Вайн даймехкан турпала къонах пулеметчик Нурадилова Ханпаша, цо мостаг1чун 920 салти а, эпсар а х1аллаквина — Вести Республики\nВайн даймехкан турпала къонах пулеметчик Нурадилова Ханпаша, цо мостаг1чун 920 салти а, эпсар а х1аллаквина\nТIемало-турпалхо, тIемало-леча, тIемало-къонах – иштта ю турпалхочун-пулеметчикан, гвардин лакхарчу сержантан комсомольцан Нурадилов Ханпашин бакъйолу цIе.\nИза майрачарех, уггаре а майра, доьналла долуш болчарех уггаре а доьналла долуш вара. Даймехкан къонахчунна, лаьмнийн лечанна Нурадиловна дукхабезара шен Даймохк, даггара дукхабезара. Иза мостагIчунна дуьхьал воьдура, юха ца хьожуш, дуьхьал воьдура майрра, сихха. Ханпаша Iожаллех кхоьруш вацара – цо кхерайора иза.\nНохч-ГIалгIайчуьра фронте а веана, Нурадилов Ханпашас шегара гайтира нохчийн турпалчун халкъан тоьлашха йолу амалш – цуьнан турпалалла, лечин хьуьнар, цуьнан майралла, юхавер воцуш хилар, къонахалла, доьналла. Кавказан турпалхойн иллешкахь дуьйцуш долу хьуьнарш гойтуш вара турпалхо Х.Нурадилов.\nХанпаша могIарера бIаьхьо вара. Юккъерчу дегIера, оьзда волчу цунна ца дезара шен хьуьнарех лаьцна дийцар, амма чIогIа дукхадезара низам а, шен пулемет а. Дуккхазза а мостагIчунна дуьхьал нислуш, иза гуттар а тIамера толамхо хуьлий волура.\nШен пулемет етташ, Нурадиловс хIаллаквина 920 фашист, схьаяьккхира мостагIчун 7 пулемет, 12 фашист йийсаре валийра. ТIаьхьарчу цхьана тIамехь Нурадилов Ханпашас хIаллаквира 250 сов фашист.\nТурпалхочунна шозза чевнаш йира, дIаоьхуш дара цIий, ницкъаш гIеллуш бара, амма иза юха ца волуш лаьттира. ТIаьххьара патарма чекхбаллалц юьйлуш яра цуьнан пулемет, тIелеташ болчу фашисташна дIаьндаргаш етташ. Турпалхо кхелхира хьомечу Даймехкан майра къонах санна, амма цуьнан хьуьнарш лийр долуш дац.\nПравительствос ЦIечу Седанан орденца билгалдехира турпалхочун бIаьхаллин хьуьнарш. Нурадилов Ханпашин цIе дозаллица йохур ю берриге а махко, дерриге а советийн халкъо. Цуьнан сий бIешерашкахь дехар ду.\nБIаьхо, хьажал турпалхочун, лаьмнийн лечин, пулеметчикан Нурадилов Ханпашин турпалаллин суьрте! Хьуна а, хьан накъосташна а тIамехь майраллин масал хуьлда Кавказан турпалхочун, нохчийн халкъан кIентан тIеман хьуьнарш.\nЦIен эскархо, карахь ондда лаца топ! Гвардейцан-комсомольцан Нурадиловн цIе санна ерриге а фронтехь хьайн цIе сийдарца екаре кхача. Хьайх лаьцна иллеш бохуьйтуш тIемаш бе мостагIчуьнца. Даймохк хьох тешна бу, бIаьхо, теша хьан ницкъах, хьо юхавер воцуш хиларх, хьан къонахаллах.\nВарийлахь, ледара ма хилалахь! Лийр воцу турпалхо Нурадилов Ханпаша санна майра хилалахь. ТIамехь кхерар хIун ду ца хууш, майралла тоьла Iожаллел, нохчийн халкъан майра кIант тоьлла ма-хиллара.\nФашист аша вийна турпалхо-пулеметчик. Ткъа ахь иза ве, бIаьхо, сихха ве, массарал а дукха байъа уьш, тIаккха ахь толам боккхур бу.\nДаймахко сий дийр ду хьан, нанас а, хIусамнанас а, охьаоьхуш хазахетаран бIаьрхиш а долуш, баркалла эр ду хьуна. Толам хьан карахь бу, карара ма балийтахь иза – ве мостагIа!\nГитлерхойн декъий алссам мел хили, герга хир бу толам, цхьа а мостагI дIа ма вахийта, ве иза!\n← С начала 2022 года в Грозном обновили более 12 км водопроводных сетей\nВ России запустили проект по импортозамещению «Выбирай своё» →\nТретий пеший поход в горы состоялся в Чеченской Республике\nЖить на одной земле, уважая друг друга\n18.05.2016 17.05.2016 halid 0


ГЕЛАГАЕВ Сайд-Мохьмадан - 75 шо\nНохчийн поэт а, яздархо а Гелагаев Сайд-Мохьмад вина 75 шо кхечи аьлча бакъ хетар дац дукхахболчарна. Цуьнан оццул шо ду эр дац тахана и вевзачара а, везачара а.\nКоьртаниг-м стеган шераш а дац. Цуьнан таханлера синлаттам бу коьртаниг: и дуьнене муха хьоьжу, х1ун го цунна гондахьа?\nЦхьаверг хуьлу вониггий, ирчаниггий бен ца гуш, гуттара везавеш.\nТкъа кхинарг хуьлу шена гонд1ара дикнаххий, сирлачуххий б1аьрг буьзна. Иза воккхаве исбаьхьчу 1аламах, т1екхуьъчу чкъурах, цуьна ирсечу хиндолчух, Даймахках.\nИштачарах лору ас Сайд-Мохьмад а. Даима г1иллакхе, к1еда-мерза, нахаца тарвала хууш схьавог1у иза.\nГелагаев Сайд-Мохьмад вина 1937-чу шеран август беттан 23-чу дийнахь, Соьлжа-Г1алахь.\nBopxl шо кхачаза вара Сайд-Мохьмад вайн халкъ махках доккхуш. Генарчу Казахстанехь 13 шо а даьккхина цо.\nДуьххьарлера байташ а цигахь, ишколехь доьшуш волчу хенахь, язъян волавелира ша бохуш дуьйцу цо. Юьхьанца оьрсийн маттахь язйора, Т1аьхьо, нохчийн мотт-йоза а дикка карадерзийна, т1аккха нохчийн маттахь язъян а волавелира.\nЦуьнан говзарш арайийлина республикера тайп-тайпана газетийн, альманахийн, журналийн аг1онашкахь.\nСайд-Мохьмадан кхолларалех лаьцна дийцича, цуьнан поэзи шен хат1 долуш, еша тамехь а, кхета атта а ю. Мотт шера а бу, х1оттош долу сурт къеггина а хуьлу.\nШен декъазчу бераллех а, вайн халкъо лайначу баланех дуьйцуш, Сталинан мур гойтуш, 1988-чу шарахь иштта яздина цо:\nЙилбазан мохо масс ловзош ма-хиллара,\n1едало сан кхоллам ловзийра атта.\nДацара дагарадийца магийна...\nМагийнарг х1ун дара соьга ма хетта.\nШуна д1айийца яц сан цхьа а б1аьсте,\nТ къа ирча 1а дийца хьенан дог дог1у?\nИ хеттарш дича, дог юханехьа кхерстий,\nШийлачу цу дорцехь, борз санна, yгly.\nПоэтан кхолларалехь и тайпа чулацаме а, хенан йо- халлехь ширлурйоцу а байташ шортта ю. Цхьаннах тар- вала а ца г1ерташ, шен некъ лоьхуш схьавог1у иза.И некь цунна дукха хенахь дуьйна карийна аьлла а хета.Цу некъах гал ца волуш схьа а вог1у и.\nДаймохк, Нана, къонахалла, доьналла, безам, 1алам, адамийн чолхе юкъаметтиг, церан дикалла, ледарло, юха дикалла - и дерриг хаало Гелагаевн поэзехь.Цхьана меттехь схьагулйина, киншка а йина араевлла цахиларна, йоьшучарна дика ца евза поэтан башха кхолларалла. Евзича, цунах марзо эца йиш хилча, дика-м хир дара.\nЦуьнан байташ шерийн йохаллехь газетийн а, журна¬лийн аг1онашкахь яьржина ю. Таханлерчу къоначаьрга иштта боху цо:\n... Дайн-нанойн иэс диц ма делаш,\nНохчийн к1ентий, мехкарий.\nСирла дисна церан некъаш,\nЛардарна шайн халкъан сий.\nЛаьмнийн баххьаш теш ду цунна,\nТеш ю тархийн марахь б1ов.\nИ иэс го бакъ-нохчийчунна:\nБакъ хуьйдина васт ца дов...\nГелагаев С-М. уггар хьалха хьехархо ву. Филолог ву. Дуккха а шерашкахь ишколехь болх а бина цо, кегийрхошна дахаран некъ гойтуш, диканиг а, сирланиг а хьоьхуш. Уьш нахаца, вовше тарбала 1амийна ца 1аш, цо хьехна царна гондахьара 1алам деза а, ган а.\nИ ша а ву бераллехь дуьйна 1аламца гергарло лелош.\nБес-бесара зезагаш бай ма-ббу лепа.\nУьш санна, махкана делало дог.\nЗезагех таръелла ойланаш деба,\nДека, сан дог хьостуш, цанашлахь т1ок\nДиттан гаьн т1е хиъна, хьоьжу соь алхаз,\nШовданаш декош бу xlopa а лам.\nДаймахках хьерчадеш з1аьнарийн холхаз,\nСирлачу б1аьстено баржийна т1ам.\nКъаьсттина ч1ог1а деза цунна олхазарш. Дукха ше¬рашкахь уьш лелош, кхиош, церан амал толлуш, церан башхачу мукъамашка ладоьг1уш схьавог1у Сайд-Мохьмад. Шен тидамаш д1аязбеш, вовшахтоьхна дийнна книга арахецна цо 2007 шарахь. «Олхазарийн дуьне - сан дуьне» аьлла ц1е йолу и башха киншка хазахетарца т1еэцна массо 1алам дезачара, Нохчийн махкахь.\nКхаъ бу. Бен бо лайлато.\nБо цо б1аьвнан тхов т1ехь и.\nХир ю маршо, парг1ато.\nТеша, хир бац т1емаш кхин.\nЙохур ю цо к1орнеш шен:\nИ Делера хаам бу.\nХир дац аьлла зулам, зен.\nЦунах дог сан тешна ду.


Па-де-Же — Википеди\n46°58′30″ къ. ш. 0°02′33″ м. д.HGЯOL\nПа-де-Же (фр. Pas-de-Jeu) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-СевгӀ.\nДозанашца йу УагӀон, Сен-Леже-де-ла-МагӀтиньегӀ, КуьгӀсе-суьгӀ-Див, ГӀантон, Saint-Laon[d], Plaine-et-Vallées[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Па-де-Же&oldid=7829282»


Ботсорель — Википеди\n48°31′37″ къ. ш. 3°38′29″ м. д.HGЯOL\nValérie Le Denn[d]\n▼428 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБотсорель (фр. Botsorhel) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Финистер. Дозанашца йу Ле-Понту, Плуграс, Болазек, Герлескен, Ланнеану, Плуега-Муазан, Плуиньо[d], Скриньяк, Плуиньо. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ботсорель&oldid=5153699»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 20:43.


конкурс для учителей русского языка ,\nредкие языки ,\nминато сирюко ,\nконкурс для учителей ,\nвымирающие языки ,\nконкурс на родных языках\nЭссе на хакасском языке\nМБОУ Усть-Чульская СОШ им.М.Е.Кильчичакова\nМинiy тjреен тiлiм хакас тiлi полча. Ол тeрк сjбiрезiне кiрче. Тiл jбекелерiбiстеy пiске читкен. Мин саuынчам, аны пiске Jjркi чайааннар пирген.\nТiл – ол чонныy иy аарлыu, уuаа хайхастыu ис-пайы. Тiл – ол минiy худым. Тiл – чонныy худы. Хут чох кiзi чуртабинча. Хут чох полза, чон iдjк чуртабас. Аннаyар пiстiy чонныy тiлi хас-хаxаннаy килген. Пiс аны обааларда пазылuан пiчiктердеy сыuара пiлчебiс.\n«Албынxы» тiп алыптыu нымахта Хара хула аттыu алып Хулатай таста пiчiк пас салuаны аны киречiлепче.\nТiл – ол культураныy чардыuы. Чонныy культуразын (литератураны, тархынны, икусствоны) тiл хоостыра eгренчебiс.\nТiлде – илбек кeс. Аннаyар пос тiлiн пiлчеткен кiзi – ол кeстiг, пик кiзi.\nТiл – чонныy чайаачызы. Тiл чонныy ирткен чуртазын пeeнгiзiнеy палuалыстырча. Аннаyар чонда пiди тiпчелер: чонныy ис-пайын прай даа алып алзаy, чон аны нандыра айландырып алар, че чонныy тiлiн алып алзаy, ол аны хаxан даа нандыра айландыр полбас.\nBди чонныy алыптыu паза олаyай нымахтарында, сиспектерiнде, сjспектерiнде, аймах-пасха ырларында чыылuан хыйuа саuызы, тiл пiлбинчеткен кiзее азылбин, аннаy хыйа парып одырча.\nХакас тiлiнiy сiлиинеyер, пайынаyар хас-хаxаннаy ученайлар eгренiп пастааннар.\nРеволюция алнында тилекейге саблыu тюрколог Н.Ф. Катанов аны eгренген. Тiлдеyер иy улуu тоuыстарыныy аразында «Опыт изучения урянхайского языка» полча. Анда ол, 48 наречиенi тиyнестiрiп, тува тiлiн тeрк тiлiне кирген. Пасха ученайлар прайзы сым пол парuаннар. «Хыйuа кiзiнiy сjзi кeстiг», - тiп чоох аuаа килiсче.\nМинiy тiлiм пiр чирде турбинча. Саuамuы туста хакас тiлiнде тjрт диалект саналча: саuай, хаас, шор, хызыл. Хакас тiлiнiy диалекттерiнiy пeeнгi чуртазы тиy дее полбаза, олар пiстiy тiлнi пайытчалар.\nХакас тiлiн iстескен тiлxiлер кjп. Оларныy санына пулар кiрчелер: Н.Г. Доможаков, В.Г. Карпов, Д.И. Чанков, Д.Ф. Патачакова, О.В. Субракова, О.П. Анжиганова, Боргояков М.И., аннаy даа пасхалары.\nСаuамuы туста Н.Ф. Катановтыy адынаy Хакас хазна университедiнде тоuынчатхан тiлxiлернi Хакас Республикада таныпчалар. Оларныy санында мындаu тiлxiлер тоuын парчалар: Л.И. Чебодаева, И.Л. Кызласова, М.А. Медведева, В.А. Боргояков, Н.Н. Таскаракова.\nОлар постарыныy тоuыстарынаy хакас тiлiн пайытчалар. Л.И. Чебодаева олаyай паза хадыл чоохтаuларны iстесче, И.Л. Кызласова лексикадаyар пасча, М.А. Медведева диалекттердеyер сурыuны кjдiрче, В.А. Боргояков, тiзеy, аyнарныy аттарынаyар хыныu пасча.\nТiлxiлернiy сылтаанда минiy тiлiм jсче, пайыпча. Минiy чоным, чайаачы кiзiлер, поэт, писательлер, драматургтар, СМИ-лар аны jскiрчелер, пайытчалар.\nТjреен тiл сjбiреде пасталча. Пала, тjрiп парза, иy пастаuызын ixе-пабаныy сjстерiн исче, анаy ол чоохтанып пастапча. Кiчiгдеy сыuара килген тiлнi кiзi пiр дее ундутпинча. Минiy тiлiмнеy олuан садында, школада, ВУЗ-тарда, СМИ-ларда тузаланчалар.\n1992 чылда Хакас Республиказында хакас тiлi орыс тiлiнеy хада хазна тiлi тiп закон алылuан. Анзы хакас тiлiнеy чуртастыy аймах-пасха сфераларында тузаланар оyдай пирче.\nТjреен тiлдеyер, аныy тузазынаyар, кeзiнеyер саблыu кiзiлер постарыныy хыйuа саuыстарын jсчеткен тjлге артыс салuаннар.\nОларныy санында саблыu поэт, писатель, драматург М.Е. Кильчиаков хакас тiлiнеyер пiди пасхан:\nBкi хулахнаy тыyнааны\nСарсых хулахтаy артых полар\nBкi аймах тiлнi пiлгенi\nЧуртас пiлерге оой полар.\nПiстiy чонныy чайаачызы Г. Кичеевтiy мындаu сjстенрi уuаа таныстар:\nСынап ундут салзам тiлiмнi,\nПозымны хакасха санабаспын\nКjк порчо осхас хакас чирiмнi\nПаза тjреен чирiме санабаспын.\nТатар чонныy саблыu чайаачызы Расул Гамзатов тiлдеyер пiди теен:\nТjреен тiлiм таyда чох пол парза,\nМин пeeн jл парарuа тимдебiн.\nСаблыu поэт В.Г. Майнашевтiy сjстерi полuан на кiзее чаuын:\nТjреен тiлiн ундаан кiзi –\nСаyай кiзi нимес, ол – садынuан.\nОл оyдайнаy, тjреен тiл – улуu кeс. Ол чонны чон итче, а пiс чонныy чардыuы полчабыс. Аннаyар тjреен тiлнi хайди даа пiлерге кирек.\nПу сjстер маuаа даа теелчелер. Мин кiчiгде олuан туразында jскем. Минi ixе-пабам постарынзар пала идiнерге алып алuаннар. Оyнапчам, хайди орыс ла тiлiнеy турада паза тасхар чоохтасчаyмын. Хонxых палалар маuаа хатхырысчаyнар, «хазах» тixеyнер. Школаа чjр сыхханда,\nкeстен сыххам. Пос тiлiнеy eгренерге, пазарuа, хыuырарuа, саннар пjгерге. Саuам 10 класста eгренчем. Минiy клазымда саyай хакас палалары, че мин олардаy артых ла чоохтанчам пос тiлiнеy. Махтанминчам, че тjреен тiлiнеy прай чирде чоохтасчам: ибде, школада, тасхар, улуu-кiчiглернеy хада.\nТiл – ол чон. Тiл чоuыл – чон чоuыл. Чон тiлнi хай син тоuындырза, тiл ол син jсче. Аннаyар тiлнiy чуртазын кiзiлернiy чоохтасчатханынаy алай ба чоохтаспинчатханынаy кjнi палuалыстыu.\nМинiy тiлiм хас-хаxанuа даа чуртир , jзер.\nфонд язык предков,\nЭссе на ингушском языке2\nГБОУ «Лицей-детский сад г. Магас», Республика Ингушетия\n"Наьна мотт-дунен кор!" "Наьна мотт-Даьла совг1ат!"\nИз кор баьддерзийта а, Даьла совг1ат тишде а доаде а йиш яц вайга!\nХ1ара къаман ший мотт ба. Вай даьшеи ноаношеи б1аьшерашка бийца а бувцаш а хьабоаг1 г1алг1ай мотт. Цар ч1оаг1а дукха а безаш, лора а беш, нанас ший бер мо боча а болаш укх шерашка хьакхаьчийтаб вай наьна мотт. Даьла хоза кхеллаб вай мотт, шийца эздел, г1улакх, яхь йолаш. Г1алг1ай къамах хьаваьнна х1ара саго ший мотт ларх1а а, лорабе а, к1оаргаг1а 1омабе а беза. Меттаца гучадоал дика мел дар:хьаькъал, эздел, эхь, сий, г1улакх, майрал, мехкацара безам. В1алла дийца варгвоацаш хоза а, к1оарга ма1ан долаш а, к1аьда а ба наьна мотт!\nЦхьаволчо оал: "Мегаргбар из-м, нах д1акхеташ хилча." Мегаргбар, даьра! Нагахьа санна иштта мегаргбаларе, яздаргахьа а бувцаргахьа а ший бокъонаш йолаш хургбацар мотт. Вай даьша дукхача халача заманна шоаш духьалнийсбеннаболлаше а, кега а ца беш, вайга хьакхоачабаьб из. Вайна ховш да-кх, хьалха вай къаман цхьацца халонаш т1алаьтталга. Бакъда, г1алг1ай метта йоазув 1923 шера мара хьакхолладеце а, массаза дег1аихаб вай мотт багахбувцамца. Дукха фаьлгаш, кицаш, иллеш, шира дувцараш, ховли довзалеш да вай наьна мотт, къам, хоза г1улакхаш хестадеш. Ма хулла кхувш йоаг1ача т1ехьенна уж дувца а, цох пайда эца а беза. Д1аяхача вай заман xx-ча б1аьшере г1алг1ай мотт ч1оаг1а к1албисабар, цун г1улакх тишдала доладелар, из бувцар а лебер а лаьг1делар. Г1алг1ай мехкара д1аараваьлча безаш бац е бала пайда болаш а бац из г1алг1ай мотт, оалаш а нийслора. Из 1омабе хала а ба, алапаш дукха а чоалхане а да, яхаш а бар. Из яхачарга ала ловра-кх, мел хала дале а б1у ца к1ожабеш 1арбий, ингалсий, немций, френг1ий мотт ма 1омабой вай. Т1аккха ший къаман мотт, Дала хьона лаьрх1а совг1ата бенна мотт, 1омалац йоах. Х1аьта, укхаза хаттар отт, ванаг1 селлар хала да г1алг1ай мотти йоазуви 1омаде? В1алла а бац! Вай алфавитаца деррига а шовзткъа ялх алап мара а дац, царех шолха "чоалханедараш" шийтта алап мара а дац! Эрсий кица да, "Из-м китайски грамота яц" оалаш, чоалхане доацача дешах е г1улакхах аьле.\nКхо эзар ца1 шоллаг1чох тара доаца иероглиф довза деза из мотт 1омабечоа! Из иштта дале а, китайцашта-м дика хов из шоай мотт а йоазув а. "Цхьа мотт ховр цхьа саг ва, ши мотт ховр ши саг ва, кхо мотт ховр кхо саг ва, ший къаман мотт ца ховр цхьаккха вац!" Г1алг1ай метта хьал а цун лерх1ам а хувцабала болабелар 25 шу хьалха, вай паччахьалкхе а йолаш, вай республика а йолаш вай 1охайшача. Г1алг1ай Республика Конституце т1а г1алг1ай мотт эрсий меттаца цхьана паччахьалкхе мотт ба аьнна, белгалдаьккха д1ач1оаг1дича. Г1алг1ай мотт а, г1алг1ай йоазув а, йоазон бокъонаш а 1омаю тахан школашка, университете, кхыча дешара заведенешка. Х1аьта, таханарча дийнахьа вай мотт лебеш ба шинна а "Г1алг1айче" ц1и йолча\nтелерадиокомпанеша еча передачашка, арадувлаш да "Литературни Г1алг1айче" яха журнал, "Села1ад" яха берий журнал укх ткъаьи итт шера арадувл духхьал г1алг1ай метта. Г1алг1ай мотт массайолча оаг1орахьара тохкаш ба Г1алг1ай 1илма тохкама институте, Г1алг1ай паччахьалкхе университете.\nТахан Дала вайна хоза Даьхе яьннай, дика паччахь веннав, беркате хоза мохк беннаб, наьна кулг санна к1аьда, ага улл бер мо ц1ена мотт беннаб. Сога хаьттача, вай массане барт болаш, яхь йолаш, сий долаш вай наьна мотт лорабе а к1оаргаг1а 1омабе а беза! Дала лораболба вай мотт!\nсочинение на родном языке,\nРеспублика Крым, город Феодосия МБОУ «Школа №14 города Феодосии Республики Крым»\nЭссе на тему «Учу языку моих предков»\nКажется, это было совсем недавно... Из комнаты доносятся стихи Пушкина. Мама всегда читает что-нибудь наизусть, когда одна в комнате. Звуки раздаются то громче, то тише… Мама читает на русском языке. В моей семье мы говорим на болгарском, украинском языках, смешивая речь казахскими и польскими словами. Но милым сердцу и душе, родным для всех в нашей многонациональной семье стал русский язык, испокон веков объединяющий людей разных народов. Прекрасный, благоуханный, сильный и вечный язык. Вечный, как это голубое небо над нами, как живительная вода, как поднимающееся над горизонтом солнце. Вечный, как история моих предков. Вечный, как творения великих писателей и поэтов, говорящих и пишущих на русском языке. Вечный А.Пушкин, вечный Ф.Достоевский, вечный Ч.Айтматов, вечный О.Сулейменов...\n…А вот другая картинка. Я - среди выступающих на Всесоюзном фестивале народного творчества. Русские, армяне, татары, немцы, болгары, украинцы, греки и даже индусы! И мы понимаем друг друга! В этом исключительная роль русского языка – быть незаменимым средством межнационального общения.\nЭти воспоминания привели меня к мысли, что именно в языке одухотворяется народ, его Родина. Вот почему верный и, пожалуй, единственный способ проникнуть в характер народа – усвоить, изучить его язык. Поэтому я и стала учителем именно русского языка. Так сложилось, что я много лет преподавала русский язык как неродной для учеников. Но старалась работать так, чтобы мои дети гордились тем, что говорят на русском языке, чтобы уважали и ценили русскую культуру.\n…Часто напоминаю своим ученикам слова А.Куприна: «Язык - это история народа, это путь цивилизации и культуры». Язык - это тайна истории, тайна значения, тайна культуры. Попробуем заглянуть в историю русского языка, и тогда станет понятным, почему колдунью называют у русских ведьмою и как связано это слово с медведем. И, конечно, удивляет детей, что рубаха и рубить одного общеславянского корня! Так обучение этимологическому анализу слова помогает моим ученикам усвоить трудные для написания слова: ровесник, сверстник, рукавица, печать, горчица, замечательный. В то же время ученики узнают интересные страницы истории русского народа.\nВы, наверное, тоже часто слышите в периодической печати и Интернете тревожные голоса учителей – словесников, ученых - лингвистов, которые обеспокоены состоянием и судьбой русского языка: «В речи носителей языка зачастую проникают слова иностранного происхождения, которые имеют аналоги в русском языке». Как помочь моим детям понимать значения слов, русских, прежде всего? Полезно иногда вводить в урок такое занимательное упражнение, как «бестолковый словарь». Учащимся необходимо исправить толкование значения слов, например, язычник - болтливый человек, кувшинчик- тот, кто изготовляет кувшины. Чтобы показать, как красив наш русский язык, как многообразен он, использую задания на замену иностранных слов синонимичными словами, например, конфронтация сторон – противоборство; конгруэнтность- честность. Чаще всего ученики не понимают значения иностранных слов, поэтому мы приходим к выводу: использовать в своей речи только те слова, значение которых нам понятны и знакомы.\nМеня, как учителя, больше пугает искажение звуковой формы слова, неправильное ударение. Как научить правильно произносить слова? Ежедневный контроль над речью учащихся, исправление ошибок и заострение внимания на правильном произношении - это работа словесника. В моем кабинете русского языка на одной половинке школьной доски постоянно висят плакаты со словами, в которых чаще всего допускаются орфоэпические ошибки. Кажется, ученик проходит мимо, но постоянное обращение на уроке к доске «вынуждает» посмотреть на листок! Радует, что ученики уже сами исправляют друг друга. Как-то на работе зазвонил телефон: моя бывшая ученица попросила правильно произнести слово «перезвонит». Конечно, не раздумывая, я назвала слово и на другом конце трубки услышала ее радостный возглас: «Вот! Это вам мой учитель русского языка говорит!» Надеюсь, что мои дети будут покупать тОрты и пить чай со слИвовым вареньем, поставят в нужном месте апострОф, приедут вовремя из аэропОрта, подпишут договОр, и точно будут знать, на каком квартАле находится диспансЕр.\nС благодарностью вспоминаю моего учителя Данилевскую Галину Алексеевну, руководителя моей первой педагогической практики, которая научила меня самому результативному приему в работе учителя русского языка – работе над ошибками. Это начало почти всех моих уроков в любом классе. Любимая форма работы над ошибками - прием «Две колонки». Проверяя тетради, я выписываю допущенные ошибки и на уроке делю класс на 2 группы, каждая из которых должна записать слова только на определенное правило. Часто применяю игру, например, «Кто дольше продержит мел?» Если ученик не объяснил написание орфограммы, то мел передается другому ученику. Иногда ошибки разъясняю сама, но на следующий урок обязательно планирую словарный диктант с теми словами, работа над которыми была проведена. Словарная работа стала еще одним основным структурным элементом моих уроков русского языка. Согласитесь, чтобы научить языку, а особенно такому сложному, как русский, нужно вооружить учащихся прочными навыками орфографического правильного письма. Не стоит забывать и о том, что словарные диктанты содержат большой воспитательный потенциал: обычно выбираю какую-либо орфограмму на повторение и затем отбираю значимые слова для развития нравственных качеств. Например, орфограмма «Правописание одной и двух н в разных частях речи»: национальные ценности, государственные праздники, многонациональная страна, межэтническая толерантность, ответственность перед обществом. После письменной части словарной работы в ходе беседы подведу учащихся к мысли, что только знание истории, языка, культуры народа, основ культурного наследия народов России приведет к формированию осознанного, уважительного и доброжелательного отношения к своему языку, к своей культуре и воспитает истинного патриота. Для обогащения словарного запаса учащихся часто применяю такое упражнение, как «Вправки» или «Корректор». Предлагаю ученикам предложение, а они должны заменить одно слово другим словом определенной, заданной мною частью речи. Например, в предложении «Поспешно взял и вышел» корректируем все три слова: 1) украдкой, быстро, тайком, небрежно; 2) схватил, вынул, выхватил; 3) выскочил, помчался, заторопился.\nУдивляюсь, когда слышу, что для многих учащихся русский язык не является любимым предметом. Язык, без которого невозможно общение не только в России, но и за рубежом!? Русское слово, способное «спасти» и «полки за собой повести»!? Язык и литература не могут не интересовать и оставлять равнодушным! Поэтому уверена, что и уроки, и внеклассная работа по русскому языку является не только неотъемлемой частью всей учебно-воспитательной работы школы, но и важнейшей составной частью профессиональной деятельности любого современного учителя-словесника. Из массовых мероприятий вспоминаются праздничный концерт, посвященный Дню языков, ежегодные конкурсы диктантов «Самый грамотный», приуроченные к Международному Дню грамотности. Четко запланированная и организованная внеклассная работа по предмету - это мощное средство формирования у учащихся интереса к русскому языку как учебному предмету. Думаю, познавательной активности и самостоятельности учащихся способствуют различные программы кружков и внеурочной деятельности. В разные годы вела предметные кружки: «Экологическая тропинка» (эколого-художественная деятельность), «Творческая лаборатория» (создание мультимедийной продукции), «Занимательная грамматика» (интересные задания тренировочного характера), «Эссе как вид творческой работы» (изучение алгоритма написания эссе), «Диалог культур» (полиязычное воспитание). Занятия строю так, чтобы создать благоприятные условия для развития творческого воображения учащихся, способности свободно и нестандартно мыслить. Обучая детей русскому языку и литературе, я считаю, что самое ценное на уроке нашего предмета и во внеурочной работе - это Слово, слово думающего и грамотного человека. Поэтому итогом работы урочной и внеурочной деятельности чаще всего становятся сборники творческих работ учащихся («Здоровье - большой диалог с жизнью», «Я помню, я горжусь», «Мой город», «Экологический набат», «О школа! Колыбель моя»).\nНедавно я стала «собеседницей» в Интернете двух молодых мам, которые рассуждали о том, что «можно не знать фамилию президента какой-то страны, но, если ты мама трехлетнего ребенка, то Гриффинов, Спанч Боба, Астробоя, Джамбо, Покемонов, Акикана ты должна знать!» Я задумалась... Научат ли все эти мультяшные герои моих племянников и внуков\nудивляться, восхищаться, радоваться обыкновенным человеческим ситуациям? Научат ли они моему языку, языку моих предков? Сохраним ли мы тебя «великое русское слово» с таким отношением к воспитанию детей? Конечно, вы понимаете, что я не согласилась с современными мамами и стала их ненавистной оппоненткой. На уроке русского языка я считаю правильным, чтобы звучало слово, проверенное веками. В качестве дидактического материала для своих детей я выбираю сказки К.Чуковского и Э.Успенского, стихи Агнии Барто и С. Маршака, романы А.Пушкина и Л.Толстого. Важно, чтобы мы, взрослые, мамы и папы, бабушки и дедушки, учителя и воспитатели, разбирали вместе с ребенком прочитанное, показывали им красоту нашего русского языка, объясняли значения непонятных слов! Результат – грамотный, думающий и читающий ребенок, - стоит этого! И тогда мы действительно «сохраним тебя русская речь!»\nЯ уверена: учитель русского языка всегда будет осознавать свое высокое предназначение - быть проводником в удивительный и необыкновенный мир русской культуры. Я свято верю в мощь моего родного языка – русского, в «наш великий язык», в язык, доставшийся нам от предков. Внемлю звукам с детства милым! Честь и слава моему языку!\nконкурс для учителей,\nконкурс для учителей русского языка,\nЭссе на ингушском языке\nУжахова Лиза Жабраиловна,\nучитель ингушского языка и литературы,\nДаьй мотт хьех аз!\nГ1алг1ай мотт - са къаман са да, тха т1ехка чура т1ум я, тха т1ехьле, тха ганз, тха сийрда кхоане! Даймехка довкъашка г1олла, Эса ч1оже, бух боацача шовдашка, шера аренашка, аьрзе ткъамашца сийнача сигала г1олла-массанахьа хозаш ба тха сийдола мотт! Сийрда ала санна, х1ара г1алг1ачун дега чу боаг из даиман, д1абовргбоацаш дийна мел ва! Ма боча болаш лелабаьб из тха сийдолча даьша. Йоазув доацаш, багахбувцамца дег1абоалабеш, цхьа дош доа ца деш,кега ца деш укх вай ханага кхоачабаьб цар из дийна а болаш! Дийна беций из мотт, вай 1алам цо дийндеш хилча, сага хьаькъал цо алсамдоаккхаш хилча? Дийна ба,болаш ба, г1алг1ай къам мел дах, ер дуне мел латта хургболаш а ба!\n1омабу аз берашта из сай мотт, цох доаккхал деш,цунца деррига дог-уйла ювзаенна. Х1ана аьлча цунца дувзаденна да са къаман вахар, 1адаташ, истори,хоза г1улакхаш. Даи-нанеи ларх1ар, воккхаг1чун сий дар, з1амаг1чох къахетар, кхалсага лоарх1ам бар - из деррига чулоац са метта культуро. 1алама хозленаш, наьха дикал, маьрша вахар, кортамукъале, денал, эхь-эздел- из а даьй метто хоза гойт. Поэтий стихашка,поэмашка иллешка бекар-эздий г1алг1ай мотт ба. Наьна дог тедер, боча бер хьестар, йи1ий дог г1оздоаккхар, доттаг1чун тешам лур - из а наьна мотт ба! Наьна мотт оал г1алг1ай метах, нана мо из боча хиларах!\nНана! Наьна мотт! Наьначе! - уж дешаш ца довзаш саг вац укх дунен т1а! Сага вахаре эггара дезаг1а дола х1амаш гойт цар.\nНана! Хьона вахар деннар,хьо хьалкхеваьр, ший са хьо бахьан д1алургдар - нана я. Ийс бетта ший кера чу лелаваь,укх дунен т1а малха а ваьккха,воча, б1ехача, унзарча х1амах лоравеш, ший мотт д1а а хьехаш,нанас хьалкхевича, из ший мотт лертт1а ца бувцар эхь да дезалхочоа. Наьначе! Хьо ваь,хьо кхийна ,хьо ваха,хьа эггара хьамсараг1а йола моттиг я!\nТ1аккха, цу хьа нанас ший ц1ийца хьона чубесса,ший шурийца хьона хьаьнал бийца, х1ара денна хьо даькъалвеш, хьона ловцаш доаха боча мотт ца бийзача йиш йий? Даьй хьаькъал, беркате вахар,яхь, эхь-эздел, денал, къахетам бувца мотт бицбалийта йиш? Цох в1алла а шеко яц, из бицбалийта йиш яц, из ца бийцача йиш яц. Из хьехар - са сийдола декхар да! Аргдар аз вай къоначарга, вай сийдолча къаман нахага:\n«Воашош хала кхедаьча воай ноаной сийна, царех эхь хийтта а лорабе беза вай мотт. Кегалургбоацаш, ма хулла боагг1ача тайпара нийсса бувца беза.Тахан вай теркам бича, воашта а ховш, ч1оаг1а к1оадо ю вай г1алг1ай метта. Х1аранена уллув ба ала йиш йолаш да вай, г1алг1ай мотт лертт1а\nхьабувца ца хов нах. Уйла яьйий вай? Доккха зе ма дий вай воай т1ехьен дер, боагг1ача тайпара царна из мотт д1а1ома ца бой! Ца1-м хов сона-боккхий хилча цу вай т1ехьено вай бехке дергдолга, из цар дой, царех бехк боаккхилга хургдац».\nБеррига бехк хьехархой ба»! -оал цхьачар. Миска-я1, хьехархо, ма доккха дукъ да хьона тахан т1алаттар. Водачо а воаг1ачо а дерригача х1аман бехке ву-кх хьо, п1елг мо цхьаь.царна духьал латта везаш хул хьо... Хьехархочун керттера декхар да—грамматика бокъонаш хьехар,нийсса язде 1омабар, меттацара чам совбаккхар. Х1аьта, в1алла из мотт ц1аг1а бувцаш ца хилча, телевизора чу а, тикаь т1а а, берий бешамашка а духхьал эрсий меттала къамаьл мара хозаш ца хилча, мишта ховргда вай з1амигача берашта из бувца? Дукхаг1болчар шоайла а бувц эрсий мотт, г1алг1ай бар ца эшаш санна. Эрсий мотт хар а дика да, из ханза баргбоацаш а ба (вай мехкара араваьлча къаьстта эш из), цхьабакъда ший мотт т1ехьашка а баькха, кхычунгахьа верза йиш яц. Сога хаьттача, ц1аккха лакъаргбоаца хьаст ба мотт. Лебеча меттага хьежжа хул наха юкъера сага лоарх1ам а.\n«Г1алг1ай мотт –дунен кор!» «Г1алг1ай мотт—Даьла совг1ат!»\nИз кор баьддерзийта а, Даьла совг1ат тишде а доаде а йиш яц вайга! Цхьаволчо оал: «Мегаргбар из-м,нах д1акхеташ хилча». Мегаргбац, са доттаг1а! Нагахьа санна иштта мегаргбаларе,яздаргахьа а бувцаргахьа а ший бокъонаш йолаш хургбацар мотт. Сийдолча даьша дукхача халонашта шоаш духьалнийсбеннаболлаше а, кега а ца беш, вайга хьакхоачабаьб из. Вайна ховш да-кх, хьалха вай къаман цхьацца халонаш т1алаьтталга.\nБакъда, г1алг1ай метта йоазув 1923 шера мара хьакхолладеце а,массаза дег1аихаб вай мотт багахбувцамца.Дукха фаьлгаш, кицаш,иллеш, шира дувцараш,ховли довзалеш да вай наьна мотт,къам,хоза г1улакхаш хестадеш. Ма хулла кхувш йоаг1ача т1ехьенна уж дувца а, цох пайда эца а беза.\nД1аяхача вай заман ХХ-ча б1аьшере г1алг1ай мотт ч1оаг1а къалбисабар, цун г1улакх тишдала доладелар,из бувцар а лебер а лаьг1делар. Г1алг1ай мехкара д1аараваьлча безаш бац е бала пайда болаш а бац из г1алг1ай мотт, оалаш а нийслора. Из 1омабе хала а ба,алапаш дукха а чоалхане а да, яхаш а бар. Из яхачарга ала ловра-кх, мел хала дале а б1у ца къожабеш 1арбий, ингалсий, немций, френг1ий мотт ма 1омабой вай. Т1аккха ший къаман мотт, Дала хьона лаьрх1а совг1ата бенна мотт,1омалац йоах. Х1аьта укхаза хаттар отт, ванаг1 селлар хала да г1алг1ай мотти йоазуви 1омаде? В1алла а дац! Вай алфиватаца деррига а 46 алап мара а дац,царех шолха «чоалханедараш» шийтта алап мара а дац!\n«Цхьа мотт ховр цхьа саг ва,ши мотт ховр ши саг ва,кхо мотт ховр кхо саг ва, ший къаман мотт ца ховр цхьаккха вац»,- иштта йоах хьаькъалеча кицо. Г1алг1ай метта хьал а цун лерх1ам а хувцабала болабелар 27 шу хьалха, вай паччахьалкхе а йолаш, вай Республика а йолаш вай 1охайшача. Г1алг1ай Республика Конституце т1а г1алг1ай мотт эрсий меттаца цхьана паччахьалкхен мотт ба аьнна, белгалдаьккха д1ач1оаг1дича. Г1алг1ай мотт а, йоазув а, йоазон бокъонаш а 1омаю тахан школашка, университете, кхыча дешара заведенешка.Х1аьта,таханарча дийнахьа вай мотт лебеш ба шинна а «Г1алг1айче» ц1и йолча телеридиокомпанеша еча передачашка, арадувлаш да «Литературни Г1алг1айче» яха журнал, «Села1ад» яха берий журнал укх ткъаьи итт шера арадувл духхьал г1алг1ай меттала. Г1алг1ай мотт массайолча оаг1орахьара тохкаш ба Г1алг1ай 1илма тохкама институте, Г1алг1ай паччахьалкхен университете. Хьехархошта могаш дола г1о деш я Хьехархой говзал лакхъяра йола институт.1илманхоша кийч а даь арахийца дукха 1илман тохкама балхаш да, дошлоргаш да. Дикаг1болча, говзал лакха йолча хьехархоша арахийца дукха методически пособеш да.\nТахан кердача вахаро д1адеххача бесса мотт 1омабара ,бокъонаш караерзаяра а, керда инновационни говзал лелаяра а т1акхувш хьехархой а ба, цох дог а лазаш. Февраль бетта 21-ча дийнахьа дездеш да Дунен халкъашта юкъера наьна метта ди,цох хетадаь д1акхухь декадаш,ерригача Россе регионашка санна. Дега хозахеташ т1аэц къона йоазонхой вай хилар,царех доаккхал де а доаг1а. Изи изи г1алат да хьа,яхаш цун чам ца бойташ,хозача к1аьдача меттаца г1о-новкъостал де деза царна вай боккхаболча йоазонхоша.1илманхоша. Кхоачашде аьнна вай метта хьакъехь белгал мел даьккхар кхоачашдар 1алаьмате дика да.Цхьабакъда,г1алг1ай мотт шаьрра бувцарал,школашка 1омабарал,1илманца тахкарал,цун йоазонаш дешарал а дикаг1а г1о-новкъостал хургдар,нагахьа санна бераш ага чура доагг1аше а из лебеш хилча,биц ца луш дегашка,сакхетаме уйлашка бахаргбар из боча, беза хила беза Г1алг1ай мотт.Цудухьа массе а оаг1орахьа г1алг1ай метта г1о хургдола аьттув лаха беза х1ара г1алг1ачо,из ший патриотически декхар а даь шийна хьалхашка оттаде деза. Шеввар цхьана ца эттача из кхоачаш а хургдац.\nТахан аз доаккхал ду се г1алг1а хилирах, из мотт хьеха сай аьттув хиларах,сайна цунцара безам Дала баларах. Са хьамсарча, эздийча даьша бийца, мозал мерзаг1а бола г1алг1ай мотт хьех аз дег чура.\nСай эссе чакхъяьккха ловра сона айса язъяьча байтаца:\nСа даьй мотт. Нанас хьекха хьаьна шура Хьаьнала ювц вай г1алг1ай меттала, Даьша леладаь лоамий эздел Леладу вай г1алг1ай меттала. Т1аккха бувцалга дий из мотт Кхыча меттаца д1аийна? Т1аккха лебе йиш йий из мотт Дега чура боацаш,цхьа талмастта? Ужахьнаькъан Лиза, Магасерча лицея хьехархо.\nконкурс на родном языке,


Нохчийчоь -- Соьлж-ГIалара парламентан гIишло.\nНохчийчоьнан парламент тIетайна, хIокху деношкахь Москоха гIалан Думо, зулам динчеран, къам хаамийн гIирсашкахь гIарадаккха магош дац, аьлла дийцаре дечу хаттарна. Нохчийн спикеро Абдурахманов Дукхвахас, цига дахьийтинчу кхетат тIехь, къобал деш ду и гIуллакх. Ишшта, цу документ тIехь, билгалдоккху, къаьмнаш вовшех къаьсташ хиларо, Оьрсийчоь, хазъеш а, ницкъ болуш а ю, аьлла.\nIедалан дайша, къаьмнийн юкъметтиг талхорна, тIе тидам бахийтар доьххьар хуьлуш дац. Нохчийчуьра адамийн бакъонийн векалалло а, мехка парламенто а, кесст-кесста, емал деш ду, Оьрсийчохь зулам дарна бехке вечу стаган, къома цIе яьккхар. Иза пачхьалкхехь дехка деза аьлла хета царна.\nАмма, дIахьедаралла сов даьлла хIума дац. Оьрсийчоьнан телевизионашкахь къаьстина, наггахь олу, иза а важа а динарш, нохчий бара бохуш. Ишшта хилира, цхьа бутт ца кхоччуш хан хьалха, Москохахь, муьлша бу къастонза болчу зуламхоша, цхьа стаг а вуьйш, важ лаза а веш, гIала юккъахь цхьан машена чуьра 20 миллион сом даьхьча.\nНТВ телехьожийлехь, оцу зуламан теш хилчу зудчуьнгара интервью гIараяькхкира. Цо, тIелатар динчу машена чуьра цхьаъ нохчийн къомах вара аьлла, тешна къамел дира.\nОьрсийн зуда: «Порш «Кайен» олучу машена урхалла деш вар, цхьа стаг. Иза 165 сантиметар лекха вар, векъ а вар, нохчийн къомах а вар. Маж а яр цуьнан 5 сантиметар еха. Коьртахь пес а яр, шай къома духар а дар».\nТIаккха а, нохчийн цхьанна бакъонашларъярхочо, оьгIаз а вахан, оцу хIуманна доьхьал ца велира. Гарехь хIинца а, цIийца дисина хила там бу, Москохара аьллачуьнна, доьхьал дош даккха ца хIоттар.\nАмма, дIахаьттича, оьрсийн хаамийн гIирсашкахь, долург, нохчийн къоман доьхьал тIом бу аьлла мах хадош берш а кIезга бац. Яздархочуьнна Закриев Русланна хетарехь, тахан нохчашна тIеетташ бомбанаш яцахь а, кхечу тайпа Iаткъам беш бу, лерина далахь а, ян дацахь а.\nЗакриев Руслан: « Геббельсс лелийнарг ду иза. 2003 шарахь, Хьалха-Мартан тIехь «Маршо» цIе йолчу газетан коьрта редакторан гIовс вар со. Оцу хенахь, Оьрсийчоьнана юстицийн министр вар Чайка Юрий., хIинца иза Инарла прокурор вар.\nОцу Чайкас, Ставрополехь теракт хилчул тIехь элира, хIума къаьстан далле, иза нохчийн террорхоша дина аьлла. ас оцу хенахь, газетехь артикл язйира, юстицийн министр ас кхеле лура ву аьлла. Зуламхо оцу къомах, кхечу къомах ву бохуш волу стаг, иза ша зуламхо ву. И стаг, милла а валахь, низам дуохош ву. Вай доьхьал хила деза цу хIуманна, дуьненахь лелачу кепехь».\nКхелашкахула, низамаш магийначу кепехь шай цIе бех ца ейта, дIагIерта беза нохчий, аьлла хета Закриев Русланна. Оцу хIуманна, масал эца шорта меттиг ю, аьлла тидам бира цо.\nЗакриев Руслан: « Уггаре а хьекъел дерг ду, жуьгтийн къомо, фашизман доьхьал лелийнарг. Иза вай а схьаэца деза. Вай Iама деза дикчу хIуманна. Тахан жуьгтичуьнна вас ян, ницкъ бахь, цунна Iтехутту уьш. Ткъа, вай вовшашна тIекхойкху. Вай доьхна ду. Цхьан меттехь, нохчочуьнга йийцина йолу харцо йита ца еза. Дуккху а меттигаш ю, нохчочуьнна харцо йина. Иза вай дитахь, вайна массарна а тIекхочура ду иза. Харц луьйчу нахан Дала неIалт аьлла.\nОцу харц луьйчу нахан доьхьал боьвларш Делан безаш бу, аьлла ду. Вай оцу харцонна доьхьал довла деза. Нохчий цкъа а националисташ хила бац. Нохчаша, муьлха а къомах хилча, вайна тIевеъча, цо гIиллакх а, оьздангалл а лелийчхьан, тIе а лоций, цхьанна а агIора гIело а ца еш латтийна. Вайна юккъахь бехаш а бу уьш».\nМоскохахь, зулам динчарна юккъахь нохчий хилла аьлла, дийцаре даьлчулла тIехь, интернетехь, нохчийн цхьана блогеро, хаттар даьккхинера шен блог тIе, муха кхеле уозо йиша ю НТВ аьлла. Амма, гарехь, цхьанна а тайпа, жоп карийначух тера дац цунна. Москохахь хилла долу зулам а, кхин хьахош дац.\nИшшта хууш дац, иза боккъулийна нохчий хилла, ян ца хилла. Гарехь тIаьххьарниг хила мега, хIунда аьлча, нохчийн лар цигахь хааеллехьарий, иза дижа а ца дуьтуш, цуьнах там а хуьлуш дуьйцура дар, Оьрсийчоьнан хаамийн гIирсаш.\nМоскох Думан тIетайна Нохчийчура депутаташ


Мимизан — Википеди\n44°12′03″ къ. ш. 1°13′43″ м. д.HGЯOL\n114,83 квадратан километр\n▲7255 стаг (2019 шеран 1 январь)\nМимизан (фр. Mimizan) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.\nДозанашца йу Сент-Елали-ан-БогӀн, ОгӀеян, Бьяс, Мезос, Сен-Жульен-ан-БогӀн, Сен-Поль-ан-БогӀн.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мимизан&oldid=7820990»


Масар — Версийн башхалла — Википеди\nМасар — Версийн башхалла\nВерси 2021, 27 июнь, 18:15\nБараман хийцам бац , 3 бутт хьалха\nВерси 2021, 14 февраль, 04:55 (нисйе)\nКарара верси 2021, 27 июнь, 18:15 (нисйе) (цаоьшу)\n* Ӏай масаран бос хийцало. КӀесаран кӀаг а, тӀоьхулара гӀорта а, чукӀелара а, тӀиэхьа пӀендаршкара а хьаьрса, пханаршкара Ӏаьржа хуьлу иза, Ӏаьнан заманчохь. Чо морса а, беха а, буькъа а бу цуьнан. Ӏай кхин а бах а ло, букъ а ло цуьнан чо.\n* Юккъерчу а, Къилбехьарчу а ЕвропанЕвропин лаьмнашкахь хуьлу масарш, масала Пиринера Балкане а, Карпате а, Жимахчу Азе а, Кавказе а кхаччалц. Кавказийн ламанийн лакхарчу даккъашкахь бен хуьлуш яц уьш.\n* Акха гезарий санна, ламанан даккъашкахь, мокхазан, тӀулган бердашкахь, ламанан басошца цанашлахь ежа уьш. Ӏай диттийн чӀенигаш, синтарш бецан гӀовданаш йоу цара. Аьхка Ӏуьйранний, сарахь ежа уьш. Реманаш йой лела уьш. Ӏай ламанийн даккъаш тӀера хьуьн чу охьайогӀу уьш. Апрель-май баттахь ехка. Боьхьиг цхьацца йо цара, наггахь шишша а йо.\n* Уьш кӀезиг ю вайн махкахь. Цундела уьш яйар дихкина ду.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/wiki/Белхан:Версеш_юстар/6084811»


Хабаровск кIошта кхуьйкхуш бу гIалгIай, делахь а дIакхалхочу программин жамIаш цкъачунна къаьсташ дац.\nХабаровск кIоштан Iедалхоша кху деношкахь шайн мехкашка балха кхайкхина ГIалгIайчоьнан бахархой. Кеп-кепарчу говзаллашкахь белхаш ду аьлла шаьш долчахь.\nСунжа кIоштарчу бахархошна белхан меттигаш нисъечу центран директорна Горчханова Хьавана хетарехь, белхан меттигашка нах боьхуш ГIалгIайчоьне кхочучу дехаршлахь, уггар а тIаьхьало йолуш ду Хабаровск кIошто кхийдо некъаш.\n"Хабаровскехь цхьа могIа яккхий инвесторийн проекташ ю кхочушъян юьхьарерзийна, цундела къинхьегаман куьйгаш оьшу цигахь кеп-кепарчу регионашкара. Доккхачу декъанна оьшурш бу электросварщикаш, цIохархой, машинисташ, слесарш, кхиболу говзанчаш а", - билгалдаьккхина Горчхановас.\nБелхахошна юьззина социалан пакет дIакхачо кийча бу Хабаровскера Iедалхой, чохь Iен хьусамах я боллу мах, я ах мах шайна тIе лоцу цара, ишта некъан транспортан харж а шаьш йийр ю аьлла.\nСунжа кIоштарчу бахархошна белхан меттигаш нисъечу центрехь хIинцале а кампани йолийна, Хабаровскан кIошта балхавахар гIоле хиларх дуьйцуш.\nГIалгIайчохь белхазалла лакхарчу терахьашкахь йоллушехь а, Генарчу Малхбалера схьахеза зурма мел хаза елахь а, Къилбаседа Кавказо кхин ойлаайелла тIе ца лоцу 6, 5 эзар гергга киламетар генарчу махкахь рицкъ лахар.\n"Кавказан къаьмнийн Ассамблей" юкъараллан организацин декъашхочо Хизриев Iабдуллас бахарехь, тIаьхьало йолуш проекташ яц уьш.\n"Ас мел дукха анализаш йина оцу белхан, цундела суна хетарехь, кхетам боцуш идея ю иза. Дахаре а ерзийна, кхочушъялур йолуш проекташ яц уьш. Суна дагадогIу, Советан заманахь, Къилбаседанера хиш Казахстане а, Юккъерчу Азе а дерзор дийцаредора.\nЦуьнах гIуллакх ца хилира, хIунда аьлча, экологин катастрофа хила кхерам бахьана долуш юкъахъяьккхира и проект. Оццу сценари юкъара хета суна тахана Къилбаседа Кавказера бахархой кхечу регионашка дIакхалхо гIортар. Дийцарш а хилла дуьсур долуш хIума ду и. Доцца аьлча, авантюра ю-кх иза", - билгладаьккхира Хизриевс шен "Кавказ.Реалии" порталца хиллачу къамелехь.\nШайн амалашца, доьзалашна напха лаха мичча а дIабаха кийча бу вайнах. Ша ду, нагахь Къилбаседан мехкашкахь дуккхахберш санна вахтан методехь и болх белахь.\nРегионан Iедалхошка иттанашкахь шерашкахь кхио ницкъ ца кхаьчна мехкаш кавказхойн куьйгашца караерзалур ю аьлла ойла яц юкъаралхочун Успанов Юнин а. Цунна хетарехь, балха нисбан гIертар цхьа кхи бух болуш хила тарло, мел а глобалан Iалашонца.\n"Шайн дайн мехкашкара кавказхой меттах а бохуш, уьш кхечу, Iер-дахаран хьелаш хала долчу регионашка дехьабаха гIертар хета суна оцу проекташна тIехьа хьулдинарг. Ткъа кхи муха кхетор ду ахь Хабаровск кIоштахь, масала, сварщикаш оьшу бохург? ХIунда ца дохку царна изза хьелаш шайн цIахь? Стенна оьшу уьш шайн доьзалх, даймахках дIахадо? Со тешна ву, хIинццалц а санна, и проекташ вайн наха къобал йийр яц аьлла", - дуьйцу Успановс.\nГIалгIайчохь дуьххьара дац къинхьегамна нах бехар. Масала, 2009-чу шарахь ГIалгIайчоьнан куьйгалхочун а, хIетахь Свердловск кIоштахь губернатор хиллачу Россел Эдуардан а бартхиллера Урале белхашбан гIалгIай бахийта.\nБакъду, масех доьзал бен реза ца хилира цига баха, иза а цига дIабоьлхуш шина а агIоно финансашца гIо а деш.\nВуьшта ала догIу, Къилбаседанерчу цхьаболчу мехкашка дуккха а кавказхой дIакхелхаш хилар, масала, Ханты-Мансийскан гIаланашка. Амма меттигера бахархой дIоггара баккхийбеш ца хуьлу, хIунда аьлча, керлачу гонехь кавказхой дIаэрца проблемаш гучуюьйлу дела.


Кампос (Мальорка) — Википеди\n39°25′50″ къ. ш. 3°01′09″ м. д.HGЯOL\n149,69 квадратан километр\n32 ± 1 метр\n▲11 425 стаг (2021)\nКампос (кат. Campos) — Испанин Балеарийн гӀайренаш провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 149,69 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 32 ± 1 метр. Дозанашца йу Льюкмайор, Поррерас, Феланич, Сантаньи, Сес-Салинес муниципалитеташ.\n7132 ↗7330 ↗7625 ↗7898 ↗8122 ↗8296 ↗8759\n↗9294 ↗9601 ↗9784 ↗9862 ↗9964 ↗10 144 ↘9765\n↗9892 ↗10 164 ↗10 418 ↗10 610 ↗10 862 ↗11 283 ↗11 425\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кампос_(Мальорка)&oldid=6819481»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 18 октябрь, 19:37.


Х1АНАД ВА ТЕ Г1АЛГ1АЧОА ШИЙ МОТТ ЦА БЕЗАЛГА? [Архив] - Форумы galgai.com\nФорумы galgai.com > Общество и культура > Культура > Ингушский язык > Уроки ингушского языка > Х1АНАД ВА ТЕ Г1АЛГ1АЧОА ШИЙ МОТТ ЦА БЕЗАЛГА?\nПросмотр полной версии : Х1АНАД ВА ТЕ Г1АЛГ1АЧОА ШИЙ МОТТ ЦА БЕЗАЛГА?\nКакие умные люди, вы все тут:)! а я :fool:толком прочитать не могу.\nА через транслит? :read:\nCh ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th. - важно разобраться с дифтонгами!\ny + a = ya (я)\tj+ e = je (e)\nJ+ o = jo (ё)\ty + ö = yö (йо)\nu + y = uy (уй)\tü + y = üy (юй) - Мне кажется так!\nBarkal. Khetar so is aip dollq.)) Ho khitary ukaz as yasdychogh So khiytar h'ogh))\nШе саг вар саг хургва\nШийх саг вац оале а,\nЕр Дуне деррига\nДухьала доале а.\nВохаргвац ше саг вар,\nУшал чу хьажача\nБ1ехлуш бац седкъа.\n1а шийла хиларах,\nДарз хьекхаш ч1оаг1а,\nГаьнаш а 1олегац –\nДошув а тишлуш дац\nЛаьттах д1адолле а…\nХоттала воле а.\nО! Великий и могучий ингушский язык!\nСтихи. Али Хашагульгов — «Моакхаза кхера»\nСо гIалгIа ва.\nСа гаргала гаргара дай —\nмехкара мехкарий-ноаной —\nдукха лаьтташ хьийшад аз\nГIалгIайче — Эса-чIожа кхачалехьа,\nйовзалехьа ГIинбухен Кавказ:\nУж еррига йистеш —\nса дега йистош —\nса уйлан галахьокхаре —\nса халкъа вахара наькъо лусташ\nЙийзай сона дахка дезденна\nшим къовлабенна шинар\nсенна йола Шинар —\nГIирма аре — Галгари,\nТайп тайпарча бесай селаIад,\nбес-бессара зизай цIов, —\nса зIамига турпала халкъ,\nдунен тIа хьо хоза тов!\nДикагIа мел йола оамалаш\nхозагIа мел дола гIулакхаш\nкхыча къамашта, са халкъ, хьай хьашташца.\nдунен тIа мел даьхача е дахача халкъашца.\nПалеолита, мезолита ханашкара хьабоагIа\nсе гIалгIа волаш.\nса даьй мата йолаш.\nбузабенна ба са мотт.\nХьалкъаш, метташ — вежарий,\nмехкаш, лаьтташ — лоалахой.\nшин кога тIа эттача маймало\nкхераме герз хиннад хIанз...\nГерз да сагах... йокъ ергъяр,\nдIахо йодача хана\nдийкъача доккхача дунен тIа\nюкъара ди хинна дIаэттаб\nтIом хьарах бола кхерам.\nТIема чулатт адамаш.\nтIема еча кийчено дIадуъ...\nТIом — Ваал, Молох, Марс!..\nБутув шан замалахьа —\nдIунгала гIора мурагIа\nбаьдеча хьагIар чу ше Iомаяьча оамалех\nБетта тIа кхаьчача саго...\nвалар да, хIалакьхилар —\nХIомо ХIабилис мара ца хилар,\nше саг хила гIийрталга.\nТIаккха мара ховргдац,\nцIена кхоане хьакхолла.\nЦIеча Жейна тIа\nдIаязде деза ха.\nгIалгIай мотт лебеш,\nдуне мел латт — абаде ди далцца.\nалмас — амазонка\nабаде — конец времен\nгалахьокхаре — окрест\nхьийша — натруженный\nйистеш — окраины(края)\nлусташ — листая\nц1ов — сноп\nОй:read:, какое сильное стихотворение. Это про кого?\nКремень. Рождение мира. Разные народы мира. Сравнение. Значение языка. Войны. Ожидаемый конец времен.\nТяжело читать, но смысл ясен. Спасибо!


База собак Чихуахуа » NATIMUK NICHOLAS » Чихуахуа. Все о породе, питании, воспитании, здоровье самых маленьких собачек.\nБаза собак Чихуахуа » NATIMUK NICHOLAS\nКличка: NATIMUK NICHOLAS\nПитомник (Заводчик): NATIMUK


НР-н Динан урхаллехь пресс-конференци хилира\n15 апреля в 09:41 (2010 г.)\nНР Динан урхаллин председатела Мирзаев Султан-хьаьжас журналистийн хаттаршна жоьпаш делира. Іедалан ницкъийн векалица, ойла ца еш, сихбелла, Москвахь теракт йинарш муьлхачу динехь бу аьлла динчу дІахьедарх муфтина хеташ дерг хаа лаьара царна. Пачхьалкхан динан гІуллакхаша массара а цхьабосса емалдира террористийн зулам. Теракташа адамийн дахар хададо – иза Исламо дихкина ду. «Москвахь хиллачу бохамаша вай массо а Іадийна», − элира Мирзаев Султана − Вай кадам бо кхелхинчийн верасашка а, гергарчаьрга а цаьрга деанчу вонах. Терроризмца, вер-ваккхарца, цІий Іанорца Исламан цхьаьнадогІуш хІумма дац. Ислам ша ду диканиг дар, муьтІахь (АллахІна) хилар, къинхетаме хилар. АллахІа (Лекха ву Иза) Къуръана чохь боху: «Цхьана стеган садаккхар, шех долу къа доккха хиларе диллича, дерриг адам дийча санна лору». Кхин дин лелош волчунна гІело ян а, вас ян а мегар дац, мелхо а массо а хІуман тІехь цунна гІо дан хьакъ ду. Пайхамара (І.с.в.с) аьлла: «Къемат-дийнахь ас жоп доьхур ду бусалба пачхьалкхехь вехаш-Іаш волчу бусалбанех воцчунна йинчу восах. Хьеннан а цхьанан Іалашо кхочушъян вовшахтоьхначу тобанийн я исламца а, я кхечу динца а цхьаьнадогІуш хІумма а дац. И тобанаш я совцо еза, я шайн орамашца цхьаьна хІаллакъян еза. Шайн Іалашоне кхачарехь цара цхьаннах а къинхетам ца бо − царах дуьйлучу зуламаша уггар хьалха бусалбанашна гІело йо. Церан цхьа диллар ду: «Тхоьца воцург тхуна дуьхьал ву». Вай доцчунна кхин хьанна хуур бу цуьнан хама. ХІокху вайн республикехь хІаллак ма хилла бІеннашкахь вайн воІарий, йоІарий, наной, дай» − билгалдаьккхира Мирзаев Султана. Исламо дихкина ду терроризм, акхаралла, къизалла, къацахетар, кхидолу адамалла доцу зуламаш. Маьрша адамаш дайарна АллахІа бехкечух къинхетам бийр болуш дац − иза доккха къа ду, жоьжахатин Іазап лан дезар долуш долу. Боккъал АллахІах кхоьруш волчу бусалба стага цкъа а дийр дац и тайпа зулам. И тайпа къизалла шайгара йолучу наха, шаьш мел динехь бу бахахь а, динна дуьхьал бен лелош дац и зуламаш. Дино адамашка кхийдош дерг вовшийн дезар, машар, къинхетам бу, ткъа терроризм динна нисса бІостанехьа нислуш ю, хІунда аьлча, цо адамашна дахьаш дерг зулам хилла ца Іаш, синош дахар, къизалла, гІелояр ду. Цундела, муьлххачу а терактан бахьана хаа лаахь иза лаха деза Іосаллехь, Делах валарехь. Цхьана а хьесапе дац террористийн документаш а, церан цІерш а.\nБІаьрган негІар ца тухуш маьрша нах бойуш верг суьпа хуьлийла дац цуьнгахь цхьа а дин дац, и санна верг зуламхо ву, цуьнан Іалашо еккъа-цІена вер-ваккхаррий, къизаллий ю. Ислам дино ма-бохху, бусалбанийн Іалашо ю терроризмна а, и санна долчу зуламашна а дуьхьало яр, дуьненахь машар, маршо, нийсо яржор.


Курсро — Википеди\n48°26′18″ къ. ш. 0°39′30″ м. д.HGЯOL\n▼163 стаг (2013)\nКурсро (фр. Courcerault) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Корбон (Орн), Колонар-Корюбер, Мезон-Можи, Мов-сюр-Юин, Сен-Морис-сюр-Юин. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Курсро&oldid=6854553»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 20 октябрь, 05:20.


Део — Википеди\n48°12′37″ къ. ш. 0°34′12″ м. д.HGЯOL\n8,94 квадратан километр\n▼268 стаг (2019 шеран 1 январь)\nДео (фр. Dehault) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу Ла-Шапель-дуь-Буа, Ла-ФегӀте-БегӀнагӀ, Ножан-ле-БегӀнагӀ, Сент-Обен-де-Локне, Сен-ЖогӀж-дуь-ГӀозе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Део&oldid=7828824»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 00:12.


Айтеке би Байбекулы Айтеке, Айтык - казахский би, возглавлявший Младший жуз до Абулхаир-хана. Айтеке би является близким родственником великого Жалантос-батыра,\nАйтеке би Байбекулы (1689-1766) - долгие годы возглавлял Младший жуз. Айтеке би активно ратовал за объединение казахского народа, за единое и сильное государство, за


ТУЬЙРАНАШ. Инзаре тамашийначу х1умнех лаьцна туьйранаш\nИнзаре тамашийначу х1умнех лаьцна туьйранаш\n1. ЧХЬАЙНИН ЧИЙРИК\n3. ЦКЪА КАТОЬХЧИ, КХО ЛОМ ЛОЦУ БЕКСОЛТА\n4. К1АНТ А, ДЕН ШАД А\n5. ЭЛА ТЕПСАРКЪИЙ, ЖОЬРА-БАБИН ЖОНСАРКЪИЙ\n1АШ ХИЛЛА цхьана йоккхачу шахьарехь Чхьайнин Чирик ц1и а йолуш, цхьа Жера-бабин к1ант. Дийнахь сарралц дечках пондар а бина, аза а иэсна, хин коьрте ворх1 вешин йишина пондар лакха вахна аза. Лекхна к1анта пондар, новкъа ваха ваьлларг некъа т1и виссаш, хи т1а ваха ваьлларг хи т1а виссаш. Ворх1 вешин йиша хьа а ца хьаьжна. А пондар оцу йоь1ан коьртах тоьхна каг а бина, ц1а вахна к1ант.\nШоллаг1ча дийнахь сарралц пондар а бина, аза а иэсна, хин коьрте вахна Чхьайнин Чийрик. Лекхна к1анта пондар, дукха г1ийла, лекха ламанаш херцаш, доьду шовданаш сецаш, къона верг къанваш, къеначуьнан б1аьрса дайаш, сийна сигланаш т1иелххал, 1аьржа латтанаш бухдийллал. Ворх1 вешин йишас ла а ца доьг1на. А пондар а, йо1ан коьртах биттина каг а бина, ц1а вахна к1ант.\nКхоалг1ачу дийнахь а сарралц пондар а бина, сарахь хин коьрте а вахна, пондар лекхна Чхьайнин Чийрика. Ч1ог1а самукъане хилла цо цу дийнахь лиэкхарг, къена берш къонбаш, къонбелларш хелха бийлаш, сиглахула доьду олхазар соцуш, лаьттола доьда экха дижаш, кешнашкара белларш г1иттош. Ткъа а ла ца доьг1на ворх1 вешин йишас, - ела а ца елла, елха а ца йилхина.\nОьг1азвахна Чхьайнин Чийрик. Т1аьххьара ша бина пондар а йоь1ан коьртах биттина каг а бина, ц1а вахна аза.\nЦу сарахь, шена йаг1а хан а йиллина 1аш йолчу, ворх1 вешин йиша йолчу виэна наха Дика Къонаг1 аьлла ц1и а йоккхуш волу стаг.\n- Шен хьоьца цхьа а г1уллакх дац, - аьлла цуьнга ворх1 вешин йишас. - Чхьайнин къут1а а дуьркина*, сан ворх1 вешин керта ахь рема ца лаллахь.\nТкъа Чхьайнин Чийрик волчу вахна Дика Къонаг1.\n- Лиэла г1уо вайша, - аьлла Дикачу Къонаг1чо. - Аравала меттиг а яц, пхьоьхана х1отта накъостий а бан. Цхьа жимма дуьненах б1аьрг тоха вайша.\n- Дика ду делахь, - аьлла беркъачу дохарна, озачу говраца цунна улли ваьлла Чийрнк.\nДикка шаьшиммо некъ бича, вистхилла Чхьайнин Чирик:\n- Ахь берк ма билла, Бабига д1аала дезаш цхьа кост дера сан. Ц1а хьадий вола со?\n- Вола, - аьлла, Дика Къонаг1, собур деш, сецна.\nК1ора санна 1аьржачу дина а хайна, к1ора санна 1аьржа ши леча шина белаш т1и а хадина, к1ора санна 1аьржа ши иэр улли а ловзуш, 1аьржачу дохарна кечвелла, детица, дешица кхелинчу герзашца шен г1одюкъ йиркина Дикачу Къонаг1чунна т1и вена Чхьайнин Чийрик. Г1овшашка вистхилале "хьо ма хье вели" я "х1унца г1орг ву-кх" аьлла юха а:\n- Берк ма биллалахь, - аьлла Чхьайнин Чийрика. - Х1унца а ц1а ца хьаьдча варг вац со. Бабига яра дог1а д1адала вицвелла хьавиэ хьона со. Хьо д1а волале. Со т1аьхьа кхирг ву хьона.\nДика Къонаг1 хилаш долчунах кхетта а, ойла йина а валале ц1арул ц1ечу дохарца кечвелла, дешица-детица кхелина герзаш г1од юкъе диркина, ц1арула ц1ечу дина хайна, ц1ен ши леча белаш т1и а ловзуш, ц1арула ц1ен ши иэр улли а ц1узуш венна хьа кхаьшна Чхьайнин Чийрик. Хайна Дикачу Къонаг1чунна шега яра ворка лург воцийла. Ч1ог1а доркохваьлла аза ша кхуьнца араваларна. Амма х1унца кхеравелла юхаверза даго виташ ца хилла.\nГ1овшашка кхи дош ала а кхиале, юха а вистхилла Чхьайнин Чийрик:\n- Дика Къонаг1, х1унца а ц1а ца хьаьдча ца вал со. Сайн къена Баба къинт1ера а ца йоккхуш муха г1орг ву со лела? Хьо д1авалале. Со окха дела сахьтехь т1аьхьа кхирг ву хьона.\nХилаш долчуьнан ойла йина, хирг долчунах яра тамаша тесна валале, ло санна к1айча дохарца кечвелла, дешин-детица кечдина герзаш г1од юкъе диркина, ло санна к1айчу дина хайна, белаш т1и ловзуш ло санна к1айн лечарчий долуш, ц1узуш уллу к1айн ши иэр даьлла т1аьхьакхийна Чхьайнин Чийрик.\n- Х1унца г1орг ву-кх вайши, - аьлла цо Дикачу Къонаг1чуьнга.\nЭхаш, эхаш цхьана жана т1екхаьчна йорш.\n- Яра жа ларка вайшимма, - аьлла Дикачу Къонаг1чо.\n- Овш сан дас мискачу нахана хьаша виэча а, вуьшта сакъина а дайа делла жа ду, - аьлла, ди д1ачовхина к1анта.\nШоллаг1а дежаш даркачу** даьхнина т1и кхаьчна яра шиъ.\n- Я даьхни ларка вайшимма? - аьлла Дикачу Къонаг1чо.\n- Овш сан дас г1елчу нахана шура т1адам баккха а, даьтта-к1алд даккха а делла ду, - жоп делла к1анта.\n"Дависа-кх хьо соьга диэнача", - бохуш, йоьхна ойла яш, дан амал доцуш, шен говр човхош, улли ваьлла Дика Къонаг1. Т1аьххьаре а: яра-х ма яй цо лоллура аьлла:\n- Яра говрийн рема лалц вайшимма? - аьлла Дикачу Къонаг1чо.\n- Г1елчу нахана дечиг да а, б1аьстина гота аха а сан дас елла говраш муха лоркург ю вайшимма? - жоп делла Чхьайнин Чийрико.\nКхи вист ца хилаш, "велла-м иштта а вуьшта а ваь1ллера со" аьлла, к1антана т1аьхьахоьттина Дика Къонаг1. Цхьана боккхачу х1орда йисте шайшиъ кхаьшча:\n- Дика Къонаг1, со оцу х1орда рема лалла вал хьона, - аьлла Чхьайнин Чийрика. - Со цу чу ваханачул т1аьхьа кху х1орда ти ламанаш санна яккхий 1аьржа чопаш яг1ахь, хьайн говра хайча варг вац хьо, сан дина а хай, к1оьла валалахь. Нагахь санна ло санна к1айн чопаш х1иттахь, сона х1умма а ца хиллийла халахь.\nЧхьайнин Чийрик х1орда чу а ваг1на, ладег1а вуьйлира бах Дика Къонаг1. Цхьа хан яьллачу хенахь х1орда т1и ло санна к1айн, ламанаш санна яккхий чопаш яьркара бах. Д1ахьаьдда к1ентан дина а хайна, д1аиккхина Дика Къонаг1.\nКхино-о "ванах, к1айн чопаш яьркича ма вада ца элира цо", - аьлла, дага а дена, юха вена Дика Къонаг1.\nХ1орда чуьра хьалха леллина рема а йолуш, т1иваьлла Чхьайнин Чийрик.\n- Дика Къонаг1, х1умма а дуй вайшинна т1аьхьа? - аьлла к1анта.\n- Деллахь, ло санна к1айн дохк-марха ма ю вайшинна т1аьхьа кхийнна йог1уш, - аьлла Дикачу Къонаг1чо.\n- Т1амна т1аьхьа сеца хьо я рема леллина хьалха вал хьо? - хаьттина к1анта.\n- Рема леллина хьалха вал со, - аьлла Дикачу Къонаг1чо.\n- Б1иж***, б1ижах даьлла, б1иж, хьо санна ца 1ена хьан да а вийнера оха, х1унца хьо к1ут1а кхийна-кх тхан дог иэт1о, - моьхь бетташ т1аьхьа кхийна кхо корта болу Ног1о. - Т1амна кечле. Хьатоха сона пхо.\n- Йигаш йолу рема а хьан ю, дагна дера а хьо хирг ву. Ахь тоха хьалха, - аьлла Чхьайнин Чийрика.\n- Дика ду делахь, - аьлла Ног1очо. - Хьала-1а кхоссавала ду вайшинна, д1ай-хьай кхоссавала дац, - олуш озийна пхо кхуьссина цо.\nПхо т1и кхочуш нуьйра чуьра хьала а кхоссавелла, т1их а балийтина, пхо тоьхна, кхо корта болу Ног1о а вийна, Дикачу Къонаг1чунна т1аьхьа кхийна к1ант.\n- Т1аьхьа х1умма а юьй вайшинна? - хаьттина цо, шайшиъ дикка гена ваьллачу хенахь.\n- Деллахь, т1аьхьа кхийнна йог1уш цхьа ц1ен дохк-марха ма ю, - жоп делла Дикачу Къонаг1чо.\n- Т1аккха т1аьхьа сеца хьо я рема леллина хьалха вал хьо? - хаьттина к1анта.\n- Рема леллина хьалха варг ву со, - аьлла Дикачу Къонаг1чо.\n- Дика ду делахь, - аьлла буха сецна Чхьайнин Чийрик.\n- Б1иж, б1ижах даьлла, б1иж! - моьхь бетта ваьлла ялх корта болу Ног1о. - Ша веллалц хьан дас хьийзинера тхо, х1унца тхо хьийзо хьо къут1а кхийна-кх, - бохуш. Ткъа цо:\n- Хьа тоха суна пхо, хьуо иштта майра хилча. - аьлла.\n- Вийна ваша а хьан ву, юьгу рема а хьан ю, дагна дера а хьо хирг ву, ахь тоха хьалха.\n- Д1ай-хьай кхоссавала дац вайшинне, хьалий-1ай кхосса-вала ду, - аьлла пхо кхуьссина Ног1очо.\nЦо кхуьссина пхо т1е а кхачийтина пхийтта дол нуьйр чуьра ирх а кхоссавелла, шена кхуьссинарг т1ех балийтина, пхо тоьхна Чхьайнин Чийрика, пхийтта дол нуьйр чуьра ирх кхоссавелла, юха нуьйр ховччу хенахь дина т1ера чувайтина Ног1о.\nТ1аьхьа а кхийна, юха а дикка беха некъ шайшиммо биначул т1аьхьа, Чхьайнин Чийрика хаьттина:\n- Дика Къонаг1, х1умма а юй т1аьхьа гуш? - аьлла.\n- Дера доллу дуьне 1арждина, т1аьхьакхийнна йог1уш цхьа 1аьржа дохк-марха ма ю, - жоп делла Дикачу Къонаг1чо.\n- Со х1унца халачу т1аме хотта везаш ву хьона, - аьлла Чхьанин Чийрика. - Нагахь санна, сан ницкъ иэшна, сан валар хилахь я сан дин сан ненан уьйт1а лаллалахь, а рема айхьа Чхьайнин Чийрик вуьркина ялий али, ворх1 вешин керта лаллахь, - аьлла весет а дина юхавирзина к1ант.\nТ1икхаьшна исс корта болу Ног1о моьхь бетта ваьлла:\n- Б1иж, б1ижах даьлла, б1иж, ша веллалц хьан дас хьийзинера тхо, ткъа х1унца хьо кхийна-кх тхан дог иэт1о. Хьа тоха сона пхо, - бохуш.\n- Вийна ши ваша а хьан ву, юьгу рема а хьан ю, дагна дера а хьо хирг ву, ахь тоха беза хьалха, - аьлла Чхьайнин Чийрика.\nЧ1ог1а хьажийна пхо озийна Ног1очо:\n- Д1ай-хьай кхоссавала дац вайшинне: хьалий-1ай кхоссавала ду, - аьлла.\nШи пхийтта дол ирх кхоссавелла Чхьайнин Чийрик нуьйра чу ховш, пхо кхийтта, ша дина т1ера чу вужуш, боллучу нуьцкъах озийна, ша пхийтта дол ирх кхоссавелла Ног1о нуьйра ховш, даг юккъе пхо тоьхна, вийна.\nМа-воьдду рема а, к1ентан дин а, кхаа ног1очунан кхо дин а Жоьра-бабин керта леллина Дикачу Къонаг1чо.\n- Велла сан к1ант? - хаьттина Жоьра-Бабас.\n- Ца велла, - жоп делла Дикачу Къонаг1чо. - Хьо йохий ма хьовза, аз вай верзорг ву.\nШен ц1ийнадех бисина ши дин а боьжна, цу т1аьхьа пайтон а тесна к1ант 1уьллучу дахна Жоьра-Бабий, Дика Къонагг1ий.\n- Да велла юьсийла шу 1аьржа къайгаш, сан буьйра б1аьргаш мийла дукха хан ца йисна шуна, - бохуш, цкъа къайгашна пхорчий детташ, ткъа - Да велла йиса шу, меца берзалой, сан ховха даь1аркаш яжа ма ч1ог1а яккхъелла шу, жимма собур дейша, - бохуш, берзалошна пхорчий детташ 1иллачу Чхьайнин Чийрикана т1екхаьшна Дика Къонагг1ий, Жера-бабий б1аьргех ц1ий хьаддалц дилхина, ткъа цулла т1аьхьа аза ч1ог1а ларош, к1едачу пайтон чу а виллина, ца бирзина йорш.\nЖоьра-бабас есса пайтон т1ахьа а тесна, хьалха шен ц1ийнадена лоьраш кхийлина ши говр д1ахецна, лоьраш а баркош хьакхаьшна.\nГулла лакха долуш пхьуьйшаш хьала а каршийна, дуьт1а тур шен буйна а лаьсна:\n- К1ант верзийначунна сахьа деший ду, амма цхьа делан кхиэл хилла аза оцу чевнех лахь, ас кху туьраца шун кортош доххург ду, - бохуш хьийзаш хилла Дика Къонаг1, шен ц1а а, керта а верзаза.\nБаккхийчу лоьраша, дуьненчу яккха т1аьхьайиснарг дукха хан йоцу дела, воьрзур вац бохуш, кегийчу лоьраша, шайна бала ца ларна, воьрзур ву а бохуш, дарбанаш долийна жимма г1оле Чхьайнин Чийрик веначу хенахь, божли чу ваханчу Дикачу Къонаг1чунна к1ентан дина хьалххахь лаьтташ дашон-датон йо1 карийна.\nВайн хьойди чу лаьтташ йо1 ю-кх, - аьлла Чхьайнин Чийрике.\n- Хьан дина хьалхахь елахь, сан ю хьона, сан дина хьалхахь елахь, хьан ю хьона, - аьлла к1анта.\n- Деллахь ю аза хьан дина хьалхахь, - аьлла Дикачу Къонаг1чо.\n- Делахь дера ю иза хьан, - аьлла Чхьайнин Чийрика.\nШен йо1аца 1аш волчу Дикачу Къонаг1чо, шен зуда хила еза хьо, аьлла йо1е.\n- Марш йоцчу Х1олакхин марш хьан яьккхина ца хайначуьнга г1орг йолуш яц ша, - аьлла йо1а.\nАза д1адисна Дикачу Къонаг1чо к1анте:\n- Аз цхьа х1ума доцуш ена яц вайн хьайди чу, - аьлла Чхьайнин Чийрика. - Со аз х1ун ду хьажа ца вахча варг ван.\nДикачу Къонаг1чо, шена зуда а ца иэшара, хьан чевнаш д1айирзина йовлаза а ю боххушехь, шен дина нуьйр а тиллина, новкъа ваьлла к1ант.\nЦхьана йоккхачу шахьара кхаьшна яра.\n- Марш йоцу Х1олакхи, цо оллушехь шахьар чу мел долу адам дедда, цхьа б1арзе саг висца.\nТ1икхетта аза хьалаьцца:\n- Ас марш йоцу Х1олакхи хьахошшехь а, доллу адам дада ма деди, а х1ун ду? - аьлла хаьттина к1анта.\n- Делахь б1аьрса а ца гуш волчу сонна х1у ховрг ду, дехьарчу шахьара а г1ой, хаттахь, - аьлла б1аьрзечо.\n- Шоллаг1ча шахьара кхаьшнача кхо:\n- Марш йоцу Х1олакхи, - оллушшехь, доллу адам т1апъаьлла сигла дели, лаьттах чу девли ца ховш д1адайна, царна хилларг х1ун ду ца кхеташ т1аьхьависначу къорачунна т1екхетта Чхьайнин Чийрик.\n- Ас марш йоцу Х1олакхи оллушшехь, яра доллу адам т1апъаьлла д1а ма дай, кхарна х1у хилла? - аьлла к1анта.\n- Деллахь, къонах, наха дийнаш дерг х1у ду ца хезачу сона х1у ховрг ду аза, эцца дехьарчу шахьар чу кхаьчча хаттахь, - аьла къорачо.\nКхаалг1ачу шахьара кхаьшна к1ант.\n- Марш йоцу Х1олакхи, - кхуьнан багара доллушшехь, сигал хьаладели ца ховш я лаьттах чу дуьйли ца ховш, доллу адам т1апъаьлла дада а дедда, вада ца луш цхьа астаг1 саг т1аьхьа висна.\n"Дала мукълахь, хьо-м сан керара варг вац хьона", - аьлла, т1екхеттача кхо, пхьарс лаьсна сацийна астаг1 верг.\n- Ас марш йоцу Х1олакхи оллушшехь, йокха кхаа шахьара чу мел долу адам ма деди, якхара лелорг х1ун ду, царна х1ун хилла? - аьлла Чхьайнин Чийрика. Ахь ма-дерра хьа ца дийцахь, ас окху минотехь корта д1абоккхург бу хьан.\n- Хьо кхоьллинчу делан дуьхьа, ас элира ма алахьара ахь цхьаьнгге а. Йокха хьона гуш йолчу кхаа шахьар чу мел долу адам, 1овкъаран**** даар а даош дацийна марш йоцчу Х1олакхис латта бухола цхьана Чхьайнин Чийрик ц1и йолчу к1ентан божли чу баккхайташ. Цундела бевдда а нах а. Д1о д1ахьаьжча, цхьа хоти гой хьона? - аьлла астаг1чо. Аза оцу марш йоцчу Х1олакхин беш ю хьона. Цига аз карорг ву хьона.\nАстаг1чо гойтинарг йоккха беш хилла. Оцу беша юккъе г1ала карийна к1антана. Дистхилаш гуш чу са долуш адам а ца карийна, г1али чу вахна Чхьайнин Чийрик. Цхьана чу ц1енкъа юккъе 1иллаш дукха хаза зуда а хилла, цунна коьрте хайна велхаш марш йоцу Х1олакхи а, дехьа-сехьа хайна дешин-детин, дукха хаза ши йо1 а карина к1антана. Цаьрга яра вист ца хилаш я овш кхуьнга бист ца хилаш дог 1аббалц, б1аьргах болу хин т1адам мел бу билхина йорш. Ткъа марш йоцчу Х1олакхис д1адисна:\n- Кхаа шахьар чу мел деха адмаш, 1овкъаран даар а даош, дацийна ас хьан божли чу лаьтта бухола некъ боккхуш, хьо вийцаш а хезна, хьан мена сона г1о дан ницкъ кхочуг боцу дела. Цулла т1аьхьа а сайн йо1 хьан коьрана хьалха яйтира ас, хьо хьуо орцах варг вецар-те аьлла, хьона хилла чойнаш ховш.\nЯ хьона гинург сан х1усамнана ю. Ч1ог1а самукъне саг яра аза. Со мел г1елвелла я дог ца дог1уш хиларх цхьацца бегаш беш, п1елгаш 1итташ ловзарш дара цо. Цкъа цхьана дийнахь лела ваханчара ч1ог1а г1елвелла ц1а виэнача соьца даима санна п1елгаш 1итташ, ловзарш долийра цо. "Д1аялахь, дукха ловза-кх хьо, дог ца дог1учу хенахь а, - аьлла, ас д1а1оьттина пхьарсан гола, си метте а кхетта, елира аза. Оццул муьт1ахь, дог ц1ена йолу аза сайн керах яларна ч1ог1а воьхначу ас хьаец катоьхна сайн мара баьккхира....\nЯра зуда денлург йолуш ю, ворх1 лам а битна, барх1алг1ачу лам т1ехьарчу сармакан ц1ий хьаькхча. Вайшиъ кхана эна яххаш серлайовлучу хенахь цига ваха веза.\nЦ1ий чу дотта шиша а кечдина 1ахоттина, х1ума а кхеллина, д1авижна яра шиъ.\nМерш йоцчу Х1олакхина наб а кхетайтана, г1аьттина араваьлла Чхьайнин Чийрик. Шен шиша кисна а диллина, дина нуьйр а тиллина, новкъа ваьлла аза. Ворх1алг1ачу лам буьххье яра шиъ хьаладаьлча, ди админ маттахь бистхилла:\n- Сан да, - аьлла цо. - Ахь къа хеташ, хьоме лелина со. Тахна хьо къинхетаме хилахь вайшиъ дийна юхадерзар дац. Д1ахьажал, гой хьона а д1ора ц1еран 1аьмнаш? Овш оцу сармакан ши б1аьрг бу хьона. А д1алатта 1аьржа хоте гой хьона? Аза цуьнан кхес ю хьона. Д1о нур сегаш гой хьона, дог1а дог1уш хаьштиг детташ санна? Аза цхьа х1ума хаелла цо хьекхочо цергийн суйнаш ду хьона. Вайшиъ д1орачу аза болчу лома буьххье хьаладаьлча, ши оьрг биллал ши к1аг боккхуш, сона шина ге т1и та1аделахь, дукха къиза шед тохий, ши айра даллал не1 даккхалахь. Иштта ахь со бурс бахь, вайша сармакан бага эккха кхиэдарг ду хьона. Хьайн кера даккхий тур а диталахь, цунна юххи лаций шиша а диталахь. Со ма-боьдду ц1оганола ара а иккхина, кху лам т1и хьалабала кхебай - дарг ду вайша. Ца кхедай - делла ду вайшиъ!\nВарх1алг1ачу ломах шайшиъ чу дирзича, ши оьрг биллал ши к1аг боккхуш, ши ге а та1ийна, ши айра даккхал не1 доккхуш шед а тоьхна, деккхина тур а, шиша а шен кера лецира бах Чхьайнин Чийрика.\nДукха цо са б1арздина, ди сармакан бага иккхина ц1оганала ара а иккхина, лам т1и баьлла. Шен кийра лазош а хаделла, сармак д1аса меттахбаьлла а, хиллачох кхетта а балале, яра шиъ аз т1аьхьакхирг боцчу даьлла.\nЦ1а балийна дин ша хиллачу божали чу д1а а биркина, лач1ийна шиша д1а а хоттийна, к1ант д1авижна.\nКхино сахила герга дахханчу хенахь шина дина хьалха х1ума йила а, кху шинна воьдуш яа х1ума кечъян а хьалаг1аьттинчу шина йо1ана к1ентан дин дерриге а хьацарах буьзна, биъ ког вовшах а хьаьрчина, корта а уьллина, бехьош лаьтташ карийна. Сиха да сама а ваьккхина, шина йо1а хилларг хайтина. Да вала-кх хьо соьга диэначу, - аьлла воьхна хьаьвзина марш йоцу Х1олакхи. - Оццул ас хала валийначу к1ентан дин цомгаш хили. Цуьнга бала сан а тайпа дин а мичара хирг бу? Х1унца ас х1ун дарг ду техь?\nХьакхавелла-а набарх волуш санна, хьалаг1аьттина Чхьайнин Чийрик. Хилларг цуьнга д1адисна дукха воьхначу марш йоцчу Х1олакхис.\nМеллаша дехьа чу а ваьлла, шиша дуьззина ц1ий а дахьаш, чу вена к1ант. Эцца хайна Х1олакхина кхо ша ваха вахна ц1ий денийла.\n- Дала ма ваххле хьо, - аьлла берк баьккхина цо. - Со вижна 1иллашехь вахна веана-кх хьо. Со накъост ца хетара-те хьона, хьо хьуо вахийта ма ца валийнера ас?\n- Хьона хала ма хета, - аьлла к1анта. - Хьо г1уо накъост хеташ ца вахара со. Делахь а вайшиъ цхьаьна вахнехь ц1ий дахьаг децара вайшиммо.\nЦиггара Х1олакхин зуда 1иллачу чу а вахна, цунна т1и ц1ий хьаькхна Чхьайнин Чийрика.\n- Ох1-х1ай-кх, ма дукха 1илли-кх со, - аьлла, н1абарх йолуш санна, к1егар хайна зуда.\nХ1олакхин мерах а хьаькхна ц1ий. Мара ша хьалха ма-хиллара тобелла.\nТкъа цулла т1аьхьа дисна ц1ий шен цомгаш хиллачу дина т1и хьаькхна, аза туо а бина, Х1олакхис оггар хаза шен жимох йолу дешин-детин йо1 а елла, ц1а вена Чхьайнин Чийрик. Важа йоккхах йолу йо1 а Дикачу Къонаг1чуьнга яхна, цхьана керта овш бертахь баха хойшина, шуна дала дика дийцарш.\nЦхьана сага шен к1ант деша д1атосуш хилла. К1анта цхьа а х1ума ца 1амош, аза хьа юхалуш хилла. Иштта лела к1орда а дина а, к1ант а валош ц1а вог1уш, йовхонна хьаг а велла, 1аьндаг1е 1ахайна воккха саг, "охх1ай" аьлла, доккха са а доккхуш.\n- Х1ун бах ахь? - аьлла, мичара вели а ца ховш, лаьттах хьала гучуваьлла цхьа еха маж а йолуш, коьртах кхакханах йина пес а йолуш волу саг.\n- Ой, ас-м ца бах хьоь х1умма, - аьлла цецваьллачу к1ентан дас.\n- А бохург х1ун ду? - оьг1азвахна лаьттара хьалаваьлларг. - Хьо кхайкхина хьалаваьлла вац со? Х1ун бах ахь?\n- Ой, дера ца кхайкхина со-м цхьаьнгге а, - юха а кхеташ ца хилла к1ентан да.\n- Сан ц1е Охх1ай ю, - аьлла жино. - Со жин а ду, хьо кхайкхина хьадена. Валал, сан латта йиш яц, хьо х1ун кхайкха дийци.\n- Со яра к1ант деша д1авеллачуьра, кхин кхуо х1ума 1ама а ца тигна, яра а валош хьавог1уш г1ел а велла, 1ахайча, ас садаьккхира, "охх1ай" аьлла. Аза хьан ц1и юйла хайнехь йоккхург а ецара, - аьлла воккхачу сага.\n- Сан бала бац оцуьнца, - аьлла жино. - Хьо соьга кхайкхина. Дика ду. Яра к1ант соьга хьало. Ас 1омарг ву яра. Нийсса шо кхачча кхузза хьавоьллахь, - аьлла, к1ант а иэсна, т1апъяьлла жин д1адайна.\nШен дас яра к1ант валийначу дийна дуьйна, к1анте безам бахна хилла жинан йо1ан. Цо цхьана дийнахь к1анте:\n- Сан дас хьехаг ду хьона, хьайна мел ч1ог1а 1емахь а, 1аьмнац алалахь, цо вийрг ву хьо, - аьлла. Хьехаш хилла жино к1антана:\n- 1еманий хьона? - олуш, хатта а хоттуш.\n- Ца 1аьмна, - жоп луш хилла к1анта.\nНисса шо даьлча, к1ентан дега:\n- Х1ан, д1аэца, - аьлла, жино, - Яр 1емаг волуш вац. Д1аваккха, д1авига хьайна.\nШа ц1а кхаьчча, к1анта дега:\n- Да, сох берстана бат1а боллаш су хирг бу хьона, - аьлла, - Со базара а бигий боркалахь. Амма кочара х1ума юха ц1а ялахь. Ахь аз д1алохь сан кхи ц1а вар хир дац хьона. Дуьнена т1и мел долу деший хьайна даларх 1еха ма лелахь.\nСу хилла вигаш, говр хилла вигаш, ка хилий вигаш, дуьнена т1и дала мел кхуьллина х1ума к1антах хилаш, аза дас базара юркуш, кочара х1ума ц1а а яхьаш, ткъа к1ант оцу делан сахьтехь ц1а кхочуш мах лело ваьллачу воккхачу сеган хьал-бахам г1овшах-кхетта.\nЦхьана дийнахь бож хилла к1антах. Ауа юркуш лаьттачу кхунна, д1о базара юккъехола лелаш волу к1ентан хьехархо т1ивена, "божах х1ун дех ахь?" - аьлла.\nСага бехаш болу мах, ца къовсуш, хьабелла жино. Коьртара х1ума хьаяла еза аьлла цо. Лург яц аьлла, да дуьхьалваьлла. Бежан итт мах белла, жино к1ентан да 1еха а вина, вортанахара х1ума хьаяьккхина.\nНахана гучуьра д1а къайла а яьккхина, хьалаайяш лаьтташ етташ, т1и мийра бетташ, маж а лаций, текхаяш хилла жино бож:\n- Собар де ахь, ахь соьга хьайна дешар ца 1емна, ца бехира? Ас барг бу хьан болх, цкъа со ц1акхачайта ахь, - бохуш.\nЖинан йо1ана гина бож ялош. Аза к1ант вуйла хайнача цо, иралх йолу йоллу х1ума хьоштаг1 чу кхийсна.\n- Йо1! - аьлла муьхь тоьхна жино. Хьада а урс, я цхьа нисъелла бож ялий ас вайна.\n- Ца карадо сона! - аьлла дуьхьал кхайкхина йо1.\n- Урс ца карадахь, диг да! - юха мухь хьаькхна ог1аздаханчу жино.\n- Дера, дада, диг а-м ца карадо, - аьлла йо1а.\n- Бен а яц, ира х1ума я, - аьлла жино.\n- Дада, хьо хьуо ца хьаьжахь, сона цхьа а х1ума карош-м яц, - аьлла юха а йо1а.\nОьг1аз дахана жин, бож д1а а йиркина, ираллах х1ума лаха дахна. Леч1на араяьллачу йо1а, вортанахара х1ума д1а а яьккхина, бож д1а а хесна, деле дуь1а дина:\n- Везан дела, ши кхокха хилайтахь тхойшиннах, - аьлла.\nЦу шиннах ши кхокха а хилла, а шиъ д1аг1оттуш гина жинан йиша т1аьхьа орцахъяьлла, мокха куьйра а хилла. аза т1аьхьа кхиэ даьлча:\n- Везан дела, кхунах хи хилийталахь, сох пхьид хилийталахь, - аьлла, деле дехна йо1а.\nЙо1ах пхьид хилла, к1антах хи хилла. Жинан йиша д1аяханийла хьажа хи чуьра хьала гучукъеддачу пхьидан, катоьхна б1арг а беккхина, аза шен чета а тесна:\n- Х1унца-м, дала мукъалахь, яра ас сайн вешига д1а, хьо ваха, лург бера, - аьлла, сихъелла юхановкъа яьлла.\n- Кхунах ц1и санна бовха малх хилийталахь, сох - мела мох, - аьлла, дехна к1анта деле.\nЙо1ах ц1и санна бовха малх хилла, к1антах - мела мох. Шен йохъеллачу жинан йишас, коч ластийна, б1аьрг 1абоьжна. Т1екхеттачу к1анта б1арг ша хьалха ма-хиллара йо1ана д1абиллина. Юха а шиъ дедда.\nЖина дуьхьалкхетта йиша.\n- Мича даха а шиъ? - хаьттийна вашас.\n- А шиъ-м мича г1орг дара, со т1аьхьа яьлча, - жоп делла йишас. - К1антах хи а хилла, хьан йо1 пхьид хилла, хи чу леч1нера. Со д1аяхнийла хьажа гучукъеддачу йоь1ан, катоьхна б1аьрг хьабеькхи ас. Аза хьона ас хьа а биэ.\n- Мичахь бу иза? - хаьттина вашас.\n- Чета тесна ас аза-м, - аьлла, хьаьжначу йишица б1арг ца карина.\nЭцна аза, дог а иккхина, елла.\nОьг1азвахана т1аьхьадаьлла жин кху шинне. Керадаха доьлла яра шиъ.\n- Везан дела, тхойшиннах цхьаннех борс хилийталахь, вукхунах буц хилийталахь, - аьлла, дуь1а дина кху шимма.\nЙо1ах буц хилла, к1антах борс хилла. Жин можа борг1ул а хилла, борс баа хоьттана. Бац юккъе боьжна бисначу цхьана буьртигах цициг а хилла, т1екхетта к1анта борг1ул йийна.\nЭццара к1анттий, йо11ий ц1а дахна. А шиъ даха хайна.\nЦхьа зудий, стаггий хилла дехаш-1аш. Цу шинни Бексолта бохуш к1ант хилла, куьйга т1е: "Цкъа катоьхчи, кхо лом лоцу Бексолта", - аьлла дешнаш а долуш. И к1ант дийнахь а чуьра аравала ваьхьаш ца хилла.\n- Кхунах вайшинна к1ант хир вац: пхийтта шо кхаьччи а, я дийнахь а, я буса а аравала ца ваьхьчи, вайшиъ х1ара ларвина дер дац, - аьлла, барт а бина, Бексолта хьуьнах д1акхоьссина дас-нанас.\nХьуьнахь, попан боьххье а ваьлла, 1аш хиллера Бексолта, ша барзлош вахьарна кхоьруш.\nЦхьана юьрта оьхуш адамаш дойуш лелаш хиллера цхьа борз. Оцу юьртара нах и борз ен а ца баьхьаш лелачу хенахь, талла арабевллачу нахана Бексолта карийнера попа т1ехь 1аш. Охьа а воссийна, Бексолте хаьттина таллархоша:\n- Ахьа х1ун леладо, хьо х1ун стаг ву? - аьлла.\n- Со-м хьуьнахь лоьмаш леца веанера, - т1иэра йозу царна гурриг куьг д1акховдийна Бексолтас, нарах кхеравелла.\nБексолта карийна баккхий беш, кхаьънаш дохуш, вадийна шайн юьрта вигина цара к1ант: "Ва, цкъа катоьхчи, кхо лом лоцу Бексолта карийна вайна; кхуо юьйр ю вайн юьрта оьху борз", - бохуш.\nЮьртахоша Бексолтийна дика герз а кечдина, уьш бахана борз ларъян хьуьнах.\n- Борз йог1у йолчу со к1елхуур ву, аша борз т1еталла, - аьлла, уьш д1а а х1овсийна, Бексолта попа т1е ваьлла, барзо ша вахьарна кхоьруш.\nХ1инцалца санна, юьрта чу йог1у борз попа к1ел кхоччушехь, охьахьаьжча, догк1адделла, Бексолтас т1е а воьжна, букь кагбина охьайиллина. Ша йийна борз текхаеш, эвла чу веана иза.\n- Ой, муха йий ахь х1ара? - аьлла, ч1ог1а тамаш бина дийнна юьрто а.\n- И сайна т1екхоччушехь, ц1аьххьана катоьхна схьалаьцначу аса, саттийна кагйира иза, - аьлла Бексолтас.\nБоллучу а махкана вевзаш, ц1ейоккхуш стаг хилла Бексолтех. Юьрто ч1ог1а дозулла деш хилла цунах.\nЦул т1аьхьа цхьана юьртаца т1ом хилла Бексолта вехаш волчу юьртахойн. Т1аккха цара хаттар дина Бексолте, х1ун далур даратехьа аьлла.\n- Т1ом балур бу вайга! Соьга говр къастаяйта рема схьаялае, - аьлла Бексолтас. Дечка хьостум а эцна, ремина юккъехула волавелла Бексолта, говрашна и 1уьттуш. Хьостум 1оьттича, д1аэккхарг юьтуш, д1авоьдуш цунна хьостум 1оьттича, д1а ца эккха говр карийра. Кхуьнан дагахь хилла, ша т1амна т1аьхьа вуьсу аг1о езаш, к1еда говр лахар. Ткъа Бексолтийна нисъелларг мелхо а, т1аме хоьхкуш, т1амах йоьлла говр хилла.\nЧ1ог1а тамаша бина юьртахоша Бексолтина т1аме хихкина йолу говр йовзарх. Х1орш т1амна кечбелла, т1амт1е д1абоьлхучу хенахь, мостаг1ий-т1емалой гучу ма-бевли, т1амана чухьаьдда Бексолтин говр, юьртахой т1аьхьа а буьтуш. Ша говре д1а ца вахьийта, лаьтташ йолчу шина дечгана юкъа хьавзийна Бексолтас шен говр. Дехьийсехьий катоьхна ши дечиг схьа а лаьцна, и шиъ кхин д1а ца хоьцуш, озийна бухъяьккхина Бексолтас. Т1аме лело 1емина йолчу говро оцу буьрсачу т1амана юккъехь и ши дечиг хьийзийна, доллу мостаг1ий эскар х1аллакьдина.\nТ1амт1ехь толам а баьккхина, юьртахой Бсксолтийцана ц1абирзина.\nЦуьнан бертаза цуьнгара даьллачу шина хьуьнаро дуьненчохь ц1еяккхийтина Бексолтин: "Цкъа катоьхчи, кхо лом лоцу Бексолта", - аьлла.\nЦу ц1арца ваха хиина Бексолта.\nЦхьа да-нана хилла 1аш. Церан цхьа к1ант хилла. Юха и нана яла а елла, дас даьсте ялайна. Оцу даьстечунна и к1ант везаш ца хилла. Хала г1уллакхаш дойтуш, хьийзош хилла цо и. Юха даьстечо аьлла ц1ийндаьга, ахьа и к1ант д1а ца ваккхахь, ша хьоьгара д1аг1ур ю аьлла.\nТ1аккха дас ваха а вахна, хьеший балайна шайга. Т1аккха и хьеший а балайна, к1анте аьлла:\nАхьа суна цхьа х1оъ ца дахьахь, баь1 стагана кхарзал, ша хьо вуьйр ву аьлла.\n- К1ант, кхера а велла, чу а вахана, воьлхуш 1аш хилла.\nИ шен чу а вахана, воьлхуш 1аш, буьйса юккъе яьлла. Буьйса юккъе яьлчхенахь, цуьнан коре цхьа х1ума еана. К1ант ч1ог1а кхеравелла т1аккха. Оцу х1умано аьлла:\n- Кхера ма ло, аса г1о дийр ду хьуна. Хьо д1авоьдуш хьун йолчохь цхьа ц1а гур ду хьуна, цу чохь цхьа зуда хир ю хьуна1 1аш, чу а ца воьдуш, ни1арх кхузза п1елг тоха, и ара ера ю хьуна. Амма новкъа д1авоьдуш, цхьа т1ай гур ду хьуна, юха очу т1ай т1ехула волуш, цо узурш дийр ду хьуна, кхера ма лолахь.\nЮха и к1ант вахна цига. Т1ай т1ехула волуш цец ца ваьлла иза, цо узурш деш. Юха оцу зудчо, х1оа а делла, ц1а вахайтана иза.\nДега д1аделла цо иза. Юха и х1оъ дега д1аделча, баь1 стагана и тоьъна. Даьстечун ч1ог1а догдаьтт1а хилла, цо иза деана. Юха оцу дас аьлла к1анте:\n- Х1оа-м деар ахь, х1инца суна сан шад хьаян еза ахь, нагахь санна ахь нехан шад яхьахь, суна хуур ду, сайчун т1ехь тоьхна муьжалг ю.\nЮха к1ант ч1ог1а кхеравелла хилла. Т1аккха буьйсана юккъехь юха а и х1ума еана.\n- И хала г1уллакх ду хьан дас хьуна т1едиллинарг, и шад хьан еллачу ненехь ю. Кхана хьайн нана йолчу ваха дезар ду хьан. Новкъа д1авоьдуш, говраш гур ю хьуна ерстина, амма уллохь буц гур яц. Царех цец ма ваьллахь. Д1авоьдуш цхьа доккха хаза ц1а долчу кхочур ву хьо. Т1е ма кхаьччинехь, кхузза хьайн нене кхайкха. Цо эр ду хьоьга дан дезарг.\nТ1аккха и к1ант вахна, говрех цец ца ваьлла иза. Юха доккха хаза ц1а гина цунна, т1аккха ц1а улле а вахана:\n- Нана! - аьлла, мохь тоьхна цо. Нана ара ца яьлла, шолг1а тоьхна цо мохь, т1аккха а ца яьлла нана ара. Юха кхо кхоалг1а мохь тоьхча а нана схьа ца яг1ахь, х1ара лийр волуш хилла. Юха ч1огг1а кхоалг1а мохь тоьхна цо "Нана" - аьлла.\nЮха нана хьаеъна. Нанас:\n- Х1ун еза хьуна? - аьлла.\n- Дадас шад я аьллера соьга, и хьоьхь ю боху.\nНанас т1аккха шад д1а а елла, к1анте аьлла:\n- Хьо ц1авеъча, хьуна да а, даьсте а доьхьал хьодар ду хьуна, и шад д1а а ца луш, хьайна хьалха тоха ахь. Кхин дерг хьайна хуур ду хьуна.\nК1ант, шад эцна, ц1а вахана. Да, даьсте дуьхьал хьаьда. Дас аьлла:\n- Хьало сан шад, - аьлла.\nК1анта и д1а а ца луш, хьалха тоьхна. Т1аккха латта д1аса а декъаделла, и да а, даьсте а лаьтта чу дахна.\nШуна дика дийцарг, диканца дукха шу дахарг, мацах-мацах зла Тепсаркъий, Жоьра-Бабин Жонсаркъий бохуш ши жима стаг хилла цхьана йо1ана т1ехьийзаш.\n- Ахь Жоьра-Бабин Жонсаркъа д1а а вихкина, суна ездарин коч яхьахь, со хьоьга йог1ур го, - аьлла, и шиъ т1ехьийзаш йолчу йо1а эла Тепсаркъе.\nЙо1ана хьалха доккха дош а дийцина, Жоьра-Бабин Жонсаркъа волчу вахана эла Тепсаркъа.\n- Жоьра-Бабин Жонсаркъа, вала, х1онсе г1ой вайша? - аьлла цо.\n- Со-м ца вог1у, эла Тепсаркъа, - аьлла Жоьра-Бабин Жонсаркъас, - т1еюха бедар а яц, т1ехаа говр а яц, юкъах д1адехка герз а дац сан.\n- Т1ехаа говр-а, т1еюха бедар а, д1адехка герз а ас лур ду хьуна, - аьлла хьовзийна иза эла Тепсаркъас.\nТ1ехаа говр а, юха бедар а, юкъах д1адехка герз а делла, Жоьра-Бабин Жонсаркъа шена улло а ваьккхина, волавелла эла Тепсаркъа.\nЮьртах бовлале Жоьра-Бабин Жонсаркъа т1ехиина йолу говр, букъ а кагбелла, охьа а кхетта, елла.\n- Х1ан-х1а, - аьлла Жоьра-Бабин Жонсаркъас, - вай даханза ца 1аш делахь, сайна мел оьшу х1ума айса кечйийр ю ас.\nЦул т1аьхьа юха а бирзина ц1а бахана уьш. Хьалха шен дас юхуш хилла бедар а юьйхина, цуьнан хилла герз а дихкина, шайн ден хиллачу гилана т1е нуьйр а тиллина, кечвелла Жоьра-Бабин Жонсаркъа.\n- Эла Тепсаркъа, х1орда чу г1ур ву хьо я х1орда т1ехь 1ийр ву хьо? - аьлла, хаьттина Жоьра-Бабин Жонсаркъас, шен накъосте.\n- Со х1орда т1ехь 1ийр ву, - аьлла жоп делла эла Тепсаркъас.\n- Со юха хьала т1еваллалц х1окху х1орда йисте 1елахь, - аьлла Тепсаркъе Жонсаркъас. - со лийр велахь, ц1аста санна ц1ен чопаш т1еевр ю хьуна х1ордана, т1аккха хьо ма ваддало вадий гена валалахь; нагахь санна со ца леш вуьсуш хилахь, ло санна к1айн чопаш т1еевр ю хьуна х1ордана, т1аккха со юха хьалаволий хьажалахь.\nИ къамел а дина, х1ордана чувахана Жоьра-Бабин Жонсаркьа.\nЖоьра-Бабин Жонсаркъа х1ордан чу вахана шолг1а к1ира дузучу хенахь, ц1аста санна ц1ен чопаш т1еевлла х1ордана. Сов ч1ог1а кхеравелла, ша х1ун дийр ду а ца хууш, вада а ца луш, висна эла Тепсаркъа. Т1аккха кхин кхо де даьлча, ло санна к1айн чопаш юха т1еевлла х1ордана. К1айн чопаш т1еевлла шена яйча, саца меттиг боцуш, ч1ог1а хазахетта эла Тепсаркъана.\nЦхьа хан яьллачул т1а1хьа б1аьрго ма-лоццу дукха х1онс яхьаш Жоьра-Бабин Жонсаркьа т1е а ваьлла, х1онс-говраш хьалха а лаьхкина, ц1ехьа бирзина уьш. Цара ялочу х1онсан доладелачу говрийн 1уйшца кхо ц1оькъа айг1ар хилла: ц1аста санна, ц1ен, к1ор санна 1аьржа, ло санна къайн.\nОьхуш, тоъал х1орш генабевлча, Жоьра-Бабин Жонсаркъа волчу аг1орхьа т1ехаьдда ц1аста санна ц1ен ц1оькъа айг1ар. Хьажа юккъе шедакъаж тоьхна. Жоьра-Бабин Жонсаркъас юха човха бешшехь, эла Тепсаркъина т1е а хьаьдда, цунна т1ехула дехьа а кхоссабелла, х1орда чу бахана ц1оькъан айг1ар.\nКхоьруш, кест-кестта т1ехьа юхахьоьжуш вог1учу эла Тепсаркъас, цхьа юкъ яьллачухула, аьлла Жоьра-Бабин Жонсаркъе:\n- Д1о вайна т1аьхьа бог1у бода х1ун бода бу-теша, ма ч1ог1а т1етаь1на бог1у иза?\n- Иза-м вайна т1аьхьавог1у говрийн да вара. Д1а а къаьстина яханчу айг1аро хаам бина цуьнга. Хьалхара рема лоллур ю ахь я т1аьхьара орца юхатухур ю ахь? - аьлла, вистхилла Жоьра-Бабин Жонсаркъа эла Тепсаркъе.\n- Ас хьалхара рема лоллур ю, - аьлла, рема а лаьллина д1аволавелла эла Тепсаръа, т1аккха Жоьра-Бабин Жонсаркъа, т1амна кеч а велла, бухасецна.\nГерга г1оьртина говрийн да, 1аьржа Хожа.\n- Х1ан-х1а, Жоьра-Бабин Жонсаркъа, - аьлла цо, х1инццалц хьан дас хьийзина тхо, х1инца хьо а волавелла тхо хьийзон. Т1ом болабе хьайна х1инца.\n- Ва 1аьржа Хожа, дог дера а хьо ву, сина саготта а хьо ву, юьгуш йолу рема а хьан ю. Болабе хьайна т1ом, 1аьрж-Хожа, - аьлла Жоьра-Бабин Жонсаркъас.\nОзийна 1ода пха тоьхна 1аьржачу Хожас Жоьра-Бабин Жонсаркъина. Хожас 1ад озошшехь, чуьра хьалакхоссавелла, кхо-пхийтта аьрша ирхвахана Жоьра-Бабин Жонсаркъа. Т1аккха юха пхийтта аьрша ирхвахана Жоьра-Бабин Жонсаркъа. Т1аккха юза чувогг1ушехь, Хожин 1одан пха к1елхула чекхбалийтина. Нуьйра чу ша нис а велла, цо пха тоьхна 1аьржачу Хожина. Син метта кхетта, хьевзина говрара чувахана Хожа. Иза т1ехь хилла дин шайн реми юкъа схьа а лаьллина, т1ера охьавоьссина Хожин корта схьа а баьккхина, цунна т1ера ездарин коч-хеча а схьа а даьккхина, уьш шен таьлсаш чу а диллина, эла Тепсаркъина т1аьхьакхиина Жоьра-Баби Жонсаркъа.\nНовкъа съьавог1уш кхин а гена бевлча, Жоьра-Бабин Жонсаркъа волчу аг1орхьа т1ехьаьдда к1ора санна 1аьржа ц1оькъа айг1ар. Хьажа юккъе шедакхаж тоьхна Жоьра-Бабин Жонсаркъас юха човхабешшехь, эла Тепсаркъина т1е а хьаьдда, цунна т1оьхула а кхоссабелла, х1орда чу бахана и ц1оькъа 1аьржа айг1ар.\nЦхьа хан яьллачу хенахь т1аьхьаваьлла эла Тепсаркъиний, Жоьра-Бабин Жонсаркъиний Хожин шолг1а ваша.\n- Х1а-х1а, Жоьра-Бабин Жонсаркъа, - хаьттина эла Тепсаркъас, - д1о вайна т1аьхьабог1у 1аьржа бода х1ун бода бу-те? Ма доккха х1ума ду иза!\n- Иза-м х1ума дацара, говрийн да ву иза, вайна т1аьхьаваг1уш. Эла Тепсаркъа хьалхара рема лоллур ю ахь я т1аьхьара орца юхатухур ахь? - аьлла хаьттина Жоьра-Бабин Жонсаркъас.\nАс хьалхара рема лоллур ю, - аьлла, рема а лаьллина, д1аволавелла эла Тепсаркъа. Т1аккха, Жоьра-Бабин Жонсаркъа, т1амна кеч а велла, т1аьхьа сецна.\nГерга г1оьртина говрийн да, 1аьржа Хожин шолг1а ваша.\n- Х1ан-х1а, Жоьра-Бабин Жонсаркъа, - аьлла цо, - х1инццалц хьан дас а хьийзина тхо, х1инца ахьа а ца дуьту тхо даха, т1ом болабе хьайн.\n- Ва 1аьржа Хожа, дог дера а хьо ву, сина готта а хьо ву. Юьгуш йолу рема а хьан ю. Вийна 1уьллуш волу ваша а хьан ву, т1ом болабе ахь, 1аьржа-Хожа, - олуш, жоп делла Жоьра-Бабин Жонсаркъас.\nЖоьра Бабин Жонсаркъина 1ад оьзна пха тоьхна 1аржачу Хожин вашас. 1ад озошшехь, нуьйра чуьра хьалакхоссавелла, кхо-пхийтта аьрша ирхвахана Жоьра-Бабин Жонсаркъа. Т1аккха ша юха чувогг1ушехь, Хожин вешин 1одан пха к1елхула чекхбалийтина. Шен нуьйра чу а нисвелла, 1ода пха тоьхна х1окхо 1аьржа Хожин вешина. Син метта кхетта, хьевззина говра т1ера чувахана Хожин ваша. Иза т1ехь хилла дин реми юкъа д1а а лаьллина, цунна т1ера ез-дарин коч-хеча а, корта а, схьадаьккхина таьлсашна чу а диллина, зла Тепсаркъина т1аьхьакхиъна Жонсаркъа.\nТ1аккха шайн рема лаьллина х1орш д1абоьлхуш, юха а Жоьра-Бабнн Жонсаркъа волчу аг1орхьа т1ехьаьдда ло санна к1айн ц1оькъа айг1ар. Жоьра-Бабнн Жонсаркъас хьажа юккъе шедакхаж тоьхна юхаэккхийначул т1аьхьа, эла Тепсаркъа волчухула хьаьдда, цунна т1ехула а иккхина, х1ордана буха бахана ло санна к1айн ц1оькъа айг1ар.\nЦу к1айчу зйг1арца орцах т1аьхьаваьлла х1окхарна 1аьржачу Хожин уггар а воккхах волу ваша.\nАренаш морцуш, лаьмнаш цоьстуш, сел буьрса т1аьхьаваьлла Хожин воккхах волу ваша Жоьра-Бабин Жонсаркъиний, эла Тепсаркъиний. Юхахьаьжча, т1ег1ерта буьрса бода шен б1аьрга гича, эла Тепсаркъас аьлла:\n- Жоьра-Бабин Жонсаркъа, х1ун ду техьа вайна т1аьхьа-дог1ург? Ма буьрса 1аламат ду иза!\n- Иза-м х1ума дацара, - олуш, жоп делла Жоьра-Бабин Жонсаркъас, - вайна т1аьхьа вог1уш говрийн да вара иза-м. Х1а-х1а, эла Тепсаркъа, хьалхара рема лоллур ю ахь я т1аьхьара т1ом юхатухур бу ахь?\n- Ас хьалхара рема лоллур ю, - аьлла говраш а лаьхкина, д1авахана эла Тепсаркъа.\nСецца лаьттачу Жоьра-Бабин Жонсаркъина герга г1оьртина 1аьржачу Хожин воккхах волу ваша.\n- Х1а-х1а, - олуш вистхилла воккхах волу ваша, - х1инццалц хьан дас хьийзина тхо, х1инца ахьа а дуьтуш дац тхо даха. Т1ом болабе соьца, Жоьра-Бабин к1иллу!\n- Дог дера а хьо ву, сингаттаме а хьо ву, оха юьгу рема а хьан ю, вийна 1уьллу ши ваша а хьан ву, - т1ом болабе ахь, - олуш, жоп делла цунна Жоьра-Бабин Жонсаркъас.\n1ад оьзна пха тоьхна 1аьржа Хожин вашас. Нуьйра чуьра хьалакхоссавелла, кхо-пхийтта аьрша ирхвахана Жоьра-Бабин Жонсаркъа. Юха чувогг1ушехь нуьйра чу хиъна иза. Цу хенахь 1аьржачу-Хожас тоьхна пха некха юккъехула чекхбаьлла Жоьра-Бабин Жонсаркъина.\nХьала а иккхина, 1ад оьзна пха тоьхна Жоьра-Бабин Жонсаркъас. Деган метта кхетта, хьевззина динара чувахана 1аьржа Хожин ваша. Т1аккха шен накъосте кхайкхина Жоьра-Бабин Жонсаркъа:\n- Эла Тепсаркъа, корта а, т1ера коч-хеча а схьадаккха х1окху велла 1уьллучу Хожин.\n- Со ваьхьар вац, ас боккхур бац цуьнан корта а, я цунна т1ера коч-хеча а, ваьхьар вац со, - бохуш, инзарваьлла хьевзина эла Тепсаркъа.\n- Схьабаккха цуьнан корта, х1умма а хир дац хьуна, иза-м велла 1уьллуш вай, схьа ца баьккхича бер бац иза. Со динара охьа воьссича, юха т1ехаалур воцуш, чов хилла суна, - аьлла Жоьра-Бабин Жонсаркъас. Эла Тепсаркъа х1уъу а хилча а ца тигна велла 1уьллучу 1аьржачу-Хожин корта а, ез-дарин коч-хеча а схьадаккха.\nДинара охьа а воьссина, хьовззийна корта а, ез-дарин коч-хеча а Хожина т1ера схьадаьккхина Жоьра-Бабин Жонсаркъас. Уьш шен таьлсаш чу дехкина ваьлча, юха шен дина ца валалуш висна иза.\n- Х1а-х1а, эла Тепсаркъа, - аьлла цо т1аккха шена тешнабехк дагахь болуш волчу ямартчу накъосте, - Жоьра-Бабин Жонсаркъа вехка а вихкина дохьу ас, алий, х1ара ез-дарин кучамашший, хечешший, говрийн ремий вайша ший а т1ехьийзаш волчу йо1е д1алолахь. Т1аккха х1ара кхо корта сан нене д1алолахь, со ц1а вог1ур воцуш вуйла д1а а хаийталахь...\nЦиггара, Жоьра-Бабин Жонсаркъа вита а витна, ц1а вахана эла Тепсаркъа. Жоьра-Бабин Жонсаркъа вехка а вихкина вог1у ша аьлла, ез-дарин бедарш а, говрийн рема а йо1е д1аелла, ткъа кхаа Хожийн кортош Жоьра-Бабин Жонсаркъин нене д1аделла.\n- Х1умма а дац - шен а, шен ден а ч1ир-х лехний цо, - бохуш, кортош охьа а дехкина, уьш д1ай-схьа а керчош, сакъераделла 1аш хилла Жонсаркъа вина нана.\nХ1орш т1ехьийзаш хиллачу элан йоь1ан са кхиъна, эла Тепсаркъас Жоьра-Бабин Жонсаркъа вихкина цахиларх. Шен говр-ворда а йоьжна, араяьлла цхьана дуьнен т1ехула д1айоьдуш, велла 1уьллучу Жоьра-Бабин Жонсаркъина т1екхаьчна иза. Т1аккха, сов дукха цунна йилхина б1аьргаш а кхоьлина, лаьтташ говр а хилла Жонсаркъин.\nЖоьра-Бабин Жонсаркъина юххе охьа а хиъна, сов дукха елхарна ший б1аьрг а баьлла йисина йо1 а, цуьнан балина сов дукха елхарна йоь1ан говр а.\nЦу хенахь мичара долу ца хууш, йоь1ан куча-кара "зов" аьлла, чудоьжна цхьа к1айн ши шай. Иза шен кучара охьаэга доьлла ахча ду моьттуш - дават1а хьа, кучара ахча охьаэга а доьлла-кх сан, аьлла, куьг хьаькхна схьа а эцна, иза буйна а доьллина, охьахиъна йо1.\nЦхьа хан яьллачу хенахь шен лешачу б1аьргех хьала хьаькхна цо куьйгаш, ши шай буйнахь а долуш. Т1ккха б1аьргаш шаьш ма-дарра хилла.\nГ1аьттина д1а т1еяхана, Жоьра-Бабин Жонсаркъина а хьаькхна цо к1айн ши шай.\n- Ма дукха 1иллина со вижна, - аьлла, ирах1оьттина Жоьра-Бабин Жонсаркьа. Т1аккха шинне а говрийн б1аьргех а хьаькхна цара к1айн ши шай - уьш а, б1аьргаш то а белла, д1ах1иттина.\nЧ1ог1а даккхийдеш, мар-мара лилхина йо1 а, Жоьра-Бабии Жонсаркъа а. Йо1 а эцна ц1а а вахана, цунах шена зуда а йина, ваха хиъна Жоьра-Бабин Жонсаркъа. Х1инца а дехаш ду боху к1анттий, йо11ий, Жоьра-Бабий.


Видео Йога - дорога к сути. Анастасия Исаева смотреть онлайн в хорошем качестве\nср, 08/02/2017 - 14:26\nУтренние занятия: https://asanaonline.ru/online/yoga-po-utram-isaeva/\nВечерние занятия: https://asanaonline.ru/online/yoga-for-beginners-isaeva/\nПриглашение на утренние и вечерние занятия по Хатха-йоге на сайте asanaonline.ru. Анастасия Исаева\nдорога к сути