mae'n cychwyn arno yr wythnos nesaf."\n"Mae'n braf gwybod fod help yna ar gyfer oedolion gan y gall oedolion fynd yn angosf weithiau."\n"Mae'r digwyddiadau y bûm arnynt wedi bod yn help mawr i fi. Rwyf wedi cael problemau gyda bod yn gaeth i gyffuriau ac alcohol, felly roedd yn ddefnyddiol mynd allan a siarad gyda phobl eraill a fu mewn sefyllfa debyg sydd eisiau mynd nôl i addysg."\nCaiff yr Wythnos Addysg Oedolion ei chydlynu gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith, sefydliad polisi, ymchwil a datblygu annibynnol sy’n ymroddedig i ddysgu gydol oes, cyflogaeth lawn a chynhwysiant. Rydym wedi gweithio’n agos gydag ystod eang o bartneriaid a rhanddeiliaid am dros 25 mlynedd i gefnogi cyflwyno’r Wythnos Addysg Oedolion yng Nghymru. Diolch yn arbennig i noddwyr ymgyrch islaw.\nDiddordeb mewn cefnogi’r Wythnos Addysg Oedolion?\nA ydych yn ddarparydd ?


Llwybr Arfordir Cymru / Pethau i’w gwneud - Bae Caerfyrddin a Phenrhyn Gŵyr\nHafanu > Lleoedd i fynd iddyn nhw > Bae Caerfyrddin a Phenrhyn Gŵyr\nPethau i’w gwneud - Bae Caerfyrddin a Phenrhyn Gŵyr\nNid cerdded yw’r unig beth y gallwch ei wneud. Yn ogystal â’r llu o gyfleoedd i gerdded y soniwn amdanynt yn yr adran Crwydro Llwybr yr Arfordir, mae llawer o bethau eraill i’w gweld a’u gwneud ar hyd y Llwybr\nCartref Dylan Thomas yn Nhalacharn\nCestyll Talacharn, Llansteffan a Chydweli\nParc Arfordirol y Mileniwm\nGoleudy Trwyn Whiteford\nArdal o Harddwch Naturiol Eithriadol Gŵyr\nCymerwch gip yma i chi gael gweld pam y mae hwn yn lle mor ardderchog i dreulio amser yn yr awyr agored a pha mor hawdd yw defnyddio Llwybr yr Arfordir yn eich bywyd bob dydd neu ar eich gwyliau.\nDewch i ganolfan y WWT (yr ymddiriedolaeth dros wlyptiroedd ac adar dŵr) ger Llanelli i seiclo, cerdded neu ganŵio hyd yn oed, ac i weld bywyd gwyllt ar ei orau.\nArchwiliwch gartref y Cymro enwog. Lleoliad trawiadol a roddodd gryn ysbrydoliaeth iddo.\nTri adfail hudol mewn lleoliadau hyfryd sy’n cynnig golygfeydd o Fae Caerfyrddin ac aberoedd yr afonydd.\nLlwybr pwrpasol i gerddwyr a beicwyr ar hyd aber Afon Llwchwr, gyda chanolfan i ymwelwyr yn Llanelli.\nMae dwy filltir o bromenâd gwastad ar lan y môr, ynghyd â thraeth tywodlyd eang a golygfeydd gwych dros Fae Abertawe tua Phenrhyn Gŵyr. Mae Traeth Aberafan yn lle delfrydol i wylio’r haul yn machlud.\nYr enw Saesneg ar y darn yma o’r penrhyn yw Worm’s Head, sy’n tarddu o’r ffaith fod y tir yn debyg i ddraig sy’n gorwedd. Mae’n safle eiconig, ac mae’r olygfa orau ohono o Fae Rhosili.\nMae’r tonnau’n torri’n gyson dros y goleudy haearn bwrw yma a adeiladwyd yn 1865. Mae’n un o’r unig ddau o’r math yma o oleudy sy’n dal i sefyll yn unrhyw le yn y byd, a’r unig un yn y Deyrnas Unedig.\nFel yr ardal gyntaf yn y Deyrnas Unedig i gael ei dynodi’n AHNE, mae Penrhyn Gŵyr yn boblogaidd gydag ymwelwyr a phobl yr ardal fel ei gilydd.\nMae gan Gyngor Sir Caerfyrddin gyfoeth o wybodaeth ychwanegol i’ch helpu i gynllunio eich antur nesaf, cofiwch eu holi os oes gennych unrhyw gwestiynau ynglŷn â’ch ymweliad. Gallwch ymweld â hwy isod:\nDarganfod Sir Gaerfyrddin\nTudalennau eraill yng Bae Caerfyrddin a Phenrhyn Gŵyr\nTeithiau cerdded i archwilio'r ardal - Bae Caerfyrddin a Phenrhyn Gŵyr\nDyma rai o'n hoff deithiau cerdded ac argymhellion...\nCludiant cyhoeddus - Bae Caerfyrddin a Phenrhyn Gŵyr\nMae’n hawdd cyrraedd Llwybr Arfordir Cymru drwy...\nCwrdd â'r Swyddog Llwybr -Bae Caerfyrddin a Phenrhyn Gwŷr\nTricia Cottnam yn disgrifio amrywiaeth aruthrol...


A Little Book Of Sunshine – Small World Theatre\nA Little Book Of Sunshine\nMawrth 24 @ 10:30 am - 4:30 pm\ngyda Maya Mitten\n10.30yb – 4yh\nMae Maya Mitten yn cyflwyno gweithdy yn benodol ar gyfer pobl ifanc 14+ oed.\nCewch eich tywys drwy’r broses o greu eich dyddlyfr celf eich hunan mas o hen lyfr a’i lenwi â delweddau a geiriau wedi eu casglu o gylchgronau. Bydd Miss Mitten yn dysgu triciau sydd ganddi lan ei llawes i chi – technegau llyfrau pop-yp, delweddau 3D a gwneud ffenestri bach i fydoedd eraill! Bydd y llyfrau, deunyddiau ac offer i gyd yn cael eu darparu yn ogystal â chinio ysgafn ac unrhyw gefnogaeth trwy ebost wedi hynny.\nArchebwch le: clocktowerartstudio@gmail.com neu 07891 036 776\nFreedom to Express Yourself Exhibition\nMehefin 29 @ 10:00 am - 4:30 pm\nAn event every day that begins at 10:00am, repeating until 27th July 2018\nMedi 21 @ 8:00 pm - 10:30 pm\nMehefin 27 @ 10:00 am - 4:30 pm\nAberteifi, Ceredigion SA43 1JY United Kingdom + Google Map\n« richard III redux\nVinyasa Flow Yoga »\nVinyasa Flow Yoga richard III redux


Diwrnodau Gweithredu Byd-eang | Keep Wales Tidy\nDiwrnodau Gweithredu Byd-eang\nYr wythnos hon (6-12 Tachwedd) bydd Sefydliad Addysg yr Amgylchedd (FEE) yn dathlu Diwrnodau Gweithredu Byd-eang ac yn codi ymwybyddiaeth ynghylch y gweithredu cadarnhaol sydd yn digwydd ar draws y byd i greu cymdeithas fwy cynaliadwy.\nRydym yn aelod balch o’r FEE a hoffem achub ar y cyfle hwn i ddiolch i fusnesau, ysgolion a’r sefydliadau sy’n gysylltiedig â’n rhaglenni rhyngwladol am eu gwaith caled, eu hymrwymiad a’u harloesedd.\nMae wedi bod yn flwyddyn fawr arall i’n rhaglenni rhyngwladol…\n'Goriad Gwyrdd yw’r eco-label byd-eang mwyaf sy’n cael ei ddyfarnu i fwy na 2,600 o ddarparwyr lletygarwch mewn 56 o wledydd yn fyd-eang.\nYng Nghymru, mae Goriad Gwyrdd wedi ennyn diddordeb ar raddfa genedlaethol gyda busnesau ar draws y sector yn cael achrediad, yn cynnwys Tŷ Fferm Glan Llyn ym Mryniau Clwyd a Surf Snowdonia.\nMae 50 o Faneri Glas yn hedfan yng Nghymru ar hyn o bryd, gyda 45 o draethau, tri marina a dau gwmni teithiau cychod wedi cael llwyddiant rhyngwladol.\nYm mis Mai, Blue Ocean Adventures yn Nhyddewi a Ribride ym Mhorthaethwy oedd y cwmnïau teithiau cychod cyntaf yn y DU i gael statws y Faner Las – gan gyflawni safonau rhyngwladol o ran cynaliadwyedd, diogelwch ac addysg yr amgylchedd.\nMae Eco-Sgolion yn rhaglen addysg fyd-eang sydd yn ymgysylltu miliynau o blant ar draws 64 o wledydd.\nMae bron 800 ysgolion yng Nghymru yn dal y Faner Werdd enwog. Mae hyn yn cynnwys 320 o ysgolion Platinwm - mae'r rhain yn ysgolion sy'n dangos ymrwymiad hirdymor ac maent wedi'u lleoli ymhlith y gorau yn y byd ar y rhaglen Eco-Sgolion.\nMae dros 95% o ysgolion yng Nghymru wedi eu cofrestru ar y rhaglen Eco-Sgolion, a ariennir yma gan Lywodraeth Cymru.\nGohebyddion Ifanc i'r Amgylchedd (YRE)\nNewydd lansio eto yng Nghymru gan Cadwch Gymru'n Daclus, mae YRE yn gystadleuaeth ryngwladol sy'n cynnig cyfle i newyddiadurwyr buddiol, rhwng 11-21 oed ymchwilio i faterion amgylcheddol a chynnig atebion trwy adrodd ymchwiliol, newyddiaduriaeth ffotograffig neu fideo / ffilm.


Darkorbit yn gêm saethwr o ofod ar-lein mewn amser real.\nDarkorbit yn gêm saethwr o ofod ar-lein mewn amser real. Darkorbit chwarae, sy'n hynod ddiddorol, yn rhad ac am ddim porwr sy'n seiliedig ar gêm a ddatblygwyd gan Bigpoint. Mae'r cwmni - gwneuthurwr adnabyddus o brosiectau llwyddiannus. Mae prosiectau fel Battlestar Galactica Ar-lein. Darkorbit ar-lein, wedi bod o gwmpas am bum mlynedd (fe'i sefydlwyd yn yr Almaen yn nghanol-2007). Dadansoddi data ystadegol, gallwn ddweud bod yn ein hamser, gêm Orbit Dark wedi tua 62,000,000 gyfrifon cofrestredig ar y gweinydd. Mae'n werth nodi bod y Darkorbit gêm Mae'n parhau, cyflwyno diweddariadau diweddaraf a nodweddion. Orbit Dark yn cael ei ddosbarthu am ddim ar y Rhyngrwyd, er nid yw'n gyfrinach bod yna gyfle i ail-lenwi ei gyfrif hapchwarae yr arian go iawn. Orbit ar-lein Dark graffeg rhagorol trawiadol a dylunio. Orbit Dark, gêm ar-lein sydd wedi'i seilio ar Flash dechnoleg, yn fwy dealladwy - y broses gyfan y gêm yw yn y ffenestr porwr. Felly, nid yw'r swyddogaeth download Darkorbit yn ofynnol, gan nad oes angen i lawrlwytho a gosod y cleient gêm ar eich cyfrifiadur. Orbit Dark yn rhaid i chi chwarae yn y gofod, byddwch yn hedfan ar eich llong ofod eich hun a dinistrio gelynion - estroniaid, a bydd angen i chi berfformio amrywiaeth o quests a chymryd rhan yn llawn ar raddfa rhyfeloedd. Ar-lein Orbit Dark yn styled berffaith gêm ffantasi - myrdd o sêr, y planedau, llongau estron gwahanol, ac adnoddau gwasgaredig o alaethau. Ar ôl i chi wneud y weithdrefn - gofrestru Orbit Dark byddwch yn cael dewis - i ymuno ag un o nifer o undebau, undebau o'r fath yn tri: 1) Diwydiannau Ddaear Corporation, 2) Mars Gweithrediadau Mwyngloddio, 3) Adnoddau Venus Unlimited, yr undeb o Mars, Venus, neu tir yn y drefn honno. Mae'n werth nodi nad yw buddiannau a geir yn unrhyw un o'r ffracsiynau. Mae'r manylion penodol yn unig yw bod (ystadegau canlynol) bod y blaned Mawrth yn cael ei chwarae fel arfer mwy o chwaraewyr yn dweud hyn yw bod y gorfforaeth eicon Mars - y cyntaf ac mae ganddo'r mwyaf deniadol. Fel ar gyfer y Darkorbit gweinydd. Ar ôl cofrestru, gallwch ddewis gweinyddwyr gwahanol o'r gêm. Bydd gweinyddwyr a Argymhellir cael eu dangos ar y sgrin. Gallwch chwarae ar unrhyw weinydd a ddewiswyd gennych. Byddwch yn cael rhad ac am ddim llong Phoenix, lle byddwch yn gyntaf i goncro y bydysawd. Syth fel y gallwch gymryd nifer o quests ac yn eu cyflawni. Heblaw am y dinistr arferol yr estroniaid gyda phob math o elynion, mae clan system, sy'n caniatáu gamers i uno, ac yna helpu ei gilydd. Cofiwch ei bod yn bwysig iawn i gydweithio fel cwpl yn anodd ei gyflawni unrhyw lwyddiant. Clan yn grŵp o chwaraewyr sydd wedi dod at ei gilydd i gyflawni rhai nod cyffredin. Llwythau am fod yn gryf ac yn rhifol er mwyn ddominyddu eraill, ac i gyflawni grym a chyfoeth. Mae gan bob clan ei acronym personol eu hunain, sydd, yn ei dro, yn cynnwys nifer o gymeriadau. Clan Mawr - uchafswm 50 o chwaraewyr, yn rhoi ei aelodau gyda phob math o ddiogelwch a chymorth. Gellir Diogelu yn cael eu diogelu yn erbyn ymosodiad gamers eraill a chwmnïau, a chymorth ariannol, megis benthyciadau, yn ogystal â helpu i gwblhau quests. Yn y gêm amrywiaeth enfawr o longau gofod o wahanol fathau. ChwaraeDarkorbit


Rhannu’r Baich… Help! Mae Fy Merch Yn Goth | PwyntTeulu Cymru\nRhannu’r Baich… Help! Mae Fy Merch Yn Goth\nCyngor Teulu a Magu Plant Rhannu'r Baich | gan golygyddpwyntteulu | Oct 21st 2016\nMae merch Zoe bellach yn goth, ac nid yw’n hapus iawn am hyn. Oes gennych chi unrhyw gyngor am Rhannu’r Baich… yr wythnos hon?\nOs oes gennych chi broblem yn ymwneud â dewisiadau bywyd eich plentyn neu unrhyw beth arall hoffech ei rannu gyda Chymuned PwyntTeulu, yn ogystal â chael ateb gan un o’n heiriolwyr gynghorwyr llinell gymorth brofiadol, yna cliciwch yma.\nMae fy merch 13 oed wedi penderfynu’n sydyn ei bod hi nawr yn goth, er y perygl o swnio fel mam fy hun, dwi ddim yn hapus gyda’r datblygiad bach yma. Mae’n ymddangos bod angen wardrob gwbl newydd er mwyn bod yn goth (a pwy sy’n talu am hynny?), cerddoriaeth c••p ac agwedd ddrwg.\nOnd, dwi ddim yn meddwl ei bod yn hoff o hyn go iawn ond mai mater o geisio cydymffurfio ydyw. Mae hi wedi cael gwared ar lawer o’i ffrindiau ysgol gynradd a bellach yn ffrindiau efo criw newydd, pobl dwi’n gwybod dim amdanynt.\nDwi’n gwybod bod pobl ifanc yn mynd drwy gyfnodau, ond sut ydw i’n gallu cyflymu’r broses i gael hi allan o’r un yma, fel ei bod yn ferch hapus, ddisglair unwaith eto?\nCyngor PwyntTeulu i Zoe…\nDiolch am gysylltu â PwyntTeulu Cymru i chwilio am gyngor am ddewis eich merch i fod yn goth. Dwi’n deall eich pryderon gan eich bod yn awyddus iddi frysio allan o’r cyfnod yma.\nMae’n anodd pan fydd eich plentyn yn dechrau tyfu ac yn dewis dilyn isddiwylliant penodol sydd yn anghyfarwydd i chi. Ein hymateb naturiol ydy bod eisiau i’n plant aros yn blant am byth. Mae’n anodd i ni fel rhieni pan fydd pobl ifanc yn ymddangos fel eu bod eisiau newid eu hunaniaeth.\nMae pobl ifanc yn eu harddegau yn hoff o arbrofi. Mae’n rhan bwysig o dyfu, archwilio’u personoliaeth a darganfod pwy ydynt a’u hunaniaeth. Dwi’n sicr eich bod chi’n gallu cofio bod yn eich arddegau a’r angen parhaol i fynd yn erbyn y graen i ddymuniadau ein rhieni/gofalwyr.\nFel rhiant eich hun bellach, dwi’n siŵr eich bod wedi sylweddoli bod eich plentyn yn fwy tebygol o wrthryfela os ydych chi’n cwestiynu neu’n rhoi’ch barn yn rhy gryf. Mae ‘rebelio’ yn ymddygiad naturiol i bobl ifanc ond yn un o’r heriau o’u magu.\nSiaradwch am ei dewisiadau\nEfallai bydd yr erthygl yma yn fuddiol i chi i geisio deall ymddygiad gwrthryfelgar eich plentyn. Ydych chi wedi ystyried siarad â’ch merch a gofyn beth sydd yn apelio iddi am fod yn goth? Wrth gychwyn y sgwrs yma efallai bydd yn helpu chi i ddeall ychydig mwy am y rheswm iddi wneud y dewis yma? Efallai bydd yn helpu chi i ddysgu pa nodwedd o fod yn goth mae ganddi ddiddordeb ynddo. Yna byddech chi’n gallu newid y sgwrs yn naturiol at ei grŵp ffrindiau, rhywbeth sydd yn eich poeni yn amlwg.\nEfallai bod hwn yn gyfnod fydd yn diflannu mewn ychydig fisoedd. Efallai bod hyn yn ffordd o fyw bydd yn parhau am weddill ei bywyd. Mae angen i’ch merch deimlo fel eich bod yn ei chefnogi gyda’i dewisiadau. Ceisiwch beidio gadael i’w dewis i fyw bywyd gothig amharu ar eich perthynas chi. Yr un person ydyw wedi’r cwbl.\nGobeithio bod hyn wedi bod o fudd a phob lwc ar gyfer y dyfodol.\nRhannu’r Baich… Merch Wedi Colli Ei Hyder\nRhannu’r Baich… Ydy Fy Merch Yn Cael Ei Chau Allan?


Canmol Llawfeddyg Orthopaedig yn Ysbyty Gwynedd am ddarparu rhaglen hyfforddiant ardderchog - Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr\n› Canmol Llawfeddyg Orthopaedig yn Ysbyty Gwynedd am ddarparu rhaglen hyfforddiant ardderchog\nHydref 2020 (8)\nMae Mr Muthu Ganapathi, Llawfeddyg Ymgynghorol Trawma ac Orthopaedig, wedi cael ei enwebu ar gyfer y wobr flynyddol ‘Hyfforddwr y Flwyddyn’, sy’n cael ei ddewis gan y rheiny sydd dan hyfforddiant ar draws Cymru.\nMae Mr Ganapathi, sydd wedi cael ei enwebu am y wobr gan un o’i gyn-gofrestryddion, yn Arweinydd Addysg Orthopaedig yn Ysbyty Gwynedd, ac yn goruchwylio rhaglen addysg a hyfforddiant llawfeddygon dan hyfforddiant yn yr adran Trawma ac Orthopaedig.\nDywedodd: “Mae’n fraint cael fy enwebu gan un o fy nghyn lawfeddygon dan hyfforddiant, mae'n wastad yn dda cael adborth positif am yr addysgu a ddarperir yma yn Ysbyty Gwynedd.\n“Dros y blynyddoedd diwethaf rydym wedi addasu ein rhaglen sydd wedi helpu i ddarparu hyfforddiant o’r ansawdd uchaf i’r rheiny dan hyfforddiant.\n“Pan fydd y rheiny dan hyfforddiant yn ymuno â ni yma yn Ysbyty Gwynedd ar gyfer eu cylchdro cyntaf rydym yn asesu eu lefel ac yn sicrhau ein bod yn gosod nodau ac amcanion fel rhan o’u hyfforddiant.\n“Mae’n bwysig i ni fel adran ein bod yn rhoi cyfleoedd i’r rheiny dan hyfforddiant i ddatblygu a dysgu mewn unrhyw amgylchedd clinigol, p’un ai ei fod ar rowndiau ward neu yn y theatrau.\n“Fel hyfforddwr mae bob amser yn bleser gweld ein llawfeddygon y dyfodol yn datblygu yn ystod eu cyfnod gyda ni a’u gweld yn gwella eu sgiliau llawfeddygol.”\nMae cofrestrydd presennol Mr Ganapathi, Mr Luke Nugent, yn canmol yr hyfforddiant a ddarperir yn yr ysbyty’n fawr.\nDywedodd: “Ar hyn o bryd rwyf yn fy ail flwyddyn yn Ysbyty Gwynedd ac mae’r hyfforddiant yr wyf wedi’i gael wedi bod yn ardderchog.\n“Rwy’n teimlo bod y Meddygon Ymgynghorol yn gefnogol iawn ac yn ogystal â’n dyletswyddau clinigol arferol rydym yn cael cynnig nifer o ffyrdd i ddatblygu ein gwybodaeth fel mynychu cyfarfodydd Arthroplasti bob deufis lle gallwn drafod achosion diddorol.\n“Mae yna ddiwylliant o addysgu yma nad ydych yn ei weld yn y rhan fwyaf o ysbytai ac rwy’n teimlo fy mod wedi gwella fy sgiliau a fy ngwybodaeth yn fawr dan arweiniad yr adran Orthopaedig.”\nDywedodd Dr Damian McKeon, Cyfarwyddwr Clinigol Addysg Feddygol yn Ysbyty Gwynedd: “Mae’r Adran Orthopaedig yn Ysbyty Gwynedd wedi cael trawsnewidiad diwylliannol enfawr yn nhermau bod yn un o’n hadrannau addysgol gorau dros y 18 mis diwethaf.\n“Mae’r tîm wedi edrych ar feddygon a ffisigwyr cyswllt o bob gradd ac wedi croesawu eu hanghenion hyfforddiant sydd wedi dod â nhw ynghyd fel tîm, sydd yn ei dro wedi darparu gofal ardderchog i’n cleifion.”\nYchwanegodd Dr Karen Mottart, Cyfarwyddwr Meddygol yn Ysbyty Gwynedd: “Hoffwn longyfarch Mr Ganapathi ar ei enwebiad – mae’n wych clywed adborth mor bositif gan y rheiny sydd gennym yma dan hyfforddiant.\n“Rwy’n arbennig o falch bod ein hadran Trawma ac Orthopaedig yn cael ei chydnabod am wobr addysgol - mae’n wych eu bod yn cael cydnabyddiaeth am yr holl ymdrech sy’n cael ei roi i wella addysg gynaliadwy yn eu hadran.”


Heneiddio’n Dda | Life Sciences\nMae Cymru’n genedl o gymunedau, sy’n amrywio o ran maint, natur a daearyddiaeth. Un o’r heriau mwyaf enbyd sy’n wynebu’r GIG a systemau gofal cymdeithasol yma yw poblogaeth sy’n heneiddio, gydag unigolion sy’n aml â chyd-afiachedd niferus ac anghenion gofal cymhleth.\nErbyn 2030, bydd un o bob pedwar person yng Nghymru dros 65 oed – amcangyfrifir bod hynny’n 700,000 o bobl. Mae’n bwysig ein bod yn mabwysiadu technoleg newydd a fydd yn helpu’r boblogaeth i gadw’n iach, yn hapus ac yn weithgar cyhyd â phosibl. Mae pwysigrwydd yr her yn cael ei adlewyrchu yn nogfennau canlynol Llywodraeth Cymru - ‘Cymru Iachach: ein cynllun ar gyfer Iechyd a Gofal Cymdeithasol’ a’r ‘Strategaeth ar gyfer Pobl Hŷn yng Nghymru 2013-2023’.\nMae busnesau, mentrau cymdeithasol ac ymchwilwyr ledled Cymru yn ymgymryd â’r her ac mae Hwb Gwyddorau Bywyd Cymru yn cefnogi eu hymdrechion. Ein nod yw cefnogi cydweithwyr ar draws y maes iechyd a gofal cymdeithasol, a sicrhau buddsoddiad ychwanegol gan raglenni’r DU gyda chefnogaeth y diwydiant.\nMae Hwb Gwyddorau Bywyd Cymru yn bwriadu mynd i’r afael â her heneiddio’n iach drwy arloesi wrth ddarparu gwasanaethau a mabwysiadu technoleg, fel monitro o bell, cynnal iechyd, a datblygu a defnyddio technolegau cynorthwyol a dyfeisiau rhyngweithiol i drechu unigrwydd ac arwahanrwydd.\nMae Hwb Gwyddorau Bywyd Cymru yn awyddus i ddatblygu perthynas ag arbenigwyr blaenllaw ym maes heneiddio’n iach ar draws iechyd, y byd academaidd a’r diwydiant er mwyn sicrhau newid i gefnogi canlyniadau llwyddiannus i gleifion.\nOs oes gennych chi her neu ateb o gefndir ym maes iechyd neu’r diwydiant a bod gennych chi ddiddordeb mewn cydweithio i ateb heriau heneiddio’n iach, cysylltwch â’n tîm drwy hello@lshubwales.com.\nOs oes gennych brosiect neu syniad arloesol yn ymwneud â Heneiddio'n Dda ac yn awyddus i godi eich rhaglen waith, dywedwch fwy wrthym amdano drwy ein Ffurflen Ymholiad Arloesi.


Seren Angau | Blog Glyn Adda\n‘Ehangu cynllun i’r plant mwyaf disglair’ yw pennawd BBC Cymru Fyw heddiw wrth adrodd am fuddsoddiad ychwanegol gan y Gweinidog Addysg, Kirsty Williams yng ‘Nghynllun Seren’, ‘sy’n rhoi cymorth i ddisgyblion i ennill llefydd yn y prifysgolion gorau’.\nFe haeddodd Kirsty eirda yn y gorffennol, a hwyrach iddi gael peth ohono ar yr hen flog hwn, am ei hagwedd at yr ysgolion gwledig, – agwedd dipyn iachach nag eiddo ei dau ragflaenydd yn y swydd. Daeth y newid, gwaetha’r modd, yn rhy hwyr i achub rhai ysgolion a ddylai fod ar agor heddiw, yn cynnwys un o’m hen ysgolion i fy hun.\nOnd heddiw rhaid gofyn, a yw’r Gweinidog mewn difrif wedi ystyried beth y mae’n ei wneud? Cyfeiria’r adroddiad unwaith eto at gasgliad adroddiad PISA; ‘roedd perfformiad disgyblion gorau Cymru yn is na mewn unrhyw ran arall o’r Deyrnas Unedig.’ Wel oedd siŵr iawn. Fe ddylai fod, ar ôl yr holl allforio dros hanner canrif ar ein plant mwyaf galluog. Cynllun i barhau a chynyddu’r allforio hwn, ac i orffen dinistr y Cymry, yw ‘Cynllun Seren’. Roedd gan Darth Vader ei ‘Seren Angau’. Dyma inni un arall.\nA chwestiwn bach wrth fynd heibio, onid oes ambell un o’r ‘prifysgolion gorau’ yng Nghymru bellach? Onid oedd ‘prifysgolion’ (h.y. cyn-golegau) Cymru i gyd yn mynd i fod yn WYCH ac yn ‘Ivy League’ a hyn a’r llall ar ôl bwrw ymaith iau’r hen Brifysgol Cymru?\nMae dyn yn blino traethu ar y pwnc hwn, ac nid yw dadl na dychan, na hwyl na her, fel petai’n cyrraedd i unman. Ond hwyrach yr hoffech ddarllen eto’r ddwy ysgrif ‘Y Cymro Twp’ a ‘Yr Hen, Hen Broblem’ yn y llyfr Meddyliau Glyn Adda, neu ar y blog, 4 Rhagfyr 2013 a 31 Awst 2017.\nGwnaeth Angharad Mair y pwynt hwn yn gryno ac yn rymus ar ‘Pawb â’i Farn’ nos Iau diwethaf.. ‘Dyma pam yr ydym yn dlawd,’ crynhodd mewn chwe gair. Diymateb oedd y gynulleidfa, a rheswm da pam. Oherwydd pwy yw’r rhan fwyaf o’r cynulleidfaoedd erbyn hyn? Y dosbarth proffesiynol Cymraeg, dosbarth â’i fys yn barhaol ar y botwm hunan-ddinistr.\nA dychwelyd at fwriadau Kirsty Williams, sylwn mai distaw iawn yw gwleidyddion Plaid Cymru.\n← ‘Ein pedwar cenedl’\nBeth sydd ar waith yng Ngwynedd ? →


Galw ar bob lefel o lywodraeth i weithredu i wneud canol trefi’n gynaliadwy – Golwg360\nMae Archwilio Cymru yn argymell bod pob lefel o lywodraeth yn gweithredu er mwyn gwneud canol trefi’n gynaliadwy.\nMae’r pandemig wedi ychwanegu at yr heriau sy’n wynebu canol trefi, gan olygu bod angen iddyn nhw fod yn flaenoriaeth ar gyfer gweithredu, meddai Archwilio Cymru.\nErbyn hyn, mae un o bob saith siop ar strydoedd Cymru yn wag er i Lywodraeth Cymru fuddsoddi £892.6m yn ystod y saith mlynedd ddiwethaf.\nEr hynny, meddai Archwilio Cymru, fe wnaeth llywodraeth leol a Llywodraeth Cymru ymateb yn dda i gadw pobol yn ddiogel a busnesau’n weithredol yn ystod y pandemig.\nOnd maen nhw’n dweud bod yr heriau sy’n wynebu llawer o ganol trefi Cymru yn debyg i’r sefyllfa oedd yn wynebu Prydain ar ôl yr Ail Ryfel Byd – pan wnaeth awdurdodau lleol flaenoriaethu adfywio canol trefi gan greu mannau manwerthu newydd rhwng 1950 a 1980.\nFodd bynnag, mae dewisiadau polisi yn y gorffennol, disgwyliadau newidiol defnyddwyr a datblygiadau technolegol wedi cael effaith andwyol ar ganol trefi eisoes, gyda’r pandemig wedi ychwanegu at y problemau.\nMae adolygiadau Archwilio Cymru wedi dod i’r canfyddiad fod optimistiaeth ar gyfer dyfodol canol trefi, ond fod rhaid i gynghorau weithredu.\nEr bod llawer o randdeiliaid sydd â chyfrifoldeb dros adfywio canol trefi, mae awdurdodau lleol yn allweddol, meddai.\nGall eu pwerau statudol bennu siâp ac amgylchedd canol trefi, er enghraifft drwy gynllunio, trafnidiaeth, tai a thwristiaeth.\nEr mwyn cyflawni’r canlyniadau lleol gorau, mae angen alinio ac integreiddio polisïau a chydweithio gydag adnoddau wedi’u blaenoriaethu ar ganol trefi.\nMae Archwilio Cymru yn argymell bod Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag awdurdodau lleol i adolygu a mynd i’r afael â heriau trafnidiaeth sy’n wynebu canol trefi, ac yn awgrymu eu bod nhw’n cydgrynhoi cyllid i leihau biwrocratiaeth.\nAr gyfer awdurdodau lleol, maen nhw’n argymell defnyddio eu pwerau a’u hadnoddau, a chydweithio â chynghorau eraill i sicrhau’r canlyniad gorau posib i ganol trefi.\n“Mae newid cyflym yn digwydd yng nghanol ein trefi ac nid yw effaith lawn Covid-19 wedi’i theimlo eto,” meddai’r Archwilydd Cyffredinol, Adrian Crompton.\n“Nid yw blaenoriaethau ar gyfer gweithredu a oedd yn edrych yn rhesymol 18 mis yn ôl bellach yn adlewyrchu’r newidiadau sy’n digwydd a’r heriau y mae angen mynd i’r afael â nhw yn awr.\n“Mae angen i lywodraeth genedlaethol a lleol ddarparu atebion integredig, gwneud penderfyniadau dewr a darparu arweiniad beiddgar ac uchelgeisiol os ydym am fynd i’r afael â’r heriau sy’n wynebu canol ein trefi.”\ngan Cadi Dafydd, 1 Medi 2021


Cyllid yr UE yn rhoi hwb arall i weithgynhyrchu yng Nghymru | LLYW.CYMRU\nBydd £1.25m o gyllid yr Undeb Ewropeaidd (yr UE) a gyhoeddwyd heddiw yn creu cyfleoedd hyfforddi sgiliau lefel uchel ar gyfer 400 yn rhagor o weithwyr diwydiant Cymreig yn y Dwyrain.\nMae'r prosiect Addysg, Hyfforddiant a Dysgu am Ddeunyddiau a Gweithgynhyrchu (METaL), eisoes yn gweithredu yn y Gorllewin ac yn y Cymoedd. Mae Prifysgol Abertawe wedi gweithio gyda chyflogwyr, gan gynnwys TATA Steel, i ddatblygu cyrsiau wedi'u targedu sy'n cyflawni'r galw yn y diwydiant. Mae'r estyniad yn ariannu rhagor o hyfforddiant achrededig, seiliedig ar waith ym maes twf allweddol gweithgynhyrchu tan 2022.\n"Mae Cymru bob amser wedi chwarae rhan flaenllaw mewn diwydiannau trwm, peirianneg a gweithgynhyrchu. Mae cynhyrchiant yn y sector hwn yng Nghymru yn uwch na chyfartaledd y DU.\n"Mae'r diwydiant gweithgynhyrchu yn symud yn gyflym i gyfeiriadau newydd. Mae'n hanfodol bod gan weithwyr yng Nghymru yr wybodaeth a’r sgiliau technegol lefel uchel diweddaraf i hysbysu ymchwil a datblygu cynnyrch sy'n gystadleuol yn y farchnad fyd eang. Mae'r cyllid estynedig yr wyf yn ei gyhoeddi heddiw yn rhoi hwb i sgiliau'r sector gweithgynhyrchu yng Nghymru, ac mae'n enghraifft wych o'r modd y mae cyllid yr UE yn helpu i hyrwyddo a chyfrannu at economi fodern, ddynamig a ffyniannus y gall pawb yng Nghymru fanteisio arni."\nBydd y Coleg Peirianneg ym Mhrifysgol Abertawe yn darparu cyfres o fodiwlau hyfforddi achrededig ar lefelau NQF 4-8 i 400 o bobl, mewn ystafell ddosbarth hyblyg, addas i gyflogwyr neu trwy ddulliau hyfforddiant ar-lein.\nAgorodd y Ganolfan Ymchwil Gweithgynhyrchu Uwch gwerth £20 miliwn, AMRC Cymru, ym Mrychdyn, Glannau Dyfrdwy ym mis Tachwedd 2019. Disgrifiodd Gweinidog yr Economi, Ken Skates, y prosiect fel un "a fydd yn cymell arloesi a rhagoriaeth yn ogystal â chael effaith fawr ar ein rhagolwg economaidd."\nGan gyfeirio at y cyllid newydd hwn gan yr UE ar gyfer hyfforddiant sgiliau, dywedodd Mr Skates:\n"Mae sicrhau bod gan bobl yng Nghymru'r sgiliau technegol lefel uchel yr ydym yn gwybod y byddwn eu hangen yn y dyfodol yn hanfodol i iechyd hirdymor ein heconomi a bydd hyn yn elfen allweddol o'n cynllun gweithgynhyrchu newydd.\n"Rwy'n croesawu'r cyllid Ewropeaidd hwn a fydd yn ein helpu i adeiladu ar y rhagoriaeth diwydiannol ac academaidd presennol yng Nghymru a chreu'r math o weithlu medrus yr ydym ei angen i sicrhau bod Cymru yn lleoliad o'r radd flaenaf ar gyfer technolegau newydd."\nDywedodd Dr Khalil Khan, Rheolwr Prosiect METaL, Prifysgol Abertawe:\n“Rydym eisoes yn gwneud defnydd da o’r cyllid hwn gan yr UE, ac mae wedi galluogi Prosiect METaL i rannu ei arbenigedd, gwybodaeth a phrofiad i gefnogi busnesau Cymreig yn y Dwyrain.\n“Mae’r cyllid yn ategu buddsoddiad ac ymrwymiad Llywodraeth Cymru i gefnogi diwydiant yng Nghymru.\n“Rydym yn credu mai mantais y buddsoddiad hwn yw’r hwb y mae’n ei roi i sgiliau, gan sicrhau bod gan weithlu Cymru yr wybodaeth dechnegol gywir i alluogi busnesau Cymru i gystadlu yn y farchnad fyd-eang.”\nErs 2007, mae prosiectau a ariennir gan yr UE yng Nghymru wedi creu 49,000 o swyddi a 13,400 o fusnesau newydd, gan gynorthwyo 27,000 o fusnesau a helpu 90,000 o bobl i gael gwaith.


Lefel 3 mewn Chwaraeon (Rygbi Gynghrair)\nCyflwynir y cwrs hwn mewn partneriaeth â Rygbi Cynghrair Cymru. Caiff yr holl chwaraewyr gyfle i gael hyfforddiant rygbi'r gynghrair tra'n astudio Diploma BTEC Lefel 3 Chwaraeon. Bydd y cwrs yn rhoi'r cyfle gorau i lwyddo ar lefel elît gan y bydd yn cynyddu cryn dipyn ar yr amser y caiff y chwaraewyr eu hyfforddi a'u cyflyru'n gorfforol.\nFel rhan o’ch cwrs, byddwch yn astudio ystod o bynciau megis anatomi a ffiisioleg, hyfforddiant a ffitrwydd, asesu risg, profi ffitrwydd ar gyfer chwaraeon ac ymarfer, hyfforddi chwaraeon, datblygiad mewn chwaraeon a chwaraeon ymarferol tîm. Ymhlith y meysydd arbenigol bydd: maeth chwaraeon, rheolau/rheoliadau a dyfarnu, ymarfer, iechyd a ffordd o fyw, seicoleg perfformiad mewn chwaraeon a hyfforddi gweithgareddau corfforol ac ymarfer.\nI gael lle ar y cwrs hwn mae angen 5 TGAU A*- C, a rhaid i'r rhain gynnwys Mathemateg a Saesneg/Cymraeg, neu gyfwerth, megis Lefel 2 Sgiliau Hanfodol Cymru (ESW) mewn Cyfathrebu a Chymhwyso Rhif, neu Ddiploma BTEC Lefel 2 mewn Chwaraeon gyda gradd teilyngdod.\nEr mwyn cyflawni Lefel 3 mewn Chwaraeon, rhaid i chi gwblhau aseiniadau mewnol ymhob uned. Caiff eich sgiliau ymarferol eu hasesu, a defnyddir dulliau asesu megis holi ar lafar, gwaith aseiniad a chwestiynau ysgrifenedig. Asesir pob uned a’u graddio a dyfernir gradd gyffredinol ar gyfer y cymhwyster.\nMae'r cwrs yn rhoi'r sgiliau fyddwch chi eu hangen i ddeall y sector chwaraeon a hamdden a'r cyfleoedd cyflogaeth sydd ar gael ar ôl cwblhau'r cwrs. Gall y cymwysterau hyn hefyd gyfrannu at eich cais i astudio addysg uwch lle gall dysgwyr ddilyn cwrs ar gyfer cymhwyster lefel gradd.


REES, THOMAS (1862 - 1951), bridiwr y cob Cymreig | Y Bywgraffiadur Cymreig\nREES, THOMAS (1862 - 1951), bridiwr y cob Cymreig\nPriod: Rachel Rees (née Davies)\nPlentyn: Harry Rees\nPlentyn: David Rees\nRhiant: James Rees\nGalwedigaeth: bridiwr y cob Cymreig\nAwdur: John Roderick Rees\nGanwyd 31 Ionawr 1862, yn Sarnicol, Capel Cynon, Llandysul, Ceredigion (y bwthyn y ganwyd y llenor a'r bardd ' Sarnicol ' ynddo), yn un o ddeg plentyn, tair merch a saith bachgen, James a Mary Rees. Symudodd y teulu i Ddolau Llethi, Llannarth. Pan oedd yn 8 oed dechreuodd fugeilio yn yr haf, a chael ychydig ysgol yn Nhalgarreg yn y gaeaf. Bu'n cydfugeilio â Pan Jones.\nPriododd tuag 1886 â Rachel, merch David a Catherine Davies, Vicarage, ger Capel Ficer, Mydroilyn. Ganwyd iddynt 5 o blant, ond 3 bachgen a dyfodd i oedran gwŷr. Dechreuasant eu byd yn Ffosiwan, Mydroilyn, a symud i fferm Cefnfaes ger Capel Betws tuag 1894, yna i fferm weddol fawr Cwmgwenyn, Llangeitho, lle y buont o 1897 hyd 1914, lle bach Blaenwaun, Pen-uwch, 1914-44, a lle bach arall, Bear's Hill, Pen-uwch, 1944-51. Yno, gyda'i ŵyr a'i ŵyres, y gorffennodd ei yrfa, 15 Ionawr 1951. Claddesid ei briod, 31 Mawrth 1936, ychydig wedi iddynt ddathlu eu priodas aur. Gorwedd gweddillion y ddau ym mynwent Capel Gwynfil, Llangeitho.\nYn 1880, yn 18 oed, dechreuodd gadw march, sef ' Bold Buck ', mab i ' Cardigan Driver ' a oedd yn eiddo i bregethwr Undodaidd ym Maesymeillion, Llanybydder. Yna, ac yntau'n was ym Mhant-moch, Pont-siân, prynodd ' Welsh Briton ', cobyn 6 oed, gan David Charles Jones, Abercefel, Llandysul. Daeth hwn yn un o hoelion wyth y cob Cymreig. Y pryd hwnnw yr oedd bri ar drotian uchel a chyflym. Dwy funud 18 eiliad a gymerai ' Welsh Briton ' i drotian milltir. Enillodd 3 o'i blant y brif râs yn Alexandra Park yn Llundain, 1892-3-4, ac ystyrid hynny'n gryn gamp. Daeth oes ' Welsh Briton ' i ben yn 21 oed ac y mae'n un o'r 4 march cob sy'n gorwedd yn naear Cwmgwenyn. Gorwedd 6 arall o'i feirch ym Mlaen-waun. O'r deg yr oedd 7 dros eu 20 oed.\nYr oedd Thomas Rees yn cadw cobiau ymhell cyn bod Cymdeithas na llyfr achau; yn 1902 y sefydlwyd y rheini. Cofrestrodd ddau farch a dwy gaseg yng nghyfrol gyntaf y Welsh Stud Book. Bu 3 o blant ' Welsh Briton ' gydag ef yn feirch, sef ' King Briton ', ' Briton Comet ', a ' Britonian '. Cadwodd a cherddodd feirch cob Cymreig - 'dilyn march' yw'r term technegol - am 70 mlynedd. Yn 80 oed ail-afaelodd am dymor pan ddilynodd ei gel du, Blaen-waun 'True Briton', 3 diwrnod yr wythnos yng nghanolbarth Ceredigion. Cyflogodd lawer arweiniwr arall ar yr un perwyl. Dilynodd ei 3 mab ei lwybr. Bu David Rees yn cadw a dilyn march am dros 60 mlynedd, James Rees am gyfnod tebyg, a Harry Rees, o'i fachgendod hyd ei farw ifanc. Yr oedd meirch Thomas Rees yn 'trafaelu' cyn belled â siroedd Morgannwg a Mynwy, ac ymlaen, weithiau, hyd Gaerloyw, lle yr oedd Harry Hopton, y gof. Cerdded bob cam, wrth gwrs. ' King Briton ' oedd y march cyntaf i Thomas Rees ei gymryd dros Glawdd Offa. Pan fu farw yn 89 oed yr oedd dau farch cob ganddo o hyd, ' Trotting Briton ' a ' True Briton II ', gor-or-orwyrion i ' Welsh Briton '. Etifeddodd ei ŵyr, John Roderick Rees, gan ei dad, David Rees, ' Rhosfarch Frenin ' a thrwyddo arweiniodd linach eu meirch cob i'w chanfed flwyddyn.\nMae cyfraniad Thomas Rees a'i feibion i'r cob Cymreig yn nodedig ar dri chyfrif. (1) O'i feirch y tardd llinach hynaf cobiau cofrestredig heddiw. (2) Ni roddodd neb arall gynifer o flynyddoedd i ddilyn meirch cob. (3) Cyfyngodd y teulu eu diddordeb i'r un brîd hwn o geffyl drwy'r maith flynyddoedd, ar adegau pan oedd y mwyafrif o fridwyr yn coleddu bridiau estron am eu bod yn talu'n well. Lawer gwaith, fe gydnabuwyd na fuasai'r cob Cymreig wedi goroesi'r blynyddoedd culion heb gyfraniad Thomas Rees. Gwnaed ef yn aelod anrhydeddus o Gymdeithas y Merlyn a'r Cob Cymreig.\nYr oedd hefyd yn ŵr deallus, ar waethaf anfanteision addysg ffurfiol, yn ddarllenwr, yn achyddwr a hanesydd da, ac yn storïwr tan gamp. Er treulio rhan helaethaf ei oes yng nghanol Methodistiaeth a bod yn aelod ar hyd yr amser yng Nghapel Gwynfil parhaodd yn Annibynnwr o'r gwraidd. Ymhyfrydai yn emynau Elfed. Ei geffylau a'i hanfarwolodd, ond yr oedd ganddo afael hefyd ar agweddau eraill ar y ' bywyd na ŵyr ein byd ni ”.\nY Prifardd John Roderick Rees\nGwybodaeth deuluol ei ŵyrion a'i ŵyres, Tom Rees, Maggie Rees, John Roderick Rees\nGeoff Charles, Y brodyr Rees, dau arbenigwr ar fridio Cobiau Cymreig\nRees, J. R., (1997). REES, THOMAS (1862 - 1951), bridiwr y cob Cymreig. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 23 Ion 2022, o https://bywgraffiadur.cymru/article/c4-REES-THO-1862


My Body Welsh, Invertigo Theatre, Pontio, The Conker Group - Art Scene in Wales\nMy Body Welsh, Invertigo Theatre, Pontio, The Conker Group\nJanuary 18, 2017 by Lowri Cooke\nDylai My Body Welsh ddod â rhybudd iechyd; gall arwain at bendro i rai. Dyna’n sicr oedd fy ymateb innau, a nghyfaill mynwesol , yng nghanolfan gelf Chapter noson o’r blaen. Ond tra ches innau fy nharo gan gynnwrf mawr, aeth fy nghyfaill i deimlo’n swp sâl. Cerddodd o ’na, heb droi ’nol, ond ges i decst ganddo wedyn; ‘… un o’r pethe gwaetha dwi erioed di gweld!’.\nTydy pawb, mae’n wir i ddweud, ddim yn gwirioni ‘run fath – a diolch byth am hynny. I mi, mae darn o gelf sy’n denu adwaith amrywiol yn llwyddiant digamsyniol!\nFelly sut ar y ddaear llwyddodd My Body Welsh i ennyn dau ymateb hollol wahanol? Ar yr arwyneb, mae’n ddrama ddirgelwch sy’n dilyn stori am sgerbwd, a ganfyddir yn Llanfair PG. Hawlia’r hanes y penawdau yn y rhacsyn papur lleol, gan ddadorchuddio rhwyg hanesyddol rhwng dau deulu. Mae gan y ffermwyr, Jones a Davis, hawl ar ffynnon hynafol lle ffeindiwyd y sgerbwd di-enw. Ond pa un o’r ddau sy’n gyfiawn? A phwy sy’n gorwedd yn gelain? A beth sydd â wnelo hyn oll â chwedloniaeth Cymru?\nO hanes Gelert i Garadog, Ceridwen y wrach a chromlechi di-ri, awn ‘rownd Sir Fôn’ go-iawn i gyrraedd at y gwir. Ond mewn cyfnod o ôl-wirionedd, a newyddion ffug, ai tŷ ar y tywod yw’r hanes hwn – ynghyd â’n hunaniaeth ni?\nAdroddir y cyfan gan lanc ysgol, a’i wynt yn ei ddwrn, sy’n chwyrligwgan o berfformiad un-dyn. Steffan Donelly sy’n chwarae’r bachgen, sy’n ysu am antur, a dihangfa o’i bentref di-nod. Ond tra’r aiff yntau ar gyfeiliorn, gan wynebu peryglon, fe gawn ninnau’n goleuo’n glir. Erbyn y diwedd, daw Brexit ac Ysbadadden Bencawr ynghyd i wneud synnwyr mewn byd-ben i waered.\nMae’r cynhyrchiad aml-haenog, dwy-ieithog gan Invertigo Theatre (Y Tŵr) – cwmni cysylltiol newyd Pontio – yn hynod amserol, ac yn gadael argraff ddofn. Mae’r egni a gynhyrchir yn heintus dros ben, ond teg yw dweud, mae gofyn canolbwyntio’n llwyr. Yn wir, mae gofyn cyfrannu, yn achos seinlun y sioe, a gofnodir ac a ddarlledir yn fyw o’n blaenau. Dan arweiniad hynod hoffus a charistmataidd Donnelly, recordiwyd curo dwylo, sgrech filain a llafarganu gan yr artist sain Jordan Mallory-Skinner (sy’n hollbresennol ar lwyfan). Mae’n brofiad diddorol, adleisiol dros ben, sy’n ategu at brofiad theatrig arbennig.\nTeg dweud aeth rhai dyddiau wrth i mi gasglu nheimladau, ond dwi’n gadarn o blaid y cynhyrchiad. Mi fedra i gydymdeimlo â nghyfaill, fodd bynnag, a flinodd yn fuan a’r darn. Rhaid bod yn ddisgybledig â chynhyrchiad o’r fatho ran y gwylio, a’r cyfarwyddo (gan Tara Robinson o The Conker Group). O’m rhan i, dyma theatr sy’n herio go iawn – ond nid yw hynny bob tro at ddant pawb.\nY Ganolfan, Porthmadog (12th), Chapter, Cardiff (13th-14th), Riverfront, Newport (24th), Aberystwyth Arts Centre (25th), Galeri, Caernarfon (26th), Theatr Clwyd, Mold (27th-28th).\nPosted in Wales Reviews/ Adolygiadau CymruTagged Invertigo Theatre, My Body Welsh, Pontio, The Conker Group


SPCK Assemblies (Cymraeg) - Sut gallwn ni leihau gwastraff bwyd?\nSut gallwn ni leihau gwastraff bwyd?\nMeddwl am Ddiwrnod Bwyd y Byd\ngan Tim and Vicky Scott (addaswyd, cyhoeddwyd yn wreiddiol yn 2010)\nYstyried y dylai lleihau gwastraff bwyd yn y D.U. a bwyta'n fwy iachus fod yn flaenoriaeth i ni i gyd.\nCyn y gwasanaeth, edrychwch ar rai o'r awgrymiadau ymarferol ynghylch lleihau gwastraff bwyd ar y wefan Love Food Hate Waste, sydd ar gael ar:http://www.lovefoodhatewaste.com/\nEr mwyn cael mwy o wybodaeth ynghylch Ddiwrnod Bwyd y Byd (World Food Day), gwelwch:http://www.worldfooddayusa.org/\nAr 16 Hydref, bydd yn Ddydd Bwyd y Byd, diwrnod sy'n cael ei ddathlu dros y byd i gyd i godi ymwybyddiaeth am bwysigrwydd bwyd ar gyfer goroesiad a lles bodau dynol. Yr amcan hefyd oedd pwysleisio bod cael mynediad at fwyd yn hawl dynol sylfaenol. Sefydlwyd Rhaglen Fwyd y Byd gan y Cenhedloedd Unedig yn y flwyddyn 1961 a chaiff ei chefnogi gan lywodraethau ledled y byd i helpu gwledydd sydd â gwir angen am gymorth bwyd.\nMae Erthygl 24 o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn yn datgan, Mae gan blant yr hawl i ofal iechyd o ansawdd da ... i ddwr glân, bwyd maethlon ac amgylchedd glân iddyn nhw gadw’n iach. Dylai gwledydd cyfoethog helpu gwledydd tlotach i gyflawni hyn.’\nMae cyflenwad o fwyd yn brin i lawer o bobl yn y byd, eto yn y DU, byddwn yn taflu ymaith saith miliwn tunnell o fwyd a diod bob blwyddyn, y mwyafrif ohono y gellid bod wedi ei ddefnyddio. Mae mwyafswm o'r bwyd hwn yn fwyd hollol berffaith, neu a oedd unwaith. Pam fod cymaint o fwyd y gellid ei fwyta yn cael ei daflu ymaith? Mae dau brif reswm.\n-Pobl yn coginio neu’n darparu gormod o fwyd ar y tro (er enghraifft, reis neu basta).\n-Pobl ddim yn defnyddio bwyd mewn pryd – ddim yn bwyta bwyd cyn iddo fynd heibio'r dyddiad y dylid ei fwyta.\nGydag ychydig o gynllunio a gwybodaeth, fe allwn ni ennill hyder i ddefnyddio bwydydd sy’n weddill gennym. Mae’r wefanLove Food Hate Waste, sydd ar gael ar:www.lovefoodhatewaste.com, yn rhoi rhai awgrymiadau ardderchog a fyddai’n ddefnyddiol iawn ynghylch defnyddio bwydydd sydd gennym dros ben.\nMae lleihau gwastraff bwyd yn fater o bwys ac nid yw'n unig yn ymwneud â bwyd da yn cael ei wastraffu. Mae gwastraffu bwyd yn gost o £700 y flwyddyn i deulu cyffredin â phlant, ac mae iddo oblygiadau amgylcheddol difrifol, hefyd. Pe byddai pob un ohonom yn rhoi'r gorau i wastraffu bwyd y gellid bod wedi ei fwyta, byddai'r budd i'r blaned yn gymesur â chymryd un o bob pedwar car modur oddi ar y ffordd!\nYn ffodus, mae digonedd o fwyd gan y rhan fwyaf ohonom, ac ni fyddwn byth yn cael profiad o fid yn newynu fel y mae miliynau o bobl, yn arbennig plant, yn ei oddef o gwmpas y byd. Mae rhifau o Raglen Fwyd y Byd yn dangos fod 795 miliwn o bobl y byd heb ddigon o fwyd i'w galluogi i fyw bywyd iachus, bywiog. Mae hynny'n gyfystyr ag un o bob naw o bobl. Mae rhifau eraill yn dangos bod maeth gwael yn gyfrifol am yn agos i hanner (45 y cant) y marwolaethau ymhlith plant dan bump oed bob blwyddyn.\nMae sawl rheswm pam y mae cymaint o bobl yn newynu, fel methiant cnydau yn cael ei achosi gan hinsawdd sy'n newid, diffyg arian i brynu bwyd, a llywodraethau llygredig yn methu yn eu cyfrifoldeb i ddosbarthu bwyd yn deg.\nAr yr adeg hon o'r flwyddyn, mae gwyliau diolchgarwch am y cynhaeaf yn cael eu cynnal yn aml mewn ysgolion, eglwysi a chymunedau amaethyddol er mwyn dathlu a rhoi diolch i Dduw am flwyddyn arall o lawnder wedi i’r cynhaeaf gael ei gasglu ynghyd. Mae pobl ffydd yn credu mai Duw yw perchennog holl adnoddau'r ddaear a'i fod yn bendithio pobl trwy ddarparu cynhaeaf da o gnydau. Mae'r Beibl yn addysgu fod bodau dynol yn cael eu galw i fod yn stiwardiaid doeth o'r ddaear a'i hadnoddau - galwad sydd, yn anffodus, yn aml yn cael ei hanwybyddu gennym.\nYn y DU, y broblem i nifer helaeth o bobl yw nid diffyg bwyd, ond eu bod yn bwyta gormod o’r bwydydd anghywir, sydd yn gallu niweidio ein cyrff. Rydym yn gwybod bod bwyta bwyd sy'n cynnwys gormodedd o halen a braster ddim yn llesol i ni. Y gwir yw nad oes llawer o bobl yn y wlad hon heb gael digon o faeth, ond yn hytrach â diffyg maeth – nid yn ‘undernourished’ ond yn ‘malnourished’. Mae gan bob un ohonom reolaeth dros y bwyd yr ydym yn ei fwyta, ond weithiau, nid oes gennym ddigon o ewyllys i gadw ein hunain yn iachus. Fe ddylem gofio ein bod mewn safle breintiedig iawn - mae gennym ddewis ynghylch y math o fwyd y byddwn yn ei fwyta.\nDiolch i ti, Arglwydd, am y cynhaeaf, ac am yr holl fwyd sydd ar gael i’r rhan fwyaf ohonom yn y wlad hon.\nDiolch i ti am yr haul a’i gynhesrwydd, am y glaw sy’n cynnal, ac am y pridd ffrwythlon a’r ffermwyr gweithgar.\nHelpa ni i ddefnyddio’r bwyd rwyt ti’n ei roi i ni mewn modd doeth a chyfrifol, fel y gallwn ni fod yn iach ac ar yr un pryd beidio â gwastraffu bwyd maethlon.\nRydyn ni’n cofio am y rhai hynny sy’n newynog ac yn sâl oherwydd nad ydyn nhw’n cael digon o fwyd. Helpa ni i’w helpu nhw.\nUnrhyw emyn am y cynhaeaf.