Gwybodaeth Cyngor i Ddefnyddwyr - Pembrokeshire County Council\nMasnachu Safonau Gwybodaeth\nLogos aelodaeth a honiadau o gymeradwyaeth\nPa fusnesau sy'n defnyddio logos?\nBeth mae logos yn ei gyfleu i gwsmeriaid?\nSut mae logos yn cael eu defnyddio?\nRhagofalon penodol ar gyfer busnesau\nGwnewch yn siwr fod gennych hawl i ddefnyddio logo aelodaeth neu 'cymeradwywyd gan' cyn i chi wneud hynny\nMae'r canllawiau hyn ar gyfer Lloegr, yr Alban a Chymru\nGellir defnyddio logos sy'n dynodi aelodaeth neu gymeradwyaeth gan sefydliad yn ddilys gan fusnesau. Fodd bynnag, gall eu camddefnyddio, bwriadol neu fel arall, arwain at fantais fasnachol, gan alluogi gwaith i gael ei gaffael yn annheg, a gall fod yn gyfystyr thorri'r gyfraith.\nMae Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008 (RhDD) yn benodol yn gwahardd busnesau rhag arddangos unrhyw fath o farc ymddiriedolaethol, marc ansawdd neu gymhwyster cyfatebol os nad oes ganddynt yr awdurdod i wneud hynny. Mae hefyd yn torri'r rheoliadau er mwyn darparu gwybodaeth anwir neu dwyllodrus.\nMae llawer o sectorau masnach yn hyrwyddo'u gweithgareddau drwy ddefnyddio logos. Mae enghreifftiau'n bodoli o logos a ddefnyddir gan y diwydiant adeiladu, sefydliadau moduro, proffesiynau, ffederasiynau masnach adwerthu, gwasanaethau cyllid ac yswiriant, twristiaeth, diwydiannau arlwyo, plymwyr a thrydanwyr.\nMae unrhyw fusnes sy'n defnyddio logo sy'n cynrychioli aelodaeth neu gymeradwyaeth yn annog darpar gwsmer i dybio budd sy'n deillio o un neu ragor o'r canlynol:\ncymeradwyo safon gwasanaeth\nhyfforddiant neu gymhwyster personl y cwmni\ncydymffurfio rheolau neu godau ymddygiad\nbodolaeth gweithdrefnau cwyno/cyflafareddu\nymrwymiadau i fod yn ' fasnachwyr teg ' neu wedi'u cymeradwyo gan sefydliadau adnabyddus fel cynghorau, llywodraethau ac ati\nDefnyddir logos mewn amrywiaeth o wahanol ffyrdd, gan gynnwys eu harddangos:\nar safleoedd busnes/cwmni, cywain, baneri, cerbydau a dillad\npapur pennawd busnes/cwmni a deunydd ysgrifennu arall\nllyfrynnau a thaflenni masnach a defnyddwyr\nmewn hysbysebion a gyhoeddir mewn papurau newydd ac ar gyfeiriaduron teledu, ffn a masnach\nar wefannau busnes/cwmni\nPe bai'n annilys ar y pryd, byddai defnyddio logo mewn unrhyw un o'r amgylchiadau uchod yn torri amodau'r RhDD. Gweler' Diogelu defnyddwyr rhag masnachu annheg 'i gael rhagor o wybodaeth am y Rheoliadau hyn.\nMae'r RhDD yn benodol yn gwahardd busnesau rhag arddangos unrhyw fath o farc ymddiriedolaethol, marc ansawdd neu gymhwyster cyfatebol os nad oes ganddynt yr awdurdod i wneud hynny. Maent hefyd yn gwahardd unrhyw fath o hawliad bod busnes, neu ei wasanaeth, wedi cael ei gymeradwyo, ei awdurdodi neu ei gymeradwyo gan gorff cyhoeddus neu breifat pan nad yw (felly, hawliadau ysgrifenedig nad ydynt yn wir wedi'u gwahardd hefyd, yn ogystal 'r defnydd o logos). Maent hefyd yn gwahardd busnes rhag honni ei fod yn llofnodwr cod ymddygiad os nad yw'r busnes yn aelod/llofnodwr.\nMae darparu gwybodaeth anwir neu dwyllodrus sy'n peri i ddefnyddwyr ymrwymo i gontractau na fyddent fel arall wedi ymrwymo iddynt yn arwain at dorri'r Rheoliadau hyn yn gyffredinol - er enghraifft, defnyddwyr yn contractio gyda busnes yn unig oherwydd eu bod yn gweld logo masnach gymdeithas ac felly roeddent yn meddwl y byddent yn cael gwarchodaeth ychwanegol pe bai rhywbeth yn mynd o'i le.\nDylid cymeryd gofal arbennig wrth ddefnyddio'r logo Gas Safe. Y Gofrestr Gas Safe yw'r unig gynllun cofrestru peiriannydd nwy a gymeradwywyd gan yr HSE o dan y Rheoliadau Diogelwch Nwy (Gosod a Defnydd) 1998. O dan y cynllun hwn, mae'n rhaid i bob peiriannydd nwy sydd am wneud gwaith nwy domestig a phenodol arall ym Mhrydain Fawr gofrestru gyda'r cynllun hwn.\nDylech hefyd fod yn ymwybodol, os ydych yn hysbysebu i fusnesau eraill, bod y Rheoliadau Gwarchod Busnes Rhag Gwaith Marchnata Camarweiniol 2008 yn ei gwneud yn drosedd i gamarwain busnes yn fwriadol. Mae rheolau hefyd yn y Rheoliadau hyn ynghylch hysbysebu cymharol. Gweler' Marchnata busnes i fusnes 'i gael rhagor o wybodaeth.\nOs nad ydych yn siwr a yw unrhyw un o'ch deunydd hysbysebu neu farchnata yn mynd yn groes i'r ddeddfwriaeth uchod dylech ofyn am gyngor gan eich gwasanaeth safonau masnach lleol. Yn ddelfrydol, dylid gwneud hyn cyn cyhoeddi'r ddogfen.\nWrth wneud cais am aelodaeth neu gymeradwyaeth ar gyfer sefydliad, cynghorir busnesau na ddylent ddechrau defnyddio unrhyw logo nes iddynt gael eu hawdurdodi i wneud hynny gan y sefydliad. Dylid bod yn ofalus pan fydd aelodaeth neu gymeradwyaeth busnes yn dod i ben, yn codi yn arbennig o:\nunrhyw lithriad mewn aelodaeth\nhysbysu neu ganslo gan sefydliad am unrhyw reswm, megis methiant i fodloni safonau neu ofynion eraill\nDylai busnesau fod yn arbennig o ofalus pan yn:\ndefnyddio deunydd ysgrifennu, gwefannau, cyhoeddiadau, safleoedd ac ati\nrhoi copi i asiantaethau hysbysebu, neu eu hawdurdodi i'w defnyddio\nCyfrifoldeb busnesau yw sicrhau na wneir unrhyw honiadau annilys o aelodaeth neu gymeradwyaeth (boed hynny ar eu pennau eu hunain neu ar eu rhan, gan gynnwys gan asiantaethau hysbysebu).\nNid oes yn rhaid i'r datganiadau fod yn ysgrifenedig er mwyn torri'r gyfraith. Byddai unrhyw ddatganiadau anwir neu dwyllodrus ynghylch aelodaeth neu gymeradwyaeth busnes a wneir gan fusnesau neu eu staff yn torri Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008.\nMae methu chydymffurfio Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008 yn drosedd. Y gosb uchaf yw dirwy a dwy flynedd o garchar.\nRheoliadau Diogelwch Nwy (Gosod a Defnyddio) 1998\nDiogelu Busnes Rhag Rheoliadau Marchnata Camarweiniol 2008\nRheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008\nAdolygwyd/Diweddarwyd ddiwethaf: Medi 2018\nBwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.\nEfallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen.\nAm fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.\nTSI: 260388, ID: 528, updated 29/01/2020


Newyddion - Y FARCHNAD DECHRAU A DADANSODDIAD AWOT GAN 2025: CHWARAEWYR ALLWEDDOL 3M, GRWP KENYON, BOND INFINITY\nMae ein dadansoddwyr sy'n monitro'r sefyllfa o amgylch y Globe yn egluro y bydd y farchnad, ar ôl argyfwng COVID-19, yn cynhyrchu rhagolygon tâl i gynhyrchwyr. Nod yr adroddiad yw rhoi darlun pellach o'r senario gyfredol, arafu economaidd ac effaith COVID-19 ar y diwydiant cyfan.\nDisgwylir i Ymchwil Marchnad newydd gan Stats & Reports, y Farchnad Gludo Toddi Glud Byd-eang 2019-25, ddangos twf aruthrol yn y blynyddoedd i ddod. Dadansoddodd dadansoddwyr hefyd y tueddiadau parhaus mewn Hot Melt Glue Sticks a'r cyfleoedd ar gyfer twf yn y diwydiannau. Mae'r cyfranddalwyr hyn yn cynnwys y gwneuthurwyr canlynol o Hot Melt Glue Sticks: 3M, Kenyon Group, Infinity Bond, Tex Year, Glue Stick, Cattie Adhesives, UHU, Power Adhesives, Texyear Industrial Adhesives Pvt Ltd., Stanley Black & Decker, Bostik, FPC Corporation, Adhesive Technologies, PAM Fastening Technology, Buhnen, Hot Stick Gludyddion, Gluefast, Wickes, Anhui GOLDMEN Diwydiant a Masnachu. Mae Adroddiad Ymchwil Marchnad Gludo Glud Toddedig Poeth Worldwide yn rhoi darlun o dirwedd gystadleuol y farchnad ryngwladol. Mae'r adroddiad yn cyfleu'r manylion sy'n deillio o'r dadansoddiad o'r farchnad â ffocws. I ddechrau, mae adroddiad Marchnad Ffyn Gludyn Toddwch Poeth yn rhannu agweddau allweddol ar y diwydiant gyda manylion yr effaith ac mae arbenigwyr diwydiant Hot Melt Glue Sticks yn cynnal arolwg cyson gyda thueddiadau arloesol, cyfran y farchnad a chost.\nY prif ffynonellau yw arbenigwyr diwydiant o'r diwydiant byd-eang Hot Melt Glue Sticks, gan gynnwys sefydliadau rheoli, sefydliadau prosesu, a darparwyr gwasanaethau dadansoddol sy'n mynd i'r afael â chadwyn werth sefydliadau diwydiant. Gwnaethom gyfweld â'r holl brif ffynonellau i gasglu ac ardystio gwybodaeth ansoddol a meintiol ac i bennu rhagolygon yn y dyfodol. Rhinweddau'r astudiaeth hon yn y diwydiant arbenigwyr diwydiant, megis Prif Swyddog Gweithredol, is-lywydd, cyfarwyddwr marchnata, cyfarwyddwr technoleg ac arloesi, sylfaenydd a swyddogion gweithredol allweddol cwmnïau a sefydliadau craidd allweddol mewn cynwysyddion gwastraff biomas mawr ledled y byd yn yr ymchwil sylfaenol helaeth a gynhaliwyd. ar gyfer yr astudiaeth hon Gwnaethom gyfweld i gaffael a gwirio agweddau dwy ochr ac meintiol.\nMae'r ymchwil yn darparu atebion i'r cwestiynau allweddol canlynol:\n1) Pwy yw'r Prif Gystadleuwyr yn y Farchnad Gludo Toddi Poeth Byd-eang?\nIsod ceir rhestr o chwaraewyr: 3M, Kenyon Group, Infinity Bond, Tex Year, Glue Stick, Cattie Adhesives, UHU, Power Adhesives, Texyear Industrial Adhesives Pvt Ltd., Stanley Black & Decker, Bostik, FPC Corporation, Adhesive Technologies, PAM Fastening Technoleg, Buhnen, Gludyddion Glud Poeth, Gluefast, Wickes, Anhui GOLDMEN Diwydiant a Masnachu\n2) Beth yw maint a chyfradd twf disgwyliedig y farchnad Sticiau Toddi Glud poeth ar gyfer y cyfnod 2019-2025?\n** Mae'r Gwerthoedd sydd wedi'u marcio â XX yn ddata cyfrinachol. I wybod mwy am ffigurau CAGR, llenwch eich gwybodaeth fel y gall ein gweithrediaeth datblygu busnes gysylltu â chi.\n3) Pa rai yw'r prif ranbarthau allweddol mewn adroddiadau?\nYn ddaearyddol, mae'r adroddiad hwn wedi'i rannu'n sawl Rhanbarth allweddol, defnydd, refeniw (miliwn o USD), a chyfran o'r farchnad a chyfradd twf Ffyn Glud Toddi Poeth yn y rhanbarthau hyn, o 2019 i 2025 (rhagolwg), gan gwmpasu Gogledd America, Ewrop, Asia-Môr Tawel ac ati


KESS 2 Astudiaeth Achos Alumni KESS 2: Dr Rhiannon Chalmers-Brown, Bio-buro nwyon wedi’u cyd-gynhyrchu wrth weithgynhyrchu dur\nCynorthwyydd Ymchwil RICE – Dadansoddiad Bioprocess Carbon Isel\nCwblheais fy ngradd israddedig mewn Cemeg ym Mhrifysgol De Cymru. Yna, cefais fy annog gan fy ngoruchwyliwr ymchwil, yr Athro Richard Dinsdale, i ymgeisio am ysgoloriaeth KESS 2 gan fod gen i ddiddordeb mawr mewn ynni adnewyddadwy a’r sector amgylcheddol yn gyffredinol.\nCredir mai’r diwydiant dur yw cyfrannwr diwydiannol mwyaf y byd at garbon deuocsid atmosfferig. Mae diwydiant dur Prydain yn cyfrannu oddeutu £9.5 biliwn i economi’r DU yn flynyddol. Mae dur yn ddeunydd allweddol ar gyfer adeiladu a darparu ffynonellau ynni adnewyddadwy fel pwer gwynt, trydan dwr a solar. Mae angen 230 tunnell o ddur i adeiladu un tyrbin gwynt. Mae’n hanfodol bod y broses gweithgynhyrchu dur yn newid i fod yn un mwy cyfeillgar i’r amgylchedd ond yn parhau i fod yn gost-effeithiol ac effeithlon fel bod cynhyrchu dur yn gynaliadwy wrth i ni wynebu’r tro anochel at dechnoleg a menter werdd.\nY BARN O DIWYDIANT AC ACADEMIA\nDywedodd Gareth Lloyd o Dur Tata Steel “Bu’n cyd-weithio gyda Rhiannon yn brofiad boddhaol iawn. Cynhyrchom y syniad cychwynnol gyda Phrifysgol De Cymru, yna recriwtio a gweithio gyda Rhiannon o’r gwaith labordy cychwynnol llwyddiannus hyd at ddylunio a defnyddio’r cyfarpar peilota er mwyn profi’r cysyniad ym Mhort Talbot a fydd, gobeithio, yn arwain at wella cynaliadwyedd amgylcheddol ac ariannol gweithgynhyrchu dur yng Nghymru.”\nDywedodd Cyfarwyddwr Astudiaethau Rhiannon, yr Athro Richard Dinsdale “Roedd hwn yn brosiect pwysig a heriol sy’n mynd i’r afael â’r angen brys am dechnolegau dal ac ailddefnyddio carbon y gellir eu defnyddio nid yn unig yng Nghymru ond yn fyd-eang. Gweithiodd Rhiannon yn galed mewn cydweithrediad a’i phartneriaid diwydiannol i nodi datryson posib. Rydym nawr yn ceisio eu gweithredu yn Ne Cymru.”\nGalluogodd cyd-weithio gyda TATA fi i ymgyfarwyddo â’r rhwystrau sy’n wynebu cwmnïau mawr wrth geisio lleihau eu heffaith ar yr amgylchedd. Mae TATA yn rhagweithiol yn eu dull o ganfod atebion i broblemau enfawr megis allyriadau carbon deuocsid. Gwnaeth hyn fy nghydweithrediad gyda hwy yn hawdd ac yn ddymunol. Cefais gymaint o gyfleoedd a phrofiadau gwych ond yr uchafbwynt i mi oedd y daith o’r safle lawn a oedd yn olrhain y broses o weithgynhyrchu dur o’r dechrau i’r diwedd. Mae’n galonogol gwybod bod cwmnïau eisiau gwneud y newidiadau hyn. Yr her fawr nesaf yw eu gweithredu cyn ei bod hi’n rhy hwyr.\nMae KESS 2 yn cynnal diwylliant o ddealltwriaeth a chyfeillgarwch a ddangosir trwy’r gefnogaeth ragorol gan y staff tu ôl i’r llenni a chyd-fyfyrwyr KESS. Rwyf wedi gwneud ffrindiau gwych dros y 3 blynedd ac edrychaf ymlaen at eu gwylio i gyd yn llwyddo.\nDatblygodd fy ymchwil broses ar gyfer bioburo allyriadau nwyon tŷ gwydr a’u trosi’n gemegau i’w defnyddio mewn biobolymerau a phlastigion. Dywedir mai newid hinsawdd yw un o brif ysgogyddion marwolaethau rhywogaethau ledled y byd, gan arwain at golli bioamrywiaeth a chwymp ecosystemau sefydlog. Mae hyn yn effeithio’n uniongyrchol ar fodau dynol, gan fygwth ein hadnoddau bwyd, dwr glan ac aer.\nMae’r bioadweithydd bellach yn cael ei beilota ac mae posibilrwydd y gellir ei ddatblygu yn dechnoleg fforddiadwy er mwyn pontio’r diwydiant dur fel y mae â dyfodol cynaliadwy drwy weithgynhyrchu dur gwyrdd.\nYn ystod fy PhD cefais lawer o uchafbwyntiau a chyflawniadau, megis mynychu Ysgol Gradd Trawswladol KESS 2 ddwywaith, unwaith i Fangor ac yna i Pardubice yn y Weriniaeth Tsiec. Yn ogystal â hyn, cefais gyfle i gymryd rhan yn y digwyddiad Gwyddoniaeth Blwch Sebon yn 2017 yng Nghaerdydd a hefyd mynychu cwrs ysgrifennu a chyfathrebu yng nghanol Cymru.\nYm mis Rhagfyr 2019, cwblheais gwrs rheolaeth amgylcheddol NEBOSH yn llwyddiannus a phasio’r arholiad, gan fy rhoi ar y blaen ar gyfer rolau posib a fy helpu i ddisgleirio yng ngolwg cyflogwyr y dyfodol.\nTrwy raglen KESS 2 llwyddais i gyflwyno fy ngwaith yn y digwyddiad blynyddol dair blynedd yn olynol ac enillais y gwobrau canlynol: Y Wobr Cynaliadwyedd, 2017; Gwobr Delwedd Ymchwil, 2018 a’r Wobr Cyflwyniad Gorau, 2019. Llwyddais hefyd i gyflwyno fy ymchwil yng nghynhadledd International Water Association Anaerobic Digestion yn Delft ar 25 Mehefin 2019.


Rheolwr Cyllid - Castell-nedd Port Talbot - rhan amser\nRydym yn chwilio am Reolwr Cyllid cymwysedig ac uchel ei gymhelliant i ddarparu arweinyddiaeth ariannol ar gyfer twf AAT a’i ymateb strategol i’r cynnydd yn y galw am waith y sefydliad. Mae’r swydd newydd yn hanfodol ar gyfer cryfhau ein swyddogaethau adrodd a’n systemau cyllid mewnol.\n3-5 diwrnod yr wythnos*\n£32-35,000 y flwyddyn, pro rata (yn dibynnu ar gymwysterau a phrofiad)\nDyddiad cau: Gorffennaf 10, 2022\nCefndir Awel Aman Tawe:\nMae Awel Aman Tawe (AAT) yn elusen gofrestredig â rhaglen waith sy’n cefnogi adfywio carbon isel.\nMae AAT yn gweithio ar nifer o brosiectau, yn cynnwys ynni adnewyddadwy, trafnidiaeth gynaliadwy, effeithlonrwydd ynni, y celfyddydau ac addysg. Mae wedi datblygu dau gwmni cydweithredol, ac wedi codi dros £15m i’w cynnal drwy gyfranddaliadau cymunedol a chyllid banc. Mae AAT yn darparu rheolaeth a gweinyddiaeth i’r ddau:\n– Awel Co-op /Awel y Gwrhyd CBC, sy’n berchen ar gynllun gwynt dau dyrbin 4.7MW ar Fynydd y Gwrhyd uwchlaw Pontardawe www.awel.coop\n– Egni Co-op sy’n berchen ar 4.3MWp o solar PV ar doeon ar ysgolion, busnesau, ac adeiladau cymunedol ar draws Cymru. Egni yw’r cwmni cydweithredol solar ar doeon mwyaf yn y DU www.egni.coop\n– Ar hyn o bryd, mae AAT hefyd yn datblygu Hwb y Gors – canolfan addysg, menter a’r celfyddydau di-garbon newydd yn hen ysgol gynradd Cwm-gors.\nMae tîm AAT yn tyfu – mae’n cynnwys 4 aelod staff amser llawn a 5 rhan amser.\nBydd yr ymgeisydd dewisol yn ymrwymedig i fynd i’r afael â newid hinsawdd ac yn bwrw ati ar unwaith i gefnogi’r Elusen a’i dau gwmni cydweithredol: ei fferm wynt 4.7MW, Awel www.awel.coop ac Egni, sydd â’r portffolio solar ar doeon mwyaf yn y DU yn barod www.egni.coop\nContract: I gychwyn, cyflogir y person ar gontract tair blynedd gan Awel Aman Tawe (AAT), gyda’r nod o barhau yn amodol ar adolygiad ariannol\nGweithle: Mae gan AAT swyddfa yng Nghwmllynfell, ond bydd y staff swyddfa yn symud i’n datblygiad Hwb y Gors newydd yng Nghwm-gors gydag amser. Rydym yn cefnogi gweithio gartref fel y bo’n briodol.\n*Oriau Gweithio: 3-5 diwrnod yr wythnos (37.5 awr yr wythnos pro rata), oriau swyddfa safonol yn bennaf – rydym yn fodlon bod yn hyblyg o ran trefniadau gofal plant, addysg plant ac anghenion domestig eraill. Bydd gweithio gyda’r hwyr neu ar y penwythnos yn ofynnol o bryd i’w gilydd.\nCyfweliadau: 27 Gorffennaf 2022\nI wneud cais lawrlwythwch y dogfennau isod:\nDyddiad cau: 10 Gorffennaf 2022\nOs ydych chi’n cael unrhyw anhawster i lawrlwytho’r Disgrifiad Swydd neu’r dogfennau Ffurflen Gais e-bostiwch jane@charityjobfinder.co.uk


Mae arloesi'n rhan o fywyd pob dydd i Ddŵr Cymru Welsh Water. Diolch i'n model gweithredu di-elw sy'n unigryw yn y diwydiant dŵr yng Nghymru a Lloegr - lle mae'r holl elw'n mynd i'r cwsmeriaid - rydyn ni eisoes yn arloesol.\nMae angen i fod yn agored i syniadau newydd a ffyrdd arloesol o feddwl, addasu i ddulliau newydd o weithio a gweithredu mewn ffordd fwy cynaliadwy fod wrth wraidd popeth a wnawn. Mae hyn yn ein helpu i leihau ein costau, cyfyngu ar ein heffaith ar yr amgylchedd a darparu'r gwasanaeth gorau posibl am y pris mwyaf fforddiadwy - a'r cyfan er budd ein cwsmeriaid.\nMae ein heriau wedi’u amlinellu yn ein gweledigaeth 25 blynedd: am fod yr hinsawdd yn newid, cyfarwyddebau rheoliadol a pholisi newydd yn dod i rym, a thechnoleg yn datblygu, bydd ein gwasanaethau dŵr a dŵr gwastraff yn edrych yn wahanol iawn ymhen 25 mlynedd. Bydd angen i ni gydbwyso'r newidiadau hyn yn erbyn sail costau is o lawer a mwy o ymgysylltiad â chwsmeriaid, a bydd angen i ni ddatblygu dulliau mwy arloesol o weithio. Mae arloesi'n allweddol er mwyn i ni gyflawni hyn.\nDyma gyfle i archwilio cyfleoedd i arloesi a allai ein cynorthwyo i gyflawni ein gweledigaeth 25 mlynedd.\nAdroddiad Arloesi Ar-lein\nCliciwch i weld ein Adroddiad Arloesi Ar-lein


Tsieina: Eiddo Go iawn yn y Gyfraith — Llyfrgell y Gyfraith o Gyngres\nNi all unigolion preifat fod yn berchen tir yn Tsieina, ond gall gael trosglwyddadwy tir-hawliau defnydd ar gyfer nifer o mlynedd am ffi. Ar hyn o bryd, mae’r term uchafswm ar gyfer trefol tir-defnydd hawliau a roddir ar gyfer dibenion preswyl yn saith deg o flynyddoedd. Yn ogystal, gall unigolion preifat eu hunain tai preswyl a fflatiau ar y tir («perchnogaeth cartref»), er bod nid yw y tir y mae adeiladau yn cael eu lleoli. Ystad go iawn yn cael ei drosglwyddo trwy werthu, rhodd, neu eraill yn golygu cyfreithiol. Pan fydd ystad go iawn yn cael ei throsglwyddo, y defnydd tir a hawliau perchnogaeth cartref yn cael eu trosglwyddo ar yr un pryd. Cyfyngiadau a allai fod yn berthnasol i drosglwyddo ystad go iawn yn cynnwys gwahardd trosglwyddo pan fydd y tir defnyddio hawliau yn cael eu hawlio gan y wladwriaeth yn unol â’r gyfraith, neu pan fydd yr eiddo wedi bod yn cofrestru’n gywir, a thystysgrifau o berchnogaeth yn cael nid yn cael ei a gafwyd. Trefol tir-defnydd a hawliau perchnogaeth cartref yn ddarostyngedig i gofrestru. Cofrestru yn cael ei berfformio gan awdurdodau lleol ar neu uwchben y lefel sirol tystysgrifau yn cael eu cyhoeddi i gadarnhau hawliau a pherchnogaeth. Mae’r adroddiad hwn yn darparu gwybodaeth ar yr eiddo go iawn yn y gyfraith o China. Y cwestiynau yn cynnwys a yw unigolion yr hawl i preifat yn berchen a gwerthu eiddo go iawn yn Tsieina yn benodol, a yw unigolyn preifat yn gallu bod yn berchen ar dŷ ac yn neu ar y tir y mae’r tŷ wedi ei leoli, ac os felly, a yw’r perchennog preifat yn gallu gwerthu neu fel arall dieithrio ei fuddiant yn yr eiddo real heb gyfyngiad. Yn y Cyfansoddiad y Gweriniaeth pobl Tsieina (PRC neu Tsieina) yn darparu ar gyfer diogelu eiddo preifat. Erthygl tri ar ddeg o’r Cyfansoddiad yn darparu bod»c dinasyddion’ cyfreithlon eiddo preifat yn inviolable. Y wladwriaeth, yn unol â’r gyfraith, diogelu hawliau dinasyddion i eiddo preifat ac yn ei etifeddiaeth.»Mae’r hyn o bryd Cyfansoddiad, a fabwysiadwyd yn, wedi ei ddiwygio bedair gwaith yn, ac yn. gwelliant a gynhwysir yn y Cyfansoddiad yn gyntaf yn glir cydnabod y»preifat»natur o eiddo o’r fath ac yn ei cyfansoddiadol»inviolability,»er bod cyn gwelliant y Cyfansoddiad wedi darparu ar gyfer diogelu»yr hawl i ddinasyddion i hun yn gyfreithlon ennill incwm, cynilion, tai ac eraill yn gyfreithlon eiddo.»Y PRC Hawliau Eiddo Gyfraith (Wacquant Fa, hefyd yn cyfieithu fel y Gyfraith ar Hawliau yn y Sym) oedd y cyntaf deddfu ar Mawrth, yn dilyn deddfwriaethol dadleuon sydd wedi para am dros ddegawd. Yn effeithiol o hydref, hwn cynhwysfawr deddfwriaeth ar eiddo gyda pedwar ar bymtheg o benodau ac erthyglau yn sefydlu fframwaith o hawliau eiddo diogelu, gan gynnwys amddiffyn ar gyfer eiddo symudol a ystad go iawn (eiddo na ellir ei symud). Y Gyfraith cyfeiriadau y sefydliad, addasu, trosglwyddo, a chael gwared ar eiddo-yn gysylltiedig â hawliau perchnogaeth, ac yn y cofrestru a darpariaeth symudol a hawliau eiddo real. Yn ôl yr Hawliau Eiddo y Gyfraith, i sefydlu, newid, trosglwyddo, a chael gwared ar hawliau eiddo go iawn yn rhaid i gael eu cofrestru, oni ddarperir fel arall gan y gyfraith. Wladwriaeth sy’n eiddo adnoddau naturiol yn cael eu heithrio rhag cofrestru. Yn ychwanegol at yr Hawliau Eiddo y Gyfraith, Tsieina rheoleiddio eiddo real trwy gyfres o ddeddfau eraill a rheoliadau, gan gynnwys y PRC Gyfraith ar Reoli Tir, ar y Tir Gofrestru Mesurau dros dro Rheoliadau Ynghylch yr Aseiniad a Throsglwyddo o yr Hawl i Ddefnyddio Tir sy’n Eiddo i’r Wladwriaeth mewn Ardaloedd Trefol (Aseiniad Rheoliadau), ac yn y PRC yn y Gyfraith ar Weinyddu Trefol Go iawn Eiddo (Trefol Gyfraith Ystad Go Iawn). Ymhlith y rhain cyfreithiau a rheoliadau, yn yr Aseiniad a’r Rheoliadau Trefol Gyfraith Ystad Go iawn yn bennaf yn rheoleiddio’r defnydd tir perchenogaeth a hawliau eiddo preswyl mewn ardaloedd trefol. Preswyl trefol tir wedi bob amser yn cael eu rheoleiddio mewn ffordd wahanol tir preswyl mewn ardaloedd gwledig, a oedd yn cael ei drafod yn yr adroddiad hwn. Yr Aseiniad y Rheoliadau a gyhoeddwyd yn gan y Cyngor y Wladwriaeth, sydd yn rheoleiddio yr aseiniad a throsglwyddo tir-hawliau defnydd mewn ardaloedd trefol. Trefol Gyfraith Ystad Go iawn, a oedd yn deddfu ar awst, yn mynd i’r afael â materion o eiddo go iawn mewn ardaloedd trefol, gan gynnwys y trosglwyddo tir-hawliau defnydd, datblygu ystad go iawn, gwerthiant o ystad go iawn, ac yn y cofrestru ystad go iawn. Yn ôl y Cyfansoddiad a’r cyfreithiau tir, Tseiniaidd ni all unigolion preifat yn berchen ar dir ac adnoddau naturiol. Mae’r Cyfansoddiad yn darparu bod y tir mewn ardaloedd trefol yn rhaid i fod yn eiddo gan y wladwriaeth, tra bod tir mewn ardaloedd gwledig ac ardaloedd maestrefol yn rhaid i fod yn berchen gan y wladwriaeth neu leol cydweithfeydd.\nMae’r defnydd tir ar y dde o dan yr Hawliau Eiddo Gyfraith yn»usufructuary iawn»sy’n caniatáu i’r hawl-ddeiliad, y usufructuary, yn gyfreithiol feddu, defnyddio, ac yn elwa o eiddo sy’n eiddo i un arall. Mewn ardaloedd trefol, y wladwriaeth grantiau neu dyrannu tir defnyddio hawliau i ddefnyddwyr tir. Yn ganiataol y tir defnyddio hawliau, defnyddwyr tir dalu y wladwriaeth yn rhoi ffioedd ar gyfer nifer penodol o flynyddoedd. Y Wladwriaeth Cyngor yn cael ei awdurdodi gan y gyfraith i lunio yr uchafswm cyfnodau ar gyfer y defnydd tir gall fod hawliau a roddwyd. Defnydd tir hawliau efallai y hefyd yn cael ei ddyrannu ar gyfer dibenion o’r fath fel y llywodraeth neu filwrol defnyddio, a seilwaith trefol neu gyfleustodau cyhoeddus yn defnyddio, y mae gan y defnyddwyr tir dalu unrhyw ffi neu dim ond iawndal neu ailsefydlu treuliau. Mae fel arfer nid oes unrhyw gyfyngiadau ar hyd y cyfnod o amser ar gyfer y defnydd tir gall hawliau gael eu dyrannu. O dan y rheolau presennol a bennir gan y Cyngor Gwladol, y tir yn cael ei ddefnyddio ar gyfer preswyl dibenion ar gyfer hyd at saith deg mlynedd ar gyfer dibenion diwydiannol am hanner can mlynedd ar gyfer addysg, gwyddoniaeth, diwylliant, iechyd y cyhoedd, ac addysg gorfforol ddibenion am hanner can mlynedd ac ar gyfer masnachol, twristiaeth, ac at ddibenion hamdden ers deugain mlynedd. Yn ôl yn a Hawliau Eiddo Gyfraith, pan fydd y term ar gyfer yr hawl i ddefnyddio tir ar gyfer dibenion preswyl ddod i ben, bydd y tymor cael ei adnewyddu yn awtomatig. Nid yw’r gyfraith yn ei gwneud yn glir, fodd bynnag, p’un a yw’r wladwriaeth yn codi un arall yn rhoi ffi ar adeg adnewyddu neu sut y byddai ffi yn cael ei benderfynu. Gall unigolion preifat yn berchen eiddo tiriog, gan gynnwys tai preswyl a fflatiau (h. y, adeiladau a strwythurau ar y tir), er bod nid yw y tir ar gyfer y tai a fflatiau yn cael eu lleoli. Erthygl o’r Hawliau Eiddo Gyfraith yn darparu bod»unigolion yn cael eu hawl i fwynhau perchnogaeth o’r fath na ellir ei symud a symudol eiddo fel eu gyfreithlon incwm, tai, erthyglau ar gyfer defnydd bob dydd, offer cynhyrchu a deunyddiau crai.»Y Aseiniad Rheoliadau yn darparu bod y tir, gall defnyddwyr yn trosglwyddo eu defnydd tir hawliau i eraill drwy werthu, cyfnewid, neu ei rhodd. Yn ogystal, mae’r Ystad Trefol Go iawn Gyfraith yn darparu bod ystad go iawn yn cael ei drosglwyddo, morgais, neu ar brydles. Ystad go iawn yn cael ei drosglwyddo trwy werthu, rhodd, neu eraill yn golygu cyfreithiol. Pan fydd ystad go iawn yn cael ei drosglwyddo, y defnydd tir a hawliau perchnogaeth cartref yn cael eu trosglwyddo ar yr un pryd.\nCyfyngiadau ar werthu eiddo go iawn yn cael eu sefydlu gan y gyfraith\nEr enghraifft, os bydd y trosglwyddiad y tir-hawliau defnydd yn cael ei bris sylweddol is na phris y farchnad, mae’r llywodraeth yr hawl preemptive i brynu hawliau. Mae’r Ystad Trefol Go iawn Gyfraith yn diffinio sefyllfaoedd o dan y trosglwyddo eiddo real yn cael ei wahardd, gan gynnwys pan Mae hefyd yn werth nodi bod yn trosglwyddo eiddo tiriog, gan gynnwys y tir-defnydd o hawliau ac yn y perchnogaeth tai, y perchennog newydd yn cael y tir defnyddio hawliau yn unig ar gyfer y cyfnod cyfatebol y gwreiddiol yn neilltuo tymor minws nifer o flynyddoedd yn y perchennog gwreiddiol wedi defnyddio y tir. Er Hawliau Eiddo Gyfraith yn darparu ar gyfer adnewyddu awtomatig tymor yr hawliau i ddefnyddio’r tir ar gyfer dibenion preswyl, megis materion perthnasol fel y swm y newydd yn rhoi ffi, os o gwbl, a’r weithdrefn ar gyfer adnewyddu parhau i fod yn aneglur. Yr Hawliau Eiddo Gyfraith yn darparu bod cofrestru eiddo real yn cael ei berfformio gan yr awdurdodau cofrestru yn y man lle mae’r eiddo wedi’i leoli. I fod yn benodol, mae’r Ystad Trefol Go iawn Gyfraith yn darparu bod y tir defnyddio hawliau rhaid i fod yn gofrestredig gyda llywodraeth leol tir awdurdodau ar neu uwchben y lefel sirol, sydd yn rhoi tystysgrifau defnydd tir hawliau i gadarnhau hawliau hyn. Perchnogaeth cartref mae’n rhaid i fod yn gofrestredig gyda llywodraeth leol i awdurdodau tai ar neu uwchben y lefel sirol, sydd yn rhoi tystysgrifau perchnogaeth cartref i gadarnhau perchnogaeth. Pan fydd eiddo real yn cael ei drosglwyddo, y newid perchnogaeth rhaid i chi fod wedi cofrestru gyda’r awdurdod tai pan fydd y ardystio perchnogaeth cartref yn cael ei haddasu, yr addasiad y tir defnyddio hawliau rhaid i chi fod wedi cofrestru gyda’r tir awdurdodau, sy’n fater newydd neu addasu tystysgrif defnydd tir hawliau. Taleithiol gall llywodraethau orchymyn un asiantaeth o fewn y llywodraeth leol ar neu’n uwch na’r lefel sirol i gynnal y gofrestru o ddau defnydd tir a hawliau perchnogaeth cartref, ac yn yr asiantaeth honno, yna efallai gyhoeddi ystad go iawn tystysgrif yn cadarnhau y tir-defnydd o hawliau ac yn y perchnogaeth cartref. Ar Mawrth, y Rheoliadau dros Dro ar Gofrestru Ystad Go iawn yn mynd i rym, sy’n anelu at sefydlu ledled y wlad gofrestru ystad go iawn yn y system. Yn ôl y Rheoliadau newydd, bydd y Weinyddiaeth Tir ac Adnoddau fydd yn arwain a goruchwylio’r gwaith o gofrestru ystad go iawn yn y system ledled y wlad lywodraethau lleol ac yn uwch na’r lefel sirol yn dynodi ystad go iawn cofrestrfeydd yn eu gwahanol awdurdodaethau.\nGwisg fformat ar gyfer y weithred teitl yn cael ei fabwysiadu ledled y wlad\nDifidend Treth yn Tsieina


Diwrnod gyrfa ym maes gofal cymdeithasol yn Llandrindod - Powys\nDiwrnod gyrfa ym maes gofal cymdeithasol yn Llandrindod\nMae Cyngor Sir Powys yn gwahodd unrhyw un sydd â diddordeb mewn gyrfa ym maes gofal cymdeithasol i alw yn Neuadd y Sir wythnos nesaf fel rhan o Wythnos Gofalwn Cymru.\nBydd hwn yn cael ei gynnal yng nghyntedd Neuadd y Sir, Llandrindod ddydd Mercher 11 Medi a bydd yn gyfle i unrhyw un sydd â diddordeb mewn gweithio ym maes gofal cymdeithasol i gael sgwrs anffurfiol am y posibilrwydd o gael gyrfa yn y sector. Gallwch alw unrhyw bryd rhwng 2 pm a 6 pm.\nY Cynghorydd Rachel Powell yw'r Aelod Cabinet sy'n gyfrifol am Bobl Ifanc. Dywedodd: "Mae gweithio yn y sector gofal cymdeithasol yn waith arbenigol ac yn rhoi boddhad mawr. Mae'n waith gwerthfawr iawn sy'n cynnig cymorth a chefnogaeth gynnar i blant a theuluoedd, ac ymlaen i helpu a diogelu ein hoedolion sy'n agored i niwed a phobl hŷn. Os ydych chi'n ystyried gyrfa ym maes gofal cymdeithasol ac am wybod mwy, mae croeso mawr i chi alw heibio a chael sgwrs."\nYn atseinio hyn mae'r Cynghorydd Stephen Hayes, sef Aelod Cabinet y Cyngor sy'n gyfrifol am Ofal Cymdeithasol i Oedolion: "Yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol, rydym ni'n cynnig tua 11,000 awr o ofal cartref i drigolion Powys bob wythnos ynghyd ag amryw o wasanaethau eraill i helpu pobl i fyw'n annibynnol."\n"Rydym yn gwybod fod cyfartaledd oedran ein trigolion ni'n codi sy'n newyddion da i'r bobl hynny, ond yn rhoi pwysau ar wasanaethau. Oherwydd hynny, fe fyddwn ni angen mwy o bobl i wneud y gwaith gwerthfawr hwn - yn ddynion a menywod."\nMae'r cyngor hefyd yn aml yn recriwtio gweithwyr cymdeithasol ar bob lefel - p'un ai ar lefel uwch neu newydd gymhwyso.\nI wybod mwy am weithio ym maes gofal cymdeithasol yn y sir, ewch i: https://cy.powys.gov.uk/article/4773/Gweithio-mewn-Gofal-Cymdeithasol-ym-Mhowys neu anfonwch e-bost at vacancies@powys.gov.uk\nBydd ymgyrch recriwtio cenedlaethol, Gofalwn Cymru yn amlygu'r nifer fawr o swyddi sydd ar gael i bobl ifanc mewn gofal cymdeithasol, y blynyddoedd cynnar a gofal plant am wythnos yn dechrau ar 9 Medi o'r enw Wythnos Gofalwn Cymru. Mi fydd yr ymgyrch yn rhannu straeon gan bobl ifanc ar draws Cymru fydd yn datgelu sut beth ydy gweithio mewn rolau gwahanol yn y sector. I fod yn rhan o'r wythnos ar gyfryngau cymdeithasol, dilynwch #WythnosGofalwn.


Hinsawdd y byd - Patrymau a phrosesau’r tywydd – CBAC - TGAU Daearyddiaeth Revision - BBC Bitesize\nHinsawdd y byd\nPa ffactorau sy’n rheoli hinsawdd y byd?\nMae tywydd y byd yn ddibynnol ar nifer o systemau cylchrediad atmosfferig a chefnforol. Y pedwar prif ffactor rheoli yw:\nsystem gylchrediad y byd\nsystem cludfelt cefnforol\neffeithiau lledred ac uchder\nMae aer cynnes yn codi ar y Cyhydedd, lle mae’r Haul ar ei uchaf yn yr awyr, ac yn teithio tua 30º i’r gogledd lle mae’n oeri ac yn suddo i’r arwyneb cyn dychwelyd i’r trofannau. Enw’r symudiad hwn yw cell Hadley.\nMae cell Ferrel rhwng cell Hadley a’r gell begynol, ac mae wedi’i lleoli rhwng 60º i’r gogledd a 30º i’r gogledd. Dyma lle mae’r Deyrnas Unedig.\nMae’r gell begynol yn llawer llai. Mae aer oer yn suddo ym Mhegwn y Gogledd, cyn llifo i’r de ar yr arwyneb. Yma mae’n cael ei gynhesu drwy gysylltiad â thir/cefnfor tua 60º i’r gogledd, lle mae’n codi.\nAr y Cyhydedd mae ardal o wasgedd isel, o ganlyniad i’r aer sy’n codi ac yn ehangu. Tua 30º i’r gogledd mae’r aer sy’n suddo’n creu ardal o wasgedd uchel.\nCyfeiriad prifwynt y DU yw’r de-orllewin\nMae cefnforoedd y byd hefyd yn chwarae rhan bwysig wrth ailddosbarthu egni o amgylch y glôb a rheoli hinsoddau.\nMae egni’n cael ei symud o ardaloedd lle mae gormodedd i ardaloedd lle mae prinder, â cheryntau cynnes yn cludo dŵr cynnes tuag at y pegynau a cheryntau oer yn mynd â dŵr oerach i ledredau is.\nMae dŵr yn cael ei drosglwyddo o amgylch y byd fel rhan o’r hyn sy’n cael ei alw’n system cludfelt cefnforol neu’r system cylchrediad thermohalinaidd.\nMae’r cefnforoedd yn gorchuddio 67 y cant o arwyneb y Ddaear, ac felly’n derbyn 67 y cant o’r egni sy’n cyrraedd y Ddaear o’r Haul. Mae’r cefnforoedd yn cadw’r gwres hwn am fwy o amser na’r tir ac mae ceryntau’r cefnforoedd yn symud y gwres hwn o gwmpas, o’r trofannau i ledredau uwch.\nYn y DU, mae Drifft Gogledd Iwerydd yn gerrynt o ddŵr cynnes sy’n symud i gyfeiriad y gogledd-ddwyrain ac yn cynnal hinsawdd gynnes dymherus Prydain – heb y cerrynt hwn mae’n bosibl y byddai Prydain yn plymio i oes iâ.\nLledred neu bellter o’r Cyhydedd\nMae tymereddau’n gostwng po bellaf yw ardal o’r Cyhydedd oherwydd bod y Ddaear yn grwm. Mewn ardaloedd sy’n nes at y pegynau, mae gan olau’r haul fwy o atmosffer i basio drwyddo ac mae’r Haul ar ongl is yn yr awyr. O ganlyniad, mae mwy o egni’n cael ei golli ac mae tymereddau’n oerach. Mae’r DU rhwng lledredau 50 a 58 gradd o’r Cyhydedd.\nYn ychwanegol at hyn, mae’r ffaith fod rhew/iâ ac eira i’w cael yn nes at y pegynau yn achosi effaith albedo\n, hynny yw mae mwy o egni solar yn cael ei adlewyrchu, ac mae hyn hefyd yn cyfrannu tuag at yr oerfel.\nUchder neu uchder uwchben lefel y môr\nMae gan leoliadau sydd ar dir uwch dymereddau oerach. Mae tymheredd fel arfer yn gostwng 1°C am bob 100 metr o uchder. Byddai’r tymheredd ar gopa’r Wyddfa (tua 1,000 m uwchben lefel y môr) tua 10 gradd yn oerach nag yn nhref gyfagos Porthmadog sydd ar yr arfordir.


Place2Be - National Leadership Wales\nTeitl y ddarpariaeth arloesi: Rhaglen Pencampwyr Iechyd Meddwl Arweinydd Ysgol\nDyddiad y ddarpariaeth arloesi: Llwybr Arloesi Chwefror – Gorffennaf 2020\nManylion cyswllt: Gayle.Hudson@place2be.org.uk\nRoedd y broses o wneud cais am gyllid y Llwybr Arloesi yn syml iawn ac yn gefnogol. Roedd gan Place2Be Raglen Iechyd Meddwl Arweinydd Ysgol hirsefydlog yn gweithredu yn Lloegr a’r Alban, ond roedd angen cefnogaeth arnom i adolygu ac addasu’r rhaglen, i gyd-destunio ar gyfer Cymru, a rhedeg cyfnod peilot.\nAr ôl y broses ymgeisio cawsom gyfweliad i drafod ein darpariaeth yn fanwl. Roedd yr Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol yn hynod gymwynasgar, cefnogol, ac yn awyddus i weithio ar y cyd. Fe wnaethant nid yn unig ddarparu’r cyllid arloesi, ond yn bwysig hefyd fe wnaethom ein cyflwyno i ddau o’u Cymdeithion a allai weithio gyda ni ar y prosiect, a brofodd yn amhrisiadwy.\nDatblygwyd ein Rhaglen Pencampwyr Iechyd Meddwl – Arweinydd Ysgol ar gyfer cyd-destun Cymru ac roedd ar gael yn ddwyieithog. Fe wnaethon ni dreialu’r rhaglen yn Rhondda Cynon Taf gyda grŵp o 8 ysgol ac 16 arweinydd ysgol (dwy o bob ysgol). Dyluniwyd y rhaglen o amgylch cyfarfodydd ymgynghori ysgolion unigol ar ddechrau a diwedd y rhaglen a chyfres o bedwar gweithdy grŵp ar draws y ddau dymor. Cefnogwyd hyn gydag offer ac adnoddau ychwanegol fel Dull Archwilio Ysgol Gyfan Place2Be.\nTarodd COVID-19 yn ystod cyflwyno’r rhaglen beilot, felly gwnaethom addasu i’w gyflwyno ar-lein. Er gwaethaf yr amgylchiadau heriol, ymhlith y rhai a gymerodd ran yn yr hyfforddiant, roedd yr effaith a adroddwyd ganddynt yn cynnwys:\nRhannu adnoddau o’r hyfforddiant i gefnogi’r tîm ysgol ehangach.\nCefnogi lles yn well pan ddychwelodd y disgyblion i’r ysgol ar ôl y cyfnod cloi cyntaf.\n“Mae wedi ei ymgorffori yn ein cynllunio wythnosol, gyda syniadau’r gwasanaeth yn cael eu defnyddio’n llawn ar draws yr ysgol. Mae wedi fy helpu i ganolbwyntio ar iechyd a lles cymuned gyfan yr ysgol, nid disgyblion yn unig.”\n“O ganlyniad i COVID-19 a methu â symud rhwng swigod bellach fe wnaethom hyfforddi plant o bob dosbarth cyfnod allweddol 2 fel hyfforddwyr lles i ddarparu sesiynau ymwybyddiaeth ofalgar bob dydd (amser tawel i fyfyrio a meddwl am eu hanadlu).”\n“Fe wnaethom ddatblygu ‘caffi galw heibio’ lle gallai rhieni ddarganfod am wasanaethau mewnol a ddarperir gan yr ysgol a lle gallent gael gafael ar gymorth.”\nMae wedi bod yn brofiad cadarnhaol a chefnogol. Gweithiodd yr Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol ar y cyd, gan rannu eu gwybodaeth a’u mewnwelediadau a’n helpu i gysylltu â’r bobl iawn fel y gallem ddatblygu a threialu’r ddarpariaeth yn iawn. Maent bob amser wedi bod yn gyflym i ymateb i unrhyw ymholiadau ar hyd y ffordd a dim ond wedi bod yn gefnogol ac yn galonogol iawn trwy gydol y broses. Rydym yn edrych ymlaen at weithio gyda nhw trwy’r broses cymeradwyo yn y dyfodol.\n“Rhoddodd y rhaglen gyfle i edrych yn agos ar bryderon ysgolion ynghylch: iechyd meddwl ac roeddem yn gallu dyfeisio cynllun gweithredu. Er i hyn gael ei lunio cyn ei gloi, profodd ei fod yn fwy perthnasol nag erioed yn ystod yr amser hwn. Roedd yr hyfforddiant yn addysgiadol, a darparwyd ystod o adnoddau a chyfleoedd hyfforddi pellach inni, yr oedd aelodau eraill o staff hefyd yn gallu eu cyrchu. Roedd Linda [hwylusydd] yn hynod gydymdeimladol ac yn gefnogol i’n heriau.” – Cyfranogwr


Materion o bwys 2016 | Pigion\nMaterion o bwys 2016\nDyfodol ynni Cymru\nMae’r byd datblygedig yn symud oddi wrth ffynonellau ynni ‘budr’ a thuag at greu ynni mewn ffyrdd mwy amrywiol. Gyda chyfreithiau newydd a chytundebau rhyngwladol ar newid yn yr hinsawdd yn gefndir, sut y gall Cymru ymateb i’r her?\nMae cyfyngu ar newid yn yr hinsawdd drwy leihau’n sylweddol faint o garbon a gaiff ei ryddhau i’r atmosffer yn un o’r heriau mawr sy’n wynebu’r byd.\nY sector cyflenwi ynni yw un o’r allyrwyr nwyon tŷ gwydr mwyaf yng Nghymru. Os ydym am gyflawni ymrwymiadau rhyngwladol a domestig i leihau allyriadau (gweler yr erthygl ar newid yn yr hinsawdd), un ffordd o symud i’r cyfeiriad cywir yw ystyried sut y caiff ynni ei gynhyrchu, ei gyflenwi a’i drosglwyddo. Mae hyn yn elfen allweddol wrth fynd i’r afael â’r broblem driphlyg sy’n ein hwynebu, sef beth sy’n fforddiadwy, sicrhau cyflenwad digonol, a sut mae rhyddhau llai o garbon.\nMae Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 yn ymrwymo Cymru i allyrru 80 y cant yn llai o nwyon tŷ gwydr erbyn 2050. Roedd y rhestr ddiweddaraf o nwyon tŷ gwydr yng Nghymru yn dangos bod cyflenwi ynni wedi cyfrannu 42% at gyfanswm allyriadau nwyon tŷ gwydr 2013. Prif ffynonellau yr allyriadau oedd gorsafoedd pŵer (76%) a phurfeydd olew (16%).\nOs yw Cymru am newid i ddyfodol ynni glanach, gwyrddach a chynaliadwy, mae’n rhaid i ynni adnewyddadwy fod yn fwy blaenllaw. Mae’r Bil Cymru arfaethedig yn debygol o roi rhagor o bwerau cydsynio i Lywodraeth Cymru ar brosiectau ynni. Ar adeg pan fo llawer o brosiectau ynni mawr ar y gorwel, a rhai ohonynt yn destun cryn ddadlau, gallai’r Pumed Cynulliad fod yn drobwynt yn ein hagweddau tuag at ddatblygiadau ynni.\nMater o gydbwysedd\nMae’r model ynni cyfredol yng Nghymru yn defnyddio cyfuniad o ffynonellau adnewyddadwy ac anadnewyddadwy. Nid yw dibynnu ar danwydd ffosil yn gynaliadwy yn y tymor hir, a bydd angen datblygu ffynonellau adnewyddadwy er mwyn cyrraedd targedau Llywodraeth y DU a’r UE ar allyriadau nwyon tŷ gwydr, yn ogystal ag er mwyn sicrhau bod cyflenwad digonol o danwydd ar gael.\nMae gan Gymru adnoddau naturiol helaeth, gan gynnwys daearyddiaeth a thopograffeg sy’n addas ar gyfer amrywiaeth eang o dechnolegau ynni adnewyddadwy. Fodd bynnag, mae gwahanol safbwyntiau ynghylch i ba raddau y bydd angen denu mewnfuddsoddiad ar gyfer prosiectau ynni mwy yn y dyfodol, ynteu a fydd atebion lleol, ynghyd â chamau i arbed ynni, yn ddigon er mwyn i Gymru i gael y rhan fwyaf o’r ynni sydd ei angen arni.\nBydd angen i Lywodraeth newydd Cymru wneud ei safbwynt yn glir tuag at gefnogi ar y naill law brosiectau mawr fel datblygiadau niwclear newydd, morlynnoedd llanw, ffermydd gwynt, gwelliannau i’r grid a rhyngysylltyddion, ac ar y llaw arall gynlluniau lleol a chymunedol fel prosiectau micro-hydro, ynni biomas, ynni haul a gwynt.\nBydd sicrhau’r cyfuniad cywir o ynni yn y dyfodol yn allweddol i gyflawni’r ymrwymiadau ar newid yn yr hinsawdd a geir yn Neddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, yn ogystal ag i gyflawni’r uchelgais ar gyfer datblygu cynaliadwy sydd yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.\nO dan Ddeddf Cynllunio (Cymru) 2015, un newid pwysig yw cyflwyno categori newydd o ganiatâd cynllunio ar gyfer Datblygiadau o Arwyddocâd Cenedlaethol. Yn y dyfodol, bydd Llywodraeth Cymru yn penderfynu’n uniongyrchol ar geisiadau ar gyfer y datblygiadau hyn os ydynt yn brosiectau cynhyrchu ynni rhwng 10MW a 50MW. Yn sgil newidiadau cyfreithiol diweddar a wnaed yn Lloegr, gall Llywodraeth Cymru benderfynu ar bob cais sy’n ymwneud â ffermydd gwynt ar y tir, waeth beth yw ei faint.\nDisgwylir y bydd y Bil Cymru arfaethedig yn rhoi pwerau i Lywodraeth Cymru wneud penderfyniadau ar bob prosiect ynni mawr arall hyd at 350MW ar y tir ac ar y môr (Llywodraeth y DU sy’n penderfynu ar y rhain ar hyn o bryd).\nPolisïau Llywodraeth ddiwethaf Cymru\nYn 2012, amlinellodd Llywodraeth ddiwethaf Cymru ei gweledigaeth ar gyfer ynni yn Ynni Cymru: Newid carbon isel. Yn 2015, cyhoeddwyd Twf Gwyrdd Cymru: Ynni Lleol, yn amlinellu agwedd y Llywodraeth at ynni lleol. Yn fwy diweddar, lansiodd Carl Sargeant, y Gweinidog Cyfoeth Naturiol ar y pryd, y Gwasanaeth Ynni Lleol. Nod y gwasanaeth hwn yw rhoi cymorth technegol ac ariannol i fentrau bach a chanolig, yn ogystal â mentrau cymdeithasol, i ddatblygu prosiectau ynni adnewyddadwy.\nTrawsnewid y sefyllfa ynni\nCynhaliodd Pwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd y Pedwerydd Cynulliad ddau ymchwiliad mawr yn ymwneud ag ynni. Roedd y cyntaf, Polisi Ynni a Chynllunio yng Nghymru, yn ystyried sut mae trefniadau datganoli ar gyfer polisi ynni a chynllunio yn effeithio ar y gallu i gael y cyfuniad o ynni y mae Llywodraeth Cymru yn dymuno’i weld yn y dyfodol. Daeth y Pwyllgor i’r casgliad bod y sector ynni yn hanfodol bwysig i Gymru, a bod potensial enfawr ar gyfer datblygu ynni adnewyddadwy yma.\nRoedd yr ail ymchwiliad, Dyfodol Ynni Craffach i Gymru? yn adeiladu ar y gwaith hwn. Roedd ei argymhellion ar gyfer Llywodraeth newydd Cymru yn cynnwys y canlynol:\nmae’n rhaid i Lywodraeth Cymru ddangos arweinyddiaeth, a dylai’r polisi helpu Cymru i gael ei holl ynni domestig o ffynonellau adnewyddadwy;\ndylid rhoi pwys ar arbed ynni, ar leihau’r galw, ac ar ddefnyddio rheoliadau adeiladu wrth annog newid;\ndylai Cymru achub ar gyfleoedd i ddylunio lleoedd mwy craff sy’n integreiddio seilwaith trafnidiaeth, ynni a chyfathrebu mewn ffyrdd arloesol, a hynny’n gwella lles ac yn lleihau allyriadau carbon;\ngallai gosod mesurau i arbed ynni yn y stoc dai bresennol wneud cyfraniad mawr, a bydd cynlluniau Llywodraeth Cymru fel Nyth ac Arbed yn allweddol;\ndylid sefydlu Cwmni Cyflenwi Ynni di-elw yng Nghymru; a\ndylid sicrhau bod polisïau cynllunio a’r broses o wneud penderfyniadau yn cyd-fynd â’r weledigaeth ar gyfer polisi ynni’r dyfodol. Mae angen i bolisïau cynllunio cenedlaethol a lleol hefyd annog gostyngiadau mewn allyriadau carbon.\nBarn y Pwyllgor oedd fod pawb yng Nghymru yn rhannu’r cyfrifoldeb dros newid i ddyfodol ynni craffach. Tynnwyd sylw at y ffaith bod y fframwaith deddfwriaethol eisoes gennym er mwyn lleihau allyriadau carbon, annog cyflenwadau ynni lleol a chynyddu cyflenwadau ynni adnewyddadwy. Roedd y Pwyllgor o’r farn bod yn rhaid i Gymru, o fewn y polisi a’r fframwaith deddfwriaethol ffafriol hwn, a chyda hwb gan y Llywodraeth a phob sector arall, achub ar y cyfleoedd i newid ein hagwedd tuag at ynni unwaith ac am byth.\nPwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd, Dyfodol Ynni Craffach i Gymru? (2016).\nPwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd, Polisi Ynni a Chynllunio yng Nghymru (2012)\nMaterion o bwys 2016, Ynni, Yr amgylchedd\tCynllunio, Newid yn yr hinsawdd, ynni, Ynni adnewyddadwy, Yr Amgylchedd\nTrethi datganoledig a’r fframwaith cyllidol\nLlun gan Pixabay. Trwydded Creative Commons.\nTrethi datganoledig yng Nghymru\nAr 1 Ebrill 2018, bydd treth dir y dreth stamp a’r dreth tirlenwi yn cael eu datganoli’n llwyr i Gymru (PDF, 693KB). Enwau’r trethi newydd hyn i Gymru fydd y dreth trafodiadau tir (PDF, 760KB) a’r dreth gwarediadau tirlenwi (PDF, 1.03MB).\nMae’n fwriad gan Lywodraeth y DU hefyd i ddatganoli’r ardoll agregau a datganoli treth incwm yn rhannol (PDF, 322KB) i Gymru er nad yw’n glir beth yw’r amserlenni. Pan fydd y trethi i gyd wedi cael eu datganoli, rhagwelir y bydd Llywodraeth Cymru yn codi tua 25% o’i chyllideb ei hun yn uniongyrchol, gyda’r 75% sy’n weddill yn dod trwy grant bloc Cymru, sef cyllid a ddyrennir i Gymru gan Lywodraeth y DU.\nMae hon yn gyfran sylweddol o’i chymharu â’r 6.6% a godir gan Lywodraeth Cymru ar hyn o bryd. Bydd angen addasu grant bloc Cymru o ganlyniad i ddatganoli pwerau i godi trethi. Rhan hanfodol o’r broses o ddatganoli pwerau newydd i godi trethi ac o roi mwy o atebolrwydd ariannol i Lywodraeth Cymru fydd yr angen am fframwaith cyllidol i Gymru.\nMae’n hanfodol bod y system a gytunir ar gyfer Cymru yn deg, neu gellid cael effaith sylweddol ar gyllidebau Llywodraeth Cymru yn y dyfodol.\nBeth yw fframwaith cyllidol?\nMae’n cynnwys yr holl drefniadau, gweithdrefnau, rheolau a sefydliadau sy’n sail i gyflawni polisïau cyllidebol llywodraeth gyffredinol\nPam mae ar Gymru angen fframwaith cyllidol?\nFframwaith cyllidol yw’r rheolau a’r sefydliadau a ddefnyddir i osod a chydlynu polisi cyllidol. Mae’n cynnwys dwy elfen allweddol (PDF, 1MB)\nMae’n sefydlu rheoliadau yn ymwneud â materion fel:\ny rhyngweithio rhwng polisi cyllidol Cymru a’r DU\naddasiadau i’r grant bloc ar gyfer Cymru\nlefelau diffyg a therfynau dyled Cymru\nlefelau benthyca Llywodraeth Cymru\nBydd fframwaith o’r fath yn sefydlu’r ffiniau y bydd Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn gweithredu oddi mewn iddynt ar ôl datganoli trethi i Gymru.\nSut y bwriedir trafod a chytuno ar fframwaith cyllidol?\nMae hyn yn aneglur ar hyn o bryd o ystyried nad yw’r trafodaethau ond megis dechrau. Fodd bynnag, gallai’r Alban fod yn enghraifft dda i edrych arni o ystyried bod Llywodraeth yr Alban wedi cwblhau trafodaethau’n ddiweddar â Llywodraeth y DU ynglyn â’i fframwaith cyllidol ei hun. Cymerodd dros un mis ar ddeg i gwblhau’r trafodaethau, sy’n dangos pa mor gymhleth yw cytuno ar fframwaith cyllidol addas.\nBeth yw’r heriau tebygol wrth gytuno ar fframwaith cyllidol?\nNodwyd amrywiaeth o bryderon gan Lywodraethau’r Alban a’r DU a bydd y rhain yn berthnasol i Lywodraeth Cymru wrth gynnal trafodaethau am fframwaith cyllidol i Gymru.\nArweiniwyd y trafodaethau gan gyfres o egwyddorion a amlinellir yn yr adroddiad a gyhoeddwyd gan Gomisiwn Smith (PDF, 399KB). Y Comisiwn hwn oedd yn gyfrifol am argymell rhagor o bwerau i’w datganoli i Senedd yr Alban. Dwy egwyddor allweddol y canolbwyntiwyd arnynt ystod y trafodaethau oedd yr egwyddor dim niwed a thegwch i drethdalwyr.\nRoedd Llywodraeth yr Alban yn pwysleisio’r egwyddor dim niwed tra bod Llywodraeth y DU yn canolbwyntio ar degwch i drethdalwyr yn ystod y trafodaethau.\nYr egwyddor ‘dim niwed’\nCynigiodd Comisiwn Smith (PDF, 399KB) na ddylai cyllidebau Llywodraeth yr Alban na Llywodraeth y DU newid o ganlyniad i’r penderfyniad i ddatganoli rhagor o bwerau i Senedd yr Alban. Byddai angen i’r fframwaith cyllidol felly sicrhau canlyniadau sy’n gyson â’r egwyddor hon er mwyn gweithredu fframwaith teg i’r ddwy Lywodraeth.\nMae’n debygol y bydd trafodaethau ar fframwaith cyllidol Cymru yn dilyn yr un egwyddorion, gyda Llywodraethau Cymru a’r DU yn sicrhau nad oes yr un o’r ddwy ochr yn waeth eu byd o ganlyniad i ddatganoli trethi i Gymru.\nTegwch i drethdalwyr\nDywedodd Comisiwn Smith hefyd (PDF, 1MB) na ddylai newidiadau mewn trethi sy’n berthnasol i weddill y DU yn unig, ond effeithio ar wariant yng ngweddill y DU. Yn yr un modd, ni ddylai newidiadau mewn trethi sy’n berthnasol i’r Alban yn unig, ond effeithio ar wariant yn yr Alban. Pe byddai’r egwyddor hon yn cael ei thanseilio, byddai angen i Lywodraeth yr Alban neu’r DU ad-dalu’r llall yn dibynnu ar ba Lywodraeth sydd wedi gwneud y penderfyniad.\nAddasiad i’r grant bloc\nUn rhwystr mawr i’r ddwy Lywodraeth oedd yr addasiad i grant bloc yr Alban ac yn benodol sut y gellid mynegrifo addasiadau i gyfrif am dwf yn y boblogaeth yn y dyfodol. Daeth papur a baratowyd dan arweiniad y Sefydliad Astudiaethau Cyllid i’r casgliad a ganlyn:\nit is impossible to design a block grant adjustment system that satisfies the spirit of the ‘no detriment from the decision to devolve’ principle at the same time as fully achieving the ‘taxpayer fairness’ principle: at least while the Barnett Formula remains in place.\nDaethpwyd o hyd i gyfaddawd gan fod y ddwy ochr yn anghytuno ynglŷn â’r model gorau ar gyfer addasu’r grant bloc. Byddai’r addasiad i’r grant bloc yn cael ei gyfrifo gan ddefnyddio ‘Model cymaradwy’ Llywodraeth y DU tra’n cyflawni canlyniad y model yr oedd Llywodraeth yr Alban yn ei ffafrio dros gyfnod trosiannol o bum mlynedd.\nBydd hwn yn faes allweddol i Lywodraeth Cymru yn y trafodaethau, o ystyried y bydd y model yn chwarae rôl hanfodol wrth benderfynu cyfran sylweddol o gyllidebau Llywodraeth Cymru yn y dyfodol.\nWrth ystyried model priodol ar gyfer addasu’r grant bloc, un testun pryder allweddol i Lywodraeth yr Alban oedd twf yn y boblogaeth (PDF, 503KB). O ystyried bod y boblogaeth yn tyfu’n arafach yn yr Alban nag yng ngweddill y DU, roedd Llywodraeth yr Alban yn ymwybodol o’r angen i gytuno ar fodel a oedd yn rhoi ystyriaeth i dwf cymharol yn y boblogaeth. Byddai hyn yn amddiffyn cyllideb yr Alban rhag effeithiau twf arafach yn y boblogaeth.\nAi’r addasiad i grant bloc yr Alban yw’r ateb ar gyfer Cymru?\nYn y gorffennol mae’r boblogaeth hefyd wedi tyfu’n arafach yng Nghymru nag yn y DU yn gyffredinol. Fodd bynnag, yn y blynyddoedd diwethaf, mae’r cynnydd mewn derbyniadau incwm wedi bod yn sylweddol arafach nag yn y DU. Y prif reswm am hyn yw polisi Llywodraeth y DU o gynyddu’r lwfans personol sy’n golygu bod llawer o bobl sydd ar incwm is wedi rhoi’r gorau i dalu treth incwm.\nMae astudiaeth ddiweddar gan Ganolfan Llywodraethiant Cymru (PDF, 612KB) wedi dangos y byddai cyllideb Llywodraeth Cymru wedi gostwng dros £100 miliwn y flwyddyn erbyn 2013-14 pe byddai treth incwm wedi cael ei datganoli yn 2010-11. Bydd yn hanfodol, felly, cytuno ar fodel sy’n ystyried y sefyllfa unigryw yng Nghymru.\nCyhoeddodd Llywodraeth y DU yn Natganiad yr hydref a’r Adolygiad o Wariant yn 2015 mai isafswm y cyllid i Gymru fyddai 115% o wariant cymharol y pen yn Lloegr. Bydd hyn mewn grym tan ddiwedd tymor seneddol presennol y DU. Un elfen bwysig o’r trafodaethau i Lywodraeth Cymru fydd y dull o integreiddio hyn â’r fframwaith cyllidol.\nBusnes y Cynulliad, Cyllid, Materion o bwys 2016\tCyllid\nDyfodol teithio ar y rheilffyrdd\nErthygl gan Joseph Champion. Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru\nYn 2018, Llywodraeth newydd Cymru fydd yn gyfrifol am roi’r fasnachfraint nesaf ar gyfer rheilffordd Cymru a’r Gororau. Beth yw’r prif faterion sydd angen sylw?\nBydd y pwerau i roi masnachfraint rheilffyrdd nesaf Cymru a’r Gororau yn cael eu datganoli i Gymru yn 2017. Mae hyn yn golygu mai Llywodraeth newydd Cymru fydd yn dewis pwy fydd yn cael masnachfraint rheilffyrdd fwyaf Cymru.\nMasnachfraint Cymru a’r Gororau\nFfynhonnell y Ddelwedd: Llywodraeth Cymru.\nGan Trenau Arriva Cymru y mae masnachfraint bresennol Cymru a’r Gororau, a hynny tan 2018 (mae opsiwn i ymestyn y fasnachfraint honno am gyfnod byr os oes angen).\nDdechrau 2016, cynhaliodd Llywodraeth flaenorol Cymru ymgynghoriad ar y fasnachfraint newydd. Roedd yr ymgynghoriad yn galw am farn pobl am yr hyn y dylai gwasanaeth Cymru a’r Gororau fod yn ei ddarparu, ac am y manylebau penodol y dylai gweithredwr y fasnachfraint eu bodloni. Nododd y ddogfen y byddai cynigion manylach yn cael eu datblygu yn seiliedig ar ganlyniad yr ymgynghoriad ac ar ôl holi barn y diwydiant rheilffyrdd a’r cyhoedd ymhellach.\nNid yw’n glir eto beth fydd hyd y fasnachfraint nesaf, a chymysg yw’r farn am yr hyd gorau. Cwestiynodd adolygiad gan Lywodraeth y DU pa mor fuddiol yw masnachfreintiau hir os mai annog buddsoddi a lleihau risg yw’r nod, gan rybuddio yn erbyn masnachfreintiau hwy na 15 mlynedd heb gymalau i’w terfynu. Ar y llaw arall, roedd y rhan fwyaf o’r rhai a ymatebodd i ymgynghoriad Pwyllgor Menter a Busnes y Pedwerydd Cynulliad i Ddyfodol Masnachfraint Rheilffyrdd Cymru a’r Gororau o’r farn y byddai masnachfreintiau hwy yn annog mwy o fuddsoddi.\nMae ansicrwydd hefyd ynghylch union natur masnachfraint Cymru a’r Gororau yn y dyfodol. Mae Llywodraeth y DU wedi dweud y bydd yn adolygu’r llwybrau rheilffyrdd sy’n croesi’r ffin, ac y bydd y rhai sy’n gwasanaethu marchnadoedd yn Lloegr yn bennaf yn debygol o gael eu trosglwyddo i fasnachfreintiau yn Lloegr. Mae hyn wedi achosi pryder oherwydd yr effaith bosibl ar deithwyr, a allai orfod newid trên ar y ffin. Mae pryderon hefyd a fydd y fasnachfraint yn fforddiadwy os caiff y gwasanaethau sy’n croesi’r ffin – gwasanaethau sy’n gwneud arian – eu colli.\nDywedodd Adran Drafnidiaeth Llywodraeth y DU wrth y Pwyllgor Menter a Busnes ym mis Medi 2015 na fyddai Llywodraeth Cymru yn dioddef yn ariannol pe bai llwybrau’r masnachfreintiau yn cael eu newid. Roedd ansicrwydd ynghylch sut y byddai gwasanaethau Lloegr yn cael eu diffinio, yn ogystal â sut y byddai Llywodraeth Cymru’n cael ei digolledu’n ariannol pe bai gwasanaethau’n diflannu o’r fasnachfraint.\nBydd angen datrys yr ansicrwydd hwn yn fuan er mwyn lleddfu pryderon y cyhoedd ac er mwyn i Lywodraeth newydd Cymru symud ymlaen â’r broses o roi’r fasnachfraint nesaf.\nMasnachfreintiau rheilffyrdd Cymru\nYn ogystal â masnachfraint Cymru a’r Gororau, mae gan dair masnachfraint arall wasanaethau yng Nghymru:\n– de Cymru i Lundain ac arfordir de Lloegr (Great Western Railway);\n– Caergybi i Birmingham neu Lundain (Virgin Trains); a\n– Caerdydd i ganolbarth Lloegr (CrossCountry Trains).\nTraffig teithwyr ar y rheilffyrdd yng Nghymru\nYn 2014-15, gwnaed 29.3 miliwn o deithiau ar draws y pedair masnachfraint rheilffyrdd yng Nghymru – 9.4 miliwn yn fwy nag yn 2004-5. Disgwylir i’r twf hwn barhau, gyda Network Rail yn rhagweld y bydd traffig cymudwyr i Ddinas-ranbarth Caerdydd yn cynyddu 68% erbyn 2023. Bydd yn rhaid i Lywodraeth newydd Cymru sicrhau bod y sawl sy’n cael y fasnachfraint nesaf yn gallu delio â’r cynnydd hwn mewn galw.\nBydd prosiect Metro’r De yn effeithio ar natur masnachfraint Cymru. Y Metro yw prosiect Llywodraeth flaenorol Cymru i ‘ddarparu gwasanaethau cyflymach, mwy cyson a mwy unedig gan ddefnyddio trenau, bysiau a rheilffyrdd ysgafn’. Erbyn 2030, y gobaith yw y bydd y Metro wedi cynorthwyo i greu 7,000 o swyddi a chyfrannu £4 biliwn ychwanegol i’r economi.\nRoedd Cyfnod 1 prosiect y Metro yn cynnwys amrywiaeth o welliannau i ffyrdd a rheilffyrdd, gan gynnwys: ymestyn y rheilffordd i ganol Glynebwy ac adeiladu gorsaf newydd; gwella’r capasiti ar reilffordd Maesteg; ac adeiladu gorsaf newydd yn Pye Corner, Casnewydd.\nRoedd costau Cyfnod 1 tua £75 miliwn. Erbyn 2016, roedd yr holl brosiectau a oedd yn rhan o’r Cyfnod hwn naill ai wedi’u cwblhau neu ar y gweill. Disgwylir cwblhau Cyfnod 2 erbyn 2023, ac amcangyfrifir y bydd yn costio £500-600 miliwn. Bydd yn canolbwyntio ar foderneiddio Cledrau’r Cymoedd a rhwydwaith rheilffyrdd ehangach y de, yn bennaf drwy eu trydaneiddio. Mae’n aneglur o hyd ai cerbydau trwm neu ysgafn fydd yn cael eu defnyddio ar Gledrau’r Cymoedd. Bydd y penderfyniad hwn yn cael effaith ar raddfa a chwmpas Cyfnod 3, a fydd yn para y tu hwnt i 2023.\nMae Llywodraeth flaenorol Cymru wedi trafod, fel rhan o’r Metro, a fyddai modd i gwmni preifat reoli Cledrau’r Cymoedd fel consesiwn, a hynny yn rhan o fasnachfraint Cymru a’r Gororau. Trafodwyd hefyd ddull arloesol lle byddai seilwaith Cledrau’r Cymoedd hefyd yn cael ei bennu a’i weithredu gan ddeiliad y consesiwn.\nMae’r cerbydau a ddefnyddir gan fasnachfraint bresennol Cymru a’r Gororau o safon isel, a bydd angen buddsoddi’n sylweddol ynddynt. Erbyn Ionawr 2020, bydd hefyd angen i gerbydau gydymffurfio â’r rheolau newydd ar fynediad i bobl anabl. Yn 2013, ni fyddai 73% o gerbydau Cymru a’r Gororau wedi cydymffurfio â’r rheolau hyn.\nMae sawl opsiwn ar gyfer cael cerbydau gwell, gan gynnwys prynu stoc newydd neu stoc wedi’i hadnewyddu, uwchraddio’r stoc bresennol, neu brydlesu stoc gan gwmnïau preifat. Dywedodd Llywodraeth flaenorol Cymru ei bod am i’r broses o wneud cais am y fasnachfraint nesaf gynnwys yr angen i gael strategaeth cerbydau.\nGall gymryd cryn amser i gael cerbydau newydd, gyda rhai’n awgrymu y dylid dechrau’r broses bedair blynedd cyn bod eu hangen. Bydd yn bwysig gwneud penderfyniadau cyflym, felly.\nYn 2014, creodd Llywodraeth flaenorol Cymru gwmni di-ddifidend o’r enw Trafnidiaeth Cymru. Ym mis Chwefror 2016, dywedodd Edwina Hart, Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth ar y pryd, ei bod yn disgwyl i’r cwmni weithredu yn debyg i Transport for London.\nTrafnidiaeth Cymru fydd y prif gorff strategol ar gyfer trafnidiaeth yn y wlad. Bydd yn rhoi consesiynau i gwmnïau sydd am redeg gwasanaethau, gan gynnwys rheilffyrdd, ac yn arwain y gwaith o roi masnachfreintiau. Mae disgwyl mai’r corff hwn felly fydd yn arwain y broses o roi masnachfraint rheilffyrdd nesaf Cymru a chonsesiwn Cledrau’r Cymoedd.\nLlywodraeth Cymru, Gosod y Trywydd ar gyfer Rheilffordd Cymru a’r Gororau, Dogfen Ymgynghori (2016)\nLlywodraeth Cymru, Tudalen We Metro’r De (2016)\nLlywodraeth y DU, The Brown review of the rail franchising programme (Saesneg yn unig) (2013)\nLlywodraeth y DU, Pwerau at bwrpas: Tuag at setliad datganoli sy’n para i Gymru (2015)\nSwyddfa Rheilffyrdd a Ffyrdd, Regional Rail Usage (Passenger Journeys), 2014-15 Annual Statistical Release (Saesneg yn unig) (2016)\nY Pwyllgor Menter a Busnes, Trawsgrifiad cyfarfod 24 Chwefror (2015)\nY Pwyllgor Menter a Busnes, Adroddiad Dyfodol Masnachfraint Rheilffyrdd Cymru a’r Gororau (2013)\nMaterion o bwys 2016, Trafnidiaeth\ttrafnidiaeth, Trafnidiaeth Cymru\nMynd i’r afael â’r epidemig gordewdra\n15 Mehefin 2016\nErthygl gan Rebekah James, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru\nLlun o Pixabay dan drwydded Creative Commons\nA hithau’n wynebu epidemig gordewdra, a fydd Llywodraeth newydd Cymru yn barod i fynd i’r afael ag un o heriau iechyd cyhoeddus mwyaf ein hoes, ynteu a yw’n faes rhy gymhleth?\nMae gordewdra yn un o brif achosion marwolaethau y gellir eu hatal yng Nghymru. Ynghyd â’r cyflyrau iechyd sy’n dod law yn llaw â gordewdra, mae’n rhoi pwysau sylweddol ar wasanaethau iechyd ac yn costio £73 miliwn y flwyddyn i GIG Cymru. Mae’r ffigur hwn yn codi i bron £86 miliwn os caiff pobl dros bwysau eu cynnwys hefyd.\nMae gordewdra yn cynyddu’r risg o gael clefyd y galon a gall gyfrannu at gyflyrau cronig fel diabetes math 2, rhai mathau o ganser, pwysedd gwaed uchel, dystroffi’r cyhyrau ac iselder. Gall gordewdra effeithio ar les unigolion, ar ansawdd bywyd ac ar y gallu i ennill cyflog. Gall plant gordew gael problemau iechyd ac maent yn fwy tebygol wedyn o fod yn oedolion gordew.\nEr bod Llywodraeth flaenorol Cymru wedi cymryd camau i geisio mynd i’r afael â’r cyflwr, nid yw lefelau gordewdra i’w gweld yn gostwng ar hyn o bryd. Mae deiet gwael a diffyg ymarfer corff yn ffactorau pwysig, ond mae cysylltiad hefyd rhwng gordewdra ac amddifadedd: mae lefelau gordewdra yn uwch mewn ardaloedd difreintiedig gan gynnwys Merthyr Tudful, Rhondda Cynon Taf, Caerffili, Blaenau Gwent, Torfaen a Chastell-nedd Port Talbot.\nNifer yr achosion o ordewdra\nYn ôl Arolwg Iechyd Cymru 2014, roedd 22% o oedolion yng Nghymru yn cael eu hystyried yn ordew a 58% o oedolion yn cael eu hystyried dros bwysau neu’n ordew. Mae hyn yn uwch na’r ffigur o 54% pan gyhoeddwyd yr arolwg cyntaf yn 2003/04.\nMae nifer yr oedolion sydd dros bwysau ac yn ordew yn codi o 53% yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig i 61% yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig.\nMae’r darlun ymhlith plant Cymru yr un mor heriol. Dengys Rhaglen Mesur Plant Cymru 2013/14 bod 27.3% o blant dros bwysau neu’n ordew.\nMae nifer yr achosion hyn yn codi yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig hefyd, o 22.2% yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig i 28.5% yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig. Y ffigur ar gyfer plant blwyddyn derbyn (4-5 oed) yng Nghymru oedd 26.5% – sy’n uwch nag yn unrhyw ranbarth yn Lloegr, lle’r oedd y nifer uchaf o achosion yn 24%.\nMynd i’r afael â’r broblem\nYn 2010 lansiodd Llywodraeth Cymru Lwybr Gordewdra Cymru Gyfan, yn nodi sut y byddai’n ceisio atal a thrin gordewdra ymhlith plant ac oedolion:\nMae achosion gordewdra yn gymhleth, a gall gynnwys ffactorau meddygol, cymdeithasol ac economaidd. Ceisiodd Llywodraeth flaenorol Cymru fynd i’r afael â’r gwahanol ffactorau gydag amrywiaeth o bolisïau a deddfwriaeth, gan ganolbwyntio ar fwyta’n iach a gweithgarwch corfforol. Roedd y rhain yn cynnwys: Ein Dyfodol Iach; Newid am Oes; MEND; Deddf Teithio Llesol Cymru (2013); Creu Cymru Egnïol; Blas am Oes a Dringo’n Uwch.\nMae camau diweddar sydd wedi’u crybwyll gan wleidyddion a gweithwyr iechyd fel atebion posibl yn cynnwys treth ar ddiodydd llawn siwgr a gwahardd hysbysebion bwyd a diod sy’n cynnwys llawer o fraster, halen a siwgr. Yn 2016 lansiodd Iechyd Cyhoeddus Cymru restr 10 cam i fynd i’r afael â gordewdra ymysg plant.\nPryderon am y cynnydd\nMae pobl wedi beirniadu’r Llwybr Gordewdra, gan honni nad yw wedi cael ei weithredu’n gyflawn a bod diffyg gwasanaethau lefel 3. Bu galwadau hefyd am arweiniad cenedlaethol cliriach i fynd i’r afael â’r broblem.\nCynhaliodd pwyllgorau yn y Pedwerydd Cynulliad ymchwiliadau i wasanaethau bariatrig a gordewdra ymysg plant. Cododd y ddau ymchwiliad bryderon am lwyddiant y Llwybr Gordewdra a’r diffyg cysondeb wrth roi hwnnw ar waith. Yn 2014, canfu adolygiad o’r Llwybr bod holl fyrddau iechyd Cymru yn darparu gwasanaethau lefel 1 a 2, ond mai anghyson oedd darpariaeth lefel 3. Roedd Llywodraeth Cymru yn cydnabod bod angen gwneud mwy ac y byddai angen i’r Pumed Cynulliad sicrhau bod y pryderon hyn yn cael sylw.\nNid yw rhai meysydd lle y gellid gweithredu wedi’u datganoli’n llawn. Er enghraifft, cyfyngedig yw gallu Cymru i ddylanwadu ar y diwydiant bwyd a diod, ac efallai bod angen dull mwy cydlynol ar lefel y DU a’r UE i achub ar bob cyfle i fynd i’r afael â gordewdra.\nYstyriaethau ar gyfer y Pumed Cynulliad\nMae nifer o ffactorau yn effeithio ar ordewdra, gan gynnwys amddifadedd economaidd-gymdeithasol. Mae pryderon hefyd bod gennym ddiwylliant o ‘normaleiddio’ gordewdra. Mae rhai’n awgrymu bod angen mwy o arweiniad cenedlaethol a bod angen i adrannau Llywodraeth Cymru weithio’n well â’i gilydd, yn enwedig o ran hyrwyddo bwyta’n iach ac ymarfer corff.\nNid yw rhai o’r camau a gymerwyd ers tro i leihau gordewdra yng Nghymru wedi cael unrhyw effaith. Bydd angen i Aelodau’r Pumed Cynulliad a Llywodraeth Cymru benderfynu pam nad oes digon o gynnydd, ac efallai ystyried dulliau newydd o geisio datrys y broblem.\nErs cyhoeddi’r erthygl uchod yn ‘Materion Allweddol ar gyfer y Pumed Cynulliad‘, mae prif ganlyniadau cychwynnol Arolwg Iechyd Cymru 2015 wedi cael eu cyhoeddi. Mae canlyniadau 2015 yn dangos bod lefelau gordewdra yng Nghymru wedi cynyddu: 24% o oedolion sy’n ordew a 59% o oedolion sydd dros eu pwysau neu’n ordew. Hefyd, gwelwyd cynnydd yn nifer yr oedolion sydd dros eu pwysau neu sy’n ordew yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig; 54% yw’r ffigur yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig a 63% yw’r ffigur yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig.\nBMA Cymru Wales, What about health? Three steps to a healthier nation. A manifestro from BMA Cymru Wales (Saesneg yn unig) (2015)\nIechyd Cyhoeddus Cymru, 10 Cam i Bwysau Iach (2016)\nIechyd Cyhoeddus Cymru, Gordewdra: Trosolwg (gwefan)\nIechyd Cyhoeddus Cymru, Rhaglen Mesur Plant Cymru 2013/2014 (2015)\nLlywodraeth Cymru, Arolwg Iechyd Cymru 2014 (2015)\nLlywodraeth Cymru, Asesu y costau i’r GIG sy’n gysylltiol a alcohol a gordewdra yn Cymru (2011)\nLlywodraeth Cymru, Llwybr Gordewdra Cymru Gyfan (2010)\nPwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol, Argaeledd gwasanaethau bariatrig (2014)\nPwyllgor Plant a Phobl Ifanc, Ymchwiliad i Ordewdra ymysg Plant (2014)\nGwasanaethau Iechyd a Gofal GIG, Materion o bwys 2016, Plant a phobl ifanc\tGwasanaethau Iechyd a Gofal GIG, plant a phobl ifanc\nEconomi, Materion o bwys 2016, Yr amgylchedd\tEconomi, Yr Amgylchedd\nGwella safonau mewn ysgolion\nRhoddodd Llywodraeth ddiwethaf Cymru flaenoriaeth i wella safonau a pherfformiad mewn ysgolion, ar ôl y ‘sioc i’r system’ yn sgil canlyniadau siomedig PISA. A fydd y sylw hwn yn parhau a beth yw’r prif heriau?\nRoedd y ffocws a roddodd Llywodraeth Cymru ar safonau a pherfformiad ysgolion yn ystod y Pedwerydd Cynulliad yn ddigynsail. Cyfaddefodd Gweinidogion fod llywodraethau blaenorol o’r un lliw gwleidyddol â hwy wedi tynnu eu ‘llygaid oddi ar y bêl’. Bydd angen i Lywodraeth newydd Cymru benderfynu a ddylid parhau â’r un dull â’i rhagflaenydd wrth ymdrin â’r heriau hyn.\nLlun o Pixabay. Dan drwydded Creative Commons.\nYm mis Rhagfyr 2010, disgrifiodd Leighton Andrews, y Gweinidog dros Blant, Addysg a Dysgu Gydol Oes ar y pryd, ganlyniadau Cymru yn y Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr (PISA) yn 2009 fel ysgytwad i system hunanfodlon.\nYmatebodd drwy gyflwyno cynlluniau oedd yn canolbwyntio o’r newydd ar lythrennedd a rhifedd, yn ogystal â gwell atebolrwydd ac arweinyddiaeth a rheolaeth gryfach mewn ysgolion. Nid oedd Canlyniadau PISA 2012 fawr gwell gyda Chymru yn sgorio’n is na Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon, ac yn is na chyfartaledd y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD). Fodd bynnag, pwysleisiodd Llywodraeth Cymru fod ei diwygiadau yn dal i fwrw gwreiddiau ac y byddai’n cymryd blynyddoedd i oresgyn yr heriau a amlygwyd gan PISA.\nYn gynnar yn 2016, dywedodd Huw Lewis, y Gweinidog Addysg a Sgiliau ar y pryd, fod canlyniadau 2009 yn sioc i’r system a bod llawer wedi newid o ganlyniad i PISA.\nRhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr (PISA)\nmae’n arolygu galluoedd disgyblion 15 oed mewn darllen, mathemateg a gwyddoniaeth\ncaiff ei chynnal gan yr OECD mewn cylchoedd 3 blynedd\nrhoddir sgôr a safle i wledydd ar sail canlyniadau perfformiad eu sampl\nCynllun gwella addysg\nCyhoeddodd Llywodraeth flaenorol Cymru ei chynllun gwella addysg, Cymwys am Oes, yn 2014. Roedd hyn yn rhannol mewn ymateb i adolygiad a gomisiynwyd gan yr OECD (2014) a ddaeth i’r casgliad bod diffyg gweledigaeth hirdymor a diffyg strategaeth weithredu glir a chyffredin ar gyfer gwella ysgolion.\nMae Cymwys am Oes yn cynnwys pecyn o ddiwygiadau tan 2020, yn seiliedig ar bedwar amcan strategol:\ngweithlu proffesiynol rhagorol;\ncwricwlwm sy’n ddeniadol ac yn atyniadol;\ncymwysterau sy’n cael eu parchu’n rhyngwladol; a\nsystem sy’n hunanwella gydag arweinyddiaeth gref.\nSgoriau PISA 2012\nHefyd, ymrwymodd Llywodraeth flaenorol Cymru i gyhoeddi Cerdyn Adroddiad Addysg Cymru yn flynyddol yn nodi’r hyn yr oedd wedi’i gyflawni mewn perthynas â phob amcan strategol.\nCyhoeddodd y Cerdyn Adroddiad Addysg Cymru ym mis Mawrth 2016. Dywedodd hwn fod Llywodraeth Cymru wedi gwneud cynnydd ym mhob cyfnod addysg a’i bod yn lleihau’r bwlch cyrhaeddiad ym mhob cyfnod allweddol rhwng disgyblion sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim a’u cyfoedion. Fodd bynnag, dadleuodd y Gymdeithas Athrawon a Darlithwyr nad oedd y cerdyn adrodd yn rhoi’r darlun cyfan. Cyfeiriodd y Gymdeithas at yr adroddiad blynyddol diweddaraf gan Estyn gan nodi bod y Gweinidog yn marcio ei waith cartref ei hun, fel petai.\nCyflawniad disgyblion yng Nghymru, yn ôl cymhwysedd i gael prydau ysgol am ddim.\nNoder: Trothwy cynwysedig lefel 2 = 5 TGAU graddau A*-C neu fwy gan gynnwys Mathemateg a Saesneg/Cymraeg, neu gymwysterau cyfatebol\nYr heriau a amlygwyd gan Estyn\nMae’n amlwg y bydd gan Lywodraeth newydd Cymru nifer o heriau i’w goresgyn os yw am wella safonau ysgolion a chanlyniadau disgyblion. Amlygwyd rhai o’r rhain yn adroddiad blynyddol 2014/15 Prif Arolygydd Estyn. Daeth i’r casgliad, er bod cynnydd wedi’i wneud, fod mwy i’w wneud o hyd. Gan adrodd ar y sampl o ysgolion a arolygwyd yn ystod 2014/15, dywedodd y Prif Arolygydd:\nfod safonau’n amrywio a bwlch rhy eang rhwng yr ysgolion gorau a’r ysgolion gwaethaf na ellir eu hegluro gan ffactorau economaidd-gymdeithasol yn unig;\nmai dim ond hanner yr ysgolion uwchradd sydd â chynlluniau addas ar gyfer llythrennedd a rhifedd. Yn yr hanner arall, mae cynllunio ar draws y cwricwlwm yn ‘wan’;\nmai dim ond mewn tua hanner yr ysgolion uwchradd a arolygwyd y mae safon yr addysgu’n dda neu’n well. Yn yr hanner arall, mae ‘ansawdd yr addysgu yn anghyson ac nid yw gweithgareddau’n ddigon heriol’; ac\nmai arweinyddiaeth dda sy’n gwneud y gwahaniaeth mwyaf i ansawdd y ddarpariaeth mewn ysgol.\nPolisi’r dyfodol a chanlyniadau PISA 2015\nYn ystod wythnosau olaf y Pedwerydd Cynulliad, honnodd y Gweinidog ar y pryd fod momentwm newydd yn y byd addysg. Tynnodd sylw at well canlyniadau TGAU a’r ffaith bod y bwlch cyrhaeddiad yn sgil tlodi yn lleihau, sef un o’i brif flaenoriaethau.\nMae targed Llywodraeth Cymru i wella canlyniadau PISA yn darged hirdymor: sgoriau o 500 ym mhob un o’r tri maes (darllen, mathemateg a gwyddoniaeth) erbyn 2021. Fodd bynnag, bydd canlyniadau cylch 2015 yn cael eu cyhoeddi ym mis Rhagfyr 2016 a dylent ddangos faint o effaith y mae’r llu o ddiwygiadau dros y pedair neu bum mlynedd diwethaf wedi’i chael. Ym mis Ionawr 2016, dywedodd y Gweinidog ar y pryd wrth Bwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg y Pedwerydd Cynulliad fod yn rhaid i dystiolaeth o system gyfan yn symud yn ei blaen gael ei hadlewyrchu yn y canlyniadau hynny gan PISA.\nDywedodd Llywodraeth flaenorol Cymru y byddai’n parhau i yrru’r broses wella yn ei blaen. Fodd bynnag, a fydd Llywodraeth newydd Cymru a’r Ysgrifennydd Cabinet newydd, sy’n Ddemocrat Rhyddfrydol, yn rhoi cymaint o bwys ar PISA ac a fyddant yn parhau â’r diwygiadau sydd eisoes ar y gweill? Os na fyddant, pa ddull gwahanol y byddant yn ei fabwysiadu i fynd i’r afael â’r mater hollbwysig hwn?\nEstyn, Adroddiad Blynyddol Prif Arolygydd Ei Mawrhydi 2014/15 (2016)\nLlywodraeth Cymru Cyraeddiadau a’r hawl i brydau ysgol am ddim (2015)\nLlywodraeth Cymru, Gwella Safonau a Pherfformiad (2011)\nLlywodraeth Cymru, Cymwys am Oes: Cynllun gwella addysg ar gyfer dysgwyr 3 i 19 oed yng Nghymru (2014)\nOECD, Improving Schools in Wales (Saesneg yn unig) (2014)\nSefydliad Cenedlaethol er Ymchwil i Addysg, Cyflawniad disgyblion 15 oed yng Nghymru: Adroddiad Cenedlaethol PISA 2012 (2013)\nWestern Mail, Minister criticised over education report card (Copi caled) (Saesneg yn unig) (2016)\nY Gwasanaeth Ymchwil, Polisi addysg yn gogwyddo tuag at PISA? (2015).\nY Gwasanaeth Ymchwil, PISA 2012 (2013)\nAddysg, Materion o bwys 2016\taddysg., Cymru, Cynulliad Cenedlaethol Cymru, Llywodraeth Cymru


TwLetterature yn ymweld â Chymru - Literature Wales\nHafanNewyddionTwLetterature yn ymweld â Chymru\nTwLetterature yn ymweld â Chymru\nCyhoeddwyd Maw 8 Tach 2016 - Gan\tLlenyddiaeth Cymru\nTrefnodd Llenyddiaeth Cymru, mewn cydweithrediad â Head4Arts, i Pierluigi Vacceano, cyd-sefydlydd TwLetterature a Betwyll, ymweld â Chymru rhwng 3-6 Tachwedd fel rhan o brosiect Tandem Europe sy’n cael ei gyd-drefnu gan MitOst.\nFel rhan o’i ymweliad, arweiniodd Pierluigi dri gweithdy, un yn Llanheledd, Merthyr Tydfil a Chaerdydd ar Twletterature, sy’n defnyddio deinameg Twitter – rhannu a byrdra – er mwyn cysylltu cymunedau â darllen gan ailddyfeisio perthynas y darllenwyr â’r testun mewn modd hwyliog.https://www.twletteratura.org/2016/08/digital-reading-europe/\nTwLetteratura yw un o’r 15 ymarferion da yn y llawlyfr “Promoting Reading in the Digital Environment” a gyhoeddwyd gan yr Undeb Ewropeaidd ac ysgrifennwyd gan arbenigwyr darllen digidol o wledydd yr UE. Mae TwLetteratura yn defnyddio betwyll i hyrwyddo darllen digidol a chydweddiadol yn Yr Eidal ac Ewrop, mewn cydweithrediad â phawb sy’n cydnabod gwerth darllen, diwylliant a rhyddid mynegiad. Roedd y gweithdai yn:\nCyfuno darllen a chyfryngau cymdeithasol er mwyn archwilio technegau TwLetteratura.\nCysylltu â phrosiectau arall ar draws Ewrop.\nYmuno â’r prosiect ‘The Truce’ er mwyn darganfod hanesion ymfudwyr gan rannu straeon a sylwebaeth gymdeithasol.\n“Croeso, TwLetteratura! Roedd ein profiad yng Nghymru yn ffantastig. Rhoddodd Llenyddiaeth Cymru a Head4Arts gyfle i ni rannu ein methodoleg er mwyn meithrin a hyrwyddo darllen a llenyddiaeth. Mae ein profiad, a brofwyd yn gyntaf yn yr Eidal yn 2012, yn awr ar gael drwy Betwyll sy’n App wedi’i adeiladu er mwyn cynyddu’r profiad o ddarllen gan ddatblygu a chysylltu â gwahanol gynulleidfaoedd. Bûm yn cyfarfod â rheolwyr celfyddydol, darllenwyr, llyfrgellwyr ac athrawon er mwyn cael adborth pwysig a chyfle i greu prototeip penodol wedi’i neilltuo i lenyddiaeth Gymreig.”\n– Pierluigi Vacceano\nRhyfeddod o fod yn rhan o’r rhaglen Tandem Ewrop yw’r ffaith fy mod yn cyfarfod ag unigolion arloesol sydd â syniadau anhygoel. Pan rannodd Pierluigi wybodaeth am TwLetterature gyda fi, sylwais pa mor ddefnyddiol y byddai yng Nghymru, felly rwyf wrth fy modd yn gallu trefnu’r gyfres yma o weithdai a gwyddais mai Llenyddiaeth Cymru byddai’r partner perffaith er mwyn rhoi pethau ar waith”.\n– Kate Strudwick\nMae Tandem Europe yn cefnogi cydweithrediadau newydd rhwng cyrff celfyddydol sy’n mynd i’r afael â heriau economaidd cymdeithasol. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae dinasyddion a chymunedau o bob rhan o’r Undeb Ewropeaidd wedi cael eu heffeithio gan wahaniaethau cymdeithasol ac adlachau economaidd difrifol. Dyma gyfnod anodd i Ewrop, ond mae’n gyfnod llawn posibiliadau hefyd. Mae prosiectau anuniongred wedi dod i’r amlwg ym mhob rhan o’r UE. Maent yn dangos pŵer y dychymyg sydd ei hangen er mwyn canfod atebion a ffyrdd ffres o ymdrin â’r heriau cyfoes sydd yn ein cymdeithas. Mae’r mentrau diwylliannol eithriadol hyn yn darparu ystyr sylweddol i fywydau unigolion. Credwn eu bod hefyd yn gallu cychwyn prosesau arloesol cymdeithasol ac economaidd lletach.\nBydd Llenyddiaeth Cymru a Head4Arts yn archwilio prosiectau newydd er mwyn cysylltu pobl ar draw De Ddwyrain Cymru â thechnegau TwLetteratura. Am fwy o wybodaeth cysylltwch â post@llenyddiaethcymru.org neu info@head4arts.org.uk.\nMenter Datblygu Llenyddiaeth De Cymru


o gynorthwy i ni yn y llysoedd uchaf. Gŵr tål, corffol, oedd ef; ei wallt yn wŷn fel yr eira, a hwnw yn sefyll i fyny fel gwrych. Ymddangosai fel barnwr ar y fainc. Yr oedd o feddwl craff a threiddgar gyda phethau allanol y Cyfundeb, aç, er nad oedd fawr o'r pregethwr a'r areithydd ynddo, gallai roddi ereill i weithio, a byddai ei gylchdeithiau bob amser yn llewyrchus, ac yn llwyddo. Gwyddai Mr. Davies pa fodd i fyned o'i gwmpas yntau hefyd. Efallai nad oedd dim neillduol jawn gerbron y cyfarfod. Y cynydd yn rhif yr aelodau oedd 55. Yr oedå y symudiadau, yr ymfudiadau, y marwolaethau a'r gwrthgiliadau, wedi gwneyd bwlch mawr, dim llai nag un fil, dau cant, chwe deg a naw (1269), ond yr oedd y bylchau wedi eu llanw, a phymtheg-a-deugain o gynydd. Cymerodd Mr. Davies fantais ar y sefyllfa i alw sylw at bwysigrwydd a gwerth cyfarfod wythnosol y gweinidogion oedd yn llafurio ar yr un gylchdaith, er mwyn cydymgynghoriad a chydweithrediad, beth oedd i'w wneyd, pa fodd, a chan bwy, ac i gydweddïo ain arweiniad a bendith Pen yr Eglwys. Mae y rheolau yn gofyn hyn; a phan yn cael ei weithio allan, mae yn gymhorth mawr i ddwyn y gwaith yn mlaen. Y trallod gyda'r capeli oedd fod niferoedd o leoedd wedi codi capeli, ac wedi llwyddo i ddyfod i fyny âg amodau y pwyllgor, ond y trysorfeydd yn weigion. Argymhellid y rhai oedd wedi cael Loan i wneyd ymdrech i dalu yr instalments mewn pump, ac nid mewn deng mlynedd; ond nid oedd llawer o fyn’d ar athrawiaeth felly.\nDydd Iau oedd yr uchel-wyl-dydd y pregethu. Odfa fawr y dydd oedd yr eiddo Mr. Davies, yn Horeb, am 10-30. Ei destyn oedd Gen. xviii. 19; a'r mater oedd “Crefydd Deuluaidd.” Yr oedd yr addoldy yn orlawn, a'r presenoldeb dwyfol yn amlwg. Er fod y pwnc yn un oedd yn cynyrchu argyhoeddiad ac ymdeimlad o euogrwydd, ac arwyddion ymostyngiad ac edifeirwch yn ainlwg yn yr ocheneidiau a ollyngid, a'r dagrau a dreiglai dros ruddiau canoedd; pan y daeth i siarad am fendithion a breintiau ffyddlondeb i'r ddyledswydd, yr oedd yr amenau, a'r diolch, a'r gorfoledd i'w clywed o bob cwr o'r addoldy. Heblaw fod y bregeth yn un gref, gyfoethog, ac apeliadol, yr oedd yspryd y pregethwr o dan yr eneiniad a'r traildodiad yn un ofnadwy o nerthol. Nid wyf yn gwybod am odlid odfa a ada wodd argraff mwy cyffredinol ac arosol. Gwasgwyd arno i gyhoeddi y bregeth, a gwnaeth hyny; fel na raid, pe buasai gofod yn caniatau, ddifynu ohoni yn y lle hwn. Byddai yn werth cael ail-argraftiad o'r bregeth, er mwyn ei lledaenu.\nY perygl yw fod y ddyledswydd bwysig hon yn cael ei hesgeuluso yn y wlad y dyddiau hyn. Daw hyn a ni i derfyn tymor Mr. Davies yn Lerpwl.\nCynaliwyd Cynadledd 1869 yn Llundain, pryd yr etholwyd y Parch. Frederick J. Jobson, D.D., yn Llywydd. Nid wyf yn deall fod dim neillduol yn oglyn â Chymru yn y Gynadledd hon, nac fod trafferthion\nMr. Davies ond y rhai arferol yn nglyn â'r Sefydliadau. Yr oedd ef yn myned, trwy wahoddiad upfrydol, yn Arolygwr Cylchdaith Caernarfon. Arferai ymweled yn fynych â'r dref, a lleoedd ereill yn y gylchdaith ar hyd y blynyddau; ac fel y crybwyllwyd yn barod, bu ei weinidog. aeth yn y dref yn hynod o lwyddianus ar wahanol adegau; ond hwn oedd y tro cyntaf, a'r unig dro, iddo fod yno yn teithio. Yr oedd y gylchdaith ar y pryd mor eang ag ydyw yn awr, yn cymeryd i mewn Gaernarfon, Llanrug, Saron, Seion, Elim, Rhostryfan, Llandwrog a Penygroes, a dim ond dau weinidog yn llafurio arni, tra y mae ynddi yn bresenol bedwar gweinidog, un cyflogedig, ac un uwchrifiad. Pregethid yn wythnosol yn llawn mor fynych ag yn awr, os nad yn fynychach. Teimlai Mr. Davies fod yn bwysig iddo gael cydlafurwr ymroddol a galluog, a chafodd hyny yn y diweddar Barch. R. T. Owen. Yr oedd gofalon y Dalaeth a'i fynych deithiau yn galw am hyny. Er hyny, nid oedd y dewisiad yn un gormesol. Mae'n wir fod Mr. Owen yn gallael Caerlleon ar derfyn ei ail flwyddyn, a hyny braidd yn anfoddog. Ewyllysiai dreulio y drydedd flwyddyn yno, ac ewyllysiai pobl Caerlleon a'r gylchdaith ei gadw; ond yr oedd yn symud er gwneyd lle i'r diweddar Barch. M. Thomas, yr hwn oedd yn analluog i deithio cylchdeithiau oedd yn galw am lawer o gerdded y nos, oblegid diffyg yn ei olygon. Er mwyn Mr. Thomas y gwnaed y symudiad, ac nid er mwyn Mr. Davies. Modd bynag, aeth Mr. Owen i'r gylchdaith, ac ni allasai Mr. Davies gael cydlafurwr gwell. Yr oedd ei boblogrwydd fel pregethwr, a'i ymroddiad i'w waith, yn ei wneyd yn bobpeth allasai Mr. Davies ddymuno. Ymdaflodd y ddau i'w gwaith gydag yoi ac ymroddiad trwyadl. Ymgymerasant â chynal cyfarfodydd adfywiadol odid yn mhob lle yn y gylchdaith, a gwnaethant hyny eu hunain heb gynorthwy o'r tuallan. Golygai hyn lafur dirfawr, ond yr oedd yn ffrwyth calon awyddus am lwyddiant y gwaith. Rhif yr aelodau am y flwyddyn 1870--2, ydynt 561, 569, a 587. Nid yn unig yr oeddent yn gofalu am yr achos yn ei agweddau ysprydol, ond hefyd am ei bethau tymorol. Yn y cyfnod yma yr adnewyddwyd Capel Seion (Seion Sian), ac y gwnaed ef yn newydd ond y muriau. Yr oedd y draul yn ganoedd o bunau. Dyma'r pryd yr adeiladwyd Capel Llanberis. Pregethid yn yr ardal fisoedd cyn hyn, ond nid oedd gobaith am achos heb gapel. Mr. Davies oedd yn cynllunio ac yn arwain yn y ddau achos, er fod y pen trymaf o'r llafur a'r gofal yn disgyn ar ei gydlafurwr. Cofiwyf yn dda fod yn nhŷ Mr. Owen yn Portdinorwic yn yr adeg yma, a Chapel Llanberis oedd ar y brain. Yr oedd disgwyl mawr am y postman yn y boreu, a'r rheswm ydoedd fod apeliadau wedi cael eu gwneyd at wahanol bersonau am danysgrifiadau at y capel, a phryder yn nghylch cael atebion oddiwrth y cyfryw. Ni bu mwy o gydweithrediad a sirioldeb rhwng unrhyw ddau weinidog nag oedd rhwng Mr. Davies a\nMr. Owen. Ond yn nghanol pob rhagolygon disglaer a sirioldeb, daeth cwmwl du i'r awyrgylch. Ar yr 2il o Hydref, 1871, ysgrifena :-“ Left for Ruthin 6-15—heard at Port. Station of the decease of my dear colleague Mr. Owen—saw Mrs. Owen—went next train in a sorrowful state of mind."\nYr oedd Mr. Davies yn Portdinorwic y Sul, a diau iddo weled Mr. Owen. Nid oedd y cystudd yn ymddangos yn fygythiol. Yr oedd cael y newydd ei fod wedi marw yn brofedigaeth chwerw. Cychwyn i Rhuthyn ar gyfer y Cyfarfod Cyllidol yr ydoedd, ac yn cychwyn gyda'r trên cyntaf er mwyn cyraedd yno mewn pryd i Bwyllgor y Capeli. Bu yn gwasgu ar Mr. Owen i fyned i'r Cyfarfod Cyllidol, a bwriadai yntau fyned; ond yn lle hyny, galwyd ef oddiwrth ei waith at ei wobr, yn sydyn ac annisgwyliadwy. Isel a phruddaidd oedd Mr. Davies ar hyd yr eisteddiadau, er yn trefnu y gwaith ac yn myned trwyddo yn ol ei fedr arferol. Teimlai golled yn gystal a chwithdod ar ol Mr. Owen, ond trefnwyd oreu yn bosibl o dan yr amgylchiadau. Cafodd Mr. Edward Humphreys i lanw y bwlch hyd y Gynadledd. Parhaodd Mr. Davies i lanw ei holl gylchoedd yn y gylchdaith, ac allan ohoni, am y tair blynedd; ac er y brofedigaeth uchod, a phrofedigaethau ereill o ran hyny, elai yn mlaen yn ddiymollwng i wasanaethu ei Arglwydd.\nCrybwyllwyd mai erbyn Cyfarfod Talaethol 1872 y casglwyd dros dri-chant-arddeg o bunau tuag at chwyddo y Drysorfa Fenthycol. Er i'r gwaith gael ei gychwyn yn Nghyfarfod Cyllidol Rhuthyn, yr oedd ymweled â'r cylchdeithiau yn aros. Bu wrthi yn cynal cyfarfodydd yn ddibaid o Hydref 1871, hyd ddiwedd gwanwyn 1872, a chyda hyny yn ymweled â single stations, ac yn cynal cyfarfodydd pregethu yma a thraw, fel mai y syndod yw fod ei natur wedi dal pwysau y llafur.\nYn y cyfnod uchod, cynaliwyd Cyfarfod Talaethol 1870 yn Dinbych, ac un o fechgyn y dref yn llanw y gadair. Hwn oedd y cyntaf a gynaliwyd yno ar ol yr un yn 1828, pryd y rhanwyd Wesleyaeth Gymreig yn ddwy Dalaeth. Yn Rhyl y cypaliwyd Cyfarfod Cyllidol y flwyddyn 1870, pryd y llongyfarchwyd y Parch. W. Davies am yr anrhydedd a osodwyd arno gyda'r gradd o Ddoethawr mewn Duwinyddiaeth. Cynaliwyd Cyfarfod Talaethol 1871 yn Lerpwl, åc yno y pasiwyd i wneyd Wesleyaeth Gymreig y ddinas yn ddwy gylchdaith, yr hyn a brofodd yn fanteisiol yn mhob ystyr. Crybwyllwyd yn barod mai yn Rhuthyn y cynaliwyd Cyfarfod Cyllidol 1871, ac y daeth marwolaeth\nParch. R. T. Owen yn gwmwl du i dywyllu ei awyrgylch.\nFel yr isod yr ysgrifena Mr. Davies ar ol cyfarfod Rhuthyn :\n“October 9th.-We had one of the best meetings I ever attended, both in private and public, and many, I bave no doubt, were the vows and prayers which ascended upwards from preachers, officers and people to live more holy and devoted lives in the Lord's service. May He graciously help us all to perform them.\n“The promises made at Ruthin towards replenishing our own Chapel Loan Fund amounts to £292. It was considered first-rate.\n" Mr. Owen's funeral was the largest seen in this country, although it was pouring rain all day. There were about 50 vehicles and hundreds walking all the way to Bangor Cemetery. Never did a young man fall who had so fully gained the hearts of all that came in contact with him. It was a hard day to my feelings yesterday. Penisa'rwaen, 10; Saron, 2; and Portdinorwic, 6. The pulpit draped in black in each place, and a crowded chapel at the Port. in the evening."\nTra yr oedd Mr. Davies yn Nghylchdaith Caernarfon, cynaliwyd Cypadledd 1870 yn Hadley, a chan fod y llythyr a anfonodd adref oddiyno yn taro-ar bwnc llosgedig y dyddiau presenol, dodir ef i mewn yma:\n“ Hanley Conference, July 19th, 1870.—Yesterday we had the Education Committee. A motion, moved by Mr. Bedford, and seconded by the High-Sheriff of this County, caused a very warm discussion, the nature of which went, to a certain extent, to pledge the meeting to the Denominational principle. Mr. Arthur brought an amendment, and delivered a very animated address upon it, which was to the effect that we go for Free Education, but retain the Bible in the schools, eto. After a long discussion, in which Rev. S. R. Hell, Dr. Rigg, Fowler, and others took part, it ended in the withdrawal of both the original motion and amendment.”\nYchydig o grybwyllion a wnaed at y dyddordeb neillduol a gymerai Mr. Davies yo ei briod a'i blant, ond dylid gwneyd hyny er ei adnabod yn yr oll ag ydoedd. Mae y llythyr canlynol yn engraff o lawer o rai tebyg a ysgrifenodd at ei blant, ac yn dangos y duedd oedd ynddo i ddangos ei bryder a'i ofal am eu daioni uchaf:\n“ Carnarvon, August 16th, 1870.—Thank you for your pice letter which I received during Conference. My intention then was to write to you from Hanley, but as the Conference drew to a close, I became very busy and failed to fulfil my purpose. I was much gratified to find from your letter that you have begun in earnest with your lessons, and you will see when yon set to it heartily that the time will pass by very swiftly indeed; at least so I find it when I have a number of letters to write or & sermon to finish, the dinner bell rings too early and the day ends too soon, and I wish it were only one o'clock when it strikes nine, and I am sure you will be like me when you heartily try to make the best use of your time while at school. Am pleased to find you like your teachers, it is always the case, the more you know good people the better you love them, and the greater respect and love you have for those who govern and teach you, the more you will benefit by their instruction. I am so glad to know that you have begun to meet in Class, and I trust, my dear girl, that you will give your whole heart to God, and that you will not rest until you enjoy His pardoning love, and feel that Jesus Christ loves you, and that you love Jesus. I shall always pray that you may be kept to walk in His ways and to shun all sin."\nCynaliwyd Cyfarfod Talaethol 1872 yn Llanfyllin, Mehefin lleg, & pharhaodd hyd ddydd Gwener; ac yr oedd y chweched tro i gyfeillion y lle hwn groesawi y cyfarfod. Dr. Osborne a'r Parch. Charles Prest oedd cynrychiolwyr y Gynadledd, a'r Parchn. O. Owen a D. Evans yn\ncynrychioli y De. Yma yr oedd Ellis Roberts, W. Griffith, R. Curry, D. Richards, D. Jones, ac R. Lloyd Jones yn ymgeiswyr am y weinidogaeth, ac y cawsant gymeradwyaeth; ac yma hefyd y darllenwyd coffâd am farwolaeth R. T. Owen a T. Roberts (B). Yn y cyfarfod hwn y pasiwyd i ffurfio cylchdaith o Lanberis, Ebenezer, a Penisa'rwaen. Nid wyf yn ameu nad Mr. Davies oedd tad yr idea, er fod hyny yn groes i'w syniad a'i duedd arferol, oblegid pleidio cylchdeithiau cryfion y byddai fel rheol; ac ni bu yn llwyddiant. Yn mhen blynyddau, barnwyd mai doeth oedd cysylltu y lleoedd a'r cylchdeithiau yr oeddent yn nglyn â hwy o'r blaen, a hyny ar ol digon o brawf.\nMae genyf adgof am dro go ddifyr yn nglyn â'r cyfarfod hwn. Teimlid fod anhawster yn nglyn â'r Stations y flwyddyn hono, ac etholwyd pwyllgor i dynu allan draft ohonynt er ei osod o flaen yr holl frawdoliaeth. Daeth cryn awydd am gael gwybod yn ystod y cyfarfod beth oedd y trefniant a wnaed, ac nid aros fel yr arferid hyd y diwedd. Yr oedd gan y pwyllgor wrthwynebiad cryf i hyny, am yr ofnent y buasai y gair yn myned allan tra yr oedd y lluaws yn y cyraedd, ac y buasai hyny yn arwaio i aflonyddwch a thrallod. Ond dadleu\noedd y lluaws am gael y wybodaeth ar y pryd. Aeth yn lled frwd ar y mater, a chododd y teimladau yn lled uchel. Modd bynag, cynygiodd Vulcan fod gweithrediadau y pwyllgor yn cael eu diddymu, ac felly y bu. Nid wyf yn cofio i bwyllgor gael ei ethol i'r un amcan byth ar ol hyny. Cafwyd cryn ddifyrwch hefyd yn nglyn âg araeth o eiddo y Parch. O. Owen, pan yr oedd rhestr llyfrau y brodyr oedd ar brawf gerbron. Tybid fod rhestr llyfrau rhai o'r brodyr yn rhy fechan, a dadleuai rhai fod helaethrwydd y cylchdeithiau a lluosogrwydd yr ymrwymiadau yn esgusawd dros hyny. Cododd Mr. Owen i fyny, a dywedodd ei fod ef wedi teithio ar gylchdeithiau oedd yn eangach o lawer na'r cylchdeithiau y pryd hyny, ond ei fod ef, fel rheol, yn darllen dros haber cant o gyfrolau flwyddyn ar ol blwyddyn, pan ar brawf. Diau ei fod yn ddarllenwr mawr iawn, mwy na'r cyffredin, oad tybid hefyd fod cryn ormodiaeth yn yr araeth, a chafwyd tipyn go lewo ddifyrwch yn nglyn â'r drafodaeth.\nYn Llundain y cynaliwyd Cynadledd 1872, pryd yr etholwyd y Parch. Luke H. Wiseman, M.A., yn Llywydd, a'r Parch. George T. Perks, M.A., yn Ysgrifenydd. Nid wyf yn gwybod am ddim neillduol yn nglyn â Chymru, nac â Mr. Davies yn nglyn â'r Gynadledd hon, oddigerth ychydig gyffrawd a fu yno yn nglyn â'r Stations. Ysgrifena fel y canlyn:\n“ Conference, City Road, London, 1872.—Just a word to report proceedings. When reading our Stations yesterday, the President said he had a letter from against the removal of\nfrom there. I gave my reasons, or at least said there were reasons for the change. Then Dr. Waddy got up, and said that the thing ought to be looked to, that he understood much arbitrary action was taking


Adolygiad Ffilm: Yr Ymadawiad (The Passing) | Lowri Haf Cooke\n← Adolygiad Ffilm: The Martian (12)\nPicnic at Hanging Rock yn 40: Gwers i Gymru gan Awstralia →\nAdolygiad Ffilm: Yr Ymadawiad (The Passing)\nCofnodwyd ar Hydref 3, 2015\tgan lowrihafcooke\nY Sêr: Mark Lewis-Jones, Annes Elwy a Dyfan Dwyfor\nY Cyfarwyddo: Gareth Bryn\nY Sgrifennu: Ed Talfan\nHyd: 91 mun\nFfilm iasoer Gymraeg arswydus o dda, sy’n cydio’n dynn ac yn gwrthod gadael fynd; mae Yr Ymadawiad yn gynhyrchiad i ymfalchio ynddo ef, gan ddenu dagrau a chodi croen gwydd.\nYn dilyn adolygiadau gwych yng Ngŵyl Fantastic yr wythnos ‘ma, cafodd y ffilm ei dangosiad cyntaf yng Nghaerdydd. Dwi’n casáu cael fy nychryn, ond ces fy hudo yn llwyr, er fod sawl braw i’w brofi ar hyd y ffilm.\nDilynir dau gariad sy’n profi damwain car, ac sy’n glanio mewn afon fyrlymus. Yno i achub Sara (Annes Elwy) ac Iwan (Dyfan Dwyfor) y mae ffarmwr o’r enw Stanley (Mark Lewis-Jones), sy’n eu tywys i’w gartref gerllaw. Ond beth yn union yw ei hanes ef a’i ffermdy hynafol – a beth yw’r seiniau sydd i’w clywed yno fin nos?\nDyma ddrama seicolegol sy’n troi’r ystrydebau ar eu pen, wrth ddilyn llwybr annisgwyl dros ben. Mae hefyd yn gynhyrchaid aruthrol o hardd, sy’n cyfosod arswyd ag ysblander cefn gwlad.\nSefydlir ffordd-o-fyw Stanley mewn cyfres o olygfeydd sy’n pwysleisio’i fywyd mynyddig, meudwyaidd. Ni newidiwyd y ffermdy ers y bu farw ei rieni, ac mae’n byw yn hen ddillad ei dad. Mae e’n treulio’i nosweithiau yn adrodd o’r beibl, ac yn gwrando ar hen record Jac a Wil.\nTarfu wna’r cwpwl ar ei lonyddwch ef, gan egsor ar gryn anesmwythyd. Mae presenoldeb tawel Sara yn cynhyrfu’r dyfroedd yn llwyr, yn y byd meidrol hwn a thu hwnt.\nMae’n anodd disgrifio’r ffilm – na’r perfformiadau gafaelgar – heb ddatgelu sawl troad yn y gynffon. Fe geisiaf fy ngorau i beidio a sbwylio’r syrpreis; mae hon yn ffilm fyddwch ar dân eisiau ei gweld.\nCaiff y cyfan ei fframio mewn cyfnod di-amser, sy’n sicrhau mai stori oesol yw hon. Does dim trydan, na di-wi, na ffôn yn y tŷ – na Thestament Newydd chwaith. Mae’r stori’n dal dŵr wrth gadw’r cwpwl ar y fferm, wrth iddynt helpu i ffurfio fynnon yn y cefn.\nMae Mark Lewis Jones yn gampus fel Stanley, gan gyfoethogi amwysedd y rhan. Cawn gwrdd â dyn blin sy’n troi’n ddiniweityn, sy’n denu ein cydymdeimlad llwyr. Mae’r cariadon hefyd yn chwarae ag emosiynau’r gwylwyr, gan ein denu at ymyl y sedd.\nCeir cliwiau go gynnil i hanes y pâr, oedd ‘ar ffo’ cyn profi’r ddamwain anffodus. Mynegir tensiwn rhwng y ddau heb orfod dweud dim, a defnyddir rhyw yn aml fel arf gan y ddau. Ceir hefyd ddatblygiad yng nghydbwysedd y triongl serch – a arweinir at driongl sgrech…\nDyfan Dwyfor sy’n chwarae rhan ‘gwrthwynebydd’ y ffilm; er yn fachgen, mae e’n fwli ar adegau. Mae rôl Sara gryn dipyn mwy dwys a diddorol, a hi sydd wrth galon y ffilm. Mae Annes Elwy yn darbwyllo, nid yn unig fel femme fatale, ond fel merch fregus mewn cryn berygl\nYn ogystal, ceir elfen o stori ysbryd, a hyd yn oed awgrym o poltergeist. Ond pwy yn union yw’r ymadawedig – ac ai dicter ynteu daioni sydd wedi’u denu i ddychwelyd?\nMae na lawer iawn i ganmol yn y ffilm fechan hon, ond efallai’r gwaith camera – a’r goleuo – yn fwy na dim. Wedi iddo gipio mawredd Maesycwmmer yn y comedi Just Jim, mae’r dyn camera Richard Stoddard yn ein hudo ni’n llwyr â phrydferthwch pellening Llanddeusant.\nMae modd meddwi’n llwyr ar ambell i shot, mor gywrain yw’r gwaith ffotograffiaeth. Cyfatebir deigryn fach dawel â darlun drawiadol o gynffon oen bach yn y glaw. O haenau hydrefol y goedwig gynhenid, i’r cymylau gwlan cotwm liw nos, daw byd natur i chwarae rhan fawr yn y dirgelwch, sy’n ategu at naws y cyfanwaith.\nCeir troad ar ben troad tua diwedd y ffilm, sy’n gwrthod gadael i’r gwyliwr ymlacio am eiliad. Daw diwedd y ffilm fel tipyn o sioc, un rymus sydd yn glynnu yn y cof. Mae’n rhoi lle i obeithio fod na fwy i arswyd Cymraeg nag ailddarllediadau o O’r Ddaear Hen.\nMae’r diolch am hyn i’r awdur-gynhyrchydd Ed Talfan, a ddaeth â chriw ynghyd o gyfres Y Gwyll/Hinterland. Fel yn achos y gyfres deledu, ceir pwyslais mawr ar y tirlun, sy’n llawer mwy na dim ond cefnlen hardd.\nAtegwch at hynny stori dwyllodrus o syml, sydd yn hollol driw i’w lleoliad. Ychwanegwch ddos da o realaeth hudol, a plethwch hanes a diwylliant ynghyd.\nGyda’r cynhwysion cywir yn eu lle, ceir siawns da y bydd y gwylwyr yn ddigon parod i oresgyn eu hanghredinedd. Roedd hyn yn wir am The Shining, a chlasuron eraill y genre – ac mae Yr Ymadawiad yn haeddu dilyn yn eu llwyddiant.\nGwyliwch am ddangosiadau o Yr Ymadawiad (The Passing) mewn sinemau ledled Cymru cyn hir.\nHysbysiad: Picnic at Hanging Rock yn 40: Gwers i Gymru gan Awstralia | Lowri Haf Cooke\nEbrill 9, 2016 yn 6:40 AM\nReblogged this on Lowri Haf Cooke.\nDywedodd Aled Astray :\nEbrill 11, 2016 yn 1:16 PM\nCytuno’n llwyr gyda naws adolygiad y ffilm wych hon, ond dwi’n meddwl bod yn bwysig cywiro un peth a sgwennoch fan hyn, rhywbeth dwi wedi’ch clywed yn ailadrodd ar deledu a radio’n ddiweddar. Fel dwedodd Stanley yn y ffilm wrth ateb Sara pan gofynodd os oedd ei rieni yn y fynwent, *nid yw* rhieni Stanley wedi marw. Yng ngeiriau Stanley, ddaru nhw “symud i ffwrdd”. I fi mae hyn yn un o’r pwysicaf o’r cliwiau ‘dych chi’n son amdanynt sy’n rhedeg trwy’r ffilm. Disgrifiad Stanley wedyn o sut oedd yn cuddio rhag y bobl oedd yn “gweiddi a sgrechian am ddyddiau” yn trio ‘i gael o i “symud i ffwrdd” hefyd, yn dod yn hollbwysig pan welwn ni’r olygfa olaf un.\nFel chi, dwi ddim am ddatgelu gormod rhag ddifetha’r profiad i’r rhai sy heb weld y ffilm eto, ond gan mai’r fford cafodd Stanley i ddal yn ei fyd yn holl bwysig, a’r ffaith bod absenoldeb ei rieni (a phawb arall) yn rhan bwysig o hwnna, dwi’n meddwl bod rhaid cael y ffeithiau’n iawn o leiaf!


Mae’r Dogs Trust wedi synhwyro noddwyr cyntaf Snoopy ar gyfer llwybr celf y gwanwyn - Llwybr Cŵn : Llwybr Cŵn\nMae’r cynffonau i gyd yn siglo wrth i Dogs Trust gyhoeddi’r noddwyr corfforaethol cyntaf i wneud eu marc ar A Dog’s Trail with Snoopy, llwybr celf gyhoeddus dorfol sy’n dod i strydoedd Caerdydd, Caerffili a Phorthcawl y gwanwyn nesaf.\nHeddiw, cyhoeddir enwau’r 16 o fusnesau a sefydliadau cyntaf i noddi detholiad o gerfluniau Snoopy enfawr a fydd yn cael eu harddangos am ddeng wythnos o 25 Mawrth – 5 Mehefin 2022 ar hyd strydoedd, parciau a mannau agored cyhoeddus i ffurfio llwybr celf trawiadol.\nCaiff pob cerflun ei noddi gan gwmnïau ac unigolion o bob cwr o Gymru a thu hwnt a byddant yn dod yn fyw diolch i ddyluniadau wedi’u paentio â llaw gan artistiaid rhanbarthol a chenedlaethol.\nMae’r tri chyngor croeso, Cyngor Caerdydd, Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili a Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-Bont ar Ogwr, i gyd wedi addo noddi nifer o gerfluniau Snoopy, yn ogystal â busnesau a sefydliadau o Gymru, Castell Caerdydd, Y Bathdy Brenhinol, Capital FM, Llyngesydd, confused,com, Cadwch Gymru’n Daclus, Cei’r Fôr-Forwyn, Canolfan y Ddraig Goch, Welsh Connections a For Cardiff. Mae’r llwybr hefyd wedi denu sylw cenedlaethol gyda Barbour, Itch Pet a WildBrain i gyd yn ymuno.\nAr ddiwedd y llwybr, bydd y cerfluniau’n cael eu gwerthu mewn arwerthiant i godi arian ac ymwybyddiaeth hanfodol i’r Dogs Trust, sydd wedi agor canolfan ailgartrefu yng Nghaerdydd yn ddiweddar yn ychwanegol at eu cartref ailgartrefu ym Mhen-y-bont ar Ogwr.\nDywedodd Owen Sharp, Prif Weithredwr y Dogs Trust: “Gydag A Dog’s Trail with Snoopy, byddwn yn rhyddhau pecyn o gerfluniau Snoopy i’r mannau eiconig yng Nghaerdydd, Caerffili a Phorthcawl yn y gwanwyn yn 2022, gan fynd â ni i gyd allan i mwynhau hyfrydwch y lleoedd gwych hyn.\n“Rydym wrth ein boddau’n cael cyhoeddi noddwyr corfforaethol cyntaf un y llwybr – mae noddi cerflun Snoopy yn gyfle gwych i fusnesau, nid yn unig i gysylltu ac ymgysylltu â rhanddeiliaid, ond hefyd i gefnogi gwaith anhygoel Dogs Trust.\n“Rydym wedi bod yn helpu cŵn yng Nghymru ers dros 50 mlynedd drwy ein presenoldeb ym Mhen-y-bont ar Ogwr a nawr gyda’n canolfan ailgartrefu fwyaf newydd yng Nghaerdydd sydd ar fin helpu hyd yn oed mwy o gŵn yng Nghymru bob blwyddyn. Nod y llwybr yw codi arian ar gyfer gŵn fel y gallwn barhau i wella lles cŵn yng Nghymru a thu hwnt. Rydym yn gwybod y bydd yn arddangosfa ysblennydd i bawb sy’n ymuno ac rydyn ni wedi ein cyffroi i wneud A Dog’s Trail yn etifeddiaeth barhaol, yn union fel Snoopy ei hun!”\nBydd cerfluniau llai yn ogystal â’r cherfluniau enfawr o Snoopy, a gaiff eu haddurno gan ddisgyblion ac athrawon mewn ysgolion lleol, a fydd hefyd yn cael eu harddangos ar hyd y llwybr.\nMae amser o hyd i noddi cerflun Snoopy. I gymryd rhan e-bostiwch trailsponsors@dogstrust.org.uk neu ewch i www.adogstrail.org.uk\nGallwch hefyd ddilyn A Dog’s Trail ar Facebook, Twitter ac Instagram drwy chwilio am ‘A Dog’s Trail with Snoopy’.


Neges at sylw gweithwyr fferyllol proffesiynol o ran cael mynediad at gyllid ymarfer uwch ac estynedig - AaGIC\n› Mynediad at ariannu ymarfer uwch ac estynedig ar gyfer gweithwyr fferyllol proffesiynol\nGall pob gweithiwr fferyllol proffesiynol cofrestredig sy’n darparu gwasanaethau sy’n wynebu’r cyhoedd mewn fferyllfa gymunedol neu bractis meddyg teulu (gan gynnwys staff locwm hunangyflogedig) wneud cais am gyllid i’w cefnogi i ddatblygu sgiliau uwch neu estynedig.\nMae gweithwyr fferyllol proffesiynol sy’n gweithio o fewn y lleoliadau hyn yng Nghymru yn gymwys i gael mynediad at y cyllid ar gyfer ffioedd cyrsiau yn unig, er mwyn sicrhau cyfleoedd hyfforddi sy’n cefnogi darpariaeth gwasanaethau’r GIG.\nRhaid i geisiadau am gyllid addysg ddangos cymhelliad ar sail gwasanaeth a dangos cysylltiad â ‘Fferylliaeth: Cyflawni Cymru Iachach’, a blaenoriaethau penodol sydd wedi’u nodi.\nDylid cyflwyno ceisiadau erbyn 30ain Mehefin 2021. Bydd AaGIC yna’n adolygu’r ceisiadau hyn yn ôl y cyllid sydd ar gael ac yn rhoi gwybod i’r ymgeisydd am ganlyniad ei gais erbyn 14eg Gorffennaf. Bydd y rhai a lwyddent i sicrhau cyllid yn derbyn llythyr nawdd gan AaGIC, y gallant ei ddefnyddio pan yn ymgeisio am y cwrs yn y Sefydliad Addysg Uwch.\nBydd yn rhaid i weithwyr fferyllol proffesiynol anfon cais yn uniongyrchol at y sefydliadau sy’n cynnig y cwrs a byddant yn ddarostyngedig i’w gofynion cymhwyster hwy. Bydd AaGIC yn cysylltu â’r sefydliadau Addysg Uwch i dalu ffioedd y cwrs, ar gyfer y rhai sy’n ymaelodi’n llwyddiannus ar gyfer y cyrsiau.\nOs ydych yn gweithio o fewn unrhyw un o’r sectorau hyn, cliciwch yma i ganfod mwy am y cyrsiau sydd ar gael a chael mynediad at ffurflen gais.