Сент-Сесиль (Сона а, ЛуагӀа а) — Википеди\n46°23′19″ къ. ш. 4°37′10″ м. д.HGЯOL\nСент-Сесиль (Сона а, ЛуагӀа а)\nСент-Сесиль (фр. Sainte-Cécile, фр. Pont-sur-Grosne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Клуьни (Сона а, ЛуагӀа а), БугӀвилен, КлегӀмен, Жалоньи, Мазий, Солоньи, Navour-sur-Grosne[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Сесиль_(Сона_а,_ЛуагӀа_а)&oldid=7842935»


Пхьоьг1а - пхьанан кхеташо\nЭвла (аил), юрт (юрта), - уьш тюркийн дешнаш ду. Вайнехан ширачу маттахь лелаш долу дош – пхьа хила. Коьртачу пхьан ц1е – туш хила. Цундела ю урартин коьрта шахьар – Тушпа. «Пхьоьг1а» боху дош – «пхьа» бохучух схьадаьлла ду, ма-дарра ца хуучара шайна хетарг дийцахь а.


Махамбетов Аблайхан | Aqparat.info\nМахамбетов Аблайхан: новости\n«Мактаарал» обыграл «Экибастуз» в матче Первой лиги\nProСпорт, 13 октября 2020 в 20:40\n13 октября состоялся матч 8-го тура Первой лиги «Экибастуз» — «Мактаарал», сообщает Prosports.kz.Победу одержал «Мактаарал».«Экибастуз» — «Мактаарал» 1:2 (1:0)Голы: Смаилов Арман 45 (1:0) , Жаксыбайулы Бекзат 62 (1:1) , Есимов Руслан 90+4 (АГ) (1:2) .«Экибастуз»: Сотник Илья, Есимов Руслан, Бралин Айдын (к), Сулейменов Аслан, Айменов Акмаль, Бегалин Куаныш, Воменко Владимир (Баркунов Павел 72.), Скворцов Алексей, Суюнов Даурен, Юнусов Ислам (Красотин Анатолий 57), Смаилов Арман (Нартбаев Ислам 83).«Мактаарал»: Жангалиев Жандар, Арипов Диержон, Жаксыбайулы Бекзат, Коне Драмане, Пасеченко Олег (к), Рыскул Бекнур (Борибай Баглан 46), Абылайхан Рамазан (Колмонбетов Аймаханбет 64), Мауленов Даниел, Балтабаев Ойбек (Серикбай Мейрамбек 77.), Седельников Владимир, Сердюков Вячеслав (Махамбетов Аблайхан 77).\nСейчас в базе 225 013 новостей из 116 сайтов


"Потанинан беша боьду некъ". Кавказан Iаламна гIело йо "Роза-Хутор" курорто\nМарсхьокху-бутт 05, 2020\nСочина гонахара жил-Iалам лардеш, низамо хьаян мегаш дац аьлла къастийна меттигаш дIа а лоьцуш, къевлина латточу Кавказан биосферин зонина герга гIерта Потанин Владимиран "Интеррос" холдинган декъара когсалазийн курорт "Роза-Хутор".\nИштта хьал гойту Кавказ.Реалиига кхаьчначу курорт кхиоран схемано.\nЭкологаш кхоьру холдинго Кавказан лаьмнийн могашалла эшийча оьккхур болчу кхерамах. Оцу бахьаница шаьш ца довлу дуьненаюкъара жил-Iаламан бахам кхерамна буха нислуш латтарх лаьцна Iаламан, историн мехаллаш ларъечу ЮНЕСКО-га орца ца дехча, боху цара.\nТIе гIишлош хIитто дихкинчу зонехь ялх фуникулер, бехха когсалазийн некъаш, кхийолу объекташ яхка Iалашо ю, суьрто гайтарехь.\n6000 гектар ю низамо хьеян дихкина йолу жил-Iаламан зона, иза дIакхета Сочерчу халкъан парках – цигахь ю Оьрсийчохь уггаре йоккха когсалазийн "Розы-Хутор" курорт. Хьеян дихкина меттигаш дIалеца йолийна цо 2014-чу шеран Олимпиада йирзича.\nЙихкинчу меттигашкахь бохку некъаш\nКъилбаседа Евроазин Iалам лардечу дуьненаюкъарчу цхьаьнакхетараллин комиссин декъашхочо Набережная Юлияс дийцарехь, тIаьххьарчу ялх шера чохь когсалазийн инфраструктуро хIаллакйинчу жил-Iаламан мехаллийн территори шозза шоръелла. Масех шо ду низамо къевлинчу меттигашкахула некъаш бахка болийна: цхьаъ боьду Аибга ломан къилберчу агIонца Сийначу ишал (Голубое озеро) тIе, шолгIаниг – Энгельмановн майданара Кардывач ишал тIе. Цкъачунна сецна лаьтта белхаш халкъан паркан а, низамо хьеян дихкинчу а меттигийн дозанехь, амма ханна бен дац уьш совцор – Iалашо кхочушйийр ю, гарехь, хенан йохалла.\n- «Роза-Хутор» курорто дуккха а меттигаш эцна, «ханна» аьлла. Уьш ерраш а цхьаьнатоьхча, тIеттIабоьлху некъаш а чулерича, ерриг а зона дIалоцу цара, ала тарло", - боху Набережнаяс.\nХIоьттинчу хьоло новкъарло йо лаьмнашкарчу акхарошна дIасалела. Цул сов, Мзымта хин коьртера меттигаш ахка йолаяхь, Сочерчу Адлер гIала кхочу хи лекъар ду, чIагIдо экологаша.\nЭнгельмановн ирзуне боьду некъ\nЭрна дац говзанчаша сагатдар. 2016-чу шарахь Оьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думо арахецначу низамо магадо хьеян мегаш йоцчу территори тIехь шайх биополигонаш олу обеъкташ хIитто – царна тIехь таро ю холдинган гIишлош хIитто а, инфраструктура кхолла а.\n"Роза-Хутор" курортан куьйгалхошна хетарг\nСочерчу хьеян дихкинчу Iаламан зонех хIун хуьлуш ду, стенна бохку цигахь некъаш, аьлла, Кавказ.Реалиино динчу хаттарна жоп луш, "Роза-Хутор" курортан пресс-векалто деллачу жоьпо «хуьйцу» буьйцучу некъийн статус: "зона Iалашъян оьшу и объекташ, Сочин халкъан паркехь ларъеш йолчу меттигашкахь бохку некъаш хила тарло аш буьйцурш, уьш хьаннаш ларъярхьама бохкуш бу".\nПресс-векалто бахарехь, курорт дагахь ю пхеа шера чохь ломахь гIашлойн некъаш бахка а, туристийн лагерш хIитто а. "Белхаш, массо а Iалам Iалашден хьелаш а лардеш, массо а агIонашца барт а беш, дIахьош бу. Некъаш а бу оццу Iалашонца бохкуш ", - боху комментарехь.\nКийтарлонаш а, хIилланаш а\n6 шо хьалха ша а, меттигера IаламIалашдархойн тоба а хьеян дихкинчу меттигашкахь когсалазийн курорто шен инфраструктура шоръяр, некъаш дахкар мел догIу низамца къасто гIоьртира, дуьйцу Набережная Юлияс.\n"Курорто тхуна ша халкъан паркаца бина барт гайтира, хьаннаш цIарх ларъеш дохкуш ду некъаш, бохура документо. Оцу Iалашонах бахьана а дина, хьокхуш яра хьаннаш, тIай дара Мзымта тIехула туьллуш", - дуьйцу Iалам лардечу дуьненаюкъарчу цхьаьнакхетараллин комиссин декъашхочо.\nЦо бахарехь, оццу документо лучу бакъонна кIел а даьхьина, цунах «байракх а йина», изза зен ду деш Аибга ломарчу хьаннашна а.\nСочина гонах хьеян мегаш доцчу меттигашкахь гIишлош хIиттор, некъаш бахкар Набережная Юлияс дузу совдегарна Потанинна еш йолчу садоIучу хIусамца. Цо бахарехь, тарло и хIусам гучуяла Кардывач ишална уллехь, шена тIекхачийна некъ а болуш.


Шануа — Википеди\n47°55′27″ къ. ш. 5°17′08″ м. д.HGЯOL\n▼122 стаг (2019 шеран 1 январь)\nШануа (фр. Chanoy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Уьм-ЖогӀкене, ГӀолампон, Бошемен (Лакха МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шануа&oldid=7846543»


Жервиль — Википеди\nЖервиль (фр. Gerville, фр. Les Sans-Culottes-de-la-Manche) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-Маритим. Дозанашца йу Фонгезмар, Фробервиль, Ле-Лож (Сен-Маритим), Маникервиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=15406\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Жервиль&oldid=6786679»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 октябрь, 18:34.


Сен-ФильбегӀ-ан-Мож — Википеди\n47°23′35″ къ. ш. 0°02′39″ м. д.HGЯOL\nСен-ФильбегӀ-ан-Мож (фр. Saint-Philbert-du-Peuple) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Блу, Лонге-Жумель, МулиегӀн, ВегӀнант.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ФильбегӀ-ан-Мож&oldid=7841523»


ПегӀоль — Википеди\n▲9016 стаг (2019 шеран 1 январь)\nПегӀоль (фр. Pérols) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.\nДозанашца йу Латт, Могио, Палавас-ле-Фло.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПегӀоль&oldid=7830500»


Онлайн знакомства с девушками г. Nitur. Познакомься с девушкой Nitur, Махараштра. Сайт онлайн знакомств www.mamba.ru.\nЗнакомство с девушкой г. Nitur, Индия\nNizampur, Takliwadi, Мумбаи, Пуна, Тхане, Нагпур, Нави Мумбаи, Мира-Бхаяндар, Wadala, Кальян, Нашик, Аурангабад, Бхиванди, Pune Cantonment, Пен, Колхапур, Улхаснагар, Vasai, Virar, Ахмеднагар. Show all cities Махараштра.


Сент-Круа-сюр-Орн — Википеди\n48°46′45″ къ. ш. 0°17′31″ м. д.HGЯOL\n▲78 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСент-Круа-сюр-Орн (фр. Sainte-Croix-sur-Orne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Шенедуи, Мений-Гондуен, Putanges-le-Lac[d], Ле-Ротур, Сент-Обер-сюр-Орн. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Круа-сюр-Орн&oldid=5187748»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 10:16.


Итальянская Лара беж орех () Mebel-Ducale в Егорьевске\nЛара беж орех\nИтальянская Лара беж орех в Егорьевске\nШкаф 4дв. Лара беж орех 2148х1864х620\nШкаф 4 дв. без зеркал Лара беж орех 2148х1864х621\nШкаф 6 дв. Лара беж орех 2148х2758х620\nКровать сп.место 160х200 Лара беж орех 1210х1830х2120\nКровать сп.место 180х200 Лара беж орех 1210х2030х2120\nКомод Лара беж орех 758х1040х480\nЗеркало 2 Лара беж орех 1170х1232х75\nЗеркало 3 Лара беж орех 1020х65х950\nТумба Лара беж орех 481х510х380


Купить кресла к диванам в Ялте в интернет магазине Планета Комфорта\nКресла к диванам в Ялте\nКупить мягкое кресло в Ялте\nКупить понравившуюся модель у нас на сайте можно всего лишь в несколько кликов мышкой. Выбирайте понравившуюся модель, заполняйте заявку и спустя небольшой период времени вы сможете наслаждаться своей покупкой у себя дома в Ялте!\n71х72х83 (ДхШхВ) в см 91х100х92 (ДхШхВ) в см 105х101х100 (ДхШхВ) в см 110х90х75 (ДхШхВ) в см 111,5х110х100 (ДхШхВ) в см 100х90х96 (ДхШхВ) в см 113х89х93 (ДхШхВ) в см 107х107х100 (ДхШхВ) в см 115х80х86 (ДхШхВ) в см 132х112х95 (ДхШхВ) в см 130х90х134 (ДхШхВ) в см 93х84х87 (ДхШхВ) в см 100х107х103 (ДхШхВ) в см 124х110х100 (ДхШхВ) в см 106х95х100 (ДхШхВ) в см 130х92х93 (ДхШхВ) в см 81х73х75 (ДхШхВ) в см 89х74х67 (ДхШхВ) в см 69х72х80 (ДхШхВ) в см 98х80х80 (ДхШхВ) в см 54х67х93(ДхШхВ) в см 90х117х98 (ДхШхВ) в см 83х89х71 (ДхШхВ) в см 79х75х62(ДхШхВ) в см 79х74х72(ДхШхВ) в см 90х113х78 (ДхШхВ) в см 104х104х100 (ДхШхВ) в см смотреть описание 98х68 (ДхШхВ) в см 115х105х112 (ДхШхВ) в см 95х100х96 (ДхШхВ) в см 82х96х98 (ДхШхВ) в см 99х100х90 (ДхШхВ) в см 104х100х102 (ДхШхВ) в см 100х100х70 (ДхШхВ) в см 123х100х95 (ДхШхВ) в см 105х92 (ДхШ) в см 90х87(ДхШхВ) в см 90х97 (ДхШхВ) в см 90х68х95ШхВ) в см 93х92х95(ДхШхВ) в см 90х68х107 (ДхШхВ) в см 95х95х90 (ДхШхВ) в см 80х80х90 (ДхШхВ) в см 110х110х90 (ДхШхВ) в см 105х100х100 (ДхШхВ) в см 100х100х105 (ДхШхВ) в см 95х90х100 (ДхШхВ) в см 95х100х90 (ДхШхВ) в см 100х100х90 (ДхШхВ) в см 100х90х100 (ДхШхВ) в см 100х73 (ДхШхВ) в см 86х86 (ДхШхВ) в см 67х67х86 (ДхШхВ) в см 80х90 (ДхШхВ) в см 60х65х65 (ДхШхВ) в см 118х90 (ДхШхВ) в см 101х80 (ДхШхВ) в см 102х78 (ДхШхВ) в см 80х63 (ДхШхВ) в см 70х70 (ДхШхВ) в см 60х58х80 (ДхШхВ) в см 64х60 (ДхШхВ) в см 120х100 (ДхШхВ) в см 123х100 (ДхШхВ) в см 70х65 (ДхШхВ) в см 85х93 (ДхШхВ) в см 60х75х65 (ДхШхВ) в см 103х90 (ДхШхВ) в см 62х70х110 (ДхШхВ) в см 85х80х90 (ДхШхВ) в см 110х90 (ДхШхВ) в см 68х60х80 (ДхШхВ) в см 70х75 (ДхШхВ) в см 85х90 (ДхШхВ) в см 60х65(ДхШхВ) в см 95х100 (ДхШхВ) в см 62х60х84 (ДхШхВ) в см 70х90(ДхШхВ) в см 110х78 (ДхШхВ) в см 90х98 (ДхШхВ) в см 115х98 (ДхШхВ) в см 100х85 (ДхШхВ) в см 95х95 (ДхШхВ) в см 73х85х105 (ДхШхВ) в см 86х85х95 (ДхШхВ) в см 74х90х91 (ДхШхВ) в см 75х87х89 (ДхШхВ) в см 93х80х85 (ДхШхВ) в см 83х82,5х92 (ДхШхВ) в см 95х90 (ДхШхВ) в см 74х77х97 (ДхШхВ) в см 73х67х80 (ДхШхВ) в см 66х55х80 (ДхШхВ) в см 95х100х107(ДхШхВ) в см 110х96х96 (ДхШхВ) в см 86х74х82(ДхШхВ) в см 64х96х89 (ДхШхВ) в см 100х104х81 (ДхШхВ) в см 37х76х80 (ДхШхВ) в см 52х50х85 (ДхШхВ) в см 53х54х100 (ДхШхВ) в см 67х65х77 (ДхШхВ) в см 83х75х75 (ДхШхВ) в см 55х54х78 (ДхШхВ) в см 69х76х81 (ДхШхВ) в см 71х79х97 (ДхШхВ) в см 69х82х75 (ДхШхВ) в см 70х78x100 (ДхШхВ) в см 75х83х103 (ДхШхВ) в см 75х86х91 (ДхШхВ) в см 70х64х75 (ДхШхВ) в см 80х73х84 (ДхШхВ) в см 73х78х86 (ДхШхВ) в см 75х80х87 (ДхШхВ) в см 66х58х64 (ДхШхВ) в см 73х76х99 (ДхШхВ) в см 67х85х114 (ДхШхВ) в см 76х78х102 (ДхШхВ) в см 72х67х71 (ДхШхВ) в см 74х63х72 (ДхШхВ) в см 72х60х79 (ДхШхВ) в см 83х77х77 (ДхШхВ) в см 94х74х83 (ДхШхВ) в см 59х64х91 (ДхШхВ) в см 78х72х80 (ДхШхВ) в см 90х90х96 (ДхШхВ) в см 76х90х90 (ДхШхВ) в см 82х90х98 (ДхШхВ) в см 110х88х93 (ДхШхВ) в см 66х70х108 (ДхШхВ) в см 65х72х94 (ДхШхВ) в см 60х70х99 (ДхШхВ) в см 76х87х90 (ДхШхВ) в см 80х89х117 (ДхШхВ) в см\nБраво-мебель Дюарт Нижегородмебель НТКО Олмеко Регина Риал Союз Мебель Юдвис


Шикарный полушубок из меха енота : продажа, цена в Москве. Женские шубы от "Меховые изделия "Соболини" индивидуальный пошив!" - 289676674\nШикарный полушубок из меха енота\nШикарный полушубок из меха енота Под заказ\nПолушубок из меха енота , длина 65 см. Яркий полушубок прекрасно подойдет под любой стиль одежды и не оставит Вас без внимания.


Хенераль Диас Парагвай Апертура - 2019 . Футбол. Чемпионат страны.


Аьрзойн марош ца тов кавказхошна\nОртопед, пластикан хирург Кудзаев Казбек\nИнтервью кечйинарг "Кавказ.Реалиин" корреспондент Скворцов Глеб\nХIирийн хирурго Кудзаев Казбека дуьйцу, кавказхоша йойтучу пластикан операцех.\nДукха хан йоццуш ГIебарта-Балкхаройчохь дуьненчу даьллачу берана операци йинчу Къилба ХIирийчоьнан гоьваьллачу ортопедо, пластикан хирурго Кудзаев Казбека дийцина "Кавказ.Реалии" портале кавказхойн хазаллин индустрехь хуьлучу ледарлонех.\nРогIера операци дIайирзинчул тIаьхьа, суьйранна 6 сахьт даьлча хилира тхан къамел.\n– Казбек, тахана маса операци яра хьан?\n– Пхиъ. Йиъ яра сан тахана хила езаш. Нохчийчуьра 28 шо долу кIант вара суна валийна: ког бара цуьнан сеттина, халла лелара иза Iасанашца а. Кхузахь охьавиллинчу цунна маса операци йира, хьала а гIаьттина дIаваха иза, астагI а ца лелхаш. ХIора денна 3-4 операци ян декхар хуьлу со. ДЦП олу цамгар йолу бераш рагI ца ларйойтуш, этIадо оха.\n- Дукхахйолу хьан операцеш пластикан хуьлу?\n- ХIаъ. Цундела аьтто бу тхан дукхахболчу дархошна маьхза дарбадан, тхешан чоьтах. Я персонална а, я ассистенташна а ур-атталла ца хаьа муьлха пациент маьхза ву, муьлхачух ахча делла.\n- Пластикан операцийн тIаьхьало муха нисло? Масала, цхьа 40-50 шо даьлча оцу стагана бале-м йоьрзур яц уьш?\n- Нагахь санна, цхьа хан-зама яьлча оцу стагана сингаттаме доьрзуд ду хIара гIуллакх аьлла, сайн цхьа жимма а шеко елахь, ас урс кара ца оьцу. Силиконан импланташа цIе ца йоккху цамгар гучу ца йоккху, я лазарш хила тарло олий, хаам а ца бо. Делахь а, шен пациентна пластикан хирурго тIедуьллу, эхашерачохь цкъа УЗИ яйтар. Нагахь санна, шен могушалла зуьйчу зудчунна некхаца рак хилар 1-чу стадехь хаалахь, цунна дарбадан атта хуьлу.\nПластикак хирург Кудзаев Казбек ву операци еш\nГIодаюкъ гатъеш цхьа керла методика гучуяьккхина ас лурчаха. Оьрсийчоьнан дуккхаъчу регионашкахь а, Украинехь а, Эрмалойчохь а, Казахстанехь а, Узбекистанехь а, ГIиргIазойчохь а оцу кепехь операцеш ю еш. БIеннашкахь зударшна сан методикано таро елла зIуган санна, юткъа гIодаюкъ хилийтархьама лахара пIендарш дIа ца дахийта. Зене дара и некъаш хьалха.\n- ПIендарш дIадахар - адаман доIах цхьалхадаккхар ца хуьлу?\n- ХIаъ, жаннаш а, Iонжар а цхьана. Ишта дукхахболчу зударша йойтура цу кепара операцеш хьалха, жимма а ирачу сонах дIакхетахь, жин эккха кхерам бара церан. Оха дозалла до, и методика медицинехь боккха кхиам бу аьлла, тIеэцарна.\nМалхбузера чуеана ю адам къондеш йолу а, массо эстетикан а операцеш. Маммопластика а цхьана. Ког дIанисбар, бахбар – и Оьрсийчоьнан профессоран Илизаровн толам бу.\n- Кхи стенах кIелхьарбаха безаш хуьлу зударий? Суна хаьа, вазелин диттина, Нохчийчуьра пациенташ а хьуна тIебаьхкинийла.\n- Меженаш совсош, цхьа къинхетамза кIедачу дилханах дIаэдина, аптекашкахь духкуш долу вазелин дара иза. Хууш дац, маса стаг ву и харцахьадерг лелош. Медицинаца гIуллакх догIу нах а ма ца хилла уьш лелораш. Ас хаьттича, лулахочо мехий диттира, оха вовшийн деттара бохура.\nЦхьана шина шерачохь вазелин новкъа ца хуьлу, цул тIаьхьа моьнаш дуьту цо, буьртигаш санна севсина. Оцу шина шерачохь цхьана йоIа шен доттагIашна а марздина хилла и гIуллакх.\nМахачкалахь дIаяьхьначу конференцехь сайн коллегашка кхайкхамбира ас, и проблема ерзор доьхуш. Инзаре вазелин шайн дегIах деттийта дагахь болчаьрга бакъйолу информаци дIакхачае аьлла. Соьлжа-гIалахь а хIоттийра горга стол. Пачхьалкхера говзанчаш а, журналисташ а кхайкхина, дIахаийтира массарна а, и ловзарш мел кхераме ду.\n- Косметологаш ду шаьш а бохуш, мух-муха а оцу наха дитина гIалаташ нисдан аьтто хуьлий шун?\n- ХIаъ, нисло. Питерерчу сайн белхан накъостца цхьана зудчун шина некхана операци еш воллура со. БукътIера даьккхина дилха некхах а хуттуш, болхбан дийзира тхан. Цу кепара операцеш яйта еана 15 пациент яра.\n- Хазаллин индустрина эвсара меттиг лору Къилбаседа Кавказ?\n- Къилбаседа Кавказехь 95 гергга пластикан хирург ву тахана, царех 74 Махачкалахь болх беш ву. Гоьяьлла цигахь ринопластика (мара тобар-ред.).\nКавказ – Кавказ ю-кх. Шайн зеделларг а, клиентура а гулъярхьама хIинцца болхбан буьйлалучу хирургаша лаххара мехаш хIиттадо, таро йоцчу нахана гIоьнна. 30-35 эзар соьмах мара нисбайта царна тIеоьху нах. Ткъа Москвахь цу операцех 350 эзар доьху.\n- Ткъа Кавказерчу хирургаша муха болх бо?\n- Йоккха башхалла ю царна юкъахь. БIе гергга волчу пластикан хирургех теша мегар ду 15-20-х.\n- Йина операци юхахьаяла кхерам бу бохург ду и?\n- ХIинцца болхбан буьйлалучу хирургийн караболхахь, цатам хила тарло. Ша лор ву аьлла хетарг, кест-кеста конференцешка а, мастер-классашка а лела веза. Ткъа дукхахболчу Кавказерчу лоьраша операцин цхьа кеп кара а ерзайой, массо а оцу кепехь этIаво.\nНагахь санна, доьазза а, пхоьазза а юх-юха цхьа гIалат далийтахь, цхьаъ дан деза. Ринопластика - уггар а экаме операци ю. Зеделларг долчу лоьрашна а цхьана. Айса болхбечу кху 20 шарахь 3500 мерана операци йина ас. 10-12 процент пациенташлахь, аьлча а, иттанна юкъахь шиъ шолгIа а операцин стоьла тIе охьавилла дезаш хуьлу со. Операци кхиаме чекхъялар цхьана хирургах доьзна ца Iаш, оцу пациентан могушаллех а, организмех а, цуьнан эндокринан а, ферментан а системех доьзна а, чов дIаерзарга терра а нисло.\n- Нагахь санна, шолгIа а уьрса кIел вилла везаш нислахь, ахча хьан ло цунах шолгIа?\n- Сайн пациентех ас айса охьадуьллу ахча. Дукхахболчу хирургаша ахча доккху, я операцин ах мах схьабоьху.\nЛоьро ша шена таIзар дан деза, ца дахь, ницкъаллийн структураш тIаьхьаевр ю цунна. Докторна а, пациентна юкъахь адвокат а, прокурор а хIоттар нийса дац. Шен лоьрел а уллора кхи цхьа а хила ца веза пациентан.\n- ХIора зудаберана хаза хила лаьа, амма церан массеран а таро яц 200-300 эзар сом ахча дохка тешам болччу хирургна. ХIетте а йорах, амма кхераме операци яйта ойла хьийзачу зудчуьнга ала хIун ду хьан?\n- Кхерамечу вариантех пайдаэца мегар дац. Лаахь а, ца лаахь а, хIинцца, катоьхна яйта езаш операци ма яц иза. Цундела жимма собар а дина, тоъал ахча а гулдина, яйтар гIоле ду, шен могушаллина а, шен хотIна а зен а ца дойтуш.\nСайна тIевеанчун карахь тоъал ахча дацахь, мах лахара болчу, амма шайн болх хьанал бечу сайн белхан накъосташна тIехьовсабо ас.\n- Дуьненчу йоккхучу заманчохь ханан даьIахк кагйина, ГIебарта-Балкхаройчуьрчу хьан уггар а жимачу пациентан Элинин могушалла муха ю?\n- Иза дарбан хIусамера шен цIа йигина, гIоле хуьлуш ю цунна а. Баксанан кIоштарчу дарбан цIийнан акушерна кхеле арздан дагахь дара цуьнан да а, нана а. Ас хийцира церан ойла. Шегара даьллачунна дохковаьлла и лор ишта а сингаттамехь ву аьлла, тешна ву со.\nОцу берана вониг хила лууш цхьа а ма вацара. Керла дуьненчу даьллачу беранан гонах негативе фон хIотто мегар ма дац. Цунна гонах дерриг а диканиг хила деза!


Уапелло (гуо, Айова) — Википеди\nУапелло (гуо, Айова)\nУапелло (инг. Wapello County) — АЦШ Айова штатера гуо. Центр – гӀала Оттамуа.\nинг. Wapello County\n▲35 437 стаг (2020 шеран 1 апрель)\nКиокак (гуо, Айова), Дэвис (гуо, Айова), Махаска (гуо, Айова), Монро (гуо, Айова), Джефферсон (гуо, Айова), Аппанус (гуо, Айова), Ван-Бьюрен (гуо, Айова)\n436 квадратан миль\nNational Register of Historic Places listings in Wapello County, Iowa[d]\n14 404 ± 294\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Уапелло.\n35 625 ↗35 650 ↘35 444 ↘35 381 ↗35 391 ↘35 173 ↗35 437\nГуон майда 1119 км².\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Уапелло_(гуо,_Айова)&oldid=5078158»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 28 июль 14:07


«Терек» – «Зенит» – 0:0\n23 сентября в 14:56 (2010 г.)\nПремьер-лигин командашна юккъехь Россехь хьалхеяккхаран чемпионатан 21-чу туран матчехь Соьлжа-ГIалара «Терек» шен цIахь С.Билимхановн цIарах йолчу стадионехь цхьаьнакхийтира Санкт-Петербургерчу «Зенит» командица. Масех де хьалха Лига Европы олучу къийсадаларшкахь Санкт-Петербургерчу «Зенит» командо хьошалгIахь Бельгин тоьллачех йолу клуб «Андермент» эшийра 3:1 жам1 долуш. Оцу матчехь кхоъ буьрка тохарца билгалвелира Кержаков Александр. Цул сов 2010-чу шеран мехкан чемпионатехь цхьаммо а эшийна а яц «Зенит». И бахьана долуш нохчийн болельщикийн дагахь жимма кхерам лаьттара. Амма бакъду, Соьлжа-ГIалара «Терек» шен цIахь С.Билимхановн цIарах йолчу стадионехь эшна яц, ткъа цуьнан ойла йича мелла а сапаргIат бовлура. Хууш ма-хиллара, Соьлжа-ГIалара «Терекан» Санкт-Петербургерчу «Зенит» командица хуьлуш долу цхьаьнакхетарш атта дицлуш ца хуьлу. ХIунда аьлча, даима дуккха а хазачу тIелатаршца матч нисло дела. Бакъду, счет схьа ца йоьллуш а нислора.\nДIадаханчу шарахь оцу командашна юккъехь хилла матч цкъа а болельщикашна йицлур яц аьлла хета суна. Ши буьрка а тоьхна, толам баккха герга болчу соьлжагIалахоша нийсса шина минотехь счет «Зенитан» футболисташка дIа а нисъяйтина, матч чекхъяла масех минот йисинчу хенахь, гол а тоьхна, толам баккхар. Кху шарахь Петровски олучу стадионехь хилла матч а яра ишттачех. Вовшашна мел кIезиг шишша –кхоккха буьрка тоха герга бара футболисташ, амма вратараш дика ловзура. Оцу цхьаьнакхетарехь хIинца Москва гIаларчу «Спартакехь» волчу Дикань Андрейс Дани Мигелера тоьхна пенальти а лецира.\nРоссин командаш Европан къийсадаларшкахь дакъалоцуш хиларна жимма садаIийтархьама цхьайолу матчаш оршот дийнахь левзира. Цу дийнахь левзира вайн республикан коьрта команда а, Россин тоьллачех йолу команда «Зенит»\nМатч дIайолалушшехь «Тереко» дIахаийтира хьешашна шаьш хьошалла дийриг цахилар. ТIелатаршкахь йолаелира матч. Шайн майдана айъина йохьуш йолу буьрка схьалаца тIеведдачу Россин вовшахтоьхначу командин декъашхо волчу Малафеев Вячеслава шен ков деса дитира, цо даьккхина долчу гIалатах пайда ца ийцира Маурисио Жозес. Цо тоьхна буьрка десачу кевнна дикка тIехула яхара. Кхин дукха хан ялале оццу Жозен аьтто бара счет схьаелла, амма гIуллакх ца хилира. Ша даима ма-хиллара гол тоха карзахе вара вайн командин тIелатархо Асильдаров Шемал, амма цунна а, цуьнан командина а жимма аьтто ца тоьура. «Зенитана» кху шарахь дуьхьало йина цхьа а комнада яц. Иштта церан ловзар гуш болу хьеший гIеххьа боьхна хьийзара. «Терекан» тIаьххьарчу секундашкахь толам баккха йиш яра, амма цу дийнахь царна аьтто ца тоьара. Вайн командин тIелатархочо тоьхна буьрка штангех кхетта сецира. Матч йолалуш серлонан таблона тIехь хилла счет кхин хийца ца луш, чекхделира цхьаьнакхетар.\n26-чу сентябрехь 22-чу туран матчехь Соьлжа-ГIалара «Терек» хьошалгIахь ловзур ю Москва гIаларчу «Локомотив» командина дуьхьал.\nФутболъезархошна довзийта лаьа 21-чу туран кхидолу жамIаш: ЦСКА (Москва) – «Сибирь» (Новосибирск) – 1:0; «Спартак» (Нальчик) – «Спартак» (Москва) – 0:2; «Анжи (Махачкала) – «Рубин» (Казань) – 0:1; «Томь» (Томск) – «Локомотив (Москва) – 1:1; «Сатурн» (Раменское) – «Динамо» (Москва) – 3:2; «Алания» (Владикавказ) – «Ростов» (Дона-тIера-Ростов) – 0:0; «Амкар» (Пермь) – «Крылья Советов» (Самара) – 2:1.


ВЦИОМ: Собчак евзаш бу лаххара а 95 процент Оьрсийчуьра бахархой\nЖурналисто Собчак Ксенияс ша президентан харжамашкахь дакъалаца дагахь ю аьлла шолгIачу дийнахь Оьрсийчоьнан Iедалша Iуналла дечу юкъараллана хетарг толлучу центро (ВЦИОМ) зорбане яьккхина дIадаханчу шерашкахь шаьш таллам бича иза нахана евзаш хилар гойту рейтинг, хаам бо newsru.com сайто.\nГучудаьлларг ду иза берриг а аьлча санна Оьрсийчуьрчу нахана евзаш хилар а, царах дукхах болчара иза вочу агIор тIеоьцуш хилар а.\n2015-чу шарахь бинчу талламо гайтарехь, Собчакан цIе евзаш хилла 95 процент респонденташ. Царах 72 проценто хаам бина, шайна иза дика евза аьлла. Кхин а 23 проценто жоп делла Собчаках цхьа кIеззиг хIума хезна шайна аьлла.\n2012-чу шарахь бинчу талламехь Собчак евза шайна аьллачу нехан терахь хилла 92 процент. Цу кепара гуш ду рогIерчу президентан харжамашкахь дакъалаца дагахь йолу Собчак евзаш болу нах Оьрсийчохь алсамбевлла хилар.


Обновлено 31.05.2012 06:49 Автор: Administrator 30.05.2012 11:23\nОшаев Халидан а, Муталибов Зайндин а прозехь Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман темин хьокъехь\nБинчу некъан исторически хьесап дайтина ца Іаш, хиндолчунна маьІна а доккхуьйту искусство. «Адам а, тІом а» проблема хила а хилла, хилла юьсуш а ю, дуьззина схьаэцча, кхузаманан дуьненахь а, кхузаманан литературин процессехь а уггаре а жоьпаллечух. Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман шерашкахь литературан а, искусствон а гІуллакххоша, журналисташа шайн меттиг дІалецира Даймохк ларбархойн бІаьхаллин могІарехь. Церан кхолларалло, цхьамзанца нисйинчу, бІаьхой а, тылан къинхьегамхой а ир-кара хІиттабора мостагІчунна дуьхьал дІахьочу сийлахьчу а, нийсонан а тІамна, чІагІбора Толам хирг хиларе болу тешам.\nСийлахь-боккха Толам баьккхинчул тІаьхьа а кхузткъа сов шо даьллехь а Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман исбаьхьаллин а, документальни а йозан тоьшаллаш тахана а вайн синан мах хадийна цаваллал хьал а ду, оьздангаллехь кхетош-кхиоран тешам боллу гІирс а бу. ДІадаханчу бІешеран 60–80-чуй шерашкахь оьрсийн литературехь паргІатдаккхаран тІеман оьмарехь юкъаралла тІеттІа кхиаран мехала мур санна исторически кІорггера гарца билгал яра М.Шолоховн, Ю.Бондаревн, Г.Марковн, К.Симоновн, А.Чаковскийн, М.Алексеевн, И.Стадюкан, Ф.Абрамовн, цхьамогІа кхечеран говзарш. Оьрсийн яздархоша а, СССР-н хиллачу кхечу республикийн литераторша а (В.Быков, О.Гончар, Й.Авижюс, И.Шамякин, А.Адамович, Ч.Айтматов, А.Кешоков, И.Чигринов, кхиберш), историна кІоргене хьоьжуш, диц ца дора таханлера денош а, и дарца кІаргдора оьмар (эпоха) йовзар. Цул сов, адам а, юкъаралла а йовзийтаран оцу агІоно гІодора шен заманан а, ткъа иштта тІеман генна дІадаханчу денойн а оптимистически идейш мелла а юьззина гайта.\n70–80-чу шерашкахь жигарделира турпалаллин хьокъехь дийцар. ТІеман хьокъехь йолчу литературехь истори таханлерчу денца цхьаьнуьйш санна хуьлура иза, цу заманан муьрехь а мехала долу гІуллакхаш яздархошна айъа хаар бахьана долуш: заманна а, юкъараллина а хьалха долу стеган жоьпалла, дахарехь цхьа агІо лацаран оьздангаллин-эхь-бехканан проблемаш, оьздангаллин агІор мела хиларца къийсам латтор. Уьш а, кхийолу а проблемаш турпалаллин тасадаларийн ханна леринчу романашкахь а, повесташкахь а, дийцаршкахь а йийцаре йина Іаш яцара. Мах хадийна цаваллал зеделларг дохьу шайца дІадаханчун а, карахьдолчун а, хиндолчун а цхьаалла шайгахь хаалучу киншкаша. ДІадаханчу бІешеран 50-чу шерашкахь дуьйна къаьсттина жигара кхолла йолийра исторически боккха мур юкъалоцуш хиларца билгал йолу говзарш. Царах ду М.Шолоховн «Судьба человека» дийцар, Ю.Бондаревн «Берег», «Выбор» романаш, А.Ивановн «Вечный зов», И.Шамякинан «Возьму твою боль» романаш, В.Быковн «Обелиск», «Волчья стая» повесташ, дуккха а кхийолу говзарш.\nСССР-н халкъийн дукха къаьмнийн литературан цхьа дакъа долчу нохчийн литературехь Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман тема юкъаяьлла тІом болабеллачу хьалхарчу деношкахь дуьйна прозаикийн, поэтийн, драматургийн дукхахйолчу говзаршкахь, иза хІинца а гайта ма-еззара гайтина яцахь а. Тхуна хетарехь, цуьнан вайх дозуш долу а, доцу а дуккха а бахьанаш хилла. Яздархой документальни говзарш язъярна тІебирзина хилла, коьрта тидам очеркаш язъярна тІе а бохуьйтуш. Дера, документальни жанрийн шайн тоьлла агІонаш ма ю, амма вайн хьолехь оцо тІедалийна дукхахйолу говзарш масех стагах лаьцна язъярна – Нурадилов Ханпашех а, Мазаев Маташах а, шуьйра вевзашволчу кхин а шина-кхаа тІеман дакъалацархочух а ю уьш. Дера, уьш хьакъ ма бу шайх лаьцна язъян. Хетарехь, вайн яздархой цкъа дийцина Іийр бац царах лаьцна. Амма цара царах лаьцна дуьйцур ду кхоллаеллачу стереотипа тІера дІа а бевлла, исбаьхьаллин мелла а лакхарчу тІегІанехь. Вайн яздархой халкъана хьалха декхар бу – халкъан хьуьнар, бІаьхойн а, тылан къинхьегамхойн а йоккха турпалалла, цхьаццаболу юьхькІаме боцу хиламаш, хІеттахь хилла болу, ала дашна, тІеман хьокъехь долу дерриге а бакъдерг, иза оьшуш хилар даима хаалуш ду, къаьсттина къоначу чкъурана – хІинца а хьакъ ма-дду гайтина дац вайн тІаьххьарчу иттаннаш шерийн исбаьхьаллин литературехь.\nНохчийн литературехь Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман хьокъехь йолу говзарш язйина тайп-тайпанчу чкъурах болчу яздархоша: Х.Ошаевс, М.Мусаевс, З.Муталибовс, М.Мамакаевс, М.Ахмадовс, М.Бексултановс, ткъа иштта журналисташа Б.Чалаевс, В.Матиевс, цхьамогІа кхечара. Кху статьяхь вай хьахо гІоьртина Х.Ошаевн а, З.Муталибовн а прозехь язйина коьрта говзарш (дийцарш, повесташ). Гайта гІоьртина церан башхалла, исбаьхьаллин шатайпаналла, тІеман хьокъехь йолчу литературехь цара дІалоцу меттиг а, лелошдолу маьІна а. Цу тІе билгалдаккха деза оцу яздархоша шайн говзарш тайп-тайпанчу баххашна, тоьшаллашна тІетийжаш кхоьллина хилар. Х.Ошаев, коьртачу декъана, талламхо хилла. Цо тІеман а, цуьнан дакъалацархойн а хьокъехь болу хаамаш жим-жима гулбеш къахьегна архивашкахь, ткъа иштта дІаязбина т1еман дакъалацархойн дагалецамаш. Ткъа З.Муталибов ша тІеман дакъалацархо хилла ву. Цундела шен дукхахйолчу говзаршкахь цо яздина дуьххьалдІа ша дакъа а лоцуш хиллачу хиламех лаьцна.\nХІаъ, тІаьхьарчу шерашкахь дуккха а хІума хийцаделла. Йоьхна Советийн Союз, дІаяьлла коммунистийн идеологи. Литературехь а, Іилманехь а санна, хІинца алсамбевлла тІаме болу кхин хьежамаш. Делахь а вай тІетийжа Х.Ошаев а, З.Муталибов а цу заманашкахь ваьхна а, кхоллараллехь къахьегна а хиларна, делахь-хІета, лаахь а ца лаахь а, оцу шерийн идеологин доктринийн Іаткъамна кІел хилла а хиларна. Цундела цара динчун нийса мах хадо гІиртина тхо. ХІунда аьлча иза истори ю, ткъа иза ша хилларг ю-кх.\nСийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман хьокъехь Х.Ошаевн исбаьхьаллин-документальни проза.\nСийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман тематико гІодина кхузаманан литературехь документальни дийцарийн тайп-тайпана кепаш юкъаялор сихдарна. «Документальни» билгалонца йолчу киншкаша, пьесаша, сценареша»... тІехьа теттича санна хета, шеко йоццуш бакъдерг хиларан хьокъехь тоьшалла деш йолу, повесть, дневник, очерк, мемуараш, биографи, пьеса санна йолу тайп-тайпана жанраш юкъалоцуш йолу литературан керлачу кепех йолу, чІогІа эпитет йоцу кхиерш» (Янская И, Кардин В. Бакъдолчун дозанаш. М. – 1981., агІо 407). «Документальни литературан, исбаьхьаллин кхоллараллин кхин цхьаьна а кепан йоцчу тайпана йоккха таро ю информаци яла, оцу я вукху хиламах кхето, маьІна даккха, оццу хенахь фантазина а, суртхІотторна а меттиг юьсуш. Царна меттиг йисина ца Іаш, уьш юкъаозайо мехала практически декхарш кхочушдарна. Царах тІаьххьарниг дац дахар-Іерехь оьздангаллин барам чІагІбар. Бакъдолчунна, дерриге а бакъдолчарна, хьалха майрра хилар – уггаре а кІезигниг ду-кх тахана, документальни олучу литературера лоьхург. Адаме болчу цІеначу безамо лоьху стеган хьокъехь дерриге а бакъдерг дийцар. Цундела реалистически искусство бен ма-дарра ца гойту гуманистически тешар», – билгалдоккху Л.Финка (Финк Л. Лазам хийра ца хуьлу… –«Дружба народов». 1980, №5, агІо 222).\nДокументальни прозин амалехь ду талламбар.\nДокументо яздархочуннна гІодо историн хиламашца а, дІадаханчун бакъдолчаьрца а дузуш кхузаманан проблемийн хьесапдан. Цу тІе кхузаманан документальни проза мелла а алсам тІегІерташ ю Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман эпизодаш еккъа гайтина ца Іаш, заманан философи, адман а, халкъан а кхолламаш ма-хуьллу шуьйра гайтарна, тІеман суьрташ юхакхолларехь психологически анализ ярна. Исбаьхьаллин гІирс хилла лаьттачу документаша яздархочун идейно-эстетически ойланах доккха тешар ло: цуьнах пайдаоьцу суртхІотторан-дийцаран гІирсах а, юха иза говзаран бухе диллина а хуьлу. Говзаран исбаьхьаллин агІонна юкъадалийна долу документ – иза автора лоцучу идейни агІонан гайтам а бу, иза дІакхоьхьу гІирс а бу. Юкъ-кара цара гІодо маьІнаш даха, эмоциональни тІеІаткъам бан. ТІаккха ешархочо документальни киншка тІеоьцу, исбаьхьаллин говзар санна.\nСийлахь-боккхачу Даймекхан тІеман темане даима а хьашто йолуш вара нохчийн яздархо Х.Ошаев. Дуккха а шерашкахь цо хаамаш гулбира кхелхинчу а, дийначу а тІеман дакъалацархойх – вайн махкахойх. Оцу белхан жамІаш хилира цуьнан «Даймехкан къонаха», «Комиссар Имадаев», «Болатал чІогІа», «Иччархочун къонахалла», «Ламанан лечанаш», кхийолу а очеркаш. Дуккха а шераш дІаделира цо Нохч-ГІалгІайчуьра эскаре кхайкхина болчу Брест-гІап ларъярхойн хьокъехь материалаш лахарна. 1985-чу шарахь араяьлла йолу «Стойкость» киншка, ерриге а тІамна лерина йолу, дуьххьарлера киншка ю авторан. Цунах лаьцна тІаьхьуо эр ду вай. Жанрийн агІонгахьара Х.Ошаевн говзарш коьртачу декъана цхьатайпана ю – уьш очеркаш ю. Очеркехь документальность а, бакъдерг а, шуьйрачу маьІнехь кхетийча, жанран ца хилча йиш йоцу агІо ю. Очеркехь хІоттийначу суьрто галдаккха ца деза гушдерг, авторо диллина сурт ешархочо, шен бухехь документ долу бакъдерг санна, тІеэцар гал ца даккхархьама.\n«Даймехкан къонах» очерк Советски Союзан Турпалхочунна, майрачу пулеметчикна, бІаьхаллин хьуьнаршца шен цІе ленйоцуш йинчу Нурадилов Ханпашина лерина ю. ТІеман шерашкахь цуьнан хьокъехь стихаш кхуллура, очеркаш язйора. Цунна лерина яра М.Сулаевн «Малх тоьлар бу», Н.Сергеевн «Солнце в крови» поэмаш. 60–80-чуй шерашкахь, лакхахь хьахийна йолчу Х.Ошаевн очеркал совнаха, цунах лаьцна «Ламанан леча» повесть язйина Б.Чалаевс, «Мокхазан дог» повесть язйина В.Матиевс, «Лийрбоцурш» турпалаллин драма язйина І-Хь.Хамидовс. Х.Ошаевн очерк 1967-чу шарахь араяьлла. Делахь-хІета, цул хьалха язйинарш а бу. Амма цуьнан очерк оцу говзарийн могІарехь къаьсттина меттиг дІалоцуш ю, тІеман темица авторан ша тайпа юкъаметтиг хиларна. Цуьнан говзарийн коьрта билггало ю бакъдолчунна тІаьхьа вазар. СуртхІотторах наггахь бен пайда ца оьцуш – къамел юкъадалош, турпалхойн ойланаш йовзуьйтуш, цхьайолу эпизодаш гойтуш. Х.Ошаевс шена хьалха проблема хІоттийра – дуьненчу ваьллачул тІаьхьа турпалаллийца кхалхаре кхаччалц болу Нурадиловн дахаран некъан хьокъехь говзар кхоллар. Цо пайдаоьцу Ханпаша вевзаш хиллачу адамийн тоьшаллех, кехатех, Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман исторехула долчу хьостанех. Шен турпалхочун, билггалчу стеган васт кхуллуш яздархочо цуьнца шецца доьзначуьнгахь билгалдоккху кхечуьнца хуьлуш дерг. «Цкъа мацах Ширачу Желтойчоьнан масех гІала хилла сийлахь Гомер шайн-шайн ву ала бакъо къуьйсуш. Дагестан Нурадилов Ханпаша шен турпалхо лоруш ю: иза Дагестанерчу цхьана юьртахь вина ву. Нохч-ГІалгІайн халкъ дозалла деш ду шен кІантах. Нийса хир ду Ханпаша вайн советийн Даймехкан кІант лерича.\nДоца, Іаламат доца хилла жимчу стеган – Ханпашин дахар. ХІетте а цуьнан цІе бІешерашкахь лепар ю советски стеган хастаман а, бІаьхаллин лаккхарчу хьуьнаран а масал санна» (Ошаев Халид. Б1аьсте. Грозный, 1969, агІо 46).\nЯздархочо очерк дІайолайо нохчийн тайпанан – аьккхойн хьокъехь боцца хаам барца. Оцу тайпанан векал хилла Ханпаша. Цо дуьйцу Граждански тІеман хиламех лаьцна а. Оцу тІеман дакъалацархой хилла хинволчу турпалхочун да Нурадил а, нана ГІизаргІ а. 20-чу бІешерийн чаккхенехь иза шен баккхийчу вежаршца Хункарпашица а, Мухтарпашица а цхьаьна байлахь вуьйсу.\nЦеран де-ненан метта дІахІитта лууш адамаш хиллехь а, кІентий сиха баккхий хилира, шайн гІуллакх шаьш деш. Х.Ошаевс Ханпаша вовзуьйту «Харцахьара, хІайтъяьлла, хІума чІогІа марзлуш волу кІант» санна. Мина-Тогайрчу деа шеран ишколехь дешар, берийн ловзарш, Граждански тІеман хьокъехь фильмаш, халкъан турпалхойх лаьцна иллеш – и бар-кха цуьнгахь а, цуьнан нийсархошкахь а Даймахке безам кхоьллина а, чІагІйина а болу эхь-бехкенан бух. Дукха хан ялале и ойланаш зиэр тІе а дуьйжира цунна а, цуьнан нийсархошна а.\nГІулчана тІаьхьа гІулч йоккхуш яздархочо тергалбо шен турпалхочун некъ: къинхьегаман некъан юьхь, дуккха а къаьмнех йолчу белхан коллективера дахар, «дайн бенахь шена готта хетча» эскаре вахар.\n1940-чу шеран 10-гІа октябрь – 1942-чу шеран 1-ра сентябрь... Ерриге а ши шо гергга хан. Амма оцу хено шена чу хуьйдина цул хьалха дІадаханчу верхІийтта шаро хуьйдинчул алсам хиламаш... БІаьхаллин говзалла караерзор, эскарехь гІуллакхдарехь дуьххьара нисъелла халонаш эшор. Уьш эшоро гІодира цунна ша дийнна къоман цхьа дакъа хилар хаадалийта. Хьалхарчу кхиамех воккхавевер. Юха – тІом...\nХ.Ошаев шен турпалхо (идеализировать) массарал тоьлла ван, шеца цхьа а ант доцуш ван ца гІерта. Ханпаша кура а, сонта а вац. Кхиберш санна ву. Жимма тамашийна хеталуш ву. Шен халонаш ю цуьнан а. Делахь а эскарехь долчу накъосталлин хьолехь цо уьш кхиамца эшайо. Колесников Степана а, орамца ленинградхо волчу, шеца кхуьнан «дош ца олу доттагІалла» долчо, лейтенанта Девитта а, комиссара Брикела а – цара массара а гІодира Ханпаша ша верг хилла дІахІоттарна, хІорамма а шен-шен кепара. Ханпашина даима а хаало винчу махкаца йолу цІийн зІе. Цигара кехаташ кхочу цуьнга гергарчаьргара а, цхьаьна болх бинчу накъосташкара а, тІехьийзачу йоІера Яхера а. ДІаболабеллачу тІамехь, ша миччахь а тІом беш хиларх – Украинехь, Россехь – цунна даима а ша шен Даймохк, ша вина мохк ларбеш ву аьлла хетара. Оцу мехкан дакъа лорура цо даима ша а.\nХ.Ошаевс шуьйрра сурт хІоттадо тІеман юьххьехь хиллачу муьран, вуно халачу, буьрсачу тІемашца, юхадовла дезаро язйинчу ойланашца билгал хилла болчу. ЧІогІа хала ловра эшамаш Ханпашас а, кхечу бІаьхоша а санна, къизачу а, луьрачу а мостагІашка шайна луъург дайта зударийн, къаной, бераш дуьтуш, юха ца бевлча ца бовлуш болчу.\nОчеркехь гайтина Захаровка, Шатилово юьртана, Шигры гІали уллехь хилла тІемаш, майрачу пулеметчикан бІаьхаллин сийлаллин муьраш хилла дІахІиттина долу.\nФронтан дахаран цхьана шаро вахчийра иза. Яздархочо Ханпашин сурт кхуллу: «ДегІехь онда, къоналлин ницкъ бара. Іаьнан дарцаша, лайша, догІанаша, донан довхачу мехаша цуьнан юьхь якъийнера. Вуьшта а Іаьржачу аматехь хилла цуьнан юьхь йоьзан бос бетталуш къиэгаш яра. ДІадевллера бераллин аматаш. Еккъачу юьхьа тІехь ирбеллера беха мара, мочхалш а чІогІа тІедевллера. БІаьргаш чуэгнера. МостагІе болчу боккхачу цабезамца догура цу чохь йоІбІаьрган Іаьржа кІоранаш. Дукха хьолахь чуччадахийтина хуьлура дуькъа цкъоцкъамаш. Шина бІаьргана юккъехь муо лацабеллера бинчу некъан бозаллин а, гІайгІанан а лар» (Циггахь, агІо 88). Цо ешархочунна гергавалаво шен турпалхо, иза юххера гайтарца, хинболчу хиламашна иза кечвеш санна, оцу хиламашкахь цо, хазачу, ткъаесна шо къаьчна волчо, лен вацаре гІулч йоккхур ю...\nНагахь санна очеркан юьххьехь дийцар паргІатчу, официальни ала а мегар долуш, мукъамехь делахь, чаккхенехь басарш, Іаь цІеххьана хийцало. Хуьлуш долчун трагизм къаьсттина гойтучу лиризмаца юьзна ю Ханпашин тІаххаьрчу тІамах, цуьнан турпалаллица кхалхарх лаьцна дуьйцуш йолу агІонаш. «Несть любви выше той, аще кто живот свой положит за другие своя», – ширчу оьрсийн оцу дезчу дешнашца билгалдоккху яздархочо шен турпалхочун хьуьнар. И дарца цо билгалбоккху муьлххачу а оьмаран стеган хьуьнаран орам «кхечеран дуьхьа», адамийн ирсан а, маршонан а дуьхьа кхалхар уггаре а доккха хьуьнар хилар.\nЧаккхенехь Х.Ошаевс даладо Донан фронтан Политурхаллин шуьйра девзаш долу листовка. Цу тІехь чІогІа дог-ойла гІаттарца, дозалладарца дуьйцура Х.Нурадиловн тІаьххьарчу хьуьнарх лаьцна, кхойкхура фашизмана тІехь толам баккхаре. Листовка арахийцира Сталинградехь боккха тІом дІаболабалале хьалха.\nВай кхул хьалха а билгалдаьккхира оцу турпалхочун васт кхоьллинарг яздархошна юккъехь веккъа цхьа Х.Ошаев цахилар. Кхийолу говзарш, шайн жанрийн башхаллашка, исбаьхьаллин говзаллин тайп-тайпанчу тІегІанашка хьаьжна ца Іаш, кху очеркана герга ю. ХІунда аьлча церан бух цхьаъ бу – Х.Нурадиловн дахар а, хьуьнар а. Царах ю, масала, В.Матиевн «Мокхазан дог» повесть, 1986-чу шарахь араяьлла йолу. Коьртачу декъана цо пайдаоьцуш дерш а ду Х.Ошаевс пайдаэцна доллу бакъдерш. Оцу говзарийн башхалла гучуйолу турпалхочун бераллин шераш гойтуш. В.Матиевс мелла а ма-дарра яздо цунах, исбаьхьаллин сурт кхолларна йоккха паргІато а луш.\n«Даймехкан къонах» очерк ма-дарра аьлча документальни повесть ю. Дийцаран шоралла, хронологин гуранаш, ткъа иштта материалан маьІна даккхаран тІегІа и чІагІдан бакъо луш ду Х.Ошаевн документальни жанрийн кхийолу говзарш шайн барамца дикка кегий ю. Иштта ю, масала, Советийн Союзан турпалхочунна Идрисов Абухьаьжина лерина йолу «Майра иччархо» очерк. Цу тІехь дийцархочо дІалоцург, «Даймехкан къонах» очеркаца дуьстича, мелла а кхин меттиг ю. Очерк хІоттийна турпалхочун къамел санна, ткъа автор ладогІархо санна ву. И кеп цуьнан чІогІа дика а нисъелла. Дийцаран хатІ, яздархочо дика схьалаьцна а, тидам бина а долу, турпалхо оьзда, гІиллакхе, эхь-бехк долуш, хесторо галваккхаза хилар гойтуш ду, къамелана тІера цахилар гойтуш ду. ХІетте а Идрисовс йийцинчу бІаьхаллин биографин цхьайолчу меттигаша таро ло иччархочун талларан башхаллин хьокъехь, советийн тІемалойн доккхачу турпалаллин хьокъехь дуьззина суртхІотто. Иза ша а хилла тІехдика иччаран говзанча. Иштта, масала, муха гойту Идрисовс тІеман эпизодех цхьаъ: «Саьнгарш схьалаьцначу ши бІе бІаьхочух дийна висинарг кхойтта бен вацара. Тхо кІелхьарадаьхна эпсарш чІогІа цецбевлла бара саьнгаршкахь халла когаш тІехь лаьтташ, гІелвелла, мацвелла, хІоьттина волу кхойтта бен стаг ца гича. Царна моьттуш хиллера шайна хьалха немцошца тІом беш, мостагІаша гуолаьцна, ЦІечу Эскаран доккха тІеман дакъа ду. Уьш берриге а совгІаташца билгалбехира».\nЦунна герга ю «Болатал чІогІа» очерк. Цу тІехь яздархочо юкъавалаво дийцархо (ИбрахІим), ша гайтинчу хиламийн теш хилла волу. Очеркан турпалхо ву Сапаев Билал, Нохч-ГІалгІайн дошлойн 255-чу полкан партбюрон секретарь, Сталинградана тІекхочучехь шайл дуккха а алсам болчу мостагІашна дуьхьал луьра тІемаш бо цо. Очеркехь юьйцучу эпизодо кІезиг Іаткъам бина тІеман хиламашна. Иза кхиерг санна тІамца йина разведка яра йоккха йоцчу тобанан, тайп-тайпанчу къаьмнийн векалех вовшахтоьхна йолу: нохчочух Сапаевх, хІиричух Дзабаевх, оьрсичух Донцовх, кхечарах. Амма царах хІорамма а дуьззина кхочушдира шен декхар. Патармаш чекхдевлча, чевнаш хилла волчу Сапаевс тІаьххьарчу гранатица ша-шен эккхийтира. «Болат – чохь са доцу хІума ю. Ахь хедийча а, Іуьргаш даьхча а цунна ца хаало. Амма стаг лазаво, са цатоххадаллал чІогІа. Делахь а иза сатухуш, собаре хуьлу, болатах вина волуш санна», – бохура ИбрахІима Сапаев санна долчу адамийн хьокъехь.\nИштта ву «Комиссар Имадаев» очеркан турпалхо а, оццу полкан комиссар хилла волу. Цуьнан васт кхуллуш авторо пайдаоьцу тІом балале хьалха Имадаевн хьокъехь шен хиллачу битамех, ойланех, цуьнан кехатех, ткъа иштта иза вевзаш хиллачеран, и майра стаг къиза кхелхаш гиначеран тоьшаллех. Еза чевнаш хилла а волуш мостагІийн йийсаре а кхочий, фашисташа тоьпаш туху цунна.\n1985-чу шарахь араелира Х.Ошаевн «Доьналла» («Стойкость») киншка. Яздархочо еххачу хенахь болх бира Брестан гІап ларъяран дакъалацархойн – вайн махкахойн хьокъехь материалаш гулъеш. Церан буха тІехь «Брест-крепкий орешек» киншка язйира цо. Амма иза арахецар дукха дахделира. Гуларехь арадаьлла хилла «Дахчийна дегнаш» дийцар Брест ларъярхойн хьокъехь дара. Хуьлуш болу хиламаш «Бурескехь» хилла бохуш яздинехь а, кхеташ ду «Буреск» а, Брест а цхьаъ хилар. Хетарехь, иштта редакци яр тІедожийна хилла хир ду Іедалан структураша, яздархочун хІора дашна тІехь бохург санна еххачу хенахь терго латтош хиллачу...\nСийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман турпалаллин агІонах цхьаъ ю Брестан гІап ларъяр. ГІап ларъярхоша, шайна юккъехь вайн мехкан тайп-тайпанчу халкъийн векалш болуш, тІаьххьара патарма чекхбаллалц тІемаш бира немцойн фашисташца, шайн хьуьнарш историхь гуттаренна дуьссур хилар дагахь а доцуш. Цара мостагІашца тІемаш бира шаьш дийриг къобалдаре, шайна хастамаш баре, толаме кхочург хиларе дегайовхо а йоцуш. Юьхьанца уьш къар ца луш дуьхьалбовлар, хІуъа хилла латтахь а юхацабовлар, «Брестская крепость» повестан автора С.Смирновс цунах лаьцна яздеш ма-хиллара, доьзна дара гарнизон хІинц-хІинца, тахана-кхана гІо кхачаре хьоьжуш хилла хиларца. Шайчаьрца кестта цхьаьнакхетар ду бохучу ойлано керла ницкъаш лора царна шайл дуккха а алсамчу мостагІашна дуьхьал дІахьочу къийсамехь, чІагІбора церан ницкъ, лакхадоккхура хьуьнар. Яздархочо нийса билгалдаьккхина тІеман хьалхарчу деношкахь вайн адамашкахь хилла хьал. Дукхахберш тешна бара тІом ша болабеллачу хоршахь дІагІуриг цахиларх. Дуьххьарлера эшамаш ларамаза хилла лорура, массо а тешна вара герггарчу деношкахь тІамехь орамашкара дуьйна хийцамаш хирг хиларх. Иза моьттуш бара Брестан гІап ларъярхой а. Амма хан-зама яларца шайчаьрца кестта цхьаьнакхетарг хиларх болу сатийсам дІабала болабелира. ТІеман къаьхьа, гІайгІане, къиза бакъдерг дара иза.\nЧаккхе мухха хилахь а, делла дІадовллалц тІемаш бан бина сацам бацара, даррехь цу хьокъехь олуш дош дацара, цхьаьнца а бина барт а бацара, дагадевлла а дацара. Советийн бІаьхойн лаам бара иза, шайн дахар безачу мехах дІадала деган къайленехь йина чІагІонаш яра. Гуо баста гІортор кхиам боцуш дирзира. Фронт генна малхбалехьа дІахуьлуш яра. ХІун дара советийн бІаьхошна дан дисинарг, «борзморзахна» юккъе Іаьвдина йолчу гарнизонан хІун Іалашо яра? Іалашо яра мелла а еха дуьхьало яр, мостагІчун ницкъаш гІопан пенашна уллохь латтор.\nХ.Ошаевн « Дахчийна дегнаш» дийцарехь изза ойланаш кхечу агІор гойтуш ю, С.Смирновс гайтинчу хиламех уьш дикка къаьсташ елахь а. Х.Ошаев гІап турпалаллийца ларъяр гайтина ца Іаш, гІопера арабовла аьтто а хилла, ЦІечу Эскаран дакъошца цхьаьнакхета боьлхучу бІаьхойн тобанан гІуллакхаш а довзуьйту. Мел бакъду цо дуьйцург? Хетарехь, Х.Ошаевгахь цу тайпана хаамаш хилла хир бу. Дийцарехь хаало К.Симоновн «Живые и мертвые» романан кІеззиг Іаткъам. Цу тІехь а дуьйцу тІом болабеллачу хьалхарчу денойх а, беттанех а. Дийцар дІадоладо 1939-чу шеран буьрсачу хиламашна тІера. Дийцаран коьрта турпалхо ву Батаев Лом-Іела. Нохчийн Йоккха АтагІа юьртара жима стаг эскаре кхайкхина и хиламаш болабалале хьалха. Цо дакъалаьцна кІайчу финашца хиллачу тІамехь. Кестта эскарерчу некъаша Бресте кхачаво иза. Кхузахь дІадоьду Лом-Іелин амал чІагІъялар. Цунна гІодо капитана Артурьяна, политрука Смирновс, бІаьхочо Яценко Николайс, кхечу бІонакъосташа. Яздархочо ма-дарра яздо маьршачу дахаран тІаьххьарчу дийнах. «21-чу июнан йовха суьйре яра... Шоьтан суьйре хиларна, мукъа болу цІеэскархой гІап мел ю дІасабаьржинера. Цхьаберш футболах, волейболах ловзуш бара. Казармера схьахезара кехат-пондарийн аьзнаш». (циггахь, агІо 40). Гарнизонан бІаьхошна юккъехь Нохч-ГІалгІайчоьнан векалш а бара. Оцу суьйрана цхьаьнакхеттера уьш а, Магомадов Элабекан иллешка ладогІа. Вайнехан турпалаллин иллеш дика девзаш вара иза. Декара Адин Сурхон хьокъехь илли. Халкъан турпалхо вара иза. Хийрачу махкарчу элашца къовсаме а ваьлла, царна тІехь толам а баьккхина, халкъ тІехь йоцучу ясакхах паргІат а даьккхина, элаша дІалаьцна мохк халкъана юхаберзийна цо. Илланче ладугІуш бу бІаьхой. Царна цкъачунна ца хаьа кхин мехкаш дІалецархо, кхин а дуккха а нуьцкъала, къиза волу Даймахкана тІелата кечамбеш вуй, царна ца хаьа кхечу къаьмнех, амма кхоллам цхьаъ болчу шайн бІонакъосташца, цхьаьна тІаме хІитта дезар дуй. Цул тІаьхьа забаре байташ олу, шовкъе хелхарш а до...\nТІаьххьара маьрша де дара иза. Яздархочо оцу дийнан хиламаш ма-барра бовзуьйту гарнизонера бІаьхой муьлхачу синхаамашца, сатийсамашца Іаш бара гайтархьама. ТІамо массо хІума а хуьйцур ду. Хьалхарчу метте дІахІуттур бу хІара маьрша дахар дохийна волчу Даймехкан маршо а, ирс а кхерамна кІелтесна волчу, мостагІчуьнга болу цабезам. И цабезам кхуллур бу дахаре болчу безамо. Оцу безамо кхуллур ду доьналла, хьуьнар, турпалалла.\n«Дуьне иккхина моьттуш Лом-Іела хьалаиккхича, цунна тІеэгаш яра казармин аьчкачу тхевнан а, стигалан а геригаш. Луларчу казарми чохь артиллерийски снаряд иккхира. Дуьне дацара...\nКхузахь дуьне эчиган цІийзар а, адамийн маьхьарш а хилла дІадаханера» – иштта гойту яздархочо тІеман юьхь (циггахь, агІо 40). Шайн дукхаллийца а, герзашца а гІап ларъярхойл дуккха а алсам болчу мостагІаша цІеххьана динчу тохаро шен гІуллакх дира. Командираша къепе а, низам а меттахІоттадо. Амма, кхийолчу дуккха а меттигашкахь а санна, иза кхачаме дацара. Кхо сахьт даьлча гІопана гуолаьцнера. Делахь а, гуонна юккъехь бисина бІаьхой къонахаллийца летара мостагІех, дерриге а дуьненна шайн турпалалла а гойтуш.\nСалтий вовшах а тоьхна, ротина коьрте хІоьттинчу лейтенанта Ивановс Батаевна тІедиллира отделенина куьйгалладар. Цуьнца цхьаьна вара цуьнан доттагІа Яценко а, кхиболу бІаьхой а, МостагІчун буьрса тІелетарш дохадой дІадохуьйтура дуьхьалоечара. Амма ницкъаш эша дуьйладелира: «ЦІеэскархой тешна бара шайна хІинц-хІинца арахьара гІо кхочург хиларх, амма малхбалехьара схьахеза тІеман гІовгІа тІеттІа генайолуш яра. Малхбузерчу бастионехь бисина хилла цІенэскархой мостагІаша юхатуьйхира. Ленан кепехь йина редут йисира полкан карахь. ГІоперчу редутехь командни пункт яра. И редут а юьтуш, эскаран дакъош комсоставан цІеношка юхадевлира. Ерриге а казармаш йогуш яра» (циггахь, с.45). Вовшашца лартІехь зІе йоцуш, цхьааллин командовани йоцуш, цІенэскархой, хІора а шен-шен меттехь, тІемаш беш бара. Яздархочо эскаран дакъойн хилла йолу цІераш а, гІап ларъярхойн хилла йолу цІераш а йоху. Масала, майоран Гавриловн, тІаьхьа Советийн Союзан Турпалхочун цІе ло цунна. С.Смирновн «Брестская крепость» повестан коьрта турпалхо ву иза. Иштта кхечеран цІераш а йоху яздархочо.\nЛейтенанта Смирновс куьйгалла деш хиллачу бІаьхойн тоба Добрински гІопехь йисина хилла. Царна хьалха ши некъ хилла – шайн накъостий болчу комсоставан цІеношна тІекхача гІортор, я гуонна юккъера а бевлла хьуьнхахь къайлабовла а, тІаьхьа ЦІечу Эскаран дакъойх дІакхета а гІортор. Цара шолгІа некъ хоржу: дийна бисинарш кегийчу тобанашка дІаса а бекъалой фронтан зилехьа дІагІуртура, хІора сахьтаца генаболучу. Яценко Николай а, Батаев Лом-Iела а, сержант Иванов а, кхин масех бIаьхо а цхьаьна тобанехь хуьлу. Чов хилла Яценко барам тIехь хьош а волуш, карахь герзаш а долуш, ЦIечу Эскаран подразделенин билгалонашца долу барзакъ тIехь долуш и тоба шен декхарш кхочушдеш яра мелла а сиха ЦIечу Эскаран дакъошца цхьаьнакхета гIерташ. Масала, муха гойту иза оцу тобанера бIаьхой, юхайолуш йолчу кхечу тобанах цхьаьнакхетаран эпизодехь: «МаьI-маьIIехь хевшина а, бийшина а Iаш бара бIаьхой. Лом-Iелас бIаьрг кхарстийра кхузахь болчарна тIехула. Цхьаьнггахь а гуш герз дацара. Духарца хIора а ша-ша вара. Цхьаболчеран кочмаш тIехь петлицаш йисинера, ткъа кхечара, хетарехь, дIаяьхнера уьш…» (циггахь, агIо 71). Лакхарчу сержанта Васнецовс ша тIедуьллу: герзаш охьакхийсар, петлицаш дIаяхар, цIенэскархойн киншкаш хIаллакьяр. Иза валарна кхеравеллера, воьхнера, и дарца вуон тIеIаткъам бира цуьнан куьйга кIелахь болчарна. Амма массо а вац цуьнца хила лууш. Кхоъ Батаевн тобанах схьакхета, уьш Даймехкан салтий хилла буьсуш хилар а, кхидIа а тIом бан кийча хилар а, мостагIчун къинхетаме сатуьйсуш цахилар а, ямартлонца шайн дахар кIелхьардаккха гIерташ уьш цахилар а гуш.\nЦхьаьна даьккхина масех де бIаьхойх хIоранна а чIагIаллина зиэр хилла дIахIоьттира. Оьрсий, украинхой, белорус, нохчо – тайп-тайпанчу къаьмнех адамаш дара, амма уьш цхьаъ бинера боккхачу цхьана балано. Къонахаллин, Даймахкана тешаме хиларан, адамаллин зиэрех кхиамца чекхбевлира уьш. Баккъал а шайгахь доккха адамалла хиларо дIа ца тасийтира цаьрга чевнаш хилла накъост. Оцу адамалло таро ца ло царна чевнаш хилла мостагI герзаш тоьхна вен а…\nТIемаш беш фронтехьа дIагIерта тоба. ХIонсан герз а деара кара. Тобанан хьал мелла а тоделира чевнаш йина волчу Яценкона гІоли хила йоьлча. ХІинца иза, кхечо гІо ца дича а, ша вахало шен накъосташца цхьаьна. Юха а цхьаьнакхетар хуьлу гуонна юккъера йолучу кхечу тобанца. Цунна коьртехь ву лейтенант Громов. Батаев лейтенантана доклад йо: «Накъост лейтенант! Тхан тобанехь 8 бІаьхо ву. Царах пхиъ деа дийнахь кхечу полкашца тІемаш бина ву. Массаьргахь а тоьпаш а, немцойн автоматаш а ю. Соьгахь пулемет ю Тхох цхьаъ Бурескера арадовлуш хонах чов йина ву, иза Іасанашца ву. Чов йоьрзуш ю. Тхо фронтан зила тІе кхача Іалашо йолуш доьлхуш ду. Тхан тобанехь Уставан лехамашца хила доггІу низам ду. Кхуза схьакхачале шозза немцошца тІом бина, тхуна хилла эшам бац. Лейтенант шен даржаца лакхара хиларца доьзна ас сайн тоба хьан куьйга кІел дІало» (циггахь, агІо 82). Лейтенантана а, цуьнан накъосташна а боккха тІеІаткъам бо гинчо. Ерриге а шен отряд, сийлахь караул санна дІа а хІоттайой, Громовс салтийн и жима тоба новкъайоккху. Бехха, амма сийлахь некъ Іуьллура царна хьалха...\nБоцца бовзийтича, иштта бу дийцаран чулацам. Цу тІехь йоккха меттиг дІалоцу дечу гІуллакхаша, уьш вовшахкхета цхьанна тІаьххье юха хуьлучу эпизодех. Авторо шуьйра пайдаоьцу диалогах. Амма дукха хьолахь хуьлуш болу хиламаш гойту, ткъа церан вовшашца йолчу зІенех а, маьІнех а кхетадо дийцархочо. Еххачу ханна дагахь дуьсу Лом-Іелин, лейтенантийн Ивановн, Смирновн, ткъа иштта Яценкон, Матвейн, кхечеран васташ, царах цхьаберш йоццачу эпизодашкахь бен гуш бацахь а. Авторан аьтто болу церан амалшкахь долу уггаре а ладаме аматаш билгалдаха. Говзар тІеоьцу кхерамах, бохамех, къизаллех дуьзна Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман денойх лаьцна дийцар долуш санна. Иза дерриге а хилла ду. Оцу дерригенах а чекхбевлла советийн бІаьхой, шайн дегнаш дахчош, керлачу тІемашна кечлуш. ТІаьххьарчу чоьтехь цара уьш шаьш дукха сатийсинчу Толаме а кхачийра. Х.Ошаевн «Брест-орешек огненный» киншка эххар а ерриге а зорбатуьйхира 1990-чу шарахь, яздархо кхелхинчул тІаьхьа. Авторо ша оцу говзаран жанр исбаьхьаллин – документальни повесть аьлла билгаляьккхина. Шен киншкан дешхьалхенехь цо яздина: «Брестан гІап а, Брестан район а ларъеш дакъалаьцна хиллачу Нохч-ГІалгІайчуьра эскаре кхайкхина хиллачеран йицйина цІераш дагайохкуьйтуш, яздархочо С.Смирновс Брестан гІопан хьокъехь йолчу киншки тІехь болх беш бинна некъ бан дезаш нисло». И некъ – дийна бисинчу бІаьхошка, кхелхинчеран гергарчаьрга, бевза-безачаьрга леррина хаттарш дар, газетерчу хаамех пайдаэцар, тІом балаболале хьалха бІаьхоша цІа дахкийтина хилла кехаташ а, суьрташ а таллар бара. Вуьшта, адамийн иэс – дІора теша йиш йолуш хІума а ма дац, ткъе итт шо хьалха хилла хиламаш, адамаш, бакъдерш, хилларш-лелларш дагалаца дезча...» (Ошаев Халид. Брестан г1ап. Грозный, 1989, агІо 3).\n«Брестан гІап гитлеран Германи тІелатале хьалха», «ГІап яккхарехьа къийсам» кортошкахь яздархочо гІопан истори йовзуьйту, доккха сурт хІоттадо 1941-чу шеран июнехь-июлехь иза турпалаллийца ларъяран. Соцу цигахь йинчу дуьхьалонан маьІнин а, тІаьхьенийн а проблемина тІехь. Яздархочо дийцарехь, Брестехь дуьххьара фашистийн дог-ойла юьйхира. Царна гира, хааделира, блицкриг – иза туьйра хилар. Бресто гІодира Малхбален фронте хьажош волчу салтичуьнгахь бакъонца вала хьажош хиларан ойла кхоллаялийтарна.\nКиншкан коьрта чулацам бу Брест ларъяран дакъалацархойн дийцарш а, дагалецамаш а. Шайн барамашца тайп-тайпана ду и кортош, амма уьш цхьаьнатухург цхьаъ ду – царна тІехь бу дийна бисина фронтовикаш. Царах хІорамма шен-шен кепара йовзуьйту гІап ларъяран цхьаццайолу эпизодаш. Дешхьалхенехь а яздархочо билгалдоккхура Брестехь тІемаш бина дукхахболу нохчий йоза-дешар хууш хилла цахилар а, эскарехь гІуллакхдечу хенахь бен оьрсийн мотт бийца Іемина хилла цахилар а. Оцу бакъдолчу бакъо ло яздархочо дагалецамаш гулбина ца Іаш, уьш цхьана кепе берзийна хилар чІагІдан. Хетарехь, цара дийцинчу бакъдолчарна тІе а тийжаш, цо фрагменташ кхоьллина, царах кхолладелла дуьхьалояран юкъара сурт.\nДуьхьалояран дакъалацархойн дийцарша дагалецамаша таро ло уьш дуьйцучеран амалийн хьокъехь сурт хІотто. Цхьадолчу хьолехь иза ма-дарра охьадийцар ду, дукха цІераш, терахьаш, ткъа наггахь, ур-атталла лирически юкъахдийларш ду. Масала «В огненной купели» коьртехь санна. Кхузахь яздархочо ша кхуллу ша-тайпана сурт, дог-ойла. Цо гойту дуьйцучун амал а, лелар а: «Дешна газет охьа а диллина, со ойланашка а ваьлла хьоьжура халла хезаш шабарш дечу хине. ЦІеххьана суна хьалха сецира юккъерчу дегІера, буто, шовзткъе пхи шо хирдолу, коьртахь шляпа а, дика тегна мокха костюм йолу стаг» (циггахь, агІо 37). Цуьнан дийцаран амалехь ду хІума билггал хилийтар, ма-дарра охьадиллар, дукха цалер.\nЦунах къаьсташ ву Шабуев («Прорыв») Малаев («Двенадцать дней»), Юсаев («Побег из плена»), кхиболу могІарера нах. Цара дийцарехь, тІом чекхбаьллачул тІаьхьа а хала дуьне дууш бу уьш.\nЦара шайн хабар цхьа дегаза дуьйцу, цаьргахь дегабаам бу я бехк баккхар ду ца хаьа. Амма и дерриге а адамаш, фронтан кхоллам а, тІом чекхбаьллачул тІаьхьа дахар а тайп-тайпана нисделла долу, цхьана хІуманна тІехь вовшех тера догІуш ду – уьш берриге а эхь-бехк долуш ду. Гуш ду иза Бейтемировн дешнашкахь а («В огненной купели»): «Со ванне а турпалхо вац. Турпалхой Брестехь белла» (циггахь, агІо 37). ТІамехь, уггаре чІогІа аьтто баьллачеран, гуонна юккъера бовлар а, цул тІаьхьа мостагІчух летар а нисделла, кхиберш йийсар кхаьчна, цигахь жоьжагІатан дерриге а Іазапах чекхбовла а дезна церан.\nЯздархочо меттахІоттийна Брест ларъярехь дакъалаьцначу вайн 240 махкахочун цІе. Цо церан дагалецамаш а, церан хьокъехь дийцарш а вовшахтоьхна. Киншкан чаккхенехь ялош ю гІап ларъярехь дакъалаьцначу вайн махкахойн список а, ткъа иштта царах цхьаболчийн суьрташ а, уьш Іалашделла гергарчеран доьзалшкахь а, тайп-тайпанчу архивашкахь а.\nСийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман хьокъехь йолчу Х.Ошаевн говзарийн мехаллех а, маьІнех а кхеторхьама дош ала деза уьш кхуллучу хенахь хиллачу хьолах лаьцна. Дика хууш ду вайн халкъ махках даккха кхоьллинчу бахьанех цхьаъ тІеман шерашкахь «ямарт» хилар дуй. Ур-атталла, республика меттахІоттийначул тІаьхьа а даррехь доцуш чІагІдеш дара вайн халкъ бехке хилар, цунах бинарг къинхетам бен цахилар. Ошаев Халида шен документальни говзаршца 60–70-чуй шерашкахь чІагІдо халкъ бехкедар цхьа а бух боцуш хилар. И дан цуьнан ницкъ а кхечира. ХІунда аьлча, олуш ма-хиллара, бакъдолчо дерриге а кхачадо.\nЯздархочун т1амах йолу говзарш дукха хан йоццуш арахийцира Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман хьокъехь йолу Х.Ошаевн дукхахйолу говзарш ешархошка яздархо кхелхинчул тІаьхьа кхаьчна («Слово о полку Чечено-Ингушском», Грозный, 2004). Эххар а халкъан хазна хилла дІахІиттина йолу уьш яха йисина, кху деношкахь а шайн маьІна лах ца луш.\nОшаев Халидан Даймехкан Сийлахь-боккхачу т1амах киншкаш – иза башхачу Стеган а, Яздархочун а Х.Ошаевн граждански а, яздархочун а хьуьнар, тІаьхьа делахь а, хьакъ ма-дду къобалдар ду.\nМуталибов Зайндин прозехь стаг а, тІом а\nНохчийн литературан исторехь З.Муталибовн (1922–1978 шш) проза къаьсттина меттиг дІалоцуш ю. Цуьнан ерриге а кхоллараллехь коьрта а, цунна гергара а хилла тІеман тема. Яздархо оцу тІамах чекхваьлла. МогІарерчу салтичунна тІера майорана а, эскадронан штабан хьаькамна а тІекхаччалц бІаьхаллин некъ бина яздархочо.\nТІемашна юккъехь нислучу йоццачу садоІийлашкахь а, аьтто болуш хьал ма-хІоьтти а шен стихаш язйора З.Муталибовс. Царна тІехь го советийн стеган шен исторически декхар – фашизм хІаллакьяр хиларх кхеттачу бІаьхочун-интернационалистан, синмехалла, синбахам. ТІом чекхбаьллачул тІаьхьа цо дуккха а шерашкахь болх бо оцу турпалаллин шерийн хиламийн хьокъехь говзарш язъеш. Оцу белхан жамІ дара «БІаьхочун весет» (1961), «Чевнаш йоьрзуш ю» (1970), «Дарцана дуьхьал» (1972), «Ши некъ» (1982), кхийолу киншкаш. Оцу киншкаш тІехь коьрта меттиг дІалоцу Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІамах долчу дийцарша а, повесташа а.\nЗ.Муталибовн «Дарцана дуьхьал» киншкина язйинчу дешхьалхенехь Советийн Союзан Турпалхочо, инарлас П.П.Брикела яздора: «Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІамехь советски халкъо гитлеран мехкаш дІалецархошна дуьхьал дІабаьхьначу къийсамах лаьцна язйина дика, бакъ киншкаш кІезиг яц. Царах дукхахъерш, шайн авторш лаккхарчу комсоставана юккъернаш болуш ерш, мемуарно-исторически литературех ларалуш ю. Царна тІехь коьрта меттиг дІалоцу хІинцале истори хилла йолчу цІеяхханчу тІеман операцех лаьцна дийцаро. Советийн бІаьхойн дагардинаверавоцу хьуьнарш гойтуш йолу и киншкаш историкашна а, Іилманчашна а хилла ца Іаш, хІинцца дахаре гІулч йоккхачу къоначу тІаьхьенна а доккха маьІна долуш ю.\nАмма вайн хІинца а кІезиг ю фронтан могІарерчу бІаьхойн хьуьнарех, церан Даймехкан сий, бозуш цахилар, паргІато, маршо ларъян болчу инзаре боккхачу лаамах лаьцна, халкъан турпалаллех лаьцна доккха сурт хІоттош йолу киншкаш. Къаьсттина новкъа ду иштта киншкаш къаьмнийн республикашкахь вуно кІезиг хилар» (агІо 7).\nБилггал оцу нахах язйина ю З.Муталибовн киншкаш. И ерриге а киншкаш яздархочо лерина ю шеца цхьаьна тІом бинчу доттагІашна, Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман шерашкахь Даймехкан дуьхьа бинчу тІемашкахь эгначарна.\nЖанрийн агІонгахьара аьлча, З.Муталибовн дукхахйолу говзарш дийцарш ду, амма уьш, дерриге а бохург санна, бакъдолчунна тІехь яздина ду, оцо уьш герга до очеркан говзаршна. Дийцаршкахь мехала меттиг дІалоцу дийцархочун васто. Цхьадолчарна тІехь дуьйцург ша автор ву, ткъа вукхарна тІехь автор ладогІархо санна ву, кхоалгІачарна тІехь иза шена кхин цІе тиллина ву (масала, «Чов йина анкета» дийцарехь – Абдурахманов Зелимха). Оцу дийцаршкахь вайна хьалха хІутту авторан З.Муталибовн шен васт, цуьнан дахаран некъ. Иштта, масех дийцарехь кхоллало полкан командиран Висаитовн а, разведчикан Эдельхановн а, яздархочун тІеман кхечу накъостийн а васташ.\nЗ.Муталибовн дерриге а бохург санна дийцарех дийцарш-эпизодаш ала мегар ду. Царах хІоранна тІехь а тІеман цхьана эпизодах лаьцна дуьйцу. Иза яздархочунна шена дагаеана, я цхьамма йийцина ю. Дукхахдолчу дийцаршкахь гойтург тІеман хьалхара мур бу, фронтехь эшамаш хиларца билгалбаьккхина болу. Цуьнан турпалхой могІарера бІаьхой, разведчикаш, водительш, санинструкторш, вуьшта аьлча, тІеман могІарера салтий бу. Царах массеран а ницкъ ца кхочу турпалалла гайта, амма уьш цхьаъ бо оьздангаллин цІеналло, хьаналло, хьуьнарна кийча хиларо, стогалло, шен Даймахкана, шен халкъана тешаме хиларо.\nИшттачарах ву, масала, Солтамурадов Желил, «Дуьхьалойоцу Желил» дийцаран турпалхо. Яздархочо дийцаран цІарца билгалдаьккхина шен турпалхочун коьрта амал – дуьхьалойоцуш хилар. Амма, Желил – иза бодане, дагахь хІума доцу ламанхо вац. Дуьхьалойоцуш хилар – иза цуьнан амалан цхь агІо бен яц, вуьшта, иза шен чІагІъелла яьлла амал йолуш, къинхьегам безаш, тІедиллинарг кхочушдеш, аьлларг аьлла а долуш, вуьззина стаг ву. Желила, оьрсийн мотт шена чІогІа ледара хуъушехь, ламанхошна юккъехь уггаре а хьалха ала мегар долуш караерзийра шоферан говзалла. ТІеетташ яккхий тоьпаш а, бомбанаш а йолуш цо дукхазза а фронтан хьалхарчу зиле схьакхачадора кхачанан сурсаташ, патармаш, тІеман гІирсаш. Оьшуш хьал хилча, бІаьхошца цхьаьна атаке а воьдура. Накъосташна чІогІа халахетта, мостагІийн кеманаш тІелеттачу хенахь Желил вер. Иза – говзаран дуккха а болчу турпалхойх цхьаъ ву. Цара шайгара даккхий хьуьнарш ца гайтина, царна лаккхара совгІаташ а ца дина. Амма уьш белла дІабовллалц тешаме хилла бисина бІаьхаллин декхарна. ТІамехь хІора стагана уггаре а мехала ду иза. З.Муталибовн дийцарийн турпалхой «са лоцуш кхеттачу Іожаллин дІаьндарго эгочу хенахь а, мостагІ волчу агІор юьхь ерзайой оьгура уьш» (Муталибов З. «Чевнаш йирзина йог1у», агІо 15).\nЗ.Муталибовн дийцарийн турпалхой бу разведчикаш Магомадов Ваха («Бенара Иван»), Эделханов Ширвани («Ша-тайпа хилам», «Тхо кхоъ вара»), кхиберш. Оцу говзаршна юккъехь коьртачу турпалхочун амал мелла а шуьйра гайтарца билгал ю «БІаьхочун весет» цІе йолу жима повесть. Цу тІехь яздархочо гайтина къоначу бІаьхочун Виситаев Сайд-Іелин тІаьххьара тІом. Цуьнан васт ду тІеман хьокъехь яздархочо язйинчу цхьамогІа кхечу говзаршкахь а. Повестан сюжет чолхе яц: къона бІаьхо Сайд-Іела тІом болабаларе хьоьжуш къамел деш ву шен командираца. Шен кехаташ а гойтуш, шен синхаамаш бовзуьйтуш. Оцу дерригено яздархочунна таро ло шен турпалхочун ойланаш йовзийта, дахаре болу цуьнан безам гайта, шен халкъ, шен мохк ларбан иза кийча хилар гайта. И дан аьтто болуш хьал хІутту кестта: сатоссуш тІом болало, жимчу стеган доцачу дахарехь тІаьххьара тІом хила яздина хиллера иза. Амма цо шен декхар дуьззина кхочушдира – чевнаш хилла воллушехь тІеман аре ца йитира цо, карара герз дІа ца хийцира, шена чохь са а долуш... Повесто ешархо инзарвоккху шен къизаллийца. Ма цхьаьна ца йогІу бІаьхочун сирла, цІена ойланаш а, тІеман къизалла а. Цигахь гучуйолу авторан турпалхочуьнца йолу кІорггера юкъаметтиг, хетарехь, и эпизод яздархочо ша лайна ю: «Нагахь санна сан, девзаш долчу бахьанашна, хІинццалц таро ца хиллехь а, амма сайн аьтто ма беллинехь ахь дина: «Хаийталахь, хаийталахь вайн халкъе... Диц... Диц ма делаш...», – весет кхочуш а деш яздина ас хьан дахаран хьокъехь а, хьо санна болчу вайн накъостийн хьокъехь а долу хІара могІанаш, шу дагахь латтор ду ас, сайгахь яздан ницкъ мел бу яздийр ду» (циггахь, агІо 133).\nЗ.Муталибовн говзарийн персонажийн амалшкахь шена тІе тидам бохуьйтург турпалалла хилла ца Іаш, хьуьнарна кийча хилар ду. ХІаъ, тІамо гучубаьхна иттаннаш, бІеннаш, эзарнаш турпалхой, амма тІом беш миллионаш адамаш ма-хилла. Царах хІора а шен меттехь оьшуш вара. Толамна юккъе шен хазна юьллуш вара. Царах вара хІинца вайна вевзина Солтамурадов Желил («Дуьхьалойоцу Желил»), Устинова Марина («КІилло»), Дахаев Ваци («ХІонсан (трофейни») худар»), яздархочун кхечу дийцарийн турпалхой.\nЗ.Муталибовн цхьайолу говзарш шайн чулацамца забаре ю. Уьш язйина цхьацца самукъане нисделлачу хІуманашна тІехь: «Фрицаша Юсупан маж муха ешира», «Бенара Иван», «ХІонсан («трофейни») худар». Иштта, масала, тІаьххьара дийцар лерина ду полкерчу поварна Дахаев Вацина. Накъостий буьйлу цунах цо «чаданца тІом» барна, иза кухни чохь валларна. Дахаевс ша разведке вахийтар доьху. Иза ша бакъболчу тІамехь кхечаьрца нийсса ларориг хиларх тешо лууш ву. Мел чІогІа цецбевллера цуьнан накъостий Ваци, кхечарал дуккха а тІаьхьа веанехь а, румынин повар йийсар а вина, цуьнца цхьаьна аренийн кухни а такхийна разведкера юхавеача.\nВай лакхахь хьахийна долу Муталибовн дерриге а бохург санна дийцарш а, повесташ а баккъалла а болуш болчу турпалхошна лерина ю. ТІеман арахь эгначарна хьалха дийна бисинчеран декхар кхочушдеш яздархочо дукха къахьийгира тІеман хьокъехь йолу материалаш гулъеш. И дарца цо дикка шорбира нохчаша а, гІалгІаша а мехкан тайп-тайпанчу халкъийн векалшца: оьрсашца, украинцашца, хІирашца, гІебартошца цхьаьна, белшех белшаш а тоьхна, юкъарчу мостагІчунна дуьхьал Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІамехь дакъалаьцна хиларан кхетам…\nДуккха а шерашкахь оцу говзаршна тІехь болх бечу хенахь яздархочо дуккха а материалаш гулйира тІеман хьокъехь, карлаехира цхьайолу эпизодаш. Иэсо лоьхура дерриге а цхьаьна а тоьхна, къаьсттинчу говзарехь, бакъдерг а, документ а, исбаьхьаллин сурткхоллар а цхьаьнадузуш говзар кхоллар. Иштта кхоллаелира «Дарцана дуьхьал» повесть – яздархочун уггаре а йоккха, ладаме говзар. И повесть тІеман прозин некъан психологически драматизман проза шех олучарах лара мегар ду. Цу тайпанчу прозин юьхь йолийнарг ю Ю.Бондаревн «Батальоны просят огня», Г.Баклановн «Южнее главного удара», В.Быковн «Журавлиный крик», «Третья ракета», дІадаханчу бІешеран 50-чу шерийн чаккхенехь а, 60-чу шерийн юьххьехь арайийлина кхин говзарш а. Церан турпалхо оцу яздархойн нийсархо а, тІеман корматаллин ваша а ву. Авторний, турпалхошний юккъерчу оцу йоццачу юкъо, исбаьхьаллин ира иэс бахьанехь, дуьйцург мемуараш санна цІена а, даррехь а дора. Оцу повесташкахь коьрта турпалхо, бакъо ма-хиллара, къона салти я лейтенант ву. И повесташ цхьаьнатуху царна тІехь тІеман хьокъехь бакъдерг дийца гІертаро. И бакъдерг шена зиэделлачуьнца дуьстина дара. Дуьненан хьалхара тІом хиллачул тІаьхьарчу «яйначу тІаьхьенийн» дозанал арахьарчу романех тІехулара хьаьжча тера хеталахь а, и повесташ цаьрца къовсаме йовлуш яра. ХІунда аьлча Баклановн, Бондаревн, Быковн турпалхой шайн дахарехь дуьххьара нисделлачу зиэрех чекхбевллера синошца чІагІбелла, цуьнан хьокъехь беза хилла ца Іаш, даккхийдеран дагалецамаш иэсехь буьсуш. «ТІеман кІеззиг долчу хІуманна тІехь соьцуш, шайна юххехь хилачеран хьуьнарш дагалоьцуш авторш дешнашца дуьненан хьалхарчу тІеман хенахьлерчу Э.Хемингуэйн «Прощай, оружие» романерчу нийсархошца къовсаме бовлуш санна хетало: «Сийлалла», «Стогалла», «Хастам» санна долу абстрактни дешнаш догІуш дац яртийн билггалчу цІерашца, некъийн номершца, хин цІерашца, полкийн номершца, деношца. Халкъо шена беш болу эшамаш эрна цахиларх билггал тешна хиларо таро елира вайн прозаикашна уггаре а халчу денойх, эпизодах, уггаре а къаьхьачу бохамех лаьцна цІенна бакъдерг яздан» (Муталибов Зайнди. «Дорцана дуьхьал», агІо 13).\n«Дорцана дуьхьал» повестал хьалха хуьлу кхин – «Ши некъ». З.Муталибовс цу тІехь дуьйцу 30-чу шерашкахь кхиъначу тІаьхьенех. ТІеман коьрта хало цара шайн белшаш тІехь дІакхийхьира. И повесть тІеоьцу «Дарцана дуьхьал» повестан цхьа дакъа санна. Делахь а, яздархочо дІасаекъна и шиъ. ТІаьххьарчу говзарехь цо шен тидам тІебахийтина тІеман шерийн хиламаш гайтарна. Амма турпалхой цхьаъ хиларо а, хиламийн рагІ ларъяро а, хиламаш дІабоьлху меттиг цхьаъ хиларо а бакъо ло и шиъ цхьаьнайогІу ала. Цул сов, билгалдаккха деза кхин цхьа бакъдерг а: шина а говзаран коьртачу турпалхочуьнгахь – Муртаев Зелимхехь – яздархочун Муталибов Зайндин кхолламан дуккха агІонаш а, амалш а хаало. Нохчийн Хоттане юьртара схьаваьлла волчу Муртаев Зелимхин кхоллам, цуьнан бераллин а, къоналлин а шераш, фронтан некъаш, повестехь дуьйцуш долу, чІогІа тера ду яздархочун дахаран муьрех а, некъех а. Амма повесть – иза цхьана Муталибовн автобиографи яц, иза автор шех волчу тІаьхьенан биографи ю. Билггал иштта маьІна даккхаро исбаьхьаллин мехалла йолуш йо и говзарш.\nЯздархочо бовзуьйту шен турпалхо кхиаран некъ. Вайна дуьххьара иза го оцу тІаьхьенна иэсехь дисинчу маьршачу дахаран тІаьххьарчу дийнахь. Иза хІетта ишкол чекхъяьккхина ваьлла, дахаран некъ харжарна юьххьехь лаьтташ ву. Мила хир вара? Амма харжам замано ша бира – шен дукхахболчу нийсархойх санна, салти хилира цунах. Яздархочо гойту тІеман хьалхарчу муьрехь хиллачу дахаран хьал, халкъан патриотически харжам, ша-шен ца кхоош къийсам дІабахьа безаш хиларх иза кхетар. Шен лаамехь эскаре воьду Зелимха. Военкомате лелачу муьрехь иза теш хуьлу, къонанаш хилла ца Іаш, фронте кхача гІерташ гІеметтахІиттина нах а хиларан. Ткъа тІом дІабоьдуш бара. Нохч-ГІалгІайн дошлойн 255-чу къаьсттинчу полкера Зелимха а, цуьнан бІаьхаллин накъостий а хІинца а цкъа кечамбеш бара луьрачу тІемашна: «Уьш (фашисташ) хІинца а тешаш бара шайн тІеман ирсан седанах. Царна дисинарг кІеззиг бен дацара, сатуьйсура цара, Донах дехьа а девлла, сийлахьчу тевтонски туьраца Волга а хадийна... ТІаккха сатуьйсу толам а, герга бу. Москвана уллехь 1941-чу шеран декабрь? Декъаза ларамазалла... Уьш хІинцале эгош бара. Амма совцалуш бацара. Дог а диллина фюреран куьйгаллин похІманех тешна Іаш бара... Уьш совцо безаш бара» (циггахь, агІо 169).\nУьш совцо безаш бара. ЦІечу Эскарна хьалха лаьтта инзаре хала декхар дара иза. Кхочуш ца дича ца долуш а дара. Даймехкан кхолламах хиндерг къастош хиларх кхетарна, тайп-тайпанчу халкъийн векалша, яздархочо повестехь гайтина ма-хиллара, кхочушдора шайн бІаьхаллин декхарш.\nТІамехь даима хуьлуш ма-хиллара, турпалалла а, къизалла а вовшашца йозаелла ю. Яздархочо цу хьокъехь дуьйцу цхьамогІа эпизодашкахь. Зелимхас Іаморашкахь тІеман говзаллин къайленаш караерзайо, билгалвала гІерта, даима хьалха хила Іемина ма ву иза. Полкан командира Висариговс (доггІучуьра аьлча, цуьнан прототип ву Советийн Союзан Турпалхо Висаитов Мовлид, тІеман шерашкахь дошлойн 255-чу полкана куьйгалла деш хилла волу. Оцу полкехь гІуллакхдеш хилла хинволу яздархо) шега баьккхина бехк даиманна а дагахь бисина цунна. Амма уьш ларамаза нисъелла ледарлонаш ю. Бакъболчу тІамехь Зелимхас цхьа а юьхьІаьржахІоттор вац...\nЯздархочо дуьйцу Зелимха а, цуьнан накъостий а дуьххьара тІаме хІиттарх. Иза коьртехь волу тоба Донан вукха агІорчу бердайисте разведке яхча хилира иза. Кхузахь дуьххьара бІаьхой фашисташна юьхь-дуьхьал нисбелира. Иза массаьрга а ца ладелира, кхеран тобанера Дахкаев Ахьмад йийсаре вахара: «Зелимха цкъа а тешар вацара шен къомах волу, лаьмнашкахь кхиъна волу, Ахьмад, кІилло пхьагал хилла дІахІуттур ву бохучух. Тешар вацара, нагахь санна шен лергашна ца хезнехь.\nШена гинчо а, хезначо а Іадийна волчу цунна цу мІаьргонехь дага а ца деара дан дезарг. ОьгІазлоно садукъдина, хорам бинера цунна, кхетамо схьалоцуш хІума а доцуш, шена катоха кечъелла боьха хІума гича акхарочо лоьху тІулг а, дечиг а санна, куьг ша-шах гранатана тІекхевдира» (циггахь, агІо 203).\nБІаьхойн аьтто белира фашистийн штаб хІаллакьян, ямартхо юха а шен накъостий хиллачарна юккъехь нисвелира. Ахьмад валош юхабогІуш бу уьш. Иза вада гІоьртира. Вада гІоьртича Сулаймас воь иза. Амма вийначул тІаьхьа а иза вохьуш схьабогІу уьш, хІунда аьлча, Зелимхас ма-аллара веллачунна а йо кхиэл. ТІаккха цунна кхиэл а йо-кх: дайша ямартло вуьтуш ма-хиллара, дІа ца вуллуш вуьту... Амма Ахьмадчунна нийсса бІостанехьа ю кхечу бІаьхойн амалш, уьш Іаламат дукха а бу-кх. Церан кхолламашна сагатдеш волчу яздархочо боху: «Седарчий доцу буьйса. Дон, хица йолу аре. Зелимханан а, цуьнан дикачу доттагІийн а, даьІахкаш шайн ярташна генарчу лаьттахь тасий ма йиталаш. БІе, цул а дукха шераш довларх уьш бинчу ярташкарчу кешнийн баьрзнаш деса хилийталаш. Бецаш нислой дІахІитталаш, меттах ма хьелаш, и сийлахь кІентий, ЦІечу Эскаран бІаьхой гучу ма бахалаш. Кху дуьненахь кхин мичахь карор бу шуна оццул дика, инзаре, майра салтий?!» (циггахь, агІо 207). Царах ву Мухортов Федор, Магомадов Дуду, Бурков Николай, Костоев Якъуб, Тарамов Ахьмад, Иванов Ефим, дуккха а кхиберш...\nПовестехь бовзуьйту Муртаев Зелимхин, Егоров Федоран, кхечу бІаьхойн чолхе некъ. МостагІийн тылехь а, шайчарна тІекхача гІерташ бечу новкъахь а шайн дахар кІелхьарадаккха таронаш лехна ца Іаш, бІаьрга ван ца везачу мостагІчунна зен дан а гІерта уьш. Амма коьртаниг – эскарийн могІаршка юхадІахІиттар ду, шайн накъосташца цхьаьна фашистийн экха дийна дІадаккхархьама. Шега дукха сатийсина толам а – тІекхочу. Повесть чекхйолу Сталинградехь хиллачу тІом гайтарца, фашисташ аьтта дІабахарца бирзина болчу. Цигахь эшарх кхин метта а ца баьхкинера уьш. Повестехь Зелимханан антипод волчу Ганс Мюллеран а, ткъа иштта и санна болчеран а буьззина эшам, шеко йоццуш, тІекхочуш бу...\nХ.Муталибовн дийцаршкахь а, повесташкахь а вайна бевзина турпалхой вайн иэсехь буьсу еххачу хенахь, царах боккхачу безамца дуьйцу яздархочо, хІунда аьлча церан амалш вайна герга, гергара а ю. Чекхбаьллачу тІеман йозалла шайн белшаш тІехь дІакхехьначу тІаьхьенан амалш ю уьш. Патриотизм а, ткъа иштта бакъонца йолу интернациональни цхьаалла а ю цаьргахь. Майралла а, къонахалла а, турпалалла а – советски бІаьхойн тоьлла дикаллаш – мелла а юьззинчу исбаьхьаллийца гайтина нохчийн литературехь, къаьсттина З.Муталибовн прозехь. Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман хьокъехь йолчу говзаршна юккъехь хьокъала йоллу меттиг дІалоцу цо.\nНохчийн а, кхечу халкъийн а литературехь тІаьххьарчу хенахь «авгІанхойн» а, вайн махкахь, цу юккъехь Нохчийн Республикехь а хиллачу тІеман къийсамийн дакъалацархойн а хьокъехь йолчу говзарша шолгІачу могІаре юхататта йолийна Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман а, цу тІамехь турпалхоша шайгара гайтинчу хьуьнарийн а хьокъехь йолу говзарш. Яржош ерш дІора тоьлла говзарш а яц. Мехаллин коьрта бустам коммерчески кхиам бу. Луур дара церан авторш дІадаханчу шерийн тІеман говзаршна тІебоьрзийла, цаьргахь ду тІеман буьрса бакъдерг.\nТІеман хьокъехь йолу тоьлла говзарш билгал ю тІеман дерриге халкъан амал, замано айбина синъоьздангаллин проблемаш исторически нийса а, кІорггера гайтаран исбаьхьаллин некъаш лехарца. Цу тайппанчу тІедахарехь уггаре а хьалха гучуйолу яздархойн историзман ойла, кхетам, шайн говзаршкахь амалийн, Іалашонийн, историн гІирсийн, цуьнан кхетош-кхиоран маьІнин диалектика, исторически а, психологически а прогнозан маьІна достуш йолу. Цу декъехь доккха маьІна леладо иэсан категорис. Цунах дика яздина Ч.Айтматовс «Буранный полустанок» романна яздинчу дешхьалхенехь: «ДІадаханчун иэс доцу стаг, дуьненахь шен меттиг юха билгалъяккха езарна хьалха хІоттийна стаг, шен халкъан исторически зиэделлачух ваьккхина волу стаг исторически перспективана юьстах нисло, таханлерчу денца ваха бен гуьнахь ца хуьлу» (Айтматов Чингиз. «Буранный полустанок» - Роман-газета», 1982, №3).\nТІеман прозано кІоргга а, цхьанаэшшара а кхочушйо «тІеман» а, «т1амна дуьхьал» а диалектика. Цуьрриг а ца лечкъадо: тІом – инзаре къиза, адамийн дахарна дуьхьал болу хилам хилар. ТІамо бохьуш болчу бохамийн ерриге а къизалла а гуш, цо чІагІйо бакъо толоран дуьхьа, дахаран ирсан дуьхьа дІахьочу къийсаман беркате Іалашонаш, кхета оцу Іалашонийн дуьхьа дала дезаш хиларх. И диалектика юкъаялор бахьана долуш вайн литературо схьагайтина вайн эскаро гайтинчу доккхачу хьуьнаран ницкъ а, фашисташ тІелатаро динчу зенийн дукхалла а. Цо дийцина къизачу тІеман хенахь хиллачу эхь-бехкенан яккхийчу мехаллех. Ерриге а тІамах лаьцна, Эскаран бІаьхаллин къинхьегам хестош хилла йолу иза антимилитаристски а хиллера, кхалхаран ерриге а къизалла гайтарна. Оццу хенахь цуьнгахь бу хІаллакьхуьлучу адамийн дахарх болу лазам.\nШеко йоццуш, Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман темано хІинца а шена тІеийзабо тайп-тайпанчу чкъурах болу яздархой. Царах хІора а шен кепара гайта гІерта цу муьрехь хилла къийсам, шина дуьненна, шина идеологина юккъехь хилла къийсам. Бакъду, хІинца акценташ иэйина, ша и тІом а, цу хьокъехь йолу дуккха а литература а тахана истори хилла дІахІоьттина. Х.Ошаевс а, З.Муталибовс а заманна декхаран цхьа дакъа дІаделла, цхьадолчу хьелашкахь цу шерийн идеологин бехкамашна тІаьхьа а возуш. Амма церан говзаршкахь коьртаниг и дац, коьртаниг ду тІекхуьучу тІаьхьенашна цара Сийлахь Толам баьккхинчу уггаре а къизачу тІеман аренашкахь эгначу а, дийна бисинчу а турпалхойн цІераш йитар...


Девруз — Википеди\n46°45′46″ къ. ш. 5°09′30″ м. д.HGЯOL\n▼310 стаг (2018 шеран 1 январь)\nДевруз (фр. Devrouze) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Мерван (Сона а, Луара а), Диконн, Сен-Жермэн-дю-Буа, Симар (Сона а, Луара а), Тюре. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Девруз&oldid=6762402»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 16 октябрь, 22:02.


Сен-Жерве-сюр-Куш — Википеди\nСен-Жерве-сюр-Куш (фр. Saint-Gervais-sur-Couches) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Сези (Сона а, Луара а), Шанж (Сона а, Луара а), Коллонж-ла-Маделен, Крео, Драси-ле-Куш, Епертюлли, Сен-Мартен-де-Коммюн, Сен-Сернен-дю-Плен, Тентри. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жерве-сюр-Куш&oldid=5184541»


ГIалгIайн тутмакхаш дIехецар тIедожош пикет дIаяьхьна Санкт-Петербургехь\nГIалгIайн политикан тутмакхаш дIахецар тIедожош, пIераскандийнахь Санкт-Петербургехь цхьааллин пикет дIаяьхьна. ГIалгIайн тутмакхийн цIераш тIеязйина плакат а карахь Неван проспектехь лаьттира меттигера жигархо Кен Марина.\n"Питерехь тхо вест-кеста арадовлу бакъонашIалашъяран пикете, тIаьххьарчу хенахь коьрта тема хилла дIахIоьттина – политикан тутмакхаш. Кхин дIа а царех дуккха а дуьйцуш, даржон гIуртур ду тхо. Къаьсттина тидам тIебахийта луур дара ГIалгIайчоьнна. Хаамийн гIирсашкахь ледара дуьйцу царех лаьцна, цундела терго йоцуш бита йиш яц и нах", - аьлла "Кавказ.Реалиига" Кен Маринас.\nЖигархочо дийцарехь, нах соьцура, цуьнгарчу плакат тIера йозанаш дешархьама. 33 стеган цIе яра боху цо цу тIехь билгалъяьккхина. "Цхьаболчарна хезна хиллера гIалгIай лецарх, шаьш кIирандийнахь тхох схьакхетар ду олура цара, пикетехь дакъалаца. Негативе реакци янне а яцара. Дуккха а бара доглозурш а, кхеташ берш а", - дийцина жигархочо.\nЩолгIа плакат Саутиева Зарифана лерина хиллера. "Шийлачу Москварчу аьхкенал а хьалха Магасехь гуьйре а, бIаьсте а хилла. Маьршабаха гIалгIайн тутмакхаш! Маьрша яккха Саутиева Зарифа" хилла яздина шолгIачу плакат тIехь.


Кадыров Рамзанан декларацеш: доккху ахча шина шарахь дебна 50-зза\nНохчийчоьнан куьйгалхочун официалерчу порталехь гучуяьлла 2020-чу шарахь Кадыров Рамзанан долара хьал довзуьйту деклараци. Оцу документо бахарехь, цуьнан хьал лурчахчул шозза сов дебна.\nСтохка Кадыровс даьккхина 381 миллион сом – лурчах даьккхинчу 147 миллионна дуьхьал, ткъа 2018-чу шарахь цо гулдинера 7,5 миллион сом. Терахьаша гайтарца, тIаьххьарчу шина шера чохь Кадыров Рамзана шен хьал дебийна 50-зза сов.\nНохчийчоьнан куьйгалхочун долахь гойтуш ду 32 эзар квадрат метр долу шиъ лаьттан дакъа, 2344 квадрат-метр цIа. Цул сов Кадыровн зудчунна тIеязйина ю 209 метр петар.\nОфициалехь Нохчийчоьнан куьйгалхочун яц цхьа а машен, цо кест-кеста шен гонна совгIаташ деш еза машенаш лахь а, шен гIагIадиллинчу машенийн кортежах дозалла дахь а.\n"Лакхара хьаькамаш миллионераш хилар къайле яц. Уьш "Пятерочка" туьканашка лела безаш бац, таксешца дIахехкабала безаш а бац", – аьлла ю Кадыров декларацина Кавказ.Реалиина политолога Косачев Константина йина комментари.\n"Информаци къевлина хиларе терра, официалехь чулуш йолу декларацеш мел бакъ ю хьожийла дац. Хеттарш-м хIуьтту дуккха а. Масала, еза машенаш езаш волчу, некъан инспекторо бакъо талхорна гIуда а тIехь тоьхна волчу Кадыровн официалехь машен янне а яц бохург хIун ду? ", – цецвуьйлу политикан аналитик Решетов Андрей.\nКадыровн хьал 2019-чу шарахь дуьйна сов ган доладалар доьзна хила тарло Малхбузено цунна кхайкхийначу санкцешца – хIинца Оьрсийчохь латто деза цо ахча, арахьа иза кхобийла дац., аьлла хета Решетовна.


Исбаьхьаллин хазна. Мастер гончарного искусства Ибрагим Апаев\nВ связи с техническими работами на сайте, некоторые видео будут доступны позже Исбаьхьаллин хазна. Мастер гончарного искусства Ибрагим Апаев\nОпубликованно: 2014-12-19 15:22:36 Сюжеты\nСюжетыСегодня в республикеГлавные новостиАнонсБольшой КавказНовости СКФОПолитикаАрмияАнтитеррорГеополитикаЭкономикаДуховностьКриминалСтроительствоСпортКультураЗдравоохранениеОбществоБезопасностьСельское хозяйствоОбразованиеПередачиИнформационныеРазвлекательныеТок - ШоуПублицистикаПознавательныеМузыкальныеСтудия 94ИсламНовости 7 «Терек» готовится к матчу с...


Авене-Валь-д'Ор — Википеди\nАвене-Валь-д'Ор (фр. Avenay-Val-d'Or) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Марна. Дозанашца йу Жермен (Марна), Биссей, Фонтен-сюр-И, Марей-сюр-И, Мютиньи. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Авене-Валь-д%27Ор&oldid=5149022»


Драси — Википеди\n47°45′28″ къ. ш. 3°15′02″ м. д.HGЯOL\nДраси (фр. Dracy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна. Дозанашца йу Вилье-Сен-Бенуа, Фонтен (Йонна), Мезий, Таннерр-ан-Пюизе, Туси. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Драси&oldid=5160808»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 03:25.


Лечано хелхар деш говза, В небе сокол красиво танцуя, Баланаш, г1айг1анаш тоь. Ogabek Sobirov Mp3 Skachat Mp3. Наша поисковая система найдет любую песню. Жека Никто тебя не любит так как я Cover Version Mp3. Али Димаев Нохчийчоь Piano Cover. Нохчийчоь Апанасов стихотвор перевод на русский. Видео клип «Али Димаев — Нохчийчоь».\nНа нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно. Перед загрузкой рохчийчоь можете просмотреть любую песню, для этого наведите курсор и нажмите на кнопку — Слушать или Скачать — для загрузки mp3 песни высокого качества.\nНе забывайте поделиться ссылкой с друзьями! Умаляет наше горе и тоску. А как поднять бабла Mp3.\nАли Димаев Нохчийчоь Чеченский и Русский текст. Лечано хелхар деш говза, В небе сокол красиво танцуя, Баланаш, г1айг1анаш тоь. Видео клип «Али Димаев — Нохчийчоь». Голос 6 7 Заали Саркисян Уйди Mp3.\nМы рекомендуем загрузить первый результат Али Димаев Нохчийчоь размером 6. Али Димаев в Ницце Махкана дерриг ду ловзар, Для мира — всё игра, Елало, сан Нохчийчоь!\nChechen March Бусулба сан Нохчийчоь. Пусть я умру, моя Чечня! Нохчи Чоь Али Димаев Чеченская.\nНиколай Басков Бусулба сан Нохчийчоь. Йохийна, х1оттор яц гуора, И в разрухе, ты не станешь на колени, Кур оллабойтур бац хьоь, Не дадим пасть гордости твоей, Йиш яц дашо малх хьан кхола, Не может потускнеть твое солнце, Бусулба сан Нохчийчоь!\nНаша поисковая система найдет любую песню. Даш кхетта эгча, син метта, Вместо падающих раненными димаеы, Маршаллаш кхоьхьуьйташ хьоь, Салютующих тебе, Леш болчу хьан к1ентийн метта, Уумирающих сынов твоих, Со лойла хьан, Нохчийчоь!\nNasheed Nashid Remix Trap Mp3. Али Димаев Бусулба сан Нохчий чоь. Лаиллах1а иллалах1, Нет божества кроме Аллаха, Ларъе везчу Дала, хьо! Али Димаев нохчи чоь. Darude Песчаная Буря Mp3. лаи\nМакс Корж пьяный дождь кавер Mp3. Дог доьхна бер санна, г1ийла, Как с разбитым сердцем ребёнок,Оллалой ма хьежа соьга, Не смотри на меня, грустно поникнув, Хьан седа лепийта сирла, Чтобы звезда твоя горела ясно, Со лойла хьан, Нохчийчоь! Али Димаев Нохчийчоь Piano Cover.\nPrznt Laudy Daudy Mp3. Нохчийчоь Димаев русский стихотворный перевод. Ivan Guerra Contacto Telecaribe Mp3. Слушайте и качайте музыку в хорошем качестве. Жека Никто тебя не любит так как я Cover Version Mp3. Чтобы погиб я, Чечня!


ЕссегӀто — Википеди\nЕссегӀто (фр. Essertaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу Аи-суьгӀ-Нуа, Боскель, ФлегӀ-суьгӀ-Нуа, Жумель, Леи (Сомма), ОгӀемо, Ô-de-Selle[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕссегӀто&oldid=7831148»


Сен-Бонне-де-Саландринк — Википеди\nСен-Бонне-де-Саландринк (фр. Saint-Bonnet-de-Salendrinque, фр. Saint-Bonnet, фр. Mont-Bonnet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Гар. Дозанашца йу Лазаль (Гар), Туарас, Вабр (Гар). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=30732\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Бонне-де-Саландринк&oldid=5183902»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 04:39.


Муьлха ду нийса? Иза хаам кхузахь бу. Декъашхо:Simba16, Декъашхо:Саид Мисарбиев.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 25 ноябрь, 20:50 (UTC)\n1 (суна хетарехь). Simba16 (дийцар) 2021, 26 ноябрь, 06:48 (UTC)\nполучается, это название и его неверно ставить в родительном падеже. Это как бы "Викимеди ц1ейолу проектан кеп". Пример: Нохчийчоь республикан к1ошт., Bangera Musa (дийцар) 2021, 26 ноябрь, 21:33 (UTC)\nиза сайна хетарг бен дац шун, со нохчийн меттан 1илманча ву аьлла бохуш дац шун), Bangera Musa (дийцар) 2021, 26 ноябрь, 21:34 (UTC)\n3, Bangera Musa (дийцар) 2021, 28 ноябрь, 09:44 (UTC)\nКхузахь 8 мидал ю, кхузахь 6 бен яц. И х1ун ду? Simba16 (дийцар) 2021, 23 октябрь, 18:23 (UTC)\nКхузахь йац уьш.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 24 октябрь, 17:47 (UTC)\nБубликов, Фёдор БорисовичНисйе\nСалам 1алейкум. Кхузахь суьртан бухара йоза ца гойту-кх. Simba16 (дийцар) 2021, 21 октябрь, 19:05 (UTC)\nВаӀалейкум ассалам! Нисйина., ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 22 октябрь, 07:41 (UTC)\nБаркалла Simba16 (дийцар) 2021, 22 октябрь, 14:26 (UTC)\nАгамиров, Гога ГригорьевичНисйе\nЦо суна гойтуш дерг х1ун г1алат ду? Simba16 (дийцар) 2021, 16 октябрь, 09:35 (UTC)\nХӀинца а дуй гӀалат?--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 16 октябрь, 13:50 (UTC)\nД1адаьлла. Дела реза хуьла. Simba16 (дийцар) 2021, 16 октябрь, 14:54 (UTC)\nКхузахь статьяш ца гойту-кх. Simba16 (дийцар) 2021, 15 октябрь, 16:52 (UTC)\nБаркалла Simba16 (дийцар) 2021, 16 октябрь, 07:53 (UTC)\nОьрсийн Википедехь санна статистика гойтуш г1ирс буй вай? Simba16 (дийцар) 2021, 14 октябрь, 15:33 (UTC)\nХила-м беза. Цигахь мичахь гойту из?--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 15 октябрь, 09:51 (UTC)\nЕщё -> Статистика. Simba16 (дийцар) 2021, 16 октябрь, 04:53 (UTC)\nЙолуш йу Нисдаран гӀирс → "«ДЯ» а, «ХЯ» а проектийн гаджет (документаци)".--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 16 октябрь, 06:37 (UTC)\nБаркалла Simba16 (дийцар) 2021, 16 октябрь, 07:52 (UTC)\nХ1ара аг1о кхуллуш вара со. Интервикаш х1оттийча иза шозза Турпал х1ундна гойту, цкъан бе иза ца хилча? Simba16 (дийцар) 2021, 14 октябрь, 15:05 (UTC)\nКхузахь йу-кх уьш шолгӀаниг медаль «Золотая Звезда». Нийса дацахь цигара дӀайаккха йеза--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 15 октябрь, 09:50 (UTC)\nЦигара-м аса иза д1аяккхи, амма шозлуг1а седа д1ан ца болу. Simba16 (дийцар) 2021, 15 октябрь, 14:52 (UTC)\nСеда 1 бу. Кэш.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 15 октябрь, 15:18 (UTC)\nКхузахь йаьсса бохург х1ун ду? Simba16 (дийцар) 2021, 13 октябрь, 15:58 (UTC)\nИз мичара даьлла-м ца хаа) Иштта мегаш йуьй хьажа? Цхьа гала хӀума дуй терхашна йукъахь?--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 13 октябрь, 18:45 (UTC)\nХ1инца шераш галдойла. Шераш хьалхе ма-хиллар дита йиш юй? Simba16 (дийцар) 2021, 14 октябрь, 06:05 (UTC)\nSimba16 галдаьлларг хӀу ду, муха хила деза? --ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 14 октябрь, 06:10 (UTC)\nХьалха цо яздор, масала, 1904 шеран 21 март. Х1инца яздо 1904 ш. 21 март. Simba16 (дийцар) 2021, 14 октябрь, 07:03 (UTC)\nНисйелла. Дела реза хуьла. Simba16 (дийцар) 2021, 14 октябрь, 14:18 (UTC)\nСалам 1алейкум. Вайн викификатор болх беш яц? Simba16 (дийцар) 2021, 12 октябрь, 17:38 (UTC)\nВаӀалейкум ассалам! Болх беш йу.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцар) 2021, 12 октябрь, 17:52 (UTC)\nru:Шаблон:Северокавказские и картвельские разделы ВикипедииНисйе\nWiki Loves Folklore is back!Нисйе\n--MediaWiki message delivery (дийцар) 2022, 9 январь, 13:14 (UTC)\nSubscribe to the This Month in Education newsletter - learn from others and share your storiesНисйе\nAbout This Month in Education · Subscribe/Unsubscribe · Global message delivery · For the team: ZI Jony (Talk), оршот 17:39, 23 май 2022 (UTC)\nТӀаьххьара хийцам бина 2022, 18 январь 10:19


Соип-Моллин вирд (Дала къайле цIинйойла цуьнан)\nМассо а ламазал тIаьхьа 1 фатихьат а, 11 къулхIа а, 5 салават а дешна мела лур бу: ас дешначу фатихьатан а, къулхIанийн а, салаватийн а мела\n1. Делан Элчанна Мухьаммадна бели, саллаллахIу IалайхIи ва саллама.\n2. Цуьнан мела Абубакар-Сиддикъана а бели, разийаллахIу IанхIу.\n3. Цуьнан мела шайх Хаваж-БахIауддина а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n4. Цуьнан мела шайх Абуна а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n5. Цуьнан мела шайх Хожа-Ахьмадана а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n6. цуьнан мела аш-шайх Элаха-моллийна а бели, Дала къайле тойойла цуьнан\n7. Цуьнан мела шайх Абтина а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n8. цуьнан мела аш-шайх ХIайбина а бели, Дала къайле тойойла цуьнан\n9. Цуьнан мела шайх устаз Iаббазана а бели (Дала къайле тойойла цуьнан)\nЙа Раббий, йа АллахI, сан гIалат даьллачунна гечдай, эшнарг меттахIоттадай, кхочушхилларг къобулдай, йолехь-мелехь совдаккхий, цуьнан мела цаьрга дIакхачабе Ахь (аьлла, Фатихьат а дешна чекхдоккхур ду).\nМассо а Iуьйрана малх схьакхетале вирд доккхур ду кхузза шахIадат а далийна шена-шена мела а луш 1 Фатихьат а, 5 къулхIа а, 3 салават а доьшуш: ас дешначу Фатихьатан а, къулхIанийн а, салаватийн а мела:\n1. Сан устаз шайх Iаббазана а бели (Дала къайле тайойла цуьнан)\n2. Шайх ХIайбина а бели (Дала къайле тойойла цуьнан)\n3. Шайх Аптина а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n4. Шайх Элаха-Моллина а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n5. Шайх Хожа-Ахьмадана а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n6. Шайх Абуна а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n7. Умалт-Шайхана а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n8. Шайх Мухьаммад аль-ЯрагIийна а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n9.Шайх Халид аль-БагIдадийна а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n10. Шайх Хас-Мухьаммад Ширванийна а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n11. Шайх 1алауддийн аль-IаттIарийна а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n12. Шайх Якъуб ал-Чирхийна а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n13. Шайх Хаваж БахIауддина а бели (Дала къайле тойойла цуьнан).\n14. Абубакар-Сиддикъана а бели (разийаллахIу IанхIу).\n15. Делан Элчанна Мухьаммадана бели (саллаллахIу IалайхIи ва саллама).\nЗударша, цул сов, хIокху кхаа зудчунна а лур бу мела – Хадижатний, Iайшатний, ПетIаматний. КъулхIанаш дешна ваьлча, суьлхьанаш хьовзор ду:\n500-зза астагIфируллахI эр ду,\n300-зза ла илахIа иллаллахIу эр ду (зударшна АллахI аьлча а мегар ду),\n100-зза салават дуьллур ду.\nУьш аьлла ваьлча: ас аьллачу астагIфируллахIан а, динчу зикруллахIан а, диллинчу салаватийн а мела Делан Элчанна а бели (саллаллахIу IалайхIи ва саллама), сайн устазана шайх Iаббазана а бели, Дала къайле тойойла цуьнан, Делан Элчанний, сайн устазанний юккъе богIучу массо шайхашна-авлияашна а бели.\nЯ Рабби, я АллахI, цуьнан мела цаьрга дIакхачабе Ахь (аьлла, Фатихьат а дешна чекхдоккхур ду).\nШелара СоIип-Моллин Iаббазан кIента кIант Гайсумов Iабдул-Къедир


Лизавета или Мери Поппинс для олигарха - скачать книгу автора Кувайкова Анна fb2 бесплатно без регистрации или читать книгу онлайн.\nкнига «Лизавета или Мери Поппинс для олигарха»\n«Лизавета или Мери Поппинс для олигарха» (Кувайкова А.) - скачать книгу бесплатно без регистрации\nНазвание: Лизавета или Мери Поппинс для олигарха\nЧитать книгу «Лизавета или Мери Поппинс для олигарха»\nСкачать книгу в формате FB2 (271,12 Кб)


Гровиль — Википеди\nГровиль (фр. Grosville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Соттвиль, Бенуавиль, Брикебоск, Ле-Пье, Кеттето, Ровиль-ла-Биго, Сен-Жермен-ле-Гаяр (Манш). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гровиль&oldid=6762985»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 16 октябрь, 22:23.