Бей (Сона а, ЛуагӀа а) — Википеди\nБей (Сона а, ЛуагӀа а)\nБей (фр. Bey) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу ЖегӀжи, АллегӀйо, ДамегӀе, Монкуа, Сассне.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бей_(Сона_а,_ЛуагӀа_а)&oldid=7813734»


23°55′ къ. ш. 77°40′ м. д.HGЯOL\n(Багаман гӀайренаш тӀера хьажжина кхуза)\nХӀокху версин хийцам бина кепаш/файлаш теллина йу. ЧӀагӀйелла верси теллина йара 2021, 25 июнь.\nШатлакхан Илли: «March On, Bahamaland»\n10 июль 1973 (Йоккха Британех)\nЙоккха Британи коьртехь йолу ДоттагӀаллин юкъара маьрша пачхьалкх;\n13 878 км² (156-гӀа дуьненахь)\n321 834 стаг\n$11,055 миллиард долл. (151-гӀа)\n▲ 0,794 (лакхара; 49-гӀа меттиг)\nБагаман доллар (BSD, код 44)\nБага́ман ГӀайренаш (инг. Bahamas), юьззина официалан цӀе — Бага́ман ГӀайренийн ДоттагӀалла (инг. Commonwealth of the Bahamas) — Карибийн хӀордан а, Кубан а къилбаседехьара, Флорида ахгӀайренан къилба-малхбалехьара иштта цӀе йолчу гӀайренаш тӀиера пачхьалкх. Архипелаг юкъадогӀу 700 гергга гӀайре (царех нах беха 30 гӀайрен тӀехь) а, 2000 маржанийн гӀайре а.\n3 Хьажа ишта\nЦӀеран маьӀна билггала хууш дац, оцу хьокъехь шиъ коьрта гипотеза ю. Цхьана гипотезца, цӀе схьаяьлла меттигера метта декъан фраза «Taíno ba ha ma» («доккха лакхара юккъера латта»); вукха гипотезца, цӀе схьаяьлла испанхойн дешнех «baja mar» («гомха хи» / «гомха хӀорд» я «хӀорд чубожар»), цуо гойту оцу кӀоштара хи гомха хилар. Кхин цхьа ойла а ю, и цӀе схьаяьлла хила тарло меттигерчу «Гуанахани» метта декъан дешах, маьӀна цуьнан билгал ца даьлла.\nКоьрта йаззам: Багаман ГӀайренийн истори\nДуьххьара Багаман гӀайренаш тӀехевшинарш лору лукаянаш (кхузара ю цӀе Лукайн гӀайренаш), аравакийн тайпанан га, уьш кхуза кхаьчна IX бӀешо гергга долуш. ГӀайренаш дӀадиллина Колумб Христофора 1492 шарахь. Архипелаган цхьа гӀайре —Уотлинган гӀайре (Сан-Сальвадор) — 1492 шеран 12 октябрехь дӀадиллинчу Керла Дуьненан латта ду. Цул тӀаьхьа кхо шо даьлчи дуьххьарлера испанийн колонихой дӀатарбелира архипелаг тӀехь.\nИспанхоша меттигера бахархой дӀабуьгура Эспаньоле (Гаити) лайш бан, 25 шо даьлчи индахойн бахархой берриг аьлча санна дӀабевлира, ткъа испанхоша йитира и меттиг.\nКхин а бӀешарахь гӀайренаш лаьттира нах кӀезиг болуш, оьшуш доцуш, Ингалсан паччахьо Карл I-чо инарлан прокуроран уьш дӀадаллалц. 1650 шарахь кхуза кхечира Бермуда гӀайренаш тӀиера кӀеззиг мухажираш-ингалсхой, цара эвла йиллира Эльютера гӀайрен тӀехь. Оццу хенахь Багамаш тӀетарбала буьйлабелира хӀордан талорхой, кхоьллира архипелаган масех гӀайрен тӀехь шайн кеманаш тодан а, садаӀа а базанаш. Багаман гӀайренаш тӀиера талорхой лаьхкира ингалсхоша 1718 шарахь.\nБагамаш космосера 2009 шарахь. NASA сурт\nКруизан лайнер-кеманаш Нассаун бухтехь\nБагаман гӀайренаш тӀиера колледж\nБагаман ГӀайренаш Викиларма чохь\nБагаман ГӀайренаш Викикерланаш чохь\nБагаман ГӀайренаш Викигид чохь\nБагамы на карте мира Архивйина 2010-12-22 — Wayback Machine.\nБольшая каталонская · Большая российская · Большая советская (1 изд.) · Брокгауза и Ефрона · Малый Брокгауза и Ефрона · Britannica (онлайн) · Catholic (1907—13) · Швейцарский исторический\nБагаман ГӀайренаш темашкахь\nКов «Багаман ГӀайренаш»\nБагаман ГӀайренийн премьер-министраш\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Багаман_ГӀайренаш&oldid=6068054»


Ракхаро | Игра Престолов Вики | FANDOM powered by Wikia\nРакхаро охраняет Дейнерис Таргариен. («Лорд Сноу»)\nДейнерис Таргариен, Джорах Мормонт и Ракхаро. («Лорд Сноу»)\nРакхаро и Джорах Мормонт. («Лорд Сноу»)\nРакхаро, Ирри и Дейнерис с Мирри Маз Дуур. («Бейлор»)\nРакхаро, Джорах и Мирри. («Пламя и кровь»)\nРакхаро на фоне погребального костра Дрого. («Пламя и кровь»)\nДейнерис приказывает Ракхаро положить драконьи яйца в костёр. («Пламя и кровь»)\nРакхаро и Ирри слушают распоряжение Дейнерис. («Север помнит»)\nРакхаро отправляется в путь. («Север помнит»)\nДжорах находит отрезанную голову Ракхаро. («Ночные земли»)\nПолучено из «https://gameofthrones.fandom.com/ru/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BE?oldid=59489»


мод. 2Z Глухое 2 вставки аллюм. молд-га мод. (Эш Вайт Крокус) врезанные петли, защелка, ручка Профильдоорс ПГ60 - купить в Москве\nмод. 2Z Глухое 2 вставки аллюм. молд-га мод. (Эш Вайт Крокус) врезанные петли, защелка, ручка Профильдоорс ПГ60\nмод. 2Z Глухое 2 вставки аллюм. молд-га мод. (Эш Вайт Крокус) врезанные петли, защелка, ручка Профильдоорс ПГ70\nмод. 2Z Глухое 2 вставки аллюм. молд-га мод. (Эш Вайт Крокус) врезанные петли, защелка, ручка Профильдоорс ПГ80\nмод. 2Z Глухое 2 вставки аллюм. молд-га мод. (Эш Вайт Крокус) врезанные петли, защелка, ручка Профильдоорс ПГ90\nцвет двери: Ясень беленый


М.ВIННИЦЯ, ЛЕНIНСЬКИЙ Р-Н ШОСЕ ХМЕЛЬНИЦЬКЕ БУД. 7, KB. 1303


Кремло Украине кховдийначу девно екъна Оьрсийчоь\nЗазадоккху-бутт 12, 2014\nОьрсийчоь - театран а, кинойн а актриса Ахеджакова Лия, 19Заз2013.\nУкраине Оьрсийчоьнан эскарш дигарца доьзна, Украинан кинояккхархоша яздинчу дехарна дуьхьал яздинчу жоьпан буха куьг таIийна 150 ца кхоччуш оьрсийн кинояккхархоша.\nУкраинера Киноберто дагах кхета кехат яздинера Оьрсийчура белхан накъосташка. «ТIамна дуьхьало ян гIорасиз ду те вай, вай вежаралла дохон дезаш ду те? Вайн къаьмнаш дIасакъасто гIертарна «хIан-хIа» алийша. МостагIалла юкъа ма долитийша. Вайн сийлахьчу исбахьаллина тIехь меттахIотталур боцу тIеIаткъам бийр бу цо» бохуш яздинера Украинера кинояккхархоша.\nАмма и дехар дагах кхеттарш кIезиг бу оьрсийн агIора. Цхьа бIе ах бIе а ца кхетта вовшах. ЦIеяххана актераша, кинояккхархоша, исбахьаллехь бевзаш болчу наха а Путинан, Украине эскарш дигарна гIортор ечу дIахьедарна буха язъйина шайн цIераш.\nОьрсийчура цу кIезигчу нахах ю Ахеджакова Лия а, кинойн критик Антон Долин а.\nШайн болх политикаца боьзна бацахь а, махкахойн декхар Москохан пропагандина тIаьхьа ца хIуьттуш, шайн кортошца ойла яр ю аьлла хеташ ду и шиъ.\nЦкъа а ца хиллачу кепара Украинина дуьхьала оьрсийн пачхьалкхан телевизионехь йолийна пропагада хиларна къера ю Ахеджакова а, Долин а.\nОьрсийчура кинойн критик волчу Долин Антона бахарехь, цо буьззинчу барамехь гIортор йо шен белхан накъосташа Украинерчарна жоп луш яздинарг.\nДолин: «Цу тIе хIумма а тоха деза аьлла суна ца хета. Массо хIума кхеташ яздина ду. Сайн белхан накъосташна бохучунна со тIетовш ву. Цу кехатан автор вац со, амма ойланца царца ву со. Украинера тхан белхан накъосташа нехан мостагIе пропаганде ла а ца дугIуш, лелориг хьекъалца де аьлла яздинчунна дуьхьала делла жоп дара иза.»\nОьрсийчура юкъаралла екъаелла ю тахана массо тIегIанехь. Дехха лелла гергарлонаш а тIаьхьа духу бохуш, кхин дIа а дуьйцу Долина.\nДолин: «Оьрсийн юкъараллин массо тIегIанашкахь ду девнаш, къийсдаларш а, дийцарш а. Со тешна ву. И бахьанехь, юкъаметтигаш талхош, еххачу хенахь лелла доттагIаллаш, гергалонаш а дохош хIума ду иза. Цу хьерадовларна дуьхьал яздина а ду и кехат. дукхах болу сан белхан накъостий а бу девнаш доху. Халахеташ делахь, со а ву къийсалуш. Иза дахлург ца хиларх теша лаьа суна.\nМуьлхха а хаттар, къаьсттина Украиница доьзнарг а, цига оьрсийн эскарш дигарца доьзнарг а тIаьхьа, стоьлан тIехь дийцаршца дерзалур ду бохучух тешна ву со. И хаттар дийцаре дан дезаш ду. Наха вовше девнаш даха ца деза цу тIехула. Бакъдерг къастон хьовсон деза. Амма массо а агIора, телевизионехула, радиочухула, газеташкахь хаза нехан санна дукха аьпаш а бу, хуъшехь, дуьйцурш харцдерг а ду.\nБакъдолчуьн буьртиг мукъа а карон хьажа чIогIа къахьега дезаш хуьлу. Кинойн критик, журналист санна ца хьожу со. Со вехачу пачхьалкхан махкахо санна хьожу.»\nЕвзаш йолу актриса Ахеджакова Лия, Оьрсийчура кIезиг актерах ю, цу пачхьалкхехь лелочу харцонна дуьхьала йистхуьлчех. Шена хетарг дIаалар мерах даьккхина цунна, интернетехула кхерамаш туьйсуш.\nАхеджакова: «Бакъдерг дезахь, со кхоьру сайн гуттар болчу белхан накъосташца а, доттагIашца а хIума хьахо а. ХIунда аьлча, делла дIадовллалц мостагIий хила кхерам бу. наха чIогIа лазаме тIеоьцу иза а, важа а агIо. Севастополо декъна тхо. Украина а, ГIирма а тхуна, актерашна, цхьа латта ма ду. Аса цигахь дукха хан яьккхина.\nСо-м йина а ю Украинехь, шо кхаччалц а цигахь ца яьхнехь а. Украинера дукха гIаланашкахь са а даьIна, концерташ а елла. Ур-атталла, пропагандин Iалашонца хьовсархошца цхьанакхетарш а дIадаьхьира.\nЦкъа со флагманан хIурдан-кеманна тIе яьккхинера. ХIурдан салташца цхьанакхеттера со. Елла дIаяллалц тоьъна суна иза. Советан пачхьалкх йохале а, юхуш а, цул тIаьхьа а, дукха хилла. Украина, Оьрсийчоь санна, сан даймохк бу.»\nАхеджакова: «Юьхьанцара со Iадийна, кхерийна яра суна туьйсу кхерамаш гича. Амма, хьал муха ду аьлча, суна хIокху агIора йисар гIоли ду, вукху агIора хуьлчул а. Шайна ма луъу со сийсаза йе, тIулгаш кхийса, амма аса Украинина тешнабехк бийр бац. Со мел къиза сийсаза яккхахь а, охьатеIаяхь а.»\nШа куьг таIийна кхайкхам Оьрсийчура юкъараллина Iаткъаме хилархшек ю Ахеджакова. Пропагандех атта Iехалуш ю оьрсийн юкъаралла. Ша кхечарех тера ю ца моттийта дина хилар билгалдаьккхира Ахеджаковас.\nАхеджакова: Сайн Украинера белхан накъосташна, вуьйш санна, вуно кхераме пропаганда еш ю ца моттийта куьг таIийна аса. «Хiай нах, тхо шуьца ду шуна!» - и ду-кх. Кхин дан хIума а дац. Инзаре боьха чарх болх бан йолаелла. Хьалха яьлла йоьдуш пропаганда ю. Цунда тIаьхьа хIоьттина йоьдуш хьагI, неханиг езар ду. Цул тIаьхьа, Iедалан мукъ безар а, эхь-бехк дайна мотт хьекхар а ду.\nШинарин дийнахь Оьрсийчоьнан министраллин културо шен сайта тIе даьккхинера Путинан ГIирмехь а, Украинехь а йолчу позицина гIортор еш долу дIахьедар.\nЦарна юкъахь дукха ю, хIинццалц нахана безаш хиллачу актерийн а, исбахьаллин векалш а цIераш.


Дизайн бара 2. Фото 2018-2019\n→ Дизайн бара 2\nДизайн бара 2. Фото 2019


Культура кхиарна а оьшу культура\nЧохь а, арахь а, дIасадахан чохь бевза-безаршна юкъахь а сих-сиха хеза вайна нохчийн кхузаманахьлерачу иллешна, эшаршна, мукъамашна гонах лелаш долу лехаме къамелаш. И дика а хета. ХIунда аьлча, сица а, ойланца а нохчо верг, шен къоман музыкан хазнаш евзаш а, езаш а, церан сий-пусар деш а хир ву. Я даггара церан бала кхочуш.\nЦхьанна а къайле ма яц, вайн уггаре дика амалш, тоьлашха долу гIиллакхаш, Даймахке, нене, хьомсарчу халкъе, малхал хазчу йоIе болу безам, доттагIаллин тешам, уьйрийн марзо кхиош, ойъуш, язъеш, церан маьIнин кIорге йовзуьйтуш леларш – даима нохчийн иллеш а, мехкарийн эшарш а, иштта Делан Ислам-динах йолу чулацаме назманаш а хилар.\nНагахь кIеззиг хьалха, ахьа хIуъа лекхча а, дIааьлча а, кхачаме хеттехь, тахана муьлххачу а произведенин хазалла а, шен буха тIехь и илли я йиш яьккхинчу дешнийн кIорге а, исбаьхьаллин маьIна а довза, церан гомха я кIорга чулацам баста гIерта нах. Церан хьежам а, халкъан музыках болу кхетам а, дахаран лехамаш а кхиарца доьзна ду и. Я Нохчийчохь леллачу кхаа тIамо адамийн дегнашна йина чевнаш ерза, муо лаца йоларца.\nГерггарчу хьесапехь аьлча, шовзткъа а хир вацара Советан заманахь республикан коьртачу сцени тIе волуш хилла профессиональни иллиалархо, йишлакхархо. Тахана уьш бIеннашкахь багарбелла а ца Iа. Цхьана агIор дика а хета и – къоман культура езаш болчийн терахь алсам ма доккху цо. Вукху агIор – вуон. Къоман иллех, эшарех кхетам ца хиларал сов, йиш лакха а, илли ала а оьшу аз доцчу наха йоккха Iала-гIожа йина адамашна юкъахь. Нийса аьлча, профессионалийн ларам бойъуш лаьтта самодеятельни тIегIане а ца кхочучу «артисташа».\nВай дустуш, аьлча, Советан Iедал долуш республикехь дIаязйина хилла музыкан произведениш ах эзар а хир яцара. Тахана вайна юкъахь лелачийн юкъара терахь ткъе итт эзарнал а совъиккхина. Цу хенахь церан дикаллин гайтам – хIетахь хиллачун итт проценте а ца кхочу.\nИштта халахеташ ду, къоме хаттар я алар доцуш, вайн заманахь юкъабевллачу къоначу иллиалархоша, йишлакхархоша нохчийн дечигпондар а, кехатпондар а сцени тIера охьабаккха хьийзор. Ткъа оцу а, къоман кхечу а музыкан гIирсашна а, вотанна а йогIу меттиг – арахьара чуеъначу кхузаманан оргтехникина дIаяла йолийна.\nТахана вайн махкахь кхуллучу иллешна, эшаршна (царех иштта ала тарлахь) юкъахь дукха ца карайо, нохчийн къоман хотIехь язйина музыкан произведениш. «ТIеман шерашкахь Россин мохк мел бу бовдийна лелийначу кегийрхошна кхечу къаьмнийн мукъамаша тIеIаткъам бар барамал тIехда-ларна ду и», – олу царех «къахета» луучу дайша-наноша.\nДуьне дохар а, бахьана дац, нохчо волчу нохчочунна (йоIана а, кIантана а) шен къоман иллин, эшарийн, башхачу мукъамийн сийлахь деза хатI, цхьана а кхечу къоман бустамца хийца. И боху Нохчийн Республикан Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзана а, вайн культуран министра Дааев Буарин Хож-Баудис а. Я, нохчийн йоцу, нохчийн маттахь язйина произведени нохчийн республикан профессиональни сцени тIе а, радио, теле эфире а ма ялийта, нохчийн музыкан произведени ю алий.\nМехкан Куьйгалхо коьртехь а волуш, 2014-чу шеран 19 июнехь «Нохчийн теле, радио компанийн эфир профессиональни а, къоман гIиллакх-оьздангаллин а лехамашна гергаялор» аьлла, дIаяьхьначу кхеташонан протокольни тIедиллар (№ 01-64) кхочушдеш, республикан культуран министран Х-Б.Б. Дааевн леррина долчу омрица вовшахтоьхна ю тхан экспертни тоба. Хьалха дийцина делахь а, юха кхин цкъа а билгалдоккху, и цензура цахилар. Шина дашехь аьлча, нохчийн музыкан произведенешкахь нохчийн хатI (нохчолла) лардайтар ю тхан Iалашо. Я вай лакхахь далийначу кхачамбацаршна дуьхьал кхачам боллуш къийсам латтор.\nЦхьа Iалашо йолуш бен кхуллуш ма яц музыкан хьовха, муьлхха кхийолу а произведени. Цуьнга терра, цхьа чулацам а, цхьа маьIна а, дийцаран, хастаман, лазаман я кхардаман кеп а хила йогIу цуьнгахь. Иштта, цунна тIехь ду ша дIаолучу я локхучу меттан да долчу халкъан гIиллакх-оьздангалла довзар а, лардар а.\nШа кхоьлличхьана, кIирнах шина дийнахь вовшахкхеташ схьайогIу тхан экспертни тоба (оршот, еара). Цуьнан декъашхой бу вайн махкал арахьа а дика бевза илланчаш, композиторш Даудов Рамзан, Усманов Iимран (Дала гечдойла, вайна юкъара дIавахана хIокху шеран 10-чу июлехь), Паскаев Рамзан, Мусхабов ИсмаIал, иштта хIокху могIанийн автор а. Кхузткъе итт эзар хилла а ца Iа таханлерачу дийне кхаччалц оха шайга ладоьгIначу музыкан произведенийн юкъара терахь (ширачу архивера а, керлачу архивера тоеш, тIеюьзна, дешнаш битаме далийна, аранжировка хийцина, нисйина, юхайохьурш а тIехь).\nОцу сила йолчу произведенешлахь (дIаяханчу хенахь дIаязйинарш юкъара яьхча), дукха ца нисло нохчийн амалехь, нохчийн мукъамехь, шен маьIна, чулацам, кхин мел оьшург долуш, нохчийн нахана язйина. Йисинарш, дукха хьолахь, бух а, орам а, я чулацам а боцуш, еккъа цIена опусаш (еса произведенеш) ю. Хаийта боху: уьш ю тхан экспертни тобано халкъалахь яржо къобал ца еш ерш а.\nЛедарчу произведенешна радио, телевидене, йоккхачу сцени тIе кхочу некъ бехка хьан аьтто хиларх ма ца тоьу, уьш базаршкахь, ловзаршкахь, бахархойн хIусамашкахь, кегийрхойн машенаш чохь лоькхуш, шишан чуьра арахецна жин санна, яржош хилча. Иштта, шайн «авторски бакъонаш ларйо» шаьш бохуш, яьлла цIе санна Интернет чу йоху цара уьш.\nЦу балхо вайн бакъдолчу иллийн, даима шайн ларам болуш яьхначу эшарийн, башхачу мукъамийн юьхь кхолайо. Я нохчийн бакъйолчу музыках музыках хийрачу адамийн дог а доккху.\nЦентральни телевиденин цхьа программа ю-кх «Бовза мукъам» («Угадай мелодию») цIе йолуш. Цига яьхна, шаьш стенах дуьйцу кхета таро йолуш, дукха произведениш карор яцара вайн къоначу иллиалархойн, йишлакхархойн репертуарашкахь. Цуьнан бахьана ду, вайн кегийрхой, дагIахь а, ца дагIахь а, муьлхха дешнаш хелхаран мукъаме дерзо гIертар. Я илли аларал, йиш лакхарал сов, сцени тIехь шайна цахуу хелхар дар а деза царна.\nОцу кегийрхойн тидамера даьлла шайн буха тIехь илли я йиш кхуллучу дешнийн чулацам кIорггера маьIна долуш хила безар. Гуттар доьхнарг ду, студишкахь дIа а яздеш, адамашлахь даржош долчу иллешна, эшаршна мукъамаш бохучу а, царна аранжировкаш ечу а «говзанчийн» охIла цахилар (безграмотность). Ахьа теллича, ноташ хIун ю а ца хаьа царна. «Музыкальни хазар» (слух) дика ду боху шайн, цуьрриг эхь а ца хеташ.\nИ хазар «дика» хиларна юкъадаьлла ду къоначу иллиалархойх, йишлакхархойх дукхахболчара шаьш дIаолучу я дIалокхучу музыкан произведенешкахь нохчийн дешнаш нохчийн маттахь ца далор. Шайна аьттонна, мел ца тору чохь а, уьш дац а до, дах а до. Иштта мел ца догIу чохь дешнийн тохар а (ударение) хIоттадо.\nМасех де хьалха ду и. Аса лоруш йолу къона йишлакхархо еана вай долчу, ша мукъаме дерзадайтале, цхьа дешнаш гайта. 5 эзар сом делла эцна ду бохура уьш, Хорачара схьаваьллачу кIантана лерина хиларна. «… Сан хьоме харчо», – аьлла ялийна ю уьш яздинчо шайна юкъара тIедерзаран кеп. «Харчо»узбекийн а, Юкъарчу Азин кхечу къаьмнийн а маттахь чорпин тайпа ю. Вайн маттахь «…сан хьоме харачо», – аьла яздан а, дIаала а деза уьш.\n– ТIаккха «байтийн» барам цхьана дешдекъана (слогана) совболу кхузахь, – боху холчу яьллачу йишлакхархочо, – дIалокхуш, мукъаме берзо таро а ца хуьлу…\nЯ, харачойн кIантах – «харчо» йина а, шайн кара сом деъчахьана, шек дIа ца бовлу цунна а, кхечу мисканашна а и тайпа гIурт бухкуш берш…\nОцу доллучух лаьцна лехаме къамел хилира дукха хан йоццуш республикан культуран министра Дааев Буарин Хож-Баудис дIаяьхьначу кхеташонехь.\nКъоначу илланчийн, йишлакхархойн, иштта хинболчу музыкан говзанчийн корматалла кхиорца боьзна болх жигарбаккха безаш хилар кхе-тийра министра. Цу тIехь хьан, мел хIун дина хаа, пачхьалкхан культуран кхерчийн куьйгалхоша кечйинчу отчеташка ла а дуьйгIира.\nИштта, тхан экспертни тобанан декъашхошца хиллачу цхьаьнакхетарш-кахь а Мехкан Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзана а, вайн культуран министра Дааев Буарин Хож-Баудис а хадам боллуш схьахьедина ду: нохчийн профессиональни сцени тIехь дIаолу а, радио, теле эфире доху а къоман иллеш а, эшарш а, музыкан кхийолу произведенеш а шайга болчу лехамашна дуьззина жоп луш хила езар.\nЦундела, хьанна хIуъа хетахь а, вай къастам база девр дац: хьан, муха, стенна лерина я муьлхачу Iалашонца язйина ю адамийн тидаме юьллу муьлхха а музыкан произведени. Масала, Даймахках, Ненах яздина делахь, хьан са хьостуш, дог тедеш я хьоьга ойла йойтуш хила деза илли (йиш а). ДоттагIаллех, уьйрех, марзонех даьккхинехь – адамийн догцIеналла, хьанал, оьзда, гIиллакхе хилар, тешам, вовшашка лерам бовзуьйтуш.\nЕсачу, маьIна доцчу я гомха чулацам болчу байташ тIехь кхоьллина хIумма а хила ца деза вайна юкъахь. ХIунда аьлча, шен тахане маьIнех йохийначу халкъан, кхане хир ю ала ца тарло.\nХьовсал, мел хаза, мел говза дустарш, эпитеташ, гиперболаш карайо вайна дайша шайл тIаьхьа ваьшна юкъахь барта даха дитинчу иллешкахь:\n«Дуьне дуьтуш, буза боьду дашо малх санна,\nЮрт юьтуш, юьртаха ма велир и Мадин Жаьммарза»,\n«Бухь бойна попа тIе дай куьйра ва санна,\nДин хьаьвзаш ва хилла, ша дина ва хиъна»,\n«Туька юллал ва дари шен дегIа дерзийна»,\n«Децашна ша теба, гила борз ва санна»…\n«Терса-маймал дуткъа тур ша хьалха ва луьйзуш»…\n«И дуткъа ва иэраш шаьш юххехь ва цIийзаш»,\n«Чал дера герзашца, оьзда юкъ йихкина»,\n«Таллархочун ва тоьпо лацарна кхоьруш,\nМасане сай лела, гIелашца боцуш?…»\nЭхь деца вайна, дайн Iадат дохийча. Цу тIе, шен дохор доцуш, лардеш и тIекхиаде ма боху вайга Республикан Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзана а, культуран министерствон куьйгалло а.\nЧекхъяьлла, тIамо хIаллакбина мехкан хьал-бахам, белхиш бина, меттахIотто гIерташ, тIех сихделла, са бага а кхаьчна, вай хьаьвдда, девдда лелла зама. ТIекхаьчна, шен доцу хIума, цунна охIла волчуьнга дIа а луш, хIорамма шен ницкъ кхочучу барамехь, шена богIу болх бар а хоржуш, долчун, доцчун барам узуш, нисбаза ца довлу хан. Я эткаш ечо, эткаш а еш, бIаьвнаш ян хуучо, гIишлош а югIуш, локъамаш ечара йинарчарна юкъахь а, тоьлларш бен локъмаш а ца юууш, дуьненан нах санна, вай ирсе деха зама.\nЦхьана а говзанче, шен говзаллех воха ца боху вай. Шен амал, шен политически хьежам бара аьлла, цхьана а дена дуьхьал харц дозанаш а ца детта. Амма, хадам боллуш дIабоху, иза милла велахь а, цхьана а дега вешан поэзи а, вешан музыкан культура а талхайойтур яц. Кхетош аьлча, поэзех кIорггера кхетам хила беза байташ язъеш волчун, царна тIехь илли я йиш кхуллучун – музыкальни хаарш, дIаолучун – илланчехь я йишлакхархо-чуьнгахь хила догIу аз.\nДала декъалвойла Усманов Iимран. И дIаваьллачул тIаьхьа, доттагIчух къастар дазделла, хьере хилла, ойла метта яло, цуьнан иллешна тIехь таллам бан хиънера со. Дуй баа ваьхьар ма вара, жима волуш а, воккха хилча а, десачу дешнашна тIехь баьккхина цхьа мукъам цо адамашна хазийна ма бац аьлла. Хьан са хьаош, хьоьга ойла йойтуш, хьан дог къондеш, хьоьгара гIайгIа а, бала а дIаоьцуш, баккъалла а хьан тешам болу накъост хуьлий, дIахIутту цуьнан муьлхха а илли. ХIаъ, шен чулацамца а, шен дешнийн маьIнин кIоргенца а, ша дIаолучу озаца а. Иштта, вайна ша атта кхетарца а.\nШайгахь поэзин сийлалла йолу дешнаш а яздора Iимрана, сирла, цIена, нохчийн пондаран буха тIера схьаболу мукъам а боккхура. ДIа мел дика олура а, вайна массарна хууш ду. ХIунда аьлча, иза профессиональни поэт а, профессиональни композитор а, халкъан илланча а вара.\nМел чIогIа талламаш барх, I. Усмановн иллешкахь каро йовхо ца хаало вайна керла юкъабевллачу илланчех, йишлакхархойх дукхахболчийн произведенешкахь.\nЦундела ду аьлла хета цхьаболчу Iеламнаха илли алар, йиш лакхар Далла гергахь къилахь ду бахар а. Къилахь муха ца хуьлу, дуьйцург я ала гIертарг хIун ду а ца хууш, цхьа дош хьан лергана схьахезаш а доцуш, гIарIадош лоькхучу музыкана тIаьхьара Iехар.\nДелан Элчано (I.с.с.) суннатех суннат лийрина боху Даймохк, Нана, хьуо схьаваьлла Халкъ, адамийн Барт, Безам, Марзо, ДоттагIалла ларар. Цундела диэза вайна церан сийлаллех дуьйцу а, ваьшка а, вешан тIаьхьенашка а адамалла хиларе кхойкху а иллеш, эшарш. Цаьрга ларамца ладийгIина олу эвлаяаша а…\nСтохка хир ду и. Россин Центральни телевиденис вовшахтоьхначу цхьана передачехь къамел деш ву оьрсийн поэт Илья Резник. «Муха нисло хьан бевзаш болчу артисташца йолу юкъаметтиг?» – хоьтту дIахьош волчо. «ХIора произведенина яздинчу дешнех суна миллион сом ахча даларца», – хеза жоп. Ткъа вайна юкъахь барам боцуш дукха баьржинчу десачу дешнийн говзанчаша – 5 эзар соьмех юхку шайн «опусаш». Цуьнга терра бу-кх церан чулацам а…\nОйла ейша, И. Резникана цхьана эшаран байтех миллион сом ца дала, вайнчара лоькху гIурт ца язлуш бу Киркоров Филипп, Басков Николай, Леонтьев Валерий, Пугачева Алла, Ротару София, кхиберш. Дера бац, царна ладогIархоша гечдийр дац оьрсийн музыкан культура талхор. Вай хIунда могуьйту тIаккха, нохчийн иллеш, эшарш галъяха хьийзочарна гал мел долу дешнаш яздар?! Я вайна, оьрсашна шайнчул, йорах хета нохчийн музыкан культура?\nХIан-хIа, вай ца боху, тахана вайна юкъахь къоман музыкаца бала болуш кхиъна говзанчаш бац. Дера бу. Цара дIаолуш алссам ду шайн чулацам, дешнийн маьIна долуш, вайн дог-ойла хьосту иллеш а. Масала, Межидов Сахьаб, Гадаев Валид, Домбаев Мохьмад, Шарпуди, Ризавди ИсмаиловгIар, Джамалдинов Ислам, Тунтаев Дукхваха, Эбиев Ильяс. Йишла-кхархошлахь билгалбаха лаьа Айдамирова Аймани, Кагерманова Раиса, Ташаева Марем, Ахмадова Амнат…\nАла дашна, царех цхьа Эбиев Ильяс воцчун, репертуарехь карор яц ша даьхначу дешнаш тIехь кхоьллина музыкан произведени. ХIунда яц аьлла, хаттар хIутту кхузахь? Дера яц, царна иллин, эшаран маьIнин чулацаман сийлалла йовзарна, езарна. Я къомана хьалха а хIиттина, шаьш мукъаме дерзийна дIаолучу дешнех барам боцуш доккха жоьпалла хиларна. Шаьш хаьржина некъ царна дош хетарна а.\nХIокху, оцу лоьрана тIегIо аьлча, цо харц диагноз хIоттийна, ша верна кхоьруш хуьлу вайх хIора а. Юург а, дикачу говзанчо йинарг бен ца юу. ТIаккха илли (йиш а) хIунда мега вайна, къамкъарг йоцчо аьлча а?\nКхин цхьа хIума а ду, вай шена тIе тидам бахийтар оьшуш. Цхьана а кепара цунна оьшу хаарш а доцуш, баккхий яздархой, композиторш хилла, музыкан произведенех тарйина, кегийрхошна шайн еса я чулацам а, я маьIна а доцу «опусаш» юхкуш бу цхьа нах.\nДош дацара, шайн цIарах догIу дешнаш далош, кхузахь махкана а, халкъана а ма-барра уьш дIа ца бовзийтича. Делахь а, цкъачунна хIоранца а тхан деъначу барта къамелах тоам бина, цIерш ца яха хьовсур ду вай. Оха царна кхетийна ма ду, шайна ледара хуучу нохчийн я оьрсийн маттахь, хIора дашехь шишша-кхоккха граматически гIалат а деш, иллешна а, эшаршна а хьакъ доцу йоза дан мегарг цахилар. Я дийца, далхо хьийзочун цхьана а кепара маьIна а, чулацам а боцуш.\nВайн маттахь гал дIаяздиначу а, иштта мукъамехь нийса ца лекхначу а цхьана дашо, мел тоьлла а илли харцхьа доккху бохург, цхьанна а дийца оьшуш ца хета.\nЕшархошка доцург дуьйцу ца алийта, кхузахь ма-дарра долчу хьолехь (цхьа хьаьрк ца хуьйцуш) даладо керла ваьллачу цхьана автора мукъаме ерзийначу «байтийн» могIанаш (Д.Д.):\n«Ахьа соьга со веза аьлчи, хьо сайна реза юй хиича,\nйихара аса хьо, сан езар. Тешнабехк бира ахь суна.\nЙиц ца луш лелара со хийла, ма гена йели хьо суна\nХьайха тешаш волучу суна, хьоме йезар. Тешнабехк бира ахьа суна\nДахарехь хьо уллехь йолуш, ирс хьоьца лихира аса\nКъизачу кхолламо хьоьха ваьккхи со багабеш кийра\nКъизачу кхолламо хьоьха ваьккхи со багабеш кийра»\nДеккъа граматически гIалат 30 хилла а ца Iа кхузахь. Техника янне а яц. Хала ду ладогIархошна цо дийца юкъадаьккхинчун бух каро а. Илешка, эшаршка дерзочу дешнашка болу лехамаш бийцича а, эрна ду кхин охIла воцчу авторе.\nХIун, муьлха ойла хьостур ю, са токхдийр ду я дог къондийр ду иштта бух, орам я чулацам боцчу дешнаша а, царна тIехь даьхначу иллеша а?\nКхин гIоле хьал дац шуна, вай цкъачунна шайн цIерш ца йохуш битинчу кхечу «авторийн» дешнаш тIехь вовшахдиттинчу «иллешна», «эшаршна» гонах кхолладелларг а. Шу даха, цара ехаш ца йо къоман музыкан куьлтура. Мелхо а, къен, миска йина ца Iаш, адамашна хьалха сийсазйо. Я уьш девзинчу нехан дог ца доуьйту, бакъдолчу нохчийн иллешка, эшаршка ладогIа…\nКхета, поэт цахиларх, цхьа хIума хазделлачохь я дазделлачохь цхьаъ, шиъ… итт байт язлур ю нохчийн дешан сийлаллех кхетачу муьлххачу йоIе а, кIанте а. Нагахь цуьнгахь цунна оьшу меттан хаарш делахь. Амма цунах, оьрсашна дайна, «поточни метод» а йина, дохка дешнаш язлур дац. Цунна, мел лаххара а профессиональни поэт хила веза (я еза) иза. И бехкам бу лакхахь цIерш ца йохуш битинчу «поэташка» вай кхийдош берг а. Цхьаъ, шиъ… илли я йиш нисъяларо, цхьанна а бакъо ца ло, цунах система а йина, кегийрхошна мехах шайн бух, бохь боцуш йолу «опусаш» йохка.\nИштта, вай дехка деза культуран кхерчийн жоьпаллин белхахошна, шаьш вовшахъеттачу мероприятешкахь: «кхара язйина хIара байташ», – бохуш, царех цхьа поэташ а бина, берийн а, кхиазхойн а, баккхийчийн а, вайн говзанчаша теллина а, шайн исбаьхьаллин мах хадийна а йоцу, гомха произведенеш адамийн кхиэле яхкар.\nДешнаш хьаьнг-хьаьнга а язлуш хилча, махко поэташ бу бохуш, лараме цIераш а тохкуш, шен исторехь билгалбаьхна хир бацара Мамакаев Мохьмад, Гадаев Мохьмад-Салахь, Хатуев Iабдулхьамид, Ахмаров Рамзан, Гацаев СаIид, Дикаев Мохьмад, Рашидов Шаид, Усманов Iимран, кхиболу а исбаьхьчу дешан говзанчаш.\nВогIучун а, воьдучун а нохчийн ша-тайпа мукъам кхолла ницкъ а кхаьчча, халкъо и безаш теоьцуш а хилча, кхуьур барий нохчийн, Махкал арахьа а ларамца шайн цIерш йохуш болу мукъаман говзанчаш: Iумар, СаIид,Iела ДимаевгIар, Шахбулатов Iаднан, Бексултанов Iумар, Паскаев Рамзан, Усманов Iимран, Даудов Рамзан, Cугаипов Iумар, кхиберш?…\nВаьшна баккъалла а къоман музыкан искусство цунна охIла боцчу наха йохорах ларъян а, гондIарчу къаьмнийн санна, де-дийне кхиа а лаахь, мокхазан лам хIотто беза къоман музыкан кха тIехь ца догIу сом даккха ара мел ваьллачу «ремесленникана» дуьхьал. Карладоккхуш, юха дендан деза къоман культуран кхиарехь вайна юкъахь Советан заманахь лелла самодеятельни, профессиональни шиъ тIегIа. Кхоччуш юкъара дIадаккха деза къоман гIиллакх-оьздангаллин а, поэзин а лехамашна жоп луш йоцчу байташна тIехь иллеш, эшарш яхар хьан-хьанна а магийтар. Дешнийн дикалла ца яйъийта, мукъам а – цунна охIла болчу композиторшка язбайта беза.\nОцу балхана, доллучул хьалха, кхолла езар ю ша дIахьочу кхеташонашкахь вайн культуран министра Х-Б.Б. Даавс, хилаза ца йолу аьлла, мосазза а билгалъяьхна йолу: поэт – композитор – илланча – звенош.\n…ТIехь лаьттачу халонашка а, заманан чолхалле а хьаьжжина, шаьш кхиаре сатесна, республикан куьйгалло шайн гIо-накъосталла лаьцча, шаьш массо лакхе яьккхина девлла моьттуш, сиха кура бовлурш а нисло вайн иллиалархошна, йишлакхархошна юкъахь. Жима-воккха ца лоруш, кхиъна я кхиаза волчун чот ца еш, чохь, арахь – ловзаргахь, синкъерамехь шайна хIуъа могуьйтуш, дIабуьйлало уьш. Иштта чохь, уьш меттабало я сама бахаранIалашонца, доьхкуш ду шуна цхьаболчу артисташна цхьана ханна профессиональни сцени тIехь а, къоман радио, теле эфирехь а юкъабовлар. Уггаре хьалха шен сица культура хила еза, культурехь къахьега араваьллачун.\nОйла ейша, хьан, муха, я муьлхачу гIиллакхах ду аьлла, къобалдина тIеоьцур дара, гIиллакхах воьхначу кIанта олу илли? Иштта, мах боцуш дIайов, гIиллакх-оьздангаллин барам ца бевзачу йоIа локху йиш а.\nКхузахь масаллина дало лаьа, кIеззиг хан хьалха Мехкан цхьана дикане дахан чохь тхайца лелларг. Махкал арахьа а шайн яккха цIе йолу къонахий Берсанов Хожа-Ахьмад, Рашидов Шаид, Азаев Хьамид, Усманов Iимран хьалха а болуш, схьадогIу тхо. Цига кхайкхина нах дIатарбан хIиттийначу гIенташкахь садаIа хевшина Iа илли ала а, хелхарш дан а кхайкхина, ярташкара балийна кегийрхой. Мел дукха а 22 – 25 шо бен хир дац царех воккхачун. Ткъа тхох гуттар жиманиг – 55 шарера ваьлла хир ву я церан дайн хенара. ТIедогIу тхо гуш, тергалдеш, гIиллакхана а, меттах ца хьовш, Iад Iа уьш… Хаза, тайна дийкира илли олучу хенахь церан аьзнаш, маьIне, товш дара деш долу хелхарш а. Амма, уьш тхан а, оцу дикане баьхкинчу дуккха кхечу нехан а дегнашка ца кхечира. ХIунда аьлча, тхуна гуш, кхеташ дара и илли олуш берш а, хелхарш деш берш а муха, хIун я мел нохчийн нах бу.\nЦундела даггара а, доккхачу жоьпаллица вовшахтоьхна а, шен массо агIо, са буьстина, бакъонан терзан тIехь оьзна, дIахIоттийна а хила деза нохчийн къоман культура кхиорна тIехьажийна деш долу муьлхха а гIуллакх. Иштта ду Мехкан Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзана а, республикан культуран министра Дааев Буарин Хож-Баудис а тахана вайна, культуран белхахошна хьалха хIиттийна декхарш. Я вайгара культура оьшу боху, къоман музыкан культура кхиарна а.\nНР-н культуран министерствон\nэкспертни Кхеташонан декъашхо,\nяздархо, литературан критик\nЗа последние сутки: 523\nЗа последний месяц: 17869


ЛамугӀа — Википеди\nЛамугӀа (фр. Lamoura) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Лоншомуа, Лажу (ЖуьгӀа), ПгӀеманон, Сен-Клод (ЖуьгӀа), Septmoncel Les Molunes[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЛамугӀа&oldid=7812204»


Маркиз — Википеди\n50°48′53″ къ. ш. 1°42′12″ м. д.HGЯOL\n▼5064 стаг (2018 шеран 1 январь)\nМаркиз (фр. Marquise, фр. Beaupré) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Леленген-Берн, Амблетёз, Базенган, Беврекан, Ферк, Оффретен, Ренксан, Вьер-Эфруа, Вимий. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=21342\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Маркиз&oldid=5171345»


Краснодаран бахархой дуьхьал бу Соьлжа-ГIала боьду аьчкан некъ биллийта\nНохчийчьура Краснодаре боьду маса аьчкан некъ ца оьшу Кубанерчу бахархошна, ткъа пенси воьду хан дIаяхъйинчу кху хенахь пачхьалкхан ахчанах и некъ бойла а дац аьлла, "Кавказан узел" агенталло хеттарш динчу бахархоша.\nМаршо Радионо яздира, Оьрсийчоьнан президенте Путин Владимире Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана 2025-гIа шо тIедале Краснодарера Соьлжа-ГIала вало керла аьчкан некъан магистрлаь ян ахча дехарх. Экспертийн зерашца, 1, 2 триллион сов сом дала тарло цу некъах.\nАнапехь садоIуш волчу Краснодарерчу вахархочо Сечин Максима аьлла агенталле: "Стенна оьшу Соьлжа-ГIала кхача маса некъ? Сан-м бац цига ваха лаам а. Цул а тоьлу Соче боьду некъ бича. Сочехь дуьненан чемпионат йоьдучу заманчохь вахара со цу гIала - 8 сахьт цхьана агIор, 300 километар бен некъ а бац. ГIоле хета суна Соче маса дIакхачо некъ биллар".


Балта. Къаьмнийн доттагIаллин эвла конфликт иккхина 30 шо даьлча\n"Балта. Къаьмнийн доттагIаллин эвла" фильмана юккъера сурт\n1992чу шеран гурахь, 30 шо хьалха, хIирийн-гIалгIайн конфликто бIеннийн синош дIадаьхьна. ГIалгIайчоьнца дозанехь йолчу Къилбаседа-ХIирийчоьнан латтанаш тIехь масех дийнахь тIемаш лаьттира, эххар а оцу латтанаш тIера дIабахара еххачу заманчохь хIиришца а, Кавказан кхечу регионашкара схьабевллачу бахархошца а баьхна хилла гIалгIай.\nСоветан заманахь дуьйна гуьржий, хIирий, гIалгIай баьхначу Балта эвланах, делахь а, къаьмнийн доттагIаллин масал хилла. Тайп-тайпанара къаьмнашкарчу лулахоша вовшашца тIемаш ца бира, гIалгIай бовда дезча, хIириша церан хIусамаш латтийра, царна юхабахка таро а юьтуш.\nСвобода Радион документалан фильман "Дахаран билгалонаш" проектехь Балтин бахархой\nБалтера гIалгIайн бахархойн къамелаш\nХьажал, [кхузахь вехаш] хIири, [цигахь] гуьржи, хIири, гIалгIа. Дов далале хьалха а дара бертахь дехаш, дов даьллачул тIаьхь а ду. Ловзарш а, тезеташ а – тхо цаьргахь, уьш тхоьгахь хуьлу. ХIирийн, гуьржийн меттанашкахь цIена къамел до ас. Цхьа доьзал санна дехара тхо.\nНекъ бацара, гезарий лелачу ламанан тачанашкахула\nТIом болабелча, тхуна хезара, бойуш бу, арсаш хьоькху, герз детта бохуш. Тхайн доьзалш а эцна, ГIалгIайчу дIадахара тхо. Некъ бацара, гезарий лелачу ламанан тачанашца дахара. Жима бер дара сан, 6 йа 7 бутт болуш [карахь]. Оцу тачанашкахула дIадахара тхо Iай. Со санна болу, эзарнаш, кхузара дIабахара.\nОьрсийчоьнан эскаршна тIаьхьа яьхкира хIирийн зуламан тобанаш, къоланаш дан буьйлабелира, бохура: тхуна хIуммаъ дийр дац. Концлагерш олучу меттигашка дIабигира къаной, зударий, лармаш чохь хан яьккхира, юха уьш хуьйцура. ГIалгIаша а, тарлора, цхьацца берш йийсаре леца, тIаккха хуьйцура. ХIора юьртара дIабуьгура. Сан хIусамненан боллу доьзал дIабигира, ши ваша вийра, нус йийра, бехкбоцу нах байира.\nБалтера ТIеман-Гуьржийчоьнан некъ\nХала хиллехь а, сатуьйхира, хIириша а, гуьржаша а гIодар бахьана долуш\nАмма уьш меттигера хIирий бацара. Меттигерчара, мелхо а, тхуна гIо дора. Сан хIусам хIириша латтийна ю.\n1998-99-чу шерашкахь юхадаьхкира тхо. Дуьххьара юхавеара сан лулахо Мурат, цунна тIаьххье кхинберш а. ЦIеношкахь къоланаш динера, керташкахь хIуммаъ дацара. Шаьш хIирий а бара хала хан йоккхуш. Тхо юхадаьхкинчу заманчохь, цхьа а болх, цхьа а хIума дацара тхан, халла хене дуьйлура. Кхечу эвлашка [юха] бохуьйтуш бацара, плакаташца арабуьйлура, бохура: бахархошлахь тIом болор бу, нагахь санна, гIалгIай юхабагIахь. Ткъа кхуза Балте юхадаьхкира. Хала хиллехь а, хене девлира, оццу хIириша а, гуьржиша а гIодар бахьана долуш.\nДакъа а дай, олалла де, кхин дан хIуммаъ дац\nНохч-ГIалгIайчоьнан автономин республика яра иза. 1944-чу шарахь, гIалгIай махках баьхча, лаьмнашкарчу хIирийша дIалеца долийра гIалгIайн цIенош. 1956-чу шарахь тхуна реабилитаци йира, цIа бахка буьйлабелира тIаккха. Дукхахболчу хIиришна ца лаьара цIенош дита. Iедало а ца могуьйтура царна дIабаха: шу дIаболхахь, йа гIалгIашна бахам бохкахь, оха шун хIусамаш ягор ю бохуш. Дукха гIалгIай а, хIирий а бу бала хьоьгуш, Iедало оцу хьолехь латтабо уьш. Дакъа а дай, олалла де, кхин дан хIуммаъ дац. ГIебарта-Балкхаройчоь: балкхарой махках бехира, гIебартой битира – конфликт. Кхарчой-Чергазийчоь: кхарачой махках бехира, чергазий битира – конфликт. ГIалгIай дIахьовсийра, хIирий битира- конфликт. Нохчий махках бехира, дагестанхой битира – конфликт. Уьш жим-жима сийсаш лаьтта, юха дечиг кхе тосур ду, оьшучу хенахь, цIе кхерстар ю.\nЭвларчу хIирийн бахархойн къамелаш\nСо яьхначу Теркехь хилира тIом. Цигахь нах бойура, йийсаре лоьцура. Ловзаргара [хIирийн] кегирйхой дIабигинера гIалгIаша, дукхахберш юхабаьхкира, цомгаш бара массо юхабаьхкинарш.\nСтенна лоьлхуьйту аш церан цIенош? ХIун хаьа, царна юхабахка лаахь а\nКхузахь [гIалгIаша] пIелг ца Iоьттира тхох. Меллаша буса хьала а гIевттина, дIабаханера уьш [ГIалгIайчу], тхох цхьа а хьа ца вира. Шайн даьхни а дIадигира. ХIусамаш йитира, кхин цхьаннах а тхох пIелг ца Iоьттира. Сан дас Iаламат чIогIа лорура гIалгIай, доттагIалла леладора, дуй биъна доттагIалла дара, сан лерех кхийтира, гIалгIаша аьлла бохуш: цуьнга болчу ларамна, тхо хьала а гIевттина, дIагIур ду, цхьа а хьа ца веш.\nДадас дуьйцура кхин а, цIенош лоьлхуьйтура [гIалгIайн]. ТIеман дакъа дара кхузахь, дада командирна тIеваханера:"Стенна лоьлхуьйту аш церан цIенош? И дика дац. ХIун хаьа, царна юхабахка лаахь а, стенна хуьлуш ду вай мостагIий?" Дега хаьттинера: "Хьо муьлхачу къомах ву?" Цо боху: "Со хIири ву. Тхо цхьана кхиъна ду, гIалгIашца бепиган юьхьиг а цхьана йоькъуш". ТIаккха севцира уьш цIенош лоьлхуьйтучуьра.\nКонфликташ гуттар а хилла ю, латтана тIехула. Амма стенна?\nКхузахь ах эвла – гуьржий бу, дукхахберш. Къилба ХIирийчуьра хIирий баьхкира кхуза, бохура: эвла эвланца хийца вай, шу цига дIагIо, цIенош хуьйцур ду. Амма цхьа а реза ца хилира, кхузахь бина, кхузахь кхиъна бара уьш. ГIали юккъехула буьйлабеллла а лелаш, гуьржийн хIусамашка цхьацца кехаташ туьйсура, уьш дIабахийта. ГIалара дукхахберш дIа ца бахара, юьртара цхьа а ца вахара. Муьлххачу а къаьмнашна юкъахь иштаниг хуьлуш ду, вешин вешица а эгIа барт, къаьмнаш-м стенна дуьйцура. ХIара конфликташ даим лаьттина ю, латтана тIехула. Амма стенна? Хьуна кхузахь ваха аьхна делахь, хIун бен ду, Къилбаседа -ХIирийчоь, йа Гуьржийчоь, йа ГIалгIайчоь, йа цхьа кхин цIе цуьнах олуш хиларх. Стенна оьшу, нагахь санна, хьуна кхузахь эвсара делахь?\nХIинца Украинехь дерг, - тхо кхузахь ду, сан кIентан кIант Оьрсийчоьнан эскарехь ву, цхьана хIуманна дуьхьал со муха хир ву? Оьрсийчоьнан престиж хьалаайбарна политика тов суна. Оццул нах а бойуш, эшарий-те хIара? Цхьанна оьшуш ду хIара, хетарехь, хIара дижа ца дуьтучунна.\nТхуна кхуза цхьа хаам кхочу, царна – кхин хаам\nГуьржийчохь бехаш бу хIусамден гергарнаш. Украинана а, Оьрсийчоьнна а юкъара конфликт йолаелча, Гуьржийчоь Украинехьа ю. Цигахь телехьожийлехь дуьйцу, Оьрсийчоь бехке ю, Оьрсийчоь тIелетта бохуш. Цара тхоьга телефон йетта, сан майра чIоьгIа оьгIазъоьху царна: "Соьца цунах лаций къамелаш ма делаш, со Оьрсийчохь вехаш ву, суна Оьрсийчоь массарел а тоьлаш ю, сан кIентан кIант эскарехь ву хIинца. Ас болх бен, суна кхача латтон меттиг – сан даймохк бу. Сан бала бац Гуьржийчоьнца а, йа Украинаца а, витийша со паргIат. Со Оьрсийчоьнехьа а, Путинехьа а ву массо а хIуманна тIехь". Иштта хьежамаш болуш ву сан хIусамда. Иштта информаци цигахь хиларна. Шайга дIадуьйццучух теша уьш. Цигахь Украинера дуккха а мухIажарш ма бу, украинхойн беснашкахь йолчу байракхашца буьйлабелла лелаш бу боху, Украинехьа ду бохуш, лозунгаш гойтуш. Шайна схьахеззарг ду цара дуьйцург. Ткъа тхуна кхочурш кхин хаамаш бу, тхуна кхуза цхьа хаам кхочу, царна – кхин хаам, цундела цаьргахь дезинформаци ю, суна иштта хета. Аш ма-бохху дац дерриг а бохуш, шаьш кхето тхо дуьйладелча, цара юха а шайн телехьожийла латайо, кхечу тайпа йолу телехьожийла. Суна дика ца хета хIара, хIинца хуьлуш дерг. Кхин дIа хIун хир ду а, ца хаьа.


Младич Раткон тIехь кхел еш ю ХIаагехь\nНидерландаш -- Боснера демонстранташ бу хиллачу Югославехула йолчу ХIаагерчу Дуьненаюкъарчу Трибулан хIусамна хьалха лаьтташ, 16Стиг2012\nХIаагехь Дуьненаюкъарчу трибуналехь Боснерачу сербийн армин буьйранча хилла волчу Младич Раткона тIехь дIайоьдуш йолу кхел тIаьхьатеттина суьдо. Цу кхелехь гIантда волчу Ори Альфонса дийцарехь, прокурораш гIалат далийтина, Младичан адвокаташна талламан материалаш а елла. РогIера кхеташо маца хир ю тIаьхьо хоуьйтур ду ша, аьлла, хаам бина суьдхочо Орис.\nМладичан гIуллакхехула долу ладогIарш дуьйладелла Кхаарийн дийнахь. Прокурораш дIахьедар дира, Младич жоьпаллехь ву, 1990-чу шерашкахь Боснехь тIом боьдуш, цигахь геноцид ярна а, кхеяу къаьмнех болу нах байарна а аьлла.\nЕарин дийнахь дийцаре динарг дара 1995-чу шарахь Сребреница олучу гIалахь, 8 эзар бусулба стаг а вуьш, Младичан эскаро дина долу зулам. Младич Раткос тIецадуьту шена дохкуш долу бехкаш\nШо хьалха, лаца а лаьцна, ХIаагерчу дуьненаюкъарчу кхелана хьалха дIакхачийнера cербхойн инарла хилла волу Младич Ратко. ДуьнентIехь уггаре а чIогIа лохуш болчу зуламхойх цхьаъ хилла волу Младич сербхойн а, амма иштта дуьненаюкъарчу а Iедалхойх лечкъина лелаш волу дуккха а хан яра.\nБоснера тIом дIабирзинчул тIаьхьа тIеман зуламхо лерина волу иза а, кхин цхьамогIа сербхойн инарлаш а, тIеман куьйгалхой а санна, дуьненаюкъарчу лехаме велла вара, цо Боснехь а, Герцеговинехь а бусулба нах байар бахьана долуш. Караджич Радованца цхьана Боснерчу бусулбачарна тIехь геноцид ярна коьрта куьг бехкениг лоруш ву иза.\nЭххар а даханчу шеран Стигалкъекъа-баттахь сербхойн къайлах сервисхойн лаца каделира Младич, цхьаьна жимчу сербхойн юьртахь божалчохь лечкъина воллучуьра. ХIетахь дуьйна ХIагерачу набахтехь шена тIехь процесс дIайолаяларе хьоьжуш вара иза. Кхаарин дийнахь Дуьненаюкъарчу Кхелехь цуьнан дов хатта долийна.\nПроцессан хьалхарчу дийнахь Младич Раткон адвокаташ дехар дира, коьрта кхелахо Ори Альфонс кхечуьнца хийцахьара, ткъа ша процесс тIаьхьататтахьара, аьлла. Амма Дуьненаюкъарчу Трибуналан куьйгалхочо и дехар бух боцуш ду аьлла, тIе ца ийцира.\nКхелахоша толлур ду Младич Раткос Боснехь тIом болчу хенахь лелийна долу зуламаш. Иза Боснера бусулбанаш байанарна вина ца Iаш, иштта хорваташ а, цигонаш а, кхин болу сербхойн къомах боцу Боснин а, Герцеговинин а бахархой байъарна а, царна къиза таIзарш лелорна а бехке веш ву.\nТалламхоша чIагIдарехь, Младич Раткос куьйгалла дечу сербхойн тIеман ницкъаша геноцид йина, Сребреница гIалахь 8 эзар бусулба стагана тоьпаш тохарца. Цу инзаречу къизаллийна куьг бекениг Младич хиларх цхьа а шеко яц талламхойн, хIунда аьлча церан каракхаьчначу аудиойозан тIехь хезаш ду Младича шен салтташка деш долу омра.\n--Дийначарна герз детта, дийначарна, цаьргахь герзаш дац шуна, цаьргахь цхьа ши гранаташтухург бен яц шуна! -- бохуш цIогIа детта инарло, цу аудиойозан тIехь.\nЦулсовнаха, Младич вара, талламхоша дйицарехь, Боснин коьртачу шахьаранна Сараевона го а байтина, цу гIалин тIе хаддаха артиллерига а, снайпершка а герзаш а доьттуйтуш, цигахь эзарнаш нах байитийнарг. Иштта Сербехь этникан зачисткаш ярна бехке а лоруш ву Младич.\nЦуьнан омрашца, бIенаш эзарнаш боснхой а, хорваташ а, шаьш бехачу меттигашкара лаьхка а лаькхина, цIийнах а, царах а бохийра. Эзарнаш нах, шайна юкъахь зударий а, бераш а долуш, Младичан омранаша кхоьллинчу концлагершкахь тIепаза байра.\nБакъду, ша Младич шена тIе тоьттучуш болчу бехкашна къера ца хуьлу. Цо чIагIадарехь, иза шен къоман дуьхьа леташ а вара, нийсо къуьйсуш а вара.\nИза иштта даиман а хуьлуш ду, адамаллийна дуьхьал зуламаш лелорна бехке бечу инарлаша а, пачхьалкхан куьйгалхоша а шаьш лаьцна, карабахча, шаьш динарш зуламаш дацара, шаьш шайн къоман а, пачхьалкхан а сийлаллин дуьхьа лелаш дара боху кийтарлонаш яр.\nЭзарнаш адамаш дайарна бехке волчу Младича а, я цулхьалха лаьцна хилла волчу Караджича а, Милошевича а тоьшаллаш дора, шаьш шайн куьйгаца цхьа а маьрша стаг вийна вац, бохуш. Оцу кепарчу лакхарчу даржашкарчу инарлаш, я пачхаьлкхан куьйгалхоша шайн куьйгашца тоха а ца туху дукха хьолахь тоьпаш. Церан метта церан омраш кхочуш дан могIарера салттий а, эпсарш а хуьлу.\nБоснехь тIом болчу хенахь Нохчийчохь а тIеман омраш дIалуш хиллачу Ельцин Бориса а, цултIаьхьа веанчу Путин Владимира а ца вийнера шен куьйга цхьа а маьрша нохчи. Бакъду цара динчу омрашца байина бу бIеннаш, эзарнаш вайнах.\nКарарчу хенахь Младич Раткон тIехь ечу кхело а, цулхьалха Югославин президент хиллачу Милошевич Слободанна тIехь кхел яро а тоьшалла ло, мел нуьцкъала Iедал, я Iедалда хиларх, ша адамаллина дуьхьала динчу зуламех иза кIелхьара вер цахилар.\nСербхойн инарла хиллачу Младич Раткон тIехь кхел йолаелла ХIаагехь.


Кадыров: "Цхьа а вац аьтто болуш ша ягийна йоцчу газах ахча дала"\nЦхьанне а аьтто бац ша ягийна йоцчу газах ахча дала, дIахьедар дина Кадыров Рамзана. "Соьлж-ГIалан Заводан кIоштан кхело декхарелахь йина «Газпром межрегионгаз Грозный» компани юхадерзалур доцу дебиторан декхар чоьтера дӀадаккха, цу хьокъехь иск яла еза хан чекхяьллачул тIаьхьа аьлла комментари йина, газах дисина декхар хьокъехь хIоьттина хьал дуьйцуш, Нохчийчоьнан куьйгалхочо.\nНагахь и сацам низамца богIуш бацахь, иза къасто деза лакхарчу инстанцино. Амма шен чулацамца цу сацамо гойтург ду ширйелла проблема хилар. И бахьана долуш вуно чIогIа меттахбевлларш бу. Цхьаболчу политикаша а, зорбанан гIирсаша а регионашка кхайкхамаш бо бахархойн газах декхарш чоьтера дIадаха бохуш.\nЦхьаболчара цунах ловзар дина. Цуьнца цхьаьна цара чIагIдо, кхело Нохчийчуьрчу бахархошна 9 миллиард сом декхар дитина бохуш. Цу кепара Iехош бу Нохчийчуьра а, Оьрсийчуьра гIалашкара а, ярташкара а бахархой. Суьдо цхьа а кепек декхар цадитина, ткъа иза нахера схьагулдаран болх цхьана сахьтана а сацийна бац" - боху Кадыровс.\nТIехула тIе, цхьа а доцург ду Нохчийчьурчу бахархошна дитина бохуш 9 миллиардах лаьцна дуьйцург а, билгалдоккху Кадыровс, Заводан кIоштан кхелан сацамехь цхьа ахча хьехош ца хиларна.\nКадыровс дийцарехь, «Газпром межрегионгаз Грозный» компанино еххачу хенахь газ йоьхкина бахархошна, баккъалла а газ ягош берш багар а ца беш. Нахана а ца хууш церан цIарх кехаташ хIиттийна а хилла. Нохчийчоьнан куьйгалхочо билгдаккхарехь, цу нахана юкъатоьхна бу Нохчийчуьра дукхахенахь дуьйна дIабахана нах а, тIемаш боьлхуш байина нах.\n"Цхьанне а аьтто бац ша ца ягийначу газах ахча дала, я юх-юха а цхьана кубометр газах пхиозза мах бала", - боху Кадыров Рамзана.


Муль — Википеди\n50°47′18″ къ. ш. 2°10′42″ м. д.HGЯOL\n▲1131 стаг (2019 шеран 1 январь)\nМуль (фр. Moulle) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу Уль (Па-де-Кале), МогӀенгем, СегӀк.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Муль&oldid=7824164»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 22:33.


"Адам дохийна, даржийна де хийца йиш ю?"\nСтигалкъекъа-бутт 05, 2016\nКарабеъначу беттан 10-чу дийне дIатеттина нохчийн къам дохийна де билгалдаккхар аьлла, официало кхайкхийна масех шо даьллехь а, дукхахболу вайнах, хенарнишша-м муххале а булуш бац, къомана уггаре бохаме, лазаме деъна Чиллан- беттан 23-гIа де дехьа-сехьа даккха гIерташ урхаллехь болчара хьоьгучу къих.\nЦеран кхетаме бижжане а буьжуш бац и хийцам.\nЦунна тоьшаллаш карадо могIарерчу бахархошца хеттаре валарций. Гучудолу нохчийн къам дохадар бIаьстенан тIаьххьарчу беттан 10-чу денца наха аьттехьа а дузуш цахилар.\nИ хийцамаш бан гIерта кхо шо зама яьллехь а, вайнехан юкъараллехь, мел а баккхийчара и кхетор шалхо йоцуш ду. Новр кIоштера 58 шарера Хьусайн ву хIара жоьпаш луш верг.\n10-чу дийнахь хIун хила деза?\nХьусайн: «ХIумма а хила а ца деза. Суна хууш-м ца деза. 10-чу дийне дIатеттина а? Нах бело хIума ма ду иза-м! Дош доцу хIума ду».\nКху беттан 10-чу денца хIара я иза аьлла цхьа а мехала хIума доза бахьна дац аьлла тешна волчех цхьа ву Шелан кIоштера пенсахо Хизриев Абу а.\nХизриев: «Адам дохийна, даржийна де хийца йиш йолуш де-м дац суна хетарехь. Соьга кхеталуш, суна чудуьжуш дац ахь дуьйцург. И муха дуьжу? 60 шарахь сов ваьхна волу со, тахана соьга хIинццалц ахь кхетийнарг нийса дац,к хин дIа йолчу хана ишта хила деза бохуш хилча цунах хIун хуьлу?»\nКху беттан 10-чу дийнахь хIара а, хIара а маьIне хиламаш дIабахьа лоьруш ду меттигера Iедал бохучу хаттарх даггара цец а волуш хIетал-метал хиллачех цхьаъ ву 67 шо долу Шелковск кIоштера вахархо, къанваллалц даьхнешца къахьегна Нуради.\nНуради: «Дохийна де дIасатетта йиш йолуш ду? Хьоьгахь бен суна-м ца хезна! И стенна тоьттуш ду дIаса?! Халкъана шена ца хаьа, ша маца дохийна а, махках маца даьккхина а? Соьга хаьттича и лартIа дац».\nДохийна къаьмнаш кхин а ду нохчий боцуш. Царна цхьанне а дуьненахь дагадеъна дац Нохчийчохь санна хийцамаш бан. Ишта хIума муха тарло,муха магадо? Цу кепара хьулам а ца беш цецвуьйлу цигга Шелковск кIоштера ахархо Мусаев Ширван а.\nШирван: «И дIататтар а, дехьа даккхар бахьана хIун ду! Тхо доцуш кхин а ма ду дохийна къаьмнаш. ГIезалой а бу, балкхарцаш а бу. Цхьанне а дагадеъна хIума дац, шайга бала боссийна денош дехьа сехьа тетта. Кхара лелочух со-м ца кхуьу. 70 шарахь гергга 23-гIа де дара иза… Нах кхардо хIума ду-кх».\nБахархошца хеттаре вийларо ма-гайттара, гIеметта хIиттинчу а, хенарчу а нахалахь банне а боцу хьесап ду къам дохадар кхечу терахье дерзо гIерташ, йохуш йолу гIулчаш нийса лоруш берш.\nИ саннарш бацахь а, Iедалдайша тIетаьIIина кечам беш бу кху беттан 10-чу денна. Кху Стигалкъекъачу беттан 4-чу дийнахь дуьйна массо маьждигашкахь деша долийна къурIанаш, ткъа доккхачу маьждигахь и дешар сацош дац дийнахь –буса а.\nИшколашкахь, кхечу доьшийлахь къам дохийна сингаттаме де бахьнехь дIахьуш цхьаьнакхетарш доцуш, цу дийнахь даккхий сагIанаш даха, мовлидаш дешийта, чIагре зуькарш дайта лоьруш ду меттигера Iедал.


Йолуш ю иштта автоматаца кхоллалуш йолу категореш (йукъайогӀу кхин а кхоьллина йоцу, амма агӀонаш тӀехь билгалйаьхнарш).\nДитт хӀоттор шена луъучу категорин — Special:CategoryTree. Ган таро ло бухара категореш йоцур, кхин а оцу категорешна йукъара йаззамаш а.\nХӀара йаззамийн рубрикацин системан ораман дакъа ду — Википедин коьрта чулацам. Тхан Википедин декъа довзар кхузара долон мегар ду.\nКеш, йа вики-кеш, — йу коьртера агӀонаш билгалчу темера я хааран областера. Кеш лерина йу йоьшучарна а, Википедин редакторшна а, декхарелахь йу чулацам дӀабахьа а, Википеди йуза а.\nбухара категореш йац\nШена чохь категореш (масала, Категори:Пачхьалкхашкахула категореш) йолу категорийн гӀоьнан тоба, йогӀуш йолу уьйранашца 1:N категорийн классашна а, билгалчу категорешна (шен-шен, Категори:Пачхьалкхашкахула географи а, Категори:Российн географи а) йукъара.\nГеографин меттигашкахула категореш\nХӀокху категорехь а, цуьнан бухара категорешкахь а Википеди йовзийта агӀонаш гулйина — цуьнан истореш, структураш, шеш лаьтта меттанийн дакъош, — ткъа иштта, Википедин декъашхой хила луучарна пайден йолу хаамийн а, белхан а агӀонаш. Оцу юкъайогӀуьйту нохчийн Википедин декъашхойн йукъараллин дахаран лерина йолу категорийн тоба.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Википеди:Категорешца_лахар&oldid=6135620»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 7 июль, 11:19.


ГIиргIизойчура нумизматикан гайтам, гIиргIизойн Къоман Банкан 20 шо кхачар билгалдоккхуш вовшахтоьхнеа, 16Тов2013\nТкъех шарахь Мурманск кIоштехь ницкъаллин структурашкахь талламхо болх бинчул тIаьхьа тахана пенсехь ву Бавди, бакъду мукъа-м вац. Мукъа вац уьншарахьлера ахчанаш, орденш, мидалш гульеш, къардайна хьийзаш лехамехь волу дела. Цуьнан шен мел ду а ца хууш дукха ахча ду. Цунна ца хаьа ур-аттал ша щовзткъа шарахь сов гулдинчу ахчанан мах хадо а.\nИ ахчанаш, дуьнентIе мел йолу мидалш, орденш цо дIаIалашйина леррина цу гIуллакхна эцначу яккхийчу альбомаш –гуларш юкъахь. Нумизматика Iилманах а, шех кхеттачу ахчанан «цамгарх» а дуьйцуш ву Ахмаров Бавди.\nАхмаров: «Кхарна юкъахь мел ахча ду суна-м ца хаьа. Цхьаъ-шиъ эзар хилла-м Iийр дац. хIара болдх ас беш болу 40 шо сов ду. Ноъхчий бохош дас лаьттах йоьллина, дети ахча а чохь. кIудал карийнера суна жима волуш.хIетахь дуьйна ву-кх со и «цамгар» хьакхаелла.»\nМаршо радио: - Дахар кхиарехь.мел тIеIаткъам бина аьлла хетта хьуна нумизматика Iилмано адамийн кхетамна?\nАхмаров: «Нумизматика Iилманах схьадевлла кхин цхьадолу Iилманаш. Цу ахчанаш тIехь истории а Iамало, экономика кхиар а таллало. Бен-бен гIуллакхаш кхочуш ма дина ахчанаша. Ахча юкъадалар бахьнехь мА буьйлабелла баккхий кхмамаш.дахарехь мел долчу массо а хIуманна юкъагIоьртина мА ду ахча. Наполеон, сийлахь полководец, ша цхьана пачхьалкхана тIелатале, харц ахча а дой, шен эскарал хьалха ахча а доккхий, цу пачхьалкхан экономика охьахаош хилла цо. Россина тIелеташ а дина цо изза,кхечанхьа а дина.»\nМаршо радио: - Герггарчу барамехь мел мах хир бу хьан ахчанан гуларийн?\nАхмаров: «Дерригенна ас ойла ца йина я и сайн коллекции дIаюхкур яра аьлла суна дагадеъна а дац. ХIоранна а шен мах бу-кх».\nМаршо радио: - Хьо Москвахь дукха хьирчина. Хьуна оьрсий а, жуьткий а, эрмалой а дуккха а нумизматаш бевза,мел ахча ду аьлла хета хьуна церан гонехь лелаш?\nАхмаров: «Дера гIеххьа йолчу пачхьалкхехь доцу ахча-м хир ду.Миллиардащкахь ду. Цкъацкъа цIеста пхеа кепакан а хуьлу миллион сом мах.»\nМаршо радио: -Кху балхо мел тIеIаткъам бина хьуна хьан амал кхиарехь,хаарш шордарехь? Дахар юхадоло дезча и цамгар юха а хьайх кхоьтуьйтур ярий ахь?\nАхмаров: «Кхоьтуьйтур яра. Кху балхо дукха хIума довзуьйту,хоуьйту».\nСуна хетарехь сахьташкахь дуьйцур дара Ахмаров Бавдис нумизматика Iилманах а цуьнан мехаллех а. Шовкъе, хьасартне дуьйцура цо масала МикIлайн хенахь вайнаха а, суьйлаша а дIа цаэцар бахьнехь цхьайолчу орденийн куц-сурт хийца дезна Iедалдайн бохуш.\nАхмаров: «ТIеман совгIатех дезаниг хIара георгиевски ду. Бусулба наха схьа ца оьцу дела цу орденан куц хийцина паччахьан Iедало. Цу юккъехь Георгий Победоносный хилла. И дIа а ваьккхина, цара цу юкъа говран сурт я кхин сурт дуьллуш хилла»\nАхмаров Бавдица къамел деш гучу ма-даллара, нохчашлахь кIезиг бац ахчанаш, мидалш гульеш хьаьвдда лелаш берш а, марканех дезар дина лехамехь берш а, седарчех къилба дина, синтем байна хьийзарш а.\nИшта кхин а, кхин а цхьаболчу нохчаша «тамаше» лору некъ юьхьар а лаьцна, «галбевлла» леларш. Царалахь хакъдоллу баьрччера меттиг дIалаьцна ву соьца къамел дина Теркйист кIоштан Ломаз юьртара Ахмаров Бавди.


Ахмадов Муса. Дикане боьду некъ - ГАУ «Издательский дом»\nХьаьжех долу дийцарш\nЖима стаг. Кунта-Хьаьжа (Дала къайле цIинйойла цуьнан). Суна дукха жима волуш хезна и цIе. Дукха жима волуш дуьйна ас тергалдина цуо юкъадаьккхинчу чехкачу зикарехь хьийзачу мурдаша доху гонаш. Иштта гонаш дохуш, зама а, малхана гонаха латта а хьийзий, суна дуккха а тIаьхьа хиира.\nАс дукха жима волуш дуьйна ладегIна цуьнан мурдаша олучу назманашка, уьш дагах кхеташ, цара бIаьргаш чу хиш дуьссуьйтуш, цара дуьненах, эхартах ойланаш кхуллуш.\nХьаьжа бакъ эвлаяъ хиларан билгалонаш лаьтта тIехь шортта ю. Царах цхьаъ: цо дийнна къам бусулба дине далор. Дала даржехь лакхавоккхийла иза!\nТахана со лелар ву цо когаш лийзинчу некъашкахула, цо даьккхинчу шовданах къурдаш а дийр ду ас. И Далла Iамал еш, сийцинчу меттигашкахь соьцур ву со. ХIуттур ву цуьнан ненан коша тIе… Ма доккха хIума ду иза.\nВоккха стаг. Кийча вуй хьо, жима къонах, новкъавала?\nЖима стаг. Кийча ву, Воккха дада!\nВоккха стаг. Велахь, суна тIаьхьара ала. БисмиллахIиррохьманир-рохьийм! Ас ниййат ди Делан дуьхьа сайн устазан Мубарик-Хьаьжин нана Хеда дIайоьллинчу зиярте ваха.\nВезан Дела, хьайн дуьхьа делахь оха хьоьгу къа!\n(Жимхас тIаьхьара олу). ХIинца, вало, новкъавер ву вайша. Новкъаволу.\n(Хеза Кунта-Хьаьжех йолу назма)\nЖима стаг. Ваши, суна девза хьуна хIара шовда. Ахь масийттаза шех лаьцна суна дийцина шовда ду-кх хIара. Кунта-Хьаьжас даьккхина, цо доладеш хилла! Дуккхазза а лахвелла иза кхунна уллехь, кхуьнан апари тодеш, шийлачу хих къурд беш. ХIетахь дуьйна наха «Хьаьжин шовда» аьлла цIе а тиллина, лерина Iалашдеш ду хIара. Хи мала чами а оьллина, охьахаа гIант а хIоттийна. Кху шовданан хи дарбане ца хила йиш а яц. Къурд бехьа, Ваши!\n(Жимхас, схьаоьций, воккхачу стаге дIакховдадо хи.)\nВоккха стаг. БисмиллахIиррохьманиррохьийм! АлхьамдулиллахI, Далла хастам бу. Доккха ниIмат ду-кх, Хьаьжин шовданах къурд бан йиш хилар. Вало, охьахаа вайша, жима къонах! ЛадогIал ахь ас хьайга дуьйцучу Хьаьжин къамеле.\nХьаьжас аьлла шен мурдашка: «Суна дуьхьал сан мурдех цхьаберш, къуй а хилла, богIур бу, вуьйш, довхой а хилла, богIур бу.»\nЖима стаг. АстогIфируллахI. И ма тамашийна хIума ду! И стенна аьлла цо?\nВоккха стаг. Къуй – уьш шен устазах долу бакъдерг нахе дIа а ца дуьйцуш, иза къайладаьхьнарш бу, аьлла. Довхой – уьш, шайгара тIедетташ шайн устазах лаьцна харцдерш дийцинарш бу, аьлла Хьаьжас (Дала къайле цIинйойла цуьнан!)\nТкъа суна, сан жима доттагI, къу хила а ца лаьа, сайна баккхийчара дийцинарг хьоьга дIа а ца дийцина. Устазан довхо хила-м хIете а, вете а ца лаьа, ца хууш а, сайна хезначунна хIума тIе а тоьхна.\nВоккха стаг. Собарделахь, жима къонах. ХIокху комаран дитт уллехь а охьалахлур ву вайша, сан голашка жимма са а доIуьйтуш.\nЖима стаг. ХIокху комаран диттах а дийцира ахь суна, Ваши, со жима волуш. Хьаьжа кхунна уллехь хийла ламазана хIоьттина бохуш, кхуьнан IиндагIехь охьахуий, шен мурдашца цо къамелаш дина бохуш, царна хьехамаш беш.\nИштта-м, цхьа кхор бу бохуш а ма дийцира ахь соьга, кхузахь, Эртанахь. Хьаьжа Iедало дIавуьгуш, цунна тIаьхьакхевддинчохь, орамаша сацийна, лаьтташ.\nВоккха стаг. Иза а болуш бу. Дийцинарг дIалоцуш, дика иэс долуш а, тидаме а хилла хьо-м, жима къонах. Хьоьга дийца а мегар ду хьуна. Ахь Iалашдийр ду хьайга дийцинарг. Хьаьжин (Дала къайле цIинйойла цуьнан) хьехамех цхьаъ бу, мурдо, шен устаз санна, кхин болу устазаш а лара беза бохург.\nИштта Девкар-Эвлара цхьа стаг веана хилла цхьана дийнахь Эртана. Стоьмийн дитташ кходуш, бешахь волчу Хьаьжех бIаьргкхеттачу цо салам делла.\nI-ра стаг. Ассаламу Iалайкум! Делера салам-маршалла хуьлда хьуна, тхан устаз Хьаьжа.\nВоккха стаг. Ва Iалайкум салам, генара хьаша! Ма хала некъ беш веана хьо кхуза. Хьо лаа лелий-техьа? – аьлла, цунна дуьхьал вистхилла Хьаьжа.\nI-ра стаг. Лаа ма лела со-м. Хьоьга сайна вирд а хьехийта, хьо сайна устаз а лаца веана-кх со.\nВоккха стаг. ТIаккха Хьаьжас аьлла: «Хьо Девкар-Эвлара дуьйна, оццул беха, хала некъ беш, схьа ца веанехь а, шун эвлахь а ма ву, ахь устаз лаца хьакъ волуш, цхьа Дала дика дина стаг.\nI-ра стаг. Мила ву-техьа иза? Суна ма ца вевза иза.\nВоккха стаг. Хьо шайн юьрта юхавахча, нехан бошмашка бIаьрг а тухуш, волало, аьлла Хьаьжас. (Дала къайле цIинйойла цуьнан). Шун юьртахь оцу цхьана стеган беш ю хьуна хIинцале а зазадаьккхина. Оцу бешан дега хьайна вирд а хьехийта, и хьайн устаз а лаца аьлла Хьаьжас. ЦIа вахана и стаг. Хьаьжас ма-аллара, юьртахойн бошмашка бIаьрг а бетташ, волавелла лелаш хилла и стаг. ТIаьххьара а карийна цунна зазадаьккхина беш. Оцу кертахь вехаш-Iаш Докка (Дала къайле цIинйойла цуьнан) хилла. Иштта, Доккина тIе а вахана, Хьаьжин лаам кхочушбеш, цуьнга шена вирд а хьехийтина, и шена устаз а лаьцна оцу стага.\nВоккха стаг. ЛадогIа кIадда-м ца велла хьо, сан жима доттагI?\nЖима стаг. Ца велла хьуна со кIад. Дийца ахь, Ваши, ладугIуш ву хьуна.\nВоккха стаг. Цхьана аьхкенан юьххьехь, хьаьжкIашна хьалхара асар дечу хенахь, Хьаьжин цхьа кхо мурд веана хилла шайн устазах дагавала.\n(Гучуволу кхо мурд)\nI-ра мурд. Хьаьжа, кертахь гуш вац. (Дала къайле цIинйойла цуьнан) И цIа вале, жимма асаран мор баккха беза вай.\nII-гIа мурд. И дика хир ду. Вайна хан сихха дIаер ю, Хьаьжина гIо а хир ду.\nIII-гIа мурд. И чIогIа бакъахьа хир ду. ДIогахь кхозуш гаьмнаш а ду. Ас схьадохьу шуна уьш.\n(Гаьмнаш схьа а оьций, дIахIуьтту.)\nВоккха стаг. Лаьттан цхьана жимачу декъа тIехь асар дина уьш бовлуш, веана схьакхаьчнера Хьаьжа (Дала къайле цIинйойла цуьнан). Салам а делла тIехIоьттинчу цо, совцийнера асархой. ТIаккха, цара асар дина меттиг, билгалонаш а еш, дIакъастийнера Хьаьжас: «Гурахь кху тIехь кхиъна хьаьжкIаш, шайн къина догIу ялта дIадахьа догIур ду шу», – олуш.\nЖима стаг. Ваши, и стенна дина цо. Наха дина гIо тIелаца мегаш дац?\nВоккха стаг. Мегаш ду, жима къонах! Суна хетарехь, Хьаьжас иза шен мурдашна а, тIаьхьа тIедогIучу вайна а масал хилийта, ша къа а хьегна, шен куьйга хьалакхиийна хьанал рицкъ а даар тоьлаш дуйла хаийта дина. Бакъдерг хуург Дела ву, суна иштта хета-кх иза.\nЖима стаг. Кху заманахь ма кIезиг бу-кх, Ваши, ша хьалакхиийна ялта дуушберш.\nВоккха стаг. Цундела нехан могашаллаш а яц-кха… ХIокху дуьненан массо маьIIера схьаеана хIумнаш юу, цундела массанхьара схьаеана цамгарш ю-кх вайн махкахь.\nШен лаьтта тIехь а, шен даьхни кхобуш а къахьегар дегIана а, синна а дарбане ма ду. И баьхна-кх вайга Илсхана-Юьртарчу Хьаьжас шен масаллица.\nВоккха стаг. ХIара тIулг бевзий хьуна, жима къонах?\nЖима стаг. Кху тIулгах лаьцна деша-м дешна ас цхьана киншки тIехь.\nВоккха стаг. ХIун дешна ахь?\nЖима стаг. Паччахьан Iедалера шена кхерам хаабелча, цунна пе а тухий, кхуза, хIокху кхерана тIехьа, къайлаволуш хилла, боху, Кунта-Хьажа. Иза кху тIулга тIе охьахиъча, кхузахь берзалой гуллуш хилла, боху, и лаца гIертачу салтех Хьаьжа ларвеш. ХIокху боккхачу кхерана гуонаха Iохкуш кегий тIулгаш ду. ХIора а тIулгана улле цхьацца борз дIахIуттуш хилла, Хьаьжина гуобеш. Кортош охьа а дохуьйтий, шайна хьалхарчу тIулгаш тIе мотт а Iуьттуш, лаьтташ хилла уьш. Цунах йисна лараш хIинца а гуш ю кху тIулгаш тIехь.\nВоккха стаг. ХIаъ, бакъ ду-кх иза. Иштта Дала хьайбанашка а ларвойтуш хилла Шен гергара стаг. Дикка ладогIа ахь соьга, сан къона доттагI, со мел веха а ца хаьа хIокху лаьтта тIехь. Ткъа Хьаьжех долу дийцарш даха деза, кху лаьтта букъа тIехь вайн нах мел беха.\nЖима стаг. Со ладугIуш ву хьуна, Воккха дада. Дийца ахь.\nВоккха стаг. Цкъа цхьана юьртара Хьаьжин мурд веана и волчу.\nМурд. Ассаламу Iалайкум, тхан сийлахь устаз!\nВоккха стаг. Ва Iалайкум салам! Хьо марша вогIийла! – аьлла, цуьнгара салам схьа а эцна, могаш-паргIат хаьттина Хьаьжас (Дала къайле цIинйойла цуьнан). Луьйш-олуш Iаш, цу веанчу мурдо хаттар дина Хьаьже.\nМурд. Хьаьжа, сайн куйна тIе чалба ехка дагахь вара со. Цунах лаьцна хIун эр дара ахь.\nВоккха стаг. «Чалба хьайн куйна тIе ехкале хьалха, хьайн дага тIе ехкахьа», – аьллера шен мурде Хьаьжас (Дала къайле цIинйойла цуьнан).\nКхин Хьаьжига хаттарш ца луш, ойланашка а ваьлла, дIавахнера и мурд.\nЖима стаг. И бохург хIун хилла цуьнан, ва Ваши?\nВоккха стаг. И дера хилла, сан къона доттагI, хьайн дог хьаьгIнех, дегабаамех, веснех цIанде бохург, айхьа лелориг даггара а, цIена а леладе бохург.\nДела хьан духаршка хьоьжуш вац, хьан даге хьоьжуш ву, бохург.\nВоккха стаг. КIорда-м ца дина хьуна сан дийцарш, жима къонах!\nЖима стаг. КIорда ца дина хьуна, ваши, дийца ахь.\nВоккха стаг. КIорда а ма дайталахь… Диц а ма делахь! Цкъа цхьана дийнахь, хIинца вайшиъ санна, гIаш волавелла, цхьа кхо мурд веана хилла Хьаьжа волчу, хьажа-хIотта.\n(Гучуволу кхо мурд.)\nII-гIа мурд. Оха дика са а даьIи, хьоьгара хьал-де а хии. Дала сагIа йойла оха йиънарг, мелларг!\nIII-гIа мурд. ДIадахча, цIахь тхайн накъосташна дийца цхьа хIума дийцахьа тхуна, Хьаьжа.\nI-ра мурд. Хьехар дехьа тхуна, Хьаьжа, хьехар дехьа!\nВоккха стаг. ТIаккха Хьаьжас (Дала къайле цIинйойла цуьнан!) аьллера шен мурдашка: «Ас диъ хIума дуьйцур ду шуна. Царах шиъ аш дицдан дезаш ду, ткъа важа шиъ аш гуттар а дагахь латто дезаш ду. Шаьш нахана дина дика дицделаш. Иза аш дийцахь, и динера аьлла, Делера ял хир яц шуна. Шайна наха дина вуо а дицделаш, иза дицдарца шу цунах довлу, иза шух дIакъаьста. Ткъа дагахь латто деза ши хIума: вай дала дезаш хилар а, Далла дуьхьалхIитта дезаш хилар а.\nИштта хьехам бинера Кунта-Хьаьжас шен мурдашна.\nВоккха стаг. ЭлхьамдулиллахI! Далла бу-кх хастам. Схьакхечи-кх вайша кху сийлахьчу Эртана! Хьажал, жима къонах, мел адам лаьтта кхузахь. ХIара иштта хир ду бохуш, цхьа бIе ахбIе шо хьалха дийцина ма ду Хьаьжас (Дала къайле цIинйойла цуьнан).\nНана. Во-о, шен дика, ва Хьаьжа, стигалхула лела олхазарш бен доцчу, акхароша бен латта ца хьоьшучу кху лекхачу Эртанахь ша дIайоьллина, мича ваха воллу хьо?\nВоккха стаг. Иштта шен Нанас аьлча, Хьаьжас аьллера: «Ша Делаца чIагIо йо хьуна, Ва нана-Хеда, маликийн, эвлияийн орца кхузара хедар ма дац хьуна. Хьаьжа къобалвинчу вайн баккхийчу, кегийчу мурдийн, вайн кегийчу берийн орца кхузара хедар ма дац хьуна. Хьан тезет, ца хедаш, дуьненчуьра эхарта гIур ду хьуна!\nХьуна гуш ду-кх, сан къона доттагI, Хьаьжас дийцинарг кхочушхилла хилар. Мел дукха адам лаьтта кхузахь, мел дукха адам деана кхуза тахана!\nДала къобалдойла церан зерат!\nЖима стаг. Амин. Амин!\nВоккха стаг. Дала шен дуьхьа бойла вайша кхуза беана некъ а!\nЖима стаг. Амин. Амин.\nДала къобалдойла вайшиннан зерат!\n(Хеза Кунта-Хьаьжех йолу назма).\nОрга №4. 2021


Динья — Википеди\n46°30′59″ къ. ш. 5°23′35″ м. д.HGЯOL\nДинья (фр. Digna) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Кузанс, ШевгӀо (ЖуьгӀа), Жизия, Куьизо, Ле-МигӀуагӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Динья&oldid=7828946»


Бугленваль — Википеди\n48°33′51″ къ. ш. 1°30′31″ м. д.HGЯOL\n▼752 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБугленваль (фр. Bouglainval) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nДозанашца йу ТгӀамбле-ле-Виллаж, ШагӀтенвилье, НегӀон (ЭгӀ а, ЛуагӀ а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бугленваль&oldid=7816487»


ВимегӀе — Википеди\n50°46′11″ къ. ш. 1°36′36″ м. д.HGЯOL\n▼6343 стаг (2019 шеран 1 январь)\nВимегӀе (фр. Wimereux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу Амблетез, Булонь-суьгӀ-МегӀ, Вимий.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВимегӀе&oldid=7821305»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 21:10.


Сивьер — Википеди\n49°10′15″ къ. ш. 1°35′20″ м. д.HGЯOL\nСивьер (фр. Civières) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Каень, Вексен-сюр-Эпт[d], Фур-ан-Вексен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сивьер&oldid=5188874»


Сент-АндгӀе-де-БгӀиуз — Википеди\nСент-АндгӀе-де-БгӀиуз (фр. Saint-André-de-Briouze) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Шенедуи, Пуентель, БгӀиуз, КгӀамений, Ла-ФгӀене-о-Соваж, Мений-Гондуен, Сен-ИлегӀ-де-БгӀиуз.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-АндгӀе-де-БгӀиуз&oldid=7841821»


Суртдуьллург Нохчо Фарук Кутлу... - Jineps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jineps Суртдуьллург Нохчо Фарук Кутлу…\nСуртдуьллург а график дизайнер Фарук Кутлу, 1962 шарахь Кахраманмараш гIалахь дуьненчу ваьлла.\n1984 шарахь Мимар Синан цIейолу университетахь исбаьхьа искусстван факультет чекхйакххина.\nКегий берашн кечйинйолу книшкан тIехь суртш а дохкуш НАРТ сказкаш йицар цо.\nХурриет цIе йолу газетехь ‘инфографикан шеф’ болх а беш волу Кутлу, İstanbul Gelişim Üniversitesi исбаьхьа искусство факультет’eхь иллюстрации а, чоьхьара архитектор коьрта искусство дешаран урокш луш ву.\n-Диаспоран юкIахь хьажчи шабол болх Кавказех лаьц тема йолш гойтинагр уггар хьалхар суртдуьллург Кавказхойн юкIахь хьо цаI ву. Даймохка а эц гIулкхан юкъе лаца тарло. Кавказех лаьц сурт диллуш болхаба маца волавелир хьо? хьа тIе товжир хьо эц балхан?\n-Эц хаттарийн жоп дукх деха ду, йа соьга язлур дац иза я дешархошк деша а лурдац. Суна дагмелдогIа Кавказех лаьц тема йолш сурт ас диллира ишколехь юкъар класехь волш хенахь. Акамеди дешархо волш хенахь а Кавказ тема йолш суртш дахк Iамлуш болх бора аса. Кавказ темах лаьц уггар хьалха сай сурташ ас\nХьалхар сан сурт дара 3-4 метра долуш ловзарге боьлхуш болу кегий нахех лаьц. Шалох долу сурт 80х10 см. барамехь долуш лазийна тIемло гойтуш сурт дара.\nСо хIокх болхан тIе товжийнарг, Нохчийн хелхар тIематойжар цхьантера дара. Халх волш хенахь хилш болу синхаам хуьл суна, сурт дуьллуш хенахь а басар лелош хенахь а. Амма наггахь а шовкъа йолу, кIадло и белш беш.\n-Махках бохуш тема йолу хьан суртш дукх дойзуш ду. Уьш деш хенахь муха синмехал хилар…\n-Махках бохуш концепт сих цанисйелир сан. Жим жим гулир аса. Хьалхох вай адам дIадухор муха хилла, адам дуьненчу даьлч дуьна дIадухор хIинца а долуш ду.\nТахан махиллар кхана а хира ду иза, амма хааъ дезарг и адам хIун бахьан долш дIадухош ду.\nВай дIадухор хIун хилла, муха хилла иза, цуьна ойла йира аса. Ойла мелйо а коьрте деар суна, тIехь кхиир со. ХIинца санна экономи бахьан долш цахилла.\nУггар хьалха тIетаьIна мостагIийна дуьхьал 300 шарахь шайн дахар дакх гIерташ тIом беш дуьхьал лаьттина.\nМостагIийна дезарг шайн дуьхьал долу халкъ арацадекхчи шайн паргIато цахилар. Вай халкъан дахар а латта а гатдийра цара. Шайн дахар гатдина долу халкъ, хIордан уллехь дIатаIийна шаш хилар чIогIа инзаре хIум дара. Дакххий лаьмнишкахь хьал лехкан халкъ а дар иза халонехь, лам боьхье дIатаIинер уьш. ХIордан уллернаш хIордан дехьа бойла, лекха ламтIернаш а дехьа ламтIе ца боьлча кхин дахьум дацар. ТIакх болх ба дIавола велира со. Ойла мелйо бIаьрг хьалхе догIар сун и суртш. Наггахь сой хIордан уллехь, хIорд кемане собар деш, наггахь Кавказийн лекха лаьамнаьшкахь Iендахийн юкъахь каравора суна. Некъкъа цалалуш белла бакххий нах гира суна, Iержа хIордан хи чубахан белла неха гергар нахац хIорд кеман тIе хиир со. Мацал хIорал бахан бол нахац хIордан уллехул лилира со. Ишт халонаш лайнчул тIехь, йовх метти тахан лера дийна хькхечира со.\n-Кавказ тема йолш класик агIор харжар хьун бахьан дар хьан? Муьлх агIоран тIетоьвжина хьо?\n-Кавказ суртан класик тема хилит лиар суна. Класик хилч боккъал хил долу хIумнаш тIе яздийра дар ас, амма вай дедайш дицин дол хIум язйин кехат цакарийр сун. Цхьанне дедас язцадина шаш лелийнарг. Аса массанахь хеттина лехна а сайн цакарийна хIуман суртш дахк тоьвжина со. Вай муха хьа дехкина, муха некI бина, хIу гина вайн, муха халонаш лайна кхи дIа а… Эц хаттарийн жоп цакарийра суна. Хьалхох и хьал муха хилла ойла йира аса. Класик йуьцуш дIадохор гайтуш, амма уггар хьалх сан дагах дерг вай дайш дIадохор, цар лайн хало гайтар дар.\nСайн балхан гIодеш ерг интернет ю.\n-Кхин цаI дик болх беш «I56 шаран лерина Кавказер лар» цIейолу альбом кечйина ахь, и книшка кечйарах лаьц хIун эра дара ахь?\n-Дукх беха болх бар иза, уггар хьалх мацвола велир со, даг цадогIу суна. Суьртийн архив кечйеш ойла йира аса, хIокхарех I книшк йа аса элла. Хержар аса уьша, хелхар суртш, говр хохкарш, пондар локху йоIарий, дIадохорах лаьц суртш, кхин дIа а. ХIора агIонашкахь суртш тIелатош ишт дIанисйиркх ас и суьртийн альбом.\nНохчийн маттахь гочдинарг Рустем М.\nÖnceki İçerik«Узытелажьэр фIыуэ плъагъумэ – уехъулIэнущ!»\nSonraki İçerik‘Хымҧада, иахьыҟазаалак, ҳаиашьаратә жәларқәеи ҳареи ҳаимадара иҵегьы иӷәӷәахароуп, иҭбаахароуп’\nГУЬЙРЕНАН МАЬРША МОХ


прогнозы на финал кхл 2017 - сан антонио техас хоккей прогнозы\nиспания леон барселона расстояние\nПрогноз Мордовия - Сибирь\nБесплатные прогнозы на хоккей. КХЛ сезон 2016-2017 Про.\nУГАДАЙКА Сайт болельщиков ХК "Локомотив" Ярославль\nПРОГНОЗ ХОККЕЙФИНАЛ Металлург Мг – СКА СТАВКА NHL.\nбукмекерскаяавангардкак искатьяк зробитиставки на


Iаьржа хиджаб, мажош еха а ма лелайе Нохчийчохь\nНохчийчоь -- Кортош дIахьарчийна нохчийн зудабераш ду "Нохчийн зудчуьн хазалла" маршехь, Соьлж-гIала, 16Гез2010\nОфициала кхайкхош синтеме мохк а болуш, лецарш а, лелхийтарш а совцуш дац Нохчийчохь. Оцу юкъанна Iедалша магийна йоцчу кепехь хиджаб а, мажош лелор а гIайгIане дерза тарлуш ду цхьаболчу долахошна.\n«Къилбаседа Кавказехь уггар синтемечу кIоштех цхьаъ Нохчийчоь а ю, герзаца дуьхьало йийраш кхузахь дукха бисна а бац» бохуш, официала деш дIахьедарш а долуш, наггахь де а юкъара ца долу махкахь, тIемалойн агIончаш ца лоьцуш. Кест-кеста тергаллуш ду лелхийтарш а, цхьа билггал меттиг гоне а ерзийна, гIаттамхойн лоьхуш, лаьмнашкахь зераш дар а. Бакъду, само еш, карзахе хьийзаш ницкъаллин структураш елахь а, тIекхетахь бен лахлуш бац тIеман хьу йолу хилам-битамаш.\nПолицин урхалло Iорабаьккхинчу хаамца,низамхошна зе-зулам дан Iалашонца , муьлш бу ца хуучу наха ,радио урхалла ден фугас эккхийтина Веданан кIоштан Эластанжа эвлана гергахь,масех Iедалан герзахочунна яй чевнаш а еш. И эккхийтар бахьнехь, гаьргаш еттаелла,газ йоьду биргIа а йоьхна цхьана ханна и ягориг йоцуш йисна Элистанжа.\nАла дашна кху тIаьхьарчу хенахь Веданан кIоштехь мосуьйттаза а дина цу кепара лелхийтарш - вер-ваккхар нислуш а,чевнаш еш а. Чоьхьарчу гIуллакхийн министаралло дерий а деш ,5-6 де хьалха ДаргIа юьртана юххехь герзаца тIелатар а динера гIаттамхоша Iедалан ницкъашна . Цу а,кхечу хиламаша шеконе дуьллу боху,цхьаболчу бозуш боцчу тергамхоша, махкахь тIемалой боцу хьесап ду бохуш официалан деш долу дIахьедарш. Цара кхеторехь,Iедалдайша мА-бохху уьш кIезиг цахиларан лач дахь а тоьшалла до ,хаддаза лоьцуш болчу тIемалойн агIончаша а .\nТхов латтош а.церан герз дIаIалашдеш а,. тIемалой аьтто бина аьлла бехк а кховдийна, 27 шо долу Iалхан юьртара вахархо лаьцна Соьлжа-гIалин кIоштан низамхоша. Цара чIагIдарехь цо дерий дина , цу кепара ледарло яьллера шегара аьлла.\nКху мангалан беттан 27-чу дийнахь ДегIастанахь талор дан араяьлла, ГIебартойн- Балкхарин махкара яхархо ,I9 шо долу йоI лаьцна Соьлжа-гIалахь. И лацар бакъдина министаро Алханов Руслана а. Дийцарехь цуьнгара схьаяьккхина экстремизман кхайкхамаш болу бехке литература а,иштта карийна гергарчарна лерина весетан кехат а.\nМинистарна хетарехь,цуьнан ца нисделлачу дахарх пайда а эцна,Iехийна-тилийна, низамхошна дуьхьала эккхийтар дайта, яла араяьккхина хилла зуламхоша йоI. Делахь а цхьаболчара тидам тIебохуьйтург ду ,масех мохк а хадийна иза дегIастана яха араялар,ГIебартойн-Балкхарин республикехь Iедалан герзахой боцуш санна.\nКху баттахь дуьххьара лоцуш яц Нохчийчохь, тIемалошца юкъаметтиг лелийна аьлла, оццул къона йоI. Кхо-диъ де хьалха Соьлжа-кIоштехь а сацийна полицин белхоша I9 шо хан йолу йоI. Цунна бехке диллинарг дара, тIемалойн хьашт-дезарш а луьстуш,церан могIаршкахь цхьа мур такхар.\nИ тайпа лецарш доцуш,мацах Оьрсийчохь, Петр Хьалхарниг паччахь волчу хенахь санна, мажош бахьнехь ,лецарш биста кхаччалц ,сингаттамаш бовла там болуш сурт ду тахана кхузахь тергаллуш. Цхьаболчу хаамийн гIирсаша гIардаккхарца, урамашкахь схьа а лоьцуш,ницкъала мажош дIайошуш хIума лелийна Хьалха-Мартанан кIоштехь.\nДелахь а мажош дIаяшар юкъараллехь дийцаре деш делахь а,шуьйра даьржина а ду,Iедало къобалдеш а ду ала хала ду,официалан бакъдеш а,я харцдеш а цахиларна. Амма кхана,лама и дахаре дерзор дац ала а дац. Теркаца йолчу кIошташкахь меттигаш ю масала, мажош лелош болчу кегийрхойн цIерачаьрга ,» шайн берашка катоххий юьхь-марш дIацIандайта» бохуш , бевза-безачу низамхоша косташ кхехьийтина. Гарехь мажошна дуьхьала а тIеман операци дIаяхьа а гергга а долуш,мух-мухха а хьал хуьлчух тера дац Нохчийчохь.\nНохчийчохь Iаьржа хиджаб, еха мажош а ма лелайе


Алжаннул къапурду - Духовно-просветительский портал на лакском языке Ислам в Лакии\nУважению и любви к родителям в Исламе придается огромное значение. Уважайте и любите своих родителей.\nИсламрал динналул ккаккан бувмур биттур буллалисса инсаннал цува дунияллул ва Ахиратрал талихIрайн тIайла уллалиссар. Динналуву ккаккан бувну бур инсаннан цалва оьрмулуву хьуна бакьин бюхъайсса гьарца ишираву буван аьркинмур.\nМухIаммад Идавсил [саллаллагьу аьлайгьи ва саллям] увкуссар:\n«Нину-ппу рязи бувайманан Алжаннул къапурду тIитIайссар», - куну.\nКьуръандалуву чIявусса аятру буссар нитти-буттаха хIурмат буван аьркиншиву бусласисса. Гайннаха аякьа дувайма ва гай рязи бувма Алжаннавун уххантIиссар, дунияллийсса оьрму лахъи хьунтIиссар, хъус-ризкьигу чIяву хьунтIиссар, куну бур. Цалва ниттиха ва буттаха аякьа дувайсса оьрчIан гьарца шаттираву Аллагь Тааьланал кумаг бувайссар, гай марцIсса, тIайласса ххуллийн тIайла бувайссар, оьрмулувусса захIматшивурттугу бигьа дувайссар. Нину ва ппу рязи бавриву дуссар Аллагь Тааьланал рязишиву.\nОьрчIал цалва нитти-буттал хьхьичIсса буржну хъанахъиссар\nГайннал буюр бувсса гьарца зад биттур баву, диндалийн къаршисса бакъахьурча;\nМудан гай рязи буван хIарачат баву;\nГай бувххукун лавай изаву;\nНанисса чIумал гайннаяр хьхьичI къабачаву;\nГайннал чIарав чIу лахъ къабаву;\nГайнная ихтияр къаларсун сапарданийн къауккаву;\nСсавучIав гайннай аьй къадаву;\nГайннах оьккину, рязи акъа къаургаву;\nГай ливтIукун, гьаттардийн зияратрайн занай, ххуйсса дуаь дуллалаву;\nГайннаха садакьа баву;\nГайннал хIурмат бувайсса, гайннан ххирасса инсантураха хIурмат-аякьа даву;\nЦа инсаннал ХIасан аль-Басринахь цIув-ххуссар, нитти-буттаха хIурмат баврия. Ганал увкуссар:\n«Ниттиха ва буттаха хIурмат баву цири учирча, му хъанахъиссар вичIара дусса хъус гайннал цIаний сахаватну харж даву ва гайннал буюр бувмур биттур баву, Аллагьнал буюр бувмунин къаршисса бакъахьурча».\nАллагьнал жунма кумаг буваннав нину-ппу рязи бувну, миннайхчIин Заннал рязишиврул даражалийн биян.\nАрсланали Сулейманов Июль 26, 2021 0 719\nАрсланали Сулейманов Сентябрь 10, 2021 0 355\nАрсланали Сулейманов Октябрь 17, 2021 0 538\nАрсланали Сулейманов Октябрь 8, 2021 0 486\nАрсланали Сулейманов Май 11, 2021 0 963


Сен-Жорж-Мотель — Википеди\nСен-Жорж-Мотель (фр. Saint-Georges-Motel) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жорж-Мотель&oldid=5184781»


Оьрсийчуьрчу набахтин сурт, архивера иллюстраци\nАлина Пинчук, Маршо Радио (оьрсийн редакци)\nЦхьа Макаров вац набахтешкахь хьийзориг, иштанаш дуккха а бу\n"Новая Газета" ("Керла Газет") дара Ярославан махкарчу №1 набахтехь тутмакхна етташ яьккхина видео дуьххьара гайтийнарг. Иза яьржинчул тIаьхьа 6 набахтин белхахо лаьцна Iедало. "Юкъараллин вердикт" фондера адвокат Бирюкова Ирина яра Макаров Евгенийна рогI-рогIехь етташ хьийза Iедалхой нахала баьхнарг – цуьнан цул тIаьхьа сихонца яда дезна Оьрсийчуьра, Талламан комитете шена хадар а доьхуш.\nНабахтешкахь тутмакхашна етташ хиларх лаьцна баржочу хаамаша цец ца воккху цхьа а. Карелерчу №7 набахтехь "растяжка" ("дIасаозор") олу таIзар деш хиларх, Омскерчу набахтехь хин биргIа я гIентан ког хьашт доццучу буллуш хиларх, иштта, кхечу набахтешкахь борша стаг зуда санна лелош хиларх дуккха а дийцина хаамаш баржо маьрша йолчу хьостанаша.\nИ дерриг а хууш йолу Оьрсийчоь инзаръяккхина Ярославлехь Макаровна етташ яьккхинчу видеоно. Амма бакъоларъярхоша тоьшалла до оцу видеоно гойтург даьржина лела зулам хиларх. Бакъду, боху цара, кIезиг аьтто болу и санна видеош каро а, яржо а.\nПрокурор лаьттина а, ша набахти текхна а волчу "Русь сидящая" ("Чохь йоллу Оьрсийчоь") проектан кураторна Федяров Алексейна хетарехь, резонанс елларг ду набахтера Iазап нахана шайн бIаьргашца ган таро ялар:\n"Тутмакхаша а, бакъоларъярхоша а набахтешкахь етта аьлча, кIезиг теша цхьаберш. Набахтешкахь лела хьал видеошца довзуьтуш латто йиш хилча, вуно дукха гина хир яра халкъана и санна видеош – лелаш ду еттар-хьийзор".\nВидео: 18 набахтин белхахо ву рогI-рогIана тутмакхна Макаровна етташ, резаьнкин гIаж - когийн кIажойх, бетах - буйнаш. КIажош лазаро тхьузболийча, царна тIе хи детта, юха а етта. Кхетамчуьра волуш лаьтта Макаров декхарево ша набахтин цхьана белхахочуьнга вон дош аларна дохковаьлла баха. 10 минотехь яьккхина ю видео, амма дечу къамелаша хоуьйту тIаIзар тутмакхо кхидIа а ловр дуйла.\n"Iазапна духьалоечу комитетан" куьйгалхочо Каляпин Игора а боху видеоно гойтург набахтешкахь лелаш дерриг ду:\n"Журналистийн кара а кхаьчна, видео дIасаяржар – иза ю эксцесс, ша хилам могIарачех бу. Журналистийн кара муха, стенна кхаьчна видео – иза ду хIинца пачхьалкхерчу набахтийн урхалло талла айдинарг. Дисинарг – даьржина леларг ду. Ас ца боху, набахтешкахь деладенна лаьтта и хьал, амма боху – даьржина лела хьал ду иза".\nКаляпина дийцарехь, шаьш даима беш хуьлу болх бу видео чохь Iедалхоша бийриг. Шо хьалха яьккхина ю и видео, цхьаммо а ца дина хиллачух лаьцна арз, Ярославлера талламчаш хьаьвсина видео, амма цхьа а ца карийна бехке, дуьйцу Каляпина.\nОццу хьокъехь ишта элира "Юкъараллин вердикт" фондерчу адвокато Бирюкова Иринас:\n"Массо а регионашкара кхочу тоьшаллаш. Делахь а, шайна таIзар цхьаммо а дийр доцийла хаьа набахтерчу белхахошна. Оцу видеотоьшаллица доьзна гIаттийна дов ялхазза юхадаьккхина. Тхан кхин дан хIума дацара, оха дов Европан кхеле делла. Iедална ца лаьа хьал массанхьа а даьржинна лелаш хиларх даредан. Видео яржар – шатайпа ситуаци ю".\nБакъоларъярхойн яц цхьа а бакъонаш, боху Федяров Алексейс. Стенна яц а дуьйцу:\n"Талламча хьаьжира видео, хIетте а ца даьккхира хьал бехктакхаме. Полиграфолого а элира, хилларг ду видеоно гойтург. Кхин стенга кхача деза тхо? Дов айдан бакъо йолуш еккъа цхьа Талламан комитет бен яц, ткъа цунна ца лаьа иза дан. Мел йоккха харцо ю! Шен белша тIера погон яьккхина алал полисхочо – сихха гIаттадо дов 318-чу артиклца. Цо ша иза аьлчхьана тоьа, кхин тешаш а ца оьшу, стаг чувуллуш ву. Ткъа кхузахь йиттина, иза гуш а ду, амма Талламан комитето ца айдо дов".\nТутмакхна еттарх долу дов кхеле кхачо а, сацамца дерзадайта а вуно чIогIа къахьега деза бакъоларъярхойн а, шайн тутмакхийн а. Дукха хан йоццуш Оренбургехь хан туьйхира кхело меттигерчу набахтин куьйгалхочунна а, цуьнан гIовсна а: тутмакхна йиттина а ца Iаш, зуда санна хьийзийнера иза. Ши шо ийшира бакъо толо, боху Каляпин Игора:\n"Зулам набахтерчу "кура тутмакхийн" ("блатнойчийн") карах динера. Ша коьрта хьакам тIехьожуш а Iаш, цуьнан гIовс видео йоккхуш а воллуш. Иза сан верси яц, талламо а, кхело а листинарг ду.Шина шарах хьийзира тхо бехкенаш кхеле балош. Оренбургера юристаш майра хьийзарна а, ша тутмакх къонах хиларна а кхачаделира тхоьга и дов сацаме. Система чIогIа духьалъяллера. ХIинца, кху видеоца доьзнарг – журналисташ дIатуьйр бу, дов дижо гIертар бу талламчаш ма-хуьллу".\nБирюкова Ирина теша видеона гонах иккхинчу гIарано кхерамзалла кхачор ю шена Макаров Евгенийна а, иза яржийначу журналисташна а, бакъоларъярхошна а бохучух.\nДелахь а хала ду бехкечарна доггIу таIзар дийр ду ала, боху Федяров Алексейс:\n"ХIумма а хийцалур дац, я хийцалундерг цхьаъ ду – тIедустучу Iазапан кепаш. Набахтийн урхалла толлуш ю хилларг, цо хIитточу хеттаршлахь коьртаниг ду "хьан нахала даьккхина хьал?" Видеорегистраторшца экамо хила тарло хIинца набахтера хьакамаш. Бехкевенверг, хетарехь, таллам болийна волу къона талламча ву. Видео чохь етташ воллучу 18-ннах 10-12 тешийн могIара ваьккхина хIинцале".


Мудрые наставления наших предков ч. 84 – Ingush Empire\nНадо заставить себя уважать\nКогда-то жили двое друзей. Они были очень привязаны друг к другу, но вместе с тем они едко вышучивали один другого. Как-то их позвали в гости. Когда они подошли к воротам хозяина, один из друзей прямиком пошел в дом, оставив на улице своего друга. Вошедшего хозяин дома спросил, почему его друг стоит у ворот, не входит в дом, на что тот ответил: “Да он – безмозглая и безгласная скотина, не знающая, куда и зачем ей идти!” Затем хозяин вышел, чтобы завести второго друга, и по дороге спросил его, почему его друг вошел в дом, а он остался на улице. Тот ответил: “Хотя вошедший к тебе и считается моим другом, но на самом деле – он собака, так как не знает, куда идти в гости, кого вести или не вести за собою”.\nСели за стол эти двое друзей. Одному в тарелку хозяин положил клок сена, другому – кость. Друзья переглянулись, ничего не сказали, встали и вышли. Из взаимных вопросов они выяснили, кто кого кем обозвал. Они поняли и оценили поступок хозяина. И еще друзья поняли: как ты о себе или о друге скажешь, хорошо или плохо, так о тебе или о твоем друге и скажут.\nС этого времени друзья принародно восхваляли друг друга, говоря: “Его посадите на почетное место”, “Он настоящий мужчина”, “Лучше него нет человека” и прочее.\nС тех пор слава о друзьях пошла по всей стране.\nСий дайта ха деза\nТ1ехьабаьккха 1овдала бегаш беш хиннав цхьан хана ши доттаг1а. Цхьанахьа чубийхаб уж. Д1аэттача, ца1 волавенна цаг1а чу вахав, цу ц1енца ше хьакхаштаг1а хиларах. Шоллаг1авар коана1арга сецав. Чуваьнначунга фусам-дас хаьттад, хьа доттаг1а ара х1ана сецав. Жоп деннад: “Ше фу де деза а ца ховш, цхьа бежан дар из-м”, – аьннад. Фусам-да араваьннав. Шоллаг1а вола хьаьша чувоалавеш, цунга а хаьттад цо: “Хьо ара а вита чу х1ана венав хьа доттаг1а?” Вокхо жоп деннад: “Ше ж1ала хилар бахьан долаш”.\nХаьший шуна хайшача, цхьаннена оаркхо чу йол йиллай, вокханна йиллай т1ехк. Шоай дог ца хойташ, арабаьннаб доттаг1ий, т1аккха шоайла дагабаьннаб. Фусам-да ала веннар дика кхетадаьд цар. Циггач ч1оаг1о яьй доттаг1аша: х1анзарчул т1ехьаг1а вай воаех дикадар мара арг ма дац, аьнна.\nШоай дош чакхдоаккхаш д1абахаб уж. “Хьои, хьои маг1авала”, – наха юкъе оалаш, – “Изи, изи хьалмаг1а ваккха”, – оалаш. – “Цул дикаг1а къонах вац”, – оалаш, геттар в1аший хестош хиннаб уж. Цар шоайла дечунга хьежжа нах а баьлар цар сий де.\nЮнус-Бек Евкуров обсудил вопросы туристско-рекреационного потенциала Ингушетии


Скульптура Французский бульдог арт. 82.08095.00.1 - купить по цене 2 850 руб. | «ИФЗ»\nСкульптура «Французский бульдог» .


Нохчийчоьнна кадыризаци яр: "Ахматан некъан" политика\nДечкен-бутт 01, 2021\nФедералан центрана хIун хета-те бухучуьнга а ца хьожуш, республикан массо а тIегIантIехь коьртачу даржашка гергара а, юххера а буззинчу барамехь шена муьтIах болу а нах дIахIиттош ву Кадыров Рамзан. Махкахь дукхахенахь дуьйна иза цIетоьхна ду "Кадыров Ахматан некъан" политика аьлла.\nДукха хан йоццуш БIачи-Юьртахь республикан куьйгалхочун 15-тта шаре ваьллачу кIентан цIарах спортан комплекс схьаеллар цецвоккхуш хIума ду. Дуьйцург цуьнан маса шо ду бохург дац – 15 шо хилча а кхиазхочун дерриг дуьненехь цIе яха мега. Амма къоначу Ахмат Рамзановича дац дуьненна гайта, ша оццу Нохчийчохь хилла цхьа а чулацаме йоцу масех латаран турнирехь дакъалацар доцург.\n2020-чу шарахь цхьана кхеташонехь Кадыров Рамзана сацам бира кегийрхойн гIуллакхашкахула йолу министралла а, физкультуран а, спортан а министралла а вовшахтоха. Цуьнан куьйгалхо хIоттийра цо шен 23 шо долу шен вешин кIант Хьамзат. Оцу кепара, 2021 шарахь дуьйна кегийрхошца йоьзначу политикан хаттарш кхочуш деш хир ю спортан министралла.\nКуьйгалхойн даржашка Кадыровс шен доьзалхой а (йоIарий, вешийн а, йижарийн а бераш а, невцарий а, шичой а), гергара нах а (зудчуьн гергарнаш), тайпана нах а (беной), юьртахой а (ахмат-юьртахой) хIиттош хиларх боьлла республикера бахархой.\nБуьйцурш Iедалан лаккхара даржашкахь болу нах хилла ца Iа. Кадыровс хIиттийна юккъерчу тIегIанера куьйгалхой бийцина а вера вац.\nХIинца сахьийзаш цхьа а вац\nШен цIе ма яккха аьлла дехар динчу, меттигерчу бакъонашларъяран вовшахтохараллан декъашхочо дийцарехь, Кадыровс шен доьзалхой хьаькамаш хIитторна "хIинца сахьийзаш цхьа а вац".\n"И нах хьаькамаш хIиттор цхьа спекталь санна тIеоьцуш ду", - элира цо.\nКремлан цхьа а лаам бац Нохчийчохь даржаш декъарца йоьзначу политикина юкъагIерта\nКремлан ша-тайпа юкъаметтигаш ю Кадыровца, боху Къилбаседа Кавказехула эксперто Сулейманов Эмила: "Оьрсийчоьнан кхечу республикийн куьйгалхошна магийна доцург, магийна ду Кадыров Рамзанна. Дийца оьшуш а дац, иза Путина бакъо елла лелош хиларх лаьцна. Нохчашна юкъара хаттарш, шайна юкъахь даржаш декъар а долуш, дитина ду Кадыровна, шена хеттарг цуьнга дайта. Кремлан цхьа а лаам бац Нохчийчохь даржаш декъарца йоьзначу политикина юкъагIерта".\nНохчийчоьнан куьйгалхочуьнан бакъо ю республикехь, цхьа ницкъаллин структурин блок дIаяьккхича, шена луъург муьлхха а дарже хIотто, билгалдоккху Экономикан лаккхарчу Школан Iилманан белхахочо, Къилбаседа Кавказ талларан тоба кхоллархочо Иванов Евгенийс.\n"Кадыровна муьтIахь хилар – иза уггар коьрта принцип ю республикехь лаккхарчу даржашка нах хIиттош", - боху цо. – Цундела гергара нах а, доттагIий а хьалхарчу могIаршлахь бу. Оцу кепара нах дукха бац. Масийтта шо а ду республикехь мехалчу даржашка хIитто оьшуш болу нах тоьаш боцу. И бахьана долуш Кадыровн дезна Iедалхой леха шен боккхачу доьзалан къона декъашхошна юкъахь. Ма дарра аьлча, иза универсалан низам ду, цхьана Нохчийчохь хилла ца Iаш, лело там болуш ду иза миччанхьа а.\nГергара стаг дика куьйгалхо хуьлуш нисло. Амма иза наггахь а бен хуьлуш хIума дац\nЦуьнца цхьаьна даима а "муьтIахь хилар vs (versus – дуьхаьл) эвсаралла" дилемма хIутта, боху Ивановс: "Гергара стаг дика куьйгалхо хуьлуш нисло. Амма иза наггахь а бен хуьлуш хIума дац. Лахара даржера дуьйна, дарж къуьйсуш стаг а воцуш, карьеран лами тIехула хьалаваьлла стаг ца кхочу, зеделларг а долуш, шена тIехь болх а беш, дарже кхаьчначу гIуллакх хуучу нахе. Цхьана декъана и проблема кхочуш яло дарже а хIоттийна, стаг Iама а веш. Цхьана декъана арахьара говзанчаш юкъабалабо. Амма хена йохалла кхин мелла а гIоле политика а, куьйгалла даран кеп а лело дезар ду респубдикехь".\nШа-шех воккхаверан апофеоз\nДаржаш декхарца доьзна хаттарш кхочуш деш а долуш, жигара дIадоьдуш ду респуликехь КадыровгIеран доьзалхойн цIарах ярташна а, урамашна а цIераш тахкар. Би-би-си-н Оьрсийн сервисо бинчу талламца, Нохчийчохь 346 урам бу, КадыровгIеран доьзалан декъашхойн сий деш цIераш техкина. Уьш схьабевллачу ярташна улле мел а гIоьрта а алсам бу оцу ярташкахь церан цIарах урамаш.\nМасала, КадыровгIера тайп схьадаьллачу Ножай-Юьртан кIоштахь йолчу 53 юьртах а, кIотарах а Кадыров фамили цIе йолуш урамаш долуш ю 48 юрт. Кадыров Рамзанан гергарчу баккхийчеран а, ткъа иштта цуьнан йижарийн а, вешин а, берийн а, вешийн а, йижарийн а берийн а цIераш ю оцу урамийн.\nМасала, БIачи-Юьртах жима а, боккха а цу тайпа 9 урам бу. Царах 2 бу А.Р. Кадыровн цIарах: Кадыров Рамзанан ши кIант ву иштта инициалаш йолуш – 15 шо долу Ахмат а, 13 шо долу Адам а. Оцу эвлахь бу Кадыровн ненан а, ден а, йишин а, вешин а, йишин а шина кIентан а, шен Кадыровн а цIарах урамаш, билгалдоккху Би-би-си-н Оьрсийн сервисо.\nЕрриг а аьлча санна Нохчийчуьрчу ярташкахь хилла Ленинан урамийн цIераш хийцина Кадыровн Рамзана, шен ден цIе а туьллуш. И процесс шорлуш дIайоьдуш ю. Герга ду Нохчийчуьра бахархой цхьана дийнахь самабовла мегаш хилар "Ахмат-Кала" коьрта гIала йолчу "Ахматия" республикехь.


"Миша! Миша!" – Саакашвилин агIончаша Тбилисехь акци дIаяьхьна\nЛаьцна латточу Гуьржийчоьнан президент хиллачу Саакашвили Михаилан эзара агIончаш митинге бевллера парламентан гIишлона хьалха. Цара тIедожийнера, политик дIахецар, я набахтин дарбан цIийнера бахархойн лазартне дехьаваккхар.\n"Миша! Миша!" бохуш, маьхьарий деттара акцин декъашхоша. Дукхахйолчу транспоранташ тIехь яздина дара "#FreeSaakashvili". "Эхо Кавказа" портало хаамбарехь, парламентан гIишлонна уллора Руставелин проспект полицино дIакъевлинера.\nСаакашвилин лоьраша а, адвокаташа а боху, цо мацалла хьоьгу 44-гIа де ду, иза ледарчу хьолехь а ву. Цара чIагIдо, Саакашвилина гIо дойла ю бозуш боцчу лоьрийн, ткъа спецклиникехь дарба лело оьшу гIирс бац бохуш. Гуьржийн Iедалхоша чIагIдо, экс-президентана мел оьшу гIо шаьш латтош ду бохуш.\nЛахьан-бетта 11-чохь ша Саакашвили Михаила хаамбира, Европан адамийн бакъонашкахула йолчу кхеле ла а доьгIна, мацалла юкъахъяккха дагахь ву ша. Кхин сов даьккхина цунах лаьцна хууш хIума дац.\nГезгмашин-беттан 29-чохь Украинера юхавеара Саакашвили Михаил Гуьржийчу - ГIадужу-беттан 2-чохь дIабаьхьна меттигера Iедалхойн харжамаш тIекхочуш. Саакашвилис кхайкхамаш бора бахархошка, харжамашка гIо, ткъа шозлагIчу дийнахь Тбилисехь акци гулло аьлла. ГIадужу-беттан 1-чохь лецира иза, хьалхо долийначу бехкзуламан гIуллакхийн буха тIехь. Ша лаца ма лоццура мацалла кхайкхийра политико.\nЛахьан-беттан 8-чохь дуьйна набахтин дарбан цIийнехь ву Саакашвили Михаил Тбилисин Глдани кIоштахь. Рустави гIаларчу набахтера цига дIавигира иза "цуьнан могушаллин хьал ца эгIийта а, кхерамаш алсамбовларна а".\nЛахьан-беттан 9-чохь оппозиционераша а, жигархоша а митинг хIоттийра Гуьржийчоьнан юстицин министраллана хьалха. Саакашвили Vivamedi цIе йолчу доларчу клинике дехьаваккхар тIедожийра цара. Цигахь департаментаца динчу контрактца дукха хьолахь дарба до цомгашчу тутмакхашна.\n2007-чу шарахь оппозицин митинг дIайохорах а, ницкъахоша "Имеди" телекомпани хIаллакхъярх а экс-президентна Саакашвили Михаилна дехкинчу бехкашца гIуллакх листа долийра Лахьан-беттан 10-чохь Тбилисин кхелехь. Амма пачхьалкхан пенитенциаран хьукмат дуьхьал хилира Саакашвили кхеле вало. Президент лаьттинчуьнгахь долчу хьолаца буьйзира цара шаьш бина сацам.