Гочдархо: Адама Султана Олхазар Пайхамаран шахьар – Мединат 1424 хI – 2004 м шш. Исламан арканаш Чулацам Хьалхара рукн – АллахI воцург кхин Дела вац аьлла,\n«Гочдархо: Адама Султана Олхазар Пайхамаран шахьар – Мединат 1424 хI – 2004 м шш. Исламан арканаш Чулацам Хьалхара рукн – АллахI воцург кхин Дела вац аьлла, ...»\n1424 хI – 2004 м шш.\nХьалхара рукн – АллахI воцург кхин Дела вац аьлла,\nМухьаммад Цуьнан Элча а ву аьлла тешалла дар\nАллахI бен Дела вац аьлла тешалла даран маьIна…………………………………... 5\nДела цхьаъваран дешан билламаш…………………\nМухьаммад Делан Элча ву аьлла тешалла даран маьIна…………………………… 9\nТешалла даран дозалла……………………………………………………………….. 11 ШолгIа рукн – Ламаз дар…………………………………………………………… Ламазан маьIна…………………………………………\nПайхамаршна а, элчанашна а гергахь ламаз лараме хилар………………………… 13 Ламаз дан дезаран тешаллаш…………………………………………………………. 14 Ламаз даран пайда а, цуьнан маьIна а……………………………………………….. 15 Хьанна тIехь ду ламаз дар? …………………………………………………………... 16 Ламаз дитинчун хьукм………………………………………………………………… 16 Ламазан билламаш……………………………………………………………………. 16 Ламазан хенаш………………………………………………………………………… 17 Ламазан ракаIаташ……………………………………………………………………. 17 Ламазан парзаш……………………………………………………………………….. 18 Ламазан важибаш……………………………………………………………………... 18 Ламаз жамаIатца дар…………………………………………………………………... 19 Ламаз галдоккхуш долу хIумнаш…………………………………………………… 19 Ламаз дан ца мегаш йолу хенаш……………………………………………………. 20 Ламаз даран юкъара сифат……………………………………………………………. 20 КхоалгIа рукн – Закат далар………………………………\nЗакат бохучу дешан маьIна…………………………………………………………… 23 Закат даларан бусалба динехь йолу меттиг а, иза даларан пайда а………………. 23 Закат даларан хьукм…………………………………………………………………… 23 Закат даккха дезаран билламаш……………………………………………………… 24 Закат дала дезаш долу даьхни………………………………………………………. 25 Деши а, дети а, цаьршина метта тахана юкъахь лелаш долу кехат ахча а……….. 25 ЦIахь кхобуш долу хьайбан даьхни а………………………………………………. 26 Ялтанаш а, стоьмаш а…………………………………………\nХIара ши тешалла Исламан неI ю. И шиъ цуьнан коьрта бIогIам а бу. Цхьа а стаг бусалба лоруш вац, и ши тешалла цо маттаца динчул тIаьхьа а бен, тIаккха цаьршинца Iамал йинчул тIаьхьа а бен. Ткъа нагахь санна керста стага и тешалла дахь, цуьнца Iамал а йахь, иза бусалба лоруш ву.\n1 – АллахI бен Дела вац аьлла тешалла даран маьIна.\nИ тешалла даран маьIна – маттаца иза алар ду, цуьнан маьIна а хууш, къайлах а, гучахь а цуьнца Iамал яр а ду. Ткъа цуьнан маьIна а ца хууш, цуьнца Iамал а ца еш иза маттаца аларо пайда беш бац стагна, массо Iелам-неха цу тIехь барт хилла а бу. Муххале а, иза иштта бохуш волчунна доьхьал тешалла а хила мега иза.\n«ЛаилахIа иллаллахI» (АллахI воцург кхин Дела вац) бохучун маьIна – ЦIена а, Лекха а волу АллахI воцург Iибадат дан кхин цхьа а хьакъ вац бохург ду.\nОцу дешнийн коьрта ши бIогIам бу “Духатохар а, ТIечIагIдар а”. АллахI воцчунна лолла дар духатохар а, лолла дар цхьана АллахIана хилар тIечIагIдар а, Шеца цхьана накъост воцуш волу.\nИштта цу дешнаша шайн маьIнина чулоцу “тIагIут” керстдар. «ТIагIут» - иза АллахI а воцуш, шена Iибадат деш долу ша долу кхин долу хIума ду, адам делахь а, я тIулг белахь а, я дитт делахь а, я лаам, я дегIамарзо елахь а.\nЦу дешнийн маьIнина юкъадогIу и тIагIут цадезар, цуьнца оьгIазло хилар, цунах дIацIанвалар а.\nТкъа нагахь санна и дешнаш олуш верг, АллахI воцчунна Iибадат деш а велахь, цо оцу тIагIутана керст а ца дахь, цо и дешнаш кхоччуш аьлла дац.\nЛекха хинволчу АллахIа аьлла Къуръан чохь:\n[163:] Шун Дела цхьа Дела ву, Иза воцург кхин Дела вац, Къинхетаме, Къинхетам беш а волу (Сурат «Албакъарат» 163 аят)\nКхин а аьлла лекха хинволчо:\nИсламан арканаш Цунна цхьанна Iибадат а ца деш – цунна пайда хир бац цо «ЛаилахIа иллаллахI» аларх, я дуьненахь бусалба хила а, я эхартахь даим хир долчу Iазапах хьалхавала а.\nЛекха хинволчо аьлла:\n.[87: ] (Ткъа ахь цаьрга хаьттича, хьа кхоьллина уьш аьлла, цара эр ма ду: АллахIа; ткъа муха Iехалабелла уьш оццул чIогIа) (Сурат «Аззухруф» 87 аят) 2 – Дела цхьаъваран дешан билламаш.\n1 – Оцу дешан маьIна хаар – духатохаран а, тIечIагIдаран а маьIна. И хаар цахаарна доьхьал ду, цундела цо АллахI воцчунна деш долу Iибадат духатохуьйту, Цунна цхьанна Iибадат дан дезаш хилар тIе а чIагIдойту, Иза цхьаъ бен Iибадат дан хьакъ воций а хоуьйту.\n2 – Шена чохь шеко йоцуш долу билггал хаар. Ша и тешалла олучу хенахь шен даг чохь цхьа а шеко йоцуш, билггал цунах тешна волуш, дагна цунах там хуьлуш, цуьнан маьIнех тешаш волуш алар.\n3 – Духатохарна доьхьал долу къобул дар. Иза хуьлу – цу тешаллийно шена чулоцуш долу массо хIума къобал дарца, шен дагца а, маттаца а; Дала дийцина долу хIумнаш къобал а деш, Цуьнан омранашна муьтIахь а хуьлуш, Цо ма-де аьллачунах вуха а кхеташ, Цо аьлларг духатохарх а, йа иза кхечу агIор тида гIертарх а лар а луш.\n4 – Цу дашо чулоцуш дерг Iад дитарна доьхьал долу муьтIахь хилар. Иза хуьлу – цу дешо бохучунна муьтIахь хиларца, гучахь долчуьнца а, къайлах долчуьнца а.\n5 – Харцонна доьхьал йолу бакъо. Иза хуьлу – и дешнаш олуш волчо уьш баккъалла а шен цIенчу даггара аларца, шен дагчохь дерг а, шен матта тIехь дерг а цхьатера хуьлуьйтуш, гучахь дерг а, къайлах дерг а цхьатера хуьлуьйтуш. Ткъа и тешалла маттаца ала а аьлла, амма дагца цуьнан маьIна а, цо чулоцушдерг а духатухуш и велахь, цо цунна пайда бийр бац. Цуьнан хьал тера хир ду мунафикъ (мунепакъ) нехан хьолах, шайн даг чохь доцург шайн багца дуьйцуш болу.\n6 – Делаца гIоьнча лацарна доьхьал долу «ихлас» хилар, дог цIена хилар, цIенчу даггара и дешнаш олуш хилар. «Ихлас» – иза лайно цIенчу ниййатца, шен Iамалш Далла Iибадат дарехь Цуьнца гIоьнчий лийцарх цIена хилийтар ду. Лекха хинволчу АллахIа аьлла\n7 – Цабезамна доьхьал болу безам хилар, и дош а, цо чулоцуш дерг а шен дагна дезайтуш, цу дешан билламаш ларбеш болу цу дешан охIлунах болу нах безаш, цу дашна доьхьал долу хIума деза а ца дезаш. Стага и биллам кхочуш беш хиларан билгало ю, Далла дезаш долу хIумнаш цо шен сина дезачул хьалха дахар, Далла цадезаш долу хIума цадезар, шен са и хIума дезарна тIетоьвжаш делахь а; Дела а, Цуьнан Пайхамар а везаш берш безар а,\nДела а, Цуьнан Пайхамар а цавезаш берш цабезар а. Лекха хинволчу АллахIа аьлла:\nТавхьидул УлухIиййати олучу тавхидан цIерш: хIокху тавхьидах Тавхьидул УлухIиййати алар бахьана и тавхьид баккъалла а, цIенчу даггара цхьана АллахIе болчу безамна тIедоьгIна хилар ду.\nЦуьнан кхин йолу цIерш иштта ю:\n1 – Тавхьидул Iибадати. Иштта и цIе цуьнан яккхаран бахьана ду, Iибадат цIена цхьана АллахIа доьхьа дан дезар гойтуш и хилар.\n2 – Лааман Тавхьид. И цунах алар бахьана ду, Iамалш йечу хенахь Делера мел безаш, Цуьнгара ял хила лууш уьш ян езар гойтуш и хилар.\n3 – Iалашонан Тавхьид. Цунах иштта аларан бахьана цо Iалашо – цхьана АллахIана Iибадат дарца – цIена хила езар гайтар ду.\n4 – Лахаран (Дехаран) Тавхьид. Цунах иштта цIе яьккхина, дехар а, дика хIума лахар а цо АллахIера бен хила ца дезар гойту дела.\n5 – Iамал яран Тавхьид. Цунах иштта цIе яьккхина, цо ша йолу Iамалш цхьана АллахIа доьхьа ян езар гойту дела.\nТавхьидул УлухIиййати цIе йолчу тавхьидан хьукма:\nОцу тайпана долу тавхьид хIора бусалба стагана тIехь парз ду. И тавхьид шеца хилча бен адам бусалба а ца хуьлу, жоьжахатин цIерах кIелхьара а ца долу цунах тешна хилча бен, цуьнца Iамал а еш хилча бен. Иза ду уггар хьалха хIора стаг шех теша везаш дерг а, шеца Iамал ян езаш дерг а. Иза ду хьехамца а, Iаморца доьххьара довзийта дезаш дерг, кхин долу хIума а доцуш.\nИза парз хилар вайна билгал длу Къуръан тIехь а, Суннатехь а цуьнца омру дина хиларца, Дала Ша мел кхоьллина долу хIума а цунна кхоьллина хиларца, Шегара жайнаш а иза кхочуш хилийта диссийна хиларца.\n[36:] Ахь ала: суна дина омру АллахIана Iибадат дар а, Цуьнца накъост ца вар а ду; Цуьнга кхойкху ас, Цуьнга верзар а ду сан [Сурат «АрраIд» 36 аят]\nИсламан арканаш тешалла дар. ТIаккха, нагахь санна цара ахь бохург а дина и тешалла дахь, ахь царна хаийта Дала царна тIе пхи ламаз диллина хилар хIора дийнахь а, буса а. ТIаккха нагахь санна уьш ахь бохучунна муьтIахь хилахь ахь царна хаийта Дала царна тIе сагIа диллина хилар, церан хьалдолчаьргара схьа а оьцуш, церан мискачу нахана дIа а луш долу…»\n(Бухарис а, Муслима а дийцина ду и хьадис).\nХIара хIинца вай дуьйцуш долу Тавхьид – Дела цхьаъ вар – уггар еза Iамал ю, шел йезаниг кхин йоцуш, къиношна уггар доккха каффарат а ду иза.\nБухарис а, Муслима а далийна цхьа хьадис, Iутбана – Дела реза хуьлда цунна – Пайхамарера – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – схьа дийцина долу:\n(()) «Бакъдолуш, Дала жоьжахатина хьарам вина Делера мел безаш “ЛаилахIа иллаллахI” АллахI воцург кхин Дела вац” аьлларг».\nБерриг Элчанийн Тавхьидан Даш тIехь барт хилла хилар:\nМассо Элчанаша шайн къаьмнаш цхьабосса кхайкхина хилла ду “ЛаилахIа иллаллахI” бохучу даше. Цара массара кхерам дIакхайкхийна хилла бу оцу дашах юхаваьллачунна.\nДала вайна Шен Къуръан чохь гойту иза, дуккха а церан масалш далош. Лекха хинволчу\n[25: ] Оха хьол хьалха цхьа а элча вахийтина вац шега Оха аьлла бен: Со (АллахI) воцург кхин Дела вац, ткъа аш суна Iибадат де [Сурат «Ал-Анбияъ» 25 аят] Делан Элчано Мухьаммада а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – масала далийна массо пайхамарийн кхайкхам цхьаъ хилла хиларна. Цо вайна хаийтина – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – пайхамарш берриге а цхьана орум тIехь вежрий хилар, церан наной тайп-тайпана а болуш, церан дин цхьаъ а долуш. Церан массеран а динан бух – Тавхьид – Дела цхьаъ вар – цхьаъ бу, шарIаш а, хьукманаш а тайп-тайпана делахь а. Уьш тера бу тайп-тайпана наной а болуш, цхьа да а волуш долчу берех.\n3 – Мухьаммад Делан Элча ву аьлла тешалла даран маьIна.\n«Мухьаммадур-расулуллхI» - «Мухьаммад Делан Элча ву» аьлла тешалла даран маьIна цо де аьллчунна муьтIахь хилар ду, цо дийцинарг бакъдар ду, цо ма де аьлла духатоьхначух вухавалар ду, цо гайтинчу некъашца бен Далла Iибадат ца дар а ду.\nМухьаммад – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Делан Элча ву аьлла долу тешалла кхочуш дар:\nИ тешалла кхочуш хуьлу вай билггал тешарца, Мухьаммад – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Делан лай а, Цуьнан элча а ву аьлла, Цо массо нахана а, жинашна а вахийтина волу. Кхин а вай тешарца, иза массо пайхамарийн а, элчанийн а мохIур ду аьлла, цул тIаьхьа цхьа а пайхамар а, элча а хир вац аьлла. Кхин а вай тешарца, – Делера салават а, салам а хиларг – иза Дала Шена герга вигна Цуьнан лай ву аьлла, шена Iибадат дан хьакъ долу сифаташ цуьнца дац а аьлла. Кхин а и тешалла кхочуш хиларан бехкамех ду вай цунна тIаьхьа дозуш хилар, цо де аьлларг а, ма де аьлларг а чIогIа лерина леладар, вай йеш йолчу Iамалехь а, олучу дашехь а, даг чохь болчу кхетамашкахь а вай цуьнан суннатца доьзна хилар.\nИсламан арканаш [158: ] Ахь ала: хIай адамаш! Баккъалла а со АллахIан элча ву шуна массарна а (ваийтина) [Сурат «АлъаIраф» 158 аят].\n[28: ] Оха хьо массо нахана вахийтина ву, кхаъбоккхуш волуш, кхерам кхайкхош а волуш [Сурат «Сабаъ» 28 аят].\n[40:] Мухьаммад хилла вац шух цхьанне а да, амма иза ву АллахIан элча а, пайхамарийн мохIур (царах тIаьххьарниг) а [Сурат «Алъахьзаб» 40 аят].\nАхь ала: Сийлахь ЦIена ву сан Дела! Хилла вуй со адам а, элча а бен? [Сурат «АлИсраъ» 93 аят].\nМухьаммад – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Делан Элча ву аьлла тешалла дар кхочуш хиларна юкъа догIу хIара хIумнаш а:\n1) Цуьнга элчаналла делла хиларца мукIарло дар а, даг чохь цунах тешар а;\n2) Маттаца иза мукIарло деш схьаалар;\n3) Цо вайна йеана йолчу нийсонна тIаьхьавазар, цо де аьлларг дар, цо Iад дита аьлла харц дерг Iад дитар.\nСийлахь везчу Дала аьлла:\nИсламан арканаш «АллахI воцург кхин Дела а вац аьлла, Мухьаммад Цуьнан лай а, элча а ву аьлла тешалла динчунна Дала жоьжахати хьарам йина».\n- Оцу даш чохь цхьанакхетта Дела хьахор а, Цуьнга доIа дар а, Иза хастор а. Цо шена чулаьцна Iибадатан доIа а, дехаран доIа а. И дош наха уггар дукха лелош долу зикр ду, лело уггар атта а ду. Иза дика дош а ду, хедар доцу дазар а ду, Ихласан дош а ду, шеца стигланаш а, латтанаш а лаьтташ долу дош а ду, шен доьхьа Дала массо хIума кхоьллина дерг а ду, шен доьхьа Дала элчанаш бахийтинарг а, жайнаш диссийнарг а ду. Иза кхочуш деш дехкина ду Дала парзаш а, суннаташ а. Цуьнан доьхьа арадаьхна хилла ду ГIазотан тарраш. И дош аьлларг, цуьнца Iамал йинарг, бакъалла а, цIенчу дагца а, къобул дарца а, иза дезарца а Дала иза цо йинчу Iамале хьаьжжина цунна ял луш ялсамани вохуьйтур ву.\nШен маьIна доккха хиларехь а, шен тешалла чIогIа кхетаме сирла хиларехь а уггар коьрта лоруш ду ламаз. Бусалба дино боккха тидам тIебахийтина ламазна, доккха маьIна а делла цунна. Бусалба дино довзийтина цуьнан дозалла а, кхечу Iибадаташна юкъахь йолу цуьнан меттиг а, иза Далла а, Цуьнан лайна юкъахь йолу зIе хилар а, оцу ламазца хаалуш хилар а лайно шен Делан омрунаш мел лардеш ду.\nIаьрбийн маттахь ламаз - «Ассолату» бохург доIа боху маьIна долуш ду. Оцу маьIнийца\nДала Къуръан чохь аьлла:\n[103 ] :\nДоIа де ахь царна, бакъдолуш, хьан доIа царна синтем (а, къинхетам а) бу [Сурат «Аттавбат» 103].\nШариIатехь ламаз – «Ассолату» - бохучун маьIна иштта ду:\nИза Iибадат ду, шена чохь къастийна дешнаш а, Iамалш а йолуш долу, такбраца дIа а долош, салам даларца чекх а долуш долу.\nКъастийна дешнаш бохучун маьIна: такбир а, къуръан дешар а, тасбихь дар а, доIа дар а, иштта кхин уьш санна дерг а бохург ду.\nКъастийна Iамалш бохучун маьIна: дIахIоттар а, рукуI дар а, сужуд дар а, охьахаар а иштта и санна долу кхин долу хIумнаш а бохург ду.\nПайхамаршна а, элчанашна а – Делера салават а, салам а хуьлда царна – гергахь ламаз лараме хилар.\nЛамаз вайн Пайхамарал – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хьалха хиллачу стиглара схьа деллачу динашна а тIедожийна хиллачу Iибадатех лоруш ду.\nМасала, хIара ИбрахIим-пайхамар ву – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шен Деле доьхуш, шега а, шен тIаьхьене а и ламаз дайтар:\n[40 ] :\nСан Дела! Со хилийта Ахь ламаз деш, сан зьурет (тIаьхьло) а (хилийта Ахь иштта, ламаз дечарех) [Сурат «ИбрахIим» 40 аят].\nИсмаIил-пайхамар а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хилла шен охIлунга ламаз дарца омру деш:\n[55 ] :\nИза вара омру деш ламазца а, закатца а [Сурат «Марйам» 55 аят].\nЛекха хинволчу Дала аьлла, Муса-пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – вист хуьлуш:\n[14: ] Исламан арканаш Баккъалла а, Со АллахI ву, Со воцург кхин Дела вац хьуна; ткъа ахь суна Iибадат де, Со хьахош ламаз а де [Сурат «ТIахIа» 14 аят].\nКхин а Дала Шен Пайхамаре Iийсага а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – весет дина цуьнца.\nИза вайна гойту хIокху Делан дашо, Iийсана аьлларг дуьйцуш долчу:\n[31:] Со миччахь хилахь а декъала хилийтира Цо (АллахIа) со, со дийна мел ву ламаз де аьлла весет а дира Цо соьга [Сурат «Марйам» 31].\nДала ламаз вайн Пайхамарна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – парз дина тIедиллина стигланашкахь, Исраъ а, МиIраж а – Буьйсанна дIавигар а, Стигала хьалаваккхар а – аьлла цIе йолчу буса. Доьххьара иза парз динчу хенахь шовзткъе итт ламаз хилла, цул тIаьхьа сийлахь-цIена а, лекха а волчу Дала дайдина иза пхенна тIекхаччалц, делахь а, вай дечу хенахь пхиъ бен дац уьш, амма мел хиларехь шовзткъе итт санна ду уьш.\nИ вайна тIехь парз долу пхи ламаз массо бусалба нехан бартаца хIорш ду: Iуьйра ламаз, делкъа ламаз, малхбуза ламаз, маьркIижа ламаз, пхьуьйра ламаз а. Уьш иштта хилар массо бусалба нехан барт хиларца сецна ду.\nЛамаз дан дезаран тешаллаш.\nЛамаз дан дезар дуккха а тешаллашна тIедоьгIна чIагIделла ду, церах цхьадерш хIорш ду:\nДоьххьарниг – Къуръан тIера тешаллаш.\n.[43 ] :\nАш ламаз а дойла, закат а лойла [Сурат «Ал-Бакъарат» 43 аят].\n.[103 ] :\nБакъдолуш, ламаз, (Делах) тешаш болчарна шен-шен хенахь (дан дезар) яздина тIедоьжна хилла ду [Сурат «Аннисаъ» 103 аят].\nКхин а аьлла лекхп хинволчу Дала:\nЦарна омра дина дацара АллахIана Iибадат де аьлла бен, динлелор цIенчу даггара Цуьнан доьхьа долуш, хьанифаш (ИбрахIиман дин тIехь АллахIана цхьанна Iибадат деш берш) санна, ламаз а де, закат а ло аьлла а бен [Сурат «Албаййинат» 5 аят].\nШолгIаниг – Суннатера тешаллаш.\n1 – Ибн Iумара – Дела реза хуьлда цунна – дийцина хьадис ду, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла:\n(Цаьрга эр ду:) Шу жоьжахати чу хьа дигна? Цара эр ду: Тхо дацара ламаз деш болчаьрца. Тхо дацара мискачунна даар луш. Тхо дара (харцонна) чуэгаш, чуэгачаьрца.\nТхо дара харц деш Бекхам баран Де. Тхаьшка кхаччалц баккъалла а долуш дерг (валар) [Сурат «Ал-Муддассир» 42-47 аяташ].\nКхин а, ламаз дар тIехь дац берана, хIунда аьлча Iибадат тIедожаран билламаш цуьнгахь кхочуш боцу дела. Иштта иза тIехь дац кхетам чура ваьллачунна (коьртана галваьллачунна). Кхин а иза тIехь дац беттан денош лардеш йолчу зудчунна а, бер динчул тIаьхьа долу денош лардеш йолчу зудчунна а оцу деношкахь, ШариIато цаьршинна ламаз тIерадожадо дела, иза дан цамегаш бахьанаш цаьршинца хиларна.\nКIант велахь а, йа йоI елахь а - жимчу беран дена, йа цуьнан метта волчунна тIехь ду цуьнга ламаз де олуш цунна омру дар ворхI шаре иза кхаьчча, цул тIаьхьа итт шо кхаьчча цо ламаз деш ца хилахь тоха а еза цо берана, хьадисехь деана ма-дарра, ламаз цунна марздалийта а, цуьнга цуьнан тидам байта а.\nЛамаз дитинчун хьукм.\nЛамаз ца деш доьхьал ваьлларг бусалба динера иза аравоккхуш долу куфр дина лоруш ву, буслба дин Iад а дитина бусалба динера араваьлла стаг лоруш а ву, Дала шена тIедиллинарг дитарца иза Далла Iеса хилла дела. Цундела цунна тIедожадо тоба дар, ткъа нагахь санна цо тоба а дина, юха ламаз дан иза дIаволалахь бусалба вуьсуш ву иза, амма цо тоба а ца дахь, ламаз дан юха дIа а цаволалахь иза бусалба динера араволуш ву, керста стаг хуьлуш а ву. Иза иштта хилча, иза лийчо а ца мега, йа цунна марчо хьарчо а ца мега, йа докъа ламаз дан а ца мега, йа бусалба нехан кешнашка иза дIаволла а ца мега, иза церах воцу дела.\n1) Бусалба хилар;\n2) Хьекъал чохь хилар;\n3) ХIума къасто хууш хилар;\n4) Ламазан хан тIехIоттар;\n5) Къилбехьа дIаверзар;\n6) Iаврат дIакъовлар. Стеган Iоврат цIонги тIера когийн голаш тIе кхаччалц ду, зудчун Iоврат ши куьг а, юьхь а йоцург кхин долу ша долу дегI дIахьулдина хила дезаш ду;\n7) Ламаз деш волчун духар тIера а, цуьнан дегIа тIера а, ламаз дечу меттера а нажасат (цIена йоцу хIума, боьхалла) дIаяккхар;\n8) ЦIано яр. ХIокхо чулоцу: ламаз эцар а, жанабатах (зудчунца гIулкх хиларх) цIанлуш лийчар а.\n1 – Делкъа ламазан хан: Малх стигалан юккъера малхбузехьа жимма дехьабаьлча дуьйна дIайолалой, цхьана хIумана IиндагIан дахалла оцу хIуманан яхалле нисдаллалц ю.\n2 – Малхбуза ламазан хан: Делкъа ламазан хан дIаяьллачул тIаьхьа дуьйна дIайолалой, цхьана хIумана IиндагIан дахалла оцу хIуманан шозза яхалле кхаччалц ю; малх цIий бала болалун хан а ю иза.1 3 – МаьркIижа ламаз хан: Малх чубуьзчначул тIаьхьа дIайолалой, маьлхан цIе зIаьнарш а, малх чубуьзча хуьлуш йолу цIелла дIаяллалц ю.\n4 – Пхьуйра ламаз хан: МаьркIижа хан дIаяларца дIайолалой, Iуьйра ламазан хан хиллалц ю.\n5 – Iуьйра хан: ШолгIа сатасар дIадоладелча дIайолалой, малх гучубала болабаллалц ю.\nОцу хенашна тешалла ду IабдуллахI ибн Iамра – Дела реза хуьлда цунна – дийцина хьадис, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла:\n«Делкъа ламазан хан малх стигалан юккъера малхбузехьа жимма дехьабаьлча, адаман IиндагIан дахалла цуьнан дахалле кхаьчча дуьйна схьа, малхбуза хан кхаччалц ю. Малх буза хан малх цIий бала болабаллалц ю. МаьркIижа ламазан хан цIен зIаьнарш къайлайовллалц ю. Пхьуьйра ламазан хан буьйса юккъе яххалц ю. Iуьйра ламазан хан малх хьалабаллалц ю, нагахь санна малх хьалабалахь (суннат) ламаз ма де». (Муслим).\nМассо парз ламазийн ракаIаташ ша-дерш вуьрхIийтта ракаIат ду.\nХIокху кепехь ду уьш хIора ламазехь:\n1) Делкъа ламаз диъ ракаIат ду;\n2) Малхбуза ламаз диъ ракаIат ду;\n3) МаьркIижа ламаз кхо ракаIат ду;\n4) Пхьуьйра ламаз диъ ракаIат ду;\n5) Iуьйра ламаз ши ракаIат ду.\nИ хан кхин тIаьхьа а ца тоттуш ламаз дича гIолий йолу хан ю, амма ламаз дан мегаш йолу хан малх чубуззалц ю.\nИсламан арканаш Нагахь санна цхьамма шена хаа а хууш хIокху ракаIател совдаккхахь, йа эшадахь цуьнан ламаз гал хуьлуш ду. Амма нагахь санна иза цо вицвелла дахь вицваларан сужуд дичахьан дIанислур ду.\nХIара вай дийцина ракаIаташ некъахочун ламазехь доцурш ду. Некъахочунна мелехь ду диъ ракаIат долу ламаз шина ракаIате дацдар.\nБусалба стагана тIехь ду хIара ламазаш шен-шен хена чохь дар, ШарIехь къобул деш долчу бахьанашца ламаз тIаьхьадуьсуш дацахь, масала: наб кхетта висар, вицвелла висар, некъавоьдуш волуш шолгIачу ламазна тIеозар. Ткъа нагахь санна цхьаъ шен ламазан ханна наб кхетта хилар бахьана долуш тIаьхьависахь, йа цунна иза дицлахь, цо иза дан деза шена дага ма-деанехь.\n- Ниййат дар;\n- Шен ницкъ кхочуш хилахь ламаз ирахь дар;\n- Ламаз дIадоьхкуш долу такбир – АллахIу Акбар – алар;\n- Фатихьат (Бисмилла) дешар;\n- РукуI дар;\n- РукуIера хьалатаIар;\n- ВорхI межена тIе сужуд дар;1\n- Шина сужуд юкъахь охьахаар;\n- ТIаьххьара ташаххIуд – эттахьиг – дешар;\n- ТашаххIуд – эттахьиг – доьшуш охьахаар;\n- ТIаьххьарчу ташаххIудехь Пайхамар-на – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – салават диллар;\n- ХIара хIора рукн сих а ца луш, меллаша, паргIат дар;\n- ХIара рукнаш тIаьхье-хьалхе, шен-шен къепехь дар;\n- Салам далар.\nЛамазан важибаш бархI ду:\nХьалхарниг: Доьххьара такбир а доцуш, кхин долу дерриге такбираш, ламазехь хьала-охьа таьIаш олуш долу.2 ШолгIаниг: «СамиIаллохIу лиман хьамидахI» алар.3 Имамо а, ша цхьаъ ламаз деш волчо а ала дезаш ду иза, амма имамана тIаьхьахIоьттина волчо ала оьшуш дац.3 КхоалгIаниг: «Роббана ва лакал хьамд» алар. ХIара алар массарна а – имамана а, цунна тIаьхьахIоьттина волчунна а, ша цхьаъ волчунна а – важиб ду.\nДоьалгIаниг: РукуIехь «Субхьна роббийал Iазм» алар.\nКхузахь лууш йолу ворхI меже хIорш ю: ши куьг, шина коган буьхьигаш, когийн ши гола, хьаж а.\nХIара важиб хилар Хьанбалий мазхIабехь ду, вайн ШафиIий мазхIабехь иза важиб дац, суннат санна ду.\nМаьхьаллашна тIехь Хьашийат йинчу Къалйубийчо и дешнаш имама а, цунна тIахьахIоьттинчо а ала деза бах. Цхьана имамо бен иза ала цадезар Имам Малика – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла бах. Делахь а, вайн ШафиIийн мазхIабехь иза шиммо а аладезар Къалйубис хьахийна, цундела иза диц ма далийта хьайна.\nПхоьалгIаниг: Сужудехь «Субхьна роббийал аIл» алар.1 ЯлхолгIаниг: Шина сужуд юкъахь «РоббигIфил л» алар.1 ВорхIалгIаниг: Хьалхара ташаххIуд – эттахьиг – дешар.\nТашаххIуд иштта ду: «Аттахьиййатул мубаракатус-салавату ттIаййибату лиллахIи, ассаламу Iалайка аййухIаннабиййу ва рахьматуллохIи ва баракатухIу, ассаламу Iалайна ва Iала IибадиллахIис-солихьина, ашхIаду ал-лаилахIа иллаллохI, ва ашхIаду анна Мухьаммадан расулуллохIи».\nСуннатехь даьхкина кхин а ду и санна ташаххIудаш, деша мегар долуш.\nХIокху важибех шена хаа а хууш цхьа важиб дитинчун ламаз гал хуьлуш ду, амма иза цахууш дитнехь, йа вицвелла диснехь, тIаккха цо вицваларан сужуд дийр ду.2 Ламаз жамаIатца дар.\nБусалба стага пхи ламаз бусалба нахаца маьждигехь жамаIатца дан деза, шена Дела реза хилийта а, Цуьнгара мел хилийта а.\nЖамаIатца дина долу ламаз ша цхьамма динчу ламазал ткъе ворхI даржехь деза ду.\nИбн Iумара – Дела реза хуьлда цунна – дийцинчу хьадисехь ду, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла:\n«ЖамаIатца дина ламаз деза ду ша цхьамма динчу ламазал ткъе ворхI даржехь» (Бухари, Муслим).\nАмма бусалба зудчо шена цIахь деш долу ламаз деза а, гIолий а ду цунна жамаIатца дечу ламазал.\nЛамаз галдоккхуш долу хIумнаш.\nЛамаз кху лахахь долчу цхьадолчу хIумнашца галдолу:\n- Ламаз деш волуш шена хаа а хууш яа хIума яар, йа хи малар. Массо Iелам-нехан барт хилла хIума ду, ламаз деш волчо шена хаа а хууш хIума кхаллахь, йа цхьа хIума малахь, и динчо ламаз юха дан деза аьлла.\n- Ламазана хьашт доцучу хIуманна тIехь хаа а хууш вист хилар, къамел дар. Зайд ибн Аркъама – Дела реза хуьлда цунна – дийцина хьадис. Цо аьлла: «Доьххьара тхаьш ламаз дечу хенахь тхо ламазехь дист хилара. Шена юххехь лаьтташ волчуьнга а вист хилара ламаз деш верг, Дала хIара аят доссадаллалц:\nШу дIа а хIитта (ламазехь), Далла муьтIахь хиле (къамелаш ца деш)1 Оцу аятехь тхуна омру динера ламазехь дист цахиларца, къамел а цадарца». (Бухари Муслим).\nКхин а, ламазехь вист хила цамагаран тешалла ду хилла болу барт, шен ламазехь хьашт доцу къамел деш вист хилларг – шена хаа а хууш – цуьнан ламаз галдолуш ду аьлла.\nШафиIийн мазхIабехь суннат санна долу хIума шена хаа а хууш дитнехь а ламаз галдолуш дац, вицваларан сужуд дичхьана тоьаш ду.\nСурат «Ал-Бакъарат» 238 аят.\n- Шена хаа а хууш совнаха меттахвийлар. Совнаха меттахвийлар хуьлу нагахь санна арахьара тIехьожуш волчунна ламаз деш верг ламазехь вац аьлла хеталур долчу кепара иза меттахвийлахь.1\n- Ламазан цхьа биллам, йа рукн, хаа а хууш дитар, дита бахьана а доцуш. Масала: ламаз керахь доцуш ламаз дар, йа къилбехьа вирзина а воцуш ламаз дар. Бухарис а, Муслима а далийна хьадис тешалла ду цунна, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла, ламаз дика ца динчу Iаьрбочуьнга: «Юха а гIой, ламаз юха де, бакъдолуш, ахь динарг ламаз дацара».\n- Ламаз тIехь волуш велавалар. Цуьнан тешалла ду Iелам нехан хилла барт, велавелча ламаз галдолуш хиларна.\n1) Iуьйра ламаз динчул тIаьхьа, малх гоьмукъан йохалле кхаччалц хьалабаллалц;\n2) Малх стигалан юккъе кхаьчча, юкъал тIех баллалц;\nМалхбуза ламаз динчул тIаьхьа малх чубуззалц.2 3) Оцу хенашкахь ламаз дар мегаш цахилар гайтина Iукъбат ибн Iамира – Дела реза хуьлда цунна – дийцина долчу хьадисо.\nr ". " «Кхо хан яра Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тхуна ламаз дан ца магош а, белларш дIабохка ца магош а: малх хьалаболучу хенахь (жимма) иза лакхабаллалц; делкъа хан тIехIоьттича малх жимма (стигал юкъара) дехьабаллалц;\nмалхбузехьа малх гIоьртича а, иза чубуьзна баллалц». (Муслим).\nКхин а, уьзза маьIна ду Абу СаIида – Дела реза хуьлда цунна – Пайхамарера – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дийцинчу хьадисехь, цо элира аьлла:\n«Аш ламаз де, шайна ас ламаз деш ма-гарра». (Бухари).\nСовнаха Iамал йовзийтаран цхьа агIо ю и лакхахь ерг. Делахь а, цул нийсаниг ю: нахана гергахь дукха хеташ ерг дукха ю, йоцург яц.\nМасала, шега салам деллачунна доьхьал куьг лаьцча, йа когара тударг, йа (чимчаргIа доцу) мача дIаяьккхича, тIекхоьллина коч дIаяккхар, йа тIеюха атта йолу коч тIеюхар, оцу массо хIумано ламаз гал ца доккху. Цкъа а шозза а деш долу хIума а кIеззиг лоруш ду, масала шозза ког баккхар санна, цундела цо ламаз гал ца доккху. Амма цхьа хIума тIаьхьий-хьалхий кхозза дахь цо галдоккху. И кхозза дича галдоккхуш йолу Iамал а йоккха Iамал ю, цундела, керахь меллаша суьлхьа хьовзош хилахь а, йа пIелг кIамбича а, йа нуьйда дIатесча а, ламаз гал ца долу. (Хьажа: Имам Нававийн жайна «Ровдатут-тIлибийн» 131 агIо.) Оцу хенашкахь дар хьарам долу а, мегаш доцу а ламаз суннат ламаз ду, шен цхьа а бахьана доцуш долу. Ткъа нагахь санна цхьа бахьана долуш ламаз цу хенашкахь нислахь и дича хIумма а дац. Бахьана долу ламазаш ду, масала докъу ламаз, маьждиг хьурмат ламаз, ламаз эцначул тIаьхьа деш долу суннат ламаз, доькхуш деш долу ламаз, иштта уьш санна цхьана бахьанийна деш долу ламазаш а.\nДелера салам-маршалла хиларо ша ламазана хьала а гIаьттина, шен Далла хьалха ша дIахIуттучу хенахь шен дагца ниййат деш хилла – цо маттаца иза аьлла хилар деана а дац цхьанхьа а1 - тIаккха такбир деш хилла цо «АллхIу Акбар» олуш, шен ши куьг белш тIе кхаччалц хьала а айдеш, цхьайолчу хенахь лергадуьме (лерган дуьхьиге) кхаччалц а ойъуш хилла цо. ТIаккха шен аьтту куьг шен аьрру куьйгана тIедуьллуш хилла цо, и шиъ ший а шен накхана тIе а дуьллуш.2 ТIаккха, цо ламаз дIадолош хилла, ламаз дIадолоран цхьана доIийца. Оцу доIанех цхьаъ ду: «СубхьнакаллохIумма ва бихьамдик, ва таброкасмук, ва таIла жаддук, ва лилхIа гIойрук». ТIаккха цул тIаьхьа сурат «АлФатихьат» доьшуш хилла цо, тIаккха «АллхIу Акбар» олуш хилла шен ши куьг хьала а айдеш, тIаккха рукуI деш хилла, шен букъ нисса дIа а нисбеш, хи чохь долу кад шен букъ тIебиллича а Iенар боцуш.\nТIаккха цо олуш хилла кхозза «Субхьна роббийал Iазим», тIаккха хьаланислуш хилла иза – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша олуш:\n«СамиIаллхIу лиман хьамидахI, роббан ва лакал хьамд»3, шен ши куьг юха а хьала а айдеш. ТIаккха «АллхIу Акбар» а олуш сужуд деш хилла цо, ша сужудана охьавахча шен ши пхьарс шен дегIана гена а боккхуш – пхьаьрсан кIелонаш гучу хьоле кхаччалц, шен коьрта хьаж а, мара а, ши куьг а, когийн ши гола а, когийн буьхьигаш а дикка лаьтта тIе а таIош. ТIаккха сужудехь олуш хилла цо: «Субхьна роббийал аIл» кхозза. ТIаккха «АллхIу Акбар» а олуш охьахууш хилла иза, шен аьрру кога тIе, иза шена кIеллахь а болуш, аьтту коган пIелгаш къилбехьа дирзина а долуш, сужуд дечу хенахь ма-хиллара.\nТIаккха, ша охьахиъначу хенахь олуш хилла цо: «РоббигIфир л, вархьамн, важбурн варфаIн, вахIдин, ва Iфин варзукън». ТIаккха «АллхIу Акбар» а олуш юха а сужуд деш хилла, тIаккха шолгIачу ракаIате хьалагIоттуш хилла «АллхIу Акбар» а олуш.\nИштта и хIума деш хилла цо – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хIора ракаIатехь а.\nТIаккха, ши ракаIат дIадаьллачул тIаьхьа, хьала а цагIоттуш, хьалхарчу ташаххIудана (эттахьигана) охьа а хуий, цо доьшуш хилла: «Аттахьиййтул мубрактус-салавтуттIаййибту лиллхIи, ассалму Iалайка аййухIаннабиййу ва рахьматуллохIи ва барактухIу, ассалму Iалайн ва Iал IибдиллхIис-слихьна, ашхIаду ал-лилхIа иллаллохIу, ва ашхIаду анна Мухьаммадан расулуллохIи. АллхIумма солли Iал Мухьаммадин ва Iал ли Мухьаммадин ва саллим».\nТIаккха кхоалгIачу ракаIатана хьалагIоттуш хилла иза, «АллхIу Акбар» а олуш, ша хьаланисвелча ши куьг хьала а айдеш – хIара йоьалгIа меттиг а ю цо ламазехь куьйгаш хьала айдеш хилла йолу.\nТIаккха, ша маьркIижа ламазехь волуш кхоалгIачу ракаIатера ваьлча ташаххIудана охьахиъча, йа доьалгIачу ракаIатера ваьлча ша делкъа а, малхбуза а, пхьуьйра а ламазашкахь хилча, иза охьахууш хилла аьрру хенан маьIиг тIе, шен аьрру ког аьтту Вайн Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – маттаца ниййат дина аьлла деана дац цхьанхьа а. Цундела цхьа а мазхIаберчу Iелам стага ца аьлла иза маттаца хьаалар парз ду, йа важиб ду аьлла. Делахь а, вайн ШафиIий мазхIаберчу Iелам-наха маттаца шен дагчура ниййат хьаалар «мустахьабб» - «дича дика ду» аьлла, даг чохь долчунна маттаца хьаолучуьнца гIо хилийта.\nЦундела, мегар дац иза маттаца хьаолучуьнга иза ма ала бохуш цунах йоккха хилпало ян а, йа ца олучуьнга ала бохуш дов дан а. И иштта бохур дерг хIара дин а, йа хIокху динан баххаш а, йа кхуьнан дух а ца доьвзаш жехIил стаг ву.\nКхузахь а, хьадисашкахь а деана «Iалас-содри» боху дош Iаьрбийн маттахь тайп-тайпана маьIна долуш ду. Вай и дош вайна доьххьара доьвзачу маьIнийца гочдича иштта хуьлу: «накхана тIехь». Делахь а, оцу хьадисийн шархь динчу Iелам-наха цуьнан маьIна «накхана кIеллахь, цул лахахь» бохург ду аьлла. ТIаккха, вайн ШафиIийн мазхIабера тIаьхьабаьхкинчу Iелам-наха ши куьг даг тIе дилла, йа иза долчхьа, йа цунах терраче дилла аьлла, вай йеш йолу уггар йеза Iамал – Делах тешар, Ийман – дагчохь йолу дела. [Хьашийатул Бажурий, 1\_179; Хьашийатул Къалйубий Iалал Махьаллий 1\_197]. Ткъа уьш даг тIе дехкича а, йа цунна улло дехкича а, йа цадехкича а галдала хIума дац, хIунда аьлча дог а ма ду некхан лахарчу агIона чохь. Цхьаболу кегий-нах оцу хIумнах ца кхета, оьрсийн, йа нохчийн маттара гочдина хIума дешча шайна доьххьара дIа хеталучу маьIнийца хIуманаш леладо. Цундела хьуна хаа деза – Дала хьо а, со а Шен нийсачу некъа тIе нисвойла – нийсо а, нийса дерг а Къуръан-Суннат вайна довзийтинчу Iелам-наха бохучунна тIаьхьавазар хилар, хIунда аьлча цара вайна Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – лелийнарг бен, вайна пайда берг бен эр доцу дела.\nХIокху зикран а, доIанийн а маьIна хьайна хаа лаахь, хьо хьажа «Бусалба стеган гIап» олучу жимчу жайни тIе. Цу тIехь хьуна карор ду церан вайн маттара маьIнаш а, иштта кхин а дуккха а доIанаш а, пайданаш а.\nкогана буххула жимма ара а боккхуш, аьтту ког сужудехь санна, пIелгаш къилбехьа дирзина а долуш Iад а буьтуш. ТIаккха шен ши куьг шен шина ност тIе а дуьлле, аьтту куьйган пIелгаш схьагулдеш хилла, хьажоран пIелг дIабахийтина а буьтуш, иза хьалаайбархьама,1 тIаккха цу пIелга тIехьожуш а хилла иза. ТIаккха, ша ташаххIуд дешна ваьлча салам луш хилла цо хIара а олуш: «Ассалму Iалайкум ва рохьматуллхI» - аьтту агIор а, «Ассалму Iалайкум ва рохьматуллхI» - аьрру агIор а. Цо шен корта дIаберзош хилла салам лучу хенахь, шен шина беснен кIайн меттиг тIехьа болчарна гучу хьоле кхаччалц, Делера уггар деза салават а, салам-маршалла а хуьлда цунна.\nПайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – иштта ламаз даран сифат масийтта хьадисехь билгалдаьлла ду.\nХIара хIинца ахь дешнарш ламазан цхьадолу хьукманаш дара. Оцу ламазах доьзна ду хьан кхин йолу Iамал къобул хилар, цундела, иза нийса а, дика а хилахь кхин йолу Iамал а нийса а, дика а хир ю, ткъа нагахь санна иза нийса ца хилахь кхин дерг а нийса хир дац. И ламаз ду уггар хьалха Делан лайга хоттур дерг а, Къемат дийнахь хьесап дийр дерг а. Ткъа нагахь санна ахь и ламаз дан ма-дезза дахь лекха хинволу Дела реза хир ву хьуна, нагахь санна ахь цунах цхьа хIума эшадахь хIаллакьхила герга ду хьуна. Кхин а хьуна хаа деза, и ламаз вочу хIумнах а, цамагийна долчух а хьо вухатухуш дерг хилар. И ламаз ду, адамийн синош массо вочу хIуманех цIандаллац уьш туо деш долу дарба.\nТашаххIуд доьшучу хенахь, «АшхIаду ал-ла илахIа» аьллаче кхаьчча, «илахIа» дешан доьххьара элп «и» олуш хьажоран пIелг хьалаайъа беза, жимма охьасеттина а буьтуш, къилбехьа бирзина хуьллучу агIор. Амма иза меттахбахар, Имам Нававис «Танкъихь»\nжайни чохь цуьнан агIонаш йалийна, церах нийса ерг меттах а ца бохуш, цхьана метта латтор ю аьлла цо.\n…Ламаз а де, закат а ло… [Сурат «Албаййинат» 5 аят].\n«Ислам пхеа хIуманна тIедоьгIна ду…» царна юкъахь цо хьахийра: «Закат далар а…»\nДала закат даккха аьлла ду, адамийн синош а, дегнаш а сутараллех а, бIаьрмецигаллех а, дукха даьхни дезарах а дIацIандалийтархьама; мискачу нехан а, гIо оьшуш болчу нехан а дог оьцуш; шена тIера закат луш долу даьхни цIандеш, иза алсамдалийта, цунна беркат хуьлуьйтуш, массо зенах а, бохамех а иза лардалийта; хIора къоман дахарца а, иза ирс долуш хиларца а доьзна долу юкъара хьашташ кхочуш хилийта. Лекха хинволчу Дала\nШен Къуръан чохь хьахийна Ша и закат даккхийтаран пайда:\nАхь схьаэца церан даьхни тIера сагIа, уьш цIанбеш долу, айхьа церан синош а цIандеш долу [Сурат «Ат-Тавбат» 103 аят].\nЗакат далар хIора бусалба стагна тIехь парз ду, нагахь санна цуьнан закат даккхал даьхни а хилахь, цу даьхнийца закатан билламаш кхочуш а хилахь. Шен хьекъал чохь воцучунна тIера а, берана тIера а даккха дезаш ду иза цаьршинан дас, йа цуьнан метта волчо. Нагахь санна иза дала дезаш дац аьлла цхьаъ доьхьал валахь, ша хууш а волуш Дала цунах аьлларг, оцу хьолехь иза бусалба волчара араволуш ву, керста хуьлуш а ву.\nТкъа нагахь санна закат ца луш цхьаъ доьхьал валахь – дала дезаш дац а ца бохуш – делахь а ша бIаьрмециг хиларна, йа цуьнан гIулкх атта хетарна, оцу хьолехь и стаг даккхийчу къинойх доккха къа латош ву, песикъ стаг лоруш а ву.\nНагахь санна иза оцу хьолехь а волуш дуьненчура дIавалахь, иза лахь, Делан лаамехь ву иза, Шена лаахь гечдийр ду Цо, Шена лаахь Iазап дийр ду, хIунда аьлча Сийлахь волчу Дала аьлла долу дела:\nИсламан арканаш [ 48] :\nБакъдолуш, Дала геч ца до Шеца накъост варна, цул лахара долчунна геч до Цо Шена луучунна [Сурат «Ан-Нисаъ» 48 аят].\n :43 Деший а‚ детий а гулдеш болчаьрга‚ Делан новкъахь цуьнца харж ца еш – ахь кхаъ баккха цаьрга лазош долчу Iазапца. (Къемат) дийнахь жоьжахатин цIергахь цIе юьллур ю церан даьхнех‚ цуьнца (цIарца) дагор ду церан хьаьжнаш а‚ церан агIонаш а‚ церан баккъаш а: "ХIара ду аша шайна гулдинарг‚ Iовша шайна шаьш гулдина хилларг" малийкаша) олуш [Сурат «Ат-Тавбат» 34-35 аяташ].\n))....(( «Шен даьхнех закат дIацалуш волу цхьа а стаг вуьтур вац жоьжахатин цIе цунах ца латош.\nЭкъанаш санна кечдийр ду цунна цуьнан и даьхни, тIаккха цуьнан ший а агIона тIе а, цуьнан хьаж тIе а йохкур ю и цIеран экъанаш. Иза ишттачу хьолехь лаьттар ву шовзткъе итт эзар шарахь, Дала Шен лайшна юкъахь хьукм дина чекхдаллалц. ТIаккха цул тIаьхьа гур бу цунна шен кхин дIа болу некъ: йа ялсамане, йа жоьжахате…» (Бухари, Муслим, хIара дешнаш Муслима а ду).\nШолгIаниг: Маьрша хилар. Лай волчу стагна тIехь дац закат даккхар дукхах болчу Iелам-нахана гергахь. Иштта, Муктаб волчу лайна а тIехь дац иза, хIунда аьлча цуьнан ахча ца дуьсу дела.\nДоьалгIаниг: Даьхни ша-дерг долахь хилар. Яздина долчу декхарна тIе а закат ца дужу;\nиштта масийттаммо барт бина юкъахь лелочу гIулкхах йолу са дIасаеккъалц цунна тIе а закат ца дужу, цхьаьнга декхар деллачул тIаьхьа стагна тIе мискалла ягIахь цуьнан декхар юха дерззалц оцу декхарна а закат тIе ца дужу. Дикчу меттехь «вакъф» 1 дина долчу даьхнийна а закат тIе ца дужу – гIазотан тIемалошна доьгIна долу даьхни а, маьждигашна доьгIна долу даьхни а, мискачу нахана доьгIна даьхни а санна долу -.\nИсламан арканаш ПхоьалгIаниг: Шо дузар. Цхьа а даьхни тIехь закат ца хуьлу, цунна тIехь цхьа шо хьаладуззалц, лаьттара хьадоккхуш долу даьхни доцург – стоьмаш а, ялта а санна долу.\nЛаьттара хьаладолуш долчу даьхни тIера закат даларан хан и даьхни схьагулдича хуьлуш ю, шо дуззалц Iан ца веза, лекха хинволчу Дала аьлла долу дела:\nАш цуьнан хьакъ дIало (шаьш) и (ялта) чудерзийначу дийнахь [Сурат «Ал-АнIам» 141].\nЛаьттах хьаладоху маьIданийн а, лаьтта бухахь карочу хазнийн а закат даларан хан уьш лаьтта бухара хьаладоху хан ю, уьш а лаьттах хьалайохуш йолу дела.\nШена тIера закат даккха дезаш болу дешин барам 20 (ткъа) «мискъл» бу, цхьа «мискъал» 4,25 грамм ю, цундела, граммашкахь лерича 85 грамм деши долчо цунна тIера 2,5% закат дала деза.\nШена тIера закат даккха дезаш болу детин барам 200 (ши бIе) дирхIам бу, цхьа дирхIам 2,975 грамм лоруш ду, цундела, 595 грамм дети долчо цунна тIера 2,5% закат дала деза.\nТахана лелаш долу кехатан ахчан барам, цунна тIехь шо дуьзначул тIаьхьа, закат даккха хан тIекхаьчча, йа 85 грамм дешин мехаца лара деза, йа 595 грамм детин мехаца лара деза.\nЦундела оцу кехатан ахчан барам хийцалуш хуьлу цуьнах догIучу дешин а, детин а мехе хьаьжжина. Иза иштта хуьлу дела, шегахь ахча дерг хьажа веза, шегахь йа 85 грамм деши эццал, йа 595 грамм дети эццал ахча дуй, нагахь санна иза кхочуш хилахь, иза шен долахь а долуш цунна тIехь шо хан а ялахь, цо цунах 2,5% закат дала деза, оцу ахчанан цIераш тайп-тайпана хиларга а ца хьоьжуш – рийал, динар, франк, евро, сом, йа кхин дерг а – йа и ахча кехатах хиларга а, йа аьчка хиларга а, йа кхечу хIумнах дина хиларга а ца хьоьжуш.\nТкъа вайна массарна а хууш ду ахчанан мах цхьацца хенахь хийцалуш хилар, цундела, закат луш верг хьажа везаш болчу бараман хан ахча долахь а долуш шо тIехIоьттина йолу хан ю.\nДешин а, детин а, ахчан а барам кхочуш а хилла, и кхо хIума оцу барамал совдалахь, 2,5% закат дала деза оцу совдаьллачух а.1 Цуьнан тешалла ду, Iелас – Дела реза хуьлда цунна – дийцина долу хьадис, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла:\nИсламан арканаш " ".\nЗударша хазаллийна духа кечдина долу деши, нагахь санна гул а деш дIадуьллуш делахь цунна тIера закат догIу массо агIор. Амма нагахь иза зударша лелош делахь, йа леладайта эцца делахь цунна тIехь закат дац, Iелам-нехан шина кепара аьллачу хьукманах нийсачунна тIе а доьгIна аьлча. Доьххьаралерачух закат дала дезаран тешалла деших а, детих а закат дала деза олуш долчу хьадисийн юкъара маьIна а ду, Абу Давуда а, Насийс а, Тирмизийс а далийна хьадис а ду, Iамр ибн ШуIайбан дас шен дегара – Дела реза хуьлда цунна – дийцина долу, шен йоI а ялош цхьа зуда еара аьлла, Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – волча, оцу йоьIан куьйгах стомма дешин ши хIоз а болуш. ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла нене: «ХIокхуьнан закат луш юй хьо?» Цо аьлла: «ХIан-хIа». ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Къемат дийнахь Дала хьайх и шиъ бахьана долуш цIеран ши хIоз хьовзор дезар дуй хьуна?» ТIаккха цу зудчо и шиъ хьа а баьккхина, Пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дIабелла: «И шиъ Делан а, Цуьнан Элчанан а бу хIинца» - аьлла.\nКхин а цхьа тешалла ду оцу хьукманна, Абу Давуда а, иштта кхечара а далийна долу хьадис, Iаишата – Дела реза хуьлда цунна – дийцина долу.\nЦо аьлла: «Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – со йолча чувеара, тIаккха цунна сан керахь детин мохIурш гира, тIаккха цо соьга хаьттира: «ХIара хIун ю, хIай Iаишат?» Ас элира:\n«Ас хьуна кечйалархьама дина ду хIорш, хIай Делан Элча» ТIаккха цо элира: «Церан закат дIалой ахь?» Ас элира: «ХIан-хIа» ТIаккха цо элира: «Иза тоьаш ду-кх хьуна жоьжахати чу яха».\nДеши а, дети а доцуш кхин долу маьIданаш – жовхIарш а, мехала тIулгаш а – шайна тIера закат дала дезаш дац цхьанне а Iелам-стагана гергахь. Амма нагахь санна уьш йохкаэцар лелорна дехкина делахь, тIаккха царна тIера закат дала деза, йохка-эцарна лелош долчу кхечу даьхнех санна.\nОцу хьайбанашна юкъара закат дала дезаш дерш кхоъ ду: эмкалш а, бежнаш а, уьстагIий а. Царна тIера закат дала деза нагахь санна уьш шеран дукхах йолчу хенахь шаьш дежаш делахь, хIунда аьлча дукхах йолчу ханна ша йолу хенан хьукм хуьлу дела.\nЦуьнан тешалла ду Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ши хьадис:\n«Къинхетаме а, Къинхетам беш а волчу АллахIан цIарца! ХIара Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – бусалба нахана тIедожийна долу парз сагIа ду, Дала цуьнга цуьнца омру дина хилла а ду. Нагахь санна цхьана бусалба стаге ша ма-дарра иза дала деза алахь, юха а ца волуш дIалойла цо иза, нагахь санна дала дезачул совнаха ло алахь ма лойла цо иза. Ткъе йиъ эмкална тIера дуьйна дIа хIора пхеанна тIера 1 шо кхаьчна 1 уьстагI бу. Ткъе пхеанга хьалакхаьчначул тIаьхьа ткъе-пхийттанна тIекхаччалц 1 шо кхаьчна эмкал ю. Ткъе-ялхийттанга хьалакхаьчначул тIаьхьа шовзткъе пхеанга кхаччалц 2 шо кхаьчна сте 1 эмкал ю. Шовзткъе ялханна тIе кхаьчначул тIаьхьа кхузткъа тIе кхаччалц 3 шо кхаьчна 1 эмкал ю – бугIе еана йолу. Кхузткъе цхьанна тIе кхаьчначул тIаьхьа кхузткъе-пхийттанга кхаччалц 4 шо кхаьчна йолу 1 эмкал ю. Кхузткъеялхийттанга кхаьчначул тIаьхьа дезткъе-иттанга кхаччалц 2 шо кхаьчна йолу 2 эмкал ю.\nДезткъе-цхьайттанга кхаьчначул тIаьхьа цхьа бIе ткъа эмкал тIе кхаччалц 3 шо кхаьчна 2 эмкал ю – бугIе еана йолу. Нагахь санна цхьа бIе ткъа эмкалал совйалахь, хIора шовзткъанна тIера 2 шо кхаьчна 1 эмкал ю, хIора шовзткъе-иттанна тIера 3 шо кхаьчна 1 эмкал ю, ткъа шен йиъ эмкал бен йоцучунна тIехь (парз) сагIа дац – церан дена иза лаъалц1 – ткъа нагахь санна пхеа эмкале хьалакхачахь царна тIера 1 шо кхаьчна 1 уьстагI бу. УьстагIашна тIера догIу сагIа – церах дежаш долчарна тIера –: шовзткъа уьстагI хилахь 1 шо кхаьчна 1 уьстагI богIу цхьа бIе ткъа (120) уьстагI тIе хьалакхаччалц. Нагахь санна цхьа бIе ткъаннал сов балахь ши бIе уьстагI тIе кхаччалц 1 шо кхаьчна 2 уьстагI богIу. Нагахь санна ши бIе уьстагIал совбалахь кхаа бIе тIе кхаччалц 1 шо кхаьчна 3 уьстагI богIу. Нагахь санна кхаа бIенал совдовлахь, тIаккха хIора 100 уьстагI тIера 1 шо кхаьчна 1 уьстагI бу. Нагахь сана, дежаш долу уьстагIий шовзткъа уьстагIал цхьа уьстагI хилла а кIеззиг хилахь – царна тIехь (парз) сагIа дац, церан дена иза лаъалц».13 [Бухари].\nОцу барамашна кхин а тешалла ду МуIазера – Дела реза хуьлда цунна – схьадеана хьадис, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – иза Йемене вохуьйтучу хенахь цунна омру дина хиллера аьлла, хIора ткъе-итт бежинна тIера 1 шо кхаьчна 1 эса Парз а доцуш, вуьшта шена мелана сагIа даккха цунна лаахь, иза доккхур ду цо, амма парз сагIа – закат – дац цунна тIехь оцу барамал кIеззиг хилахь.\n«Васакъ» - кхузткъа сахь хиллал болу барам бу. Цундела ялтанийн а, стоьмийн а закатан барам кхо бIе сахь бу. Цуьнан таханлера барам буьстича иза 653 кийла хуьлу, дикчу кIаца лерича.\nЯлтийна тIера а, стоьмашна тIера а закат даккхарехь билламе дац цхьа шо дузар, Дала\nКъуръан чохь аьлла долу дела:\nБусалба стага мах лело кечйина йолу массо хIума а юкъа йогIу хIокху декъана, цундела хIара дакъа уггар доккха дакъа ду, дукхах долу даьхнин тайпанаш юкъалоцуш долу. Оцу хIуманашна тIера закат догIу ШарIо биллинчу бараме уьш кхачахь. Церан барам шеца лоруш дерг дешин а, детин а бараме церан мах кхачар ду – йа ткъа динар: 85 грамм деши, Масала, стерчий хуьлу охуна дан лелош, йа дечке дуьгуш, йа кхечу гIулкхана лелош.\nХIай Делах тешнарш! Шаьш даьккхинчу дикчу даьхнех сагIа луш хила, Оха шуна лаьттах схьадаьккхинчух а (сагIа ло) [Сурат «Ал-Бакъарат» 267].\nДукхах болчу Iелам-наха маьIданашна тIера закат далар тIедожарна билламе дина церан барам кхочуш хилар. Иштта цара аьлла, церах дIадала дезаш дерг 2,5% ду аьлла, дешихдетих долчунах а тар дина.\nБ) Хазна: Иза бусалба дин дале хьалха лаьттах доьллина хилла, йа иза деанчул тIаьхьа а, хьалха хиллачу керста наха бусалба нехан мехкашкахь, йа шайн мехкашкахь лаьттах дIадоьллина хилла мехала долу хIума ду, шена ша-долчунна тIехь, йа цхьадолчунна тIехь керстаналлин билгало а йолуш долу, церан цIерш санна йолу, йа церан паччахьийн цIерш, йа церан суьрташ, йа жаIарш, йа церан цIуш1 тIехь долу суьрташ санна йолу.\nАмма нагахь санна цунна тIехь, йа цунах цхьадолчу хIуманна тIехь бусалба нехан билгало хилахь – Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цIе санна ерг, йа бусалба нехан цхьана паччахьийн цIе, йа Къуръан тIера цхьа аят – иштта билгало тIехь хилахь иза бусалба нехан ян а яйна, тIаккха карийна хIума лоруш ю. Нагахь санна цу тIехь цхьа а билгало ца хилахь – иза пхьегIа хиларца, йа хазаллийна кечдина деши-дети хиларца\n– тIаккха а иза карийна хIума лоруш ю, дола яккха мегаш а яц дIакхайкхийначул тIаьхьа бен, хIунда аьлча иза бусалба стеган даьхни долу дела, цуьнан долара дIа даьлла лоруш а доцуш долу.\nОцу хазнех керста нехан хилар хиъначунна тIера закат догIу, цуьнан пхоьалгIа дакъа.\nЦунна тешалла ду Абу ХIурайрас – Дела реза хуьлда цунна – дийцина хьадис, Делан\nЭлчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла:\n.(()) ЦIу – иза жаIарш а, тIулгаш а, дитташ а, йа иштта кхин йолу хIумнаш а ю, наха шайна сужуд деш, йа шайгара гIо доьхуш, шайн Iибадат деш йолу.\nДукхах болчу Iелам-нахана гергахь цунна тIера пхоьалгIа дакъа догIу, иза дукха хилахь а, йа кIеззиг хилахь а. Иза дIадала езаш йолу меттиг хIонс дIалуш йолу меттиг ю церан.\nПхоьалгIа дакъа дIаделлачул тIаьхьа дуьсуш дерг и хазна карийначунна дуьсуш ду, Iумара\n– Дела реза хуьлда цунна – пхоьалгIа дакъа схьаэцначул тIаьхьа диснарг карийначунна дIаделла хиларна.\n1 – Къе нах бу, шайн дахарехь оьшуш долу хIума ца карош берш, йа цунах оьшург цхьадерг бен доцуш берш. Ишттачу нахана цхьана шарана царна тоъал закатах даьхни дала деза.\n- Керста стагана закат тIера даьхни дала мегаш ду нагахь санна цо бусалба дин тIелоцур ду аьлла догдохуш хьал делахь, йа цунна иза делча бусалба нах цуьнан вонах кIелхьара боьвр белахь, йа иштта цунах тера долчу хьолашкахь.\nИсламан арканаш ) ( [60:]\nМахкахь уггар дукха юуш йолчу яахIуманах цхьа сахь ду важиб дерг, масала: цхьа сахь кIа, йа мукх, йа хурманаш, йа кишмиш, йа наьхча, йа дуга, йа хьаьжкIаш. Цхьа сахь таханлерчу барамца лерича 2 кила а, 176 грамм а хуьлу.\nСахь даккхаран ши хан ю: даккха мегаш йолу хан – Iийд дийнал цхьа де, йа ши де хьалха1; даьккхича гIолий долу хан – Iийд дийнахь Iуьйре гучуйолучу хенахь, Iийд ламаз дан хан хилале цхьажимма хьалха. Оцу хенахь даьккхича дика хилар гойту Делан Элчано\n– Делера салават а, салам а хуьлда цунна – омру дина хиларо, нах Iийд ламазе арабовлале даккха аьлла.\n«Марха кхобучо марха достуш деш доIа ду, Дала духа ца тухуш долу». (Ибн МжахI).\nЦундела бусалба стага шен марха досту хан эрна дIа ца йохуьйтуш, шен Деле доIа деш яккха еза, хьанна хаьа, сийлахь лекха волчу АллахIан совгIатех цхьа совгIат нисдала а мега цунна, дуьненахь а, эхартахь а цуьнан ирс хуьлуьйтур долу.\n- Дала марханаш кхобуш хиллачарна шайнна йоьгIна цхьа неI ю ялсаманехь, шена чухула марханаш кхобуш хилларш бен чугIур боцуш йолу. Дала царна иза йоьгIна церан лерам беш, уьш кхечарех къастош. СахIл ибн СаIд цIе йолчу асхьаба – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла:\nНовкъахь хилар бохург – кхузахь лууш дерг, цхьана геначу метте ваха новкъа ваьлла хилар ду. Ламаз дац дан а мегаш, тIеттаоза а мегаш болу некъ бу иза.\nИсламан арканаш «Мархано а, Къуръано а шаьшшин накъостана шапаIат дийр ду Къемат дийнахь. Мархано эр ду: «ХIаъ хIай сан Дела! Шен дегIан марзонех а, яахIумнах а юхатуьйхира ас иза, шапаIат дайтахьа соьга цунна!» Къуръано а эр ду: «Буьйсанна ечу набарх вухаваьккхира ас иза, шапаIат дайтахьа соьга цунна!» ТIаккха цаьршинна пурба а делла, цаьршина шапаIат къобал дийр ду». (Ахьмад).\n- Марха кхабаро бусалба стаг собаре во, хало ловр йолуш а хуьлуьйту, хIунда аьлча мархано шена дезаш долу хIумнаш а, шен дегIан марзонаш а Iад юьтуьйту цуьнга, ткъа синлаам бухатохар тIехь йоккха хало хуьлу.\nМарха кхабар парз хиларан билламаш.\nIелам-нехан барт хилла марха парз ду аьлла, хIора пхийттара ваьлла волчу бусалба стагна, нагахь санна иза шен хьекъал чохь а велахь, могаш а велахь, некъахо а вацахь.\nЗудчунна а тIехь парз ду марха кхабар, нагахь санна иза беттан денош лардеш а яцахь, бер динчул тIаьхьа долу денош лардеш а яцахь.\nМарха кхабаран гIиллакхаш.\n1 – Марха кхобуш верг ларвала веза гIийбат дарх а, эладита дийцарх а, иштта Дала хьарам динчу кхечу дешнех а. ХIора бусалба стага шен мотт ларбан беза хьарам долу хIумнаш дийцарх а, кхечу нехан сий дойъу хIума аларх а. Вайн Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла:\n«Харц тешалла дар а, цуьнца Iамал яр а Iад ца дуьтуш верг – Далла оьшуш дац цо даар а, малар а Iад дитар». (Бухари).\n2 – Iуьйкъанна яахIума яар Iад ца дитар, хIунда аьлча цо марха кхобуш волчунна и кхаба гIо до дела. Цхьамма Iуьйкъанна хIума кхаьллича, шен дийнахь шен гIулкх дан гIора а, паргIато а йолуш хир ву иза, цундела Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна\n– Iуьйкъе йе аьлла вайга:\nДала цхьанна салават дуьллу бохучун маьIна – Цо цуьнах къинхетам а бо, Шена гергахь хазчу хасторца хьаха а во бохург ду.\nМалийкаша салават диллар – Деле цунна къинхетам бехар ду.\nИсламан арканаш «Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша ламаз дале марха дастара тIедачу хурманашца. ТIеданаш яцахь йекъачаьрца дастара, уьш а ца хилча хин къурдаш деш марха дастара цо». (Абу Давуд).\n5 – Къуръан дукха дешар, лекха хинволу Дела дукха хьехавар, Иза дукха хестор, сагIа дукха далар а, дика Iамалш а, суннат ламазаш а дукха дар, иштта кхин йолу дика Iамалш а дуккха йар. Ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цунна – аьлла:\nr ". " r «Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – нахана юккъахь дика хIума уггар дукха деш верг вара. Иза уггар комаьрша хуьлу хан мархин бутт бара, Жабраилмалийкаца иза цхьанакхетачу хенахь. Жабраил-малийк мархин беттан хIора буьйсанна цхьанакхетара цуьнца, тIаккха цо цунна Къуръан Iамадора. Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шеца Жабраил цхьанакхетачу юкъахь чIогIа комаьрша хилара, арахь хуьлу сиха мох санна сиха дара цуьнан сагIа далар, и мох массо метте кхачаре терра, цуьнан сагIин беркат массарна а кхачара». (Бухари, Муслим).\nМарха дохош долу хIумнаш.\n- Марха доха до мархин беттан дийнахь шена хаа а хууш яахIума яаро а, цхьа хIума маларо а, иштта кхин йолчу даарийн-маларийн маьIнехь долчу хIумнаша а, масала – дегIе ницкъ боуьйту маха тохаро а, молханаш маларо а – хIунда аьлча и шиъ дааран-маларан хьукманехь долу дела. Амма цхьа кIеззиг цIий даккхаро – цамгарна таллам бан доккхуш дерг санна – марха доха ца до.\n- Кхин а марха дохочу хIуманех ду мархин беттан дийнахь шен зудчуьнца гIулкх даийтар. И санна хIума динчунна тIехь ду Деле тоба дар, ша мархин беттан дохийначу хьурматана. ТIаккха кхин а цунна тIехь ду оцу дийнан марха доькхуш юхакхабар а, ша динчу хIуманна тIера «каффрат» далар а: цхьа лай паргIат ваккхар, йа иза шега ца далахь, тIаьхьий-хьалхий ши бутт марханаша кхабар, йа иза а шега ца далахь кхузткъа миска стагана даар далар, хIора стагана ах сахь кIа а луш, йа цуьнан метта шен махкахь лелаш долу коьрта юкъара даар а луш. Цо иштта и хIума дан дезарна тешалла ду Абу ХIурайрас\n– Дела реза хуьлда цунна – дийцина хьадис. Цо аьлла:\n: : r " : :. :. : r\n- : – r r :. :\n: : : – -. : " r «Цхьана дийнахь тхо Пайхамар волчахь – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хевшина Iаш а долуш, цунна тIе цхьа стаг веара, тIаккха цо цуьнга элира: «ХIаллак хиллакх со хIай Делан Элча!» Цо элира: «ХIун хилла хьуна?» Цо элира: «Сайн зудчуьнца гIулкх деана сан со марха кхобуш а волуш». ТIаккха Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира: «ДIахеца лай вуй хьан?» Цо элира: «ХIан-хIа». Цо хаьттира:\n«ТIаьхьий-хьалхий ши бутт марханаш кхаба лур дуй хьоьга?» Цо элира: «ХIан-хIа».\nТIаккха юха а цо хаьттира: «Кхузткъа мискачу стагана даар дала лур дуй хьоьга?» Цо жоп делира: «ХIан-хIа». ТIаккха Пайхамар волчахь – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – сецира и стаг. Тхо иштта Iаш а долуш, Пайхамарна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цхьана тесахь хурманаш еара. ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а\nхуьлда цунна – хаьттира: «Стенгахь ву и соьга хоьттуш хилларг?» Цо жоп делира: «Со ву». Цо элира тIаккха: «ХIара хурманаш схьа а эце, мискачарна сагIийна дIало уьш (айхьа динчунна тIера)». ТIаккха цо (стага) элира: «ХIай Делан Элча! Сайл мискачарна лур-те ас уьш? Вай Делор, хIокху кIоштахь сан цIийнал миска цIа ма дац!» ТIаккха Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – велавелира – шен пхьарцергаш гучу а йовлуш – тIаккха элира цо: «Хьайн охIлунна дIа а лой, цаьрга яийта уьш». (Бухари, Муслим).\n- Марха дохочу хIуманех ду барт баккхарца, йа юх-юха шен хIусамнене хьажарца, йа кхечу и санна долчу бахьанашца оралла арайалар. Нагахь санна ишттачу цхьана бахьанца оралла йалар хилахь, и хиллачо марха доькхуш юхакхаба деза цуьнан, и хиллачу дийнахь кхин дIа даарх-маларх кхета а ца веза иза, каффарат а дац цунна тIехь. Делахь а, тоба дан а деза цо, дохко вала а веза иза ша динчунна, гечдар деха а деза цо, дегIамарзо меттах мел йоккхур йолчу хIуманех генавала а веза иза. Амма нагахь санна вижина волчу хенахь оралла йалар хилахь, цо цуьнан марха доха ца до, цундела цхьа а хIума тIе а ца дужу цунна цхьа лийчар доцург.\n- Марха дохочу хIуманех ду ша-шега Iеттавайтар, шен хьера чохь долу хIума шен багахула арадаккхарца. Амма нагахь санна Iеттийначунна иза лаа а ца лууш, цуьнан бахьанца а доцуш Iеттор хиллехь, цо марха ца доха до. Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла:\n«Наха шайни-шайни бутт гина элира, тIаккха ас Делан Элчане – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира сайна а бутт гина аьлла, тIаккха цо марха лецира, нахана а омру дира и гарца марха лаца аьлла». (Абу Давуд, Даримий).\nМархин бутт дIаболабаларан гIуллакх хIора пачхьалкхерчу коьрта имамехь хила дезаш ду, цо нахе кхана марха лаца аьлча наха цуьнца марханаш лаца дезаш а ду, цо кхана ма Нагахь шух цхьаъ цомгаш хилахь‚ я новкъахь хилахь – кхечу денойх цхьа дакъа (кхочушдер цо) [Сурат «Ал-Бакъарат» 184 аят].\nОцу аятана тIе а доьгIна, марха кхаьбча хало а хуьлуш, яахIума ца йиъча мага а ца мегаш, цунах зен хуьлуш волчу цомгаш волчунна мегаш ду яахIума яа а, оцу юкъахь марха ца кхаба а, тIаккха, ша товеллачул тIаьхьа, кхечу деношкахь, и шен дисна денош доькхуш кхобур ду цо. Доьзалхочух йолчу зудчо а, бер дакхош йолчу зудчо а нагахь санна Исламан арканаш шаьшшинна цхьа зен хиларна кхерахь цаьршимма а яахIума юур ю, тIаккха и шаьшшимма марха дохийна денош доькхуш юха а кхобур ду. Цаьршинна марха дохо магоран бахьана, и шиъ шена зен хиларна кхоьруш волчу цомгаш волчун хьукманехь хилар ду. Нагахь санна и шиъ шаьшшинах а, шаьшшин берана зен хиларх а кхоьруш хилахь, цаьршинан бакъо ю марха дохо, делахь а, юха тIаьхьа доькхуш кхаба деза и дохийна марханаш.\nЦунна тешалла ду Анаса – Дела реза хуьлда цунна – Пайхамарера – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дийцина хьадис:\n«Бакъдолуш, Дала тIерадаьккхина некъахочунна ах ламаз а, марха а. Иштта цо тIерадаьккхина иза доьзалхочух йолчу зудчунна а, бер дакхош йолчунна а» (Насий, Ибн ХузаймахI).\n«Тхо Пайхамарца – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – новкъа доьвлла доьлхучу хенахь, цо цхьаьнга а бехк ца баккхара хьо марха кхобуш хIунда вац, йа кхобуш хIунда ву оле». (Бухари, Муслим).\nИсламан арканаш Хьадж дарехь массо а бусалба нахана даккхий дуьненан а, эхартан а пайданаш ду.\nМасала цу чохь гуллуш ду тайп-тайпана Iибадаташ – КаIбатана гонаха тIаваф дар а, Сафаломана а, Марват-ломана а юкъахь СаIйу дар а, Iарафатехь а, Минахь а, Муздалифатехь а хан яккхар а, тIулгаш кхиссар а, Минахь буьйсанаш яхар а, хьаьжин цIахь дуьйш долу хьайба дер а, корта дIабашар а, дукха Дела хьехор а – и ша-дерг Далла герга кхачар доьхьа деш ду, Цунна муьтIахь хилар а гойтуш, Цуьнга хьаставаларца верза а воьрзуш. Цундела, и ша-дерг шена чохь цхьанакхетта долу дела хилла ду иза уггар даккхийчу бахьанех, ялсамани чувахарна а, къиношна гечдарна а.\nАбу ХIурайрас – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, шена хезира аьлла, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – олуш:\n«Хьадж дар а, Iумрат дар а цхьанахIуттуш хила шу, бакъдолуш, цаьршимма къелла а, къинош а дIадоху шуна, куьрко эчигна а, детина а, дешина а юкъара боьха хIума дIадоккхуш санна. Бакъдолуш, къобал дина долчу хьаджан мел ялсамани бен яц шуна».\nХьаьжин цIа вахаран пайданех ду гена-генарчу меттигашкара бусалба нах Далла уггар дукхаезачу меттехь цхьанакхетар а, уьш вовший бовзар а, дикчу хIуманна а, Делах кхерарна а тIехь цара вовший гIо дар а, олучу дашехь а, деш долчу зикрехь а, еш йолчу Iамалшкахь а уьш берриг цхьатера хилар а. Иштта оцу хIумнаша бусалба нахана хьехам а, кхетам а ло, уьш массо хIуманна тIехь цхьаьна хилабезарна – кхетамашца а, Iибадаташца а, Iалашонашца а, некъашца а. Бусалба нах иштта цхьанакхетарца уьш вовший бовза а боьвза, герга а боьлху, вовшийн хьал-де хаттарца самукъа а долу цера. И маьIна долуш ду\nЛекха хинволчу Дала Къуръан чохь аьлларг:\nИсламан арканаш ( ) ] [13 ХIай адамаш! Оха шу кхоьллина стагах а, зудчух а; Оха шух дина (тайп-тайпана) къаьмнаш а, тайпанаш а шу вовший довзийта; баккъалла а, шух Далла гергахь уггар сийлахь верг (Цуьнах) дукха кхоьруш верг ву; бакъдолуш, Дела хууш а, доьвзаш а ву [Сурат «Ал-Хьужурат» 13 аят].\n«Делах а тешаш, Къемат дийнах а тешаш йолчу зудчунна мегаш дац цхьана дийнахь некъ бан шеца шен уллера гергара стаг а воцуш». (Бухари, Муслим).\nИ билламаш Iелам-наха кхаа декъе беккъа:\nХьалхара дакъа: важиб хиларан а, хьадж нийса хиларан а ши биллам бу – бусалба хилар а, хьекъал чохь хилар а. Цундела, керста динчу стагна а, хьекъал чохь воцчу стагна а хьадж тIехь а дац, цаьршима хьадж дича нийса хуьлуш а дац, хIунда аьлча и шиъ Iибадатан охIлу воцу дела.\nШолгIа дакъа: важиб хиларан а, хьадж тIерадаларан а ши биллам бу – пхийттара ваьлла хилар а, маьрша хилар а. ХIара ши биллам хьадж нийса хиларан ши биллам бац, цундела, йа беро хьадж дича, йа лайно хьадж дича цаьршинан хьадж нийса хуьлу, делахь а, бусалба дино тIедиллина долу хьадж тIера ца долу цаьршинна.\nКхоалгIа дакъа: хьадж важиб хиларан цхьа биллам бу – хьадж дан ницкъ кхачар. Цундела, ша ницкъ кхочуш воццушехь, чIогIа йоккхачу халонца, яахIума а йоцуш, йа тIехиъна дIаваха хIума а йоцуш цхьаммо хьадж дахь иза нийса а, кхочуш а хуьлу, делахь а, доьххьара дуьйна тIехь дацара цунна иза, иза ницкъ кхочуш ца хиларна.\nКхечунна тIера хьадж дар.\nIелам-нахана юкъахь цхьа а хилпало (къастам) яц хьадж дан таро а йоцуш цхьаъ хьадж а ца деш дIакхалхар нислахь, хьадж даран парз цунна тIерадолуш хиларна тIехь. Амма шен таро йоллушехь, иза дан а ца деш веллачунна тIера долу иза, йа ца долу? Iелам-нехан дешнех нийса дерг – Даламукъалахь – иза тIерадолуш цахилар ду. Веллачу стеган, йа еллачу зудчун верасашна а, уллерчу гергарчарна а тIехь ду оцу веллачунна тIера цуьнан даьхнийца хьадж дар – веллачо иштта де аьлла весет динехь а, йа ца динехь а -. И хьадж дар оцу веллачунна тIедоьжна лаьтташ ду, цуьнан таро хилчахьана дуьйна, кхин долу декхарш санна. Цуьнан тешалла ду Ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цаьршинна – дийцина хьадис, цхьана зудчо хьадж дан чIагIо йина хиллера аьлла, тIаккха иза дале елла хиллера иза аьлла. ТIаккха цул тIаьхьа оцу зудчун ваша веана хилла Пайхамар волчу – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаккха цо цуьнга хьаттина шен йишас йинчу чIагIонах лаьцна.\nТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла цуьнга:\n«Хьайн йишийна тIехь декхар хилча иза дIалур дарий ахь?» Цо жоп делла, лур дара ша аьлла. ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла:\n«Делан декхар а тIерадаккха делахь, Иза кхин а чIогIа хьакъ долуш ву Шен декхарш дIадала». Насийс дийцина и хьадис.\nШена тIера хьадж даза волчо кхечуьнна тIера хьадж дан мега, йа ца мега?\nХIокху хаттарна нийса долу жоп ца магар ду. Цкъа хьалха шена тIера хьадж а ца деш, кхечунна тIера хьадж дан мегаш дац. Цунна тешалла ду гIарадаьлла доьвзаш долу хьадис.\nПайхамарна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цхьана стага «Лаббайка Iан Шубрумата»-«Шубруматана тIера хьадж доьхку ас» олуш хезза хилла.\nТIаккха цо хаьттина цуьнга: «Шубрумат мила ву?» Иза шен ваша ву, йа цхьа гергара стаг ву аьлла жоп делла цо.1 ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хаьттина:\n«Хьайна тIера хьадж диний ахь?» Вукхо: «Ца дина» - аьлла. ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла цуьнга: «Цкъа хьайна тIера хьадж де, тIаккха Шубруматана тIера а хьадж дер ахь». (Ахьмад, Абу Давуд, Ибн МджахI, БайхIакъий).\nКхечунна тIера хьадж дан магарна юкъадогIу, шен дегIаца гIийло лаьтташ, дIасалела ницкъ ца кхочуш волчунна тIера хьадж дан магар. Цуьнан тешалла ду Фадл ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цаьршинна – дийцина хьадис. Цу хьадисехь деана ду, ХасIам-тайпанара цхьана зудчо аьлла хиллера аьлла: «ХIай Делан Элча! Дала Шен лайшна хьадж даран парз тIедиллар сан да къена волчу хенахь, иза цхьана хIуманна тIехиъна Iа ца валлал хьолехь волчу хенахь нисделлера, цунна тIера хьадж дан мегар дуй суна?» Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цунна жоп делла: «ХIаъ, мегар ду». ХIара хаттар хилла хан Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаьххьара хьадж де хан хилла. (Бухари, Муслим).\nХьадж маца дан дезаш ду: ницкъ ма-кхаьччинехь дан деза, йа жимма тIаьхьататта а мега иза?\nIелам-нехан дешнех гIолий дерг – Даламукъалахь – иза шен ницкъ ма-кхаьчча дан дезар ду, иза важиб хиларан билламаш кхочуш хиларца.\nИза иштта хилар гойтуш ду хIокху аятийн юкъара маьIна:\n( ) [97:]\n«Парз хьадж дан сихо йе аш, бакъдолуш, шух цхьанна а ца хаьа шена тIе хIун Iоттало» (Абу Давуд, Ахьмад, Хьаким).\nХьадж даран арканаш2.\nХьадж даран арканаш диъ ду:3\nИ хьадис дийцинчун шеко хилла, цо шен ваша ву аьлла-те, йа шен гергара стаг ву аьлла-те бохуш.\nАрканаш – Iаьрбийн дош ду, дукхаллин терахьехь а ду иза. Цуьнан цхьаллин терахь «рукн» ду. Цуьнан маьIна – бIогIам а, бух а бохург ду. Арканех цхьаъ а кхочуш ца дича Iамал нийса а, кхочуш а хуьлуш яц, гал хилла лоруш ю.\nЦхьаболчу Iелам-наха диъ бен дац аьлла уьш, цхьаболчара пхиъ ду аьлла «Корта дIабашар» тIетоьхна. ГIолий а, нийса а дерг корта дIабашар а дан дезаш рукн хилар ду. Цуьнан тешалле хьажа 69 агIона тIехь.\nХьадж даран доьвзаш долу беттанаш ду [Сурат «Ал-Бакъарат» 197 аят].\nИ беттанаш хIара кхоъ бу: Шаввал, Зул-КъаIдахI, Зул-ХьидджахI.\nИхьрам дехкаран меттигаш хьадж дан лууш верг ихьрам а ца доьхкуш шайл тIехвала ца мегаш долу пхи доза ду:\n1 – «Зул-ХьулайфахI». ХIинца цуьнан йоккхуш йолу цIе «бр Iалий» ю. Мединатан охIлун доза ду иза. Маккийна 336 километар генахь ю и меттиг.\n2 – «Ал-ДжухьфахI». Иза цхьа юрт ю, цунна а, ЦIечу хIурдана а юкъахь 10 километар юкъ ю. Маккийна 180 километар генахь ю и меттиг. Мисран а, Шман а, МагIрибан а охIлун а, церал тIехьа болчу Андалусан охIлун а, Европерчу нехан а доза ду иза. Тахана хьадж дан богIуш болчара «РбигI» олучу меттехь доьхку Ихьрам, хIунда аьлча и шиъ ул-уллехь йолу дела.\n3 – «Йаламлам». ХIинца цуьнан йолу цIе «СаIдиййахI» ю. «ТихIмат» олучу меттехь долчу лаьмнех цхьа лам бу иза. Маккийна 72 километар генахь ю и меттиг. Йеменан охIлун а, Индонезин а, Индин а, Китайн а охIлун а доза ду иза.\n4 – «Къарнул Манзил». ХIинца цуьнан йолу цIе «Ассайлул-кабр» ю. Маккийна 72 километар генахь ю иза. Наждера а, ТIифера а схьабогIучеран доза ду иза.\n5 – «Зту Iиркъ». ХIинца «ДарбахI» олу цунах. Иза цхьа жимо лам бу. Маккийна 72 километар генахь бу иза. Малхбузен охIлун а, Iиракъан охIлун а, Ирана охIлун а доза ду иза.\nИ меттигаш дозанаш ду, хьадж дан, йа Iумрат дан лууш верг ихьрам а ца доьхкуш шайл тIехвала ца мегаш долу. И меттигаш Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна\n– билгал яьхна ю. Ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цаьршинна – ша дуьйцучу хьадисехь аьлла:\nr ". " «Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Мединатан охIлунна доза туьйхира “Зул-ХьулайфахI”, Шман охIлунна доза туьйхира “Ал-ДжухьфахI”, Наждан охIлунна доза туьйхира “Къарнул Манзил”, Йеменан охIлунна доза туьйхира Исламан арканаш “Йаламлам”. И дозанаш оцу меттигашкара богIучарна а ду, цигара а боцуш, оцу дозанашкахула чекхбовлуш болчарна а ду, хьадж дан а лууш, йа Iумрат дан а лууш болчарна. Нагахь санна оцу дозанел чоьхьа хилахь, цо миччара дIадоладахь а мегаш ду цунна, Маккий охIлунна а Маккара дIадоло мегаш ду». (Бухари, Муслим).\nМуслима Жабирера схьа дийцина кхин цхьа хьадис а ду, – Дела реза хуьлда цунна –:\n"" «Iиркъан охIлун доза “Зту-Iиркъ” ду».\nНагахь санна цхьаъ нисса оцу меттигашкахула дIавоьдуш ца хилахь, цо ихьрам дехка деза церах шена уггар уллехь нисйеллачу меттера. Кеман тIехь волчо а ша оцу дозанех цхьана дозанна тIекхаьчча ихьрам дехка деза, ша кеман тIехь а волуш, ша Джидде аэропорте дIакхаьчча доьхкур ду ша аьлла тIаьхьататта а мегар дац иза, цхьаболчу хьаьжоша ма-дарра. Иза Джиддехь дехкархьама тIаьхьататта мегар дац, хIунда аьлча Джидда цу чохь Iаш болчу нахана бен доза доцу дела, цара бен цигара дIа хьадж а, Iумрат а дехка мегаш доцу дела. Ткъа нагахь санна цхьамма Джиддехь Iаш а воцуш, цигахь Ихьрам дехкахь, цо хьадж даран арканех цхьа рукн дитина хуьлу, цундела цо уьстагI бен беза.\nНагахь санна цхьаъ кеманца а воцуш, Ихьрам а ца доьхкуш оцу дозанел тIехвалахь, иза вухаван веза. Вуха а ца вогIуш, цо кхечу меттера Ихьрам дехкахь цунна а тIедужу уьстагI бер, йа аьттан ворхIалгIа дакъа эцар, тIаккха и жижиг Маккара мискачу нахана дIасадекъар, цунах хIумма яа а ца юуш.\nИхьрам дехкаран куц.\nИхьрам дехкале цунна кечвалар мелехь ду, лийча а луьйчуш, цIан а луш, шена дIаяккха мегаш йолу мас дIа а йоккхуш, шен дегIах IатIар а тухуш. Боьрша стага ша Ихьрам дехкале тIера дIаяккха еза тегна йолу хIума, тIаккха цо тIеюха еза кIайчу кIадин цIена ши кийсак.\nИхьрам дехкаран цIе йолуш ламаз дар тIехь дац1, делахь а, нагахь санна парз ламаз хан тIехIоьттина хилахь, иза дан а дина, цул тIаьхьа дехка мегар ду, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ламазал тIаьхьа хьадж дихкина дела. Ихьрам доьхкучу хенахь стеган бакъо ю кхаа кепара долчу хьаджах цхьаъ дехка: йа «ТаматтуI», йа «Къирн», йа «Ифрд».\n- «ТаматтуI» бохург хьадж даран беттанашкахь цкъа хьалха Iумрат а дихкина, иза дан а дина, тIаккха оццу шарахь хьадж дехкар ду.\n- «Къирн» бохург Iумрат а, хьадж а цхьаьна дехкар бохург ду, йа Iумрат а дихкина, тIаккха ша Iумратан тIаваф дале хьадж дехкар бохург ду. Цхьана дозане ша кхаьчча, Iумрат а, хьадж а цхьане доьхкур ду «Къирн» да луучо, йа Iумрат а дихкина, тIаккха ша цуьнан тIаваф дале кхин тIе хьадж доьхкур ду, тIаккха цу шинненна а тIаваф а, саIйу а дийр ду.\n- «Ифрд» бохург цхьана дозанера хьадж дехкар бохург ду, Iумрат а ца хьахош, тIаккха, шен хьадж дIадаллалц Ихьрам дихкина Iад а дуьтуш.2 Йа «ТаматтуI», йа «Къирн» дихкинчунна тIехь ду уьстагI бер нагахь санна ша Маккий охIлунах вацахь.\nИхьрам дехкаран ламаз дар парз дац, делахь а дича дика ду, хIунда аьлча иза суннат долу дела. Хьажа: «Хьшийату Ибн Хьажар Iалал Ийдхь» 152; «Шархьул Махьаллий Iалал МинхIж» 2/126.\nХIокху «Ифрад»-хьаджал тIаьхьа Iумрат дар а дика ду.\n«Делан Элчане – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хаьттира цхьана дийнахь, Ихьрам дихкинчо тIедухучу духарх лаьцна, тIаккха цо элира: «Ихьрам дихкинчо тIеюхур яц коч а, чалба а, куй болу плащ а, хеча а, «варс»4 кхетта коч а, «заIфарн» кхетта коч а, ши Цхьаболчара «Къирн» ду а аьлла. Делахь а гIолий дерг «Ифрад» ду, церах муьлхха дича а мегаш а ду.\nХIокху дешнийн маьIна иштта ду: «Со муьт Iахь волуш ладугIуш ву Хьоьга йа АллахI, Со муьт Iахь волуш ладугIуш ву Хьоьга, Хьуна муьт Iахь волуш Хьоьга ладугIуш ву со, цхьа а накъост вац Хьоьца, Со муьт Iахь волуш ладугIуш ву Хьоьга. Баккъалла а, хаст ам а, ниIмат а Хьан ду, паччахьалла а Хьан ду, цхьа а накъост вац Хьоьца». Хьажа: «Бусалба стеган гIап», 115 доIа.\nМасала, кагйелла йолу маIар, Iитталуш лазош елахь, йа цхьана кхечу агIор новкъарло еш, сагатдеш елахь.\n«Варс» - хаза хьожа йогIу IатIар доккхучу диттан цIе ю иза. «ЗаIфарн» - хаза хьожу йогIу IатIар доккхучу ораматан цIе ю. Оцу хьадисехь и шиъ хьахоран бахьана а, кхузахь лууш дерг а IатIар тоьхна, йа хаза хьожа хIума хьакхаелла духар духа мегаш ца хилар ду.\nХьанал ду шуна мархин беттан буьйсанна шайн зудчуьнца гIуллакх хилийтар [Сурат «АлБакъарат» 187 аят].\nКхузахь Iаьрбийн маттара «хуфф» аьлла дош ду деанарг, цуьнан уггар герга маьIна маьхьсеш ду.\n«Хьадж дар – Iарафатехь хан яккхар ду». (Ахьмад, Абу Давуд, Тирмизий, Насий, ибн МаджахI).\nКхоалгIа рукн: Ифдат-тIаваф дар. Цуьнан тешалла ду лекха хинволчо аьлларг:\nЦхьаболчу Iелам-наха диъ бен дац аьлла уьш, цхьаболчара пхиъ ду аьлла «Корта дIабашар» тIетоьхна. ГIолий а, нийса а дерг корта дIабашар а дан дезаш рукн хилар ду. Цуьнан тешалла ду Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шен корта дIабашар дуьцуш долу хьадисаш. (Хьажа: Бухари 129, Муслим 1305).\nИсламан арканаш ( ) [29:]\n«СаIйу де аш, бакъдолуш, Дала шуна тIедожийна ду саIйу дар». (Ахьмад, БайхIакъий).\nХьадж даран вжибаш.\nХьадж даран важибаш ворхI ду:2\n- Ихьрамана тоьхначу дозанера ихьрам дехкар.\n- Дийнахь Iарафате дIакхаьчнарг малх чубуззалц цигахь Iар.\n- Муздалифатехь буьйса яккхар.\n- ТIаьххьарчу деношкахь Минахь буьйсанаш яхар.\n- ТIулгаш кхиссар.\n- Корта башар, йа ларгар.\n- Iодика йаран тIаваф дар.\nХьадж даран сифат.\nХьадж дехка волалуш волчунна суннат ду лийчар а, шен дегIах хаза хьожа йогIу хIума тохар а – шен коьртах а, мажах а – лекха а, лаха а кIайн ши кIади тIедухар а. Зудчо шена луург йоха йиш ю, цхьана билламца – шен дегIан хазаллаш нахана гайта а ца гойтуш.\nШа хьадж дехкаран дозане кхаьчча шен перз ламаз дийр ду – нагахь санна хан тIехIоьттина елахь – цул тIаьхьа ихьрам дехкар дIадолорхьама. Нагахь санна перз ламаз хан тIехIоьттина ца хилахь, ламаз эцаран ши ракаIат суннат ламаз дийр ду, ихьрам дехкаран суннатан ниййатца а доцуш, хIунда аьлча Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – иштта дина хилла аьлла чIагIделла доцу дела3.\nШа ламаз дина ваьлча хьадж дехка ниййат дийр ду. Нагахь санна ша «ТаматтуI»\nдоьхкуш велахь иштта эр ду: «ЛаббайкаллхIумма Iумратан». Нагахь санна ша «Ифрд»\nдоьхкуш велахь иштта эр ду: «ЛаббайкаллхIумма хьаджжан». Нагахь санна ша «Къирн»\nдоьхкуш велахь иштта эр ду: «ЛаббайкаллхIумма хьаджжан ва Iумратан». И дешнаш олучу хенахь стага шен аз хьалаайдийр ду, зудчо меллаша эр ду. «Талбийат» дукха дар а суннат ду.\nШа Макка дIакхаьчча тIаваф дийр ду доьххьара. ТIаваф дIадолор «Iаьржачу тIулга»\nтIера хила деза, Хьаьжин цIа шен аьрру агIор а хуьлуьйтуш. ТIаккха «Iаьржачу тIулгана»\nтIекхача хьожур ву, тIаккха ша тIекхачахь цунна барт боккхур бу, йа аьтту куьг хьокхур ду цунна тIе – шен ницкъ кхачаре хьаьжжина, нахана новкъарло а ца еш – хIара доIа а доьшуш: «АллхIумма иймнан бика, ва тасдкъан бикитбика, ва вафан биIахIдика, ваттибIан лисуннати набиййика» 4. Ткъа нагахь санна адам дукха а хилла, ша цунна тIекхачар ца нислахь, «АллхIу акбар» а олуш, и лекхара доIа а деш, шен аьтту куьг цунна Хьаьжин цIийна гонаха.\nКорта башар рукн лерича, важибаш ялх бен ца хуьлу.\nИхьрам дехкаран ламаз дан дезар тIехь ду аьлла деана дац, делахь а иза суннат хилар чIагIделла ду. Хьажа: «Хьшийату Ибн Хьажар Iалал Ийдхь» 152; «Шархьул Махьаллий Iалал МинхIж» 2/126.\nОцу доIин маьIна иштта ду: «Йа АллахI! Хьох теша а тешаш, Хьан Жайна (Къуръан) бакъ а деш, Хьуна елла чIагIо чекх а йоккхуш, Хьан Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – суннатана тIаьхьа а возуш».\nЦуьнан маьIна иштта ду: «АллахI массо хIумнал воккха ву, АллахI массо хIумнал воккха ву, АллахI массо хIумнал воккха ву. АллахI воцург кхин Дела вац, Цхьаъ ву Иза, Цуьнан накъост а вац. Паччахьалла а Цуьнан ду, хастам а Цунна бу, Иза массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш а ву. Цхьа АллахI воцург кхин Дела вац, АллахIа Шен ваIд чекх а яьккхина, Шен лайна гIо а дина, Ша цхьамма тобанаш иэша а йина».\nЦуьнан маьIна хIара ду: «Сан Дела! Гечде Ахь, къинхетам а бе Ахь, бакъдолуш, Хьо уггар Нуьцкъала верг а, уггар Сийлахь верг а ву».\n." r " «Оха хьадж доьхкучу хенахь, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тхуна омру дира тхо Мин доьлхучу хенахь хьадж дехка аьлла, цундела оха «АбтIахь»\nолучу меттера хьадж дихкира».\n«ТаматтуI» деш волчо, ша цу дийнахь хьадж доьхкучу хенахь иштта ала деза: «Лаббайка хьаджжан».\nЦу дийнахь Мин вахар суннат ду, цигахь делкъа а, малхбуза а, маьркIижа а, пхьуйра а ламазаш а деш, дацдина, тIеттIа а ца узуш. Цу дийнан буьйса – Iарафат буьйса – Минахь яккхар а суннат ду, Муслима Жабирера дийцинчу хьадисана.\nIарафат дийнахь – иссолгIачу дийнахь – Iуьйранна малх хьалабаьлча Iарафате дIагIур ву.\nЦига дIакхаьчча, делкъа хан хиллалц «Намират» олучу меттехь сацар дика ду нагахь санна шен аьтту хилахь1, вайн Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша Iарафате воьдучу хенахь цигахула воьдуш хилла дела. Нагахь санна шен цигахь саца аьтту ца хилахь, ма-воддара Iарафате дIавахча а хIумма а дац. Делкъа хан тIехIоьттича, делкъа а, малхбуза а ламаз дийр ду, дац а деш шишша ракаIат, тIе а узуш. ТIаккха «Жабалуррохьмат» - «Къинхетаман лам» - болча гIур ву. Цигахь ша доIийна дIахIуттучу хенахь, и лам шена а, къилбийна а юккъахь хилийтар дика ду, нагахь санна шен аьтту хилахь.\nНагахь санна шега иштта ца далахь, къилбехьа воьрзур ву, лома тIе а ца воьрзуш. Оцу меттехь дуккха а Дела хьехор чIогIа дика ду, шен ма-хуьллу дукха доIанаш дар а, Далла хьаставалар а, Къуръан дешар а, дика ду, шен ши куьг доIийна хьала а айдеш.\nУсамата дийцина – Дела реза хуьлда цунна –:\n«Уггар дика доIа Iарафат-дийнахь дина доIа ду. Ткъа ас а, сол хьалха хиллачу пайхамарша а аьлла уггар дика доIа хIара ду: «Л илхIа иллаллхIу вахьдахI л шарка лахIу, лахIул мулку, ва лахIул хьамду, ва хIува Iал кулли шайъин къодр»2. (Муслим).\nТаханлерчу хенахь дукхах долу адам Минара Iарафате автобусашца доьлху, цундела лара ца во оцу метте кхача. Ткъа оцу меттехь делкъа хан хиллалц сацар тIедожийна хIума дац, дича дика дерг ду, ца дича хьадж галдолу хIума а дац.\nЦуьнан маьIна иштта ду: «АллахI воцург кхин Дела вац, Цхьаъ ву Иза, Цуьнан накъост а вац. Паччахьалла а Цуьнан ду, хастам а Цунна бу, Иза массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш а ву».\nИсламан арканаш Iарафатехь волчунна тIехь ду шен Дела шена хьашт хилар дагахь латтор, шена Иза оьшуш хилар гайтар, Цунна хьаставалар, и еза меттиг а, хан а эрна дIацайахийтар. Вайн\nПайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла:\n«ХIай адамаш! ПаргIат гIо, паргIат гIо». (Муслим).\nШа Муздалифате дIакхаьчча, маьркIижа а, пхьуьйра а ламаз дийр ду, маьркIижниг пхьуйрачуьнна тIеоьзна а деш, маьркIижниг кхо ракаIат а, пхьуьйраниг ши ракаIат дацдина а деш. И ши ламаз Муздалифатехь бен ца дар суннат ду, Делан Элчанна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаьхьа возуш. Делахь а, Пхьуьйра хан дIаер ю аьлла ша кхоьруш хилахь, миччахьа дичи а мегар ду и шиъ.\nИ буьйса цу Муздалифатехь йоккхур ю. Цу буьйсанна мел-вижна а дIавижа веза, ламазаш деш, йа Дела хьехош, йа цхьа кхин хIума деш Iийча дика хила мега аьлла дIацавуьжуш ца Iаш, вайн Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дIацавуьжуш ца Iийна дела. IабдуллахIа кIантера Жабирера схьа Муслима дийцина хьадис, Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Муздалифате веара аьлла, тIаккха маьркIижа а, пхьуьйра а ламаз дира цо, цкъа молла а кхойкхуш, ши икъамат а деш, цаьршинна юкъахь тасбихь а ца деш. Цул тIаьхьа иза дIатоьвжира, Iуьйра хан кхаччалц.\nШайн дегIаца гIело йолчарна а, бахьанаш долчарна а мегаш ду буьйса юкъал тIех а яьлла, бутт гучарабаьлча Муздалифатера Мина дIа а бахана тIулгаш кхисса. ГIело йоцург а, йа гIело йолчуьнца цхьаьна воцург а Iуьйра хан кхаччалц саца веза цигахь. Ткъа, тахана дуккха а хьаьжоша деш дерг – буьйса йолалуш тIулгаш кхиссарца, шайна атто хилийтархьама – Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – некъаца догIуш дац.\nМуздалифатехь Iуьйра ламаз динчул тIаьхьа, «Ал-МашIарул Хьарам» олучу меттехь соцур ву стигал дикка кIай йаллалц, къилбехьа а вирзина, ши куьг хьала а айдина доIанаш деш. Нагахь санна ша цу метте цакхачалахь, цигахь муьлххачу меттехь сецча а тоьар ду,\nДелан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьллачу дашна тIе а доьгIна:\n«Со кхузахь сецца. ХIара аре (Муздалифат) ша-ерг саца мегар долуш ю». (Муслим).\nТIаккха оцу Iуьйранна – гIурбан дийнахь – малх хьалабалале Мин дIагIур ву, тIаккха хьалхара тIулгаш кхуьссур ду, «Жамратул Iакъабат» олучу меттехь – Маккийна юххехь Исламан арканаш йолу йоккха тIулгаш кхуьссу меттиг ю иза. Цигахь ворхI тIулг кхуссур бу, хIора тIулг кхоь буьртиг санна а болуш. Массо Iелам-нехан барт хилла бу, итIулгаш муьлххачу меттера а кхисса мега аьлла, делахь а, гIолий дерг Хьаьжин цIа шен аьрру агIор а дуьтуш, Мин шен аьтту агIор а дуьтуш кхиссича ду, Ибн МасIудера – Дела реза хуьлда цунна – дийцинчу хьадисана, иза Йоккха тIулгаш кхуьссучу метте веара аьлла, тIаккха Хьаьжин цIа шен аьрру агIор а дуьтуш, Мин шен аьтту агIор а юьтуш дIа а хIоьттина, ворхI тIулг кхоьссира цо, тIаккха цо элира: «Иштта кхиссира уьш шена тIе «Ал-Бакъарат» сурат доьссина волчо». (Бухари, Муслим).\nЦигахь даккхий тIулгаш кхисса а мегаш дац, йа тударгаш кхисса а, йа мачаш кхисса а мегаш дац. И тIулгаш кхисса ша волавелча сацо мегаш ду ша ихьрам доьхкучу хенахь дуьйна дан долийна долу «талбийат» - (лаббайк).\nТIулгаш кхиссар хьалха даккхар суннат ду, цул тIаьхьа уьстагI бер ду – нагахь санна ша «ТаматтуI», йа «Къирн» деш велахь – цул тIаьхьа корта дIабашар, йа ларгар ду. Божарша корта дIабаьшча гIолий ду, хIунда аьлча вайн Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – корта дIабаьшначарна гечдар а, къинхетам а боьхуш кхозза доIа дина дела, лергинчарна цкъа доIа дина дела, Бухарис а, Муслима а дийцина ма-дарра.\nЦул тIаьхьа, Макка гIур ву, «Ифдат»-тIаваф дан.\nИштта и кхо-диъ хIума тIаьхьий-хьалхий дар суннат ду, IабдуллахIа кIантера Жабирера схьа Муслима дийцинчу хьадисана тIе а доьгIна.\nЦу юкъахь деана ду:\nr "." r «Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дитт уллохь йолчу тIулгаш кхуьссучу метте веара, тIаккха ворхI тIулг кхоьссира цо, хIора тIулг мел кхуссу «АллхIу акбар» а олуш. И тIулгаш кхоьн буьртигаш санна даккхий дара. Цо уьш кхиссира тогIин чура дIа. ТIаккха иза вахара хьайбанаш дойьучу метте, тIаккха цо хьайбанна урс хьаькхира. ТIаккха Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шен эмкална тIе а хиъна Хьаьжин цIа долчхьа вахара, Маккахь делкъа ламаз а дира цо».\nХIокху кхаа-деа хIумнах цхьадерг тIаьхьатеттинчунна тIехь а, йа хьалхадаьккхинчунна тIехь а хIумма дац, Iамран кIантера IабдуллахIера – Дела реза хуьлда цунна – Бухарис а, Муслима а, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаьххьара динчу хьаджах лаьцна дийцинчу хьадисана тIе а доьгIна:\n." : " r : " r «Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – сецира, нах цуьнга хеттарш деш а бара. Цу дийнахь шега и хIумнаш тIаьхьий-хьалхий таттарх лаьцна хаьттинчуьнга кхин жоп ца делира цо, - «Хьайна лаахь иштта де, хIумма а дац» - аьлла бен».\nХьаьжин цIийна гонаха ша тIаваф динчул тIаьхьа, ша «ТаматтуI» деш велахь шолгIа СаIйу дийр ду, хIунда аьлча цо доьххьара дина СаIйу Iумратана дара, хIинца хьадж даран СаIйу а дан деза дела. Ткъа нагахь санна ша «Къирн», йа «Ифрд» деш велахь, ша доьххьара тIаваф динчул тIаьхьа СаIйу динехь, хIинца СаIйу юха дан ца оьшу цо, Жабира\n– Дела реза хуьлда цунна – аьллачунна тIе а доьгIна:\nИсламан арканаш «Делахь а, цо (Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна –) тIерадаьккхира иза беттан деношкахь йолчу зудчунна». (Млик).\nДуккха а Iелам-нахана гергахь «Ифдат» тIаваф дича Iодика йаран тIаваф тIера долуш ду, нагахь санна цо «Ифдат» дар ша дIавоьду хан кхаччалц тIаьхьатеттина хиллехь1.\nХьаьжин цIера шен махка вухавирзинчунна суннат ду, Ибн Iумарера схьа – Дела реза хуьлда цаьршинна – Бухарис дийцинчу хьадисехь деана долу доIа дар.\nИбн Iумара – Дела реза хуьлда цаьршинна – аьлла:\n: " r."\n«Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша тIом бечара а, йа хьаьжин цIера, йа Iумратера а вухавирзича, цхьа лекхочу гу тIе а волий хIара алара: «Л илхIа иллаллхIу вахьдахI л шарка лахI, лахIулмулку, ва лахIулхьамду ва хIува Iал кулли шайъин къодр. йибна, тибна, Iбидна, лироббин хьмидна. СадакъаллхIу ваIдахIу, ва насара IабдахIу, ва хIазамал ахьзба вахьдахI».2\nЛекхахь ма-дарра, дуккха а Iелам-наха иштта тоьар ду аьлла. Делахь а, вайн мазхIабехь иза тоаьш дац. «Ифадат»-тIаваф а, Iодика йаран тIаваф а къаьстина дан дезаш ду. Хьажа: «Хьашийату Ибн Хьажар Iала Ийдхь», 445 агIо.\nОцу доIанан маьIна хIара ду: «АллахI воцург кхин Дела вац, Цхьаъ ву Иза, Цуьнан накъост а вац. Паччахьалла а Цуьнан ду, хастам а Цунна бу, Иза массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш а ву. Вай юха доьрзуш ду, Деле тоба деш долуш, Цунна Iибадат деш долуш, вешан Далла хастам беш а долуш. АллахIа Шен ваIд кхочуш йина, Шен лайна гIо а дина, Ша цхьамма тобанаш эша а йина». Хьажа: «Бусалба стеган гIап», 105 доIа.\n«~ г. А.В. Коптев АНТИЧНАЯ ФОРМА СОБСТВЕННОСТИ И ГОСУДАРСТВО В ДРЕВНЕМ РИМЕ В марксистской литературе возникновение государства всегда связывалось с появлением '!астной собственности и общественных кл...»\n«Доклад Президента Федеральной нотариальной палаты Сазоновой М.И. на отчетно-выборном собрании представителей нотариальных палат субъектов Российской Федерации 14 мая 2013 год Санкт-Петербург Уважаемые коллеги! Правление...»\n«524/2009-79075(1) Арбитражный суд города Санкт-Петербурга и Ленинградской области 191015, Санкт-Петербург, Суворовский пр., 50/52 Именем Российской Федерации РЕШЕНИЕ г.Санкт-Петербург 10 марта 2009 года Дело № А56-58246/2008 Резолютивная часть решения о...»\n«ПАЛЕОЛИТ Кузьмин Я. В., Дикова М. А. Хронология позднеплейстоценовых археологических памятников Северо-Восточной Сибири: состояние вопроса (2014 г.) Резюме. В работе представлена обновKuzmin Yа. V., Dikova M. A. Chronology ленная информация по хронологии доof the Late Pleistocene archae...»\n«А.Л. Темницкий Теретико методологические подходы в социологическом исследовании рабочих в постсоветской России (Пути России: проблемы социального познания / под общ. ред. Д.М. Рогозина....»\n«Владимир КАТКЕВИЧ Пассионария с Молдаванки На пассажирских пароходах одесской приписки ее за глаза называли Оппманшей. Достоверно известно, что в канун революции родители увез ли ее из Одессы во Францию. В 37 м комиссар интербригады камарада Оппман сражалась в Испании, была ранена. В 60 е возглавляемая мадам Оппман...»\n«Українська ІТ індустрія – 20 років розвитку Індустрія інформаційних та комунікаційних технологій України здебільшого привертає до себе увагу в періоди глобальних потрясінь. Спочатку її помічають західні аналітики, а потім, рівно через три...»\n« / Докса.– 2009. – Вип. 14. 279 Оксана Довгополова ПРОБЛЕМА ПОНИМАНИЯ ЧУЖОГО В РАЗРАБОТКАХ Б. ВАЛЬДЕНФЕЛЬСА Aналізуються особливості розуміння поняття Чужого в теорії Б. Вальденфельса в контексті феноменологічної традиції. Визначено різні сенси поняття Чужого, що присутні в роботах Б...»\n«СИЛА КРЕЩЕНИЯ Лилэнд Стивенс и Джейн Фрайар Перевод на русский язык выполнен фондом "Лютеранское наследие". Переводчик: Александр Сорокин. Внимание, данный текст не проходил традиционного для печатных изданий фонда литературного и теологического редактир...»\n«1202663 • •м ^"ма ша* а * _.."а""Д",.."аеаас лм т" ** *•" * ". *а"л гз Hi****** * *••' •""•ant лее". ваааяааавг.амваааааааа ""aai2ff" ! "а а а — * а • КI СТРУИНО-АБРАЗИВНОЕ ОБОРУДОВАНИЕ конструирование и производство ThermalSpray-Tec k GmbH VSIT ОГЛАВЛЕНИЕ О компании 1 Практика приме...»\n«АННОТАЦИИ ПРОГРАММ УЧЕБНЫХ ДИСЦИПЛИН И ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ МОДУЛЕЙ, ВХОДЯЩИХ В СОСТАВ ОСНОВНОЙ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ПРОГРАММЫ 260807.01 ПОВАР, КОНДИТЕР ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ Профессия 260807.01 Повар, кондитер входит в состав укрупненной группы профессий 260000 Технология прод...»\n«Cерия Extensa 15 Руководство пользователя 2Все права защищены. Cерия Extensa 15 Распространяется на: EX2511 / EX2511G Эта редакция: 04/2015 Зарегистрируйтесь, чтобы получить Acer ID, и воспользуйтесь замечательными преимуществами 1. Проверьте наличие подключения к Интернету.2. Зайдите на сайт www.ac...»\n«УДК 66. 047 ВОЗМОЖНОСТИ САМООРГАНИЗАЦИИ ДИСПЕРСНЫХ СИСТЕМ ПРИ СУШКЕ НА ПОДЛОЖКЕ А.Н. Пахомов1, Ю.В. Пахомова2, Е.А. Ильин1 Кафедры: "Технологические процессы и аппараты" (1); "Техносферная безопасность" (2), ФГБОУ ВПО "ТГТУ"; kvidep@ce.tstu.ru Представлена членом редколлегии профессором Н.Ц. Гатаповой Ключевые слова и фразы: инертн...»\n«Ученые записки Таврического национального университета имени В. И. Вернадского Серия "География". Том 27 (66), № 2. 2014 г. С. 87–96. УДК 551.46 ВЛИЯНИЕ ПЕРЕВАЛКИ ГРУЗОВ И ДНОУГЛУБИТЕЛЬНЫХ РАБОТ В КЕРЧЕНСКОМ МОРСКОМ ТОРГОВОМ ПОРТУ НА ЗАГРЯЗНЕНИЕ ЕГО АКВАТОРИИ СОЕДИНЕНИЯМИ ТЯЖЕЛЫХ МЕТАЛЛОВ И...»\n«Интерпретация строения молекул на основе орбитальных моделей и исследования распределения электронной плотности. Локализованные молекулярные орбитали. Гибридизация. Электронная корреляция в атомах и молекулах....»\n«1 Лист – вкладка рабочей программы учебной дисциплины Общая физическая подготовка, ДФ.05, вузовский название дисциплины, цикл, компонент Список основной учебной литературы *Указания о контроле на Соответствие ГОС Количество момент переутверждения Сведения об учебниках (для федеральных...»\n«Автоматизированная копия 586_372911 ВЫСШИЙ АРБИТРАЖНЫЙ СУД РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ ПОСТАНОВЛЕНИЕ Президиума Высшего Арбитражного Суда Российской Федерации № 17692/11 Москва 3 июля 2012 г. Президиум Высшего Арбитражного Суда Рос...»\n«1-й Этап Открытого Чемпионата Пермского края по ралли 2014 года. Дополнительный Регламент. РОССИЙСКАЯ АВТОМОБИЛЬНАЯ ФЕДЕРАЦИЯ ПЕРМСКОЕ РЕГИОНАЛЬНОЕ ОТДЕЛЕНИЕ РАФ АДМИНИСТРАЦИЯ БАРДЫМСКОГО РАЙОНА ПЕРМСКОГО КРАЯ РЕГИОНАЛЬНАЯ ОБЩЕСТВЕННАЯ ОРГАНИЗАЦИ...»\n«Aspire V3-772 Руководство пользователя © 2013. Все права защищены. Руководство пользователя компьютера Aspire V3-772 Первое издание: 03/2013 AcerCloud обеспечивает свободу цифровой жизни в любое время, в любом месте! На этот компьютер изначально установлено приложение AcerCloud. AcerCloud это служба частного облака, которая позволяет ва...»\n«МАСТЕРКЛАСС РАБОЧАЯ ТЕТРАДЬ "Активация энергии денег" Гость мастер-класса Катерина Кальченко Тренер, Коуч Жизненного Баланса, Энерготерапевт, Предприниматель. Создатель тренингов и он-лайн программ, автор курсов и книг, мотивационный спикер, Инструктор по подготовке тренеров и энерготерапевтов, являет...»\n«Выпуск 5 (24), сентябрь – октябрь 2014 Интернет-журнал "НАУКОВЕДЕНИЕ" publishing@naukovedenie.ru http://naukovedenie.ru УДК 316.6 Усачева Александра Васильевна ФГОБУ ВПО "Государственный университет управления" Россия, Москва1 Ведущий документовед Аспирант l...»


Австрино депорт кхайкхийна нохчийн мухIажирна\nТовбеца-бутт 21, 2017\nВенехь 7 шо даьккхина волу нохчийн мухIажар Оьрсийчу дIахьажон сацам бина Австрерчу мигрантийн хьукмато. Аслан цIе йолу и 37 шо долу стаг кхаа беран да ву, цуьнан хIусамнана Асмаъ 2007-чу шарахь дуьйна Австрехь политикан тховкIело йолуш ю. Делахь а, Асланан тховкIело йоьхуш чуделлачу дехарна хIинца пхеазлагIа негативе жоп делла Австрин Iедалша.\nКху шарахь школе яха езаш ю йоккхахйолу йоI а, 4 шой, ши шой кхаьчна долу жимах долу ши бер а, хIусамнана а Венехь а дуьтуш, даиманна а Оьрсийчу дIаваха везаш ву доьзалан да, меттигерчу Iедалша бинчу сацамца.\nМухIажаран адвоката Лепши Андреаса Маршо Радион корреспонденте бинчу хаамца, гIеххьачул немцойн мотт Iамийна Аслан хиларо а, иза цхьана фирмехь шопар дIаоьцар волуш хиларо а, ткъа иштта цуьнан берийн шайн дена тIекхочехь хила бакъо хиларо а гIо ца до жимчу стагана, Австрехь виса.\nИза гергарчу хенахь я шен лаамца махках вала везаш ву я Iедалхоша ницкъах Москоха доьдучу кеманна тIеваккха там бу.


Апачи (гуо, Аризона) — Википеди\n35°25′26″ къ. ш. 109°26′33″ м. д.HGЯOL\nАпачи (гуо, Аризона)\nинг. Apache County\n▼66 021 стаг (2020 шеран 1 апрель)\nСан-Хуан (гуо, Юта), Гринли (гуо, Аризона), Грейам (гуо, Аризона), Мак-Кинли (гуо, Нью-Мексико), Навахо (гуо, Аризона), Цибола (гуо, Нью-Мексико), Монтесума (гуо, Колорадо), Катрон (гуо, Нью-Мексико), Сан-Хуан (гуо, Нью-Мексико)\n29 056 квадратан километр\nNational Register of Historic Places listings in Apache County, Arizona[d]\n21 505 ± 420\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Апачи.\nАпачи (инг. Apache County) — АЦШ Аризона штатера гуо. Центр – гӀала Сент-Джонсruen.\nЙиллина 1879 шарахь.\n71 518 ↗71 749 ↗72 349 ↗72 852 ↘71 934 ↘71 474 ↘66 021\nГуон майда 29 054 км².\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Апачи_(гуо,_Аризона)&oldid=5076003»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 28 июль, 12:05.


Десиз — Википеди\n46°49′45″ къ. ш. 3°27′41″ м. д.HGЯOL\n48,22 квадратан километр\n▼5233 стаг (2019 шеран 1 январь)\nДесиз (фр. Decize, фр. Decize-le-Rocher, фр. Rocher-la-Montagne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — НьевгӀ.\nДозанашца йу Сен-Леже-де-Винь, АвгӀиль-суьгӀ-ЛуагӀ, ШамвегӀ, Коссе, Деве, Сен-ЖегӀмен-Шассне, Сужи-суьгӀ-ЛуагӀ.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=11671\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Десиз&oldid=7828829»