[TCP] Pregeth Ynghylch godidawgrwydd a defnyddiaeth, neu, Lesioldeb llyfer y gweddiau cyffredin. A bregethwyd gynt yn Saesonaeg gan y parchedig Willam Beferids. D.D. gweinidog eglwys St. Peder ydfryn, yng Haer-ludd ; ar yr amfer yr agorwyd yr eglwys honno gyntaf wedi ei hadeiladu, ar ôl y Tân Mawr, fef y 27 dydd of Dachwedd, 1681. Ac a gyfieithwyd (ond bod ychydig newidiadau a feddyliwyd yn anghenrhaid, neu gymwys eu gwneuthur wrth ei chyfieithu) yn gymraeg. — Sermon concerning the excellency and usefulness of the common prayer. Welsh\nPregeth Ynghylch godidawgrwydd a defnyddiaeth, neu, Lesioldeb llyfer y gweddiau cyffredin. A bregethwyd gynt yn Saesonaeg gan y parchedig Willam Beferids. D.D. gweinidog eglwys St. Peder ydfryn, yng Haer-ludd ; ar yr amfer yr agorwyd yr eglwys honno gyntaf wedi ei hadeiladu, ar ôl y Tân Mawr, fef y 27 dydd of Dachwedd, 1681. Ac a gyfieithwyd (ond bod ychydig newidiadau a feddyliwyd yn anghenrhaid, neu gymwys eu gwneuthur wrth ei chyfieithu) yn gymraeg. — Sermon concerning the excellency and usefulness of the common prayer. Welsh\nAuthor: Beveridge, William, 1637-1708.1693\nAt y gwir Barchedig Dad yn Nuw, Henri, Arglwydd Esgob Llan-Dian, un o Anrhydeddusaf Gynghorwyr Mawrhydi 'r BRENIN.\nPREGETH Ynghylch Godidawgrwydd a Defnyddiaeth Llyfr y Gweddiau Cyffredin.\nYPADER, NEU, Weddi 'r Arglwydd.\nY Deg Gorchymmyn.\n[Page] [Page] PREGETH Ynghylch Godidawgrwydd a Defnyddiaeth, Neu, LESIOLDEB Llyfer y Gweddiau Cyffredin.\nA BREGETHWYD Gynt yn Saesonaeg gan y Parchedig WILIAM BEFERIDS. D. D. Gweinidog Eglwys St. PEDER Ydfryn, Yng HAER-LƲDD; Ar yr Amser yr Agorwyd yr Eglwys honno gyntaf wedi ei Hadeiladu, ar ôl y Tân Mawr, sef y 27 Dydd o Dachwedd, 1681. Ac a Gyfieithwyd (ond bod ychydig Newidiadau a feddyliwyd yn anghenrhaid, neu gymwys eu Gwneuthur wrth ei Chyfieithu) yn Gymraeg.\nA SERMON concerning the Excellency and Ʋsefulness of the COMMON PRAYER.\nArgraphwyd gan J. R. Ac ar Werth gan S. Manship, tan Lun y Tarw Du yn Rheol yr Ydfryn, yn agos i'r Brenhinawl-Fersiandy, 1693.\nAt y gwir Barchedig Dad yn Nuw, Henri, Arglwydd Esgob Llan-Dian, un o Anrhydeddusaf Gynghorwyr Mawrhydi 'r BRENIN.\nGAN i'ch Anrhydedd hyspysu eich Ewyllys, bod i'r Bregeth a glywsoch, pan wnaethoch i ni gymmaint Parch a bod gyd a ni wrth Agor Eglwys ein Plwyf, gael ei gwneuthur yn Gyhoeddus; er anhawsed gennif Argraphu dim yn Saesonaeg, er hynny, gan [Page] wybod fel y gweddai i mi yr Ufudd-dod sydd arnaf i chwi megis fy Esgob, a'r Mwynder a dderbynniais oddiwrthych, megis fyng Hynheiliad, mi yn awr a'i Hargrephais, ac a anturiais ei Chyflwyno i Chwi. Pa ddaioni a weithia Ymadrodd o'r Natur hwn ar Feddylian y sawl a fo mor amyneddgar a'i Ddarllain ef, nis gwn ni: Ond gadael hynny sydd raid i mi arno E F, yn llaw yr hwn y mae Calonnau pawb. Hyn a wn i, fod fy Nhestyn i yn dda ac yn angenrhaid. Am fyng waith i yn i drin ef mewn ffordd mor hawdd i'r symlaf o Ddyn ei deall a'i defnyddio, hynny yw yr hyn y mae fy Nhecst yn ei ofyn, wrth [Page] orchymmyn gwneuthur yn ein Cynnulleidfaoedd Cristianogol bob peth er Adeiladaeth. Ac am ben hyn, pe ni buaswn yn cymhwyso fy Ymadrodd at Ddealltwriaeth pawb yn y man a'r lle, a'i wneuthur ef mor Adeiladus iddynt ac y medrwn, fe fuasai fy Mrhegeth yn wrthwyneb i'm Tecst; a minnau a gollaswn fy Amcan wrth ei Phregethu hi, yr hyn oedd, gwneuthur yn dda i'r rheini yn enwedig, y rhai sydd a'u Heneidiau, tan ych Anrhydedd, wedi ei gorchymmyn i'm Gofal a'm Harweiniad i, pa mor Odidog a Defnyddiol ydyw Llyfer y Gweddiau Cyffredin, ac felly iw hannog hwynt iw arfer ef yn [Page] ddyfal, ac yn gydwybodus; nid yn unig am ei fod ef yn gydffurfiol ag Athrawiaeth, Addysg, ac Ymarfer yr Eglwys Gyffredinol; nac yn unig am ei fod ef wedi ei sefydlu trwy Gyfreithiau ein Heglwys a'n Teyrnas ni, (er bod y rheini yn Resymmau cedyrn iawn) ond hefyd o herwydd y mawr ragorol Leshad a'r Ynnill a dderbynnient oddiwrtho tuag at Adeiladu eu Heneidiau ym hob peth angenrheidiol at eu Hiechadwriaeth dragwyddol.\nDa y gwn i y gallesid dwedyd mwy o lawer ar y Testyn rhagorol yma: Ond gan nad oeddwn i yn amcanu rhagor na Phregeth hawdd i bawb ei deall [Page] ar yr achos hwnnw, fe orfu arnaf adael heibio amryw bethau, a'm dal fy hun at y cyfryw rai yn unig ac oedd hawsaf eu canfod, ac a debygid yn angenrheitiaf eu gwybod a'u harfer gan y Gwerin, er ei dwyn hwynt i hoffi, ac i gael eu Hadeiladu gan ein Gweddiau Cyhoeddus. Ac os ar eich gwaith chwi yn holi yr ychydig a ddwedais, y cyfarfyddwch ac un peth nad yw yn cyttuno ag Athrawiaeth ein Heglwys ni, yr ydwyf yn ufudd yn darostwng hynny tan Farn a Diwigiad eich Anrhydedd: gan ddeisyf hyn yn unig arnoch, fod o honoch chwi mor barod i faddeu, ac yr ydwyf i iw wellhau ef.\nY mae gennif un Arch ychwaneg iw gofyn gennych; a hynny yw, mai megis ac y buoch yn achos i mi Argraphu'r Bregeth hon, felly bod yn wiw gennych ei derbyn hi yn gymeradwy, a hithai yn awr yn Argraphedig. Ac os trwy Fendith y Goruchaf Dduw, y cyd-weithia hi beth i'r dibennion mawrion yr ydych chwi yn eu dyfal-ymgais gyd a chymmaint Doethineb a Synwyr, gyd a'r fath Ofal ac Astudrwydd arbennig, wrth drin y Swydd uchel y galwodd ef Chwi iddi, sef Gogoiant ei Enw Mawr, Daioni 'r Eglwys, ac Iechadwriaeth Eneidiau Dynion, hynny yw'r cwbwl a ddymunir gan.\nOstyngeiddiaf ac Ufuddaf Wasanaethwr eich Anrhydedd WILIAM BEFERIDS.\nPREGETH Ynghylch Godidawgrwydd a Defnyddiaeth Llyfr y Gweddiau Cyffredin.\n1 Cor. 14. 26. Diwedd yr Adnod.‘Gwneler pob peth er Adeiladaeth.’\nPAN oedd Juwdas Maccabews wedi adeiladu 'r Allor yn newydd, a gwneuthur i fynu y Demmel yng Haersalem, a fuasai wedi ei halogi a'i hanrheithio dros dair Blynedd cyfain; [Page 2] Eglwys DDuw yn y lle a'r amser hwnnw a lawenychodd gymmaint am hynny, ac a wnaeth iddynt gadw Gŵyl y Cyssegriad dros ŵyth Niwrnod. Niwarnod, ac ordeinio bôd cadw yr ûnrhyw bôb Blwyddyn. 1 Maccab. 4. 59. Ac yr ydym yn deall mai felly y gwneid yn amser ein Jachawdwr: Canys efe ei hûn a fu wiw ganddo berchi yr ŵyl honno a'i Bresenoldeb ei hûn, er nad oedd hi wedi ei hordeinio onid gan Awdurdod yr Eglwys yn unig. Ioan 10. 22. Yn yr ûn môdd y mae gennym ni o'r Plŵyf hwn achos i orfoleddu a Ilawenydd mawr tros ben, ac i dreulio 'r dydd hwn yn Moliannu ac yn Addoli y Goruchaf DDuw, am fôd ein Heglwys ni, yr hon a fu Yn anghyfannedd yn Amharus tros chwaneg na phum tair Blynedd; yn awr o'r diwedd wedi ei chyfodi drachefen, a'i gwneuthur yn addas iw Addoliad a'i Wasanaeth êf. Canys yr hyn oedd yr Allor a'r Demmel i'r Iddewon yr amser hwnnw, hynny [Page 3] a fŷdd ein Heglwys ni i ninnau yr awrhon. A oeddynt hwy yno yn offrwm eu Haberthau i Dduw megis Arwyddion o Farwolaeth Crîst? Ninnau yma a goffhawn y Farwolaeth honno a arwyddoccêyd wrth yr Aberthau hynny. A oeddynt hwy yn cyrchu o hôll barthau Juwdea i Addoli Duw yno? Felly y cyrchwn ninnau (yr wŷf yn gobeithio) o bôb parth o'r Plwŷf hwn i Addoli Duw Ymma. yma. Ai Tŷ Gweddi oedd y Demmel iddynt hwy? Felly y mae ein Heglwys ni i ninnau. Ai hwnnw oedd y man a'r lle y deuai Duw, yn ôl i Addewid, at ei Bobol iw Bendithio hwynt? Diammeu y gwnâ 'fe. fo felly i ninnau yn y lle hwn, os deuwn ni iddo, a'n ymddwyn ynddo fel y dylem ni. Ar fyr eiriau, Ai'r Demmel oedd y Y fan. man lle y cyflawnid pôb peth ar a allai mewn ûn môdd beri Adeiladaeth i Bobol Dduw, fel yr oedd pethau yn sefyll y prŷd hynny? Yr ûn peth a ellir i Ddywedyd. ddwedyd am ein Heglwysni; fel y mae pethau yn sefyll [Page 4] yn awr. Canys pa beth bynnag sŷdd, neu a ddichon. ddychon fôd yn angenrhaid tuag at Adeiladu ein Heneidiau ni ymma; ac felly iw hachub hwynt yn ôl hyn yn dragywydd, a gynhwysir yn oleu ac yn gyflawn yn yr amryw Weinidogaethau a gyflawnir weithian yn y lle hwn, yn ôlCyfreithiau'r Wlâd. A dim ni chynh wysir yn yr ûn o honynt, ond sŷdd yn cŷd-weithio yn gywir i'r dibennion a'r amcannion mawrion hynny.\nOnd gan mai peth ydyw hwn a amheuir gan rai, ac ni ddeellir gan fawr yn ein plith ni, mi a ymegnîaf ei wneithur yn amlwg, ac yn oleu i bawb. A hynny a ddewisais ei wneuthur ar hyn o amser, o herwydd mai dymma'r Testyn mwyaf perthynasol at yr achos hwn, ar a ellwn i ei ddyfalu. Canys os yr hyn a wneir weithian yn yr Eglwys hon, nis ettyb y dibennion er mwyn pa rai y cyfodwyd hi; ofer a diffrwyth a fu 'r hôll draul a gymerwyd yn ei chylch hi. Ond os gellir gwneuthur yn oleu ddigon, fôd y Gwasanaeth [Page 5] a gyflewnir yma yn cŷd-weithio yn rhagorol i dderchafu Gogoniant Duw, a'n Dedwŷddwch ninnau, [y dibennion mawrion er mwyn pa rai y cyfodŵyd y cyfryw Leoedd] yno ni ellwch lai na chyfaddef, mai yr hyn a roesoch tuag at y lle hwn, yw 'r Arian goreu a dreuliasochchwi 'rioed; ac mai 'r dydd Heddyw, pan ddechreuer cyflawni y Gwasanaeth hwnnw ynddo ef, yw ûn o'r Diwrnodiau. diwarnodau llawenaf ar a welodd y Plwŷf hwn erioed.\nHynny ynteu yw 'r peth a wnâf fyng oreu ar ei ei wîrio, neu ei eglyr-ddangos yn wîr. bryfio ar hyn o amser. Ac i'r diben hynny, mi a ddewisais y Geiriau hyn i fôd yn Sail ac yn Sylfaen i'r cwbwl a ddwed wyf ar y Testyn yma, Gwneler pôb peth er Adeiladaeth. Er jawn ddeall y Geiriau hyn, rhaid i ni wŷbod, mai wedi darfod i'r Apostol draethu yn helaeth yn y Bennod hon, yng hylch y FFord a'r Dull ar gynnal Cymansêydd Cristianogol, ac wedi iddo bryfio y dylai 'r cwbwl ar a draether yno, gael ei ddwedyd yn y cyfryw [Page 6] Iaith ac y bo pawb yn y Y fan. man a'r lle yn ei deall, ac felly yn cael eu Hadeiladu trwyddi, y mae êf o'r diwedd yn crynbôi i fynu y cwbwl yn hyn o ymadrodd gosodedig; Beth gan hynny, Frodyr? Pan ddeloch yng hyd y mae gan bôb ûn o honoch Psal. y mae ganddo Athrawiaeth, y mae ganddo Dafodiaith, y mae ganddo Ddadcuddiad, y mae ganddo Gyfieithiad: Gwneler pôb peth er Adeiladaeth. Fel pe buasai yn dwedyd, Pa ddonniau bynnag sŷdd gennych, neu yr ydych Yn haeru, neu yn cymeryd arnoch, eu bôd gennych. yn ymhonni o honynt, er hynny pan ymgyfarfyddoch ar uchaf-achos Crefyddol, i Addoli Duw ar Gyhoedd; Cymerwch ofal da, fôd gwneuthur pôb peth yno er Adeiladaeth i bawb a fo yno yn bresennol. Oddiwrth hyn y mae 'n amlwg, fôd yr Apostol yn gosod hyn ar lawr megis Rheol gyffredin, Anghenrhaid. angenrhaid ei chynnal, ymhôb Cynnullheidfa Gristianogaidd. Ac am hynny, pa brŷd bynnag y cyfarfyddom yng hŷd i Addoli a Gwasnaethu Duw, os ûn peth a wneir yno nad yw er Adeiladaeth i [Page 7] ni, yr ŷm ni yn fŷr o ddilin y Rheol hon: Ac felly yr ŷm ni hefyd, os ûn peth a adawir heb i wneuthur yno a allasai gŷd-weithio i'r diben hwnnw. Canys yn ôl y Rheol hon, megis ac nis dylid gwneuthur yno ddim ond a fo er Adeiladaeth; felly o'r ochor arall, pôb peth ar sŷdd, neu a ddichon fôd er Adeiladaeth a ddylai gael i wneuthur yno.\nOnd er deall yn well gywir ystyr ac amcan y Rheol hon, y mae 'n anghenrhaid i ni ystyried pa bêth y mae 'r Apostol yn ei feddwl yma wrth Adeiladaeth. I hyn, rhaid i ni wybod mae gan fôd yr hôll Gristianogion; fel y dywaid yr ûn Apostol, Yn Deulu Duw, wedi eu goruwch-Adeiladu ar Sail yr Apostolion a'r Prophwydi, ac Iesu Grîst ei hûn yn Bencongol-faen; Eph. 2. 19, 20. Oddiwrth hyn (y mae 'n canlyn) mai pa bêth bynnag sydd yn gwasnaethu tuag at gadarnhâu, cynnal, rhwymo, neu Godi. gysodi yr Adeilad hwn yn uwch; pa beth bynnag sŷdd yn gwneuthur Dynion yn gryfach, ac [Page 8] yn gywirach Crîstianogion, yn Sancteiddiach, ac yn berffeiddiach Gwŷr, nag yr oeddynt o'r blaen, hynny yw 'r hyn y dwedir eu bôd hwy yn cael eu Hadeiladu trwyddo. Am hynny camgymeriad mawr ydyw (fel y mae llawer o ddynion, yn) tybied eu bôd hvvy yn cael eu Hadeiladu vvrth yr hyn y maent yn ei glywed, yn unig am iddynt ddyfod i wŷbod ysgatfydd ryw beth bychan nas gwyddent o'r blaen. Canys Gwybodaeth (fel y dywaid yr Apostol) Sydd yn chwyddo: Cariad yw yr hyn sy 'n Adeiladu. 1 Cor. 8. 1. Ac am hynny, pa wybodaeth bynnag a ennillom, nis gellir Dywedyd. dwedyd ein bôd ni yn cael ein Hadeiladu ganddi ddim pellach, nag y bo hi yn gweuthio ar ein Meddyliau, yn cyffroi 'n Cariad, ac yn tueddu ein Calonnau ni at Dduw a Daioni. Ac mai hynny ydyw gwîr ystyr Adeiladaeth sŷdd amlwg wrth eiriau yr Apostol ei hûn, lle y mae êf yn dwedyd, Na ddeued ûn ymadrodd llygredic allan o'ch genau [Page 9] chwi; ond y cyfryw ûn ac y fyddo da i Adeiladu yn fuddiol, fel y paro Râs i'r Gwrandawyr. Eph. 4. 29. Canys oddiwrth hyn yr amlygir, mai dyna 'r peth yn unig a ellir dwedyd yn gymmwys am dano, ei fôd êf yn Adeiladu, (sêf y peth) a fo 'n peri i ni Râs trwy ba ûn ein gwneir yn lanach ac yn sancteiddiach, nag yr oeddym o'r blaen. Ac am hynny yr ydym yn darllain am Adeiladu ein hunain mewn Cariad. Eph. 4. 16. Ac am Adeiladu ein hunain ar ein Sancteiddiaf Ffydd. Iuwd. 20. Ac y rhain yw 'r gwîr Neu y Rhinweddau a'r donniau ysbrydol. Radau sy 'n gwneuthur i fynu y gwîr a'r cywir Gristion. Ac nis gellir dwedyd fôd dim yn Adeiladu, ond a fo 'n dda i gynhyrfu ac i chwanegu y rheini ynom ni, Hyd onid ymgyfarfyddom (fel y dywaid yr Apostol) Yn undeb Ffydd a Gwybodaeth Mâb Duw, yn wr perffaith at fesur oedran cyflawnder Crîst. Eph. 4. 12, 13. Gan hynny, pan y mae 'r Apostol yn dwedyd, Gwneler pôb peth er Adeiladaeth, ei feddwl êf ar fur yw [Page 10] hyn; Yn ein hôll Gynnullheidfaoedd Cristianogol, pan y bo 'm ni wedi ymgyfarfod i Addoli a Gwasnaethu Duw, bôd gwneuthur yno bôb peth yn y cyfryw fôdd, ac y gallom ni ddychwelyd adref yn gallach ac yn well, nag y daethom yno; a'n Gwybodaeth o Dduw a Chrîst wedi ei chwanegu, a'n Dymuniadau wedi eu helaethu, a'n Cariad wedi ei ennyn, a'n Ffŷdd wedi ei chryfhâu, ac a phôb ûn o'n Rhinweddau da wedi eu gwneuthur yn fywiog; ac felly a'n hôll Eneidiau wedi myned yn ddifalchach, yn sancteiddiach, ac yn debyccach i Dduw, nag yr oeddynt o'r blaen.\nWedi rhoi'r eglurdeb byr hyn i'r Geiriau, mi yn awr a'u Neu a'u gosodaf adref. Cyfaddasaf hwynt at yr hyn sŷdd yn llaw gennym ni, ac a ddangosaf fôd y Môdd arferol. Ffurf honno o Addoliad Crefyddol a a ddysgir, neu a ddangosir. osodir gan ein Heglwys ni, a sefydlir gan Gyfreithiau 'r Wlâd, ac am hynny a arferir bellach yn y lle hwn, yn cyttûno 'n gymwys a'r Rheol hon a roes yr [Page 11] Apostol, sêf bôd pôb peth a wneler ynddi er Adeiladaeth.\nOnd cyn Profi, neu ddangos yn eglur. pryfio fôd y Ffurf a osodir gan ein Heglwys ni wrth ei phen ei hûn yn cyttûno a Rheol yr Apostol, y mae 'n angenrhaid pryfio yn gyntaf, fôd Ffurf yn gyffredinol yn gwneuthur hynny. Canys os y Rheol hon nid yw yn cennadu Arferu un môdd yn y bŷd o Ffurf yng wasanaeth yr Eglwys ffurfio Gwasanaeth ôll; amhossib'l yw, fôd ûn Gwasanaeth ffurfiedig wrth ei ben ei hûn yn cyttûno a hi. Ond yn awr, fôd y Rheol hon yn cennadu, îe, yn gofyn gosod rhyw Ffurf neu gilydd, sŷdd amlwg wrth y Rheol ei hûn. Canys yr Apostol sŷdd yma yn gorchymmyn i Eglwys Corinth, ac felly i Eglwys pôb Neu Dalaeth. Gwlâd arall, gymeryd gofal bôd y cwbwl a wneler yn eu Cyfarfodydd Crefyddol hwy, er Adeiladaeth. Ond pa fôdd y mae 'n bossibl i Eglwys ûn-wlâd fynny gwneuthur felly, onis gesyd hi ryw Ffurf bennodol ar lawr i roddi cyfarwyddid ynghylch hynny? Os gadael a wneyd i Weinidog bôb [Page 12] Plwŷf Ryddid. rydd-did i wneuthur a fynnai yn ei Gynnulleidfa ei hûn; os rhai a fyddent ysgatfydd mor gall a synhwyrol a chanlyn y Rheol hon cystal ac y medrent; er hynny wrth ystyried llygredigaeth Natur dŷn, y mae 'n enbyd iawn y byddai eraill nas gwelent felly. O'r lleiaf, nis gallai 'r Eglwys fôd yn Yn ddiogel. ddibryder y gwnae pawb felly; ac am hynny, nis Dichyn. dychon hi lai na bôd yn rhwym i fyfyrio a Neu, osod. phwyntio rhyw Ffurf iw harfer yn ei hôll Gynnullheidfaoedd, o'r cyfryw ddull ac a allow neuthur yn ddilys ac yn ddiogel ganddi fôd y Rheol yma a roes yr Apostol, yn cael ei chanlyn ym hôb lle, fel y gweddai iddi. Ac er bwrw o honom yr hyn nis gellir byth ei ddisgwil, fôd yr hôll Weinidogion, ym hôb Neu ym hôb Ardal. Talaith cyn galled, ac mor ddaionus ac a dylent fôd; er hynny, nis gallir tybied fôd pôb ûn o honynt (wrth ei ben ei hûn) yn deall pa bêth sŷdd er Adeiladaeth i'r Bobol, yn gystal a phan y byddont hwy bawb yng hŷd. O herwydd pa [Page 13] ham, y mae 'n rhaid cyfaddef, mai 'r ffordd ddiogelaf i fynnu canlyn y Rheol hon, yw, bôd i Lywodraethwyr pôb Eglwys, a'r hôll Eglwyswyr, gyfarfod yng hŷd trwy y rhai a ddewisont i sefyll trostynt, mewn Cymanfa, neu Gynnullheidfa Eglwysig; ac yno, ar ôl ymgynghori yn bwyllig a'u gilydd, gyttûno ar ryw ddull o Ffurf a dybiont hwy yn eu Synwyr a'u Cydwybodau ei bôd yn ôl y Rheol hon; yr hon y mae 'r Apostol yma yn ei gosod i lawr o'u blaen hwy.\nAc heblaw hyn, bôd gosod i lawr Ffurf yn gyffredin yn well er Adeiladaeth, na gadael pôb ûn i wneuthur yr hyn a fo da yn ei olwg ei hûn, y mae gennym Neu gyttunol. gydsain Dystiolaeth, Brawf, ac ymarfer, yr hôll Eglwys Gyffredinol. Canys nis darfu i ni erioed na darllain, na chlywed sôn am ûn Eglwys yn y Bŷd, o ddyddiau 'r Apostolion hŷd yn hyn, nas cymerodd y ffordd honno. Er nad oedd pôb Eglwys yn arfer Yr ûn ûn. yr ûn, er hynny pôb Eglwys a arferai [Page 14] ryw Ffurf, neu gilydd. Ac am hynny, bôd i ûn-dyn ddwedyd nad yw yn gyfreithlon, neu yn Neu yn llesiol. fuddiol, neu mor Adeiladus arfer Ffurf o Weddi wrth Addoli Duw ar gyhoedd, ydyw dwedyd yn erbyn Barn a Meddwl hôll Grêd. bwrw yn euog yr Eglwys Lân Gatholic, a'i wneuthur ei hûn yn gallach na'r hôll Gristianogion a fu erioed o'i flaen ef. A hynny (beth bynnag a dybier am dano yn awr) a gyfrifid bôb amser gynt, yn ûn o'r beiau gwaethaf, a'r Ffolineb mwyaf ar a allai dŷn fôd yn euog o honow. Je, a mwy na hynny hefyd; canys hyn ydyw i ddŷn, nid yn unig wneuthur ei hûn yn gallach na'r hôll Gristianogion, ond hefyd yn gallach na Chrîst ei hûn. Canys y mae 'n amhossibl gosod i lawr Ffurf o Weddi mewn geiriau eglurach ac amlygcach, nag y gwnaeth êf, lle y mae êf yn dwedyd, Pan Weddioch, Dywedwch. dwedwch, Ein Tâd yr hwn wyt yn y Nefoedd, &c. Luc 11. 2. Ac yr 'wyf yn gobeithio nad oes [Page 15] yma ûn yn bresennol, nas cyfaddefo fôd Crîst, gan yr hwn yn unig a gallwn ni gael ein Hadeiladu, yn gwybod yn well pa bêth sŷdd, a pha bêth nid ydyw er Adeiladaeth i ni, na nyni, ac na 'r hôll ddynion yn y Bŷd heblaw. Ac am hynny, gan weled iddo êf, nid yn unig wneu-thur Ffurf o Weddi iw harfer gan ei Ddysgyblion, ond hefyd roi Gorchymmyn croŷw iddynt ei harfer hi; Nyni y rhai ydym yn proffessu ein hunain yn Ddysgyblion iddo, a ddylem orphwys a'n Meddyliau wedi eu cwbwl fodloni, fòd arfer Ffurf o Weddi, nid yn unig yn Gyfreith lawn. gyfreithlon, ond hefyd yn well o lawer er Adeiladaeth i ni, nag y mae 'n bosfibl i ûn ffordd arall ar weddio fôd.\nYr ûn pêth a ellir ei bryfio hefyd oddiwrth Natur y pêth ei hûn, trwy 'r fâth Resymmau ac sŷdd, nid yn unig yn dangos mai felly y mae 'n bôd, ond hefyd yn dangos pa fôdd y mae 'n dyfod i fôd felly. Canys yn gyntaf, er caffael y cyfryw [Page 16] Adeiladaeth ac a'n gwnelo ni yn well ac yn Sancteiddiach, pa brŷd bynnag y cyfarfyddom yng hŷd ar achos Crefyddol, y mae 'n angenrhaid i'r ûn pethau daionus, Sanctaidd, gael yn Wastad. oestad eu dirio arnom ni, a'u cûro yn ein pennau ni, ar ôl yr ûn a'r ûnrhyw ddull. Canys nis gallwn ni bawb lai na deall wrth ein prawf ein hunain, mor anhawdd ydyw gwneuthur i ûn pêth ar a fo gwîr ddaionus lynu, nag wrythym ein hunain, nag wrth eraill; ac mai anammal jawn, neu anfynŷch. weithiau jawn, os ûn amser, y mae hynny yn bôd, Neu, heb ei fynych ailadroedd. ond pan fynych rebyccer, (neu rybuddier) ni yn ei gylch ef. Y pethau daionus nas clywom ni ond ûnwaith, neu yn anfynych, a allant, ysgatfydd, ar ein gwaith ni yn eu clywed hwy; nofio tros drô y ein Ymhennyddiau ni; er hynny weithiau jawn y maent yn suddo cyn ddyfned i'n Calonnau ni, ac i gyffrôi a llywodraethu 'r Anwŷdau, megis y mae 'n angenrhaid iddynt wneuthur cyn y caffom ein Hadeiladu [Page 17] trwyddynt. Lle mewn Ffurf osodedig o Wasanaeth Cyhoeddus, wedi ei gwneuthur yn gymmwys, yr ŷm ni yn oestadol yn cael ein Dwyn ar gôf am bôb pêth. gosod mewn côf o bôb pêth angenrhaid i ni ei wŷbod, neu ei wneuthur; a hynny hefyd bôb trô yn yr ûn geiriau, ac yn yr ûn Ymadroddion; y rhai wrth eu manwlarfer a A argrâphant. graffant y pethau [daionus] hynny eu hunian mor ddi-ysgog yn ein Meddyliau ni, na bŷdd hawdd eu dilêu, na 'u symmyd hwynt ymmaith; ond gwnelom a allom, hwy a fyddant yn oestad yn cyfarfod â ni ar bôb achos: A hyn nis dychon lai na bôd er mawr Adeiladaeth Cristianogol i ni.\nAc ymhellach, yr hyn a fo 'n dda i fywioghau ein Eneidiau, ac i Neu, i gyfodi ein Hanwydau chwanegu ein serch yn ein Gweddiau Cyhoeddus, hynny sŷdd raid cyfaddef eifôd yn dda iawn i'n Hadeuladu ni. Ond amlwg yw, fôd Ffurf osodedig o Weddi yn Gymmorth mawr tros ben i ni i'r Neu, i'r pêrwyl. pwrpas hwnnw. Canys os clywed ûn [Page 18] arall yn Gweddio y byddaf i, ac heb wŷbod ymlaenllaw, pa bêth y mae êf ar feder ei ddwedyd, fe orfydd arnaf, yn gyntaf, Ymwrando. wrando pa bêth a ddywaid êf nesaf; yno y mae 'n rhaid i mi ystyried bêth a wnâ yr hyn a ddywaid êf ai bôd yn gyttûn ag Athrawiaeth iachus; a phêth a wnâ ai bôd yn addas âc yn gyfreithlon i mi gyttûno ag êf yn yr Erfynniau y mae êf yn eu gwneuthur Neu, at. ar Dduw: Os tŷbiaf i fôd, yno y mae 'n rhaid i mi wneuthur felly: Ond cŷn y gallwyf ddarfod â hyn, y mae êf wedi myned ymlaen at ryw bêth arall. Ac yn y môdd hyn, y mae 'n anhawdd iawn, onid yw, heb Ryfeddod, yn amhossib'l i mi gŷd-weddio ag êf o hŷd mor drefnus ac y dylwn i. Ond mewn Ffurf osodedig o Weddi, yr hôll drafael hyn a Neu, a rag-achubir. rag-rwystrir: Canys lle y mae y Weddi ffurfiol yn oestad yn fy meddwl i, a minnau yn gwbwl-gydnabyddus a hi, ac yn fodlon iawn i bôb pêth sŷdd ynddi, ni bŷdd gennif ddim arall [Page 19] iw wneuthur tra bo 'r geiriau yn Swnnio. seinio yn fyng Lhustiau, ond cyffrôi fyng Halon a'm Serch i fôd yn gyfryw ac a weddai iddynt; chwanegu fy Awyddfryd am y pethau daionus a weddier am danynt; gosod fy hôll feddwl yn grâff ar Dduw tra byddwyf yn i foliannu êf; ac felly rhoddi ar waith, bywioghâu, a derchafu fy hôll Enaid wrth wneuthur fyng Weddiau arno êf. Nid oes ûn-dŷn ac a ymarferodd ei hûn â Ffurf osodedig tros ddim ennyd o amser, nas dychon yn hawdd gaffael hyn yn wîr wrth ei brawf ei hûn, ac yn ganlynol, fôd y ffordd hon O weddio. ar Weddio yn rhagor-gymmorth i ni, nag a allant hwy ddychymmig, y rhai ni wnaethant erioed brofiad o honi.\nAt hyn y gellir chwanegu 'n rhagor, mai os gwrando ûn arall a wnawn ni yn gweddio Gweddi a wnelo êf y prŷd hynny o'i ben ei hûn, fe fŷdd ein Meddyliau ni wedi eu cau i fynu yn hollawl, a'u cyfyngu o fewn ei eiriau a'i ymadroddion, [Page 20] o fewn ei Ddeisyfiadau. Eirchion a'u Erfynniau êf, byd y rheini y pêth y fynnont; ac felly gwnawn ein goreu, ei Weddi ef yn unig y byddwn yn ei gweddio. Lle pan y bo 'm ni yn gweddio yn ôl y Ffurf a osodwyd i ni gan yr Eglwys, yr ŷm ni 'n gweddio Gweddiau 'r hôll Eglwys honno, y byddwn ni yn bŷw ynddi; Gweddiau sŷdd gyffredin i'r Offeirida ac i'r Bobol, i ni 'n hunain, ac i Aelodau'r ûn Eglwys; Ac selly y mae gennym. hŷd onid oes gennym bôb Enaid duwiol a defosionol a'r sŷdd oddimewniddiyncŷdredeg, ac yn cŷd-weddio â ni ynddynt hwy. Ahyn yn ddiau ni ddychon lai na gweithio mwy Adeiladâeth, nid yn unig i ni 'n hunain yn nailltuol, ond hefyd i'r hôll Eglwys yn gyffredinol, nag y dychon ûn Weddi a wneloDŷn wrth ei ben ei hûn.\nYn ddiweddaf, fel y caffom ein Hadeiladu wrth ein Defosionau Cyhoeddus, megis ac y mae'n angenrhaid i ni wybod ymlaenllaw pa bêth yr ydym ar feder Gweddio am dano, selly gwedi ein Gweddiau, [Page 21] y mae 'n angenrhaid i ni yn ôlllaw wybod pa bêth y ddarfu i ni ei ofyn. Canys bwrw yr ydwyf, y cynniadhêwch chwi hyn bawb; fôd yr hôll Ddaioni a'r Lleshâd yr ŷm ni yn ei gael oddiwrth ein Gweddiau, yn sefyll yn ddisgwiliadwy ar waith Duw yn rasol yn eu gwrando a'u hatteb hwy, heb yr hyn, hwy a ânt i gîd yn ddiddim. Ond dau bêth a ofynnir i ni eu gwneuthur er caffael atteb i'n Gweddiau: Yn gyntaf, Gofyn o honom yn daer Ac mewn purdeb. a diffuant y cyfryw bethau daionus ar ddwylo Duw; ac i hynny y mae Ffurf osodedig o Weddi (fel y dangosais) yn dda rhagorol. Ac yno yn ail, se ofynnir i nî ymddiried a disgwyl ar Dduw am iddo eu Canniadhâu. cynniadhâu hwynt i ni, yn ôl yr Addewidion a roes êf i ni yng Rhîst Iesu ein Harglwydd. Ac yr ydwyf yn credu 'n hollawl mai ûn achos mawr pa ham y mae Dynion cyn fynyched yn Gweddio 'n ofer, yw, eisiau cymeryd y ffordd hon; ond pan ddarfyddo eu Gweddiau, [Page 22] fe ddarfu iddynt â hwy, ac nid ydynt ymhellach yn ymorawl yn eu cylch hwy, mwy na phe buasent heb weddio ôll. Ond pa fôdd y gallwn ddisgwil i Dduw atteb ein Gweddiau ni, pan nad ŷm ni'n hunain yn dal sulw bêth a wnelo êf a'u hatteb hwy, ai peidio? Nagyn credu, nag yn ymddiried ynddo am hynny? Canys yn ddiammeu, megis ac y mae Ymddiried ar Dduw yn ûn o'r Gweithredoedd pennaf mewn Crefydd ar a allwn ni eu cyflawni; felly hynny yw'r pêth sŷdd yn rhoddi bywiogrwydd ac egni, grym a rhinwedd yn ein Gweddiau ni, heb yr hyn, nid oes gennym Sail yn y bŷd i ddisgwil iddynt gael eu hatteb. Canys gan fôd Duw wedi addaw atteb ein Gweddiau ni, oddieithyr i ni ymddiried arno am gyflawni ei Addewidion hynny, yr ŷm ni yn colli eu llês hwy, ac, yn ganlynol, ein Gweddiau hefyd. Ac am hynny, os bŷth y chwenychem iddo êf roddi i ni yr hyn a weddiom am dano, wedi i ni gyfeirio yn Gweddiau atto, y mae'n rhaid i ni [Page 23] yn oestad edrych i fynu; Psalm 5. 3. gan ddisgwil a gobeithio am ddychweliad o honynt.\nYn awr megis ac y mae y pêth hyn yn bêth o fwy cyfrif, felly y mae Ffurf osodedig o Weddi yn fwy cymmorth i ni ynddo, nag a tybir yn gyffredin. Canis os gwrando a wnawn ni ûn yn dwedyd Gweddi Hynny yw, heb ei myfyrio ymlaenllaw. ddi-fyfyr, nas dwedasai êf, ac nas clywsem ninnau erioed o'r blaen, na phyth drachefen, odid iddo êf ei hûn allel cofio y ddegfed ran o'r hyn a ddwedodd êf; ac onid llai o lawer y gallwn ni, oeddym yn gwrando, wneuthur hynny? Ac os nyni nis gallwn mewn môdd yn y bŷd gofio bêth a weddiasom am dano, pa fôdd y mae 'n bossib'l i ni ei ddisgwyl êf ar ddwylo Duw? Neu roi'n goglyd arno am dano? Ond yn awr y mae 'n gwbwl-amgenach, pan y b'om ni yn arfer Ffurf osodedig o Weddi: Canys y môdd hynny wedi i ni weddio, ni a allwn ddyfod a ni'n hunain i gôf, ni a allwn edrych [Page 24] tros yn Gweddiau drachefen, naill ai yn y Llyfer, neu yn ein Meddwll, lle y maent yn argraphedig; ni a allwn ystyried yn Neu, bôb ûn wrth ei ben. wahanrhedol pa bethau a ofynnasom ar ddwylo Duw, ac felly ymarfer ein Ffŷdd a'n Hymddiried ynddo êf am ganniadhau i ni bôb Arch ar a wnaethom arno êf, yn ôl yr Addewidion a wnaeth êf i ni i'r Neu, i'r perwyl hwnnw. pwrpas hwnnw. Ac megis mai hon yw'r ffordd siccraf i gaffael yr hyn a weddiom am dano, felly nis dychon hi lai na bôd y ffordd oreu i weddio er Adeiladaeth, ac sŷdd bossib'l i ni ei harfer.\nWedi iawn-holi y pethau ymma, mi edrychaf bellach ar hyn megis pêth cyfaddefol, fôd arfer Ffurf yn gyffredin, wrth Addoli Duw ar Gyhoedd, yn gyttûn a'r Rheol ymma a roes yr Apostol, Gwneler pôb peth er Adeiladaeth. Ac felly mi âf ymlaen i ddangos fôd y Ffurf honno yn nailltuol, a Neu, a [...]odwyd. bwyntiwyd gan ein Heglwys ni iw harfer ar y cyfryw achosion, felly hefyd. I'r [Page 25] diben hynny, nid rhaid i mi holi'n nailltuol pôb Gair, Ymadrodd, a dull o Ddewediad a'r sŷdd yn Ffurf y Gweddiau Cyffredin; a llai o lawer sŷdd raid i mi sefyll o'i blaen hi, a'i hymddiffin hi yn erbyn pôb Amheuaeth bychan a ddychon dyn ion anwybodus neu faleisus roddi yn ei herbyn hi Canys ni bu hŷd yn hyn, ac ni bŷdd bŷth, ddim wedi ei ddwedyd, neu ei scrifennu, nas gellir dwedyd neu scrifennu rhyw bêth, cam neu gymmwys, yn ei erbyn êf. Ond fyng orchwyl i a fŷdd, pryfio fôd y Ffurf o Wasanaeth Duw a gynhwysir yn Llyfer y Gweddiau Cyffredin, ac a arferir yn awr yn Eglwys Loeger yn cŷd-weithio cymmaint tuag at Adeiladu y Sawl a'i harferont hi, a'i bôd hi yn cyttûno 'n gywir a'r Rheol y mae 'r Apostol ymma yn ei gosod ar yr achos hynny. A hyn a ddangosaf yn eglur wrth bedair o Bennodau; 1. VVrth ei Hiaith. 2. VVrth ei Defnydd, neu ei Sylwedd hi. 3. VVrth y Llwybreiddrwydd, neu'r Drefn [Page 26] a gynhelir ynddi. Ac yn bedwaredd. VVrth y Dull ar ei chyflawni hi. Canys os ydyw hi 'n Adeiladu o ran pôb ûn o'r pethau hyn, nid oes lle lai na chyfaddefir ei bôd hi yn gwneuthur felly trwyddi ôll, gan nad oes ynddi ddim nas gellir ei ddwyn adref at ûn neu gilydd o'r Pennodau hyn.\nYn gyntaf ynteu am yr Iaith, chwi a wyddoch bawb fôd yr hôll Wasanaeth yn cael ei gyflawni yn [Gymraeg,] yr Iaith a arferir amlaf ymlhîth Pobol Gyffredin Cymru. Gwerin y Dywysogaeth ymma, yr hon y mae pôb ûn gan mwyaf yn ei deall, ac felly yn gallu cael ei Adeiladu trwyddi. A hyn yn wîr ydyw Sail a Sylfaen yr hôll Leshâd sŷdd bossib'l i ni ei dderbyn oddiwrth ein Gweddiau Cyhoeddus. Ac am hynny, yn Eglwys Rhufain y gosodir anallu ar y Cyffredin-Bobol i gael eu Hadeiladu wrth Weddiau'r Eglwys, gan mai yn Lladin i gŷd y gwneir hwy; Iaith nad ydynt hwy yn deall 'mo honi. Yn gymmaint a phan [Page 27] ymgyfarfyddont hwy i Addoli Duw, weithiau iawn y mae ûn yn y Gynnullheidfa yn gwybod pa bêth a ddwedir yno, ond yr Offeiriad, yr hwn sy 'n darllain; ac yn fynych iawn, nis gwyr hwnnw chwaith. Ac yn y môdd hyn, nid oes mewn gwirionedd 'mo 'r fâth bêth a Gweddiau Cyffredin yn eu plîth hwynt. Ac nid yw bossib'l chwaith i'r Cyffredin-Bobol gael eu Hadeiladu trwy yr hyn a ddwedir, neu a wneir yno, oddiethyr i hynny eu dwyn hwynt ûnwaith i ganfod y Cam anferthol y mae eu Heglwys yn ei wneuthur iddynt, wrth orchymmyn cyflawni ei hôll Wasanaeth Cyhoeddus mewn Iaith nas deallir, yn gwbwl-wrthyneb, nid yn unig i'r Rheol yn fy Nhecst i, ond hefyd i hôll Amcan y Bennod hon.\nOnd Clôd i Dduw am hynny, nid fellŷ y mae gŷd â ni: Gweddiau gwîr-gyffredin yw'n Gweddiau ni: Canys hwy a Scrifenwyd, ac a ddarllennir mewn Iaith a'r sŷdd Gyffredin i'r hôll Gynnullheidfaoedd [Page 28] Pûr-Gymryig trwy'r Dywysogaeth hon, aci bôb Dŷn [o Gymro] ym hôb cyfryw Gynnullheidfa; Hyd oni ddichon Y Cymru i gid. hôll Bobol ein Gwlâd ni, o ba râdd neu gyflwr bynnag y byddont, gyttuno yng hŷd i arfer pôb pêth sydd ynddynt, ac felly gŷd â 'u gilydd gael eu Hadeiladu trwyddynt. Yn enwedig gan eu bôd hwy i gŷd, nid yn unig yn Gymraeg, ond hefyd yn Gymraeg loyw, arferedig, y fâth ac yr ŷm ni yn ei chwedleua y naill wrth y llall yn ein Siarad cyffredin. Yr 'wyf yn bwrw nad oes ûn gair hên anarferol; nad oes ûn Ymadrodd caled, dieithr ynddynt; ond bôd pôb pêth a draethir cyn oleued ac amlycced ac y dychon geiriau wneuthur hynny: Hyd oni ddichon y Dŷn gwaelaf yn y Gynnullheidfa, a ddeallo (Gymraeg) Iaith ei Fam, gael eu Adeiladu trwyddynt, yn gystal a'r Scholhaig mwyaf.\nOnd yr hyn sŷdd bennaf iw ystyried yng hylch Iaith Ffurf y Gweddiau [Page 29] Cyffredin, yw, ei bôd hi, nid yn unig yn Gyffredin, ond yn Addas hefyd. Er nad yw y geiriau a arferir yno i gŷd ond geiriau Cyffredin, er hynny hwy a arferir yn y cyfryw ystyr yn gymmwys, ac a amcanir ynddynt. Fe ddychon hyn, yr 'wyf yn cyfaddef, ymddangos fel pe ni bae ond pêth bychan ar yr olwg gyntaf arno; er hynny y mae yn fâth bêth, ac y gallwn ni hebddo gael ein disodlu gan yr hyn a amcanesid i'n Hadeiladu ni. Canys Anghyfaddasrwydd Ymadrodd mewn pethau Crefydd a fu achos o'r hôll, neu o'r rhan fwyaf o'r Ymwahaniadau, Camgymeriadau, a'r Camgrefyddau a fu erioed yn blino 'r Eglwys hon, neu ûn arall, fel y gellid dangos yn eglur ddigon. Am yr achos hyn y rhoes yr Apostol i Dimothi Ffurf o Ymadroddion iachus, ac a orchmynnodd yn gaeth iddo nad ymadawai a hi; Bydded gennyt (eb efe) Ffurf yr Ymadroddion iachus, y rhai a glywaist gennif i. 2 Tim. 1. 13. Canys [Page 30] gwŷbod yr oedd êf, mai oni byddai 'r geiriau, ym ha rai yr arferai êf draethu Gwirioneddau Duw yn iachus ac yn addas, y by ddai yn amhossib'l iw Wybodaeth. Wybyddiaeth a'i Farn êf am y pethau eu hunain fôd felly. Ac yn ddiau os erioed y bu Ffurf o Ymadroddion iachus wedi ei gwneuthur gan Ddynion, er amser yr Apostolion, y mae ein Gweddiau Cyffredin ni yn haeddu yn dda yr enw hwnnw. Canys y maent i gŷd wedi 'u gwneuthur i fynu o Eiriau mor addas a chymmwys, mor llesiol ac iachus; ac os daliwn ein crâff ar y rheini, nid rhaid i ni ofni cwympo, nag i Gamgrêd, nag i Ymwahaniad. Canys hwynt hwy o'u dwys ystyried a ddygant ar gôf i'n Meddyliau ni wîr a chywir ddealltwriaeth o hôll Bynciau ein Crefydd Gristianogol; ac felly hwy nid yn unig a'n gwânt ni yn Uniawn-grêd, ond hefyd a'n Hadeiladant ni i fynu yn grysion, ac yn gedyrn yn ein Sancteiddiaf Efŷdd. Gan hynny, wrth ystyried [Page 31] mor blaen ac eglur, mor iachus a chyfaddas yw 'r Ymadrodd a arferir ynddynt, y lleiaf ar a ellir ei ddwedyd am y Gweddiau Cyffredin, yw, fôd y cwbwl ynddynt wedi ei draethu yn y cyfryw eiriau ac sŷdd gymhwysaf i Adeiladu pawb a'u harferont hwy.\nAc megis ac y mae y geiriau yn Ffurf y Gweddiau Cyffredin yn Adeiladu cymmaint ac y dychon geiriau; felly yn yr ail lle, y mae 'r Defnydd, neu'r pêth a draethir yn y Geiriau hynny. Canys nid oes dim yn y Ffurf honno, ond sŷdd angenrhaid er Adeiladaeth; a 'r cwbwl ar y sŷdd, neu a ddychon fôd er Adeiladaeth, sŷdd yn eglur ynddi. Yn gyntaf yr 'wyf yn dwedyd nad oes dim yn ein Gwasanaeth ni, ond sŷdd angenrhaid er Adeiladaeth. Nid oes ynddo 'mo 'r Chwedlau a'r Achau anorphen, y rhai (fel y dywaid yr Apostol) sy'n peri cwestiwnau, yn hytrach nag Adeiladaeth dduwiol, yn hon sydd trwy Ffydd, 1 Tim. 1. 4. Nid oes ynddo [Page 32] ûn. nêb o'r gwâg-ymddadleuon, na 'r Ymrysonnau diffrwyth a gyfodwyd yn ddiweddar yn yr Eglwys er ei mawr Aflonyddwch, yn hytrach na 'i Hadeiladaeth. Nid oes ynddo ddim o'r Piniwnau Newyddion, ddim o'r Ddysgeidiaeth wâg, ddiarfer sy 'n gwasnaethu yn unig i ogleisio Clustiau Dynion, neu i fôddhâu ei Ffansi hwy; ac felly i droi eu Meddyliau nhw' oddiwrth yr hyn a fo 'n llaw ganddynt. Edrychwch êf i gŷd trosto yn ddi-ragfarn, ac yn ddi-duedd; ystyriwch o ddifrif bôb pêth oddimewn iddo, ac ni chyfarfyddwch â dim a haerer, ond a fo gyttûnol a Gair Duw; nag â dim a weddier am dano, ond a fo 'n ôl ei Addewid êf; nag â dim a ofynner megis dyledswydd, ond a fo 'n cŷd-gordio â'i Orchmynnion êf; nag â dim yn ei ddwe dyd, neu yn ei wneuthur, ond a fo pwyllig a phrysur, parchedig a phwysfawr; dim ond a weddai i Addolaid ein Creawdwr Mawr Hôllalluog: Ac am hynny, nid oes [Page 33] ynddo ddim nas gallwn gael ein Hadeiladu trwyddo, ryw ffordd neu gilydd.\nAc megis nad oes ynddo ddim ond y sŷdd Adeiladus, felly pôb pêth a'r sŷdd, neu a ddychon fôd yn Adeiladus sŷdd ynddo êf. Canys nid oes dim yn angenrhaid i'n Hadeiladu a'n gwneuthur yn Gristianogion dwys a pherffaith, ond yr hyn a fo 'n angenrhaid naill ai iw Gredu, neu iw wneuthur, neu iw Gaffael gennym. Ond nid oes dim a'r sŷdd angenrhaid iw Wybod, neu 'iw Gredu, nas dysgir i ni; dim angenrhaid iw Wneuthur, nas gorchmynnir i ni; dim angenrhaid iw Gaffael, nad ydym yn Gweddio am dano, yn ein Ffurf Gyhoeddus o Wasanaeth Duw.\nCanys yn gyntaf, am y pethau angenrhaid i ni eu gwybod, neu eu Credu, pôb Protestant a gyfaddef eu bôd nwy yn gwbwl gynhwysedig yn yr Scrythyrau Sanctaidd; a rheini sŷdd yn gwneuthur i fynu ran fawr, onid ydynt y rhan fwyaf o'n [Page 34] Gwasanaeth ni, ac yn oestad a ddarllennir, neu o'r lleiaf a ddylentgael (fel y mae 'n Eôd Gwasanaeth y Boreu a'r Prydnhawn beynydd. orchmmynnedig) eu darllain trostynt; sêf y Psalmau ûnwaith bôb Mîs, yr Hên Destament ûnwaith, ar Newydd deirgwaith, bôb Blwyddyn. A chan fôd hôll Byngciau arbennig ein Ffŷdd Gristianogol a ddadcuddir yn y Scrythur Lân, wedi eu crynhôi Mewn ychydig Eiriau. yn gyrdo yng Rhedo yr Apostolion; fel y byddom siccyr o gadw y rheini bôb amser yn ein côf, fe orchmynnir i ni ddarllain ac adrodd y Gredo hon yn wastad ûnwaith, fynychaf ddwywaith, bôb Dydd trwy 'r Flwyddyn. A chan weled fôd Duwdod ein Iachawdwr Bendigedig, Sail ein hôll Grefydd ni, wedi cael gynt, a'i fôd etto yn cael ei wadu gan rai; fel na 'n harweinier ymmaith gyd â Chyfeiliorni y Drygionus, yr ydym bôb Sûl a Dydd Gwyl yn darllain y Gredo a wnaed yn Nicœa, ym ha ûn yr ymddiffynnir, ac yr amlygir Duwdod y Mâb a'r Yspryd Glân. A rhag [Page 35] lleteua o honom ûn mâth o Gamdŷb yng hylch y Drindod Sancteiddiolaf, neu Gnawdoliaeth Mâb Duw, ond cadw o honom y wîr Ffydd Gatholic yn gyfan ac yn ddihalog, yr ŷm ni ar ryw ddiwarnodau bôb Blwyddyn yn darllain y Gredo a elwir yn gyffredin Credo Sanct Athanasiws, ym ha ûn yr agorir y Dirgeledigaethau mawrion hynny yn y geiriau cymhwysaf ac egluraf ar a allont eu dwyn.\nAc megis ac y cynhwysir yn grynno yn y tair Credo yr hôll bethau sŷdd raid eu Credu gennym, felly hwy yn fynych a eglurir mewn rhannau eraill o'n Gwasanaeth ni: Hyd onis gellid yn hawdd gyfansoddi Crynhoad perffaith-gwbwl o Ddifinyddiaeth allan o'r geiriau a arferir ynddo; o'r lleiaf, o'r cwbwl a'r y sŷdd angenrhaid i un-dyn yn y bŷd ei gredu neu'i wybod er ei Iechawdwriaeth dragwyddol.\nYr ûn pêth a ellir ei ddwedyd hefyd am yr hôll bethau a ddyllem eu gwneuthur. Canys megis ac y [Page 36] gwneir ymma ba bêth bynnag sŷdd angenrhaid iw wneuthur tuag at Addoli Duw yn y lle hwn; felly y dangosir i ni ymma hefyd pa bêth bynnagsŷdd angenrhaid iw Ddysgu tuag at WasanaethuDuw ymhôb lle arall. Fal nas dychon un-dyn a fo'n mynych gyrchu i'n Cynnullheidfaoedd Cyhoeddus ni, lle yr arferir Ffurf y Gweddiau Cyffredin, haeru Anwybodaeth o ûn Ddyledswydd pwybynnag. Canys oni bŷdd y bai arno ei hûn, fe ddychon yno gael ei gyfarwyddo ym hôb pêth, y mae yr hwn a'i gwnaeth êf, yn ei ofyn ganddo. Canys ymma (fel y dalias sulw o'r blaen) yr ŷm ni yn wastadol yn darllain y Scrythur Lân, yr hon (fel y dywaid yr Apostol) Sydd fuddiol i Athrawiaethu, i Argyhoeddu, i Geryddu, i Hyfforddi mewn Gyfiawnder: Fel y byddo dyn Duw yn berffaith, wedi ei berffeithio i bôb gweithred dda. 2 Tim. 3. 16, 17. A chanryngu bôddi'r Goruchaf Dduw amgyffred ei hôll Ewyllys êf, ac yn ganlynol, ein hôll Ddyledswydd [Page 37] ninnau yn y Dêg Gorchymmun; am yr achos hyn yr ŷm ni yn darllain y rheini yn wastad bôb Sûl, a phôb Dydd Gŵyl trwy 'r Flwyddyn. Trwy ba foddion y dychon pôb Dŷn, na chaeo ei olugon o'i wîrfodd, weled yn amlwg, a deall yn oleu ei hôll Ddylêd at Dduw a Dŷn. Yn enwedig gan fôd yn y Gweddiau eu hunain fynych-grybwyll am yr hôll Feiau a ddylid eu gochelud, ac am yr hôll Weithredoedd da a ddylent gael eu cyflawni gennym ni. Fel nas gallwn ni ûn amser ddyfod i'r Eglwys heb gael yn wastad ein Ein gosod mewn côf, neu 'n rhybyddio rhybycco am yr hyn a ddylem, ac am yr hyn nis dylem ei wneuthur, fel y byddom Cadwedig.\nA chwedi hyn, megis ac nad oes dim angenrhaid iw wybod, neu iw wneuthur nas dysgir i ni; felly nid oes dim chwaith angenrhaid iw Gaffael gennym, i'n gwneuthur ni'n Sanctaidd, neu yn ddedwydd, nad ydym yn gweddio am dano yn Ffurf y Gweddiau Gyffredin. Canys yno y mae gennym ni VVeddi 'r Arglwydd, Gweddi a wnaethpwyd gan [Page 38] Ddoethineb ei hunan, ac am hynny nis dychon lai na bôd y Weddi gyflawnaf a duwiolaf ar a wnaethpwyd erioed. A honno yr ydym yn ei harfer nid ûnwaith yn unig, ond ym hôb Gwasanaeth gwahanrhedol o eiddo'r Eglwys; Sêf yn ein Gweddiau cyn darllain yr Scrythur Lân, ac yn ein Gweddiau Wedi hynny. wedin; tua diwedd y Letani, ac yn nechreu Gwasanaeth y Cymmun; ac felly hefyd ym hôb Swydd Eglwysig arall. A'r Rheswm yw, oherwydd er nas gwaharddodd ein Iachawdwr i ni arfer ûn nêb Gweddiau eraill, er hynny efe a orchymmynnodd yn eglur i ni ddwedyd hon cyn fynyched ac y Gweddiom. Ac am hynny, o dra ufudd-dod iw orchymmyn êf, ein Heglwys ni a drefnodd yn ddoeth, bôd i ni bôb trô ac y cyfeiriom ar gyhoedd ein Hymadrodd at y Goruchaf Dduw, ddwedyd yn wastad y Weddi hon: rhag onid ê wrth ein gwaith yn trosseddu ei Orchymmyn êf, trwy adael honno yn eisiau, i ni wneuthur [Page 39] ein hôll Weddiau eraill yn Neu, vn anneffeithiol. aflwyddianus. Ac heblaw, wrth arfer honno yn fanwl ym lhîth ein Gweddiau eraill, yr ŷm ni yn wastad yn siccyr o ddwedyd ûn Weddi sŷdd gwbwl gyflawn ynddi ei hûn, ac yn dra chymeradwy ganddo êf, ar yr hwn yr ŷm ni yn gweddio, gan mai Gweddi ydyw hi a wnaeth êf ei hûn. Canys yr ydym felly, yn ymddiddan â Duw yn ei eiriau ei hûn; ac yno, ni a allwn hyderu, nad ŷm ni yn gofyn dim ganddo, ond yr hyn sŷdd wîr gyttunol a'i Ewyllys êf ei hûn.\nAc er bôd pôb pêth angenrheidiol, o ran eu sylwedd, yn gynwysedig yng Weddi'r Arglwydd; er hynny ein Heglwys ni, yn ôl arfer yr Eglwys Gatholic ac Apostolaidd, a dybiodd yn dda chwanegu rhai Gweddiau eraill, ym ha rai yr ydym yn mynegi ac yn gofyn yr ûn pethau yn fwy enwedigol ar ddwylo ein Cymmwynaswyr Mawr Trahaelionus. A'r hôll Weddiau hynny ydynt felly wedi eu cŷdluniaethu, [Page 40] fel nad oes dim ar a wnelo i ni ddrwg, neu niwed, nad ydym yn Gweddio yn ei erbyn êf; dim da, a defnyddiol i ni, nad ydym yn gweddio am dano: Nid oes ûn Arfer ddrwg, neu Drachwant, nad ydym yn dymuno iddo gael ei ddarostwng tanom ni; nag ûn Grâs, neu Rinwedd dda, nad ydym yn gweddio iddo gael ei blannu a thyfu ynom ni. Yn gymmaint ac os nyni yn ddi-ddyffygiol, ac yn ddi-ragrith a weddiwn yr hôll Weddiau hyn trostynt, a chredu 'n siccer ac ymddiried yn Nuw am eu hatteb hwy, ac felly caffael yr hyn yr ŷm ni yno yn gweddio am dano, nis gallwn ni lai na bôd cyn gywîred Seinctiau, cyn happused, cyn ddedwydded Creaduriaid, ac y mae 'n bossib'l i ni fôd yn y bŷd hwn. Ac nid ŷm ni ymma yn gweddio trosom ein hunain yn unig; ond yn ôl Cyngor yr Apostol, yr ŷm ni yn gwneuthur Ymbilian, Gweddiau, Deisyfiadau, a Thalu Diolch tros bôb Dyn (1 Tim. 2. 1.) Ie, tros ein Gelynion, [Page 41] fel y gorchmynnodd ein Iachawdwr i ni Mat. 5. 44. A pha bêth rhagor na hyn a ellir ei ofyn tuag at wneuthur y Defnydd sŷdd yn Ffurf y Gweddiau Cyffredin yn Adeiladus, naill ai i ni 'n hunain, neu i eraill? Yn ddiau dim ond Gwirionedd a Chywirdeb Calon wrth ei harfer hi.\nNid allaf ymadael a'r Pwngc hwn, cyn dal sulw i chwi ar ûn pêth chwaneg yng hylch y Gweddiau gyd a'u gilydd; a hynny yw nad ŷnt hwy ddim yn rhedeg ymlaen mewn ûn hîr-ymadrodd di-dor; ond wedi eu rhannu yn llawer o Weddiau byrrion, neu Golectau, cyffelyb i'r Weddi honno a wnaeth ein Iachawdwr ei hûn. A hynny a ddychon fôd yn ûn achos pa ham y trefnodd ein Heglwys ni'r pêth felly; sêf, fel y gallai hi yn y môdd hynny, ganlyn Esamp'l ein Harglwydd, yr hwn a ŵyddai oreu pa fâth Weddiau oedd gymhwysaf i ni eu harfer. Ac yn wîr nis gallwn ni lai bawb na deall wrth ein prawf ein hunain, mor anhawdd yw i ni [Page 42] yn hîr gadw ein Meddyliau yn ddyfal ar ûn pêth; yn enwedig ar bethau mor fawr ac yw yrhwn yr ydym yn gweddio arno, a'r hyn yr ydym yn gweddio am dano: Ond gwnelom a allom, ein Meddyliau a fyddant hyblyg ar bôb trô i fyned ar ddisperod. Y mae ynteu fâth o Angenrheidrwydd i ni dorri ymmaith ein Gweddiau weithiau, a chael oed i gymeryd anad'l, fel y gallo ein Meddyliau, wedi llaesu ychydig, fôd yn haws ganddynt, ac a llai enbydrwydd o ymwasgar, gymeryd ei rhwymo i fynu eilwaith, megis ac y mae 'n angenrhaid eu bôd, trwy 'r amser ac y byddom ar y weithred o Weddio arno êf, yr hwn yw Goruchaf Hanfod y Bŷd.\nHeblaw hynny, er cyflawni ein Defosionau i'r Goruchaf Dduw yn gymmwys, angenrhaid yw, fôd dyledus Adnabyddiaeth o'i Fawredd a'i Ogoniant êf o hŷd yn meddiannu ein Eneidiau ni. I'r Neu i'r pwrpas. perwyl hwnnw, y mae 'n Gweddiau [Page 43] byrrion ni yn gynhorthwy mawr iawn. Canys gan fôd pôb ûn o honynt yn dechreu â rhai o Briodoliaethau, neu Enwau Godidawgrwydd Duw, a thrwy hynny yn taro yn ein Meddyliau ni Adnybyddiaeth cymmwys o honaw êf ar y cyntaf, y mae 'n hawdd i ni gynnal yr Adnabyddiaeth hwnnw yn ein Meddyliau tros ennyd Gweddi fer, yr hwn mewn hîr Weddi a suasai enbyd i Ymwasgar a diflannu.\nOnd yr hyn yr ydwyf yn edrych arno megis ûn o'r Rhesymmau pennaf, pa ham y mae, ac y dylai fôd, ein Defosionau Cyhoeddus ni wedi eu rhannu yn Weddiau byrrion, ydyw hyn; Ein Iachawdwr Bendigedig (fel y gwyddom) a ddwedodd i ni 'n fynych y derbynniem ba bêth bynnag a ofynnem yn ei Enw êf. Ac am hynny efe a roddes i ni gyfarwyddid i arferu ei Enw êf yn ein hôll Weddiau, ac nasgofynnem ddim, ond er mwyn ei Haeddiant a'i Gyfryngdod êf trosom ni. Canys ar hynny, yn gwbwl [Page 44] ac yn unig, y mae 'n sefyll ein hôll Obaith a'n Disgwiliad ni ar Dduw. Am yr achos hyn gan hynny, megis ac a cyfrifwyd erioed, felly nis dychon lai na chael ei gyfrif etto, yn angenrhaid, bôd i Enw Crîst gael yn fynych ei gymmysg yng hŷd a'n Gweddiau ni; fel y gallom felly dderchafu ein Calonnau atto êf, ac ymarfer ein Ffŷdd ynddo êf, er caffael ganddo y pethau daionus y byddom yn gweddio am danynt, Ac ni a welwn mai felly y mae yn y Gweddiau Cyffredin: Canys bêth bynnag a ofynnom [yno] gan Dduw yr ŷm ni yn y man yn chwanegu, Trwy Iesu Grîst ein Harglwydd, neu ryw bêth i'r defnydd hwnnw. Ac felly nid ydym yn gofyn dim, ond yn ôl cyfarwyddiad ein Harglwydd, sêf yn ei Enw êf. A hyn yw 'r achos sy 'n gwneuthur ein Gweddiau ni mor fyrrion. Canys tynnwch ymmaith ddibendod pôb Colect neu Weddi, [sêf yn Enw Crîst] a chwi a ellwch eu cydio hwynt i [Page 45] gŷd yng hŷd, a'u gwneuthur megis ûn Weddi ddi-dor. Ond hynny a fyddai gwneuthur Cam cyhoeddus a'r Gweddiau, trwy dynnu ymmaith yr hyn sy'n rhoddi iddynt eu hôll rym a'u Rhinwedd, ac felly eu gwneuthur hwynt yn ddiffrwyth o ran y defnydd yr arferir hwy o'i blegid. Canys diammeu mai gofyn pôb pêth yn Enw Crîst, fel yr ydym yn y Gweddiau Cyffredin, ydyw 'r unig ffordd i ni gaffael yr hyn yr ydym yn ei geisio, ac yn ganlynol, y ffordd oreu yn y bŷd i weddio er Adeiladaeth,\nY pêth nesafiw ystyried yn Ffurf y Gweddiau Cyffredin, yw'r Llwybreiddrwydd, neu 'r Drefn a gynhelir ynddi. A honno sŷdd dda ryfeddol, ac yn Adeiladu cymmaint, pe bae bossib'l, ac y mae y Sylwedd ei hûn. Hyn nis dychon un-dyn ei wadu a fo'n ei chwbwl-ddeall, ac yn ei phryssur ystyried hi. Yr hyn fel y galloch chwi bawb ei wneuthur, mi a redaf ar fyr trwy'r cwbwl, ac a roddaf i chwi gymmaint ac a allaf [Page 46] i o oleuni yn ei chylch hi, fel y galloch chwi weled yn amlwg, nid yn unig pa mor Rhesymmol, ond hefyd pa mor Rhagorol ydyw hi o hŷd. I'r Neu, i'r pwrpas hwnnw. perwyl hwnnw, mi a grybwyllaf yn unig am y pethau sŷdd hawdd i canfod ar y golygiad cyntaf i un-dyn a wnelo ond bwrw ei olwg arni.\nBwriwn ninnau fôd Cynnulleidfa o Gristianogion prysur a duwiol (fel y dylem bawb fôd) wedi ymgynnull yng hŷd ar feder gwneuthur eu Defosionau Cyhoeddus at Dduw Goruchaf, a phôb ûn o honynt eusys wedi derchafu ei Galon ei hûn yn nailltuol atto êf, gan ymbil am ei gymmorth a'i gynnorthwy êf wrth gyflawni cymmaint gorchwvl, ac felly ydynt barod weithian i fyned yn ei gylch êf. Y pêth cyntaf yr ŷm ni yn ei wneuthur ydyw dar llain rhai Gwersau o'r Scrythur Lân, fel y gallom ni wrth hynny ddechreu ein Defosionau at Dduw yn ei eiriau êf ei hûn. A rheini i gŷd sŷdd yn fâth Wersiau, ac sŷdd yn ein gosod [Page 47] ni mewn côf o'n Pechodau ni iw erbyn êf, ac o'i Addewid yntef iw maddeu hwy i ni, os edifarhâwn am danynt. A hyn a wneir i'n cymhwyso ni i ymddangos, ac i'n ymddwyn gar ei fron êf gyd a'r fâth Wŷlder a pharchedig Ofn, ac a weddai i rai teimladwy o'u Gwaeledd a'u Hanheilyngdod i neshâu at gymmaint Mawrhydi: ac hefyd gyd a'r fâth Ffŷdd a Hyfder gostyngedig, ac a weddau i rai'n Credu y maddeu êf i ni ein Pechodau ar ein Hedifeirwch, ac y derbyn êf nyni a'n Gwasanaeth, yn ôl yr Addewidion a wnaeth êf i ni.\nYno y mae'n canlyn Gynghoriad pwyllig yng hylch y diben yr ydym yno wedi ymgyfarfod o'i herwydd; yr hwn Gynghoriad sŷdd dra defnyddiol, ac ni ddylid ûn amser ei adael heibio. Canys y mae dynion fynychaf yn rhy hawdd ganddynt ruthro i ŵydd Duw, heb ystyried ûnwaith pa bêth y maent yn myned iw wneuthur. Lle y mae y Cynghoriad hwn yn ein gosod ni ar ystyried [Page 48] maint y gorchwyl yr ŷm ni yn ei gylch, ac felly ar wastadhâu ein Meddyliau, ac ymbaratoi iw iawngyflawni êf.\nWedi dwyn ein Meddyliau felly i gyflwr a thymmer cymmwys, yr ydymbawb, Gweinidog a Phobol, yn ymostwng hŷd lawr gar bron y Goruchaf Dduw, gan gyffessu ar ein Gliniau yr ammal Bechodau, a'r Anwiredd a wnaethom iw erbyn êf. A'r Gyffes hon sŷdd wedi ei dyfalu felly, fel y gallo pawb a phôb ûn ym hôb Cynnullheidfa gyttûno iw dwedyd hi. Canys y mae hi yn rhedeg mewn geiriau Cyffredin; ac er hynny yn y cyfryw fôdd hefyd, ac y gallo, ac y dylai pôb Dŷn nailltuol, yn ei feddwl ei hûn, gyffessu a a chyfaddef ei Bechodau priod, y rhai y gŵyr êf ei hûn yn euog o honynt. Megis pan ddwedom, Ni adawsom heb wneuthur y pethau a ddylasem eu gwneuthur, ac a wnaethom y pethau ni ddylasem ni ei gwneuthur; wrth ddwedyd hyn, pôb ûn a ddylai goffhâu ei Bechodau ei hûn, pa [Page 49] d dyledswyddau a ŵyr êf iddo eu hesgeuluso, a pha Feiau a ŵyr êf iddo eu gwneuthur; ac yn gyfattebol eu cyflessu hwy wrth Dduw. Wedi i ni yn llyn gyfaddef ein Pechodau wrth Dduw, yr ydym yn ddioed yn ymbil ei Drugaredd êf iw maddeu hwy i ni, a'i Râs êf i'n [cyfnerthu] niiw gochelid hwyrhag llaw.\nTra yr ydym Fal hyn. yn llyn ar ein Gliniau yn cyffessu yn ostyngedig, ac yn ymofidio am ein Pechodau gar bron yr Arglwydd ein Duw, y mae'r Gweinidog yn sefyll i fynu, ac yn Enw Duw yn dadcan ac yn mynegi i'r rhai ôll sŷdd wîr Edifeiriol, ac yn ddi-ffuant yn Credu iw Efengil êf, Ollyngdod a Maddeuant am eu hôll Bechodau. A hyn, er ei fôd hefyd wedi ei ddwedyd mewn geiriau Cyffredin, etto pôb dŷn yn nailltuol a fo yno a ddylai ei Neu ei osod adref. gyfaddasu atto ei hûn, a bôd yn ddiogel ganddo yn ei feddwl, mai os efe sŷdd yn gwîr edifarhau, ac yn credu'r Efengyl, fôd Duw ei hûn yn ei lwyr-ryddhau êf oddiwrth ei hôll Bechodau, yn ôl yr Addewidion [Page 50] a wnaeth êf i Ddynol-Ryw yng Rhrîst Iesu ein Harglwydd.\nWeithian, gan edrych arnom ein hunain, megis wedi ein rhyddhau oddiwrth ein Pechodau ar ein Hedifeirwch a'n Ffŷdd yng Rhrîst, ac yn ganlynol, wedi ein Heddychu â Duw, yr ydym mor hŷ. eofn a'i alw êf yn Dâd, gan lefaru yn ostyngedig wrtho êf yn y Ffurf dduwiol o Weddi a roes êf ei hûn i ni. Wedi darfod hynny, yr ydym yn derchafu ein Calonnau a'n llêf at Dduw am ei gymmorth êf yn ein gwaith, yng eiriau Dafydd, y Gweinidog yn llefain, Arglwydd agor ein Gwefusau; a'r Bobol yn atteb, A'n genau a fynegant dy Foliant. Y Gweinidog eilwaith, Duw bryssia i'n cynnorthwyo; a'r Bobol, Arglwydd prysura i'n cymmorth. Ar hynny, yr ydym bawb yn Neu, yn ddiced. ddiattreg yn derchafu ein Cyrph, yn sefyll ar ein Traed, ac felly yn ein gosod ein hunain mewn agwedd i Glôdfori a Moliannu y Tragwyddol Dduw, y Tâd, y Mâb a'r Yspryd Glân, am ei Ddaioni anfeidrol, [Page 51] a'i Drugaredd tuag attom ni. I'r I'r arfaeth, neu 'r diben hwnnw. perwyl hwnnw y mae 'r Gweinidog yn dwedyd, neu yn canu [y Gloria Patri] Gogoniant i'r Tâd, ac i'r Mâb, ac i'r Yspryd Glân. A'r Bobol i ddangos eu cyttundeb, a Attebant, Megis yr oedd yn y dechreu, y mae'r awr hon, ac y bydd yn wastad, yn oes Oesoedd. Amên. Ond heb gyfrif hyn yn ddigonol, y mae y Gweinidog yn Rhybyddio. rhybycco 'r Bobol drachefen, gan ddwedyd, Molwch yr Arglwydd; a'r Bobol yn Atteb, Moliannus fyddo Enw'r Arglwydd. Ac yno yr ydym yn myned ymlaen iw gŷd-foliannu êf, gan ddwedyd, neu ganu [y Venite exultemus Domino, sêf] y XCV. 95 Psalm; Deuwch canwn i'r Arglwydd, ymlawenhawn yn nerth ein Hiechyd, Ac felly trwyddi. &c. Ac fal hyn yn myned rhagom at y Psalmau gosodedig i'r Dŷdd. Ar ôl pôb ûn o honynt, i dystio ein Crêd yn y Drindod Sancteiddiolaf, a'n bôd yn cydnabod yr anfeidrol Gariad a'r Daioni a ddanghoswyd i ni gan bôb ûn o'r Personau Duwawl hynny, [Page 52] yr ydym yn ail-adrodd y Mawlganniad di-gymmar hwnnw, Gogoniant i'r Tâd, Ac felly o hŷd. &c.\nPan fo'n Calonnau ni'n llyn wedi eu derchafu at Dduw gan ei Foliannu a'i Ryfeddu êf, yno yr ŷm ni mewn tymher a thuedd cymmwys i wrando pa bêth a ddy waid êf wrthym ninnau. Ac am hynny y darllennir i ni Bennod allan o'r Hên Destament; a honno yn y drefn arferol, oddieithyr ar Suliau a dyddiau Gŵylion, prŷd y mae mwy o Bobol yn dyfod i Addoliad Duw Goruchaf, nag a ddychon yn gymhesur ddyfod ar Ddyddiau eraill; yna yr ydym yn darllain rhyw Bennod ddewisol, briodol i'r Dŷdd, y fâth ac a gyfrifir fôd er mwyaf Adeiladaeth i bawb a fo yn y man a'r lle. Ac wedi clywed Duw yn llyn yn llefaru wrthym ni yn ei Air, yr ym ninnau yn y man yn ymosod iw Foliannu êf drachefen am Drugaredd mor anrhaethawl, gan ddwedyd, neu ganu, yn y Boreu [y Te Deum] Ti Dduw a Folwn, Ac felly o hŷd. &c. ûn o'r [Page 53] Mawl-ganiadau mwyaf Nefolaidd, ac Angylaidd ar a wnaed erioed gan Ddynion: Neu ynteu Gân y trî Llangc, yr hyn nid yw amgen na Deongliad mewn rhagor eiriau o'r hyn a ganodd Dafydd cyn fynyched ar y Ddaiar, a'r hyn y mae 'r Angylion Sanctaidd yn ei ganu yn ddibaid yn y Nefoedd, sef, Haleluiah, Molwch yr Arglwydd. Yn y Gân honno yr ydym, a ninnau yn deimladwy pa cyn belled yn ôl yr ym ni o Foliannu Duw gymmaint ac y weddai i ni, yn galw ar yr hôll Greaduriaid yn y Bŷd i wneuthur hynny, Bendithiwch yr Arglwydd, Molwch êf, a mawrhewch êf yn dragywydd. Yn y Prydnhawn, yr ydym yn canu naill ai [y Magnificat] Fy Enaid a fawrhâ yr Arglwydd, Ac felly o hŷd. &c. neu ynteu y 98 Psalm. A chan fôd pôb ûn o'r ddwy wedi ei thynnu allan o Air Duw ei hûn, ni allant lai na bôd yn foddhâus, ac yn gymmeradwy ganddo êf.\nYna wedi i'n Heneidiau hedeg i fynu drachefn ar Adenydd mysyrdod, [Page 54] a dwys-ystyried godidawg Berffeiddrwydd Duw, yr ydym bellach yn addas i wrando a derbyn uchel Ddirgeledigaethau'r Efengyl. Ac am hynny y darllennir i ni Bennod allan o'r Testament Newydd. Ar ôl hyn, wedi i Newyddion da yr Efengyl roddi Bywiogrwydd. bywyd ynom, a'n llenwi o Ryfeddod am anfeidrol Ddaioni Duw a ddadcyd dir i ni ynddi; yr ydym yn torri allan drachefen iw Glodfôri a'i Addôli êf yng Hân Zacharias, neu yn y Ganfed Psalm, ar y Boreu; ac naill ai yn y LXVII.67 Psalm, neu ynteu yng Hân Hên Simeon, ar y Prydnhawn, gan ddibennu yn oestad â, Gogoniant i'r Tàd, ac i'r Mâb, &c. fel or blaen.\nWedi clywed yn llyn ddarllain i ni ryw ran o AirDuw, ac wedi dangos ein diollgarwch iddo am dano; er hyspysu ein Cydsynniad, nid yn unig i'r hyn a glywsom, ond hefyd i'r hôll Scrythur, yr ydym bawb ag ûn Galon a Genau yn dwedyd Credo 'r Apostolion, ym ha ûn y mae 'r Pyngciau pennaf o'r Scrythur yn [Page 55] gynhwysedig. Wrth wneuthur hyn, yr ydym yn professu ein bôd ni yn parhâu yn nifer Dysgyblion Crîst, ac megis ac y Bedyddiwyd ni ar y cyntaf, felly ein bôd ni yn wastad yn Credu yn Enw'r Tâd, a'r Mâb, a'r Yspryd Glân, y Duw Bendigedig yn oes Oesoedd.\nHyd yn hyn y buom gan mwyaf yng hylch Cyfessu ein Pechodau wrth Dduw, erfyn ei Drugaredd êf iw maddeu hwynt, Gwrando ei Sancteiddiaf Air êf, Cydnabod ei ddaioni êf tuag attom ni, a Chlodfôri a Mawrhâu ei Enw êf am dano. A thrwy 'r moddion hyn, oni bu bai anfeidrol arnom ein hunain, ni ddychon ein Calonnau ni lai na bôd wedi eu gosod ar Dduw, a'u cyssulltu ag êf yn y cyfryw fôdd, ac a'n rhoddodd ni mewn brŷd a meddwl cymmwys i wneuthur ein Anghennion yn gydnabyddus iddo, a gosod ein Deisyfiadau gar ei from êf. Hynny ynteu ydyw'r pêth nesaf yr ydym yn myned yn ei gylch. Ond gan nad yw bossib'l i Weinidog, na [Page 56] Phobol wneuthur hynny yn gymmwys heb gymmorth Duw ei hûn, am hynny y mae y naill o honynt yn gweddio fôd ei Bresennoldeb yspysol êf gŷd â'r llall; yn naill yn dwedyd, Yr Arglwydd a fo gyd â chwi, a'r lleill yn Atteb, A chyd a'th Yspryd tithau. Ac ar hynny, gan gwympo bawb ar ein Gliniau, yr ydym yn Addoli ac yn attolwg i bôb Person yn y Drindod Fendigediccaf drugarhâu wrthym, Arglwydd trugarhâ wrthym, Crîst trugarhâ wrthym, Arglwydd trugarhâ wrthym. Wedi hynny yr ydym yn cyfeirio ein lleferydd atto êf yn y geiriau a osododd êf ei hûn yn ein Geneuau ni, gan ddwedyd Gweddi'r Arglwydd. Pan ddarfyddo hynny, y mae'r Gweinidog a'r Bobol ar eu cylch yn derchafu eu Calonnau at Dduw mewn rhai Ergydiadau byrrion a Nefolaidd, fel pe baent yn Ymdrechu. ymortrech i ynnill y blaen y naill 'ar y llall, i gael gan yr Hôllalluog dywallt ei Fendithion arnom ni. Yna yr ydym, mewn [Page 57] agweddParch a Gostyngeiddrwydd, yn cŷd-ymbil ar a Duwawl Fawrhydi am ei Râs a'i Ffafor, ei Achles, a'i Ymgeledd, ei Drugaredd, a'i Fendith i ni 'n hunain, i'r Brenin, i'r Brenhinawl Deulu, i'r Eglwys, ac i hôll Ddynol Ryw. A hyn yr ydym fynychaf yn ei wneuthur yn y Colectau a Neu a osodwyd i'r perwyl hwnnw. ∥ Wasanaeth Crefyddol. bwyntiwyd i'r arfaeth honno. Ond ar ddyddiau Merchur a Gwener (Dyddiau yr arferai y Brîf Eglwys gyflawni mwy o ∥ Ddefosionau na pheynydd) ac ar foreu Dŷdd yr Arglwydd, yr ydym yn gwneuthur hynny yn y Letani; a honno yn fâth Letani ac sŷdd yn cynwys ynddi y cwbwl a phôb pêth a'r a ddychon fôd yn rhaid i ni bŷth ei ofyn gan yr Hollalluog Dduw, naill ai i ni'n hunain, neu i eraill.\nWedi hyn ar y Suliau a'r Gwŷliau, yr ydym yn myned ymlaen at Wasanaeth y Cymmun, ac am hynny gan neshâu at Fwrdd yr Arglwydd, yr ydym yn dechreu a'i Weddi êf ei hûn. A chwedi Gweddi fer arall [Page 58] ar i Dduw lanhâu Meddyliau ein Calonnau trwy Ysprydoliaeth eiLân Yspryd, yr ydym yn darllain y Deg Gorchymmyn a gaeth-archodd êf i ni eu cadw. Ac ar ôl pôb Gorchymmyn, yr ydym yn gofyn Trugaredd Dduw am ein gwaith yn ei droseddu êf tros yr amser a aeth heibio, a Grâs iw gadw êf rhacllaw, gan ddwedyd, Arglwydd trugarhâ wrthym, a gostwng ein Calonnau i gadw y Gyfraith hon. Yna ar ôl Gweddi tros y Brenin, a'r Colect tros y Dŷdd, yr ydym yn darllain yr Epistol a'r Efengyl; hynny yw, rhyw ddernyn allan o'r Epistolau derbynniedig fynychaf, ac ûn arall allan o ûn o'r Efangylau Sanctaidd, yr hên ffordd ar ddarllain yr Scrythur cyn ei rhannu hi yn Bennodau. Y rheini y byddwn y pryd hynny yn eu darllain i'n paratôi ni erbyn Cymmun Corph a Gwaed Crîst, a ddadcuddiwyd yno i ni: Ond gan nad ydym, ac nas gallwn ddarllain Yr hôll Efengylau. y cwbwl trosto, yr ydym yn adrodd Sylwedd y cwbwl yng Rhedo Nicœa; [Page 59] pêth angenrhaid i ni ei wneuthur y prŷd hyn, fel y gallom wrth hynny hyspysu yn oleu ein bôd ni'n Gristianogion, ac felly yn dderbynniadwy i'r Cymmun Bendigedig.\nPwy bynnag a fu trwy hyn o am ser mor egnîol ac y dylai êf fôd yng Wasanaeth ein Heglwys ni, nis dychon lai nai gaffael ei hûn wedi ei Adeiladu yn anfeidrol trwyddo êf. Er hynny rhag bôd dim yn eisiau a allo mewn môdd yn y bŷd weithio Adeiladaeth i ni, ar ôl Credo Nicœa, ein Heglwys ni a Ordeiniodd. bwyntiodd Bregethu Pregeth; a honno os bydd hi iachus, ac eglur, a'r fâth ac a gyfarwydda 'n Buchedd, fel y dylai hi fôd, ni ddychon lai na 'n Hadeiladu ni 'n fawr hefyd.\nErbyn hyn, fe ellir bwrw yn ddifai ein bôd ni wedi ein Hadeiladu gymmaint, ac a'n derchafodd ni i'r grâdd uchaf o Dduwiolder meddwl, ar a allom ni gyrhaeddid iddo yn y bŷd hwn, ac felly ydym addas i gael ein derbyn i Ordinhâd pennaf yr Eglwys, y Sacrament o Swpper [Page 60] yr Arglwdd. Hwnnw ynteu yr ydym yn myned nesaf yn ei gylch. Eithyr fel nad ymddangosom o flaen ein Harglwydd yn waglaw, yr ydym yn gyntaf yn offrwm iddo ryw bêth o'r hyn a râd-roddodd êf i ninnau, iw ddosparthu i ddefnyddion Duwiol ac Elusengar; gan Dystiolaethu. dystio wrth hynny ein bôd ni yn cydnabod ei Ddaioni êf tuag attom ni, ac nad oes gennym ddim; nad ydym yn ei dderbyn oddiwrtho êf. Ac er ein cyffrôi a'n hannog ni i wneuthur hynny, tra yr ydym yn offrwm, fe ddarllennir i ni rai Gwersiau dewisol o'r Scrythur; ym ha rai y mae Duw naill ai yn gorchymmyn i ni fôd yn Elysengar, neu yn addo Bendith i'r sawl a fo felly. Wedi hynny yr ydym yn gweddio tros hôll Eglwys Grîst sy'n Hynny yw, yn Rhyfela yn erbyn y Bŷd, y Cnawd a'r Cythrael. Milwrio ymma ar y Ddaiar; ac wrth hyn yr ydym yn proffessu ein bôd ni'n hunain yn Aelodau di-ammeu o honi, ac yn dymuno cael Cymmundeb a hi yn nirgel Corph a Gwaed Crîst. Ac felly yr ydym yn myned ymlaen [Page 61] yng hylch Ministriad y Cymmun. ym ha ûn y mae'r drefn mor eglur, mor hynod am Adeiladu, nad yw raid i ni grybwyll mwy am dano; Yn unig mi a ddaliaf sulw ar ddau bêth yn gyffredinol yn ei gylch êf.\nYn gyntaf gan mai y Dirgelwch uchaf yn ein hôll Grefydd ni yw Sacrament Swpper yr Arglwydd, am ei fôd êf yn gosod allan i ni Farwolaeth Mâb Duw, am yr achos hyn, y lle yr Neu y gwasnaethir. Administrir y Sacrament hwnnw ynddo, a wnaed ac a gyfrifid bôb amser y lle uchaf yn yr Eglwys. Ac am hynny hefyd yr arferid ei wahanu êf oddiwrth y cwbwl arall o'r Eglwys âg Amgae, neu Balis o Rwydwaith a elwid yn Lladin Cancelli. A hyn a wnaed mor gyffredin, hyd oni chafas y lle ei hûn oddiwrth hynny ei alw yn Ganghell. Fôd cynnal hyn gynt wrth Adeiladu pôb Eglwys gyfrifol (Canys nid ydwyf yn sôn am Gappeli, neu Weddi-leoedd Priod, sêf y rhai a berthynant i Dai nailltuol yn unig) o fewn ychydig [Page 62] Gantoedd o Flynyddoedd ar ôl yr Apostolion eu hunain, ie yn Nyddiau Cystenyn Fawr, yn gystal ac ym hôb oes wedi 'n, mi allwn i yn hawdd ei ddangos yn eglur ddigon allan o Gôf-lyfrau yr Amseroedd hynny. Ond gan i mi o wîr fwriad adael heibio Hênafiaeth. yr Awthuron Henafaidd hŷd yn hyn, y mae 'n anhawdd gennif yn awr beri blinder i chwi trwyddynt. Ond crybwyll hynny yr ydwyf ar hyn o amser yn unig o herwydd y dychon rhai ysgatfydd ryfeddu, pa ham y cedwir hyn yn ein Heglwys ni, yn rhagor nag mewn 'r hôll Eglwysi eraill a gyfodwyd yn ddiweddar yn y Ddinas hon. Lle y dylent ryfeddu yn hytrach pa ham nas gwaethpwyd hynny ym hawb eraill yn gystal ac yn hon. Canys heblaw y Rhwymedigaeth sŷdd arnom i ymdebygu 'n nesaf ac y gallom at Ymarfer yr Eglwys Gyffredinol, a gochelyd amnewyddio, neu fôd yn Neu ymnailltuo oddiwrth bawb. hynod ar bawb eraill ym hôb pêth a berthyno at Addoliad Duw, nis [Page 63] gallwn ni 'n hawdd ddyfalu y buasai 'r Eglwys Gyffredinol yn cynnal y fâth arfer a hyn ymhôb oes a lle tros drychant neu bedwar cant ar ddeg o Flyn yddoedd, hebachosion da 'n peri.\nPa rai oedd y rheini, nid yw angenrhaid i ni yn awr ymofyn; digon yw dal sulw ar hyn o amser, fôd y Ganghell yn ein Heglwysi Cristianogol ni yn cael ei chyfrif megis yn cyfatteb i'r Sanctaidd Sancteiddiolaf yn y Demmel, yr hwn, fel y gwyddoch, a wahenid oddiwrth y Cysseg'r, neu gorph y Demmel trwy Orchymmyn Duw ei hûn. A chwedi 'n, dan fôd y lle hwn wedi ei nailltuo megis ar helw Sacrament Swpper yr Arglwydd, fe ddylid felly ei luniaethau êf, fel y byddo êf mwyaf cyflêus i'r sawl a fo 'n cyfrannogi o'r Ordinhâd Bendigedig hwnnw. Ond y rhai a fo ar feder mwynhâu Cymmundeb â Chrîst, ac ynddo êf, y naill â 'r llall yn y Sacrament Bendigedig hwn, ni ddychon lai na bôd yn fwy cyflêus iddynt gyfarfod [Page 64] yng hŷd megis ûn Corph yn yr ûn lle a nailltuesid i'r amcan hwnnw, na bôd ar wasgar, fel heb hyn. amgen y gorfyddai arnynt fôd, rhai mewn ûn man, ac eraill mewn mannau eraill o'r Eglwys. Neu ar fyr, y mae 'n well o lawerfôd y Lle wedi ei nailltuo, na bôd y Bobol felly.\nYmhellach, y mae nid yn unig yn weddus, ond ar ryw ystyriaeth yn angenrhaid hefyd, bôd i bôd Cymmunwr grâffu a dal fulw yspysol ar yr amryw Amgylchiadau a ordeiniodd ein Harglwydd eu harferu yn y Sacrament hwn; megis torriad y Bara, a'i gyssregriad êfa'r Gwîn, megis pethau yn gosod allan ei Farwolaeth êf, rhwŷgiad ei Gorph, a thywalltiad ei Waed êf tros ein Pechodau ni; fel y gallo hynny fyned yn nês at ein Calonnau ni, ac yn ganlynol, Adeiladu mwy ar ein Heneidiau ni. Ond hyn nis gellir ei wneuthur yn iawn, oni bŷdd lle wedi ei nailltuo i hynny, lle y gallo pawb gael eu cyflêu, o gylch, neu yn agos at Fwrdd y Cymmun, ac [Page 65] felly ganfod yr hyn a wneler yno wrth Gyssegriad y Bara a'r Gwîn. Am yr achos hyn hefyd y mae, ac y dylai fôd yr Eistedd-leoedd yno wedi eu cyflêu felly, fel y gallo pawb a fyddont ynddynt fôd a'u Hwynebau tuag at 'r Allor, a myfyrio ar eu Hiachawdwr Bendigedig, yr hwn yno a bortreiadir o flaen eu Llygaid, megis yn Groeshoeliedig trostynt.\nY pêth arall a 'wyllysiwn ddal fulw arno wrthych yng hylch y Cymmun Sanctaidd, yw hyn; fôd ein Heglwys ni yn gofyn, neu o'r lleiaf yn bwrw ei fôd êf yn cael ei wasanaethu bôb Dŷdd yr Arglwydd, a phôb Dŷdd Gwŷl trwy'r Flwyddyn, megis yr oedd êf yn y Brîf Eglwys. Canys hynny yw y Rheswm pa ham yr Neu, y gosodŵyd ordeiniwyd arferu Gwasanaeth y Cymmun ar bôb ûn o'r cyfryw ddiwarnodau, ai ddarllain êf wrthFwrdd y Cymmun; sêf fel y gallo (hynny ddwyn yr hôll Gynnulleidfa ar gôf o'r Cymmun, a'u hannog iw gymmeryd yn fynych, a'r) [Page 66] Gweinidog fôd yno (megis) yn barod i'w finistrio êf i bawb a fo 'n cwennych bôd yn gyfrannogion o honaw. A hyn sy'n dangos y mawr ofal sŷdd gan ein Heglwys ni tros ei hôll Aelodau, ar gael o honynt eu Hadeiladu a'u cadarnhâu yn y Ffŷdd; i'r hyn nid oes dim yn cŷd-weithio mwy, na Chymmuno yn fynych wrth Fwrdd yr Arglwydd. Yr hyn pe cymerai Pobol unwaith eu hannog iddo, hwy yn ebrwydd a gaent mwy lleshâd oddiwrtho nag a alla fi ei fynegi, na hwythau eu hunain hyd hynny ei ddyfalu. Ni ddwedaf ragor yng hylch hynny yn awr, na hyn; fy môd i mor deimladwy o'r hyn yr ydwyf yr awrhon yn ei ddwedyd, a phe byddwn sicc'r o gaffael rhifedi digonol o Gymmunwyr, y Neu, y Gwasnaethwn. ministriwn i yn dra llawen y Sacrament Sanctaidd hwn Ond hyn a wneir yn awr yn Eglwys yr Awdwr bôb Sûl, er ys llawer o flynyddoedd. bôb Dŷdd yr Arglwydd, yn gystal er eu mwyn hwy, a fy mwyn fy hûn.\nYn llyn y rhoddais i cwi Bortreiad byr o'r Drefn ragorol y cyflawnir [Page 67] ein Gwasanaeth Eglwysig ni ynddi. Yr hyn pwy bynnag a'i hystyrio 'n gymmwys, ni bydd rhaid wrth ûn Rheswm arall i brofi 'n eglur iddo, fôd y Gwasanaeth hwnnw yn ôl Rheol yr Apostol, yn Adeiladus iawn yn wîr. Y pêth diweddaf iw ystyried ynddo yw'r Dull ar ei gyflawni êf. Wrth yr hyn yr ydwyf yn deall yn unig amryw Agweddau'r Corph a arferir ynddo, megis sefyll, a phenlinio; canys hynny hefyd a wneir er Adeiladaeth.\nTra yr ydym yn dwedyd, neu yn canu y Mawl-ganiadau a'r Psalmau, er Clôd a Gogoniant i Dduw, yr Gan mwyaf; neu, fe weddai yn oreu i ni. ydym yn sefyll i fynu, nid yn unig i arwyddo, ond hefyd i gyffrôi derchafiad ein Meddyliau ar yr amser hwnnw. Canys megis, ar y naill law, os ein Heneidiau ni a fydddant yn ddiau wedi eu derchafu i Glôdfori Duw, ein Cyrph wrth Natur a ymgyfodant i fyned gyd â hwy cyn belled ag y gallont tua'r Nefoedd; felly ar y llaw arall, derchafu ein Cyrph sŷdd yn ein [Page 68] cymmorth ni i dderchafu ein Heneidiau hefyd, wrth goffhâu i ni y gorchwyl mawr Nefolaidd yr ydym yn awr yn ei gylch; Ym ha ûn, yn ôl ein hegwan allu, yr ydym yn gwneuthur yn awr, y pêth yr ydym yn gobeithio cael ei wneuthur yn dragywydd, sêf cŷd-glodfôri Duw â Chôr y Nefoedd. Am yr achos hyn, yr ydym yn sefyll ar ein Traed ar y [tair] Credo, o herwydd gan mai Cyfaddefiadau ydynt hwy o'n Ffŷdd yn Nuw, fel y maent felly, hwy allant yn gymmwys gael eu cymeryd megis Caniadau o Fawl iddo êf. Canys ein hôll waith ni yn Clodfôri Duw, nid yw yn wîr ddim amgen na 'i gyffessu a'i gydnabod êf yn gyfryw ac y mae êf yndd o ei hûn, a thuag attom ninnau. Ac heblaw hynny, wrth sefyll i fynu ar y Gredo a'r Efengyl, yr ydym yn hyspysu ein bôd ni'n cydsynnied a hwy, ac yn barod iw hymddiffin hwy, hyd yr eithaf o'n gallu, yn erbyn pawb a'u gwrthwynebo. Am yr Efangylau yn nailltuol, y maent hwy yn [Page 69] cynwys y Gweithredoedd a wnaeth ein Harglwydd, a'r Geiriau a ddwedodd êf pan oedd êf ar y Ddaiar; ac am hynny (nyni, y rhai a'i haddefwn êf yn Arglwydd, ac yn Athro i ni,) ni allwn lai y n ddiau na sefyll ar ein Traed pan glywom ni êf yn llefaru, a gwrando yn ddi-esgeulus ar y Geiriau grasol a ddaeth allan o'i Enau Duwawl êf.\nAc megis ac yr ydym, wrth Foliannu Duw, yn ymgyfodi cyn uched. uchled ac y gallom ni tua'r Nefoedd; felly pan y byddom yn Gweddio arno, yr ydym yn cwympo cyn ised. iseled ac y gallom tua 'r Ddaiar, heb feiddio gosod ein Deisyfiadau gar bron Brenin, Penllywiawdwr yr hôll Fŷd, mewn ûn dull, ond ar ein Gliniau. A hynny sydd Agwedd mor addas, mor naturiol i Ymbilwyr gostyngedig, na buasai raid wrth Orchymmyn yr Eglwys i beri i Dd ynion fyned ar eu Gliniau, ped ystyrient yn ddyledus pa bêth y maent yn ei wneuthur pan y byddont yn Gweddio ar y Goruchaf [Page 70] Dduw: Canys ni allant lai na gwneuthur felly o honynt eu hunain. Ie braidd y gallent lai, er Neu, er anghymhwysed. anghyflêused y tybygid fôd eu lle hwynt i hynny. Canys ni a gawn ein Iachawdwr Bendigedig ei hûn yn Penlinio ar ei Weddi yn yr Ardd ar y Llawr neu r Ddaiar noeth. St. Luwc. Luc 22. 41. a St. Pawl. Paul ar y Traeth, lle nis gallai êf gael ûn glystog, ond Cerrig neu Dywod. Act. 21. 5, Er hynny, i gymeryd ymmaith yr hôll Esgision. Esguson bychain y mae Dynion yn barod iw rhoddi trostynt eu hunain yn hyn o achos, yr Eistedd-leoedd yn yr Eglwys hon a drefnwyd felly, a phôb pêth oddimewn iddynt sŷdd wedi ei baratôi yn y cyfryw fôdd, ac nas dychon fôd niwed yn y bŷd o Benlinio; ond yn hytrach bôb Cymhwysder tuag at hynny ar a ellir ei ofyn. Ac am hynny, os nêb-rhai o honoch a esgeulusa etto Benlinio tra y darllennir y Gweddiau, hwy a roddant i ni ormod achos i ammeu eu Cresŷddoliaeth. Crefŷddgarwch hwy, neu i lêd-dybied nad oes dim o'r cyfryw [Page 71] bêth yn eu helw hwynt. Canys pe bae, ni feiddient, ni fynnent gynnig y fâth ammarch hynod i Greawdwr Mawr y Bŷd, a'u hymddwyn wrth weddio arno êf ddim amgenach, na phe baent yn siarad a'u Cŷd-greaduriaid. Ond pa ham y soniwn am eu gwaith hwy yn gweddio ar Dduw? Y mae yn rhy enbyd nad ydynt yn gweddio ôll, nac yn dyfod i'r Eglwys er dim gwell Neu, well amcaniad. perwyl, nac i weled eraill, ac i gael eu gweled ganddynt. Siccir yw nad ydynt yn cyflawni ûn wei thred weledig o Addoliad ac Urdduniant i Dduw, nac yn dangos 'mo 'r Parch a'r Anrhy dedd sŷdd ddyledus iddo; ac felly y maent yn peri tramgwydd mawr iawn i bôb Cristion duwiol a chrefyddol.\nLle pe byddai pawb, a phôb ûn yn y Gynnulleidfa yn wastadol ar eu Gliniau tra byddent yn danfon i fynu eu Heirchion at y Goruchaf Dduw, pa leshâd anfeidrol a fyddai hyn, nid yn unig i bôb ûn wrth ei ben ei hûn, ond hefyd i'r hôll Gynnullheidfa [Page 72] ynghŷd? Canys yn y môdd hyn, megis ac y cadwai pôb ûn ei Galon ei hûn yn fwy disig'l yng wîr ofn ac arswyd Duw, ac hefyd y byddai siccrach o gael y pethau daionus a weddiodd êf am danynt, fel y gwiria 'r Yr hên Dadau. Teidiau 'n fynych; felly yr hôll Gynnuliheidfa befyd a Adeiledyd yn fawr iawn trwy hynny. Ca nys felly ni a gyffroem ac a ennynnem Dduwiolder y naill y llall, ac a grythaem, ac a gadarnhaem Ffŷdd eu gilydd, ac a wnaem yn dda yn gystal i ni'n hunain ac i bawb a'n gwelo ni, mai pêth pryssur yn wîr ywCrefydd; a'n bôd ni'n hunain yn credu ei bôd hi felly wrth ein gwaith yn Gwasanaethu Duw gyd â chymmaint Gwylder a pharchedig Ofn, ac y mae'r Agwedd gostyngedig hynny o Benlinio yn ei ddangos. Am hynny fel y disgwiliech Gariad Duw, parch. Brî Crefydd, neu Iechad wriaeth eich Eneidiau eich hunain, yr ydwyf yn attolwg arnoch ôll yn enw yr hwn a'c gwnaeth chwi, ar i chwi, pa brŷd bynnag y deloch ymma i weddio [Page 73] arno, wneuthur hynny yn y cyfryw fôdd arswydus, gostyngedig a pharchus, ac a gorchmynnodd ein Heglwys ni, ac a gweddai i chwi Greaduriaid wrth ymddiddan a'ch Creawdwr Mawr Hollalluog; y môdd y galloch felly roddi gwîr Addoliad ac Anrhydedd iddo êf, a hefyd derbyn y Lleshâd a'r Adeiladaeth i chwi'ch hunain a addawodd êf, ac yr ydych chwithau yn disgwil am dano oddiwrth eich Gweddiau Cyhoeddus: gan mai hyn yn ddi-ammeu yw'r Agwedd fwyaf Adeiladus, a allwch chwi ei harfer ar y cyfryw achosion.\nWrth yr hyn a ddwedpwyd hyd yn hyn yng hylch yr Iaith, y Defnydd, y Drefn, a'r Dull ar gyflawni Gwasanaeth Duw, megis y cynhwysir ac y dangofir yn blŷfer y Gweddiau Cyffredin, ni a allwn osod hyn ar lawr megis pêth an-amheus, ei fôd êf yn cyttuno 'n gywir a'r Rheol yn y Tecst, sêf, Bôd y cwbwl ac sydd ynddo yn cael ei wneuthur er Adeiladaeth. A hynny yw'r pêth [Page 74] a gymerais arnaf ei bryfio. Mi a ŵn a gellid dwyn amryw Resymmau eraill i ddangos mor Rhagorol a Mor llesiol, neu, fuddiol. Defnyddiol ydyw Ffurf y Gweddiau Cyffredin: Ond y rhain a ddugpwyd eusys sŷdd ddigonol i wîrio hynny i bôb Cristion Sobor. pryssur ac ystyriol. Ac od oes ymma nêb yn bresennol ac sŷdd etto heb eu bodlôni yn ei chylch hi wrth yr hyn a glywsont am dani, mi a ddeisyfaf yn unig ûn pêth arnynt; a hynny yw, bôd iddynt wneuthur profiad o'r pêth dros drô. Canys mae fyng Hariad yn fy annog i gredu, fôd yr hôll Y Zêl. wrês a 'r Gwŷn sŷdd mewn rhai yn erbyn y Gweddiau Cyffredin, a'r Neu, anhueddrwydd. oerni sŷdd mewn eraill tuag attynt, yn tarddu yn unig allan o eisiau gwybod bêth ydynt, neu o'r lleiaf o eisiau gwybod bêth ydynt wrth brawf ac Ymarfer. Canys ymosoded un-dyn aca fo o ddifrif yn amcanu Addoli Duw, ac achub ei Enaid ei bûn o flaen pôb pêth, ymosoded (meddaf) y cyfryw ûn mewn Sobreiddrwydd. prysurdeb i arfer y Gweddiau Cyffredin, [Page 75] fel y dylai êf, tros ryw ennyd o amser, ac y mae yn ddiammeu gennyf y caiff êf trwy Fendith Dduw, gymmaint llês ac Adeiladaeth trwyddynt, ac a wnelo iw Brawf êf ei hûn wirio iddo 'r cwbwl ar a ddwedais i, yn well na 'r hôll Resymmau a ellais i, neu a all un-dyn yn y Bŷd eu gosod ger ei fron êf. Fe ddychon rhai dybied hyn yn bêth Neu, anhawdd ei goelio. Anhygoel. Ond di-ammeu gennif y dychon amryw o'r rai ac sŷdd ymma, dystio ei fôd yn wîr ar eu Gwybodaeth eu hunain, ac iddynt gaffael eu hunain yn gryfach yn eu Ffŷdd, yn fwy sefydlog yn eu Crefŷdd, yn fwy darostyngedig am eu Beiau, yn fwy cefnog tan eu Hadfyd, yn wressoccach eu Cariad at Dduw, ac yn fwy eu Hiraeth am y Nefoedd; mewn pôb ffordd wedi eu Hadeiladu yn fwy wrth eu gwaith yn arfer beunydd y Gweddiau Cyffredin, nac y gallasent bŷth gredu yn bossib'l iddynt fôd, oni buasai iddynt gaffael hynny yn wîr wrth eu Prawf eu hunain.\n[Page 76] Yn awr wedi byr-ystyried y pethau hyn felly, mi a ddaliaf sulw yn unig ar ddau bêth sŷdd yn deilliaw oddiwrthynt. Y cyntaf ydyw mawrragorol Gallineb yn gystal a Duwiolder ein Prîf Diwygwyr y gelwyr y Gwŷr da, y rhai yn amser Harri yr Wŷthfed, ac Edwart y Chweched, a daflasant ymmaith Babyddiaeth, ac a ddugasant drachefen y Grefydd Gristianogol iw hên burdeb. A Diwyglad y gelwyr eu gwaith hwynt yn gwneuthur felly. Ddiwygwyr, y rhai ar y cyntaf a wnaethant Lyfer y Gweddiau Cyffredin mor gywirgyttûnol â Gair Duw, ac â'r Rheol honno a osododd yr Apostol yn fy Nhecst i. Ac nis gallaf lai na chyfrif fôd yr ûn mawr gymmorth oddiwrth Dduw yn eu cynorthwyo hwynt yn y Gwaith hwnnw, ac a'u cyfnerthodd hwynt wedi hynny i ddioef Erlid, a Y rhai a wnaethant Lŷfer y Gwasanaeth yn amser y Brenin Edwart y Chweched oeddynt dri Gŵr ar ddeg: Ac o'r rheini, tri a losgwyd yn amser y Frenhines Mari, am eu bôd o'r ûn Grefydd, ac y mae y Llŷfer hwnnw yn ei dal; sêf, Arch-Esgob Cranmer, Esgob Ridley, a Doctor Cocs. Merthyrdod hefyd, er ei fwyn êf, ac felly i gadarnhâu yr hyn a wnaethant, â'u Gwaed eu hunain, yr hyn yn ddiau sŷdd Ganmoliaeth nid bychan iddo êf.\n[Page 77] Y pêth arall a wyllysiwn ddal sulw arno wrthych, ydyw yr achos pa ham y mae gan y Diawl y fâth gilwg a drwg Ewyllys at Ffurf y Gweddiau Cyffredin, er pan wnaethpwyd hi gyntaf. Canys pa mwyaf Adeiladus yw hi i Bobol Dduw, ni ddychon hi lai na bôd o gymmaint a hynny yn fwy dinistriol i Deyrnas y Cythrael. Diawl. Acam hynny nid yw ryfeddod iddo êf, o hŷd, osod ei hôll allu, a'u gyfrwysder eithaf ar waith, iw dwyn hi mewn an-fri, er digalonni ac anghyngori Dynion rhag ei harfer hi. A thrwy oddefiad Duw, er cospi y Gened'l Anniolchgar hon, efe a lwyddodd cyn belled yn ei fwriad, a thaflu y Gwasanaeth ddwywaith allan o'r Eglwys, er pan ddugesyd êf gyntaf i mewn; un-waith yn Nheyrnasiad y Frenhines Mari, ac eil waith yn Nheyrnasiad Brenin Siarls y Cyntaf,\nYn Nheyrnasiad y Frenhines Mari chwi a wyddoch bawb pwy oedd ei Offer êf i wneuthur hynny; mai y Papistiaid. Canys yr oeddynt yn [Page 78] rhag-weled yn eglur, ac yn ddigon gwîr, nas gallai eu Piniwnau cyfeiliornus hwy gael byth mo'u credu, na'u Harferon Coeggrefyddol hwy eu cynnal yn y Wlâd yma, cŷd ac y byddau y Gweddiau Cyffredin yn cael eu harfer: Gan nad oes dim ynddynt, ond sŷdd iachus a chyttûn ag Athrawiaeth yr Efengyl, ac felly yn groes i'r Piniwnau di-sail a fynnai Eglwys Rhufain eu dirrio ar y Bŷd, yn lle Pyngciau 'r Ffŷdd. Ac heblaw hynny, y mae amryw Ymadroddion wedi eu gosod i mewn ynddynt o wîr-fwriad i'n harfogi ni yn erbyn Uchel-Benyaeth y Päb, Maddeuantau. Pardwnau, Gweddio ar Seinctiau, Neu, Drawssylweddiad. Newidiad Sylwedd y Bara a'r Gwîn yn y Sacrament, a'r cyffelyb Gam-grêd Babyddaidd. Hyd oni buasai yn amhossib'l i Grefydd Rhufain gael bŷth ei dwyn yn ôl i'r Wlâd hon, heb gael o'r Gweddiau Cyffredin yn gyntaf eu symmud oddiar y ffordd. Yr hyn bêth gan hynny a gymerasant ofal iw wneuthur cyn gynted ac oedd bossib'l. [Page 79] Ond o fewn ychydig flynyddoedd wedi'n, sef, yn y Flwyddyn gyntaf i'r Frenhines Elsbeth, efe a ddugpwyd i mewn drachefen. Ac megis ac y dechreuasid y Diwygiad o'r blaen, felly o'r amser hwnnw allan efe a ddugpwyd rhagddo, ac a orphennwyd yn bennaf trwy foddion y Gweddiau Cyffredin. Canys fe haeddai ein sulw ni, mai yn Nheyrnasiad Brenin Edwart y Chweched, a thros amryw Flynyddoedd o'r Frenhines Elsbeth, nad oedd fawr, os oedd dim Pregethu tros y rhan fwyaf o'r Deyrnas; ac nid oedd ond ymbell ûn y prŷd hynny a fedrai ddarllain. Ac erhynny wrth feunyddiol a chyffredin arfer y Gwasanaeth Cyhoeddus, a thrwy Fendith yr Arglwydd arno, yr hôll Wlâd a Adeiladwyd felly yn y wîr Grefŷdd, nad oedd braidd ûn mewn cant heb adael a ffieiddio hôll Athrawiaethau a Choel-grefŷdd y Papistiaid. Yr hyn sydd ddanghosiad an-amhêus ei fôd êf, oherwydd hyn hefyd, cystal er Adeiladaeth ac y mae bossib'l [Page 80] i bêth o'r Natur hynny fôd; yn gymmaint a bôd heb ryfeddod yn amhossib'l i Babyddiaeth ynnill tîr yn ein plîth ni, cyhŷd ac y bo y Gweddiau Cyffredin yn cael eu harfer a churchu attynt, fel y dylid. Ond os y Rhag-dwr hwn a dynnid unwaith heibio, (yr hyn na atto Duw) ein Gwrthwynebwr mawr a A gwplâ. gwbwlhae yn ebrwydd ei Amcanion maleisus arnom ni, ryw ffordd neu gilydd.\nHyn a wŷr êf yn dda ddigon; ac am hynny nis gadawodd ûn ffordd heb ei chynnig i ddwyn ei waith i ben. Ond yr hyn a wnaethai êfo'r blaen trwy'r Papistiaid, efe wedihynny a'i gorphennodd trwy foddion eraill, yn Nheyrnasiad Brenin Siarles y Cyntaf. Canys trwy ba fâth Yspryd y taflwyd allan y Gweddiau Cyffredin y pryd hynny, chwi a wyddoch bawb: a rhai o honoch y gawsant wybod hynny wrth brawf eirad. Y cwbwl a ddwedaf am dano ydyw hyn; mai'r ûn Yspryd ac y gyffrôdd Pobol i fôd cyn daered [Page 81] yn erbyn y Gweddiau Cyffredin, a'u cyffrôdd hwy ar yr ûn amser i wrthryfela yn erbyn eu Brenin, i ddwyn Meddiannau a Bywyd Dynion oddiarnynt, yn erbyn pôb Cyffraith a Chyfiawnder; ac o'r diwedd i Lofryddioûn o'r Brenhinoedd duwiolaf a fu erioed. A pha ûn ai Yspryd Crîst neu Angrhîst, Duw neu Ddiawl oedd hwnnw, bernwch chwi? Diai mai trwm ac alaethus a fu'r hyn a ganlynodd y prŷd hynny ar waith taflu ymmaith y Llŷfer hwnnw. Canys Dynion wedi Neu, wedi eu difuddio. colli yr hyn y dylasent gael eu Hadeiladu trwyddo, yn ddi-oed â gylcharweiniwyd gan bôb Awel Dysgeidiaeth; hyd onis syrthioedd amryw o honynt o'r diwedd i'r Neu, i'r Herefiau, a phôb Cyfriw Gamgrediniaeth echryslonaf, a damnediccaf a glybwyd sôn am dani erioed yn yr Eglwys. Ie yng hŷd a'r Gwasanaeth, hwy a roesant heibio bôb Gwahanieth rhwng pethau Cyssegredig a phethau Cyffredin; trwy ba foddion y bu enbyd iawn, i Halogrwydd ac Annuwioldeb oresgyn yr hôll Wlâd.\n[Page 82] Ond Bendigedig fyddo Enw y Goruchaf Dduw am hynny, fe fu wiw ganddo ymddangos unwaith drachefn trosom ni, ac mewn môdd rhyfeddol edfryd eilwaith ein Gweddiau Cyffredin iw Eglwys, yng hŷd a'n Grasusaf Frenin iw Deyrnasoedd. Ond pa bêth a dalwn i i'r Arglwydd am gymmaint Bendith a hyn? Y cwbwl y mae êf yn ei ddisgwyl, neu a allwn ninnau ei roddi iddo am dano, ydyw, gwneuthur y defnydd goreu ac a fedrom ni o honow. Hyn gan hynny yw'r pêth yr ydwyf yn awr yn deisyf ac yn attolwg i chwi ei wneuthur rhag llaw. Na thybiwch yn ddigon i chwi fôd o blaid y Gweddiau Cyffredin, a dyfod ymbell waith iw gwrando hwy. Hyn a allwch chwi ei wneuthur, fel y mae amryw, ac er hynny bôd heb gaffael dim mwy llês oddiwrthynt, na phe ni byddai dim iw gael. A'r bai hwn ni ellir mewn môdd yn y bŷd ei osod ar y Gweddiau eu hunain, ond ar Esgeulysdra y sawlsy'n eu harfer.\n[Page 83] Ni ddylech chwaith dybied yn ddigon i chwi Chwedleua 'n uchel trostynt, neu ymserthu a'r rhai nid ŷnt mor ddedwŷdd a bôd cystal eu gwybodaeth yn eu cylch hwy; ond yn hytrach cymeryd pôb odfa iw haddysgu hwynt, a thrwy bôb môdd a allo fôd, wirio iddynt mor Rhagorol a Defnyddiol ydynthwy. A hynny bŷth nisgallwch ei wneuthur mor Neu, gyflawn. llwyddiannus, ac wrth eich gwaith yn myned tuhwynt iddynt, a rhagori arnynt mewn Rhinweddau a Gweithredoedd da. Canys hyn sŷdd, ac a fŷdd bŷth yn ddangosiad eglur fôd y Gweddiau Cyffredin yn Adeiladu mwy o lawer, nac y mae y ffyrdd Newyddion hynny o Grefŷdd, y maent hwy ysweitheroedd wedi eu hûdo iddynt. Fel y galloch ehwithau wneuthur hyn, ac felly deall wrth brawfynoch eich hunain, a gallu dangos yn eglur i eraill, wîrionedd a sicrwydd yr hyn a glywsoch yn awryng hylch y Gweddiau Cyffredin, mi ddeisyfafarnoch ganlyn yr chydig Reolau hyn wrth eu harfer.\n[Page 84] Yn gyntaf, na ddeuwch i'r Gwasanaeth yn unig o ran defod ac arfer, fel y gwnâ rhai, ond o ran cywir Usudd-dod i Orchmynnion Duw, a chyd â hyder ac ymddiried siccir yn ei Addewidion êf am ei Fendith ar eich Gwaith. I'r diben hynny, se fyddai da i chwi, wrth fyned i'r Eglwys, feddylied i bae le yr ydych yn myned, a pha bêth sŷdd gennych iw wneuthur yno. Fel y galloch yn y môdd hynny, gan swrw heibio bôb Neu, fasnach. gwaith arall; osod eich hunain mewn tymher gymwys erbyn cymmaint Gorchwyl.\nYn ail, Cyrchwch i'r Gwasanaeth cyn fynyched ac y galloch yn gyflêus. Pa fynychaf y byddoch arno, goreu i gîd yr hoffwch chwi êf, a mwyaf i gîd y cewch eich Adeiladu trwyddo. Am hynny, nac ymfodlonwch wrth ei wrando êf unwaith yn yr Wŷthnos, pan alloch yn fynychach. Yn Ninas Lundain, megis mewn amryw leoedd eraill o'r Deyrnas, yn enwedig Ile y mae Eglwysi Cadeiriol, neu Hynny yw, yn perthyn i Goleids. Golegawl; [Page 85] ac (yr wŷf ynbwrw, o'r lleiaf) yn y cyfryw leoedd yn Nhywysogaeth Cymru; [a gresyn yw na bae mewn mwy o leoedd] fe eill Pobol yno gael ei lês êf ar Gy hoedd Ac felly yn Eglwys yr Awdwr. ddwy waith bôb Dŷdd, ac felly gadw eu Calonnau yn oestadol mewn tymher Sanctaidd a Nefolaidd, a byw bôb amser fel y gweddai i Gristianogion. Ac os chwi a esgeuluswch yr odfâu a osodir yn awr, ac o hyn allan yn eich Dwylo chwi, chwi a ddymunwch ryw amser na buasech yn gwneuthur felly: Ond ofer a fydd dymuno y prŷd hynny.\nYn drydydd, Os bydd bossib'l, deuwch yn wastad ar ddechreu'r Gwasanaeth. Onid ê, chwi yn ddiai a gollwch ryw bêth a allasai eich Adeiladu chwi; a hwnnw, ysgatfydd yn gyfryw bêth, ac allasai ar hynny o amser wneuthur i chwi mwy o ddaioni na'r llall i gŷd. A chwi a gollwch, nid yn unig lês rhan o honow, ond mewn rhyw fesur lês y cwbwl hefyd; am fôd [Page 86] hôll rannau'r Gwasanaeth wedi eu cydio yng hŷd yn y fâth ddull a threfen ragorol, onid yw y naill yn cymmorth y llall; fel nas dychon dim gael ei adael heibio, na chan y Gweinidog na'r Bobol, heb gamweddu 'r cwbwl, a gwneuthur iddo golli pêth o'r grym a'r rhinwedd a gaffent ynddo o'i gwbwl-gyflawni êf.\nYn bedwerydd, Trwy'r amser y byddoch yn Nhŷ Duw, ymddygwch megis yn ei ŵydd yspysol êf, ac fel y gweddai i'r Gwaith yr ydych yn ei gylch: Yn fefyll tra fyddoch yn Moliannu Duw, yn Penlinio tra fyddoch yn Gweddio arno; fel y mae'n Heglwys ni yn eich cyfarwyddo chwi. Canys er y dychon y pethau hyn ymddangos yn fychain ynddynt eu hunain, er hynny y maent hwy o fawr gyfrif tuag at Addoli Duw yn gymwys; ac er i ninnau gael ein Hadeiladu wrth ein gwaith, fel y danghosais o'r blaen.\n[Page 87] Yn ddiweddaf, Cymerwch ofal da o hŷd i gadw eich Meddyliau yn ddyfal yng hylch y pêth a fo yn llaw gennych. Pan fyddoch yn Cyffessu eich Pechodau wrth Dduw, gwnewch hynny gyd ag Edifeirwch calonnog, di-ragrith, am Gyfeiliorni eich Buchedd a aeth heibio. Pan ddadcaner y Gollyngdod, derbyniwch êf gyd â Ffŷdd siccyr, ddi-ysgog, yng Rhîst eich Iachawdwr. Pan fyddoch yn dwedyd, neu yn canu y Mawl-ganiadau a'r Psalmau, cyfodwch i fynu eich Ysprydoedd cuwch ac y galloch chwi i gŷd-foliannu, ac i gŷd-fawrhâu y Tragwyddol Dduw, â'r rhai sŷdd yn gwneuthur hynny yn y Nefoedd. Pan ddarllennir Gair Duw, gwrandewch yn ddyfal arno êf, ac ystyriwch yn bryssur, pa bêth y mae yr hwn a'ch gwnaeth chwi yn ei ddwedyd wrthych, ac yn ei ofyn gennvch; ac ymrowch trwy ei Fendith êf i gredu ac i fyw yn ôl hynny. A thrwy 'r amser ac y byddoch ar eich Gliniau yn gwneuthur eich Erfynniau ar [Page 88] y Goruchaf Dduw, bydded eich hôll Eneidiau ar waith, gan daer-er-fyn y pethau daionus y byddoch yn gweddio am danynt ar ei ddwylo grasol êf, a chan ymddiried yn ostyngedig ar ei gywir Addewidion êf, am eu cennadu hwynt i chwi. Yn y môdd hyn, chwi a gyflawnwch Resymmol Wasanaeth i Dduw, ac yn ganlynol, y cyfryw ac a fo cymeradwy iawn ganddo êf, ac mor Ilesiol ac Adeiladus i chwi 'ch hunain. Lle nis gellir dwedyd yn gymwys am y rhai nis canlynant y Rheol hon, eu bôd hwy yn Gweddio, neu yn Gwasnaethu Duw ôll. Ac am hynny nid rhyfedd eu bôd hwy yn dyfod i'r Eglwys, ac yn gwrando darllain y Gweddiau Cyffredin, ac er hynny heb gael dim Adeiladaeth oddiwrthynt. Nid yw bossib'l yn wîr iddynt gael: gan fôd yr hôll leshâd a'r Adeiladaeth sŷdd bossib'l i ni ei dderbyn oddiwrth nêb-rhai o'n Defosionau, yn sefyll gan mwyaf ar ddyfalrwydd ein Meddyliau ni yn ei cyflawni [Page 89] hwynt. I'r hyn, fell y danghosais i, y mae Fsurf o Weddi yn gyffredinol, a'r Ffurf honno sŷdd gennym ni yn nailltuol, yn gynorthwy mawr iawn.\nDilynwch y Rheolau hyn sŷdd eglur, ond angenrhaid wrth arfer y Gweddiau Cyffredin (ac heb hyn nis gellir dwedyd yn wîr eich bôd yn eu harfer, ond yn eu camarfer hwynt) a chwi yn ebrwydd a gewch weled yn wîr yr hyn a ddwedais yn eu cylch hwynt, sef, bôd pôb pêth ar a wneler ynddynt, er Adeiladaeth. Ac am hynny mi a ddymunwn ar Dduw fôd, nid yn unig i chwi-sŷdd yn fyng wrando ar hyn o amser, ond hefyd i bawb trwy'r Wlâd gymeryd unwaith eu hannog i wneuthur felly. Cyn Sancteiddied Gened'l, cyn Briodoled Bobol [i Dduw] y gwnae hynny i ni fôd! Mor Grefyddgar yr aem tuag at Dduw! Mor gywir i'n Brenin! Mor Gyfiawn a Chariadus y naill i'r llall! Canys wrth ein gwaith yn manwl- Addoli [Page 90] Duw Hollalluog yn y cyfryw ddull Parchedig a Defosiono lac ydyw hwn, ein Calonnau ni a gedwid mewn cymmaint ofn o Fawrhydi Duw, nas beiddiem ûn amser o'n gwîrfodd ei anfodlôni êf. Ein Meddyliau ni a lenwyd yn gyflawn o'r cyfryw Deimlad o'i Allu a'i Oruchafiaeth êf, ac a wnae i ni anrhydeddu a pherchi y rheini, yn y rhai hefyd a osododd êf yn [Lly wodraethwyr] arnom ni. Ein hôll Eneidiau ni a dderchefyd gymmaint uwchlaw 'r Bŷd, nas gwnaem ni ûn weithred ddrwg er ei ynnill êf yn gyfan i ni 'n hunain. Ar fyr, ni a Adeiladyd fwy-fwy beunydd mewn Ffŷdd, mewn Cariad, mewn Gostyngeiddrwydd, mewn Hynny yw, i wadu ein hunain. Hûn-ymwâd, mewn Cymhedrolder, mewn Amynedd, mewn pôb cywir Râs a Rhinwedd dda; ac felly ni a aem o rym i rym, o'r naill radd o Râs i'r llall, nes i ni o'r diwedd gyrhaeddid Gogoniant a Pherffeiddrwydd yn y Nefoedd uchaf, lle y cawn ni dreulio Tragwyddoldeb [Page 91] ei hûn yn Moliannu ac yn Addoli y Goruchaf Dduw, megis am bôb Trugaredd arall a ganiadhaodd êf i ni, felly mewn môdd nailltuol am ein bôd ni yn Aelodau o'r cyfryw Eglwys Apostolaidd, ym ha ûn y gwneir pôb pêth er Adeiladaeth.\nA hyn Duw o'i Drugaredd anfeidrol a wnelo i ni bawb ei wneuthur yn, a thrwy ein Harglwydd a'n Iachawdwr Iesu Grîst, i'r hwn gyd â'r Tâd a'r Yspryd Glân y byddo'r hôll Anrhydedd a'r Gogoniant bŷth heb ddiwedd. Amên\nEIN Tâd yr hwn wyt yn y Nefoedd. Sancteiddier dy Enw; Deued dy Deyrnas. Bid dy Ewyllus ar y Ddaiar megis y mae 'n y Nefoedd. Dyro i ni Heddyw ein Bara beunyddiol. A maddeu i ni yn Dyledion, fel y meddeuwn ni i'n Dyledwyr: Ac nac arwain ni i Brofedigaeth; Eithyr gwared ni rhag Drwg: Canys euddo ti iw'r Deyrnas, y Gallu a'r Gogoniant; yn Oes oesoedd. Amên.\nCRedaf yn Nuw Dâd ôll gyfoethawg, Creawdwr Nêf a Daiar. Ac yn Iesu Grîst ei ûn Mâb êf, ein Harglwydd ni: yr hwn a gâed trwy yr Yspryd glân, a Aned o Fair Forwyn: a ddioddefodd dan Bontiws Pilatws, a Groeshoeliwyd, a fu Farw ac a Gladdwyd, a ddescynnodd i Ʋfern, y Trydydd Dydd y cyfododd o feirw; a escynnodd i'r Nefoedd, ac y mae yn eistedd ar ddeheu-law Dduw Dâd ôll gyfoethawg; Oddi yno y daw i farnu byw a meirw. Credaf yn yr Yspryd glân, yr Eglwys lân Gatholic, Cymmun y Sainct, Maddeuant Pechodau, Cyfodiad y Cnawd, a'r bywyd Tragwyddol. Amên.\nYRhai hynny a lefarodd Duw yn yr ûgeinfed Bennod o Exodus, gan ddwedyd, Myfi yw'r Arglwydd dy Dduw, yr hwn a'th ddûg di ymmaith o dîr yr Aipht, o dy y Caethiwed.\nI. Na fydded i ti dduwiau eraill onid myfi.\nII. Na wna it dy hûn ddelw gerfiedic, nallûn dim ac y sydd yn y nefoedd uchod, neu yn y ddaiar isod, nac yn y dwfr tan y ddaiar. Na ostwng iddynt, ac na addola hwynt: oblegit myfi yr Arglwydd dy Dduw wyf Dduw eiddigus, yn ymweled à Phechodau'r Tadau ar y Plant, hyd y drydedd a'r bedwaredd Genhedlaeth o'r rhai am casânt, ac yn gwneuthur trugaredd i filoedd o'r rhai am carant, ac y gadwant fyngorchmynnion.\nIII. Na chymmer Enw yr Arglwydd dy Dduw yn ofer, canys nid gwirion gan yr Arglwydd yr hwn a gymero ei Enw êf yn ofer.\n[Page 95] IV. Cofia gadw yn sanctaidd y dydd Sabbath. Chwe diwrnod y gweithi, ac y gwnei dy hôll waith: eithyr y seithfed dydd yw Sabbath yr Arglwydd dy Dduw: ar y dydd hwnnw na wna ddim gwaith, tydi, na'th fâb, na'th ferch, na'th wâs, na'th forwyn, na'th anifail, na'r dyn dieithyr a fyddo o fewn dy byrth, canys mewn chme diwrnod y gwnaeth yr Arglwydd nêf a daiar, y môr, a'r hyn ôll sydd ynddynt, ac a orphwysodd y seithfed dydd. O herwydd pa ham y bendithiodd yr Arglwydd y seithfed dydd, ac a'i sancteiddioddêf.\nV. Anrhydedda dy Dâd a'th Fam, fel yr estynner dy ddyddiau ar y ddaiar, yr hon a rydd yr Arglwydd dy Dduw i ti.\nVI. Na Ladd.\nVII. Na wna odineb,\nVIII. Na Ledratta.\nIX. Na ddwg gam dystiolaeth yn erbyn dy Gymmydog.\nX. Na chwennych Dû dy Gymmydog, na chwennych Wraig dy Gymmydog, [Page 96] na'i Wâs, na'i Forwyn, na'i Ych, na'i Assyn, na dim ar sydd eiddo.\nArglwydd trugarhâ wyrthym, a scrifenna yr holl ddeddfau hyn yn ein Calonnau, ni attolygwn i ti.\n2 Cor. 13. 14.‘RHâd ein Arglwydd Iesu Grîst, a serch Duw, a chymdeithas yr Yspryd glân, a fyddo gydâ ni ôll bŷth bythoedd. Amên.’


Sgwrsio Artur Nogueira. Sgwrsio am ddim gyda dieithryn ar hap yn syth o Artur Nogueira.\nCroeso i Chatroulette Artur NogueiraCyswllt i berson aleatory unrhyw le yn y byd. Gyda Chatroulette Artur Nogueira gallwch ddewis rhwng yr opsiynau canlynol:- Sgwrs am ddim gyda phob math o bobl o Artur Nogueira. I nodi hyn, ewch i 'Settings'.- Sgwrs gyda gwe-gamera yn y modd 'n fideo'.- Sgwrs gyda meicroffon yn y modd 'micro'.- Sgwrs safle ddienw heb micro ac nid oes unrhyw 'n fideo yn y modd' testun '.- Spy sgyrsiau eraill yn ddienw os ydych yn caniatáu.- Os nad ydych yn dymuno i ni spied newid yn 'Settings'.I ddechrau pwyswch 'F2' neu cliciwch 'dechrau'.\nRhestr o ddinasoedd yn Artur Nogueira:


Gwobr Aur i Paige a Jason sy’n Ffrindiau Gorau - Coleg Cambria\nGwobr Aur i Paige a Jason sy’n Ffrindiau Gorau\nEnillodd dau fyfyriwr o Goleg Cambria Llaneurgain, Dystysgrifau Aur i ddod yn gydradd gyntaf yn Rownd Derfynol Rhanbarth Cymru y gystadleuaeth Sgiliau Cynhwysol – Prosesu Geiriau a TGCh.\nBu myfyrwyr Sgiliau Byw’n Annibynnol, Paige Bedford sy’n 19 oed ac o Fagillt, Sir y Fflint a Jason Williams sy’n 21 ac o Allt Melyd, Prestatyn yn cystadlu yn erbyn myfyrwyr eraill o Fôn i Fynwy i ennill y brif wobr.\nYn ystod y gystadleuaeth roedd rhaid iddynt gynhyrchu dogfen geiriau wedi’u prosesu yn cynnwys fformatio a chywiriadau.\nRoedd Paige wrth ei bodd ar ôl ennill y gystadleuaeth gyda’i ffrind gorau a’i chyd-fyfyriwr Jason, a dywedodd:\n“Mi wnes i lawer o waith ymarfer, gwaith cartref a digon o ddarllen wrth baratoi at y gystadleuaeth. Mi gefais i lawer o gymorth gan diwtoriaid y coleg, yn enwedig Dave. Yn fy amser rhydd rydw i wrth fy modd yn ysgrifennu straeon byr fy hun, ac rydw i’n credu bod hynny wedi fy helpu.”\n“Mae gen i liniadur fy hun gartref ac rydw i’n cael defnyddio cyfrifiaduron y coleg yn fy ngwersi ac yn fy amser rhydd. Mae TG yn agor byd newydd i mi oherwydd rydw i’n gallu gwneud llawer mwy. Gallaf ddod o hyd i wybodaeth drwy ymchwilio ar y we.”\n“Rydw i wedi bod yn ffrindiau â Jason ers nifer o flynyddoedd erbyn hyn ac rydyn ni’n dau wrth ein boddau gyda’n gwersi TG, roedden ni’n dau wedi gweithio’n gorau glas ar gyfer y gystadleuaeth. Roedden ni mor hapus gyda’r canlyniad.”\n“Pan glywais y newyddion, roeddwn i mor gyffrous a doeddwn i ddim yn gallu aros i gael dweud wrth fy mam,” ychwanegodd Jason.\n“Roedd gen i ddiddordeb mewn TG erioed ac rydw i’n defnyddio cyfrifiadur gartref mwy neu lai trwy’r amser, rydw i wrth fy modd gyda TG ac rydw i’n ymarfer gyda fy nhiwtor yn y coleg. Mi ges i fy synnu pan ofynnwyd i fy ffrind Paige a minnau gynrychioli Coleg Cambria yn y digwyddiad Sgiliau Cynhwysol.\n“Ar ddiwrnod y gystadleuaeth mi wnes i fy ngorau glas, doeddwn i ddim yn gwybod pa mor dda roedd fy ffrind gorau wedi gwneud, dw i’n credu mai dim ond pwynt oedd rhyngom ni’n dau. Rydw i’n hapus iawn ac rydw i’n edrych ymlaen yn arw at y rownd derfynol.”\nDywedodd David Davies sy’n diwtor yng Ngholeg Cambria ac sydd wedi cynorthwyo’r ddau ddysgwr trwy gydol y gystadleuaeth:\n“Roedd yn anrhydedd mawr cael fy ngwahodd unwaith eto i gymryd rhan yn y Gystadleuaeth Sgiliau Cynhwysol fis diwethaf. Waeth beth yw’r gystadleuaeth, mae’n deimlad anhygoel bob tro cael bod yn aelod o dîm sy’n ennill.\n“Mae gan y ddau fyfyriwr anableddau dysgu cymedrol ac maen nhw wedi gweithio’n galed yn ymarfer eu sgiliau prosesu geiriau am oriau ar y tro. Roedd Jason a Paige yn hynod o lwyddiannus ar y diwrnod ac roedd y golwg ar eu hwynebau yn amlwg yn dangos eu bod nhw’r un mor gyffrous ag yr oeddwn i wrth glywed y newyddion da.”\nRŵan mae’r gwaith caled yn dechrau wrth i’r myfyrwyr baratoi i gynrychioli Cymru yn rowndiau terfynol y gystadleuaeth Sgiliau Cynhwysol Genedlaethol a gynhelir yn The Skills Show yn Birmingham ym mis Tachwedd.


Punt Aifft i Doler gyfradd gyfnewid heddiw. Punt Aifft yn Doler yr Unol Daleithiau heddiw.\nPunt Aifft i Doler gyfradd gyfnewid heddiw\n1 Punt Aifft (EGP) yn hafal i 0.062657 Doler yr Unol Daleithiau (USD)\n1 Doler yr Unol Daleithiau (USD) yn hafal i 15.96 Punt Aifft (EGP)\nCyfnewidiad Punt Aifft i Doler yr Unol Daleithiau ar y gyfradd gyfnewid go iawn ar gyfer heddiw yw 09 Awst 2020. Gwybodaeth o'r ffynhonnell. Mae cyfradd gyfnewid Punt Aifft i Doler yr Unol Daleithiau yn digwydd unwaith y dydd. Cymerir cyfraddau arian o ffynonellau dibynadwy. Mae ein gwefan cyfeirio arian yn rhad ac am ddim ac yn cael ei diweddaru'n ddyddiol.\n1 Punt Aifft yn hafal i 0.062657 Doler yr Unol Daleithiau yn y banc Ewropeaidd heddiw. Syrthiodd 1 Punt Aifft gan -0.0000033484318676807 Doler yr Unol Daleithiau heddiw yn y prif fanc yn Ewrop. Mae cyfradd gyfnewid Punt Aifft yn gostwng yn erbyn Doler yr Unol Daleithiau yn ôl Ewrop. Ar gyfer 1 Punt Aifft nawr mae angen i chi dalu 0.062657 Doler yr Unol Daleithiau ar gyfradd banc Ewropeaidd.\nTrosi Punt Aifft I Doler yr Unol Daleithiau Punt Aifft I Doler yr Unol Daleithiau byw ar farchnad cyfnewid Forex Punt Aifft I Doler yr Unol Daleithiau Hanes y gyfradd gyfnewid\nPunt Aifft I Doler yr Unol Daleithiau Cyfradd cyfnewid heddiw yn 09 Awst 2020\nDangosir deinameg Punt Aifft i Doler yr Unol Daleithiau dros sawl diwrnod yn ein tabl. Yn nhabl cyfnewid Punt Aifft i Doler yr Unol Daleithiau, mae'n gyfleus gweld Punt Aifft cyfraddau cyfnewid am sawl diwrnod. I brynu arian cyfred yn broffidiol - cymharwch ddeinameg y gyfradd gyfnewid yn ystod y dyddiau diwethaf. Dadansoddwch a rhagwelwch gyfradd gyfnewid Punt Aifft i Doler yr Unol Daleithiau ar gyfer yfory a phrynwch yr arian cyfred yn broffidiol.\n09.08.2020 0.062721 -0.0000033484318676807 ↓\n08.08.2020 0.062724 -0.000098924800691458 ↓\n07.08.2020 0.062823 0.000708 ↑\n06.08.2020 0.062115 -0.000463 ↓\n6.27 Doler yr Unol Daleithiau cost 100 Punt Aifft yn y gyfradd gyfnewid gyfredol. Ar gyfer 500 Punt Aifft mae angen i chi dalu 31.33 Doler yr Unol Daleithiau. Ar gyfer 1 000 Punt Aifft mae angen i chi dalu 62.66 Doler yr Unol Daleithiau. Mae 2 500 Punt Aifft ar y gyfradd gyfnewid yn hafal i 156.64 Doler yr Unol Daleithiau. Mae 1 Punt Aifft bellach yn hafal i 0.062657 Doler yr Unol Daleithiau. Cyfradd swyddogol y banc cenedlaethol. Syrthiodd 1 Punt Aifft gan -0.0000033484318676807 Doler yr Unol Daleithiau heddiw yn ôl cyfradd gyfnewid prif fanc y wlad.\n6.27 USD 31.33 USD 62.66 USD 156.64 USD 313.28 USD 626.57 USD 1 566.42 USD 3 132.83 USD\n15.96 Punt Aifft, cost 1 Doler yr Unol Daleithiau ar y gyfradd gyfnewid ar gyfer heddiw. Ar gyfer 5 USD mae angen i chi dalu 79.80 Punt Aifft . I brynu 10 Doler yr Unol Daleithiau ar gyfer Punt Aifft heddiw mae angen i chi dalu 159.60 EGP. I brynu 25 Doler yr Unol Daleithiau ar gyfer Punt Aifft heddiw mae angen i chi dalu 399 EGP. Mae cyfradd gyfnewid Punt Aifft yn gostwng heddiw yn erbyn Doler yr Unol Daleithiau. Cost 1 Punt Aifft heddiw yw 0.062657 Doler yr Unol Daleithiau, fel y sefydlodd banc cenedlaethol y wlad .\n15.96 EGP 79.80 EGP 159.60 EGP 399 EGP 798 EGP 1 596 EGP 3 990 EGP 7 980 EGP