БАЗОРКИН БУНУХОЙ АСЛАНБЕКА ВАХАРАХИ КХОЛЛАМАХИ\n(Ваьча хана денз 155 шу дизарга)\nИштта лоха сакхетам болаш боадоне боахкача лоамарой патриархальни хьисапе дола вахар а, оамалаш а, дог–уйла а, психологи а йовзийта лаьрхIа волча авторо дIахо а бовзийт вайна шийх а, шийца боагIача новкъостех а кхийтта бола нах:\n«Бейне тхо кхаьчача хана тхона дайнар а дар дикка сакъердаме сурт. Наькъа юккъе сайца латтар йиъ йоIи, хIаьта царна уллув дуккха юа–мола хIамаш тIайийза йола вирабIарзи. ХIаьта цу вирабIарза тIера лаьтта Iо а бежа, новкъа юккъе уллар МаьтцIелана хетабаь бе аьнна лаьрхIа цар хьош бола боккха, берста устагIа. ХIаьта из, лоамарой Iаьдалах, во белгало яр. Са новкъост говра тIера Iо а весса, цу устагIан фу хиннад хьежача, гучадаьлар из сов йIайха а, садикъа а хиларах леш латталга.\n– Э–э, йижарий, шун устагIа–м бала боал! – аьлар цо мехкарашка, из устагIа дийна а болаш Маьтлоам тIа хьалкхоачаргхиларах башха дог доахилга йоацилга дIахойташ ший корта дIай–хьай а лостабаь. – Хетарах, шоана дикадар хилар ловш бац ер–м».\nУкхаза белгалде доагIа ше бувцаш болча лоамарой дог–уйла, камаьршал, эхь–эздел, вешта аьлча, шоай даьйх диссача дукхача дикача а, иштта пхьа лехар санна долча дукхача воча а. Iаьдалашта уж мутIахьа болаш хилар, шоайцига ца ховш а нийсвенна моллагIвола хаьша–да царна дукхавезар, цун лакха сий дар, из чIоагIа лархIар гойтара хетадаь да авторо укх произведенена юкъедоаладаь кхы а дуккха мугIараш. Масала, садайнача хана шоай новкъа болхаш болча цу наькъахошта паргIатта бийса яьккха а, царна а, цар говрашта а дика даа–мала хIама оттадийя хоза Iалашо ю ДжIайрахьарча наха. Цул а совгIа, шоайцига хьоашала нийсбенна уж нах дIахо новкъабахара, царна никъ хьехара лаьрхIа царца вохийт цар шоай зIамига саг. ХIаьта дIахо а лоамарой эхь–эздел, цар оамалаш, психологи гойта лаьрхIа волча автора иштта дувц шоаш шоллагIча денна геттара Iуйрийна Бейне яхача юрта кхачарах, цигача а царна вIалла вовзаш а воацача саго даьча хьоашалах:\n«Бейнерча лакхача гIалашта юхе тхо кхаьчача хана тхона духьала вера веррига кIай, халача вахаро а къоанало а букара верзаваь цхьа саг. Ший гIалан хьал тIа бодача лоаме тIа гIолла кадай урагIа а ваха, кастта боккха чами бизза хIанз а чопаш беш дола масхам а дахьаш юха а вена, цо чIоагIа дийхар тхогара оаха цо сагIийна лаьрхIа кийчдаь масхам малар. – Со мара кхы цхьаккха саг виссавац тха цIагIа. Массаварг а МаьтцIеле цIай дезде вахав. Тахан шо са эггара хьалхара хьаьший да! Со–м, боккъалдар дийцача, вIалла тешаш а вацар тахан укхаза сайна кхы саг бIаргагургва аьлча! Се цхьаь висарах сона а чIоагIа сагота я. МаьтцIели волча ваха низ боацаш висав со тахан. Шоана, къонабарашта, тIадисад из гIулакх хIанз...\n– О, Даьла, никъ тоабелахь акхар! – аьнна, цо ше а дIамелар ше арадена хIанз а чопаш беш дола масхам».\nУкхаза цIаькха а белгалде доагIа, ший хьалкъа тайп–тайпарча ханара болча къахьегамхоех хозача, эздийча гIулакхашта автор чIоагIа раьзавале а, лоаца уж дийцачул тIехьагIа автора ший дог а лазаш кастта белгалдоаккх уж, ший мехкахой, хIанз а, «даьй Iаьдалах» хьадоагIаш да уж, яхаш, цхьадола тIехьадиса гIулакхаш леладеш хилар. Масала, авторо дикка догкхардаш белгалду МаьтцIелана хетабаь бе аьнна хьош бола, маьлха йIовхало садикъарах тохабенна устагIа лаьтта Iобожар лоамарой Iаьдалах во белгало я моттар. Цул а совгIа, Бейнерча воккхача саго шоашта даьча гIулакха ше чIоагIа раьза вале а, авторо дикка шекволаш тIаэц цо шоашка аьнна «шоана, къонабарашта, тIадисад из гIулакх», яха дешаш, хIана аьлча автор чIоагIа тешаш ва лакхе вай а дийца иштта дукха хоза гIулакхаш шийх доахкаш дола халкъ цхьаццадола во тIехьадиса гIулакхаш дIа а тайса, кастта боадонгара сердалонга даргхилар.\nХIаьта а ший халкъ кхоана сердалонга даргда яха дешаш духхьал кхоана хургдар мара белгалдеш доацилга дика кхетадеш, цу денга дIакхачара геттара дукхача наха ше а юкъеволаш дуккха къахьега дезаргдолга дика ховш волча авторо дIахо а гойт вайна шийна цу дийнахьа бIаргадайна ший халкъа «таханара» ди. «Дукха ха ялалехьа тхо юха а новкъа даьлар. Хьалхьежача тхона а гуш, зIанарагIа санна цхьаннена тIехьа шоллагIвар а волаш, лоам тIа урагIа болхаш бар, Бейнена кIеззига лакхагIа сийсара бийса яьккха, юха а новкъа баьнна МаьтцIеле цIай дезде болхаш дуккха а дукха нах. ХIанз геттара хала йолхар тха говраш. Iуйран итт сахьат а даланза ха яле а, маьлха йIовхал геттара чIоагIлуш йоагIар. Садаха геттара хала долаш садикъа яр. Наг–наггахьа мара хьакхацар из йIовхал кIеззига Iаткъийташ бола бай мух. ХIаьта каста кхы а халагIа хилар оаха хьош бола никъ – лоам тIа кхы а урагIа бодаш бола ишта а готтига никъ вIалла дага а доацаш сиха хувцабелар лагIаш а долаш дIанийсдаьча кхертIой такилгаца. ХIаьта цу кхертIой такилгах урагIа болхаш бола нах – маIнах а, кхалнах а, лоамарой Iаьдалах вIалла шек а боацаш санна, цхьаннена тIехьа шоллагIвар волаш, массавар а цхьана болхар. Шоаш хьош бола никъ геттара хала хиларах массаварг а чIоагIа кIаьдвеннавале а, хьахозаш дар уж вIаши сакъердаме къамаьлаш деш а, белаш а хилар. – ДогIа ма делхадалар вайна! – йоахар, шийна тIадувхача чокхе Iержаца ший цIена баьшача керта тIара Iоухаш дола хьоцар дIа а доахаш, цхьан къонача лоамарочо. – Тахан догIа делхаргдац, МаьтцIеле цIай дезду ди деций ер? – аьлар цунга массехк саго».\nХетарах, уж мугIараш Iодийшача моллагIча сага хьалхашка отта дезаш да цхьа хаттар – селлар дукха халонаш а ловш фуд цу зIанарагIа санна цхьаннена тIехьа шоллагIвар а волаш лоам тIа урагIа болхача геттара дукхача наха кхоачашде лаьрхIар, сенах догдоахилга йоаллаш бу цар из хала никъ? Из да лоацца аьлча, МаьтцIелас а, цунна лаьрххIа гIулакх деш волча цIай–саго а шоаш лазарех а, балех а мукъабоахаргхиларах догдоахилга. ХIаьта бакъхулий–те царна дагалаттар? Х1анз хьожаргда вай из цIай дезде Маьтлоам тIа хьалкхаьчача наха хьалхашка оттача суртага. Укхаза автора кертерча даькъе гойт вайна Маьтлоама бухье дикка йIаьхача, хIаьта шоралла готтача моттиге дагIа массехк бIаьшере денз лоамарой текъа ухаш дола кхертIоех детта кхо элгац. Царех эггара хьалхардар да МаьтцIелана хетадаь, шоллагIдар – Маьтер–Даьлана, кхоалагIчун цIи – Суссон я. ХIаьта, авторо белгал ма дарра, царех хьалхарчун гонахьа гуллу шоай цIай дезде аьнна лаьрхIа баьхка дукхагIа бола лоамарой. Циггача Iодехк цар шоаш МаьтцIелана лаьрхIа мел денар – доаде доаладаь жа, даар–малар, дахчан пхьегIаш, масхам а арака а чудола киташ. МаьтцIелан элгаца гонахьа цIераш а йийза, уж массаварг а чIоагIа хьежаш ва хIанз дIахо фу хургда –хьогI яхаш. ХIаьта кастта царна гучавоал “деррига а кIай дувхар дийха вола лакхарча дегIара воккха саги, байракх тIайоала цхьа бекъа бе а боаллаш цунна уллув латташ вола зIамига саги». Цигача гулбеннача нахах дикка белгала болча къонахаша бизза Iо а бетте, духьала хьо цунна масхам чудола чами. ХIаьта гонахьарча лоамароша шоашта а Iодотт масхам. Цу гIулакхех цецваьннача автора из фу саг ва хаьттача, гонахьарча наха лоацца белгалдоаккх из цIайсаг волга. ХIаьта цу цIайсага а, цун гонахьарча наьха а оамалаш, дог–уйла, сакхетам гучабаккха лаьрхIа волча автора дIахо язду:\n“Цигача гулбеннача дукхача наха хьалхашка дIа а этта, нийсса малхбоалехьа дIа а вийрза, шийна тIатула кIай кий Iояьккхар цо. Ишта цхьаккха а дош ца оалаш, ший дикка босбаха йолча юхьаца тоъал дукхача хана бокъонца кIирвенна, бIаргцIацIкъам ца тохаш сийрда хьежача малха бIарахьежаш лаьттар из. Юххера а ший къамаьл дIадоладир цо. Дикка воккха вале а, дика низ болаш, чIоагIа яр цун оаз. ХIаьта цигача гулбенна хинна дуккха нах–м вIалла Iимад а йоацаш, шоай кертош тIара кийнаш а Iояьха , цунна тIера бIарг ца боаккхаш, цунга чIоагIа ладувгIаш бар. – Сигале а, лаьтта а хьакхелла вола Даьла! –аьнна, дIадоладир цо ший къамаьл, геттара сийрда хьежача малха тIара вIалла ший бIарг тIера а ца боаккхаш. – Оаха дех хьогара тхона дагадеха хIама а, тхо а Iа даькъалдар, оаха хьо лаьрхIа мел дена хIама къоабалдар, балех а, моцалах а, лазарех а тхо лорадар, беркате а, иразе а тха вахар дар!\nШе деш дола дуIа наха мишта тIаэц хьажа лаьрхIача санна, иштта латташ дикка юкъ а ялийта, юха а сийрда хьежаш болча малха тIара бIарг а ца боаккхаш, дIахо а дир ший дуIа. – О, везан Даьла! О, МаьтцIела! Мел хала, бале тхо доахке а, шо чIоагIа лоархIаш а, шо диц ца деш а, шун сий деш а, шох кхераш а да тхо! Тхоашка дар дахьаш тахан укхаза а даьхкад тхо шо лаьрхIа, шун сийде, шугара тхоашкара даьннача гIалатех къахетам беха. Дукха хIама дац оаха шугара дехар: могаш–маьрша хилари, яа–мала хIама йоацаш ца дитари мара.\nИштта дуIа деш волча цIай–сага дикка низ бола чIоагIа оаз ерригача ГIалгIайчен лоамашка а дIахозаш екаш я аьнна хеталора. Цул совгIа, ше а вар из, моллагIа вола лоамаро а воацаш, дикка ха яьнна вале а, белггала нийса дегI–кеп йолаш, наьха безам тIабода куц–сибат долаш вола саг.\nХIаьта ший бе боаллаш болча чаьме чура чопаш беш дола масхам кIеззига лаьтта IотIа а дохийташ, «Амин» аларца цо чакхдаьккхар ше деш дола дуIа. – Очио, очио! – аьлар цунна тIехьашка лаьттачар. ТIаккха царгахьа юха а вийрза, ший тоъал низ болча оазаца цIай–саго а аьлар:\n«Очио! Очио! Амин! Амин!»\nЦул тIехьагIа шоаш МаьтцIелана лаьрхIа доаладаь жа доаде болабелар лоамарой. ХIаьта цар таьрахь кховзткъанега кхоачаш дар». – Аьъ, из фуд? Иззал жа доадеш бола нах–м вIалла а къе хила йиш ма яц, – аьнна, хетадала доагIа уж тIеххьара мугIараш Iодийшача наха. ХIаьта укхаза а цул хьалха а автора дика гойт из гIулакх лоамароша шоаш бIаьхий хиларах а ца леладеш, шоаш МаьтцIелас къелах а, моцалах а, балех а боахаргба яхаш деш хинналга, хIана аьлча, авторо белгалдеча тайпара, уж боадоне доахка «лоаман бераш» чIоагIа тешаш да моллагIча саго шоашка аьнначох, масала, духхьал жинаша а тIехь сага вахар белгалде йиш хиларах. ХIаьта уж геттара чIоагIа теш «ше лаьрхIа шера цкъа сагIа доаккхаш воаца саг МаьтцIелана чIоагIа гоама хиларах». Иштта говза язычески а бусалба а дин викалаша шоаш Iехабараш шоай юххера устагIа а бежан а де кийча ба цар диканга дог доахаш бола лоамарой.\nЦул а совгIа, вай зенза дисац ший дуIа чакхдоалача хана цIай–саго ший дуIа язычески а, бусалба а Iаьдалах «Очио! Очио! Амин! Амин!» аьнна дIадерзадеш хилар. ХIаьта дуIа деча хана цо леладер а дикка ший тайпара да – бусалба динах доагIача къулбехьа а доацаш, малхбоаленгахьа дIа а вийрза, малха тIера вIалла бIарг а ца боаккхаш, кий а Iояьккха, бе боалаш хIанз а чопаш беш долча масхама чами а болаш, МаьтцIелага а Даьлага а цхьатарра кхайкаш ва из. Из да авторо цу ханара баьде лоамарой дуккха тайп–тайпарча дина викалех тешаш а, царна массанена гIулакх деш а хинналга белгалдар, вешта аьлча, дуккхача баьдеча лоамарошта юкъе шерра дIаяьржа хинна дин синкретизм гойталга.\nДIахо а цу цIай–сага къаьгга дола сурт–сибат гойта лаьрхIа волча автора язду:\n«Лоацца аьлча, из вар лакхача дегIара, кховзткъанел а дукхагIа шераш а хургдола, хIаьта а ший дегI–кеп нийса леладеш вола саг. Къамаьл деча хана а, вешта а геттара кура хьалъайбаь хулар цун корта, дикка хоза а, чIоагIа а яр цун оаз. ХIаьта а эггара белгаладолаш лархIа доагIар цун бIаргаш. Дукха чIоагIа доагаш деце а, моллагIа волча сагах чаккх са доагIаш санна хеталора царна. Бос баха, дуккха а шувнаш тIадола юхь, йIаьха кIай, нийса тесса модж, мекхаш, йитIкъа юкъ – цу дерригне а дика тешал дора из моллагIа вола саг а воацаш, ший мах бовзаш а, наха чIоагIа лоархIаш а саг хиларах. Из бахьан долаш вIалла шеко а йоацаш хеталора из саг хIанз а сердалонга баланза болча лоамарой цIай–саг хиларал совгIа, геттара маькара болча египтяний дин викал хила а тарлургдолаш волга». Вайна ма гарра, белгалде доагIа МаьтцIеле цIай дездеча хана шийна дайначох а, хезачох а, кхы а дуккхабараш санна, автор ше а дикка дог айденна волга:\n«ЦIай–саго деш дола дуIа чакхдаьлча тха массане а дикка дог айделар, хIана аьлча, цо ший дуIаца мел дийха дика хIама кхоачашхургда, дунен тIа во, зуламе, ийрча мел дола хIама дайна дIадаргда аьнна хийтар тхона. Укхаза текъа лаьрхIа хьадоагIача хана тхо дерригаш а к1аьдденна, цхьацца бала болаш, могашал дика йоацаш хиннадале, МаьтцIелана лаьрхIа оаха дуккха даъа–мала хIама дарах, из бахьан долаш дуккха хало ларах, из хиннав моттар тхоца къахетаме, дерригача балех тхо даьхар. Сакъердаме а, дог айденна а хила вагIаций тIаккха? Цу хана тхона дицденнадар деррига дунен балаш, йицъеннаяр хIара сага а дег тIа латташ йола тайп–тайпара саготонаш. Тхона моттар цамогаш вар цо верзвергва аьнна, къе а, миска а мел волчун дог тедергда, аьттув боаккхаргба аьнна. Из бахьан долаш гоннахьа хьахозаш дар беррига а нах дог айденна, сакъердаме белаш, бегаш беш хилар. ХIаьта маьхкараша–м МаьтцIелана лаьрхIа дола геттара къаьнара иллеш а доахар. Уж иллеш геттара къаьна хиларах, мелла чIоагIа со цар дешай маIан кхетаде велча а, кхеталуш дацар».\nХ1та цу хана иштта наьха дегаш гIаддаха хилар кхы а чIоагIагIа белгалде дагаволча авторо циггача белгалду нах гIадбахарах гIаддахача санна дола царна гонахьа Iалам а:\n«ВорхI сахьат дала гаргга йолча хана беррига а текъа баьхка хинна лоамарой цIаберза лаьрхIа шоай хIамаш гулъе айттар. Цхьабараш говрашта нувраш, вожаш вирабIарзаш тIа талсаш тIатахка айттар уж. ХIаьта шоашта талсаш тIатохкача хана цу гIулакха дукха раьза йоацаш Iехаш яр вирабIарзаш. Малх дикка чубиза болабеннабар. Маьтлоаман гонахьарча аренашка а, цу лоама лохенашкара а хьалъайлуш латтар дото а дошо а бесса йолча маьлха зIанарех лепаш йола Iи. ХIаьта чубузаш латтача маьлха йIаьхача, дошоча зIанараша бокъонца дошо бесса даьхадар тхона гонахьара лоаман довкъаш, хьу, деррига Iалам. Из бахьан долаш из гIаддаха делаш санна хеталора. Цу тайпара дог айденна бар хIанз цIай чакх а даьнна, шоай цIабаха кийчлуш бола лоамарой а».\nВайна ма гарра, ший произведене тIа Базоркин Асланбека гойташ дола цIай–сага а, цун гонахьарча дуккхача наьха а, Iалама а сурт–сибаташ дикка лакхача говзалца дехка а, цо мел дувцар цу замах дикка типични хиларах тешавеш а да. ХIаьта а из шедар дийцачул тIехьагIа, автор белгалдаккханза Iелац цIайсагагара пурам а дийха шеи, ший новкъостийи МаьтцIеле элгаца чухьажа бахарах, цигача шоашта геттара дуккха дулхи, тайп–тайпара юа–мола хIамаши бIаргайоврах.\nСенна улаш да ер селлара дукха дулх укхаза, аьнна, шийга хаьттача, хьалха мийннача масхамо дикка корта бIогора боалабаь волча цIай–саго оал из МаьтцIелена шийна лаьрхIа да, аьнна. Иштта говза гучадоаккх Базоркин Асланбека цу «дин викала» бокъонцара юхь–сибат. Из да цигача гулбеннача баьдеча, дешар а йоазув а фуд ца ховш болча наха мотташ дар а доацаш, из саг «чухьнахьара» гойташ дола юхь–сибат, хIаьта цо гойт из цIай–саг а, цун тара мел вар а, чIоагIа хIилла йолаш, геттара говза нах Iехабеш, цар хьакъах бахаш хилар, цу тайпара нах, хьаьнала къахьегамхой кхы а кIалбитарал совгIа, цхьанна сага а де новкъостал доацаш болга.\nХIаьта цIаькха а яхар мо из ший уйла кхыча наха гучаяьккха лаьрхIача авторо ший произведени чакхйоаллача хана цунна юкъедоаладу цхьаькха а шийна «нахагара хезад» аьнна белгалдаь дола лоаца дувцар. ХIаьта из шийна маца а, мича а, хьангара хезад белгалде лаьрхIача авторо вайна дувц из Маьтлоам тIара цIай чакх а даьнна шоашца цхьана цIавоагIача «цхьан лоамарочо дуккхача лоамарошта» дувцаш хезад яхаш.\nХIаьта авторо из цун цIерах дIадоладу:\n– ХIанз аз шоана дувцаргда мишта тувлавир сойи, са воIи йилбазаша, – йоахар цхьан лоамарочо шийца Маьтлоам тIа хиннача цIейна юкъе шийца цхьана дакъалоацаш хинначарга.\n– Соахка Iай венна дIавеллача сай воIаца вордах ши вирабIарз а дежа хьунагIа вахар со. КIоарга лоа а уллаш, хьадийлача бIаргашта хIама ца гойташ хьекхаш геттара шийла, бирса мух а болаш ди дар из. ХIаьта а геттара хала, дукха къахьийга цу ворда тIа ма хожжа дахча а даьккха, укх вай долхача новкъа гIолла цIадоагIаш дар тхо. ЦIаьхха, вIалла дага а доацаш, дикка оамалца, гIулакхаца, эзделаца волаш хьалкхийнача, сона цIаккха а духьале янза волча воIо йоах сога: «ХIанз МаьтцIела фу деш ва хьажа гIоргва со!» Аз гIоргвац, Iовдал–м вац хьо укх са дайнача, селлар чIоагIа мух а болаш, шийлача хана цигача ваха, жинаша толхавергва хьо, яьххашехьа, вIалла сога ладувгIача хиланзар са воI. Дувцалга доацаш цецваьлар со цу гIулакхах. ХIаьта из–м ше яьхачун тIера валанзар – аз хьалаьцача а вIалла Iе тиганзар.\n– ТIаккха–м де хIама дац, цхьабакъда, аз яхар а ца деш хьо цигача воде, кхы цIа ма веллахь!, – аьлар аз цунга. ХIаьта из ший кий керта тIара Iо а яьккха, новкъа юккъе дIаэттар… Сона–м ма моттарий из кастта сона тIехьакхувргва аьнна. ХIаьта шеддар а кхыча тайпара хилар…\n– ЦIена бакъдолаш жинаша дог толхадаь хиннад цун! – аьнна, ший дош юкъедоаладир цхьан лоамарочо. ХIаьта хьалхарча лоамарочо дIахо а дийцар:\n– Со цIавеча геттара сиха тIаэттар баьде, шийла бийса. Из, сай воI, хIанз а цIаверзанза хиларах цунна фу хургда–хьогI аьнна чIоагIа кхераваларах аз цу сайрийна хиннар дIадийцар сай лоалахошта. ТIаккха сои, са лоалахой Мовсари Iаьлеи, тхо кхоъ дахар из лаха аьнна. Дуккха никъ баьбале а, сов баьде хиларах МаьтцIела элгац латтача Маьтлоам тIа хьалтIадовла лоархIаданзар тхо. ХIаьта, кхоана Iуйранна кхы а нах оарцIагIа а баьха, из лаха арадаргда вай, аьнна цIадийрзар тхо. Циггача тха цIагIарчар кхаа баьккхар тхога из цIавийрзав аьнна. ХIаьта оаха фу дайра хьона цигача хаьттача, тхога цхьаккха хIама а хьаала тиганзар са воIо. ХIаьта а цул тIехьагIа, тхо цхьаь дисача, цо сона дийцар ше Iоветталушшехьа а, МаьтцIеле элгац дагIача кхачарах. Са цIаверза безам боллашшехьа, йоахар цо, цхьан вIалла хьанад а ца ховча, кулгаша хьалаувзар со цу лоам тIа урагIа…\n– Яаллахь, из ма доккха хIама да! – ийккхар тIаккха цу ханналца къамаьла юкъе а лелхаш цунга ладувгIаш хиннача лоамарошка. – Фу хиннад–те цунна цигача дайнар?\n– Кхы белгала долаш хIама дувцанзар сона са воIо. Духхьал воча жинаша массанахьа гIолла шоашта болча тоама дIай–хьай а текхаваь хьахийцавар–кх. Iуйрийна денз сарралца детталуш дар цун деррига дегI. Оаха тхоай цIагIа мел йоккха цIи ювзарах, кетараш тIаяьхкарах хIама хулаш дацар, цу бус цун дегIа чудесса во жинаш цунцара дIакъаста ловш дацар. ХIаьта цунна дарба де аьнна молла вийхар аз. Цо цунна КъорIа дийшар, хIаьта а цох хIама хиланзар. ТIаккха са веший воIо цунна дарба де аьнна Наьсарера воалавир цхьа къаьда. Кхаь ден– кхаь бус тхацига хилар из. Цунна тIа дуккха жайний листаш йоагайир цо, са воIа кер чу царех бувлаш бола кIур чу а бетташ. Из бахьан долаш геттара кхы а кIалвисар са воI. ДиълагIча дийнахьа велар из. ТIаккха моллас йоахар геттара дукха во жинаш дессадар хьа воIа кер чу, из бахьан долаш уж дIалахка цхьаннена а маганзар, духхьал Макка, хьажий цIагIа, вахаро мара мукъавоаккхаргвацар из цу лазарах.\n– Иштта венна дIаваьлар са воI, – аьлар лоамарочо доккха са а даьккха. ТIаккха цу ханналца цунга ладувгIаш хиннараш а болабелар воча а дикача а жинех шоашта мел хезар дувца».\nЛоацца аьлча, авторо ший произведенена юкъедоаладаьча цIай а дездаь цIавоагIача лоамарочун дувцаро вайна дика гойт МаьтцIеле цIай дездарах наха хьабоалаш хинна «пайда». Ший тайпара МаьтцIели лархIа дагахьа цунна дегIа элгац долча зерате ваха зIамига саг кастта чIоагIа цамогаш хул, цул тIехьагIа ла. Цу тайпара Базоркин Асланбека вайна хьалхашка оттаду дикка унзара, садукъаш дола сурташ: ший даьй Iаьдалах дIахо а ваха–лела дагахиларах – язычески дина МаьтцIелен дегIача элгаца бIаргтоха вахарах – венна дIавоал кхийна, нийсвенна зIамига саг. ХIаьта цунна дарба де аьнна бийхача дукха ха йоаццаш лоамарошта юкъе шерра дIабаржа болабеннача бусалба дина викалий а цунна де новкъостал хилац, из кхы а дукхагIа кIалвитар мара. Белгалде доагIаш да из дувцар дувцача хана лоамарочо ше а, цун гонахьарча наха а цу бус цу зIамигача сага хиннача хIаманна массехказза жинаш бехкедар, уж бокъонца долаш хиларах а, цар моллагIча сага вахар толхаде, эргадаккха йиш хиларах уж массаварг а тешаш хилар. ХIаьта цар уж дешаш ма дарра ший произведенена юкъедоаладарца авторо вайна хьагойт мел лоха ба цар сакхетам. Цул а совгIа, геттара чIоагIача иронеца авторо белгалдаьд цу зIамигача сага дарба де аьнна лаьрхIа Наьсарера воалаваьча цхьан «дарбанхочо» кхаь ден, кхаь бус цхьа каьхата листаш а йоагаеш, цар кIур цун кер чу беттар, из бахьан долаш из зIамига саг кхы а дукхагIа кIалвиссар. Кхы а чIоагIагIча иронеца, бокъонцарча сарказмаца, белгалду автора из зIамига саг венначул тIехьагIа цо аьннар: «Макка, хьажий цIагIа вахаро мара воаккхаргвацар из цу лазарах» яха дешаш. ВIалла шеко йоацаш уж дешаш дIахезачунна дег чу йосс цхьа уйла: «Мишта ваха тарлургдар селлар низах кIалвисача сага Макка?»\nИша вай хIанз белгалде йиш йолаш да Базоркин Асланбека язъяьча цу говзамеча произведене кертера идея масса а бес–бессара йола харцонаш бокъонца яьшхара, цхьатарра цхьаболча язычески а бусалба дин викалий хIилла, харцо гучаяккхара тIахьожаяь йолга. Дуккхача гIалгIай а хIирий а лоамароша МаьтцIели лоархIаш, цунна лаьрхIа а гIулакхаш деш хилар дувца дIаволавенача автора ший произведене тIа къаьстта дика гучадоаккх язычески а бусалба а дин викалаша боадоне, хала боахка лоамарой кхы а халагIча хьал тIа оттабеш хинналга, дар а доацар а дувцаш уж говза Iехабеш, цар хьоцарах уж кхы а бIаьхий хулаш хинналга. Масала, гIалгIайи хIирийи лоамарой «езача» моттигашка ахар дувца аьнна дIаволавеннача автора ше дIахо мел дувц кхы а кIоаргагIа доашх из гIулакх духхьал баьдечеи кIалбисачеи нахагара хIамилг йоаккхилга мара ца хилар, хIана аьлча, цу замах шерра баьржа хиннача язычески а бусалба а дин а викалаша шоашкара хьехам эца, гIо–новкъостал деха аьнна зерате ухача мискача наха дIаде а дIадала а хIама хилац, духхьал дар а доацар а дийца уж Iехабар мара. ХIаьта уж иштта говза Iехабарах а дикка «фос» йож царна.\nЦхьабакъда, иштта говза тайп–тайпарча дина викалий хьехама а, гIулакхий а бокъонцара чулоацам гуча а боаккхаш авторо ший произведене тIа чакхйоаккхаш йола уйла, хетарах, кхы а лоархIамегIа я. Цхьанна а дина викал вац е леш воаллача зIамигача сага а, е берригача наха а де новкъостал долаш яха уйла гучаяьккхарал совгIа, авторо ший халкъ тIадех замах тIехьадиса гIулакхаш дIа а тайса, хьаькъалга, дешарга, сердалонга дерза. Лоацца аьлча, дикка кIоарга антиклерикальни чулоацам болаш хиларал совгIа, лоамарой боадонах мукъабаларга, сердалонга, дешарга тIабехаш я из произведени.\nЦу тайпара хIанз вай белгалде йиш йолаш да Базоркин Асланбек фу дог–уйла, мел лакха сакхетам болаш саг хиннав, мел лакха хиннай цун йоазонхочун говзал. Вай лакхе мел дийцачо дика гойт вайна цхьаццаболча викалаша лелаеш йола хIилла гучаяккха лаьрхIа цо дикка къахьийгалга, цу даькъе цун дика аьттув баьнналга. Из новкъа дале а, белгалдаккха доагIа, хIанз а вай литературана юкъе дукха да ала йиш йоацаш да цо санна вай халкъа тайп–тайпарча викалий сурт–сибат а, оамалаш а, психологи а дика, кIоарга гойташ, наьха дегашка геттара атта дувшаш дола йоазонаш.\nИз шеддар иштта дале а, вай хIанз а бокъонца жоп даланза дисад воаш лакхе воашта хьалхашка оттадаь кхы а массехк хаттар. ХIаьта царех цхьаннена хаьдда жоп луш хилча вай цIаькха а белгалданза далац ше дагалаьца йола уйла бокъонца художественни хьисапе наха йовзийта лаьрхIа волча авторо дуккха а дукха къахьийгалга, вай лакхе белгалъяьчарел совгIа, кхы а дуккхача художественни приемех цо дика пайда ийцалга. ХIаьта царех керттерчарех цаI лархIа йоагIа из ший произведени язъяьча хана автора оттаяь йола ший керттера уйлаш белгалъяхара дика аьттув боалийташ йола сюжети композиции.\nАла доагIа, цу произведене сюжети композиции Базоркин Асланбека дикка лакхача говзалца оттаяь хилара дуккха а дукха тешалаш корадоагIа вайна цу тIа авторо дувцачунна дикка теркам а беш, из произведени Iойийшача. Масала, цкъа дале, цу ший произведенена Базоркин Асланбека говзаме юкъедихьад вай лакхе дийца, тIаккха, вайна ма гарра, духхьал царех хIарадар кхычарех къаьстта ше хьаийцача а, лаьрххIа ший сюжет а йолаш, бокъонца язъяь чакхъяьннача бIарччача зIамигача произведене санна ши–ший боккха чулоацам болаш, уж шийна кхыча нахагара хезад яхаш автора белгалдеш дале а, дикка лоаца автора ший керттера уйла гучайоаккхаш дола кхо дувцар. Цул а совгIа, автора дика вIаштIехьдаьннад иштта лакха лоархIам болча цу лоаццача дувцарий сюжеташ а дикка говзаме шойла вIаши ювза, уж сюжеташ, из бокъонца хила доаггIача тайпара, аргI–аргIагIа хургйолаш ший произведене тIа дIанийсъе, хIана аьлча, бIарчча из произведени Iоешача хана вайна къаьстта дика гучадоал царех хIаране шийла хьалха дийцар диц а ца деш, ма хулла автор дувца гIерташ дар кхы а кIоаргделга, вахара бакъдолчох хьалдувзалга. ХIаьта уж кхо дувцар шойла иштта дика вIаший дувзарал совгIа, вай лакхе ма аллара, ший произведенен маIан кхы а кIоаргде, цунна юкъе ший геттара дагара йола керд–керда уйлаш, керда сурташ тIатоха, цу тайпара вахара бакъдолчох из хьалйиза дика вIаштIехьдаьннад автора, цо цунна юкъе цу наькъах ше мел зийнача хIамаех, вешта аьлча, нахах а, цар дикача а воча а гIулакхех, бес–бесара долча Iаламах а ший дог–уйла гойташ хиларах. Лоацца аьлча, цу наькъах шийна мел дайначун – наьха а, Iалама а говзаме дехка сурташи, царех йола ший уйлаши, хIаьта нахагара хезад аьнна цо юкъедоаладаь кхо дувцари – уж шеддар а автора дикка лакхача говзалца вIаши дийзад сийлахь–доккхача эрсий литературе цу хана къаьстта шера яьржа хиннача путешествей формах боккха пайда а эцаш. Вешта аьлча, вай лакхе мел дийцар ший произведенена говзаме юкъелоацаш йола сквозной сюжет хьакхоллара Базоркин Асланбека дика новкъостал даьд цунна цу замах путешествей формах язъяь араяьнна дуккхача лакхара сакхетам болча эрсий йоазонхой произведенеш дика йовзаш а езаш а хиларо.\nБелгалде доагIаш да цхьаькха а – ший произведенена юкъедоаладаь кхо дувцар кхыча наха дийцад аьнна белгалдаь дале а, цу ерригача произведенена юкъе гIолла, цун юххьанца денз чаккхенга кхаччалца, из къаьстта дика гучахьа деце а, хIаьта а белгалдаккха дукха хала доацаш, вайна дикка хоалуш да автора ший сурт–сибат, цун дог–уйла, сакхетам. Лоацца аьлча, цу произведене тIа дувцаш мел дола дикадар а водар а вайна бIаргагу автора бIаргашца. ХIаьта автор ше а дикка хоалу вайна тайп–тайпарча, цун дог делаш йолча а, дог делхаш йолча а хана.\nМасала, геттара дог айденна ва из шийна гонахьара нах белаш, доггIоздаьнна болча хана, хIаьта геттара дог делхаш ва из къахьегамхой бала зийча, ший халкъа тIалаттача Iаьржача деноех дувцача хана. Уж тешалаш хилар бахьан долаш вай хIанз белгалде йиш йолаш да цу произведенен юкъе дукха а турпалаш вайна бIаргагой а, цу ерригача произведенен юкъе керттерча турпалех цаI волаш чакхвоалар автор ше волга. Къаьстта цунна гучох а хозачох а дувзаденна а, дегIаухаш а да цу произведене сюжет. Лоацца аьлча, цу произведене сюжет из ма доаггIа сиха, сакъердаме дегIадар керттерча даькъе дувзаденна да из никъ беча хана автора хезачунцеи бIаргадайначунцеи, цул а совгIа цу дерригнех а, из лоацца дале а, цо ший дог–уйла гойтарца.\nХIаьта из бахьан долаш уккхаза ца эттача далац цхьаькха цхьа хаттар: фу бахьан хиннад–те авторо цу ший произведенена юкъедоаладаь уж кхо дувцар мича а, маца а, хьангара а хезад аьнна лаьрххIа белгалдар?\nАла доагIа, духхьал цу новкъа шийх беттабеннача тайп–тайпарча наха дувцаш хезар, цигача бIаргадайнар ма дарра дIаяздаьр мара вац ше аьнна белгалдарца, вешта аьлча, «Петербургера Москве вахар» яьхача А.Н.Радищева произведене тIа санна, цу тайпара дика говзаме художественни прием юкъейоалаярца, автора, цкъа–дале, дика вIаштIехьадаьннад цу замах ший мехка доаллаш хинна деррига а хIама бокъонца документальни хьисапе гойта, шозлагIа–дале, духхьал из деррига юстарара зийна теш мара вац ше аьнна хетийташ тIалаттача балаша а боадоно а кIалбита боахкача лоамарой хьал–таро а, лохара сакхетам а шоаш уж ма дарра дуккхача наха дIадовзийта. Масала, А.Н.Радищевс а, иштта кхыча а эрсий йоазонхоша санна, из говзаме художественни прием юкъейоалаярца, цу лакха сакхетам болаш хиннача эрсий йоазонхой а санна, Базоркин Асланбека дика вIаштIехьдаьннад паччахьа цензурас духьале ергйоацаш цу замах берригача Россе мехка эрсий меттала йоазонаш мел дешачарна геттара хала, боадоне, Iазапе доаллача ший халкъах ма дарра дола бакъдар гойта а дIадовзийта а.\nЦу йпара, вай хIанз белгалде йиш йолаш да боккхача лоархIаме дола цхьаькха цхьа хIама а – нагахьа санна цу замах йоккха опыти, гуманистически традицеши йола сийлахь–доккха эрсий литература хиннадецаре, Базоркин Асланбека из дика дайзадецаре, цул совгIа из геттара чIоагIа дукха дийзадецаре, цу хана эрсий меттала яздаь арадаьнна йоазонаш дешаш дуккха а нах хиннабецаре, хетарах, автора из произведени язъе вIалла дага а дохаргдацар, хIаьта нагахьа санна цо из язъяь хилча а, из кепатеха араяьнна хургьяцар.\nЛоацца аьлча, Базоркин Асланбека из дикка боккхача лоархIаме йола произведени язъе карагIдаргдацар цунна цу замах сийлахь–доккхача эрсий литературана юкъе шерра яьржа хинна путешествей жанрах язъяь тоъал дукха произведенеш дика йовзаши, дукха езаши хиннаецаре. Ма дарра ший зIамигача халкъа вахари, тайп–тайпарча лоамарой сакхетами, оамалаши, психологии бокъонца художественни хьисапе кIоарга тахка автора къаьстта дика гIо–новкъостал даьд цунна, ц1аькхаза а белгалдергда вай, «Петербургера Москве вахар» яха А.Н.Радищева повесть йовзаш а, геттара чIоагIа езаш а хиларо.\nШий говзамеча произведене тIа А.Н.Радищевс санна, Базоркин Асланбека бокъонца художественни хьисапе сурт–сибат а дуллаш ма дарра гойт паччахьа администрацеси, моттигерча бIаьхийча нахеи, тайп–тайпарча дин викалаши боадонеи, Iазапеи доалладаьча ший халкъа вахарах дола къахьа бакъдар. ХIаьта вай лакхе мел дийцар ларде ийцача вай дика таро хул Базоркин Асланбека эрсий меттала язъяь из произведени малагIча методах язъяь я аьнна хаттар оттаде а, цунна доагIаш дола жоп дала а. Лоацца аьлча, вай лакхе дийцачо тешал ду вай ювцаш йола произведени цу замах эрсий меттала дегIада доладеннача гIалгIай литература бокъонца реалистически метода ларда тIа язъяь хиларах. Цул а совгIа, ХIХ бIаьшерен 70–ча шерашка Базоркин Асланбека язъяьча цу говзамеча произведене тIа дикка зе йиш йолаш я хIаьта мара эрсий литературе а чIоагIъяла йолаяланза хиннача критически реализма метода дуккха элементаши белгалонаши. Масала, паччахьа цензурас башха дукха зувргдоацаш бокъонца художественни хьисапе ший зIамигача халкъа вахарах дола къахьа бакъдар наха шерра дIадовзийтарал совгIа, автора дика карагIдаьннад лоамарошта юкъера боадо, дин фанатизм дIаяккхара шерра нах оарцагIбаха а. Лоацца аьлча, ший халкъа тIера боадо дIа а яьнна кхоанара сийрда ди цунна гуш хиннад доккхача эрсий халкъаца доттагIал, вошал кхы а чIоагIдарца, цун гуманистически культурах, хьалхарча техниках, Iилмах, говзалах шерра пайда эцарца.\nХIанз а тIехьа нийслуш хул моллагIйолча говзамеча литературни произведене тIа эггара керттера дар из произведени язъяь наьна мотт ба оалаш бола нах. ВIалла шеко е йоагIаш хIама дац цу тIа бувцаш бола наьна мотт хIара говзамеча произведене эггара керттерчарах еце а, дикка лоархIамеча белгалонех цаI йолга. ХIаьта цу замах ший халкъа меттала дешар – йоазув доацаш хиларах Базоркин Асланбека «Лоамарой зерате ахар» яха ший произведени язъяьй моллагIча саго а атта кхетабергболча цIенача эрсий меттала, бокъонца хIара деша чам а бос а дика бовзаш, поэто ма аллара, царех хIарадар хьаьста, лувчадаь, ши–ший метте дужадеш, бувцача наьха а Iалама а бес–бесара сурт–сибат гойташ. Иштта цIенача эрсий меттала, бокъонца дуккхача наьха а Iалама а сурт–сибат гойташ из говзаме произведени язъе автора дика вIаштIехьадаьлар, цкъа–дале, цо бера хана денз боккхача безамца эрсий дешар–йоазув Iомадаь хиларах, шозлагIа–дале, цунна цу ханара эрсий прогрессивни литература дика довзаши дезаши хиларах. Цул а совгIа, Базоркин Асланбека ший произведени цIенача эрсий меттала язъяр дар цо ший халкъа меттел, ерригача йоккхача Россе а воI ше лоархIаш хилар. Иштта ший шоллагIбола наьна мотт лоархIаш хиннаб цо эрсий меттах.\nИштта эрсий дешар–йоазув дика довзаши, дукха дезаши, шоаех ерригача Россе къонгаш лоархIаши, шоай шоллагIча наьна метта санна эрсий метта сий деши, цу замах эрсий меттала шоай Iилман а, публицистически а, литературни а йоазонаш де болабенна хиннаб Кавказерча халкъех бола кхыбола нах а, масала, черсий – Бекмурза Пачеви, Шора Ногмови, хIирий – Григорий Цаколови, Коста Хетагурови, дуккха кхыбараш.\nЮххера а вай белгалде доагIаш да Базоркин Асланбека ХIХ бIаьшера 70–г1ча шерашка даь из говзаме литературни йоазув шийна тIехьа йоагIаш йола тIехьале йоацаш диса доацалга. Масала, шоай говзаме йоазонаш деча хана цох дикка боккха пайда эцаш хиннаб Октябрски революци яьлалехьа а, граждански тIема хана а эрсий меттала дола гIалгIай литература дегIадоаладе лаьрхIа къахьийгачар. Из къаьгга бакъдеш я Октябрски революци яьнначул тIехьагIа, вешта аьлча, ХХ–г1а б1аьшаре д1айолалуш эрсий меттала Базоркин Бунухой Асланбека вошас – ИбраьхIима, Гойгов Iаддал–Хьамида, Долтмурзиев Султана, Ахриев Ислама, Мурзабеков Османа, Альдиев Султана, иштта дуккха а кхычар а язъяь произведенеш. Уж массавар а хиннав Базоркин Асланбекеи, Ахриев ЧхьагIаси, Долгиев Аьдалгиреи, Мурзабеков Османеи советий Iаьдал далалехьа мел язъяь произведенеш дика йовзаши, дукха езаши.


Ансервиль (Мез) — Википеди\n▼2707 стаг (2018 шеран 1 январь)\nАнсервиль (фр. Ancerville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Бетанкур-ла-Ферре, Шамуе, Шансене, Рош-сюр-Марн, Сен-Дизье, Кузанс-ле-Форж, Рю-о-Нонен, Соммелонн. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ансервиль_(Мез)&oldid=6665974»


Робсон (гуо, Къилбаседа Каролина) — Википеди\n34°38′ къ. ш. 79°07′ м. д.HGЯOL\nРобсон (гуо, Къилбаседа Каролина)\nинг. Robeson County\nЛамбертон (Къилбаседа Каролина)\n▼116 530 стаг (2020 шеран 1 апрель)\nХок (гуо, Къилбаседа Каролина), Камберленд (гуо, Къилбаседа Каролина), Блейден (гуо, Къилбаседа Каролина), Колумбус (гуо, Къилбаседа Каролина), Скотленд (гуо, Къилбаседа Каролина), Марлборо (гуо, Къилба Каролина), Диллон (гуо, Къилба Каролина), Орри[d]\n2463 квадратан километр\n45 881 ± 424\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Робсон.\nРобсон (инг. Robeson County) — АЦШ Къилбаседа Каролина штатера гуо. Центр – гӀала Ламбертон.\n134 168 ↗134 451 ↗135 019 ↗135 379 ↘134 841 ↘134 197 ↘116 530\nГуон майда 2463 км².\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Робсон_(гуо,_Къилбаседа_Каролина)&oldid=5077705»


БассегӀкль — Википеди\n43°33′38″ къ. ш. 0°36′48″ м. д.HGЯOL\nБассегӀкль (фр. Bassercles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.\nДозанашца йу АгӀжелос, БегӀи, КастельнегӀ, Пуданкс, ЛабегӀи, Со-де-Навай.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БассегӀкль&oldid=7811949»


NGC 4738 — Википеди\nNGC 4738, 2MASX J12510889+2847171, UGC 7999, MCG+05-30-103, IRAS F12487+2903, PGC 43517, SDSS J125108.90+284717.0, Z 159-92, Z 1248.7+2904, UZC J125108.9+284717, 2MFGC 10133, CAIRNS J125108.95+284717.6, LEDA 43517, RFGC 2391, [DFO95] 96\n0,01585 ± 1,0E−5\n73,45 ± 0,2 мегапарсек, 73,45 мегапарсек\n4751 километр в секунду\n12ч 51м 8,895с\n+28° 47′ 17,16″\nNGC 4738 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4738: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4738.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4738&oldid=5059415»


ГIалгIашний, нохчашний юкъара дов луьстуш ю Оьрсийчоь\nОьрсийчоьнан конституцин кхело ладоьгIна гIалгIайн а, нохчийн а агIонашка. Тидаме эцна къовсаме девллачу латтанийн бакъ дайша – орстхоша – кхелехь дийцинарг. Къамелаш а, документаш а юьхьар а оьцуш, сацамбан хевшина кхелахой.\nЕвкуров Юнус-Бек вара шена дуьхьал махкарчу гуламхоша, церан лидерша айбина къовсам Оьрсийчоьнан конституцин кхеле листа чубелларг.\nНохчийчоьнан парламентца а, куьйгалхочуьнца Кадыров Рамзанца а барт а бина, ши бутт хьалха шина мехкан доза къастош, нохчашна дIаделлаЕвкуровс а, парламенто а, министрийн кабинето а гIалгIайн латтанаш аьлла гIевттинчу Магасерчу жигархоша баттахь гергга митингехь латтийра нах.\nМайданашкара чубоьрзуш, протестхоша махкарчу конституцин кхеле дийхира тIеэцна сацам низамца богIуш бацар билгалдаккхар. Кхело кхочуш а дира и дехар – харц бу элира мехкан Iедало Нохчийчоьнца доза къастош бина сацам.\nШен бакъо яра я яцара доза къастош шина къоман векалша бина болх тидаме а эцна, сацамца тIечIагIбан, аьлла, Оьрсийчоьнан конституцин кхеле хаттар дахьийтира децIахь наха хьийзочу Евкуровс. Иштта ю къовсаман фабула йоцца йовзийтича.\nКонституцин кхеле, вистхила, позици йовзийта кхайкхира цуьнан куьйгалхочо Зорькин Валерийс Евкуров а, Кадыров а, шен сацамца Евкуров кху кхеле ваьккхина ГIалгIайчоьнан конституцин кхелан куьйгалхо Гагиев Аюб а, Несарара юкъархой а. Евкуров, Кадыров ца вахара кхеле – церан адвокаташ бара цигахь болхбеш. Ткъа Гагиевс ша гIур вац аьлла даржийра кхел йолаяллале.\nМехкийн дозанах болчу бертах официалехь жоп луш бара кхелехь меттигерчу парламентийн спикерш – Даудов Мохьмад а, Яндиев Мохьмад а.\n"Оха доьху доза къасторах болу барт тIечIагIбеш дина омра конституцица догIуш хилар билгалдар", элира Евкуровн цIарх адвокато Орлов Александра.\n"Теша, тахана билгалдер ду дерриг а, Оьрсийчохь федерализман хIоттам тIечIагIбина а боккхуш", тIетайра Кадыровн векал Берсункаев ГIаиб.\nОцу юкъанна: Бакъоларъяран "Машр" юкъараллин лидеро Муцольгов Мохьмада дIахьедина Интерфаксе, махкахь Нохчийчоьнца долчу дозанах хетарг къастош референдум хIоттор доьхуш кехат чуделла инициаторша ГIалгIайчоьнан харжамийн комисссе, аьлла. Цо бахарехь, халкъан референдум айъяйта оьшу 10 эзар куьг гулдан долор ду кестта, "хало а хир яц цуьнца".\nЕвкуровн адвокато иштта хазийра шен позици: "дозанаш къасточохь низамо ца боху нахе хетарг хетта", я "хIаъ", "хIан-хIа" аларо ца хоуьйту, стенгахула чекхдолуш хила деза доза.\nГIалгIайчоьнан конституцин кхело бинчу сацаман мах хадош, иза низамца ца богIу, шен йоцу бакъо тIеэцна шена кхело, элира адвоката Орловс.\nКадыровн агIо – адвокат Берсункаев – тIетайра оцу позицина. "Нохчийчоьнан куьйгалхочо а, ГIалгIайчоьнан куйгалхочо а шайна тIеэцна и дукъ, майралла, даиманенна чекхъяьккхина дозанан проблема", бохура цо.\nГIалгIайн парламентехь низамна дуьхьал хиллачу тобанах ву депутат Сабинин Андрей а, деношкахь ГIалгIайн дуьненаюкъарчу гуламан куьйгалле хаьржина волу юкъархо Погоров Ахьмад. Цушимма конституцина дуьхьал ду Евкуровс тIечIагIдина низам, цо хадайо ГIалгIайчоьнан территори, элира.\n"ГIалгIайн къам цкъа а реза хир дац шайгара латта дIадаккхарна, къуьйсур ду низамаша лучу массо а кепашкахь", дIахьедира Погоровс.\nОьрсийчоьнан президентан, Федерацин кхеташонан, Инарла прокуратуран векалша пачхьалкхан низамашца йогIу шина а республикан куьйгалхоша доза къастош яьхна гIулчаш, элира, дийхира Конституцин кхеле уьш бакъбар.\nДозанах долу низам\nНохч-ГIалгIайчоьнан автономи юьйхира 1991-чу шарахь. Шина къоман лаьттанаш къастоза дисира. Къовсаме елира Соьлжан а, МаьлгIабекан а кIошташкара массех юьрт а, царна гонахара латтанаш а.\nМасала, кхета дацара, муьлхачу махканна кхочу дозанера Аьршта. 2013-чу шарахь и юрт Нохчийчоьнан хила еза, аьлла дIакхайкхира Кадыров Рамзана. Ткъа 2018-чу шеран аьхка гIалгIайн юкъархоша аьрзнаш даржийра, цигахь, шайн йоцчу юьртахь, некъ буьллуш ю Нохчийчоь, аьлла.\nШи бутт хьалха Кадыровс а, Евкуровс а доза къастош барт бира. ГIалгIайчоьно дIаелира нохчашна даима а церан хилла лаьттан аса. Оцу хьоло гуламашка а, протесташка а бехира цхьаболу гIалгIай.\nОьрсийчоьнан Конституцин кхело листина Нохчийчоьнан а, ГIалгIайчоьнан а дозанах боьзна къовсам. ЛадоьгIна массо а агIонашка, низамийн охIланашка. Тахана-кхана дIакхайкхор бу шен сацам.\nКонституцин кхел йирзина а ялале гIалгIайн жигархоша сихха рогIерчу митинге кхайкхира мехкан бахархой. ДIахьедира, резадацар шордийр ду шаьш махкахь, аьлла.\nОцу юкъанна, "Конституцин кхело сацам баллалц, хинболчу сацаман мехаш а ца хедош, собар дахьара", аьлла дехар къадийра нахе президентан пресс-секретаро Песков Дмитрийс.


Тобанехь хIума юуш волучунна, шен накъостийн пурба а доцуш, ши хурма я муьлхха а кхечу хIуманах (ши юьхк) схьаэца мегаш цахилар\n742. Жабалат бин Сухьайма (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Тхо ибн Зубайраца цхьаьна долуш, йокъа хIоьттина шо деанера тхуна. ТIаккха тхуна хурманаш елира. (ХIума) юуш дохкуш тхо а долуш, тхуна юххешхула тIехволучу IабдуллахI бин Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) элира: «Шишша ма эца схьа, хIунда аьлча, боккъалаъ, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкина ду шишша схьаэцар». Цул тIаьхьа ша аьллачкнна тIе туьйхира цо: «… нагахь стагана цуьнан накъосто и дан пурба ца лахь»» (Бухари: 2455, Муслим: 2045).\nХIума мел яарах а вуза ца вузучо ала дезарг а, дан дезарг а\n743. Вахьший бин Хьарба (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «(Цкъа) АллахIан элчанан (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) асхьабаша элира (цуьнга): «ХIай, АллахIан элча, оха хIума юу - (мел йиъча а) дузац-кха тхо (Iабац-кха тхо)». Цо хаьттира: «Ша-ша юуш хир ю аша?». Цара жоп делира: «ХIаъ». (ТIаккха пайхамара (АллахIера къинхентам а, маршо а хуьлда цунна)) элира: «Ткъа шайн хIума цхьаьна а гуллой яа, АллахIан цIе а яккха - (и бахьана долуш) кхачанехь беркат хир ду шуна» (Абу Дауд: 3764).\nХIума шуьнан (бошхепан) йистошкара яа аьлла дина омра, цунна юккъера яар дихкина хилар\nХIокху декъана догIуш ду пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дешнаш: «…Хьайна хьалхха кховда (хьайна хьалха ерг яа)!» (Бухари, Муслим).\n744. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Беркат кхачанна юккъе дуссу - цундела цуьнан йистошкара яа, цунна юккъера ма яа» (Абу Дауд: 3772, Тирмизи: 1806, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» даржехь хьадис ду).\n745. IабдуллахI бин Бусра (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) (доккха дечиган) шун дара, «ал-гIарраъ» олуш, веа стага дехьа-сехьа а доккхуш. (Цкъа) цхьана Iуьйранна ламаз диначул тIаьхьа, и шун схьадеара. (Оцале цунна чу кхача бан бепиг дара аьтта). ТIаккха цунна гонаха гулбелира уьш. Уьш дуккха а гулбелча, голашна тIе охьалахвелира АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна). Цхьана Iаьрбочо хаьттира: «Оцу кепара хиина Iар хIун ду хьан?». АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) жоп делира: «Боккъалаъ, АллахIа дика лай вина (ваийтина ву) со, къар ца лун ницкъбархо (зуламхо) ца вина Цо со!». Цул тIаьхьа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла: «Йистошкара схьаэца (яа) аша, буьххьераниг хьемае, (тIаккха) беркат дийр ду шуна цуьнгахь» (хIара хьадис дикачу иснадаца Абу Дауда дийцина: 3773).\n «ал-гIарраъ» - кIайн; къегаш.\n Кхузахь дуьйцург - тIедеш долу духьа-ламаз ду.\n Къовларшна юккъехь долу дешнаш - хIара хьадис дийциначарех цхьаьннан дешнаш ду.\n(Муьлхха а цхьана хIуманна) тIе а тевжина хIума яар дика цахилар\n746. Абу Жухьайфа ВахIба бин IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Айса хIума юучу хенахь (цхьана а хIуманна) тIетевижий ца юу аса» (Бухари: 5398).\nХаттIабис аьлла: «Кхузахь дуьйцучу «ТIетевжина» бохучуьнан маьIна - «Шена кIелларчу маттана тIетевжина хиъна Iийриг ву». (Пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) ала лиънарг: ша маттана а, гIайбешна а тIе хиъна Iаш цахилар ду, алсамо хIума яа Iалашо ерг хааре терра. Амма иза охьахуу - хьалагIатта кийчча а волуш, паргIатваьлла охьахиъна а, мацалла малъяллал (бен кхин сов) хIума яа (хиъна а воцуш)».\nИза - ал-ХаттIабин къамел ду. Кхечара «ТIетевжина» бохучуьнан маьIна – «АгIор а ваьлла, шен агIонна тIетевжина Iуьллург ву» аьлла до. Ткъа цуьнах дерг дика хуург АллахI ву.\n747. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гира сунна - голаш аййина, лаьттахь хиина, хурманаш юуш Iаш» (Муслим: 2044).\nЯахIуманна тIе алссам куьйгаш кхийдор (дика хилар)\n755. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шиннан кхача кхаанна а тоьу, ткъа кхааннан кхача веанна а тоьу» (Бухари: 5396, Муслим: 2058).\n756. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а,маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Цхьаьннан кхача шинна тоьуш бу, шиннан кхача веанна тоьуш бу, ткъа веаннан кхача бархIанна тоьуш бу». (Муслим: 2059).\nХина тIе хIуп бахар дика цахилар\n765. Абу СаIид ал-Худрис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хина чу хIуп бахар дихкиначу хенахь цхьана стага элира: «(Ткъа цкъацкъа) кедахь нехаш ма го суна». (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) жоп делира: «ТIехкхийса уьш (дIаIанае уьш)». (Оцу стага) элира: «Боккъалаъ, хIаваъ цкъа чуоьзарах ца Iеба со!». (ТIаккха пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) элира: «ХIета хьайн бетера дIабаккхахьа кад»» (Тирмизи: 1888, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» дарж долуш хьадис ду).\n766. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршина) аьлла: «Пайхмара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкина пхьегIина чу садеIар а, цунна чу хIуп бахар а» (Тирмизи: 1889, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» дарж долуш хьадис ду).\n Вуьшта аьлча: «Хьайн бетера юхабаккхахьа кад».\nНахана хи малош волучу стага ша тIаьххьара малар суннат хилар\n773. Абу Къатадата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нахана хи малош волучо ша тIаьххьара молийла» (Тирмизи: 1795, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» хьадис ду).\nМадаре хиларан дуьхьа (тIехдеза я кураллин) духарш лелор дитар суннат хилар\nХIокху декъана догIу цхьадолу хьадисаш хIинцале а далийна «Мацаллин а, шогачу дахаран а дозаллех дуьйцучу декъехь»\n802. МуIаз бин Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «АллахIана хьалха муьтIахь (эсала) хиларна, (шен и лелон) таро йоллушехь (деза) духар (лелор) дитиначуьнга къематдийнахь (Шен берриге) кхолламашна хьалха АллахIа кхойкхур ву - цуьнга шена иманан духарах тIедоха луъург харжийтаран дуьхьа» (Тирмизи: 2482, цо аьлла хIара «хьасан» даржехь хьадис ду).\n 56-гIа лоьмар йолучу декъе хьажа.\nДухар хоржучу хенахь юккъера барам ларбар суннат хилар - нах кхаьрда болучунна тIехь кхачам а ца беш, нагахь иза цхьана хьаштанна я ШарIо лоьхучу Iалашоне кхача дацахь\n803. Iамр бин ШоIайба дийцина, шен дас дийцира шен дендегара, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Боккъалаъ, АллахI дезаш ву ша диначу диканийн лараш Шен лайна тIехь гар» (Тирмизи: 2820, цо аьлла хIара «хьасан» даржехь хьадис ду).


Туртур — Википеди\nТуртур (фр. Tourtour) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Прованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Вар. Дозанашца йу Вериньон, Ампюс, Опс (коммуна), Флейоск, Виллекроз. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Туртур&oldid=5191748»


Генарчу Малхбалера говзанчаш ларор буй Дагестан кIелхьаръяккха?\nТайпа-тукхамалла, коррупци, куьйгалхойн стешхалла...\nДагестан инвестицеш тIеоза Iамор ю кхечу регионашкарчу кураторша\nДагестан инвесторшна марзяън арабаьккхина некъ дуккхаза а хедда. Амма ца буьту иза тесна: махкахь дукха хан йоццуш болх бан йолаелла инвестицеш гергаузу Генарчу Малхбалера агенталла.\nЕза Iалашонаш ю агенталло юьхьаръэцнарш: инвесторш а лохуш, Дагестанехь проекташ чекхъяхар а, Генарчу Малхбале Къилбаседа Кавказера инвестицеш дIаозар а.\nГенарчу Малхбале а, Арктике а инвестицеш дIаийзош хьийза цигарчу федералан гонан куьйгалхо Трутнев Юрий ву хIинца Къилбаседа Кавказ шен тергоне эцнарг.\nНизамаш талхорца гоьяьллачу “Къилбаседа Кавказ кхиоран корпорацин“ директорийн кхеташонна юкъавахна агенталлин инарла директор Петухов Леонид. Ткъа корпорацин коьрте хIоттийна Нижний Новгородан губернаторан гIовс лаьттина волу Харин Сергей (Трутневс къастош ву корпорацин куьйгалхо).\nАлибеков Артур коьртехь волчу “Дагестан кхиоран корпорацино“ хан хьалха шена хьалха хIиттийна хиллачу Iалашонел сов къаьсташ яц “Къилбаседа Кавказ кхиоран корпорацин“ Iалашонаш. Дагестанера корпораци евза “гIамара тIехь гIаланаш йотта“ хууш хиларца. Генарчу Малхбалехь юхаметтахIутту энергетика “кхуллуш“ хьийзира цхьа хан хьалха ша Алибеков а.\nТIебаьхкинчу говзанчашка ийзалур юй регионе инвестицеш? Генарчу Малхбалехь IаьIна зеделларг пайде дуй Дагестанна?\nДагестан: балха воьду аьлла, араваьлларг – тIепаза вайра\nШеко кхуллу перспективаш\nЭкономиста Дохолян Сергейс шена ца евза элира Генарчу Малхбалехь кхочушъялур йолу дагестанхойн инвестпроекташ. Шина регионан башхаллаш сов дукха ю, Генарчу Малхбалехь лелла хьесапаш Къилбаседа Кавказехь чекхдевр ду аьлла ца хета цунна.\nТайпа-тукхамалла, коррупци, Iедале боцу тешам – оцу дерригено а ца магадо инвестицешна махка кхача, аьлла хета Дохолянна. “Къилбаседа Кавказ ца хуьлийла дацара инвесторшна пайде, амма цигарчу сакхташа новкъарло йо экономикана кхиа. Менеджераш бац бехке, бухара хьал ду. Масала, коронавирус яржаро а гайтина мила, хIун ду кхузахь урхалла латтош, хьенан карахь ледара бу Iедало шега белла мукъ. Бахархой ца теша куьйгалхойх. И тешам меттахIотто беза цкъа, тIаккха кхайкха беза инвестпроекташна менеджераш. Иза ца дахь, Марс тIера кхайкхарх а бац хила пайда. “Дагестан кхиоран корпораци“ йолуш яра, амма ца дина цо цхьа а диканиг. Хаттар-м дисина: стенга даьхьна ахча? “- боху Дохоляна.\nЭкономист Халилов Халил теша Дагестане инвестицеш кхочург хиларх. “Дагестан кхиоран корпорацино“ кхочушйира цхьайолу проекташ, боху цо: “Самур-арахь юхаметтахIутту энергетикан проект чекхъяккха гIерта Алибеков Артур. Цуьнан корпораци банкрот ю, амма и стаг жигара хьийза, проект кхочушъян араваьлла. Цуьнан жигараллах цхьа пайда бала а мега“.\nТкъа шех “Дагестан кхиоран корпорацех“ ала дика дац Халиловн а. “Ахча дукха дIахуду, хуьлу са яц гуш. Цхьа а проект яц кхочушйина. Ур-атталла туризмехь а. Матлас а, хIордайист а кхиорах лаьцна проект яра хIоттийна – ца яьлла чекх. Дуккха а деллера ахча, амма иза нохчийн проекташна дIадахара, Кхарачой-Чергазийчу а, ГIебарта-Балкхаройчу а хьажийра. Дагестанехь ехха хIордайист ю, амма ахча дац“, - боху Халиловс.


Конспект урока на тему "Даккхийчу элпашца язден дешнаш\nИнфоурок › География ›Конспекты›Конспект урока на тему "Даккхийчу элпашца язден дешнаш\nТема: «Даккхийчу элпашца яздеш долу дешнаш»\n1алашо: даккхийчу элпашца яздеш долу дешнаш довзийтар, царех йозанехь нийса пайдаэца 1амор.\nПредметни: дешархошна евзар ю доллара , юкъара ц1ераш. Хуур ду уьш вовшех къасто, 1емар ду уьш йозанехь нийса билгалъяха (доллара ц1ераш даккхийчу элпашца язйо, юкъара ц1ераш –кегийчу).\nРегулятивни: учебника т1ехь далийначу хаттарх пайда а оьцуш урокан 1алашо билгалъяккха хуур ду дешархошна. Материалах пайда а оьцуш шайн белхан план х1отто, цуьнан рог1аллица кхиамаш баха хуур ду.\nКоммуникативни: дешархошна 1емар ду хьехархочун хаттаршна жоьпаш дала, шайна хетарг книги т1ехь ялийначу материалах пайда а оьцуш т1еч1аг1дан.\nПознавательни: хуур ду учебникаца болх бан, оьшу материал каро , цунах пайдаэца. 1емар ду доларчу , юкъарчу ц1ердешнийн башхаллаш къасто.\nЛичностни: ненан маттах дозалла а деш, нохчийн мотт дика 1амо лаам болуш дика аг1онаш кхуьур бу дешархойн амалехь.\nЦ1ера болх таллар.\n-Х1ун еллера шуна ц1ахь кхочушъян? (Шардар № 7, бакъо).\n-Муха кхочушдан деза шардар? (Предложенийн чаккхенгахь оьшу хьаьркаш а х1иттош, х1ора предложении доккхачу элпаца язъеш кхочушдан дезаш дара).\n-Д1аеша хьалхара предложени. Муьлха хьаьрка диллина аша цуьнан чаккхенга?\n-Д1аеша шолг1а предложени. Муьлха хьаьрк диллина цуьнан чаккхенга?\n-Муха яздо предложенин хьалхара дош?\n-Муьлха хьаьркаш дохку предложенин чаккхенгахь?\nIII. Хетачу аг1ор 1алашонаш х1иттор.\nДешнаш тобанашка декъар.\nМохьмад, к1ант,Эсила, йо1, Барза,ж1аьла, Ч1ама,етт, юрт, Чари-Мохк, урам, Машаран.\n-Д1адеша дешнаш. Муьлха дешнаш яздина даккхийчу элпашца? Муьлха дешнаш яздина кегийчу элпашца?\n-Шина тобане а доькъуш , д1аязде уьш. Муьлха дешнаш яздина аша хьалхарчу тобане? (Мохьмад,Эсила,Барза,Ч1ама, Чари-Мохк,Машаран).\n-Муьлхачу билгалонашца далийна аша уьш цхьана тобане? (Уьш даккхийчу элпашца яздина).\n-Муьлха дешнаш яздина аша шолг1ачу тобане? (К1ант,йо1, ж1аьла, етт,юрт, урам).\n-Муьлхачу билгалонашца далийна аша уьш шолг1ачу тобане? (Уьш кегийчу элпашца яздина).\n-Д1адеша учебникан авторша вайна талла х1оттийна х1аттар. (Кхин муьлха дешнаш яздо даккхийчу элпашца).\n-Стенах лаьцна дуьйцур ду вай тахана урокехь?Х1ун кхиамаш бохур бу аша?\nСуна девзар ду…\nСуна хуур ду…\nАса кхочушдийр ду…\n-Вайна тахана хуур ду муьлха дешнаш яздо даккхийчу элпашца.\nIV.Керла тема хьехар.\n-Д1аеша 6-чу аг1он т1ера бакъо. Муьлха дешнаш яздо даккхийчу элпашца?\n-Д1адеша хьалхарчу б1ог1амалгера дешнаш. Х1унда яздина уьш даккхийчу элпашца? (Уьш ц1ераш ю, цундела даккхийчу элпашца яздо уьш).\n-Уьш доллара ц1ераш ю. Долара ц1ераш даккхийчу элпашца язйо.\n-Д1адеша шолг1ачу б1ог1амалге шаьш яздина дешна дешнаш. Х1унда яздина уьш кегийчу элпашца? (Уьш долара ц1ераш яц).\n-Уьш юкъара ц1ераш ю. Ша сана йолчу моссо а х1уманах яккха йиш йолу ц1е юкъара ц1е ю.\n2. Берашка шайга болх байтар.\nШардар№ 9, аг1о 6.\n(Бераша шаьш кхочушдо шардар).\n3. Доларчу ц1ерийн тидам бар.\nШардар № 12, аг1о 6.\n-Д1аеша байт. Муьлха дешнаш яздина даккхийчу элпашца? (Хьуьстиг,Пису).\n-Х1унда яздина и дешнаш даккхийчу элпашца? (Уьш долара ц1ераш , цундела даккхийчу элпашца язйо).\nШардар№10, аг1о 6.\n-Д1адеша т1едиллар. Муха кхочушдан деза шардар? (Т1адамийн метана шен ц1е е , фамилии а язъян еза).\n-Муьлхачу элпашца язйо фамилеш, ц1ераш? (Даккхийча).\nV. Сада1аран миноташ.\nВай яздира , яздира.\nКуьйгийн п1елгаш к1аддира.\nВай жима садо1ар ду,\nВай юха а яздийр ду.\nVI. Керла тема кхин д1а а хьехар.\nТекст предложенешка екъар.\nШардар№ 13, аг1о 7.\n-Д1адеша т1еллар. Муха кхочушдан деза шардар?(Предложенийн чаккхенга оьшу хьаьркаш а дохкуш,х1ора предложени доккхачу элпаца а яздеш, кхочушдан деза шардар).\n-Х1ун ю Ибрах1иман? (Ибрах1иман ж1аьла ду).\n-Муьлха хьарк дуьллур ду аша оцу предложенин чаккхенга? (Т1адам).\n-Х1ун ю цуьнан ц1е? (Цуьнан ц1е Бастон ю).\n-Муьлхачу элпаца яздо предложенин хьалхара дош? (Доккхачу).\n-Муьлха хьаьрк дуьллур ду аша цуьнан чаккхенга? (Т1адам).\n-Муха ж1аьла ду иза? (Дика ж1аьла ду иза).\n-Х1ун ю цуьнан доттаг1? (Цуьнан доттаг1 ду Пису).\n-Маса предложенех лаьтта и дийцар? (Еа предложенех).\n-Предложенешна юкъара муьлха дешнаш яздина даккхийчу элпашца? Х1унда?\n2. Карточкашца болх бар.\n(Хьехархочо д1адоькъу берашна карточкаш).\n1.Г1алаташ а нисдеш,д1аязъе предложенеш.\nСан ц1е мохьмад ю. Сан фамилии батаров ю. Сан ден ц1е хьасан ю.\nСан ц1е мохьмад ю. Сан доттаг1чун ц1е индарби ю. Сан ж1аьлин ц1е борзик ю. Индарбин цицган ц1е пису ю.\nСуна хии …\nСуна 1еми …\nАса кхочушди …\nVIII. Жам1 дар.\n-Муьлха дешнаш яздо даккхийчу элпашца?\nIX. Ц1ахь бан болх балар.\n1.Шардар№ 11, аг1о 6.\n2. Бакъо , аг1о 6.\nУчебник: ««Нохчийн мотт (Чеченский язык)»», Солтаханов Э.Х., Солтаханов И.Э., Эдилов С.Э.\nНомер материала: ДБ-1375113


Къилбаседа-ХӀирийн Автономин Советски Социалистически Республика — Википеди\nКъилбаседа-ХӀирийн Автономин Советски Социалистически Республика\nЦæгат Ирыстоны Автономон Советон Социалистон Республикæ\n1936 шаран 5 декабрь\nКъилбаседа-ХӀирийн Автономин Советски Социалистически Республика (Къилбаседа-ХӀирийчоь) (хӀир. Цæгат Ирыстоны Автономон Советон Социалистон Респу́бликæ, (Цæгат Ирыстон) — РСФСРн автономни республика, иза хилла 1936 тӀера 1991 шо кхаччалц.\nКоьрта гӀала — Орджоникидзе.\n↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г.. Архив йина хьалхара хьостан чура 2011 шеран 23 августехь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Къилбаседа-ХӀирийн_Автономин_Советски_Социалистически_Республика&oldid=883820»\nХӀокху агӀон тӀаьххьаралера хийцам: 2015, 5 ноябрь, 10:05.


Нохчийн Кегийрхошна Лергах Мехий Доху Пропагандисташа\nЧиллан-бутт 22, 2012\nНохчийчоь -- Оьрсийчоьнан конституцин де Соьлжa-ГIалахь, кегийрхойн гулам, 12ГIу2010\nТайп-тайпанчу министараллийн а, муфтиятан а, кегийрхойн комитетан а векалш юкъахь болуш, говзанчийн тобанаш ю кIошташкахь кегийрхой тIемалошна тIаьхьа ца базийта, кхетош-кхиоран белхаш дIахьош.\nКегийрхойн а, кхиазхойн а гIаттамхошка дог-ойла ца латтийта а, уьш царна тIе ца лестийта а, цаьрца тIекаренаш лелош, церан агIончаш хиларх уьш ларбан а Iалашонца кхоьллина ю Нохчийчохь масех говзанчийн тоба. Цуьнан декъашхой бу динан урхаллин а, дешаран а, Iилман а министраллин а биста кхаччалц, тайп-тайпанчу Iедалан комитетийн векалш.\nЦара карарчу хенахь кIошташка а, ярташка а дIаса а оьхуш, доьшийлашкахь а, ишколашкахь а, цхьацца Iедалан бахамашкахь а, массо тIегIан бохург санна ,бахархошца а, церан берашца а дIахьош цхьаьнакхетарш ду . Цу тобан декъашхоша тIекхуьучу чкъуран дай-наной, гергарнаш, цхьа билггал масалш а далош самоне боьху, шайн бераша лелочуьнан а, церан уьйр-марзонийн а тахана бала кхачаре кхойкху, кхана тIаьхьа ца хилийта.\nТеркйистан кIоштахь болх бечу тобан коьртехь ву, масала, пачхьалкхан цIийнехь кегийрхойн гIуллакхийн комитетехь говзанча-эксперт волу Индербиев Альберт. И ву дуьйцуш шаьш арабаьккхинчу некъах.\nИндербиев: «Арабаьккхина некъ кегийрхошлахь дIахьош цхьа профилактикан болх санна хIума ду. КIошташкахь, ярташкахь мероприятеш еш ду тхо. Цу юкъаозийна ю кегийрхойн комитет а, парламент а, кхийолу Iедалан урхаллаш а».\nМаршо Радио: Шун Iалашо тIемалошца уьйр йолу кегийрхой юхабахар ю-кх?\nИндербиев: « Ю, ю. Царна ма-дарра хьал довзийтар, идеологех уьш кхетор, кхиийтар ю тхан Iалашо. Цара кегий нах шайна тIаьхьабазо цхьацца хIилла-кийтарлонаш лелайо, интернетан зIенехь, масала. И саннарг ца хилийтархьама, церан низаман а, бакъонийн а культура, хаарш лакхадаха деш ду оха тхаьш дийриг. Уьш ларбалийта».\nИндербиев Альберт тешна ву, юьхьарлаьцначу мехалчу гIуллакха тIехь шайн кхиамаш бу аьлла а, ша а, шен накъосташа а дуккха а кегийрхойн а, кхиазхойн а бIаьргаш схьа а боьллуш, вочу, зуламечу некъах ларбала гIо деш ду аьлла а.\nМаршо Радио: Кхиамаш бу аьлла хетий шуна юьхьарлаьцначу гIуллакхехь?\nИндербиев: « Шеко а йоцуш, кхиамаш бу. ХIара болх оха стохка дуьйна болийна бу. Тхойга кхочучу хаамаша чIагIдо кхиамаш хилар. Оха массо а цхьаьнакхетаршкахь дIаолуш ду, шайна тIеIаткъам бан гIерта аьлла, жимма а шайн шеко кхоллалахь, шайца интернетан зIенехула тIемалошца юкъарло лело луурш бовлахь, сихонца тхайга хаийтар. Ярташкахь, кIошташкахь имамаш бу, полицин белхой бу, хьаькамаш а… Цигахь ца лаахь, Соьлжа-гIалахь тхо а ду, МВД ю… Тхан Iалашо цхьаъ ю – кегийрхой церан идеологех кхиор, зуламах ларбар»\nКегийрхой кхетош-кхиоран хьокъехь къамел динчу говзанча -экспертана хетарехь, "вахьабхойн" болам-идеологехь а, гIаттамхошка шовкъ-марзо латтарехь а, кхиъна богIучу кегийчарна, кIарг балале, дукха гена бовлале, гIо дар коьртачех коьртаниг ду.\nАла дашна, цу ткъех стагах лаьтташ йолчу тобанна юкъахь, дахаран муьлхха а агIо кхето охIла болуш, говзанчаш белахь а, цара жоп луш а, я хIоттош а дац, стенна, хIун ца тоьуш, хIун бахьаненна тIаьхьабозу кегийрхой гIаттамхошна, боху хаттар. Ишта хIара мегар ду, хIара мегар дац бохучу кепехь, чIагIамаш бахкар доцург, цара кхузахь тергаллучу хьолаца дузуш дац кегийрхойн а, кхиазхойн а гIаттамхошна тIаьхьабазар а, дуьхьалонан боламе кегийчу нехан дог-ойла латтар а.\nКхин а билгало йоллуш аьлча, тIекхуьу чкъор кхетош-кхио арабевллачара, жоп каро а, лаха а цхьана а кепара ахкаме дохуш дац махкахь белхан а, дешан маршонан а, хаамийн а къоьлла хилар, Iедалехь болчара низамаца богIуш боцу токхамаш бичий бен цхьа гIуллакх чекхдолуьйтуш цахилар, къинош доцург, кхузахь маьхькIамхоша массо хIума а ахчане дерзийна хилар.\nКегийрхой кхетош-кхио, тIемалошна уьш тIаьхьа ца базийта, церан дай-наной самоне беха арабевллачара, дан а доцуш, нохчийн юкъараллина хийра долуш санна, тергамза дуьтуш ду ира хеттарш. Дуьтуш ду цадийцаро уьш лакъош долчуха, хьеха мел ца ди а, оццу кегийрхошка а, кхиазхошка а ирсан а, нийсонан а дакъа а кхаьчна, уьш лехамехь хила цхьа бахьна а, я хьашто а йоцуш санна.\nНохчийн Кегийрхошна «Лергах Мехий доху» Пропагандисташа


Будо-мат (татами) 'ласточкин хвост' 2 х 100 х 100 см. (75 кг/м3) по цене 1350 рублей в Красноярске\nБудо-мат (татами) "ласточкин хвост" 2 х 100 х 100 см. (75 кг/м3) в Красноярске\n[SERVER_SOFTWARE] => Apache/2.4.25 (Debian) [SERVER_NAME] => krasnoyarsk.boyko-sport.ru [SERVER_ADDR] => 127.0.0.1 [SERVER_PORT] => 80 [REMOTE_ADDR] => 54.80.173.217 [DOCUMENT_ROOT] => /var/www/boyko/data/www/boyko-sport.ru [REQUEST_SCHEME] => http [CONTEXT_PREFIX] => [CONTEXT_DOCUMENT_ROOT] => /var/www/boyko/data/www/boyko-sport.ru [SERVER_ADMIN] => webmaster@boyko-sport.ru [SCRIPT_FILENAME] => /var/www/boyko/data/www/boyko-sport.ru/index.php [REMOTE_PORT] => 47492 [REDIRECT_URL] => /budo-mat-tatami-lastochkin-hvost-2-h-100-h-100-sm-75-kg-m3 [REDIRECT_QUERY_STRING] => _route_=budo-mat-tatami-lastochkin-hvost-2-h-100-h-100-sm-75-kg-m3 [GATEWAY_INTERFACE] => CGI/1.1 [SERVER_PROTOCOL] => HTTP/1.0 [REQUEST_METHOD] => GET [QUERY_STRING] => _route_=budo-mat-tatami-lastochkin-hvost-2-h-100-h-100-sm-75-kg-m3 [REQUEST_URI] => /budo-mat-tatami-lastochkin-hvost-2-h-100-h-100-sm-75-kg-m3 [SCRIPT_NAME] => /index.php [PHP_SELF] => /index.php [REQUEST_TIME_FLOAT] => 1638506618.409 [REQUEST_TIME] => 1638506618 )


Оьрсийчоьнан президента Путин Владимира юха а дIахьедина, ша вац вакцина нахе ницкъаша яйтийта реза, аьлла. Амма Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан кийча ву шен мохк, муьлхха а мах белла а, товш гайта. Республикехь вакцинаци ярх а хьакхало и лаам. ХIинца машенаш дIайоху Нохчийчохь вакцина тохийтина боцчу дайшкара, Iедалан белхахой декхаребо мехий деттийта поликлинике берриг доьзал бига, университетера хьехархой а дIабохур бу боху вакцинацех къехкаш хилахь. Де-юре стагга вац ницкъаша тIетеIош, амма де-факто некъ ца буьту бахархошна вакцинаци ца яйта.\nНохчийчоьнан бахархошка вистхуьлуш, Кадыровс Мангал-беттан 26-чохь хаийтира махкахь ковид-ун марсадолуш дуйла.\n"Нохчийчохь, ерриг а пачхьалкхехь а санна, цамгар яьржаш ю юха а. ДIадахначу кIиранах субъектехь дарбан хIусамашка уьно кхачийнарш 25-нне ца кхоччуш хиллехь, хIинца и терахь 60-ннал совдаьлла", – элира мехкан куьйгалхочо.\nХьал толуш доцийла гойту меттигерчу телеканалашкахула могашаллин министр Сулейманов ЭльхIам гайта волоро – пандемин кхоаьлгIа мур болабала тарло олу цо кест-кеста.\nМехий деттийтар цIеххьана чехкаделира Мангал-беттан 26-чохь Кадыровс кхерам тесча – ковид-диссиденташ дарбан хIусамашка массарел тIаьхьа бен ма бита, "хаийта мел кхераме ду хIо ца тоьича", - элира цо.\nРегионерчу Iедалхоша иштачу гIулчашца аутсайдерийн могIарара лидерийн могIара яьккхира республика. Иза массо а субъектел хьалха хилар хаийтира Мангал-бутт боьрзуш Путине вице-премьера Голикова Татьянас.\n"Суна хазахета вайн бахархоша лаккхара кхетам гойтуш, массара а цхьабосса вакцинаци йойтуш", – яздина Кадыровс шен телеграм-каналехь.\nАмма Нохчийчуьрчу бахархоша ца боху социалан машанашкахь шаьш лаамехь лела вакцинан мехий деттийта.\n"Кавказский узел" газето бечу хаамца, Нохчийн университетан хьехархо цец-акъ ваьккхина шега куьйгалло яздинчо: хьо балхахь вуьтур вац, герггарчу деношкахь вакцинаци яйтина ца хилахь! Ткъа ша Iилманча-м вац дуьхьалваьлла лелла, ханна тIаьхьависар доцург.\nЦхьаммо а лелор яц машен, вакцинаци йина вацахь\nСоьлжа-ГIалахь таксилелорхочо дийцира Кавказ.Реалиин корреспонденте, шайн паркехь "иттех де хьалха, стагга а юкъах ца вуьтуш, балхах бохорна кхерамаш а туьйсуш, массаьрга яйтина вакцинаци, ца йинарг балха вуьтур а вац боху", аьлла.\nОццу маьIнехь бара социалан машанашкахула бен хаамаш а. Цхьана нохчийн оппозицин паблико яздора, "хIинца кадыровхоша, машенаш а сецош, хоьтту вакцинаци ярах долу кехат, иза дацахь, дIайоху машенаш", аьлла.\nХьалха-Мартанарчу администрацин белахочо Лидас (цуьнан дехарца хийцина ю цIе - ред.) дийцарехь, цуьнан коллегаш декхаребина, шаьш хьовха, шайн гергарнаш а вакцинаце кхачо, дена-нанна, вежаршна-йижаршна мехий деттарх долу кехаташ гайта.\nИзза хьал ду полицехь а, кхечу ницкъаллин урхаллашкахь а. "Белхахошка аьлла, "результат ян еза" вакцинаци йина боцчарна тIехь. ХIинца хIора белхахо декхаре ву шеца масех стаг мехий детта вига. Белхахочо [полицин] шеца стаг валаво, дIаяздо иза валийнарг "хIара ву", олий, хаам бо – 1ADAT телеграм-канало.\nШуьйта эвлан йистехь\nЛаьмнашкарчу Веданахь хьехархочо дийцира Кавказ.Реалиига, вакцинаци еш видое йоккху, аьлла. Цо бахарехь, маха кечбеш а, тухуш а гайтийта дIатарйина камераш. Цхьаболучара маха туху кеп а хIоттайой, иза ца тухуьйтуш меттигаш йогIура, боху хьехархочо.\nОццу Веданахь дIакхайкхийна, йохк-эцар ян меттиг бугIучуьнгахь вакцинаци йина сертификат хуьлда, аьлла. Оцу бахьаница вакцинаци ярх долчу тоьшаллах боккху мах бистина 3 эзар соьма тIера 10 эзарне кхаччалц.\nМангал-беттан 28-чохь Веданара С. Раиса дарбан цIийне дIа ца эцна шен цомгуш хиллачу бераца, вакцинан маха тохийтина яц аьлла. ЦIаяхана, маха а тохийтина, шозлагIа яхана иза мехкан шахьара. Ткъа тIаьхьо оцу дарбан цIийнехь цунна хаийтина, бер дакхош йолчу нанна мехий детта мегаш доцийла.\nШинарин дийнахь, Мангал-беттан 29-чохь, Соьлжа-ГIалара Шуьйта боьду некъ бара бихкина – машенийн дайшка а, пассажирашка а вакцина ярх долу тоьшалла хоьттура. Кавказ.Реалиис бина и хаам бакъбира оппозицин 1ADAT телеграм-канало.\nКавказ.Реалиин корреспондента хеттарш дира Соьлжа-ГIалин урамашкахь. Арахьара меттанаш хьоьхучу Камилас бохура, шайга цкъачунна ца хоьтту вакцинан сертификат, амма иза хиндерг ду.\nБерийн бешара массо а белхахой декхаребина вакцина яйта\n"Ас хьалха болх бинчу берийн бешарчу белхахошна тIедожийна вакцинаци яйта. Дукхахберш реза бацара, амма яйтина. Ца яйтахь, болх бита аьллера цаьрга", – элира педагога.\nФитнес-тренера Амината шайн центрехь "массарна а баледаьхна и мехий", - бохура.\n"Балхахь тхуна тIедожийна вакцинаци яйтар, клиенташкара а деха деза оха вакцинаци ярх долу тоьшаллаш. И хьал оха муха лардо толлуш, хьовсархой лелар бу аьлла", - билгалдаьккхира Амината.\nЦхьана министраллерчу белхахочо Юсупа бахарехь, церан хьукматехь а ву "массо а мехий деттийта хьийзош".\n"Ас аьлла куьйгалхочуьнга, маха айса тухуьйтур бац, хIума хала ца хеташ, даржера дIа а вер ву хьашт делахь. Со ца теша оцу вакцинах", – элира даржхочо.\nМангал-беттан 26-чохь Нохчийчохь вакцинан хьалхара компонент тохийтина вара 175 671 стаг (31,5%), шолгIаниг тохийтинера 83 535 вахархочо. Цул тIаьхьа кхо де даьлча махкахь вакцинаци йина вара 220 эзар вахархо. Иза Оьрсийчохь уггаре сиха болар ду.\nТуьканийн неIаршна тIелатийна го республикехь, вакцинаци йина воцург чуван мегаш дац боху кехаташ.\nIедалан хьукматна чувоьдучуьнгахь а хилла деза изза тоьшалла.\nIедалхоша бахарехь, махкахь 38 лоьрийн пункт ю вакцинаци еш. Лела мехий детташ лоьрийн тобанаш шаьш а. Полицин белхахой бу царна уллебевлла лелаш.\nХIиттош долу дехкарш муха лела, уьш мел довзуьйту нахана – иза ду коьрта\nБакъоларъярхойн Human Rights Watch организацин Оьрсийчуьрчу программин куьйгалхочунна Локшина Татьянина хетарехь, "коьртаниг ду, хIиттош долу дехкарш муха лела, уьш мел довзуьйту нахана. Москвахь омранаш арахьоьцу, масала. Ткъа Нохчийчохь ца го дехкарш низамашкахула деш".\nАдамийн бакъонийн эксперташ къера бу, хила деза пандемин муьрехь цхьацца дехкарш, амма ца деза царех къайле ян, тIех шога хила а ца деза уьш. Хила тарло вакцинаци яйтар цхьаццадолчу, наханна юкъахь болхбечу адамашна, тIедожийна. Иштаниг Оьрсийчохь хилла ца Iаш, дозанал арахь а ду лелаш.


Зелимхан Яндарбиев: Дика к1ентий-м дара шу, амма массо дарж дезаш хиллера шу!!! - Chechenews\nГлавная » Все Новости » Главная новость » Зелимхан Яндарбиев: Дика к1ентий-м дара шу, амма массо дарж дезаш хиллера шу!!!\nВалЛах1и ца хиллера Зелимхас дерриг оьрсийн эскар махках даьлла, оьрсийн паччахьца куьг яздаллалца цхьа харжамаш байта безаш. Эццехь ловзо бехир оьрсеша шай эскар эшийна болу вайн къонахий. Оцу оьрсийн ловзамо дохийна метта ца хуттуш х1окху дийне схьакхаьчна вайн къам. Djamboulat Souleimanov\nБехира валлахьи,Вайга сиха выбораш ма яйта, Вай кийча дац, 6 бут хан ,мукхане ялийта, 1 хоржур ву Вай таккха, Тхо дукхах дерш цо бохучух кхета а кхетар,. Амма реза воцург А. Масхадов Вара,цунна техь хьиттинарш бара, и карзах воккхуш. Т!аккхи бе Шамильс шен кандитатура выставить ца йира.\nАргунехь ,совещанехь, Масхадовс ,Шамиле элира , Хьай кандитатура снять е , министр обороны пост ю Хьуна ! Ша пожарник хилла армехь,элира Шамильс. Шен программа а ю, Я иду на выборы ! Барт ца хилира !, Иса Мадаев


Шина 8х 25 бух. М1Т: продажа, цена в Караганде. Металлические полосы от "ТОО Караганда Систем - Цветной металл." - 40283482\nШина 8х 25 бух. М1Т\nШина 8х 25 бух. М1ТВ наличии


Россе Федераце президента амарца, ший амала декхараш тIехдика кхоачашдарах ГетагIазанаькъан Тимура венначул тIехьагIа «Орден мужества» яха совгIат делар\nАгIой бетта 10 ди 2022 шу\nХалеи лоацеи хилар ГетагIазанаькъан Тимура вахара никъ. Эскарера цIавеча, Октябрьске ваьха, деналах визза хинна зIамига саг Москверча гуманитарни университете деша эттар. Бакъда, 1992 шера хиннача хатаро толхадир деррига а.\nДе доацаш байна да, нана лохаш, ше моастагIашта кара вахар из. Цигара мукъаиккха го боахаш лелаш, юха а лаьцар. Цигара мукъаваьлча дукха меттигаш техкаш къахьийгар Тимура, бакъда, да, нана таханарча дийнахьа а де доацараш байначарна юкъе латт.\nНана, Рукъет, ше болх беш хиннача дарбанчера йигай дIа, да Салман ший коара вигар. Ший кхо йиша, кIалхара баьха, Назране даь-воша волча баха битар цо, ше Москве юхавахар дешар дIачакхдаккха. Хьалхашка улла никъ аттачарех бацар.\nХIанз из йижарий ураовттабе, лелабе безаш вола цIен да вар. Дешара мукъаваьлча «Лукойле» болх беш ха яьккхар Тимура. 1997 шера, юриста диплом бе а доаллаш, ГIалгIайченах кхийттар из.\nШолжа-пхьерча прокуратуре, следователь волаш, дIаболабир ший къахьегама никъ. Йоккха юкъ ялалехьа из болх беш Назране хилар из. 2004 шера лоархIаме долча гIулакхий следователь хилар цох республикански прокуратуре.\nХала дар Тимура дийнахьеи бисаннеи даьх, наьнах фу хиннад-хьогI, мичахьа ба хьогI, яхача уйлашца ваха. Цхьан дено унзарча оагIорахьа хийцача вахаро, дог делхадора. Бакъда, де хIама дацар! ДIахо ваха везаш дар гIулакх, къахьега дезаш.\nКхаь йиший вахара уйла е езар, ший вахар а дар цхьан кога тIа даккха дезаш. ЦаI мара воаца, цIен воккхагIвола воI хиларга хьежжа, къонахчал, денал, яхь яха оагIонаш цун хьалххе дайзадар.\nЦецбувлар цун новкъостий, из вовзараш, иштта къона воллашехь мишта аьттув боал ше наха юкъе лакхача лагIа тIа лоаттаве, лархIийта. Цу наха юкъерча лоархIамо гIо дир цун саг йоалаеш а. Назранерча прокуратуре яйра цун тIехьагIа, ший цIен-нана хургйола саг. Юридически институте деша ягIаш, практика дIахьош яр прокуратуре. Сихвенна цун дай болча саг вахийтар Тимура, бакъда, саг хьалургьяц аьнна юхабаьхкар. Къона зIамига саг, иштта атта юхаваргварех вацар, дIахайтар, ше дог дилла Iоховргвоацилга. Из кхетадаьча даьша, массе меттиге из тахкача, наха даьча хозача тешалах кхы уйла ца еш йоI хьаелар. 1999 шера цун коа яьлар Залина.\n— ХIана вацар хьа да цунга хьо дIаяла раьза? Сено юхатеттар из? — хет аз Залинайга.\n— Из цаI мара воаца воI хиларо юхаувзавора из. Са а вац воша, кхо йиша мара. Цул совгIа, со эггара бочагIа яр цун.\nХьоалчагI дIадаьлча, Назранера, Майске ваха дIавахар Тимур ший ши йишеи нускали ийца. ЙоккхагIа йола йиша цу хана маьре яха яр. Шоай цIа дацар цар, бакъда, халонашка шоаш эгIаз а ца кхувлийташ, беркате, Iимерза дIадоладир керда вахар.\nКIаьда оамал йолаш, Iимерза йола Залина хьачуяьннача дийнахьа денза цун оагIув хинна, дега доттагIа йолаш дIачакхъяьлар. БIарччача дийнахьа шаккхе балха баьхка чубаьхкача, хIара сайран хIана бац аьнна хьаьший хулар царцига. Тимура балха — новкъостий бар дукхагIа ихараш. Тимура тIеххьара сайре а иштта хилар.\nДега хала долаш дувц Залинас: «Цу сайран Тимура ши новкъост вар тхацига. Iуйран Железноводске цхьан гIулакха баха хинна, отара кIала шоай къамаьл деш, пхьер дуаш багIар уж. ЦIаьхха, герз детташ хаза, ладувгIа эттар тхо дерригаш. Ученеш хила еза уж», — аьлар Тимура.\nКоа йоаллача крана кIала, ший кулгаш дила, ше Iодаьккха сахьат хьатIацадоллаш: «Со уж чубига, 15-20 минота чувоагIа хьона аьлар. ЦIаккха а цу сахьатацара къасташ оамал яцар цун. Цецъяьнна, » Сахьат дIадоллаций Iа?", — аьлар аз. " Доллац«- аьнна, дIаараваьлар Тимур.\nМашен дIачуерзалца царна тIехьахьежаш лаьтта дIа коа яьлар со. НиI тIакъовла кхелехьа, юха наIарга енача машена тата хезар сона, шийна улув вагIачун тIагIолла хьакхайкар из: «Со дукха ца говш чувоагIаргва хьона». Машен масса къайлаиккхар. Из ала юхавенавар из аьнна, хийтар сона.\nЦхьа сааькх ухар са, гош мелъденнача санна хеташ, Iолохъелар со гIанда тIа. Уйлаш хьувзар керта чу сатем боабаь, вIалла Iоцадоаккхаш хинна сахьат а цIагIа дитар, цхьа тамашийна а ва из тахан. Шийна тара воацаш ва. Иштта сахьувзаш со ягIаш Назранерча маьр йишас телефон теха, Тимур цIагIа вий аьнна хаьттар.\nАра ма вала ала цунга, доккха хIама да укхаза доаллар яхаш, цо къамаьл хьадешшехьа бувзам дIабаьлар. Ма даггара дIайиттача бувзам кхы бацар. Цхьан юккъа хьаэтта, дIа-хьа йист хила кхийра тха Тимураца. — Майскера аравоалаш ва со, ГОВД Iочудолх тхо, цхьа хатар хиннад йоах цига аьлар. Цигга бувзам юха а хаьдар. Са кхийнзар цунга кхы хIама дIаала, лоралелахь аьнна йист хила а. Ма унзара бийса яр из, дувцалга а доацаш!\nДог детталуш уйлаех еха ягIа йисар со. Са тоссаш коа венача Тимура новкъосто из лозаваь дарбанче ва аьлар, ше Назране даь-веший коа Iочуя еза аьнна. Тимур больнице вале, цига дIадаха мегаций вай аьлча, цкъа цига Iочудаха деза йоахар.\nЦу къамаьла юкъе да со тейора сагот ма делахь, сагот ма делахь яхаш. Цхьаккха хIама дагадоацаш Тимура даь-воша волча Iоера Залина. ЦIен юкье хьоарчабаь уллача кIувса юхе гIолла, вочун уйла йоцаш тIехьйоалаш яр из, цIаьхха цу юкъера хьакъедача, шийна йовзача ботинкаша соцаяьецаре.\nДеррига дуне хаьрцар Залинайна цу дийнахьа! ВIашагIийнадар деррига! Юхь мара бIаргаяйтанзар цун Тимура. ДегI чIоагIа човхадаьд аьлар. ЦIий ца соцаш, шозза хувцадезаш хилар мерчи. Ах шу доаллаш, Залинас, воI вир Тимура. Из тахан Назранерча лицее 11 классе дешаш ва.\nОамал, йистхилар, деррига а ший даь да Мухьмада. Ший дас хержай цун из цIи, малха валалехьа. 17 шу из хатар хинна дале а, цхьан дийнахьа байлац Залинай бала.\nДог массе хана а балано Iувжаш латт... Хеталу, хIанз ниI хьа а йийла Тимур хьачуваргволаш санна. РФ Президента амарах «Орден Мужества» хьожайир цун.\nХоза ваьхача шин сага, иразах дизза хинна, лоаца денош. Сатийсадар цар доккхача дикашка, хургдолча иразеча деношка. Лоаца хилар гIадаахар! Цудухьа, селхан хилча мо мара хетац из деррига Залинайна.\nЕрзац дега чов! ЦIаккха а ерзаргйоацарех я из! Цу хана, 2004 шера, из хатар хиннача дийнахьа сеца латташ санна хет вахар. Дале а, цу хана денза болх беш, шеи воIи кхоабаш хьайоагIа Залина.\nТахан Верховни суде я из болх беш. Цу хана, 17 шу хьалха квартира елар царна Назране.\nТимур дийна волаш хиннача бесса, дукхагIа бола хьаьший прокуратуран болхой ба. Шоашта мога гIо деш, эшачунга хьожаш теркал ю цар Залина. Цхьаь биса ха яц цар воIаца, бакъда, Тимурах диса дуне даьссеи халеи хетт.\nДоккха баркал оал цо, ший дикача цIен даь, цIи йиц цаеча новкъосташта.


БгӀеванн-ан-Бассиньи — Википеди\n▼673 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБгӀеванн-ан-Бассиньи (фр. Breuvannes-en-Bassigny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу ЖегӀменвилье, ЛамагӀш (Вогезаш), ЛагӀивьегӀ-АгӀнонкугӀ, ЛевекугӀ, МегӀгӀе, Валь-де-Мез, ПагӀнуа-ан-Бассиньи, ГӀомен-о-Буа, ОдлонкугӀ, БассонкугӀ, Шампиньель-ан-Бассиньи, Шуазель (Лакха МагӀна), Клемон (Лакха МагӀна), ДайкугӀ, ДонкугӀ-суьгӀ-Мез, Дамблен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БгӀеванн-ан-Бассиньи&oldid=7812268»


77 стаг вийначу Брейвикан кхелехь тоьшаллаш дийр ду шина нохчочо\nНорвеги -- dagbladet.no тIера яьккхина суьртан копи, Даудов Рустам (Аьр) Жамаев Мовсар (Аьт), Ман2011\nНорвегерчу Утойа гIайре тIехь 77 стаг вийначу Брейвик Андерсана тIехь кхел йолаелла Осло гIалахь. Дерриг а дуьненан тидам шена тIехь лаьтташ йолчу процессехь тешаш санна вистхила кхайкхина ву, даханчу шеран аьхка Брейвика шен зуламаш дечу хенахь, цу гIайренна тIехь нисвелла хилла волу ши нохчи кIант а.\nДоллучу дуьнентIерчу хаамийн гIирсаш кIирбеллачу тидамехь латтош ю Норвегин коьртачу гIалахь Ослохь дIайолаелла йолу кхел. Даханчу шеран аьхка Утойа гIайренна тIехь кхузткъе ворхI стаг, шайна юккъехь дукхох дерш бераш а долуш, вийна волчу террорхочун Брейвик Андерсан бехк толлуш бу Iедалхой.\nЗуламхо ша динчунна къера ву. Бакъду, цуо ша байъина болу нах шена а, шен къомана а, пачхьалкхана а, Европерачу ламасташна а, культурина а кхечу къаьмний, бусулба динан векалша деш долчу тIелатаршна дуьхьало еш дина бохуш чIагIдо. Процессан хьалхарчу дийнахь, оршот дийнахь, Брейвика ша дохко ваьлла вац ша динчунна, аьлла дIахьедар дира, цхьа дагахь балам бу шен- кхин а алсамох нах баъйа шен аьтто ца баьлла, аьлла.\nНорвеги -- Брейвик Андерса шен аьтто куьг хьала айина ша Ослорчу кхеле валийначу хьалхарчу дийнахь, 16Оха2012\nПрокурора Брейвика баъйинчеран цIераш а, церан Iожаллин деталаш а йийцаре ечу хенахь ша прокурор а, иштта цу ладогIаршка гулбелла болу нах а бIаьрхиш саца а ца луш, боьлхуш бара. Ткъа зуламхочуо, шек а воцуш, ладуьгIира шен зуламаш дагардаре. Бакъду, жима тIаьхьа, ша да леринчу зуламийн бух балош, ша бина болу цхьа видеогайтам гулбеллачеран тидаме биллича, террорхо, дог чIехкина, велха волавелира.\nТидамхоша дийцарехь, Норвегехь дIахьочу процессан коьрта хаттар – иза Брейвик бехке ву я вац бохург дац. Иза коьртана галваьлла ву я ша динчу зуламех кхеташ а, царех жоп дала а гуьнахь ву бохург ду. Нагахь санна террорхо коьртаца шизофрения олуш долу я цунах тера цамгар долуш велахь, иза велла дIа валлалц нервийн цамгарш толлучу дIакъевлинчу лоьрийн цIийна хьажор волуш ву. Ша Брейвика, бакъду, ша могуш а ву, шен леламех жоп дала гуьнахь а ву бохуш чIагIдо. Ткъа кхелахоша иза могуш ларахь, цунна Норвергехь уггаре а лакхара таIзар тухур ду- набахтехь ткъе цхьаъ шо даккхар.\nШозлагIа дуьненан тIом дIабаьллачахьана уггаре а дукха маьрша нах байъаран зулам дина волчу террорхочунна Брейвик Андерсан тIехь дIахьош йолу кхел масех баттахь яхлур йолуш ю. Тешаш санна цу кхеле кхайкхина бу Утойа гIайре тIехь хилла а, террорхочун байъа ка ца долуш бисина а болу кхиазхой. Царна юккъехь ву иштта нохчий ши кIант а - Жамаев Мовсарий, Даудов Рустамий.\nИ шиъ кхечу берашца цхьаьна цу гIайре тIе садоIа вахна хиллера, террорхочуо шен тIелатар дечу дийнахь. Полицин белхалочун духарш доьхна волчу зуламхочуо шена гуонахьарчу нахана саццаза герз детта долийча, и ши кIант цкъа хьалха, ведда, кхечу кхиазхошца цхьаьна хьуьнан йистехь дIалечкъинера. ТIаккха цигара шен деца мобилан телефонехула зIене вала кадаьллера Жамаев Мовсарин.\nХуьлуш лаьттарг шега дIадийцича, дас кIанте, нохчийн фольклоран иллешкахь хуьлуш хилларг санна, хьехаме къамел динера. Воха а ца вухуш, хьуо цхьаъ кIелхьара валарх тоам ца беш, хьайн ка ма доллу алсам бераш кIелхьара даха гIорта, аьллера Мовсарин дас шен кIанте.\nШен деца къамел динчул тIаьхьа кхерар дIа а даьлла, мелла а меттавеара ша бохуш дийцира Мовсара журналисташка. Цой, Рустамсий тIакха тIулгаш а лахьийна, террорхочун агIор тIулгаш детта долийра, цуьнан тидам шайна тIеберзорхьама. ТIулгех цхьаъ Брейвикна тIе а кхетта, иза лазийнийла шайн гича, и шиъ, ведда, вуьш бераш долчу ваханера, царна орцах вала.\nЦу шиммо цу дийнахь 23 бер кIелхьарадаьккхинера, хьунна гена йоцуш йолу цхьана тIулган тоьла а лехна, цу чохь уьш дIа а лачкъийна.\nХIинца къона нохчий ши турпалхо а ву Ослохь дIахьочу кхеле тешаш санна вистхила кхайхкина.\nНохчийн шина кIанта тоьшалла дийр ду Брейвикан кхелехь


Отиньи-ле-Пети — Википеди\n48°28′54″ къ. ш. 5°08′10″ м. д.HGЯOL\nОтиньи-ле-Пети (фр. Autigny-le-Petit) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Он-ле-Валь, Отиньи-ле-ГгӀан, ШатонгӀуь-СоммегӀмон, КуьгӀель (Лакха МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Отиньи-ле-Пети&oldid=7829087»


EO-ADK_9312 - Блузка - р.140-176, хлопок эластан, 4шт. мультиколор, МирЭлиз - Оптовый сайт\n-EO-ADK_9312 - Блузка - р.140-176, хлопок эластан, 4шт. мультиколор, МирЭлиз\nEO-ADK_9312 - Блузка - р.140-176, хлопок эластан, 4шт. мультиколор, МирЭлиз\nArray ( [ID] => 295658 [PRODUCT_ID] => 195519 [EXTRA_ID] => [CATALOG_GROUP_ID] => 29 [PRICE] => 501.00 [CURRENCY] => RUB [TIMESTAMP_X] => 27.07.2017 19:18:37 [QUANTITY_FROM] => [QUANTITY_TO] => [TMP_ID] => [PRICE_SCALE] => 501.000000000000 [CATALOG_GROUP_NAME] => Цена за единицу [CAN_ACCESS] => N [CAN_BUY] => Y )\nArray ( [ID] => 295659 [PRODUCT_ID] => 195519 [EXTRA_ID] => [CATALOG_GROUP_ID] => 31 [PRICE] => 2004.00 [CURRENCY] => RUB [TIMESTAMP_X] => 06.09.2017 07:08:11 [QUANTITY_FROM] => [QUANTITY_TO] => [TMP_ID] => [PRICE_SCALE] => 2004.000000000000 [CATALOG_GROUP_NAME] => Цена за упаковку [CAN_ACCESS] => Y [CAN_BUY] => Y )\nArray ( [ID] => 350321 [PRODUCT_ID] => 195519 [EXTRA_ID] => [CATALOG_GROUP_ID] => 61 [PRICE] => 480.00 [CURRENCY] => RUB [TIMESTAMP_X] => 22.08.2017 10:23:37 [QUANTITY_FROM] => [QUANTITY_TO] => [TMP_ID] => [PRICE_SCALE] => 480.000000000000 [CATALOG_GROUP_NAME] => [CAN_ACCESS] => N [CAN_BUY] => Y )


Президентах ша тера хиларх дийцина "Путинан кхоалгIачу йоIа"\nЧиллан-бутт 25, 2021\nОьрсийчоьнан президентан кхоалгIа йоI ю аьлла хетачу Розова Елизаветица (Луиза) йина интервью зорбане яьккхина кхаарин дийнахь GQ журнало. Билггал Путинан йоI юй хьо аьлла, хаттар ца делла цуьнга интервью ечо. Делахь а, къамел чакхенга доьдуш, авторо хоьтту Елизавете, пачхьалкхан президентех хьуо тера хетий хьуна аьлла.\n"Иза кхиазхо волчу хенахь даьхначу суьрташка хьаьжча, хетарехь, тера ю. Амма, вайна гуш ма-хиллара, дуккха а нах бу Владимир Владимировичех тера", - аьлла, жоп делла йоIа.\nСтохка "Проект" ресурсо шаьш цунах а, Санкт-Петербургехь бизнесхо йолчу цуьнан ненах Кривоногих Светланех а лаьцна бинчу талламан жамIаш зорбане даьхнера.\n"Дахар хуьйцу ситуаци" ю элира Розова Луизас (ден цIарца Владимировна ю иза)"Проектан" материал араяьлла де.\n"Дуьххьара бинчу талламах артикл зорбане яьккхина де халла дагадогIу суна, оцу дийнахь корашка гатанаш а оьзна, меттахь кхо де даьккхинера ас. Кхаа дийнахь кхетам чохь а йоцуш Iиллира со. Иштта дара и. Тамехьа доцуш хIума дара иза", - дуьйцу журнале Луизас.\n"Проекто" шен материал арахецначул тIаьхьа, инстаграмера хьайн суьрташ дIа стенна дехира ахь аьлла, шега хаьттича, "уьш ца даржадайта" элира цо.\nЛахьан-беттан 25-чохь "Проекто" зорбане яьккхинчу материала тIехь чIагIдора, президентна цхьана заманчохь евзаш хиллачу Кривоногих Светланин аьтто баьлла миллиардийн да хила, цуьнца уьйраш хиларна аьлла.\nТалламан авторша чIагIдарца, 2003-чу шарахь йоI йира Кривоногих Светланас, президентех "Iаламат тера йолу", цул тIаьхьа цуьнан доттагIаша дола деш лелийра и доьзал.\nКремлан пресс-секретаро Песков Дмитрийс бина таллам "эпистоляран жанр" а, "питане" болх а бу аьллера.\nПрезидентан кхоалгIа йоI ю аьлла, гIараяьллачу Розова Луизех лаьцна хьахийна коррупцица къийсам латточу Фондо "Путинан шахьарх" бинчу талламехь а.\nПутин Владимиран Людмилица юкъахь ши йоI ю – Мария а, Катерина а. Хетарехь, Воронцова Мария а, Тихонова Катерина ю и шиъ. Путина я бакъ ца до, я дIа а ца тотту, эндокринологехь талламш бен Воронцова а, Iилманехь а, инновацешкахь а цхьа могIа даржаш дIалаьцна йолу Тихонова а шен ши йоI хилар.


Булонь-суьгӀ-Ельп — Википеди\n50°04′44″ къ. ш. 3°53′44″ м. д.HGЯOL\nБулонь-суьгӀ-Ельп (фр. Boulogne-sur-Helpe) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу О-Лье, КагӀтини, ЕтгӀеенг, Флуайон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Булонь-суьгӀ-Ельп&oldid=7817014»


Сен-Жак-д'Амбюр — Википеди\nСен-Жак-д'Амбюр (фр. Saint-Jacques-d'Ambur) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пюи-де-Дом. Дозанашца йу Лез-Ансиз-Ком, Шад-Бофор, Ла-Гутель, Мирмон (Пюи-де-Дом), Монферми. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жак-д%27Амбюр&oldid=5184280»


Хиналугийн мотт — Википеди\nХиналугийн мотт (хинал. каьтш мицӀ) — хиналугийн мотт — кӀезиг этнически тоба, уьш Ӏаш бу Азербайджанан Кубан кӀоштера Хыналыг цӀе йолу эвлахь (хьалхо Хиналуг; азерб. Xınalıq; ша шина тиллина цӀе Кетш, Ketş). Нах-ДегӀастанан меттанийн ша га.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Хиналугийн_мотт&oldid=2650010»


Евкуровна хӀуй кхайкхийна ГIалгIайчоьнан муфтиято\nМуфтий Хамхоев Iийса а, ГIалгIайчоьнан куьйгалхо Евкуров Юнус-Бек. Коллаж.\nДIадаханчу кIиранан дийнахь, Стигалкъекъа-беттан 27-чохь, ГIалгIайчоьнан муфтиято сацам бира бусалба юкъараллах дIахадо республикан куьйгалхо Евкуров Юнус-Бек. Цу Iалашонца меттигерчу диндайша гуламе кхайкхинера ерриг республикера имамаш а, Iелим-нах а.\nМуфтийн гIоьнчо Хаштыров Мохьмада бахьанаш довзийтира Евкуров бусалба юкъараллах дIахадо оьшуш хиларан. Царна юкъахь дара республикан куьйгалхо муфтият дIасахеца а, имамаш бех бан а гIертар а, «тайп-тайпана органаш тIехоьхкуш» хафизийн школа дIакъовла дагахь хилар а.\nШа лаьтташ дара Магасехь маьждиг дан гулдинчу ахчанца доьзна хаттар а (и ахча мича дахана хууш дац), маьждигана делла латта дIадаккхарца доьзна гIуллакх а.\nЦул сов Евкуровна бехке диллинарг дара Оьрсийчоьнан Федерацин Конституцин низамаш дохор.\nМуфтиято вовшахтоьхначу гуламо бинчу сацамца а догIуш, республикерчу бусулбанашна хьехар дира Евкуровн дикане-воне даха оьшуш дац аьлла.\nМуфтийс Хамхоев Iийсас хаам бира, маьждиг дан даккхийн ахчанаш деллачу наха хоьтту шега, и ахча мича дахана бохуш аьлла. Цо дийцарехь, цу нахана юкъахь бу 20, 80, 350 миллион сом ахча делла нах.\nХамхоевс чIагIдарехь, хIоьттина хьал цо дийцаре дира, ахча лерринчу чоьта тIехь ду бохучу Евкуровца. Амма и хаттар хIинца а йист яккханза ду.\nКавказ.Реаллица къамел деш, гIалгIайн муфтийн гIоьнчо Хаштыров Мохьмада билгалдаьккхира, бизнесхоша ахча делла хилар, кхаа стагана тIе жоьпалла а дожийна. Царна юкъахь ву муфтий Хамхоев Iийса а, республикан куьйгалхо Евкров Юнус-Бек а, сенатор Полонкоев Ахьмад а.\nХаштыровс дийцарехь, Хамхоевс а, Полонкоевс а КъорIана тIехь чIагIо йина, шайна цу ахчанан кхоллам муха бу ца хаьа аьлла. Виснарг ву, муфтега и ахча шегахь а ду, иза маьждиг деш дойур долуш а ду аьлла Евкуров.\n«Цул тIаьхьа дуккха а хан яьлла, амма хьал хийцаделла дац. Мелхо а маьждиг дан билгалдаьккхина хилла латта дIадаьккхина», - бохуш латкъамаш бо Хаштыровс.\nГIалгIайчоьнан куьйгалхочунна а, муфтиятана а юкъахь иккхина дов дIадоьду масийтта шо а ду. Нохчийчуьрчу куьйгалхоша гIортор еш волчу муфтийс Хамхоевс бехке во Евкуров муфтиятана Iуналла дан гIертарна.\nКхушеран Чиллан-баттахь Евкуровс дIахьедар динера, диндайша бечу хьехамашна терго ян, массо а маьждигехь видеокамераш хIитто еза аьлла. Цунна дуьхьал муфтиято кхерам тесира шаьш республикан куьйгалхо шарIан суьде лур ву аьлла.\nБусулба юкъараллах Евкуров дIахадош муфтиято бина сацам тидам боцуш ца битина республикан Iедало.\n"Динан экстремизмаца а, радикализмаца а къийсам латторехь муфтият пайден гIоьнча хир ю аьлла хетара. Шайн балха тIехь жигаралла лакхаяккхар дара муфтиятера оьшург, хIунда аьлча, цара цхьалха даха дезаш дуьсура дуккха а гIуллакхаш. Доккхачу декхъанна дуьйцург ду, кегийрхой кхетош – кхиор а, мостагIалла юкъадеанчу агIонашна маслаIатца юкъахьовзар а",- аьлла ду Евкуровн зорбанан гIуллаккхоша оршотан дийнахь даржийначу дIахьедарехь.\nЦарна хетарехь, тахана муфтиятна тIе а хIиттина, уьш бакъбийраш "къепе йохоран а, политикан къайлахбартбаран а агIончаш бу". Цара кхайкхам бина бахархошка питанан кхайкхамашка ладегIа ца оьшу аьлла.\nХIунда дIахадийна бусалбачийн юкъараллах Евкуров\nБеттанашкахь лоьхуш ю Iела-Юьртара зуда...\nМаре йоьдург а, зуда ялориг а муфтиято балха оьцуш санна…\n"Ша лайна Iазап юха а тIедожарна кхоьру иза"\nХазбиев бехке во Евкуровга цабезам кхолларна\nГIалгIайчоьнан куьйгалхочуьнан даржехь кхин дIа а виса кийча ву Евкуров\nЕвкуров бусулба жамаIатах дIахадийна муфтиято\nЕвкуровс муфтият бехкейина халкъан барт эгIо гIортарна


12 августа 2020 в 22:16 (до 10.08.2030) 14506 Минск\nКукла"Yale baby". Размер 43 см. (пьет,плачет, писает .) Размер уп.:45*24*15.


Чоьхьара Кавказ — Википеди\nЧоьхьара Кавказ, азерб. Cənubi Qafqaz, гуьрж. სამხრეთი კავკასია), я Къилба Кавказ — Кавказан дакъа, геополитикан регион, лаьтта Малхбален Европин а, Хьалхара Азин дозанехь, Йоккха Кавказера Коьрта, я Хи доькъа дукъал къилбехьа.\nЧоьхьара Кавказан юкъайогӀу Йоккха Кавказан къилба басен доккхаха долу дакъа, Колхидан аре, Куран кӀаг, Жима Кавказ, Эрмалойн акъарин къилбаседа-малхбален дакъа, Талышийн лаьмнаш Ленкоранан аренца цхьаьна. Чоьхьара Кавказехь ю пачхьалкхаш: Азербайджан, Гуьржийчоь, Эрмалойчоь. Оцу регионехь ю цхьаццама къобалйина пачхьалкхаш: Республика Абхази а, Къилбаседа ХӀирийчоь а, церан маршо къобалйина Российс а, кхин масех махко а, ткъа иштта къобалъянза Ломан-Карабахан Республика. Чоьхьара Кавказан доза ду къилбаседехьа Российн Федерацица, къилбехьа — Туркойчоьнца а, Иранца, малхбузехь Ӏаьржа хӀордан, малхбалехь — Каспийн хиш ду. Чоьхьара Кавказан майда ю 190 эз. кв.км.\n2 Чоьхьара Кавказ къаьмнаш\n«Къилба Кавказ» цӀе лелон йолийна Хьалхара дуьненан тӀом болалучу, Российн империи юхучу муьрехь дуьйна, ткъа шуьйра лелон йолийна Советийн Союз йоьхначул тӀаьхьа. И цӀе, Чоьхьарчу Кавказан «Азербайджан» (Российн империн юкъахь) кхетам санна, кховдийра ингалсхоша, схьаийцира Туркойчоьно. Масала, 2007 шарахь дӀайиллира Къилба-Кавказан газбиргӀа. Амма «Азербайджан» кхетам Чоьхьара Кавказан малхбалехь Советийн Союзехь йиснехь а, «Къилба Кавказ» кхетаме ламастан кхетам «Чоьхьара Кавказ» ара ца таттабелира.\n1918 шарахь йоьхначу Российн империн хиллачу махкахь кхоллаелира Чоьхьара Кавказан демократин федеративан республика, иза лаьттара пхеа губернин — Тифлисан, Кутаисин, Эриванан, Бакохан, Елизаветполан; цхьаьна областан — Карсан; цхьаьна гуон — Закаталан мехкашкахь. 1922 шарахь кхоьллира Чоьхьара Кавказан Социалистийн Федеративан Советийн Республика, цуо дӀалецира Азербайджанан, Гуьржийчоьн, Эрмалойчоьн мехкаш. 1935 шарахь оцу мехкашкахь кхоьллира ССРС Чоьхьара Кавказан тӀеман гуо.\nЧоьхьара Кавказ къаьмнашНисйе\nЧоьхьара Кавказахь ду 20 сов къаьмнаш. Уггаре даккхи къамнаш ду г1аьжарий (8,832,000), гуьржий (4,260,000),эрмалой (3,250,000). Дуккохь дол кавказан къамнаш бусулб динахь ду (9,5 миллион), амма Кавказахь Iаш бол гуьржий a эрмалой керст динахь бу (8 миллион).\nAtlas of the Caucasian Languages Архивйина 2007-09-17 — Wayback Machine\nКавказ-Центр. Кавказан ИнформАгенство, 5 маттахь Архивйина 2014-01-05 — Wayback Machine\n↑ (азерб. Cənubi Qafqaz, оьрс. ЗакавказьеЗакавказье // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.\n↑ Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху Халатов тIетовжаран йоза йаздина дац\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Чоьхьара_Кавказ&oldid=6085055»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 27 июнь 20:53\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 27 июнь, 20:53.


Дуьм гъупи - Языковой портал Trilinguis\nЛингвистика » Татский язык » Тексты » Беньямин Сафанов - Богъдоргьо » Дуьм гъупи\nСуьфдеи салгьо колхозгьо гуьнжунде оморетгьо, э шегьер Дербенд омбаре чуькле колхозгьо бири. Бири ужире колхозгьо, э комигьоки дебирет дегъ енебуге бисд кифлетгьо. У салгьо коргьой колхозгьо гьеле унгъэде хуб небируьт. Колхозгьо гуьнжундеи эри хэлгъ тозе кор бу. Унегуьре э кор гуьнжундеи колхозгьо кими вэгIдо егIэлмишигьош бирембу. У егIэлмишигьоре кулакгьо ве куьгьне гIоширгьой Дербенд хьэрекет мисохдуьт эри чарунде э тараф ишу, эри гировунде душьменигьоре э гъэршуй колхозгьо. Угьо эз хуьшде гуьнжунде жуьрбежуьре гофгьо э товуней колхозгьо, лов мисохдуьт э гIэрей хэлгъ.\nЁвдо, бебей Шевеньёйгьо, эз расдекиш, бири еки эз биненорегоргьой колхоз. Суьфде э колхоз энугьо дебируьт гьеме дегь кифлетгьо. Оморе-оморе жергей энугьо зиёд бире ве е ченд чуькле колхозлегьо гуьрд бире э е колхоз чарусд, э дуьруьжде колхоз, комики гьеле э сиимуьн салгьо э сал ю е миллион монет зиёдте гелуьр вегирдембу эз богъгьо, зимигьо ве бисдугьо.\nЕ руз шохьонгум Ёвдо не Шемей хьэрмэхь ю, гъупигьо э душгьошу вери, эз богъ колхоз эз кор эдембируьт оморе. гьо миденишуьт мивинуьт э пушой гъопушу, гIэилгьо десде поисде, чубугъгьоре э дес гирде, тик вокошире, егIни бейдогъгьоре хуно, эдет рэхь рафде-рафде мэгIни хунденуьт:\n"- Бейдогъ власть э дес фэхьле,\nДуьм гъупии э сер фэхьле."\nЁвдо и гофгьоре шиновусденге, мэхьтел мунд, э лой гIэилгьо чарусде, пуьрси эз Шемей:\n―Шиновусдени чуь хунденуьтге и гъурумсогъгьо?!\n―Эри,―мугу Шемей,―и гофгьо эз гIэилгьо ведироморе гофгьо нисди, угьоре гъобоне шуьгъэме дуьшменгьо дешендет э лэгIэй энугьо...\nЁвдо мивинуь э десдей гIэилгьо Шевеньё кук юш дери. У гьеебо рафде эз гуш Шевеньё гирде, пуьрси:\n―Ки хуте сохди ишмуре ижире гофгьоре эри гуфдире?\nШевеньё сер мигируь эри гирисде ве гирисде-гирисде э энгуьшдевоз мибирмуну э тараф эн е гIэил:\nУ гIэилгьойге екигьо мивирихуьт, екигьойге, э гирисдей шевеньё езугъ оморе, мибирмунуьт э тараф эн у гIэил, шевеньё бирмундебугьо, ве э е лэгIэ мигуют:\n―Содугъ поюнди имуре э десде ве гьищди "мэгIни" хунде...\nИ гофгьоре шиновусденге, Шемей мирав мигируь эз гуш Содугъ:\n―Гьери гу гъурумсох эзки шиновусдейге и гофгьоре?\nСодугъ жугьоб нидуь, не гирисдеш нигирисуь. Содугъ бу кук Нисим гъунши Ёвдойгьо. Бебей Нисимигьо келе гIошириш небириге, юре э гъэдер богъгьо ве э дуь жиге хунегьо бири. Э еки эз хунегьо ишу зигьисдембируьт, унигере дорембируьт э кирочигьо эри пул гъэзенмиш сохдешу. Хьуькуьмет Совети оморенге, богъгьой энугьош ве еки эз хунегьош вегирде оморебируьт. Бебей Нисимигьо Мигьир омбаре дуьшменигьо гировундембу э гъэршуй большевикгьо ве кук хуьшдереш хуте сохдембу э рэхь ю бурав гуфдире. Те ю согъинде Мигьир не кук ю гировундембу дуьшменире э гъэршуйхь хуькуьмет Совети. Мигьир муьрде бэгъдо, Нисим эдембу рафде бебешу рафде рэхьэ. У э дуьл хуьшде эхи сохде нисе данусдембу дерд богъгьо ве хунешуре вегирдеире. Беде чини девлет. Девлет бугьо одоми, гьелбет евэхдиш нидану э дуьл хуьшде эхи сохде девлет эз дес ю вадарафдеире. Омбаре инсогьо бирет, эз сэгъэтишу ве эз девлет омбар хосдеишу, жун ишуре э негьогъи пуч сохдетгьо. Нисим денишире, виниренге, ки дие колхозгьош бисдо ве хьуькуьмет Совети руз-беруз эдее гужлуь бире, колхозгьош, эз егIэлмишигьоре, э кор гуьнжундеи энугьо дебирембируьтгьоре очмиш сохде бэгъдо, эдее муьхкем бире, сер гирд эри лов сохде э гIэрей хэлгъ жуьр-бежуьре зобуне ве руьхшендие гофгьо э товуней хуькуьмет Совети ве колозгьо.\nСодугъ денишире, виниренге, ки Ёвдо не Шемей еки гуш юре, екиге гъул юре гирде, зэ ю дес нисе вегирденуьт, э угьо минет сохде, юре хьэрзо дуьт гуфдире, гирис-гирисде, мугу:\n―Ме эз бе-бе-й-му шиновусдем...\nЁвдо не Шемей гъэгьрелуь бире, гье э гъупигьоревоз дарафденуьт э хьэёт Нисимигьо. Нисим нуьшдебу э гьейву, эдембу чой хурде. Угьо э хуьршевоз э сер Нисим оморе э е лэгIэ гуфдируьт:\n―Тьуре гьич гIэйб-гIор оморени, номуссуьз? Ижире лоигъсуьзе гофгьоре эричуь дешендей э лэгIэй гIэилгьо?..\n―Чуь гофгьоре? Номуссуьз ишму, хуьшденишмунит, богъгьой мере вегирдейт, недирегьоре дирейт, дирегьоре фурмуш сохдейт. Гьеле э сермеш дироморейт мере эри куфде э гъупигьоревоз?―Нисим сер мигируь э жуьр-бежуьре нифригьоревоз эри нифри сохде Ёвдоре, Шемее, колхозгьоре...\nЁвдо не Шемей тоб нидуьт, сер мигируьт э дуьм гъупигьоревоз эри куфде Нисиме: "Иш эри туь дуьм гъупии э сер фэхьле",―гуфдире-гуфдире. Гьеркишу е-дуь дуьм гъупии зере эзу, туф дешенде э сифет эну, миравт.\nЁвдо не Шемей дес-руй хуьшдере шушде, партал хуьшдере дегиш сохде, миравт э милиция эри мэгIлуьм сохде, ки Нисим э лэгIэй гIэилгьо герексуьзе, нуьм колхозгьоре беднум сохденигьо гофгьоре дешенде гуфдире.\nУгьо э милиция оморенге, миденишуьт мивинуьт Нисимиш э милицияи. У нуьшдебу э рачей дежурный, эдембу чуьниге гуфдире.\nЁвдо не Шемей медан Нисим омори э милиция эри эз дес энугьо шуькеет сохде, юре куфди гуфдире. У гьетте Ёвдо не Шемее дире, гоф хуьшдере бурра, вадарафде эз милиция, видов-видов рафдени э хуне.


Википедехь яззамаш бу кхечу нехан цӀарца Айюб.\nЦуьнан нана ЛутӀ пайхамаран\nйоӀ хилла. Айюб хьажийна вара Димашкъ гергарчу къаьмнашна. Иза чӀогӀа хьал долуш а, ларам болуш а стаг вара, массо а иэшонехь волчунна гӀодора. Иза къаьсташ вара дика даран амалашца, нийсонца, Делах даггара кхерарца. Амма гӀараваьлла иза шен собар бахьнехь.\nИбн Касир Кисас аль-Анбия (Сказания о пророках) // Рассказ о Иове (Аййубе), мир ему.\nТӀаьххьара хийцам бина 2018, 12 ноябрь 20:25


АгӀле (ЖуьгӀа) — Википеди\n46°45′41″ къ. ш. 5°31′44″ м. д.HGЯOL\nАгӀле (фр. Arlay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АгӀле_(ЖуьгӀа)&oldid=7808077»


Роза Камалетдинова, 21 ноябрь 2016 - 00:00\n19 декабрь 2019 - 18:47\nРусча эйтсэм ,я в шоке...эз генэ дэ хормэт юк мени бу хатыннын узенэ.Аптыраш. Ул Ильсур дигэн адэм,хатыннын да балаларын да исэпкэ алмый ,узенэ генэ рэхэт курсэтеп яшэгэн.Автор сездэ бу дорес,шулай булырга тиеш диеп язгансыз бит!!!


NGC 6426 — Википеди\n1786 шеран 3 июнь\n−4,66 ± 0,41 миллиарксекунд в год , −5,34 ± 0,41 миллиарксекунд в год\n−162 ± 23 километр в секунду\n10,9, 11,051 ± 0,031 , 10,03 ± 0,044\n17ч 44м 54,71с\n+3° 10′ 12,5″\nNGC 6426 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 6426: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 6426.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_6426&oldid=6422097»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 23 июль, 02:52.


Ворж-ле-Пен — Википеди\nВорж-ле-Пен (фр. Vorges-les-Pins) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду. Дозанашца йу Торез (Ду), Бусьер, Бюзи (Ду), Сессе (Ду), Шенесе-Бюйон, Шузло. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ворж-ле-Пен&oldid=5158720»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 01:06.


СалендгӀ — Википеди\n▲3571 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСалендгӀ (фр. Salindres) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.\nДозанашца йу Мон (ГагӀ), ГӀуссон (ГагӀ), Сен-ПгӀиват-де-Вье, СегӀвас (ГагӀ).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=СалендгӀ&oldid=7833488»


Марньи-сюр-Ма — Википеди\nМарньи-сюр-Ма (фр. Margny-sur-Matz) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Уаза. Дозанашца йу Еленкур-Сент-Маргерит, Марей-ла-Мотт, Маркеглиз, Ла-Невиль-сюр-Удей, Рессон-сюр-Ма, Рикебур, Ванделикур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Марньи-сюр-Ма&oldid=5171452»


Туьлли (Сомма) — Википеди\nТуьлли (фр. Tully (Somme)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу ИзанггӀеме, Аллене, БетанкугӀ-суьгӀ-МегӀ, БугӀсвиль, ФгӀивиль-ЕскагӀботен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Туьлли_(Сомма)&oldid=7847509»


Сулейманин тезетахь вовшийн хьешна велла 35 стаг, лазийна 48\nГIажарийчуьрчу Керманехь инарла Касем Сулеймани дIавуллучу дийнахь вовшийн хьешна 35 стаг велла, 48 лазийна. AP хьостано бина и хаам, пачхьалкхан телевизионан информацина тIе а тевжина. Тезетан барамехь дакъалоцуш бу эзарнашкахь меттигера бахархой. Мукъа де ду аьлла, дIакхайкхийна шинара пачхьалкхан Iедалхоша, яздо "Свобода" Радионо.\nДе хьалха Тегеранехь тIаьххьара инарлан Iодикаян гулбеллера бIеннашкахь эзарнашкахь нах. ДоIа дира ГIажарийчоьнан лакхарчу лидеро Хаменеи Iелас. Цул тIаьхьа маьхьарий деттара гулбеллачара "Iожалла Iамеркана" бохуш.\n«Исламан революцин гIаролхоша» арахьа дIахьочу тIеман барамех жоп лучу «Къудс» декъан буьйранча, инарла Сулеймани Касем вийра кху беттан 3-чу дийнахь, Багдадан аэропортехь Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн кеманашца дIаяьхьначу операцехь. БIеннашкахь Iамеркан салтий байина "коьрта террорхо" лорура Сулеймани Вашингтоно.\nТегеранна веза инарла вара Сулеймани, цуьнца юзура гIажароша Малхбалехь шайн пачхьалкхо дIахьош йолу тIеман компанеш, герга вара иза Iедалан дайшна.\nШинаридйинахь гIажаройн парламенто Iамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн эскар а, Пентагон а террорхойн организацеш ю аьлла, дIакхайкхийна. Гергарчу Малхбалера хьал марсадаьлла Сулеймани верца.\nИнарла Сулеймани Къасем вер Iамерканна дIадекха дош делла ТехIерано. Ткъа Iамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн президенто Трамп Дональда ГIажарийчоьнан културан ширачу гIишлошна ракетан тохарш дийр ду аьлла, дIахьедина нагахь санна, вийначу Сулейманех бекхам бан гIортахь.