Тептар:Оьрсийн Нохчийн Дошам/ЭЛП/М — Тептар\nТептар:Оьрсийн Нохчийн Дошам/ЭЛП/М\nмавзолей м мавзолей; ~ Ленина - Ленинан мавзолей\nмагазин м 1) туька; продуктовый ~ - сурсатийн туька 2) (оружия) г1утакх\nмагарыч м прост. кхаъ; с вас ~ - кхаъ бог1у шуьгара\nмагистраль ж магистраль\nмагия ж маги, тар ; чёрная ~ - шайт1анашца тар; белая ~- жинашца тар\nмагнат м магнат\nмагнетизм м магнетизм, мисарболаталла; земной ~- лаьттан мисарболаталла\nмагнит м мисарболат, магнит, ц1окъболат\nмагнитный, -ая, -ое мисарболатан, магнитан, ц1окъболатан; ~ая стрелка – ц1окъболатан цамза\nмагнитофон м магнитофон\nмагнитофонный, -ая, -ое магнитофонан; ~ая лента - магнитофонан лента\nмагометанин м, ~ка ж бусалба\nмагометанский, -ая, -ое бусалба; ~ая вера - бусалба дин\nмагометанство с бусалбаналла\nмажор м 1) муз. мажор 2) перен. самукъане хилар, ойла айалар\nмажорный, -ая, -ое 1) муз. мажоран 2) перен. самукъане; быть в ~ом настроении - самукъане хила\nмазанка ж лаппаг1а\nмазать несов. 1) кого-что (покрывать чем-либо жидким, жирным) хьакха, хьаха; ~ хлеб маслом - бепига т1е даьтта хьакха; ~ избу - ц1а хьаха 2) кого-что, разг. (пачкать) бехдан 3) что, тж. без доп., разг. (плохо рисовать) модаш ян\nмазаться несов. 1) разг. (пачкать при прикосновении) бехдан; стена мажется - пено бехво 2) (пачкаться) бехдала 3) (красить лицо, губы) хьакха\nмазня ж разг. модаш\nмазок м 1) (кистью) хьакхар 2) мед. т1уналла; взять ~ - т1уналла эца\nмазут м мазот\nмазь ж хьакхар; серная ~ - саьнгалан хьакхар; колёсная ~ - ворданан хьакхар; дело на мази – г1уллакх даьтта хьаькхча санна ду\nмаис м хьаьжк1а\nмаисовый, -ая, -ое хьаьжк1ийн; (из муки) ахьаран; ~ая мука - ахьар, сискалг1а; ~ая лепёшка - [ахьаран] сискал\nмай м май; Первое мая - Хьалхара май; в мае месяце - май баттахь\nмайдан м обл. 1) базар 2) (базарная площадь) майда\nмайка ж майка\nмайор м воен. майор\nмайский, -ая, -ое майн; ~ день майн де; ~ жук зоол.- бумбари\nмак м 1) пет1амат[-зезаг] 2) (зёрна) пет1амат-зезаган xly; пирог с маком – пет1амат-зезаган xly тоьхна пирог\nмакака ж зоол. макака\nмакароны мн. макаронаш, гарзанаш\nмакать несов., что 1итта; ~ хлеб в соус - берамала бепиг 1итта\nмакет м макет, кеп\nмаклер м маклер; биржевой ~ - биржин маклер\nмакнуть однокр., что 1отта; ~ перо в чернила - перо шекъан чу loттa\nмаковка ж 1) (плод мака) [пет1амат-зезаган] корта 2) разг. (купол) бохь\nмаковый, -ая, -ое пет1амат-зезаган; ~ое зёрнышко – пет1амат-зезаган буьртиг; у меня ~ой росинки во рту не было- юучух мотт кхетта бац сан\nмаксимальней, -ая, -ое (самый больший) уггар доккха, максимум; (о количестве) уггар лакхара, уггара т1ех, максимум; ~ая температура уггар лакхара температура; ~о (нареч.) повысить зарплату- алапа максимум лакхадаккха\nмаксимум м и в знач. нареч. (самое большее) максимум; лаккхара [бараме]; (о количестве) мел т1ех а, максимум; это стоит ~ пять рублей - лаккхарчу барамехь а пхи сом мах бу х1окхуьнан\nмакулатура ж 1) макулатура 2) разг. пренебр. т1елхиг\nмакушка ж 1) (головы) к1ус, т1уьск; шапка на ~e - куй т1уьска т1ехь 2) (верхушка) бохь, корта; ~а горы - ламанан корта ; у него ушки на ~е - лергаш ирадоьг1на цо\nмалахит м мин. малахит\nмалевать несов., кого-что, разг. 1) (раскрашивать) басарш хьекха 2) пренебр. (плохо рисовать) гlyчla бан ; не так страшен чёрт, как его малюют погов.- ма-дуьццура инзаре а дац шайт1а а\nмалейший, -ая, -ее цхьа цуьрг [а]; не имею ни ~его понятия об этом - цхьа цуьрг а кхетам бац сан цунах\nмалёк м (рыбы) ч1еран к1орни\nмаленький, -ая, -ое 1) жима; (о многих предметах) кегий[ра]; ~ий отряд- жима отряд; ~ий ребёнок- жима бер;~ие дети - кегий бераш 2) (незначительный) к1еззиг; ~ая неприятность- к1еззиг цатам ; моё дело ~ое - ма к1езиг бала бу суна\nмалина ж ц1ен комар; варенье из ~ы – ц1ечу комарийн варени\nмалинник м (заросли малины) ц1ечу комарийн коьллаш\nмалиновый, -ая, -ое 1) ц1ечу комарийн; ~ сок- ц1ечу комарийн мутта 2) (о цвете) комарийн басахь ; ~ звон - тамехь зов\nмало нареч. I. К1езиг; пришло ~ народу- нах к1еяиг баьхкина; я ~ читаю – к1езиг доьшу аса 2. в знач. сказ. безл. к1езиг ду; этого ~ и – к1езиг ду; ~ народу- нах к1езиг бу; ~ того - цул сов; ~ ли что может случиться- х1ун хаьа х1ун хьулу а; я его ~ знаю - суна дика ца вевза и\nмало= «к1езиг» ; мас.: малоземельный - латта к1езиг долу\nмаловат, -а, -о кратк. ф. в знач. сказ. paзг. жимо хила; он ростом ~- дег1ана жимо ву иза; пальто ему ~о- пальто цунна жимо ю; материи ~о – к1ади к1езиго ду\nмаловероятный, -ая, -ое теша хала; ~ые слухи - теша хала хабарш\nмаловодный, -ая, -ое 1) гомха; ~ая река -гомха хи 2) (бедный водой) хи къен; ~ая степь - хи къен аре\nмаловодье с 1) см. мелководье; 2) (недостаток орошения) хин к1езгалла\nмалограмотность ж 1) йоза к1езиг хаар 2) говзалла цахилар; ср. малограмотный\nмалограмотный, -ая, -ое 1) (плохо пишущий и читающий) йоза к1езиг хуу; ~ый человек- йоза к1езиг хуу стаг 2) (без достаточных знаний, без соблюдения правил) говзалла йоцу; ~ая статья - говзалла йоцу статья\nмалодоходный, -ая, -ое к1езиг пайде, к1езиг сане; ~ое хозяйство- к1езиг пайде бахам\nмалодушие с осалалла\nмалодушный, -ая, -ое осал; ~человек - осал стаг\nмалозаметный, -ая, -ое 1) (еле заметный) халла хаалун; ~ые пятнышки - халла хаалун таммаг1анаш 2) перен. (ничем не выделяющийся) б1аьрла воцу; ~ый человек- б1аьрла врцу стаг\nмалоземелье с латта к1езиг хилар; лаьттан къоьлла\nмалоземельный, -ая, -ое латта к1езиг долу\nмалознакомый, -ая, -ое к1езиг вевза; ~ые люди – к1езиг бевза нах\nмалоизвестный, -ая, -ое г1аравалаза; ~ писатель- г1аравалаза яздархо\nмалокалиберный, -ая, -ое см. мелкокалиберный\nмалокровие с мед. ц1ин к1езиг хилар; страдать ~м – ц1ий к1езиг хиларна бала хьега\nмалокровный, -ая, -ое ц1ий к1езиг [долу]\nмалолетний, -яя, -ее к1езиг хан йолу; ~ие дети - кегий бераш\nмалолитражный, -ая, -ое: ~ автомобиль - жима автомобиль\nмалолюдный, -ая, -ое к1езиг нах болу; нах к1езиг; ~ район - нах к1езиг район\nмало-мальски нареч. разг. к1езиг-мезиг\nмаломощный, -ая, -ое к1езиг ницкъ болу; ~ мотор – к1езиг ницкъ болу мотор\nмалонаселённый, -ая, -ое к1езиг нах беха; ~ая местность - к1езиг нах беха меттиг\nмалоподвижный, -ая, -ое партал; ~ человек- партал стаг\nмало-помалу нареч. разг. к1ез-к1езиг, жим-жимма\nмалопонятный, -ая, -ое к1езиг кхета\nмалопродуктивный, -ая, -ое эвсаралла йоцу; ~ труд - эвсаралла йоцу къинхьегам; ~ скот – эвсаралла йоцу даьхний\nмалоразвитый, -ая, -ое 1) (физически) г1еметтах1оттаза 2) (экономически) кхиаза [долу]; ~ая промышленность- кхиаза промышленность 3) (интеллектуально) хьекъал кхиаза, кхетаза\nмалорослый, -ая, -ое лоха (напр. о скоте); лохачу дег1ара (о человеке)\nмалосемейный, -ая, -ое к1езиг доьзал болу; квартиры для ~ых сущ.- к1езиг доьзал болчеран квартираш\nмалосильный, -ая, -ое к1езиг гlopa долу, к1езиг ницкъ болу; ~ двигатель – к1езиг гlopa долу двигатель\nмалосодержательный, -ая, -ое к1езиг маь1на долу, чулацамна къен; ~ая работа- чулацамна къен болх\nмалосольный, -ая, -ое: ~ые огурцы тезо берамала йоьхкина наьрсаш\nмалосостоятельный, -ая, -ое 1) (небогатый) к1езиг таро йолу; ~ый человек – к1езиг таро йолу стаг 2) (неубедительный) теша хала; ~ая причина - теша хала бахьана\nмалость ж разг. 1) (небольшое количество) пайдабоцург; не хватает самой ~и - пайдабоццург ду оьшург 2) (пустяк) к1адбоцург; поссориться из-за ~и – к1адбоцучунна т1ехула эг1а\nмалотиражный, -ая, -ое к1езиг тираж йолу; ~ая газета – к1езиг тираж йолу газет\nмалоубедительный, -ая, -ое теша хала\nмалоудойный, -ая, -ое шура к1езиг лун\nмалоупотребительный, -ая, -ое к1езиг пайда оьцу; ~ое слово – к1езиг пайда оьцу дош\nмалоценный, -ая, -ое к1езиг мехала, мах к1езиг\nмалочисленный, -ая, -ое жима, к1еззиг; ~ отряд - жима отряд\nмалый 1, -ая, -ое 1) (маленький) жима; (о многих) кегий; на ~ый рост - жимачеран; ~ые дети - кегий бераш 2) т.к. кратк. ф., в знач. сказ., кому (о размере чего-л.) жима хила; сапоги ему ~ы - эткаш цунна кегий ю ; довольствоваться ~ым - к1еззигчух тоам бан; без ~ого - цхьа к1еззиг оьшуш; стар и ~ - жима а, воккха а; с ~ых лет - жимчохь дуьйна\nмалый 2 м разг. жимха; здоровый ~ - таза д1уьт1а\nмалыш м жиманиг, жима к1ант\nмалышка м и ж жиманиг\nмальчик м к1ант ; ~ с пальчик фольк.- буйдолг-бер\nмальчиковый, -ая, -ое божаберан; ~ые ботинки - божаберийн батинкаш\nмальчишеский, -ая, -ое берийн; ~ поступок - берийн х1ума\nмальчишество с беран х1уманаш; оставь ~ - беран х1уманаш дита\nмальчишка м разг. к1ант, бер; он ведёт себя как ~ - бер санна лела иза\nмалютка м и ж гаки\nмаляр м маляр, басарча, басаршхьокхург\nмалярийный, -ая, -ое хоршин; ~ комар- хоршин чуьрк\nмалярия ж мед. хорша\nмалярный, -ая,-ое малярийн, басарчин, басарш хьокху; ~ые работы -басарш хьокху белхаш; ~ая кисть- басарш хьокху щётка\nмама ж нана; обращ. мама\nмамалыга ж ахьаран худар\nмамелюк м мамлюк (мисархойн паччахьан г1арол)\nмаменькин: ~ сынок разг. ирон. а) (похожий на мать) ненах тера к1ант; б) (изнеженный) коча х1ума; ~а дочка а) (похожая на мать) ненах тера йо1; б) (изнеженная) коча йо1\nмамонт м мамонт\nманатки мн. прост. сал-пал\nмангал м чуйн\nмандарин м мандарин\nмандариновый, -ая, -ое мандаринан; ~ое дерево - мандаринан дитт\nмандат м мандат ; депутатский ~ - депутатан мандат\nмандатный, -ая, -ое мандатан; ~ая комиссия - мандатан комисси\nмандолина ж мандолина\nманёвр м 1) воен. манёвр ; мн. ~ы манёвраш 2) мн. ~ы ж.-д. манёвраш 3) перен. (уловка) х1илла; ловкий ~ - эх1-аьлла х1илла\nманёвренность ж (войск, судна) т1ахъаьлла хилар\nманеврировать несов. 1) воен., ж.-д. манёвр ян 2) перен. х1илла лело, х1илла хьийзо\nманевровый, -ая, -ое маневр ен; ~ паровоз- маневр ен ц1ерпошт\nманеж м манеж, майда\nманекен м манекен\nманекенщица ж манекенча\nманера ж 1) амал, 1едал; кеп; ~а говорить - къамел даран кеп; ~а поведения- леларан кеп 2) мн. ~ы амалш; хорошие ~ дика амалш\nманжета ж пхьуьйшан юьхьиг\nманикюр м маникюр\nманипулировать несов., чем манипуляци ян\nманипуляция ж 1) манипуляци 2) перен. (проделка) х1илла\nманить несов., кого 1) (подзывать) ластийна т1едеха 2) перен. (привлекать) [т1е]марздан; его манят горы -лаьмнаш марзделла цунна\nманифест м манифест, кхайкхам; ~ об освобождении крестьян ист. ахархой парг1атбахарх лаьцна манифест\nманифестация ж манифестаци\nманишка ж чет\nмания ж 1) мед. сурт х1иттар; ~ величия - сийлахь хиларан сурт х1иттар 2) перен. (страсть) марздалар; ~ писать стихи- байташ изъян марздалар\nманка ж разг. 1ов, манка\nманна ж: питаться ~ой небесной - хилча юуш, ца хилча ца юуш лела\nманный, -ая, -ое: ~ая крупа 1ов; ~ая каша - 1аьвнан худар\nмановение с уст.: ~ем (или по ~ю) руки - куьйган эшарца\nмансарда ж мансарда\nманси 1) м и ж нескл., тж. мн. см. мансийцы; 2) прил. неизм. см. мансийский\nмансийский, -ая, -ое мансийн\nмансийцы мн. (ед. ~ец м, ~йка ж манси) мансий\nмантия ж манти, оба\nмануфактура ж 1) ист., эк. мануфактура 2) только ед. (ткани) к1ади\nманьяк м маньяк\nмарал м зоол. марал\nмарать несов. разг. 1) кого-что (пачкать) бехдан 2) что, перен. (порочить) бехдан; дайа; ~ чью-л. честь- цхьаьннан сий дайа 3) что и без доп. (плохо писать, рисовать) кехат бехдан, модаш ян\nмараться несов. разг. бехдала, модаша дуза\nмарафонский, -ая, -ое: ~ бег спорт. марафонийн вадар\nмарганец м марганец\nмарганцевый, -ая, -ое марганцан; марганцевая руда- марганцан маь1да; марганцовый раствор -марганцан хи (или раствор)\nмаргарин м маргарин\nмарево с 1) (мираж) б1арлаг1а, йилбазг1ала 2) (туман) дохк\nмари м и ж нескл., тж. мн. см. марийцы\nмарийский, -ая, -ое марийн; ~ язык - марийн мотт\nмарийцы мн. (ед. ~ец м, ~йка ж мари) марийш\nмаринад м маринад\nмаринованный, -ая, -ое берамала доьллина; ~ые огурцы - берамала йоьхкина наьрсаш\nмариновать несов., что 1) берамала дилла; ~ вишни - баьллаш берамала йохка 2) перен. дахдан; ~ дело- г1уллакх дахдан\nмарионетка ж 1) (кукла) марионетка, тайниг; театр ~ок - тайнигийн театр 2) перен. марионетка\nмарионеточный, -ая, -ое 1) марионеткин, тайнигийн 2) перен. марионеткийн; ~ое правительство- марионеткийн правительство\nмарка 1 ж 1) марка; почтовая ~а - поштан марка 2) (клеймо) марка, таммаг1а; фабричная ~а -фабрикан марка 3) (сорт, качество) тайпа, сорт; товар высшей ~и - лаккхарчу тайпанара товар 4) перен. сий, оьздангалла; портить ~у – сий дайа\nмарка 2 ж (денежная единица) марка\nмаркий, -ая, -ое бехлун, бехлуш долу; ~ое платье - бехлун коч\nмаркированный — къастам бина, список ~ Къастам бина могlам\nмарлевый, -ая, -ое хикисин; ~ бинт - хикисин бинт\nмарля ж хикиса\nмармелад м мармелад\nмарт м март; в ~е месяце - март баттахь.\nмартен м мартен\nмартеновский, -ая, -ое мартенан; ~ая печь - мартенан пеш; ~ая сталь - мартенан болат\nмартовский, -ая, -ое март-беттан; ~ день - март-беттан де\nмартышка ж маймал\nмарш 1 м 1) (способ ходьбы в строю) марш 2) (поход) марш ; на ~е- маршехь 3) муз. марш\nмарш 2 межд.: шагом ~-! (команда) боларехь марш!; ~ отсюда! - яхийта кхузара!\nмаршал м воен. маршал\nмаршировать несов. марш-болар дан, эскархойн болар дан\nмаршрут м 1) (путь) маршрут ; ~ самолёта - кеманан маршрут 2) ж.-д. (товарный поезд) маршрут\nмаршрутный, -ая, -ое маршрутан; ~ое такси - маршрутан такси\nмаска ж 1) туьтм1аьжиг 2) перен. (притворство) моттарг1а 3) (гипсовый слепок) маска, туьтм1аьжиг 4) (предохранительная) маска; противогазная ~ - газан маска; сбросить ~у -ма-варра гучуваккха\nмаскарад м маскарад\nмаскировать несов., 1) кого, воен. хьулдан, къайладаккха 2) что, перен. лечкъо, хьулдан, къайладига; ~ свой цели -шен 1алашонаш лечкъо\nмаскироваться несов. 1) воен. хьулдала, къайладала 2) перен. хьулдала, къаиладаха\nмаскировка ж 1. (по гл. маскировать) хьулдар, къайладаккхар 2. (по гл. маскироваться) хьулдалар, къайладалар 2. (приспособление) хьулден х1ума, хьулдийриг\nмасленица ж масленица ; не всё коту ~ посл.- гуттар ца хуьлу К1ац1ина нускалш\nмаслёнок м (мн. ~ята) маслёнок\nмасленый, -ая, -ое даьтта хьаькхна (помазанный маслом), даьтта тоьхна (политый маслом); даьттанах дуьзна (запачканный маслом); ~ый блин - даьтта тоьхна г1аймакх; ~ые руки - даьттанах дуьзна куьйгаш ; ~ые глаза - хьена б1аьргаш\nмаслить несов., что даьтта хьакха (мазать маслом); даьтта тоха (поливать маслом)\nмасличный, -ая, -ое даьттанан; ~ые культуры - даьттанан культураш\nмасло с даьтта; сливочное ~о налха; топлёное ~о – г1орийна даьтта; растительное ~о - ораматийн даьтта; руки в ~е - куьйгаш даьттанах дуьзна; машинные ~а -чорхан даьттанаш; писать ~ом -даьттанан басарца яздан ; как по ~у -даьтта хьаькхча санна; кашу ~ом не испортишь посл.- худар даьттано талха ца до; подлить ~а в огонь – ц1е марсаяккха\nмаслобойка ж куьйра, реже даьттадоккхург, налхабоккхург\nмаслобойня ж машанан завод\nмаслянистый, -ая, -ое хьена\nмасляный, -ая, -ое даьттанан;~ое пятно - даьттанан таммаг1а; ~ая краска - даьттанан басар\nмасса ж 1) физ. масса 2) (смесь) масса ; жидкая ~а - коча масса 3) перен. бода; масса; бесформенная ~а-форма йоцу масса 4) чего, разг. (множество) бода, масса, дукхалла; ~а народу - нехан бода; у меня ~а дел -сан дукха г1уллакхаш ду 5) мн. ~ы (народ) халкъ; трудящиеся ~ы - къинхьегаман халкъаш ; в ~е [своей] (в целом) коьрта долчу декъана\nмассаж м массаж ; лечение ~ем- массаж еш дарба лелор; делать ~ - массаж ян\nмассажист м, ~ка ж массажхо\nмассив м 1) (возвышенность) массив, акъари; горный ~ - ламанан акъари 2) (пространство) массив; лесной ~ -хьуьнан массив\nмассивный, -ая, -ое таза; ~ая фигура - таза фигура\nмассировать несов., кого-что массаж ян, куьг хьакха; ~ больную руку- лозучу куьйгана массаж ян\nмассовик м массовик, культсерлонхо\nмассовка ж разг. массовка\nмассовый, -ая, -ое 1) массийн; ~ое рабочее движение - белхалойн массийн болам 2) (для широких масс) массийн ;\n~ая литература - массийн литература\nмастер м говзанча; сменный ~ -сменин говзанча; ~ спорта - спортан говзанча; быть ~ом своего дела - шен г1уллакхан говзанча хила; ~а высоких урожаев - ялташ хьекъо говзанчаш; он на все руки ~ -доллучунна а говза ву иза; дело ~а боится погов. – г1уллакх говзанчих кхоьру\nмастерить несов., что, разг. дан\nмастеровой м уст. говзанча\nмастерок м (инструмент) пийсиг\nмастерская ж пхьалг1а\nмастерской, -ая, -ое говза; сделано ~и (нареч.) говза дина ду\nмастерство с говзалла\nмастика ж мастика, балоз\nмастистый, -ая, -ое (о лошади) xly дика, тайпа дика\nмаститый, -ая, -ое воккха; ~ учёный - воккха 1илманча\nмасть ж бос; лошадь гнедой ~и - расха говр\nмасштаб м 1) (на чертеже, карте и т. п.) масштаб; ~ — сто км в [одном] сантиметре- масштаб—сантиметрехь б1е километр 2) перен. (размах) масштаб, чулацам; широкий ~ строительных работ- г1ишлойн белхийн шуьйра масштаб\nмат м шахм. мат; объявить ~ мат - ала\nмат 2 м (подстилка) мат\nматематик м — матlематlекхиахо\nматематика ж — матlематlекхиа\nматематический, -ая, -ое — матlематlекхин\nматериал — гIирс, материал м 1) (сырьё) материал, коьчал; строительные ~ы – г1ишлойн коьчалш 2) (сведения, источники) материал; ~ для доклада - дIахьедаран гIирс 3) (ткань)-кIади\nматериализм — хIуманца\nматериалист — хIуманхо\nматериалистический — хIуманхошца\nматериальность ж х1умалла; ~ мира - дуьненан х1умалла\nматериальный, -ая, -ое 1) (вещественный, физический) х1умаллин; ~ый мир филос.- х1умаллин дуьне 2) (имущественный) дахаран; ~ое положение - дахаран хьал\nматерик м геогр. материк, латта; африканский ~ -африкин материк\nматеринский. -ая, -ое ненан; ~ая любовь - ненан безам ; родственники по ~ой линии - ненехьара гергарнаш; собир. ненахой\nматеринство с ноналла\nматерия ж 1) филос. матери 2) (ткань) к1ади\nматка ж 1) анат. беран ц1а 2) (самка) нана-дийнат 3) пчел. эла 4) стр. (балка) орцха, дукъу\nматовый, -ая, -ое кхоьлина; ~ое стекло- кхоьлина ангали; ~ая поверхность - кхоьлина т1е\nматочник м 1) пчел. эла 2) бот., с.-х. xly\nматрац м гоь\nматриархат м ист. матриархат\nматрица ж полигр. матрица\nматрицировать сов. и несов., что полигр. матрица ян\nматрос м матрос, х1ордахо\nматросский. -ая, -ое х1ордахойн, матросийн; ~ая служба - х1ордахойн г1уллакх\nматч м спорт. матч; ~ на первенство мира по шахматам - шахматех ловзуш дуьненахь хьалхара меттиг яккхаран матч\nмать ж (род. матери) нана\nмаузер м маузер\nмах м разг. ластор (взмах); го (оборот) ; дать ~у- г1алато ялийта; с ~у- ласттийна; одним ~ом - цкъа +деепричастие\nмахать несов., чем лесто; ~ крыльями – т1емаш лесто; ~ руками - куьйгаш лесто; собака машет хвостом –ж1аьло цloгa лестадо\nмахина ж разг. 1аламат\nмахинация ж хьарамло; заниматься ~ми - хьарамлонаш лело\nмахнуть сов. 1) однокр. ласто; ср. махать; 2) разг. (прыгнуть) кхоссавала; ~ через забор- керта т1ехула кхоссавала 3) разг. (отправиться, поехать) ласта; ~ на лето в деревню - аьхкенна юьрта ласта ; ~ рукой на кого-л.- цхьаъ 1адда дита (или вита)\nмаховик м тех. маховик, чкъург\nмахорка ж махорка\nмахровый. -ая, -ое 1) (о цветке) луьста заза долу 2) (о тканях) чо болу, даьлла; ~ое полотенце - чо болу гата ; ~ый реакционер- г1ирвоьлла реакционер\nмачеха ж десте\nмачта ж мачта\nмашикуль м (балкончик боевой башни) ч1ерх\nмашина ж — махьина; швейная ~а - чарх; махьина ~ы - юьртабахаман махьина; государственная ~а -пачхьалкхаллин махьина\nмашинальный, -ая, -ое дегалацам [а] боцуш + прич.; ~ый ответ - дегалацам боцуш делла жоп; делать что-л. ~о -(нареч.) дегалацам а боцуш цхьа х1ума дан\nмашинизация ж [болх] машинашка берзор\nмашинизировать сов. и несов., что машинашка дерзо\nмашинист м — махьинанхо\nмашинистка ж — махьинанхо\nмашинка ж махьина; пишущая ~ - зорба туху махьина; швейная ~ - [тоьгу] чарх; ~ для стрижки волос - корта лоргу махьина\nмашинно-тракторный, -ая, -ое: ~ая станция уст. машина-тракторийн станци\nмашинный, -ая, -ое махьинийн; ~ труд - махьинийн болх\nмашинописный, -ая, -ое: ~ое бюро зорба туху бюро; ~ый текст- зорбанан текст\nмашиностроение с махьинаш яр; тяжёлое ~ - яккхийра махьинаш яр\nмашиностроительный, -ая, -ое махьинаш ен; ~ завод - махьинаш ен завод\nмаяк м 1) маяк 2) перен. 1алашо\nмаятник м ц1алк\nмаяться несов. разг. хало хьега, халчохь далла\nмаячить несов. разг.: ~ перед глазами – б1аьргаш хьалха хьийза\nмгла ж 1) (тумана, пыли) тов 2) (сумрак) бода; ночная ~ - буьйсанан бода\nмгновение с б1аьрган нег1ар туху юкъ ; в ~ ока – б1аьрган нег1ар тохале; в то же ~ - цу сохьта\nмгновенный, -ая, -ое ц1еххьана; ~о (нареч.) решиться - ц1еххьана сацам бан\nмебель ж мебель; мягкая ~ - к1еда мебель\nмебельный, -ая, -ое мебелан; ~ магазин - мебелан туька\nмебельщик м мебельхо\nмеблировать сов. и несов., что мебель xloттo; ~ комнату - ц1а чу мебель х1отто\nмеблировка ж 1. (действие) мебель х1оттор 2. (мебель) мебель, партал\nмегафон м мегафон\nмёд м — moz, моз; сотовый ~ - улхан моз; руки в ~у - куьйгаш мазах дьузна ; вашими бы устами да ~ пить погов.- моз даа хьан бето; не ~ - ловзар дац\nмед= «лоьрийн», мас.: медпункт - лоьрийн пункт\nмедалист м, ~ка ж медалист, мидалхо\nмедаль ж мидал; золотая ~ль - дашо мидал ; оборотная сторона ~ли - г1уллакхан шолг1а aгlo\nмедальон м медальон\nмедведица ж нана-ча, стен ча ; Большая Медведица астр. Ворх1 вешин ворх1 седа; Малая Медведица астр.- Чухчахьера\nмедведь м ча\nмедвежатина ж чен жижиг\nмедвежий, -ья, -ье чен; ~ий след - чен лар; ~ья услуга - цхьанна бина дика болх; ~ье ухо бот. (коровяк) шайт1анан к1а\nмедвежонок м (мн. ~ата) чайта1, чен к1орни\nмедеплавкльный, -ая, -ое ц1аста лаладен; ~ая печь – ц1аста лаладен пеш\nмеджлис м меджлис\nмедик м медик (лор)\nмедикаменты мн. (ед. ~т м) медикаменташ, молханаш\nмедицина ж медицина\nмедицинский, -ая, -ое медицинин, лоьраллин; ~ая сестра - лорйиша; ~ая помощь- лоьрийн г1о\nмедленный, -ая, -ое меллаша ; на ~ом огне – г1ийлачу ц1ергахь\nмедлительный, -ая, -ое меллаша; ~ человек - меллаша стаг\nмедлить несов. хьедан, меллаша лела; ~ить с ответом - жоп хьедан; не ~я ни минуты -минот ца йолуьйтуш медник м ц1естапхьар\nмедный, -ая, -ое ц1естан; ~ таз – ц1естан тас\nмедовый, -ая, -ое мезан; ~ые соты - мезан алхаш\nмедоносный, -ая, -ое моз долу; ~ые цветы - моз долу зезагаш\nмедосмотр м лор хьажар\nмедпункт м медпункт, лоьрийн пункт\nмедработник м лорбелхахо\nмедсестра ж лорйиша, медсестра\nмедуза ж зоол. медуза\nмедь ж 1) (красная) ц1аста; (жёлтая) ез 2) собир. (изделия из меди) ц1естан х1ума 3) собир. (монеты) 1аьржа ахча\nмедяк м разг. [ц1естан] нахарт\nмедяница ж зоол. (ящерица) шаткъам\nмедянка ж зоол. (змея ) вотангар\nмеж предлог см. между\nмеж= «юккъера», мас.: межнациональный - къаьмнийн юкъара\nмежа ж шу\nмеждометие с грам. айдардош\nмеждоусобица ж бертазалла\nмеждоусобный, -ая, -ое бертазаллин; ~ые войны - бертазаллин т1емаш\nмежду предлог с тв. п. 1) (в промежутке, посреди) юккъехь; (при указании на связь двух точек в пространстве)\nюккъера; ~ столбами – б1ог1амаш юккъехь; ~ Москвой и Санкт-Петербургом - Москваний, Санкт-Петербургний юккъера 2) (при обозначении промежутка времени) юккъехь, хьенахь; передаётся также наречной формой с суф. =ча; (в знач. «от... до...») ...даьлча ...далале; в промежутках ~ боями - т1ом сецначу юккъехь (или хенахь); прийти ~ часом и тремя - сахьт даьллачул т1аьхьа кхоъ далале ван 3) (среди кого-чего) юккъе[хь]; (при указании на взаимодействие) тж. юкъахь;~ товарищами - накъосташна юккъехь; ~ соседями - лулахошна юккъехь; договориться ~ собой - вовшашна юккъехь барт бан; установить мир ~ народами - халкъашна юккъехь машар д1ах1отто; ~ сотрудниками началось соревнование- къинхьегамхошна юкъахь яххье бовлар д1адоладелира 4) (при сопоставлении) юккъахь; ~ мною и им разница большая - суний, цунний юккъахь йоккха башхалла ю; ~ нами говоря - ваьшлахь аьлча; ~ прочим вводн сл. - хьаххийнчуьра аьлча; ~ тем - цу хенахь, цу юккъехь\nмеждугородный, -ая, -ое г1аланашна юккъера; ~ая телефонная станция – г1аланашна юккъера телефонам станци\nмеждународной, -ая, -ое 1) халкъашна юккъера; ~ая политика - халкъашна юккъера политика 2) (интернациональный) дуьненаюкъара; Международный женский день- Дуьненаюкъара зударийн де\nмеждуречье с шина хин юкъ\nмеждурядье с мог1арийн юкъ\nмеждуцарствие с ист. олаллийн юкъ\nмежевать несов., что шунаш (или дозанаш) дан, къасто\nмежевой, -ая, -ое шунан, дозанан; ~столб - дозанан б1ог1ам\nмежклеточный, -ая, -ое клеткийн юкъара\nмежколхозный. -ая, -ое колхозийн юкъара; ~ая электростанция - колхозийн юкъара электростанци\nмежпланетный, -ая, -ое планеташна юккъера; ~ое пространство - планеташна юккъера меттиг\nмежрёберный, -ая, -ое п1ендарийн юкъан (или юкъара); ~ая невралгия – п1ендарийн юкъан невралги\nмездра ж 1) (подкожный слой) моьрдиг 2) (внутренняя сторона кожи) харц[ахь]е\nмезонин м мезонин\nмексиканский, -ая, -ое мексикахойн\nмексиканцы мн. (ед. ~ец м, ~ка ж мексикахо) мексикахой\nмел м мел, кир; белый как ~ - кир санна к1айн; руки в ~у - куьйгаш кирах дуьзна\nмеланхолик м меланхолик\nмеланхолический, -ая, -ое г1айг1ане\nмеланхолия ж меланхоли, г1айг1ане хилар; впасть в ~ю – г1айг1ане вожа\nмелеть несов. гамхадала, гамхалуш хила; река ~ет - хи гамхалуш ду\nмелиоративный. -ая, -ое (осушительный) уьшалш якъаен; (оросительный) хиш дохку; ~ые работы - хиш дохку белхаш\nмелиоратор м мелиоратор, хишдахкархо\nмелиорация ж мелиораци\nмелкий, -ая, -ое 1) (небольшой по величине, стоимости и т. п.) кегий, кегийра; ~ий скот - кегийра даьхннй; ~ие деньги - кегийра ахча 2) (состоящий из малых частиц) к1еда; ~ая соль – к1еда туьха 3) (неглубокий) гомха; ~ая речушка - гомха хи; ~ая тарелка - гомха бошхап\nмелко I. нареч. 1) (некрупно) кегий, кегийра; ~ наколоть дров!- кегийра дечиг даккха 2) (неглубоко) гомха; ~ вспахать - гомха аха 2. в знач. сказ. безл. гомха ду; здесь ~- кхузахь гомха ду; ~ плавать- гомах гlepтa\nмелко= «жима», «кегийра», мас.: мелкозернистый - кегийра буьртиг болу\nмелкобуржуазный, -ая, -ое къоьчу буржуазии\nмелководный, -ая, -ое гомха; ~ая река - гомха хи\nмелководье с гомхалла\nмелкокалиберный, -ая, -ое жимачу калибран, жима калибр йолу; ~ая винтовка - жима калибр йолу топ\nмелколесье с кегийра хьун\nмелкособственнический, -ая, -ое кегийрчу хьолахойн; ~ие интересы-кегийрчу хьолахойн хьашташ\nмелкота ж собир. разг. (мелкие существа) кегийра х1уманаш\nмелкотоварной, -ая, -ое кегийрчу товарийн; ~ое хозяйство - кегийрчу товарийн бахам\nмеловой, -ая, -ое киран; ~ые горы - киран лаьмнаш\nмелодичный, -ая, -ое мукъаме\nмелодия ж мукъам, узам\nмелок м кир; цветные мелки -бес-бесара кираш\nмелочной, -ая, -ое 1) уст.: ~ая лавка - кегийрчу х1уманийн туька 2) см. мелочный\nмелочный, -ая, -ое 1) (пустяковый) к1езиг, пайда боцу; ~ые интересы - кегийра хьашташ 2) (о человеке) пис\nмелочь ж 1) собир. (мелкие вещи) кегийра х1уманаш 2) собир. (мелкие деньги) шайнаш, кегийра ахча 3) перен. (пустяк) к1адбоцург; придираться к ~ам – к1ад боцчу х1уманна т1ехь 1иттарш ян; размениваться на ~и –к1адбоцурш лело\nмель ж гомхалла; сесть на ~ а) г1амарла даха; б) перен. (оказаться в трудном положении) холчух1отта; сидеть на мели перен. - холчохь хила\nмелькать несов. 1) т1ехлелха, къайлалелха; ~ть перед глазами – б1аьргаш хьалха т1ехлелха 2) (мерцать) лепа, къеда; вдали ~л огонёк - геннахь къедира ц1е 3) перен. (в сознании) дагатийса, дагаэха, хьалхах1итта\nмелькнуть однокр. см. мелькать; у меня ~ла мысль - сан дата ойла тесира\nмельком нареч. (поверхностно) к1еззиг; видеть ~ - к1еззиг ган\nмельник м хьархо\nмельница ж хьера; водяная ~а - хин хьера; ручная ~а – кахьар; лить воду на чью-л. ~у - цхьаьннан хьера т1е хи дитта\nмельничный. -ая, -ое хьеран; ~ый жёрнов - хьеран т1улг; ~ая пыль- xlyp\nмельхиор м мельхиор\nмельхиоровый. -ая, -ое мельхиоран; ~ые ложки - мельхиоран 1айгаш\nмельчайший, -ая, -ее превосх. ст. от мелкий - уггар жимаха\nмельчать несов. 1) (становиться мельче) химдала 2) перен. (утрачивать значительность) аьсххадаккха, пайда боцчу дала 3) см. мелеть\nмельче сравн. от мелкий, мелко (по величине) жимаха; (по глубине) гомхаха\nмельчить несов., что ата, жимдан, кегийра дан\nмелюзга ж собир. разг. кегийра са долу х1уманаш\nмембрана ж мембрана ; ~ телефона - телефонан мембрана\nмеморандум м дип. меморандум\nмемориальный, -ая, -ое мемориалан ; ~ая доска - мемориалан у\nмемуары мн. лит. мемуараш\nмена ж (обмен) хийцам\nменее нареч. к1езигаха; ~ двух месяцев - шина баттал к1езигаха; ~, чем когда-либо - цкъа а цахиллачул а к1езигаха; тем не ~ - xleттe a \_ .\nмензурка ж мензурка\nменингит м мед. менингит\nменструация ж менструации, ц1ано йохар\nменструировать несов. менструаци хила, ц1ано йоха\nменьше 1. сравн. ст. от маленький и от малый 1- жимаха; он ~ меня ростом – дег1ана сол жимаха ву иза 2. сравн. ст. от мало – к1езигаха; как можно ~ - ма-мегга к1езигаха; гораздо ~ -дикка к1езигаха; ~ всего- доллучул к1езигаха; не ~ чем... - муххале а\nменьшевизм м меньшевизм\nменьшевик м меньшевик\nменьший, -ая, -ее 1) сравн. от малый 1, маленький (по размеру) жимаха долу; (по количеству) к1езигаха долу; ~ая часть - жимаха долу дакъа 2) превосх. от миленький - уггар к1езигаха; из двух зол выбрать ~ее - шина зенаха к1езигаха дерг харжа 3) разг. (младший) жимаха волу; ~ий сын - жимаха волу к1ант ; по ~ей мере - мел лахара а; самое ~ее - уггар лахара\nменьшинство с к1езигаха дакъа; ~ голосов - кхаьжнийн к1езигаха дакъа; национальные меньшинства – к1езиг къаьмнаш\nменю — харжман\nменя 1) род. п. от я сан; с отриц. передаётся им. падежом, в сравн. оборотах — сравнит. падежом, в сочет. с предлогами местного значения — местными падежами; завтра ~ здесь не будет - кхана со (им. п.) кхузахь хир вац; без ~ не начинайте- со воцуш д1а ма доладелаш; до ~ дошли слухи - суна (дат. п.) хабарш хезна; это случилось до ~- со хилале хилла и; сделай это для ~ - суна дехьа иза 2) вин. п. от я: ты ~ знаешь?- со (им. п.) вевзий хьуна?; на ~ не надейтесь - сох (вещ. п.) дегайовхо ма хилалаш; сделай за ~ - сан (род. п.) метта де; подежурь вместо ~ - сан (род. п.) метта ха де; что про ~ говорит?- сох лаьцна х1ун дуьйцу?\nменяла м уст. хийцархо\nменять несов. 1) кого-что хийца; ~ бельё - бедар хийца; ~ одно на другое - цхьаъ вукханах хийца 2) что (разменивать) къасто; ~ [крупные] деньги - [даккхийра] ахча къасто; ~ мнение- ойла хийца\nменяться несов. 1) (изменяться) хийцадала; ~ в лице- юьхьа т1ехь хийцавала; ветер меняется - мох хийцало 2) кем-чем с кем (обмениваться) хийцадала; ~ с кем-л. местами - цхьаьнца меттигашца хийцавала; ~ книгами с друзьями –доттаг1ашца книгаш хийца\nмера ас 1) барам; (единица ёмкости) бустам; ~ы длины - йохаллин барамаш; ~ы веса - терзанан барамаш 2) (мероприятие) г1уллакх; принять необходимые ~ы - дан оьшу г1уллакхаш дан 3) (предел) барам; без ~ы - барам боцуш [чloгla]; сверх ~ы - барамал т1ех; в ~у - барамехь; не в ~у - барамал т1ех; высшая ~а наказания - уггар\nлакхара та1зар; по ~е сил - ницкъе хьаьжжина; по ~е возможности - тароне хьаьжжина; по крайней ~е - мел лахара а\nмережка ж тир; делать ~у на ткани - йовлакхна тир яккха\nмереть несов. разг.: мрут как мухи - мозий санна ле\nмерещиться несов., кому хетадала, моттадала\nмерзавец м, ~ка ж бран. - боьха х1ума\nмерзкий, -ая, -ое боьха; ~ие слова - боьха дешнаш\nмерзлота ж гlypa; район вечной ~ы - даим гlypa лаьтта район\nмёрзлый. -ая, -ое 1) (промёрзший) г1орийна; ~ая земля – г1орийна латта 2) (испорченный морозом) дахьийна; ~ая картошка - яхьийна картолаш\nмёрзнуть несов. 1) (зябнуть) шелдала; руки ~т - куьйгаш шелло 2) (промерзать) ша бан, гlopo, дахьо; вода мёрзнет- хина ша бо\nмерзость ж 1) боьхалла 2) (вещь) боьха х1ума; (поступок) боьха г1уллакх; (выражение) боьха дош\nмеридиан м геогр. меридиан\nмерило с бустам, барам\nмерин м айг1ар\nмеринос м (овца) исхар-уьстаг1\nмериносовый, -ая, -ое: ~ая овца - исхар-уьстаг1; ~ая шерсть - исхар-тха\nмерить несов. 1) кого-что дуста; ~ температуру- температура юста 2) что (примерять) г1ехьа дуй хьажа, т1едуха; ~ костюм - костюм г1ехьа юй хьажа ; ~ на свой аршин - шен аьршанца дуста\nмериться несов., чем с кем дустадала; ~ с кем-л. ростом - цхьаьнца локхалла вуставала\nмерка ж бустам; снять ~у с кого-л. - цхьанна mlepa бустам баккха; сшить по ~е - бустамца тега\nмеркнуть несов. баддала; звёзды ~ут - седарчий баддло\nмерлушка ж элтар\nмерный, -ая, -ое цхьанаэшшара; идти ~ым шагом - цхьанаэшшара эха\nмероприятие с мероприяти, г1уллакх; ~я по улучшению чего-л. - цхьа х1ума тодан ден г1уллакх\nмертвенный, -ая, -ое докъан; ~ая бледность лица - юьхьа т1ера докъан бос\nмертветь несов. са д1адала; пальцы ~ют от холода- шелонна п1елгаш чуьра са д1адаьлла; ~ть от страха - кхеравелла са д1адала\nмертвец м дакъа\nмертвецкая ж разг. беллачеран чоь\nмертвечина ж собир. разг. (падаль) къеелла х1ума\nмертворождённый, -ая, -ое делла дина; ~ ребёнок - делла дина бер\nмёртвый, -ая, -ое 1. 1) делла 2) перен. (тихий) [д1а]тийна, делча санна; улицы были ~ы - делча санна д1атийна урамаш 2. в знач. сущ. м (умерший) велларг, ~ая ж елларг ; ~ый язык – д1абаьлла мотт; ~ый капитал - пайденза капитал; ~ая природа - са доцу 1алам; спать ~ым сном - велча санна наб кхета; ~ая тишина- инзаре (или тап-аьлла) тийналла; ~ая хватка - борзморзахо санна лацар; ~ый сезон - сезон д1атийна хан\nмерцать несов. лепа; звёзды ~ют - седарчий лепа\nмесиво с 1) (полужидкая смесь чего-л.) шаткъ 2) (корм для скота) муж\nмесить несов., что хьен; ~ тесто - бод хьен ; ~ грязь - хатт кего\nместами нареч. юкъ-юкъахь, наг-нагахь\nместечко 1 с уменыи. от место; тёплое ~ -йовха меттиг\nместечко 2 с (селение) юрт\nмести несов., что 1) (подметать) нуй хьакха; ~ пол – ц1енкъа нуй хьакха 2) (гнать) кхехьа; ветер метёт листья -махо кхьохьу г1аш 3) безл.: метёт - хьоькху (о метели)\nместком м (местный комитет профсоюзной организации) местком (профсоюзан организацин меттигера комитет)\nместность ж меттиг; (район, край) тж. мохк; ровная ~ть- шера меттиг; в нашей ~ти большие леса- тхан махкахь яккхий хьаннаш ю\nместный, -ая, -ое 1) меттигера; ~ое топливо- меттигера ягорг; выборы в ~ые советы - меттигерчу советашка харжамаш; ~ые власти - меттигера 1едал; ~ая газета - меттигера газет 2) (не общий) цхьанхьара; ~ое повреждение- цхьанхьара талхар ; ~ый падеж грам. - меттигниг дожар =местный «меттиган», мас.: двухместный - ши меттиг йолу\nместо с в разн. знач. меттиг; рабочее ~о - белхан меттиг; ~о рождения - вина меттиг; ~о происшествия - хилла меттиг; ~о заключения- чувоьллина меттиг; в вагоне нет свободных мест - вагон чохь мукъа меттигаш яц; сдать в багаж пять мест - пхеа меттигана багаж д1аяла; положить на ~о- шен метта охьадилла; с ~а на ~о - цхьана меттигера вукха меттиге; ни с ~а!- меттах ма хьа!; по ~ам! - шайн меттигашка!; власть на ~ах - меттигашкара 1едал; красивые ~а - хаза меттигаш; ~а общего пользования - массера а юкъахь пайда оьцу меттигаш; его назначили на хорошее ~о - дикачу метте вахийтина иза; занять первое ~о в соревновании - яхьаллехь хьалхара меттиг яккха; на ~е кого-л. -цхьаьннан метта; на твоём ~е я бы... - хьан метта хилча, аса...; знать своё ~о - шен меттиг хаа; стоять на видном ~е - гуччохь латта; лучшие ~а в пьесе - пьесехь дикаха йолу меттигаш; сердце (душа) не на ~е - дог (са) меттахь дац; стоять на ~е - цхьана меттехь латта; он себе ~а не находит - вала а, вола а меттиг йоцуш хьийза; больное ~о а) лозун меттиг; б) перен. сина 1аьткъачу ; к ~у (кстати) дог1уш хила; не к ~у (некстати) дог1уш дац\nместожительство с веха меттиг\nместоимение с грам. ц1ерметдош; личное ~ -юьхьан ц1ерметдош\nместонахождение с волу меттиг\nместоположение с лаьтта меттиг\nместопребывание с сецна меттиг, волу меттиг\nместорождение с 1) (место рождения) вина меттиг 2) чаще мн. ~я (полезных ископаемых) маь1данаш дохку\nметтигаш; ~я нефти - нефть долу меттиг\nместь ж бекхам; кровная ~ - ч1ир, пхьа\nмесяц м в разн. знач. бутт; март ~ - март бутт; прошлый ~ - байна бутт; будущий ~ - т1ебог1у бутт; ~ скоро взойдёт- бутт кестта схьакхетар бу; полный ~ -буьзна бутт ; медовый ~ - нускалан хан\nмесячник м бутт; ~ дружбы – доттаг1аллин бутт\nмесячный, -ая, -ое беттан; ~ отпуск - беттан отпуск =месячный, -ая, -ое «беттан», мас.: пятимесячный- пхеа беттан\nметалл м металл, эчиг; чёрные ~ы - 1аьржа металлаш, цветные ~ы - бесара металлаш; драгоценные ~ы - мехала металлаш ; лёгкие ~ы - дайн металлаш; тяжёлые ~ы - деза металлаш\nметаллист м металлист, эчигдаккхархо\nметаллический, -ая, -ое металлан; ~ая посуда - металлан пхьег1а; ~ий голос перен.- онда аз\nметаллолом м тиша эчиг\nметаллоносный, -ая, -ое металл долу; ~ пласт - металл долу г1ат\nметаллообрабатывающий, -ая, -ее металл кечден; ~ая промышленность- металл кечден промышленность\nметаллорежущий, -ая, -ее эчиг хадо; ~ие станки - эчиг хадо чарх\nметаллург м металлург\nметаллургический, -ая, -ое металлургически; ~ завод - металлургически завод\nметаллургия ж металлурги; чёрная ~ - 1аьржа металлурги\nметание с 1) спорт. кхоссар; ~ диска - диск кхсссар 2) (скирдование) доттар; ~сена - йол йоттар 3): ~ икры - 1ов тасар ; ~ жребия - кхаж тасар\nметастаз м мед. метастаз ; ~ы рака -ракан метастазаш\nметатель м спорт. кхуссург; ~ диска - диск кхуссург; ~ молота- варзап кхуссург\nметать 1 несов., что 1) спорт. кхийса; ~ диск- диск кхийса 2) (скирдовать) дотта; ~ сено - йол йотта 3): рыба мечет икру – ч1еро 1ов тосу ; ~ жребий - кхаж таса\nметать 2 несов., что (смётывать, обмётыать) лол бетта; ~ петли - туьйдаргашна тир яккха\nметаться несов. 1) (беспокойно двигаться) меттахъхьен, еттадала; ~ в бреду- г1енахь харц луьйш меттахъхьен 2) (суетиться) синтем байна хьийза, д1асалела; ~ по комнате- ц1а чухула д1асалела\nметафизика ж метафизика\nметафора ж лит. метафора\nметёлка ж 1) (метла) девзиг 2) бот. кан; (у кукурузы) пхьаркан; ~ проса-берцан кан\nметель ж дарц\nметеор м астр. метеор\nметеорит м астр, метеорит\nметеоролог м метеоролог\nметеорологический, -ая, -ое метеорологин; ~ая станция- метеорологин станци\nметеорология ж метеорологи\nметеосводка ж метеохаам\nметеостанция ж метеостанци\nметис м ч1аьнкъа, метис\nметить 1 несов., кого-что (ставить метку) билгало ян, билгалдан; ~бельё- бедаршна билгалонаш ян; ~ страницы книги - книгин аг1онаш билгалъян\nметить 2 несов. 1) в кого-что (целиться) хьежо; ~ть в цель - 1алашо хьежо 2) разг. (стремиться) г1ерта;\nон далеко ~т - и генна г1ерта\nметиться несов., в кого-что (целиться) жьежо (см. тж. метить 2 )\nметка ж (знак) билгало; (у животных) х1ост, реже билгало; ~ на белье - барзакъа т1ера билгало\nметкий, -ая, -ое нийса; ~ удар- нийса тохар; ~о (нареч.) стрелять- нийса кхосса; ~ое наблюдение- нийса тергам\nметкость ж нийсалла\nметла ж нуй; подметать двор ~ой - керта нуй хьакха ; новая ~а чисто метёт посл.- керлачу норо ц1ена ц1андо\nметнуть однокр., что кхосса; ~ гранату - граната кхосса\nметод м метод, некъ, кел; диалектический ~ филос. - диалектикин метод; ~ обучения- хьехаран иекъ\nметодика ж методика\nметодист м методист\nметодический, -ая, -ое 1) методикин; ~ кабинет- методикин кабинет 2) см. методичный\nметодичный, -ая, -ое (последовательный) цхьанаэшшара; ~ая работа - цхьанаэшшара болх\nметр м — метр, маьлтера (метр) дош схьадаьла; маьл - сколько? тера - ровно, маьлтер - сколько ровно.\nметраж м метраж, метраш; ~ комнаты – ц1ийнан метраж\nметрика 1 ж лит. 1) (учение) метрика 2) (стихотворные размеры) байтийн барамаш\nметрика 2 ж (свидетельство о рождении) метрика\nметрический 1, -ая, -ое метрически; ~ая система мер - дустаран метрически система\nметрический 2, -ая, -ое метрикийн; ~ая книга - метрикийн книга\nметро с нескл. метро; проехать на ~ - метрохь ваха\nметровый, -ая, -ое метр йолу =метровый, -ая, -ое «метр йолу», мас.: двухметровый - ши метр йолу\nметрополитен м метрополитен; строить ~ - метрополитен йилла\nметрополия ж метрополи\nмех м (мн. меха) 1) чо; ~ зайца - пхьагалан чо; пальто на ~у - чо болу пальто; ходить в ~ах – г1аьрсигаца вухавелла лела 2) (бурдюк) п1аьлдиг\nмеханизатор м механизатор\nмеханизация ж механизаци\nмеханизировать сов. и несов., что механизаци ян; ~ сельское хозяйство- юьртан бахамна механизаци ян\nмеханизм м механизм; ~ часов - сахьтан механизм; государственный ~ - пачхьалкхан механизм\nмеханик м механик\nмеханика ж 1) (отдел физики, отрасль техники) механика 2) (сложное устройство) чалх\nмеханический, -ая, -ое 1) механически, механикам; ~ая сила - механически ницкъ; ~ая пила - механически херх 2) (машинальный) ша-шеха; делать что-л. ~и (нареч.)- цхьа х1ума ша-шеха дан\nмехи мн. (ед. мех м) левси; раздувать ~ - левси кхийса\nмеховой, -ая, -ое чо болу\nмеч м г1алакх; удар ~а – г1алакхан тохар ;вложить ~ ножны - тур батта долла; обнажить ~, поднять ~ - тур даккха\nмеченый, -ая, -ое билгалдина, билгало йина; ~ое бельё - билгало йина барзакъ; ~ые атомы - билгала атомаш\nмечеть ж маьждиг\nмечта ж 1) ойла, сатийсар; предаться ~ам, погрузиться в ~ы - ойланашка вожа (или ваха) 2) (желание) ойла, дагахь дерг, дагахь лаьгтарг; его ~а сбылась - цуьнан дагахь дерг кхочушхилла; несбыточная ~а- кхочушхир йоцу ойла\nмечтание с ойланаш яр; сатийсар\nмечтатель м, ~ница ж ойланча\nмечтательность ж ойла хилар\nмечтательный, -ая, -ое ойлане\nмечтать несов. ойла ян, дагалеца\nмешалка ж кегорг\nмешанина ж разг. г1урч1, кегари\nмешать 1 несов., кому-чему и с неопр. мовкъаг1ерта, новкъарло ян; ~ть работать - балхана новкъаг1ерта; шум ~ет слушать - г1овг1ано новкъарло йо ладог1a; не ~ет- новкъа дац; не ~ло бы - новкъа хир дацара\nмешать 2 несов. 1) что (помешивать) кего; ~ чай ложечкой - 1aйгаца чай кего 2) что (смешивать) [вовшахъ]эдан; ~ глину с песком - сацкъар г1амарца вовшахъэбан 3) кого-что, разг. (путать) къаста ца дала; я всегда их мешаю - соьга цкъа а ца къастало и шиъ\nмешаться 1 несов. разг. 1) (быть помехой) новкъахила 2) во что (вмешиваться) юкъаг1ерта; ~ не в своё дело- шен доцчу г1уллакха юкъаг1ерта\nмешаться 2 несов. эдала, кегадала; мысли ~ются [в голове] - [коьртехь] ойланаш ийна\nмешкать несов. разг. хьедала; ~ть с отъездом – д1авахарна хьевала; не ~я- хье ца луш\nмешковатый, -ая, -ое 1) (об одежде) галих тера; ~ костюм - галих тера костюм 2) перен. (неуклюжий) партал\nмешок м гали; (кожаный) лежиг; ~ок из-под муки - дама духку гали; ~ок муки - деман гали ; ~ки под глазами -йистина б1аьргак1елонаш; костюм сидит на нём ~ком - костюм гали санна ю цунна\nмешочек м уменьш. от мешок; ~ для рукоделия- бохча\nмещанин м (мн. мещане) 1) мещанин 2) перен. (обыватель) дастаме стаг\nмещанка ж мещанка\nмещанский, -ая, -ое 1) мещанийн; ~ий быт - мещанийн дахар 2) перен. (обывательский) дастаме; ~ие взгляды -дастаме ойланаш\nмещанство с 1) (сословие) мещанаш 2) перен. (обывательщина) мещаналла\nмзда ж уст., ирон.: за известную мзду сделать что-л. - билгалчу мехах цхьа xlyма дан\nмиг м. б1аьрган нег1ар туху юкъ; в один ~ б1аьрган нeгlap тохале; на ~ - цхьана минотана\nмигать несов. 1): ~ть глазами – б1аьрган нег1арш детта 2) кому (подавать знак) б1аьца ян, б1аьрг та1о; ~ть соседу - лулахочуьнга б1аьца ян 3) (мерцать) лепа; звёзды ~ют - седарчий лепа\nмигнуть однокр. 1): ~ть глазом – б1аьрган нег1ар тоха 2) кому (подать знак) б1аьца ян, б1аьрг та1о; он мне ~л - цо соьга б1аьрг та1ийра 3) (об источнике света) къада\nмигом нареч. разг. б1аьрган нег1ар тохале\nмиграция ж миграци\nмигрень ж мигрень\nмизерный, -ая, -ое мискъал; ~ая плита - мискъал алапа\nмизинец м ц1аза-п1елг\nмикро= «тlex жима», мас.: микроорганизм - микроорганизм\nмикроб м микроб\nмикробиология ж микробиологи\nмикрон м физ. микрон\nмикропористый, -ая, -ое микропоркин; ~ая резина - микропоркин резина; обувь на ~ой подошве- микропоркин айраш долу мача\nмикрорайон м микрорайон; школа ~а - микрорайонера школа\nмикроскоп м микроскоп\nмикроскопический, -ая, -ое 1) (производимый с помощью микроскопа) микроскопан; ~ий анализ - микроскопан анализ 2) (крошечный) микроскопически, т1ехжима; ~и (нареч.) малая величина - микроскопически жима йоккхалла; ~ие размеры - микроскопически барамаш\nмикрофон м микрофон; у ~а - микрофона хьалха; театр у ~а - микрофона хьалхахьара театр\nмикстура ж микстура (молха)\nмилитаризация ж милитаризаци\nмилитаризм м милитаризм\nмилитарист м милитарист\nмилитарйстский. -ая, -ое милитаристийн; ~ая политика - милитаристийн политика\nмилицейский, -ая,-ое милицин; ~ая форма - милицин форма; ~ая машина - милицин машина\nмилиционер м милиционер\nмилиция ж милици; отделение ~и - милицин отделени\nмилли= «эзарлаг1а», мас.: миллилитр - миллилитр\nмиллиард м миллиард (эзарза миллион)\nмиллиардер м миллиардер, миллиардхо\nмиллиграмм м миллиграмм\nмиллиметр м миллиметр\nмиллион м 1) миллион (эзарза эзар) 2) мн. ~ы (огромное множество) миллионаш\nмиллионер м миллионер, миллионхо\nмиловидный, -ая, -ое таме, тамехь [долу]; ~ое лицо -таме юьхь\nмилосердие с къинхетамалла ; сестра ~я уст. лорйиша\nмилосердный, -ая, -ое къинхетаме; ~ человек - къинхетаме стаг\nмилостивый, -ая, -ое уст. къинхетаме\nмилостыня ж caг1a\nмилость ж 1) (доброе отношение) къинхетамалла, къинхетам; сменить гнев на ~ть- оьг1аэло къинхетаме ерзо 2) мн. ~ти (благодеяния) дика ; ~ти просим - дехар_ду\nмилый, -ая, -ое 1. хьоме, хьомсара; ~ый человек - хьоме стаг; ~ый друг- хьоме доттаг1 2. в знач. сущ. ~ый м, ~ая ж (дорогой, любимый) хьомениг\nмиля ж миля ; морская ~ - х1ордан миля (1852 м); географическая ~ - географин миля (7420 м)\nмимика ж б1аьца\nмимо нареч. и предлог с род. п. юххехула, юххешхула; машина промчалась ~ - юххешхула т1ехъиккхира машина; он прошёл ~ меня - суна юххехула т1ехвелира иза\nмимоза ж бот. мимоза\nмимолётный, -ая, -ое (скоропреходящий) к1еззигчу хенан; ~ая радость – к1еззиг хазахетар\nмимоходом нареч. 1) (по пути) т1ехдолуш; ~ зайти к товарищу- т1ехволуш накъост волчу чух1отта 2) разг. (между прочим) хьаххийнчуьра; ~ сказать - хьаххийнчуьра ала\nмина ж воен. в разн. знач. мина\nмина 2 ж (выражение лица) ч1ичч1арш; сделать недовольную ~у- реза воцуш ч1ичч1арш ян\nминарет м мимар\nминдалинка ж 1) (орех) миндаль 2) чаще мн. ~ы анат. миндалина, екхоъ\nминдаль м миндаль\nминдальный, -ая, -ое миндалан; ~ое молоко - миндалан шура\nминерал м минерал\nминералогия ж минералоги\nминеральный, -ая, -ое дарбане; ~ая вода - дарбане хи\nминиатюра ж миниатюра ; в ~е - миниатюрехь\nминиатюрный, -ая, -ое миниатюран\nминимальный, -ая, -ое (самый маленький) уггар к1езиг, минимум; уггар лахара; (о количестве) уггар к1езиг [долу], минимум; ~ое время - уггар к1езиг хан; ~ый заработок- уггар лахара алапа\nминимум м 1. минимум; прожиточный ~ - дахаран минимум; кандидатский ~ - кандидатан минимум 2. в знач. нареч. (по меньшей мере) минимум, лаххара [бараме], мел лахара а; (о количестве) мел к1езиг а; на эту работу надо ~ три дня - кху балхана мел к1езиг (или минимум) кхо де деза\nминировать сов. и несов., что, воен. минаш йохка\nминистерский, -ая, -ое министран; ~ пост - министран г1уллакх\nминистерство с министерство; Министерство иностранных дел - арахьарчу г1уллакхийн министерство; Министерство здравоохранения - могушалла ларъяран министерство\nминистр м министр\nминный, -ая, -ое воен. минийн; ~ое поле - минийн аре\nминовать 1. сов. и несов., кого-что (проехать, пройти) т1ехдала, т1ехтила; ~ деревню - юьртана т1ехтила 2. сов. с отриц., чего или с неопр. (избежать) хьалхавала, к1елхьарвала; чему быть, того не ~ погов.- хила хьаьхначух хьалхавер вац 3. сов. (окончиться) чекхдала, д1адала; опасность нас минует - кхерам д1абаьлла вайна\nминоискатель м минашлохург\nминомётный, -ая, -ое воен. минийн; ~ая батарея - минийн батарей\nминоносец м воен.-мор. миноносец\nминор м 1) муз. минор (эшаран мукъам) 2) перен. ойла йожар, г1айг1ане хилар\nминорный, -ая, -ое 1) муз. миноран 2) перен. (грустный) г1айг1ане, сингаттаме; ~ое настроение- г1айг1ане вожар\nминувший, -ая, -ее 1) д1адаьлла, д1адахна; ~ие годы – д1адахна шераш 2) в знач. сущ. ~ее с д1адаьлларг, д1адахнарг\nминус м 1) (знак) минус 2) неизм. минус (д1адаьккхича); семь ~ два – ворх1 минус шиъ; ~ десять градусов - итт градус шело 3) перен. (недостаток) минус, кхачамбацар, эшам\nминута ж 1) минот; без пятнадцати ~т два - шиъ дала пхийтта минот ю; двадцать ~т второго- шолг1ачух ткъа минот; с ~ты на ~ту- минот ялале; сию ~ту – x1oкxy минотехь 2) мат., геогр. минот\nминутный, -ая, -ое минотан; ~ая стрелка - минотан цамза; ~ое дело - минотан г1уллакх =минутный, -ая, -ое «минотан», мас.: пятиминутный - пхеа минотан\nминуть сов. 1) см. миновать 1, 3; ночь минула - буьйса д1аели 2) кому (исполниться— о возрасте) кхача: ему минуло шестнадцать лет - цуьнан ялхитта шо кхаьчна\nмир - Iойла, звёздные миры -седарчийн Iойла.\nмир - машар; борьба народов за ~ - халкъаша машарна латто къийсам; заключить ~ -машар бан; сторонники ~а - машаран аг1ончий 2) (согласие) барт; жить в ~е -бертахь даха ; ~ праху его - вирзина меттиг декъала хуьйла цуьнан\nмираж - (оптическое явление) йилбазг1ала, мираж; ~ в пустыне - пана аренан мираж 2) перен. (призрак) б1арлаг1а; ~ счастья - ирсан б1арлаг1а\nмириады мн. мириадаш ; ~ звёзд - седарчийн мириадаш\nмирить несов., кого с кем-чем машар бан, тодан, куьйгадахийта, масла1ат дан; ~ враждующих - мостаг1ашна юккъе масла1ат дан\nмириться несов. I) с кем (после ссоры) тан, масла1ат (или машар) хила; там хила 2) с чем (терпимо относиться к чему-либо) собаре хила, сатоха; ~ с создавшимся положением - х1оьттинчу хьолана сатоха; не ~ с подлостью -хьарамлонашна са ца детта\nмирный, -ая, -ое 1) машаре; в ~ое время - машаре хенахь; ~ый договор- машаре договор; ~ое население - машаре бахархой 2) (спокойный) парг1ат[е]; ~ый сон- парг1ат наб яр; ~ый труд – парг1ат къинхьегам; ~ый характер- эсала амал\nмиро с: одним ~м мазаны шутл.- цхьана кетаран мезий ду\nмиров - Iойланаш\nмировоззрение - Iойленехьежам, Iойлан дог ойла\nмировоззрение - Iойленеойла (дог-ойла), мировоззрение материалистическое ~ - гIирсан Iойленехьежам\nмировой - Iойланан\nмировой - машаре, машар бен; ~ой суд - машаре суд ; ~-ой судья - кхелахо 2. в знач. сущ. ~ая ж разг.: пойти на ~ую - куьйгаваха\nмироздание с дуьне, 1алам\nмиролюбивый, -ая, -ое машар беза\nмиролюбие с машар безар\nмиропонимание - Iойланкхетам\nмиска - кад; (большая) бога\nмиссия ж 1) высок. (поручение) декхар, кост; возложить на кого-л. ~ю - цхьанна т1е декхар дожо 2) (дипломатическое представительство, дипломатическая делегация) мисси, делегаци; военная ~я – т1еман мисси\nмистик м мистик\nмистика ж мистика\nмистификация ж мистификаци, тилор\nмистифицировать сов. и несов., кого (вводить в заблуждение) тило\nмистицизм м филос. мистицизм\nмитинг м митинг\nмиф м I) (сказание) миф 2) перен. (вымысел) миф, хабар\nмифология ж мифологи ; греческая ~ - грекийн мифологи\nмишень ж г1акх ; служить ~ю для насмешек - нехан кхардам хилла лела\nмишура ж 1) (нити) хьаса 2) перен. (показная роскошь) т1ехула къагам\nмладенец м бер\nмладенческий, -ая, -ое беран; ~ возраст - беран хан\nмладший, -ая, -ее 1) (по возрасту) жимаха волу; ~ брат - жимаха волу ваша 2) (по положению) лахара; ~ научный сотрудник - лахара 1илманан белхахо; ~ лейтеНант - лахара лейтенант\nмлекопитающие мн. зоол. (ед. ~ее с) декха дийнаташ\nмлеть несов. лаха; ноги млеют - когаш лаха\nМлечный Путь астр. Ча Такхийна Тача\nмне 1) дат. п. от я суна; ~ не нужно- суна ца оьшу; дай это ~ - xlapa лохьа суна; помоги ~ - г1о де суна; скажи ~ -алал соьга (местн. п.); выбор остановился на ~- со (им. п.) хоржуш чекхделира; ко ~ соьга (местн. п.) 2) предл. п. от я: обо ~ - сох (вещ. п.)\nмнение с ойла, хетарг; высказать своё ~е - шена хетарг [схьа]ала;по моему ~ю - суна хетарехь; общественное ~е- юкъараллина хетарг; обмен ~ями - вовшех дагабовлар; он высокого ~я о себе- лакхара ойла йолуш ву иза; я разделяю его ~е- цунна хеттарг хета суна\nмнимый, -ая, -ое 1) (воображаемый) хета; ~ая опасность- хета кхерам 2) (ложный) харц; ~ый больной - харцлазархо 3) мат.: ~ая величина - хета йоккхалла\nмнительность ж моттарг1аналла\nмнительный, -ая, -ое моттар1ане; ~ человек - моттарг1ане стаг\nмнить несов. хета, мотта; он слишком много мнит о себе- ша т1ех лакхара хета цунна\nмногие мн. 1. дуккха а; прошли ~ годы - дуккха а шераш д1аихна 2. в знач. сущ. дукхаха берш; ~ так говорят -дукхаха болчара иштта дуьйцу\nмного нареч. 1. дукха; он ~ знает- цунна дукха хаьа; он ~ работает- цо болх дукха бо; прошло ~ лет- дукха хан д1аяхна; он ест ~ мяса - цо дукха доу жижиг; у меня ~ работы - сан болх дукха бу 2. в знач. сказ. безл. дукха хила; этого будет ~ - иза дукха хир ду; как ~ книг! - мел дукха ю книгаш! 3. в сочет. со сравн. ст.: ~ больше - дуккха а дукха ду; ~ лучше - дикка дикаха; ~ хуже - дуккха а воха; ~ веселее - дуккха а синкъераме; ~ теплее - дуккха а йовхаха; путь ~ длиннее- некъ дуккха а беха[ха] бу ; ни ~ ни мало- дукха а к1езиг а доцуш; ~ ли? (сколько) дукха дуй?\nмного= «дукха», мас.: многоквартирный - дукха квартираш йолу\nмногоборец м хьуьнарш къовсархо\nмногоборье с спорт. многоборье, хьуьнарш къовсар\nмноговато нареч. разг. дукхо; реже алсамо; ~ будет - дукхо хир ду\nмноговековой, -ая, -ое дукха б1ешерийн\nмноговодный, -ая, -ое 1)(полноводный) дуьзна 2) (обильный реками) дукха хиш долу; ~ край -дукха хиш долу мохк\nмногоголосый, -ая, -ое тж. муз. дукха аьзнаш долу; ~ хор - дукха аьзнаш долу хор\nмногогранник м геом. сенашдерг\nмногогранный, -ая, -ое 1) дукха сенаш долу; ~ая гайка - дукха сенаш долу гайка 2) перен. (разносторонний) дуккха чулацам болу; ~ое творчество- дуккха чулацам болу кхолларалла\nмногодетный, -ая, -ое дукха бераш долу; ~ая мать-дукха бераш долу нана\nмногодневный, -ая, -ое дукха дийнийн\nмногое с дукха[ха дерг]; ~е надо сделать - дан дезаш дукха ду; во ~м он прав - дукхаха долчунна и бакъ ву многоженство с дукха зударий хилар\nмногозначительный, -ая, -ое доккхачу маь1нин; ~ая улыбка - доккхачу маь1нин велакъажар\nмногозначный, -ая, -ое 1) мат. дукха хьаьркаш (или цифраш) йолу; ~ое число - дукха цифраш йолу терахь 2) лингв. дукха маь1наш долу; ~ое слово - дукха маь1наш долу дош\nмногоклеточный, -ая, -ое биол. дукха клеткийн; ~ые организмы - дукха клеткийн организмаш\nмногоковшовый, -ая, -ое: ~ экскаватор- дукха кхимарш йолу экскаватор\nмногокрасочный, -ая, -ое: ~ая печать - дукха басарш долу зорба\nмногократный. -ая, -ое дукхазза + прич.; ~ые исследования - дукхазза бина талламаш ; ~ый глагол -дукхазаллин кепара хандош\nмноголетний, -яя, -ее дукха шерийн; ~ий труд - дукха шерийн къинхьегам; ~ие травы бот. - дукха шерийн бецаш\nмноголетник м бот. дукха шерийн орамат\nмноголюдный, -ая, -ое дукха адам долу, дукха нах болу; ~ое собрание - дукха нах болу собрани\nмногоместный, -ая, -ое дукха меттигаш иолу; ~ самолёт дукха меттигаш иолу кем\nмногонациональный, -ая, -ое къаьмнийн, дукха къаьмнаш долу; ~ая республика - къаьмнийн республика многоножка ж зоол. мерза орам\nмногообещающий, -ая, -ее т1аьхье дика хила мега, г1екхиаме; ~ ученик – т1екхиаме дешархо\nмногообразие с тайп-тайпанелла\nмногообразный, -ая, -оо тайп-тайпане\nмногополье г с.-х. рог1ехь ялташ дер\nмногопольный, -ая, -ое с.-х.: ~ севооборот - рог1ехь ялталелор\nмногосемейный, -ая, -ое дукха доьзал болу\nмногословный,-ая, -ое дахдина, даржийна\nмногосложный, -ая, -ое грам. дукха дешдакъош долу\nмногослойный, -ая, -ое дукха чкъоьрнаш (или пардош) долу\nмногосторонний, -яя, -ее 1) мат. сенаш долу, аг1онаш йолу; ~яя призма - секаш долу призма 2) (о договоре и т. п.) декъашхой болу; ~ее соглашение - декъашхой болу барт 3) перен. (разнообразный) тайп-тайпанара; ~ее образование- тайп-тайпанара образовани\nмногострадальный, -ая, -ое дукха 1азап лайна, дукха бала хьегна, 1азапехь (или балехь) даьллина\nмноготомный, -ая, -ое дукха томийн\nмноготочие с т1адамаш\nмноготысячный, -ая, -ое [дукха] эзарнийн\nмногоуважаемый, -ая, -ое дукха деза, хьоме, везийра\nмногоугольник м мат. сенашдерг\nмногоугольный, -ая, -ое мат. сенаш долу, маь1игаш йолу\nмногофазный, -ая, -ое физ. фазаш йолу\nмногоцветный, -ая, -ое къорза; реже или о многих вещах- бес-бесара; ~ая ткань- къорза к1ади\nмногочисленный, -ая, -ое дукха; ~ое семейство- дукха доьзал\nмногочлен м мат. многочлен, дукхачлен\nмногоэтажный, -ая, -ое дукхазза т1ек1елдина, дукха этажаш йолу; ~ дом-дукхазза т1ек1елдина ц1енош\nмногоязычный, -ая, -ое дукха меттанаш долу\nмножественный: ~ое число грам. дукхаллин терахь\nмножество с дукхалла; ~ людей - нехан дукхалла\nмножимое с мат. дебарг\nмножитель м мат. оьцург\nмножить несов., что I) мат. эца; ~ большие числа -даккхийра терахьаш эца 2) высок. (увеличивать) алсамдаккха, совдаккха, дебо\nмножиться несов. высок., алсамдала, совдала, дебо\nмной, мною тв. п. от я соьца; они ~ довольны - уьш суна (дат. п.) реза бу; это сделано ~- иза ас (эрг. п.) дина; пойдём со ~ - вало соьца (оруд. п.); за ~ (за моей спиной) суна т1ехьа; зайди за ~ - со вига чувоьллахь; за ~ числится книга - суна т1ехь ларалуш книга ю; передо ~ - суна хьалха; надо ~ суна т1ехула; подо ~ -суна лахахь\nмобилизация ж 1) воен. мобилизаци, эскаре кхайкхар 2) перен. вовшахтохар\nмобилизованный м. эскаре кхайкхинарг\nмобилизовать сов. и несов., кого-что 1) воен. (провести мобилизацию) мобилизаци ян 2) перен. вовшахтоха; ~ все средства - боллу г1ирс вовшахтоха; ~ массы на борьбу за мир- машаран къийсамна халкъ вовшахтоха\nмогила ж каш; братская ~а - вежараллин каш ; стоять одной ногой в ~е- цхьа ког кошахь а болуш хила; свести кого-л. в ~у - цхьаь лечу хьоле ваккха; унести [с собой] в ~у- шеца коша дахьа\nмогильник м [тира] кешнаш;\nмогильный, -ая, -ое кошан; ~ая плита - кошан пилта; ~ый памятник - къубба (в виде небольшого склепа); чурт (в виде обелиска)\nмогильщик м кашдоккхург\nмогучий, -ая, -ее (сильный) нуьцкъала, ницкъ болу, (большой) доккха; (крепкий) ч1ог1а; ~лев- нуьцкъала лом; ~ дуб -боккха наж; ~ организм – ч1ог1а организм\nмогущественный, -ая, -ое нуьцкъала; ~ое государство - нуьцкъала пачхьалкх\nмогущество с нуьцкъалла\nмода ж мода; одет по последней ~е – т1аьххьарчу модехь вухавелла; выйти из ~ы - модера д1аяла; быть в ~е -модехь хила\nмодель ж 1) (образец) модель, кеп; ~ обуви - мачийн модель; ~ для литья - лалочун кеп 2) (тип, марка) тайпа; новая ~ автомобиля - автомобилан керла тайпа 3) (макет) модель, макет; ~ самолёта - кеманан модель\nмодельный, -ая, -ое моделан; ~ый цех - моделан цех; ~ая обувь - моделан мачаш\nмодернизация ж модернизаци [яр], тадар; ~ станка - станокана модернизаци яр\nмодернизировать, модернизовать сов. и несов., что модернизаци ян, тада\nмодник м, ~ца ж модахо\nмодный, -ая, -ое модера, модехь долу; ~ое платье- модера коч; ~о (нареч.) одеваться - модехь бедар лело\nМодуль - Жимакеп\nмоё - са\nмой - сан\nможжевельник м бот. ж1олам\nможно в знач. сказ. 1) с неопр. (есть возможность) дадала, тардала; йиш хила, таро хила; это ~ сделать в два дня – и шина дийнахь далур ду 2) (разрешается, позволительно) мага; ~ здесь курить?- кхузахь цигаьрка оза мегар дуй?; как ~ скорее - ницкъ ма-кхоччу чехка (или сиха)\nмозаичный, -ая, -ое мозаикан; ~ые стены - мозаикан пенаш\nмозг м хье; головной ~ коьртан хье; костный ~- т1ум; спинной ~ -букъан т1ум; в ~у – коьртехь; до ~а костей – даь1ахка т1е кхаччалц; шевелить ~ами - ойла ян\nмозговой, -ая, -ое (о костном мозге) т1амаран; (о головном мозге) хьен; ~ая кость –т1амаран даь1ахк; ~ые сосуды -хьен пхенаш\nмозжечок м анат. к1асархье\nмозолистый, -ая, -ое берчаш евлла; ~ые руки - берчаш евлла куьйгаш\nмозолить несов., что: ~ кому-л. глаза - цхьаьннан б1аьра хьалха хьийза\nмозоль ж берч; руки в ~ях -берчаш йолу куьйгаш ; наступить кому-л. на любимую ~ь - цхьанна дагна 1аьткъарг ала\nмой мест. притяж. м (моя ж, моё с; мой мн.) 1. сан; ~ голос - сан аз; по моему мнению - суна хетарехь; это моя обязанность - иза сан декхар ду; мои перчатки - сан каранаш; у сына мои глаза – б1аьргаш санаш ду (или сачух тера ду) к1ентан; на мою долю- суна долчу декъана 2. в знач. сказ.- сан ду; эта книга моя – x1apa книга сан ю; 3. в знач. сущ. 1) прост.: мой (муж) саниг; моя (жена) саниг, тха[й]ниг, тхан ерг 2): моё - сайниг; это ~ - и сайниг ю; не бери моего - сайниг ма эцалахь 3): мой (близкие) сайнаш; моя взяла! - со туьйлиpa!; не лучше моего - сачул дика дац\nмокнуть несов. дашо, т1адо; ~ под дождём – дог1ана к1ел вашо\nмокрица ж зоол. шера\nмокрота ж (при кашле) шет\nмокрота ж разг. (сырость, влажность) т1уналла, т1адо\nмокрый, -ая, -ое т1еда; ~ая тряпка – т1еда бехчалг; на улице ~о - арахь т1еда ю ; ~ая курица - хи чу 1оьттина котам; у неё глаза на ~ом месте- б1аьргаш т1едачохь дохку цуьнан\nмол 1 м (вал) ч1инг\nмол 2 вводн. сл. разг. бах; он, ~, этого не знал - цуьнна и ца хаьара, бах\nмолва ж (слухи) хабар; о нём идёт дурная ~- цунах вон хабар арадаьлла\nмолвить сов., что дистхила, ала\nмолдаване мн. (ед. ~ин м, ~ка ж молдаван) молдаванаш\nмолдаванский, -ая, -ое молдаванийн; ~ие песни - молдаванийн иллеш\nмолдавский, -ая, -ое молдавийн; ~ язык - молдавийн мотт\nмолекулярный, -ая, -ое молекулин; ~ вес - молекулин йозалла\nмолибден м молибден\nмолитва ж (обряд) ламаз; (текст, обращение к богу) до1а; читать ~ы – до1а дан\nмолить несов., кого, высок. - корта бетта; ~ о пощаде - къинхетам бар доьхуш корта бетта\nмолиться - лоладар\nмолиться - (обращаться к богу) дехар дан: ~ на кого-л. перен.- цхьанна лола дан\nмолниеносный, -ая, -ое ткъес санна чехка; ~ая победа - ткъес санна чехка толам\nмолниеотвод м стеласацорг\nмолния ж 1) ткъес, стелахаьштиг; ~ ударила в дерево - ткъес туьйхира диттах 2) (застёжка) дог1а; телеграмма -~ - стела-зle\nмолодеть несов. къондала; ~ от радости - хазахетта къонвала\nмолодец м: добрый ~ фольк., поэт. - дика к1ант\nмолодец м. 1. дика к1ант; у него все сыновья ~цы, как на подбор- цуьнан берриг а к1ентий цхьаъ санна дика к1ентий бу 2. в знач. сказ. (похвала) къонаха; (мужчине) дика к1ант; (женщине) дика зуда; (девушке) дика йо1; ~ец против овец, а на ~ца и сам овца - къонах ву цхьа б1аьрг баьлларг дуьхьал1оттаваллалц; держаться ~цом -дика са тохадала\nмолодить несов., кого-что къона хетийта, къондан; светлый костюм её ~-сирлачу костюмо иза къона хоьтуьйту\nмолодиться несов. къона хетийта, къондала\nмолодка ж (курица) меъ\nмолодняк м 1) собир. (о животных) къона даьхний, кегийра даьхний 2) (молодой лес) къона хьун 3) собир. прост. (молодёжь) кегийрхой, къона нах, кегий нах\nмолодой, -ая, -ое 1) къона, жима; она молодо (нареч.) выглядит - иза къона хета; ~ое дерево-къона дитт; он ещё молод (или ~ой)- и х!инца а къона ву; ~ой пёс - жима ж1аьла 2) (свойственный молодости) къона; ~ые силы - къона ницкъаш 3) (недавно появившийся) керла; ~ой картофель- керла картол; ~ой месяц – ц1ена бутт 4) в знач. сущ. ~ые мн. см- молодожёны\nмолодость ж къоналла; в [дни] ~и - къона волуш; не первой ~и -дукха къоначарха а вац\nмолодцеватый, -ая, -ое доьналлин, каде\nмолодчик м разг. презр. жимахо\nмолодчина м и ж разг. см. молодец 2\nмоложавый, -ая, -ое къоно\nмоложе сравн. ст. от молодой къоно, жимаха; он ~ меня - иза сол жима ву; он ~ всех [нас] - [вайл] массарал а жимаха ву и; он выглядит ~ своих лет - шен шерел къоно хета иза\nмолозиво с к1алдмарзаш, реже уза\nмолоко с шура; парное ~ керла яьккхина шура; цельное ~ - чекхъяккхаза шура; кислое ~ - етта шура; сгущённое ~ - юкъйина шура; сухое ~ - екъа шура; у него ~ на губах не обсохло - з1ок х1инца а можо ю цуьнан; кровь с ~м - бос богуш\nмолокосос м разг. пренебр. ц1орма1а\nмолот м 1) (молоток) варзап 2) (механизм) варзап 3) спорт. молот; быть между ~ом и наковальней -ж1аьвнний, нуьйжаний юккъе нисвала\nмолотилка ж ялтаорург\nмолотить несов., что ара; ~ пшеницу – к1а ара\nмолотобоец м варзапхо\nмолоток м ж1ов\nмолотый, -ая, -ое аьхьна; ~ кофе - аьхьна кофе\nмолоть несов., что ахьа; ~ пшеницу- к1а ахьа; ~ перец - бурч ахьа; не мели чепуху!- пайдабоцург ма дийца!\nмолотьба ж 1. (действие) арар;машинная ~ -машинашца арар;2. (время) ору хан; наступила ~ - ору хан т1екхаьчна\nмолочай м бот. шурба1\nмолочник м шураюттург\nмолочный, -ая, -ое 1. 1) шурин; ~ая посуда - шура лело пхьег1а; ~-ая каша - шури т1ехь дина худар 2) машане; ~ый скот - машане даьхний; ~ая корова - машане етт; ~ые продукты - машанаш 2.в знач. сущ. ~ая ж машанан туька ; ~ые зубы - хорцу цергаш; ~ый брат - нанас вакхийна ваша\nмолча нареч. диет ца хуьлуш\nмолчаливый, -ая, -ое 1) (тихий) тийна, лен т1ера воцу 2) (безмолвный) диет ца хуьлуш; ~ое одобрение - диет ца хуьлуш къобалдар\nмолчание с вистцахилар, къамел цадар; хранить ~ - вист ца хила; нарушить ~ - дистхила; обойти что-л. ~ м – цхьа х1ума ца хьахош дита; ~ — знак согласия посл. - вистцахилар реза хиларан билгало ю\nмолчать несов. диет ца хила, къамел ца дан; лес молчит- хьун тийна ю; об этом лучше ~ - иза, хьаха ца дича, тоьлушха ду\nмолчком нареч. разг. дист ца хуьлуш, къамел ца деш\nмольба - дехар, мольба Богу дуа - лоладарца дехар дан\nмомент м 1) (миг) минот, юкъ; в один ~ - цкъана минотехь 2) (обстоятельство) меттиг, aгlo; важный ~ в работе -балхахь мехала меттиг ; текущий ~ -д1айоьду хан; в данный ~ - кху киртигехь\nмоментальный, -ая, -ое минот ялале, б1аьрган нег1ар тохале, ц1еххьашха; ~ая смерть – ц1еххьашха валар\nмонарх м монарх, паччахь\nмонастырский, -ая, -ое монастыран; ~ое подворье - монастыран керт\nмонголы мн. (ед. монгол м, ~ка ж монгол) монголаш\nмонгольский, -ая, -ое монголийн; ~ язык - монголийн мотт\nмонета ж ахча; серебряная ~а - дато ахча; разменная ~а - къаьстина ахча; платить той же ~ой -схьадинчуьнга хьаьжжина юхадан; принимать за чистую ~у - бакъдина т1еэца\nмонетный, -ая, -ое: ~ двор- ахча ден ц1а\nмонолит - буто\nмонолитный, -ая, -ое дийнна, бертахь; ~ коллектив- бертахь коллектив\nмонотонный, -ая, -ое 1) цхьана мукъаме, цхьа аз долу; ~ый голос - цхьана мукъаме аз 2) перен. (однообразный, скучный) цхьанаэшшара, цхьана тайпанара; ~ая жизнь - цхьанаэшшара дахар\nмонументальный, -ая, -ое 1) (громадный) инзаре доккха; ~ое здание- инзаре йоккха г1ишло 2) перен. (содержательный) к1орггера; ~ый труд - кlopггepa болх\nмораль ж 1) (нравственность) мораль, г1иллакх, оьздангалла; человек высокой ~ли - йоккха оьздангалла йолу стаг 2): ~ль басни - баснин маь1на 3) разг. (нравоучение) хьехам; читать кому-л. ~ль - цхьанна хьехам бан\nморально-политический, -ая, -ое морально-политически; ~ое единство - морально-политически цхьаалла\nморальный, -ая, -ое моральни, оьздангаллин, г1иллакхе; ~ый поступок – г1иллакхе г1уллакх; ~ая ответственность -моральни жоьпалла\nморгать несов., тж. ~ глазами – б1аьргаш детта; (делать знаки глазами) б1аьцаш ян, б1аьрг те1о\nморгнуть однокр. см. моргать; и глазом не ~ёт – б1аьрган нег1ар тухур дац\nморда ж 1) (животного) муц1ар 2) груб. (лицо) муц1ар\nмордастый, -ая, -ое прост. - йоккха муц1ар йолу\nмордва ж собир., мордвины мн. (ед. мордвин, мордовец м, мордвинка, мсрдовка ж мордвин) мордвинаш\nмордовский, -ая, -ое мордвинийн, мордвайн; ~ язык- мордвайн мотт\nморе с 1) х1орд; в открытом ~е – х1орда юккъехь; Каспийское ~е - Таркхойн (или Каспи) х1орд; из-за ~я – х1ордал дехьара; ехать ~ем (или по морю) х1орд т1ехула ваха 2) перен. (большое количество кого-чего-л.) х1орд санна дукха; ~е голов – х1орд санна дукха кортош; ~е крови – х1орд санна ц1ий ; ему ~е по колено- и шекволуш х1ума лац; ждать у моря погоды - деда варе хьежа\nмореплавание с хикема лелор\nмореплаватель м х1ордахо\nмореход м х1урдахо\nмореходный, -ая, -ое 1) х1ордахойн; ~ое училище - х1ордахойн дошийла 2) (относящийся к судовождению) хикеманийн, хикеманаш лело\nморить несов., кого I) (уничтожать) дайа; ~ крыс - мукадехкий дайа 2) перен. разг. (изнурять) дожо, к1аддан, х1отто, г1елдан; ~ голодом - мацалла г1елдан\nморковка ж разг. (один корешок) ж1онка\nморковь ж ж1онка; собир. ж1онкаш; ~ обыкновенная (или дикая) бот. ж1овни\nмороженый, -ая, -ое г1орийна; ~ая рыба – г1орийна ч1ара\nмороз м шело; два градуса ~а ши градус шело; меня ~ по коже подирает- шийла ов деара (или хьаьдира) сан дег1е\nморозить несов. 1) что (замораживать) дахьадайта, г1орадайта; ~ яблоки -1ежаш г1орадайта 2) кого-что (заставить мёрзнуть) шелдан, шелдалийта 3) безл. шелдала; к вечеру начало ~- сарахьо шелъяла йолаелира\nморозный, -ая, -ое шийла; ~ день- шийла де\nморозостойкий, -ая, -ое шело лалун; ~ая пшеница - шело лалун к1а\nморосить несов. чаще безл. серса; на улице ~т - арахь серсаш ю\nморочить несов., кого-что, разг. хьовзо, ледан, lexo, тило; не ~чь мне голову - ма г1ерта со тило\nморской, -ая, -ое х1ордан; ~ой песок – х1ордан г1ум; ~ая вода –х1ордан хи; ~ой берег- х1ордан йист; ~ая болезнь –х1орд хьахар; ~ой волк - дуьне теллина борз\nморфинист м, ~ка ж морфихо, морфинист\nморщина ж хабар, харш; на лбу появились ~ы- хьаж т1е хершнаш девлла\nморщинистый, -ая, -ое хабаршка эхна, хершнаш девлла; ~ лоб - хершнаш девлла хьаж\nморщить несов., что хебаршка эхийта; (чаще от боли) ч1ичч1аршка эхийта; ~ лицо от боли - лазорна юьхь ч1ичч1аршка эхийта\nморщить несов. разг. хебаршка даха; платье ~т - коч хебаршка яхна\nморщиться несов. 1) ч1ичч1аршка эха; когда он смеялся, лицо его ~илось-и воьлучу хенахь юьхь ч1ичч1аршка оьхура цуьнан; он ~лся от боли - лазийна ч1ичч1аршка вахара иза 2) (покрываться морщинами) хебаршка даха\nморяк - х1ордахо\nмосковский, -ая, -ое москван, москвара; Московский Кремль - Москван Кремль\nмост м т1ай; железнодорожный ~ - аьчканекъан т1ай; наводить ~ы – т1ай тилла; на ~у – т1ай т1ехь\nмостик м т1ай; капитанский ~ - капитанан т1ай\nмостить несов., что дилла, дохка; ~ дорогу - некъ билла\nмостки мн. 1) (пешеходный мост, настил) т1ай 2) (строительные) т1еш\nмостовая ж урамнекъ\nмотать 1 несов. 1) что листа; ~ нитки - тай листа 2) чем, разг. (качать) лесто; ~ головой - корта лесто; ~ хвостом – ц1ога лесто ; ~ себе на ус- диц ца дан\nмотать 2 несов., что, разг. (нерасчётливо тратить) дайа\nмотаться несов. 1) (качаться) леста 2) разг. (скитаться) кхерста\nмотив м 1) (мелодия) мукъам 2) (повод) бахьана\nмотивировать сов. и несов., что чем бахьана дало, кийтарло яло; чем вы ~уете свой отказ?- юхахьадовларна х1ун бахьана даладо аш?\nмотивировка ж бахьана\nмотто= «мотор, мотоцикл, моторизаци», мас.: мотопила - мотохерх; мотоспорт - мотоспорт\nмотовка ж разг. кхоамза зуда\nмотовство с разг. кхоамзалла\nмоток м уьйриг; ~ ниток - тен уьйриг\nмотопехота - мотог1ашлой\nмотопила - херх\nмоторизовать сов. и несов., что моторизаци ян; ~ованные войска - моторизаци йина эскар\nмоторный 1, -ая, -ое 1) (изготовляющий моторы) моторийн; ~ый цех - моторийн цех 2) (с мотором) моторан; ~ ая лодка - моторан кема\nмоторный-, -ая, -ое физиол. моторан; ~ые рефлексы - моторан рефлексаш\nмотыга - метиг; (для расчистки) аьста\nмотыжить несов., что метиг етта, асар дан\nмох м корсам; мн. мхи корсамаш; во мху - корсамша дуьзна; обрасти мхом (или мохом)- корсам дала\nмохнатый, -ая, -ое 1) (обросший) даьлла, месала; ~ый зверь - даьлла экха 2) (ворсистый) чо болу 3) (махровый) чуьрк 1олу; ~ое полотенце - чуьрк йолу гата\nмоцион м моцион ; совершать ~ - моцион ян\nмоча - хьаткъа\nмочалка - сабадашорг\nмочевой, -ая, -ое хьоткъан; ~ пузырь- ахкарг\nмочёный, -ая, -ое хи чу доьхкина; ~ые яблоки - хи чу доьхкина 1ежаш\nмочеточник м анат. хьаткъ-йоьхь\nмочить несов. 1) кого-что (смачивать) дашо, т1адо; ~ волосы - месаш яшо 2) что (вымачивать) дашо; кул. тж.- хи чу дохка; ~ яблоки - 1ежаш хи чу дохка; ~ лён - ета дашо\nмочиться несов. хьаткъа тела\nмочка 1 ж (действие) т1адор, дашор\nмочка 1 ж (уха) лергадума, т1илдиг, лерган дуьхьиг\nмочь 1 несов., с неопр. (быть в состоянии) дадала, мага; он может сделать это - цуьнга иза далур ду; я не могу понять - со ца кхета; может, может быть, быть может в знач. вводн. сл. хила тарло; хила мега; не может быть- хила йиш яц\nмочь 2 ж разг.: изо всей мочи, во всю ~, что есть мочи - ницкъ ма-кхоччу; мочи нет- ницкъ бац; гlopa дац\nмошенник м, ~ца ж х1илланча, харцонча (обманщик); курхалча (вор, жулик)\nмошенничать несов. курхалла (или хьарамло или х1илла) лело\nмошенничество с курхалла, х1илла, хьарамло\nмошка ж пхьажбуург\nмошкара - пхьажбуургаш\nмощение с диллар, дохкар\nмощёный, -ая, -ое т1улг биллина; ~ая дорога - т1улг биллина некъ\nмощи мн. декъий ; живые ~ (о худом человеке) дийна декъий\nмощность ж 1) (сила) нуьцкъалла; ~ть атаки - атакин нуьцкъалла 2) тех. нуьцкъалла; ~ть мотора - моторан нуьцкъалла; работать на полную ~ть - ницкъ ма-ббу болх бан 3) (толщина) стоммалла; пласт большой ~ти – ч1ог1а стомма г1ат\nмощный, -ая, -ое 1) (сильный) ч1ог1а; ~ый удар- ч1ог1а тохар 2) (обладающий большой мощностью) нуьцкъала; ~ый мотор- нуьцкъала мотор; ~ая [нефтяная] скважина - нуьцкъала нефтан скважина 3) (толстый) стомма; ~ ый угольный пласт - стомма к1оранан чкъор\nмощь ж ницкъ; государственная ~ - пачхьалкхан ницкъ\nмрак м бода; ночной ~ -буьйсанан бода ; покрыто ~ом неизвестности - къайленан бодано хьулдина\nмракобес м мракобес\nмракобесие с мракобесалла\nмрамор м шагат1улг, мрамор\nмраморный, -ая, -ое шагат1улган, мраморан\nмрачнеть несов. бода бола, кхола\nмрачный, -ая, -ое кхоьлина, г1ийла, бодане; ~ые мысли – г1ийла ойланаш\nмститель м ч1ирхо, бекхамхо; народные ~и - халкъан ч1ирхой\nмстить несов., кому декха, бекхам бан; (о кровной мести) ч1ир леха\nмудрено, мудрёно в знач. сказ., в знач. нареч. хала ду; это мудрено понять-цунах кхета хала ду\nмудрёный, -ая, -ое разг. [кхета] хала, маь1на к1орга; ~ая задача - хала задача; утро вечера мудренее посл. - 1уьйре суьйренал беркате ю олу\nмудрец м хьекъалча\nмудрить несов. разг. хьекъале дан\nмудрость ж хьекъалалла ; зуб ~и - кхетаман кхела\nмудрый, -ая, -ое хьекъале; ~ый человек- хьекъале стаг; ~ое решение- хьекъале сацам\nмуж м 1) (мн. мужья — супруг) майра 2) (мн. мужи—мужчина) высок.- къонаха; ~и науки - 1илманан къонахий\nмужать несов. 1) (становиться взрослым) доккха хила, г1еметтах1отта, г1еметтадаха 2) перен. (становиться мужественнее) къонаха хила\nмужаться несов. къонаха хила; ~йтесь, друзья! - къонахий хила, доттаг1ий!\nмужественный, -ая, -ое къонахчун; ~ характер - къонахчун амал\nмужество с къонахалла; проявить ~ в бою – т1амехь къонахалла гайта\nмужик м 1) уст. (крестьянин) ахархо 2) прост. (мужчина) къонаха 3) уст. брак. муьжги\nмужской, -ая, -ое божарийн; ~ костюм -божарийн костюм ; ~ род грам. - божарийн род\nмужчина м боьрша стаг\nмуза ж муза\nмузей м музей\nмузыка ж музыка\nмузыкальный, -ая, -ое 1) музыкин; ~инструмент - музыкин гlиpc 2) (одарённый) музыких кхета; ~ ребёнок -музыких кхета бер 3) (мелодичный) мукъаме, эшаре; ~ голос - мукъаме аз\nмузыкант м пондарча, музыкант\nмука ж 1азап ; ~ мне с тобой -1азап хьоьгу ас хьоьца\nмука ж дама; кукурузная ~ - ахьар, сискалг1а\nмукомол м хьархо\nмукомольный, -ая, -ое дама доккху; ~ое производство- дама доккху производство\nмул м (помесь осла и кобылы) б1арза\nмулла м молла\nмумификация ж муми хилар; естественная ~ -ша муми хилар\nмумия ж муми\nмундир м мундир ; офицерский ~ - эпсарийн мундир ; сварить картошку в ~е - картолаш ц1анъяза кхехко\nмундштук м 1) (для курения) муштакх 2) (духового инструмента) ц1узам 3) (удила) гаьллаш\nмуниципалитет м муниципалитет\nмурава ж поэт, ховха буи\nмуравей м зингат\nмуравейник м туьйлиг\nмурашка ж разг. зингат; (мелкое насекомое) сагалмат, са чуьра х1ума ; ~и по телу бегают – дег1е зуз дог1у\nмурлыкать несов. мур дан\nмускул м мускул, дилха; крепкие ~ы – ч1ог1а мускулаш; играть ~ами -дилха ловзар\nмускулатура ж мускулаш\nмускулистый, -ая, -ое яккхий мускулаш йолу\nмусолить несов., кого-что, прост. (смачивать слюной) туьйнаш хьекха; (пачкать) бехдан\nмусор м нехаш\nмусорить несов. нехаш яржо\nмусорный, -ая, -ое нехийн; (для мусора) тж. нехаш кхуьйсу; ~ая куча - нехийн оьла; бросить в ~ый ящик- нехаш кхуьйсучу яьшки чу таса\nмусоропровод м нехашд1аузург\nмусульманин м, ~ка ж бусалба\nмусульманский, -ая, -ое бусулбанийн\nмусульманство с бусалба дин\nмутация ж биол. мутаци\nмутить несов. 1) что (делать мутным) даржо; ~ть воду- хи даржо 2) что, перен. (делать смутным) тило, тентакдаккха; водка ~т сознание - къаьркъано тилабо корта 3) кого, перен. (подстрекать) карзахдаха; ~ть людей -нах карзахбаха 4) безл., кого (тошнить) дог керчо, leттo дог даийта; меня ~т от лекарства - молханаша дог керчадо сан\nмутиться несов. 1) (становиться мутным) даржа; вода ~ся- хи даьржа 2) перен. (становиться смутным) тила; ум ~ся - хьекъал тилла 3) безл. разг. (о сознании) тила, тентакдала; в голове ~ся - корта тентакбаьлла\nмутнеть несов. даржа\nмутный, -ая, -ое 1) (непрозрачный) даьржина; ~ая вода - даьржина хи 2) (тусклый) кхсьлина; ~ое зеркало- кхоьлина куьзга; в ~ой воде рыбу ловить погов. - махке ун деача, лоьралла кхайкхо\nмуть ж букъарш; поднять ~ со дна - букъарш бухара хьалаг1атто\nмуфта ж в разн. знач. муфта; прятать руки в ~у- куьйгаш муфти чу лечкъо; дисковая ~а тех. дискин муфта\nмуха ж моза ; он и ~и не обидит- мозанна а вас йийр яц цо-м; делать из ~и слона- пайде а боцчух доккха х1ума дан\nмухоловка ж 1) зоол. мозийлоьцург; ~ ширококлювая - чолхе хьоза 2) (для истребления мух) мозийлоьцург\nмухомор м мухомор\nмучение с 1азап (или бала) хьегар\nмученик м, ~ца ж 1азапхо\nмучитель м, ~ница ж 1азапча\nмучительный, -ая, -ое 1азапе, бале; ~ая боль - 1азапе лазар\nмучить несов., кого 1) (причинять страдания) хьийзо, 1азап (или бала) далло, бала хьега; его ~т рана - чевно бала баллабо цуьнгахь; меня ~т голод - мацалла бала хьоьгу аса; не мучай кошку - цициг ма хьийзаде 2) (беспокоить) сагатдан, садаа; меня ~т неизвестность - хууш цахиларо сагатдо сан; его ~т совесть - эхь хетаро холчух1оттийна иза\nмучиться несов. 1) (страдать) 1азап хьега, хало хьега 2) чем, над чем, с кем-чем бала хьега; ~ сомнениями - шеко йолуш бала хьега; ~ с ребёнком -бераца бала хьега; ~ над сложной задачей - чолхе задача т1ехь бала хьега\nмучной, -ая, -ое 1. деман; ~ое блюдо - деман юург; ~ая каша -деман худар 2. в знач. сущ. ~ое с деман х1ума\nмушка 1 ж уменьш. от муха мозалг\nмушка 2 ж (прицела) 1алашо ; взять кого-л. на ~у (взять на примету) - цхьанна т1е 1алашо х1отто\nмуштра ж муштра\nмуштровать несов., кого-что (обучать военной дисциплине) т1амна 1амо; (сурово воспитывать) буьрса 1амо, муштра ян\nмуэдзин м салтхо, муэдзин\nмчать несов. 1) кого-что (очень быстро везти) дахьа, дадийна дан; поезд мчал нас на юг – ц1ерпошто къилбехьа хьора тхо 2) (мчаться) хьада; лошади ~ - говраш хьаьвдда йог1ура\nмчаться несов. хьаьдда даха; время мчится - хан хьаьдда йоьду\nмщение - бекхам\nмы (нас, нами, о нас) мест. личн. тхо (без вас); вай (с вами); мы вас искали - оха (эрг. п.) шу лийхира; мы знаем всё - тхуна (дат. п.) дерриг а хаьа\nмыкать несов.: горе ~ разг. - бала хьега\nмыкаться несов.: ~ по свету разг. - дуьненахула бала хьега\nмылить несов., кого-что саба хьакха; ~ бельё- бедаршна саба хьакха\nмылиться несов. 1) (намыливаться) саба хьакха 2) (пениться) чопа яла; мыло хорошо ~ся -сабанах чопа дика йолу\nмыло с 1) саба; хозяйственное ~о-бедарш юьтту саба; туалетное ~о - хьожа йог1у саба; руки в ~е - куьйгаш сабанах дуьзна 2) (пена) чопа; лошадь в ~е - говрана чопа яьлла\nмыловарение с саба дар\nмыловаренный, -ая, -ое саба ден; ~ завод -саба ден завод\nмыльница ж сабадуьллург\nмыльный, -ая, -ое сабанан; (в мыле) сабанах дуьзна; ~ая пена -сабанан чопа; ~ые руки -сабанах дуьзна куьйгаш\nмысленный, -ая, -ое дагара, ойланера; ~ый образ дагара васт; ~о (нареч.) представить себе.что-л. - цхьана х!уманан ойланца васт xloттo\nмыслимый, -ая, -ое сила ялун; ~ое ли это дело? ойла а ялур юуй-те цу г1уллакхан?\nмыслитель м ойланча\nмыслить несов. ойла ян\nмысль ж ойла; глубокая ~ -к1орггера ойла; образ мыслей - ойланийн кеп ; без задних мыслей - дагахь шалхо йоцуш\nмытарство с разг. хало хьегар, laзan хьегар\nмыть несов., кого-что дила; ~ руки - куьйгаш дила\nмыться несов. дила; (в бане) лийча\nмычание с 1) lexap 2) перен. (неясные звуки) бур-бур\nмычать несов. 1) lexa 2) перен. (невнятно говорить) бур дан\nмышеловка ж дехкийлоьцург\nмышиный, -ая, -ое дехкан; ~ая нора - дехкан 1уьрг ; ~ая возня -дехкийн пхьоьха; ~ый горошек бот. хьозийн кхоьш\nмышка 1 ж уменьш. от мышь\nмышка 2 ж: под ~ой, под ~ами, под ~у - пхьаьрса к1ел; подхватить кого-л. под ~и -цхьаъ т1аьна к1ел волла; из-под ~и – т1аьна к1елара\nмышление с ойла яр\nмышонок м (мн. ~ата) дехкан к1орни\nмышца ж дилха; ~ы рук- пхьаьрсан пхьид; ~ы спины -букъан ч1ара; ~ы ног - настаран дилха; ~ы пальцев-п1елган гай; сердечная ~а - деган дилха; см. тж. мускул\nмышь ж дахка ; летучая ~ зоол.- бирдолаг\nмышьяк м мышьяк\nмэр ~ города – г1алин куьйчалхо\nмюрид м мурд; ~ы Шамиля - Шамилан мурдаш\nмягкий, -ая, -ое 1) в разн. знач. к1еда; ~ий хлеб –к1еда бепиг; ~о (нареч.) стелить- мотт к1еда билла; ~ий человек –к1еда стаг 2) (не тяжёлый) дайн; ~ое наказание - дайн та1зар; ~ая вода –к1еда хи; ~ий знак грам. к1еда хьаьрк; ~о (нареч.) выражаясь – к1еда аьлча\nмягкосердечный, -ая, -ое дог к1еда; ~ человек- дог к1еда стаг\nмягкость ж прям. и перен. к1едалла\nмягкотелый, -ая, -ое буьйда; ~ человек -буьйда стаг\nмягкошёрст[н]||ый, -ая,-ое чо к1еда, к1еда тха долу; ~ые овцы – к1еда тха долу жа\nмягче сравн. ст. от мягкий и мягко\nмякина ж кегаш\nмякиш м буьйдиг\nмякоть ж 1) (мягкие части тела животных и человека) дилха 2) (плода) к1едалла\nмямлить несов. разг. г1ам-г1им дан\nмямля м. и ж разг. г1ам-г1им\nмясистый, -ая, -ое 1) (упитанный) дилхала; ~ый скот - дилхала даьхний 2) (о частях тела, лица) доккха; ~ый нос- боккха мара; ~ые щёки- яккхий беснеш\nмясник м хасапхо\nмясной, -ая, -ое 1) жижиган; ~ой запах - жижиган хьожа; ~ой суп-жижиган чорпа; ~ой магазин -жижиг духку туька 2) (идущий на мясо) лахьанан; ~ой скот- лахьанан даьхний 3) в знач. сущ. ~ое с жижиган х1ума\nмясо с жижиг ; оторвать пуговицу с ~м - кийсиг а йоккхуш, нуьйда схьаяккха\nмясозаготовки мн. лахьа\nмясокомбинат м мясокомбинат\nмясопоставки мн. жижиг д1адалар\nмясорубка ж жижигъохьург\nмята ж бот. 1аждарбуц\nмятеж м мятеж, бунт\nмятежник м бунтахо\nмятый, -ая, -ое хьекхийна (о платье и т. п.); маддина (о фруктах и т. п.); хьешна (о траве)\nмять несов., что 1) (разминать) хьен; ~ кожу – не1 хьен; ~ глину - поппар хьен 2) (напр. одежду) хьекхо, хьерчо; (плоды) маддан; (траву) хьеша\nмяться несов. 1) (становиться мятым) хьекхадала, хьерчадала (напр. о платье) 2) перен. разг. (колебаться) ийзавала\nмяу звукоподр. м1аьу\nмяуканье с lexap, м1аьу бахар\nмяукать несов. laxa, м1аьу баха\nмяч м буьрка; играть в ~ - буьрканах ловза\nИсточник — https://massarn.com/w/index.php?title=Тептар:Оьрсийн_Нохчийн_Дошам/ЭЛП/М&oldid=1878\nЭта страница в последний раз была отредактирована 26 января 2022 в 15:42.


Оьрсийчоьнан кеманаша Идлибехь бомбанаш йиттина аьлла бакъонашларъярхоша\nСтигалкъекъа-бутт 05, 2019\nОьрсийн а, Шеман а кеманаша Хаман а, Идлибан а провинцешка бомбанаш йиттина аьлла хаамбина, Лондонехь куп тоьхначу адамийн бакъонашкахула йолчу Шеман центро. Бакъонашларъярхойн информацица, байначу беттан 30-чу дийнера схьа 69 стаг ву вийнарг.\nДимаьшкъахь дIахьедина, жихIадхойн объекташ хIаллакъян Iалашонца дина тохарш ду аьлла.\nШема пачхьалкхан SANA агенталлан хьосташа Iорадаккхарехь, деэскалацин барт исламхоша бохийна аьлла, тIейиттина ю бомбанаш. Дуьненаюкъарчу могушалла Iалашъяран организацино хаамбина, оцу кIошташкахь кхоъ дарбан хIусам а, масийтта школа а йохийна аьлла.\n"Белые каски" организацино дуйцу, 130 эзар сов стаг араваьлла Хаман а, Идлибан а провинцешкара, маьршачу меттигехь тховкIело лоьхуш аьлла.\n"Тахрир аш-Шам" тобано а,Туркойчоьно латточу "Национальный фронт за осовобождение" цIе йолчу тобанаша а контрол латтош ю Хамехь а, Идлибехь а.\nШемарчу радикалан исламхошца тIом болийра 2014-чу шарахь дуьненаюкъарчу коалицино, коьртехь Iамерка а йолуш. Шеман демократин оппозицин ницкъашкахьа ю коалици.\n2015-чу шеран гурахь Шемахь дIайолийра Оьрсийчоьно шен тIеман кампани. Москва масийттазза бехкейира коалицино, Малхбузен пачхьалкхаша адамийн бакъонаш йохош ву аьлла, емалвечу президентан Асад Башаран режимна гIо латтош ю аьлла.


Конде-НогӀтан — Википеди\nКонде-НогӀтан (фр. Condé-Northen) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.\nДозанашца йу ШагӀлевиль-су-Буа, КугӀсель-Шосси, Лез-Етан, Е (Мозель), ЕльстгӀофф, Енкканж, ВагӀиз (Мозель), ВольмегӀанж-ле-Буле.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Конде-НогӀтан&oldid=7836767»


Мандельштам. Малое собрание сочинений. is now in your shopping cart


Ельвиль — Википеди\n49°33′17″ къ. ш. 1°47′00″ м. д.HGЯOL\nЕльвиль (фр. Helleville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу Бенуавиль, Еовиль, Сиувиль-Аг, Соттвиль, ТегӀтевиль-Аг, ТгӀеовиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ельвиль&oldid=7830606»


Оквиль — Википеди\n49°48′02″ къ. ш. 0°41′16″ м. д.HGЯOL\nОквиль (фр. Ocqueville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Кани-БагӀвиль, КгӀасвиль-ла-Малле, ДгӀозе, Невиль (Сен-МагӀитим), Сен-ГӀикьегӀ-е-Плен, Сассвиль, ВиттфлегӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Оквиль&oldid=7828302»


Л'Егийон-сюр-Ви — Википеди\n46°20′00″ къ. ш. 1°18′14″ м. д.HGЯOL\n▼2062 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛ'Егийон-сюр-Ви (фр. L'Aiguillon-sur-Mer) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Вандея. Дозанашца йу Грю, Сен-Мишель-ле-Клук, Ла-Фот-сюр-Мер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Л%27Егийон-сюр-Ви&oldid=6857370»


Сен-Жени-лез-Ольер — Википеди\n45°45′26″ къ. ш. 4°43′35″ м. д.HGЯOL\n▲5036 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСен-Жени-лез-Ольер (фр. Saint-Genis-les-Ollières) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Рона. Дозанашца йу Сент-Консорс, Крапонне, Грезье-ла-Варен, Тассен-ла-Деми-Люн. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жени-лез-Ольер&oldid=5184503»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 05:29.


Монтескье (Ло а, ГагӀонна а) — Википеди\nМонтескье (Ло а, ГагӀонна а)\nМонтескье (фр. Montesquieu) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, ГагӀонна а.\nДозанашца йу БгӀуьш (Ло а, ГагӀонна а), КлегӀмон-Дессу, Еспьян, Монтаньяк-суьгӀ-Овиньон, Сен-ИлегӀ-де-Луьзиньян, Сен-ЛогӀан (Ло а, ГагӀонна а), СегӀиньяк-суьгӀ-ГагӀонн.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монтескье_(Ло_а,_ГагӀонна_а)&oldid=7823173»


Коробка механика Лада 2121\n1983 г., 2 500 км.\n2008 г., 82 700 км.\n2011 г., 61 096 км.


Сан Джорджьо Маджоре. Словарь. Иван Шишкин


ВонкугӀ — Википеди\nВонкугӀ (фр. Voncourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу БугӀгиньон-ле-МогӀе, ФагӀенкугӀ, ПгӀессиньи (Лакха МагӀна), Савиньи (Лакха МагӀна), ВаллегӀуа (Лакха МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВонкугӀ&oldid=7821967»


Туркойчоьнан Хора хазна маьждиган статусе яккха омра дина президенто\nСтамбулерчу Айа-Софийа маьждигехь ламаз деш ву президент ЭрдогIан Реджеп\nСтамбулерчу Хора килсах маьждиг дан буьйр дина Туркойчоьнан президенто ЭрдогIан Реджепа пIераскан дийнахь. Анадолу агенталло хаамбарехь, пачхьалкхан официалан сайтехь зорбане даьккхина документ.\n1077-81-чу а шерашкахь йина ю килсан гIишло, 1315-21-чу шерашкахь реконструкци йира цунна. ЮНЕСКОН-о дуьненан мехаллашка язъйина а ю Хора килс.\n86 шарахь Стамбулехь Айа-Софийа музей лаьттинчу гIишлох маьждиг дира дукха хан йоццуш. Туркойчоьнан Пачхьалкхан Кхеташоно (Лаккхара административан кхел) Товбецан-беттан 10-чу дийнахь Айа-София маьждиган статусе йоккхуш вердикт кхайкхийра.


Бретене — Википеди\n48°09′18″ къ. ш. 5°08′07″ м. д.HGЯOL\nБретене (фр. Brethenay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Жоншери, Риокур, Тре (Лакха Марна), Болонь (Лакха Марна), Конд (Лакха Марна). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бретене&oldid=5154121»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 21:06.


Зуда ялош некъ лацар муха ду Исламан динехь? - Хаттаршна жоьпаш - Динул-Ислам\nАссаламу Iалайкум, ва рохьматуллахI!\nОлхазар, юьртахь зуда ялош некъ лацар муха ду Исламан динехь? Мегаш хIума дуй некъ лаьцначунна ахча далар а? Дала диканца бекхам бойла хьуна!\nЗуда ялош некъ лацар вайн махкахь лелош долчу Iадатех ду, вайн нахана юкъахь лелаш долчу хIуманех ду. Ткъа иштта наха лелош долу хIума (Iадат) Бусалба динехь мегаш ду, нагахь санна цу хIуманца Бусалба дино магош доцу хIума дацахь.\nШейх Iабдуррахьман ас-СаIдийс (Дала къинхетам бойла цунах) аьлла цу хьокъехь: «Массо Iадаташкахь – маттаца дерш а, Iамалца дерш а – (Бусалба дино хIоттийна) бух бу, уьш мегаш ду аьлла. Оцу Iадатех цхьаъа хIума хьарам ца хуьлу, йа дика доцуш а ца хуьлу, АллахIа ца магийна долу хIума а, шариIатехь вон лоруш долу хIума а шеца дерг бен. ХIокху боккхачу бухана тешалла деана масийтта меттехь Къуръан тIехь а, Суннатехь а. И бух хьахийна Шайхул-Ислам Ибн Таймиййас а, кхечара а…».\nИ дешнаш вай кхечу кепара аьлча, Бусалба динехь бух ларалуш долу хIума ду, наха лелош долу Iадаташ дерриге Бусалба динехь мегаш хилар, нагахь санна уьш шариIатана доьхьал дацахь. Цигара схьа девза вайна, зуда ялочу хенахь вайн наха лелош долу массо хIума Iадаташ лелон мегаш хилар, Бусалба динна доьхьал доцург, йа Бусалба дино ца магош дерг доцург.\nСуна хаарехь, некъ лацарехь шариIатана доьхьал ду ала мегар долуш хIумма дац. Цундела, иза мегаш хIума ду. Некъ лаьцча ахча далар а мегаш ду. И ахча луш болчара дика ниййат дахь, царна цунах ме́л а хир бу, Дала мукъа лахь, иза сагIа а хир ду.


Предлагаю: 10 причин посетить мастерскую головных уборов АЕС 2020-05-25 12:19:22\nПродам: Корсеты, сшить корсет, корсеты белье, корсеты платья 2008-02-18 23:18:09\nКомпания : Корсеты от Мос-Корсет.Ру Подробнее... Россия » Москва\nПредлагаю: §Ґ§Є§©§Ў§«§Ї, §І§Ў§©§І§ў§°§ґ§¬§Ў, §±§°§є§Є§Ј §ї§¬§і§¬§§А§©§Є§Ј§Ї§°§« §°§Ґ§¦§Ё§Ґ§Ѕ 2007-08-14 17:37:16\n§є§У§Ц§Ы§Я§С§с §Ь§а§Ю§б§С§Я§Ъ§с "§ў§Ц§Э§Э§Ъ§г§Ъ§Ю§С" §б§в§Ц§Х§Э§С§Ф§С§Ц§д §г§а§д§в§е§Х§Я§Ъ§й§Ц§г§д§У§а §Ъ §г§У§а§Ъ §е§г§Э§е§Ф§Ъ §Ґ§а§Ю§С§Ю §®§а§Х§н, §Х§Ъ§Щ§С§Ы§Я-§г§д§е§Х§Ъ§с§Ю, §г§С§Э§а§Я§С§Ю-§С§д§Ц§Э§о§Ц:\n- §Х§Ъ§Щ§С§Ы§Я, §в§С§Щ§в§С§Т§а§д§Ь§С §Ь§а§Э§Э§Ц§Ь§и§Ъ§Ы §Ш§Ц§Я§г§Ь§а§Ы §Ъ §Ю§е§Ш§г§Ь§а§Ы §а§Х§Ц§Ш§Х§н §Э§р§Т§а§Ф§а §г§д§Ъ§Э§с §Ъ §Я§С§б§в§С§У§Э§Ц§Я§Ъ§с (§б§в§а§ж§Ц§г§г§Ъ§а§Я§С§Э§о§Я§н§з §п§г§Ь§Ъ§Щ§а§У §г §б§а§Х§Т§а§в§а§Ю §д§Ь§С§Я§Ц§Ы §Ъ §ж§е§в§Я§Ъ§д§е§в§н);\n- §Ь§а§Я§г§д§в§е§Ъ§в§а§У§С§Я§Ъ§Ц §Э§р§Т§а§Ф§а §Ъ§Щ§Х§Ц§Э§Ъ§с §Ш§Ц§Я§г§Ь§а§Ф§а §Ъ §Ю§е§Ш§г§Ь§а§Ф§а §С§г§г§а§в§д§Ъ§Ю§Ц§Я§д§С §а§Х§Ц§Ш§Х§н, §Ф§в§С§Х§С§и§Ъ§с §Э§Ц§Ь§С§Э §б§а §в§а§г§д§С§Ю §Ъ §в§С§Щ§Ю§Ц§в§С§Ю §в§е§й§Я§н§Ю §г§б§а§г§а§Т§а§Ю,\n- §Ъ§Я§Х§Ъ§У§Ъ§Х§е§С§Э§о§Я§н§Ы §б§а§к§Ъ§У §Ш§Ц§Я§г§Ь§а§Ы §Ъ §Ю§е§Ш§г§Ь§а§Ы §а§Х§Ц§Ш§Х§н §Ь§Э§С§г§г§С §§А§¬§і (made-to-measure, bespoke, prЁєt-a-porter, naute couture),\n- §б§а§к§Ъ§У §Ь§а§в§б§а§в§С§д§Ъ§У§Я§а§Ы §а§Х§Ц§Ш§Х§н §б§С§в§д§Ъ§с§Ю§Ъ §а§д 5 §Ц§Х§Ъ§Я§Ъ§и,\n- §а§б§д§а§У§н§Ы §б§а§к§Ъ§У §Ш§Ц§Я§г§Ь§а§Ы §Ъ §Ю§е§Ш§г§Ь§а§Ы §а§Х§Ц§Ш§Х§н §б§С§в§д§Ъ§с§Ю§Ъ §а§д 50 §Ц§Х§Ъ§Я§Ъ§и §Ъ §У§н§к§Ц;\n- §в§е§й§Я§С§с §Ъ §Ю§С§к§Ъ§Я§Я§С§с §У§н§к§Ъ§У§Ь§С,\n- §в§е§й§Я§а§Ц §Ъ §Ю§С§к§Ъ§Я§Я§а§Ц §У§с§Щ§С§Я§Ъ§Ц.\n- §Ъ§Я§Х§Ъ§У§Ъ§Х§е§С§Э§о§Я§н§Ы §б§а§к§Ъ§У §Ш§Ц§Я§г§Ь§а§Ы §Ъ §Ю§е§Ш§г§Ь§а§Ы §а§Т§е§У§Ъ,\n§Ј§н§г§а§Ь§Ъ§Ы §е§в§а§У§Ц§Я§о §Ъ §Т§н§г§д§в§н§Ц §г§в§а§Ь§Ъ §У§н§б§а§Э§Я§Ц§Я§Ъ§с §в§С§Т§а§д§н.\n§±§а §У§а§б§в§а§г§С§Ю §У§Щ§С§Ъ§Ю§а§У§н§Ф§а§Х§Я§а§Ф§а §г§а§д§в§е§Х§Я§Ъ§й§Ц§г§д§У§С §Щ§У§а§Я§Ъ§д§о §б§а §д§Ц§Э. 798-76-15, 8-915-166-57-05, §г§б§в§С§к§Ъ§У§С§д§о §®§С§в§Ъ§р.\nПредлагаю: пошив 2007-03-21 14:07:32\nстудия предлагает пошив коллекций для показов ,а так же , реализацию готовых изделий\nКомпания : chanody Подробнее... Россия » Москва\nПредлагаю: Ищем серьёзных , деловых клиентов (ОПТ) 2006-04-03 18:56:38\nПредлагаем модную, верхнюю, женскую одежду из качественных тканей, по приемлемой цене. Качество гаранитруем. Более 100 моделей, в разной ценовой категории. Ждём деловых людей.\nКомпания : Sergio Cotti Подробнее... Россия


Ле-Колле-де-Дез — Википеди\n44°14′44″ къ. ш. 3°55′24″ м. д.HGЯOL\nфр. Le Collet-de-Dèze\n▼719 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛе-Колле-де-Дез (фр. Le Collet-de-Dèze) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Лозер. Дозанашца йу Шамбориго, Сент-Сесиль-д'Андорж, Сен-Жульен-де-Пуентс, Брану-ле-Таяд, Ламелуз, Сен-Мартен-де-Бубо, Сен-Мишель-де-Дез, Сен-Приват-де-Валлонг, Ventalon-en-Cévennes[d], Сент-Андеоль-де-Клергемор, Сен-Фрезаль-де-Ванталон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Колле-де-Дез&oldid=6864613»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 20 октябрь, 15:42.


Сен-Леже-дуь-Буа — Википеди\n47°00′59″ къ. ш. 4°26′50″ м. д.HGЯOL\nСен-Леже-дуь-Буа (фр. Saint-Léger-du-Bois, фр. Bois-Nègre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Вьеви, КуьгӀжи (Сона а, ЛуагӀа а), ДгӀаси-Сен-Лу, ИгогӀне, Суьлли (Сона а, ЛуагӀа а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Леже-дуь-Буа&oldid=7838090»


Исламан Нур - Свет Ислама - Ламаз карара доккху бахьанаш дуьйцу дакъа\n64. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Папйхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен зударех цхьанна барт а баьккхина, ламаз а ца оьцуш, ламазе вахара» (ХIара хьадис далийнарг Ахьмад ву: 6/210. Ткъа ал-Бухарис гIийла хьадис ду аьлла хIара).\n65. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нагахь шух муьлххачу а цхьанна шен кийрахь (къур-къур дарца я мох хьийзарца) сингаттам хьаьвзина хаалахь, и бахьанехь мох бели-те шен я ца бели-те аьлла, цуьнан шеко а кхоллалахь - маьждигна чуьра арамаволийла иза, шена я гIовгIа ца хазахь, я хьожа ца хаалахь» (хIара хьадис далийнарг Муслим ву: 362).\n66. ТIалкъ ибн Iалис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цхьана стага Пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьда цунна) хаьттира: «Сайн Iовратах (куьг) кхетта сан». Я цо иштта хаьттира: «Стага ламаз эца дезий-те - нагахь цуьнан, ламазехь а волуш, шен Iоврат-меженах (куьг) кхеттехь?». Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) жоп делира: «Ца деза, хIунда аьлча иза хьан дегIах цхьа меже ю» (хIара хьадис далийнарш Ахьмад: 4/23, Абу Дауд: 182, ат-Тирмизи: 85, ан-Насаи: 165, ибн Мажа: 483. Ткъа ибн Хьиббана: 3/402 бакъ хьадис ду а аьлла хIара. Ал-Мадинис аьлла: хIара хьадис дикаха ду Бусрин хьадисал а).\n67. Бусра бинт Сафвана (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьда цунна) элира аьлла: «Шен Iоврат-меженах (куьг) хьакхаделлачо - ламаз эца деза» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 6/406, Абу Дауд: 181, ат-Тирмизи: 82, ан-Насаи: 447, ибн Мажа: 479. Ткъа ат-Тирмизис а, ибн Хьиббана а бакъ хьадис ду аьлла а хIара. Ал-Бухарис аьлла: хIара уггаре а бакъ хаам бу оцу хаттаран хьокъехь болучу хаамех).\n68. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьда цунна) элира аьлла: «Нагахь цхьаъ Iеттийнехь, я цуьнан мерах цIий деанехь, я Iуьпаш яьхкинехь, я мазйу охьаIовдаеллехь - цо шен ламаз юкъара а даьккхина, вахана ламаз эца деза. Цул тIаьхьа (юкъарадаьккхиначунна тIера кхин дIа) шен ламаз чекхдаккха деза, оцу юккъехь къамелаш а ца деш» (ХIара хьадис далийнарг ибн Мажа: 1221. Ткъа Ахьмада а, кхин болучу динан Iилманчаша а гIийла ду аьлла хIара хьадис).\n69. Жабир ибн Самурас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цхьана стага Пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хаьттира: «УьстагIан жижиг диъча ламаз эца дезий аса?». Цо жоп делира: «Хьайна лаахь». Оцу стага юха а хаьттира: «Ткъа эмкалан жижиг диъча эца дезий аса ламаз?». Цо жоп делира: «Деза» (хIара хьадис далийнарг Муслим ву: 360).\n70. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьда цунна) элира аьлла: «Дакъа лийчийнарг луьйчийла. Велларг тIехь барам дIабаьхьначо ламаз оьцийла» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 9553, ат-Тирмизи: 993. Ткъа тIаьххьарачо дика хьадис ду а аьлла хIара).\nАмма Ахьмада аьлла: «Оцу хаттаран хьокъехь цхьа-цхьаъ бакъ хаам бац».\n71. IабдуллахI ибн Абу Бакра (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Iамр ибн Хьазме дIахьийтиначу кехатахь яздина дара: «КъурIанах ма хьакхалойла цIенаниг бен» (ХIара хьадис, «мурсал» а долуш, далийна Малика: 468. Ан-Насаис а: 4853, ибн Хьиббана а: I4/504 дийна зIе ялийна хIокху хьадисан. Делахь а, къайладина сакхташ ду кхуьнан).\n72. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) даима а хьехавора Сийлахь-Веза АллахI» (хIара хьадис далийнарг Муслим ву: 373).\n73. Анас ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цIий даьккхира. Цул тIаьхьа, ламаз а ца оьцуш, ламаз дира цо» (ХIара хьадис далийнарг ад-ДаракъутIни ву: 1/151. Оццо гIийла ду а аьлла хIара).\n74. МуIавис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «(Сема) бIаьрг гоьта тIекъовлучу тIийригах тера бу. Ткъа шина а бIаьрганна наб кхетча - и муш дIабастабелла бу» (хIара хьадис далийнарг Ахьмад ву: 4/97).\nАт-ТIабаранин ривайатехь аьлла: «Наб кхеттачо ламаз оьцийла» (ат-ТIабарани: 19/372).\nИзза дешнаш Абу Дауда далийначу Iелин (АллахI реза хуьлда цунна) хьадисехь а ду. Делахь а, оцу хьадисехь хIара дешнаш доцуш ду: «…и муш дIабастабелла бу» (Абу Дауд: 203. Оцу далийначу ривайатийн зIенех дерг аьлча, ткъа и ший а зIе гIийла лерина ю).\nАбу Дауда ибн Iаббасан (АлахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) хьадис далийна, Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Вижина Iуьллуш наб йиначо ламаз эца дезаш ду» (Абу Дауд: 203. Хьадис дийциначеран зIе гIийла лоруш ю).\n75. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «ШайтIано, дан а деана, шух хьанна а ламазехь волучу хенахь гоан тIе мох тоха тарлуш ду, ткъа цунна шен кийрара мох арабаьлла а мотталуш, ша и арахецна боццушехь а. Нагахь шух цхьанна и хIума мотталахь - шен ламаз юкъахмадоккхийла цо, шена гIовгIа хаззалц я хьожа хааяллалц» (ХIара хьадис далийнарг ал-Баззар ву: 281. ХIокху хьадисан бух ал-Бухарис а: 137, Муслима а: 361 балийна, IабдуллахI ибн Зайдера (АллахI реза хуьлда цунна) бу аьлла. Кхин а ду цуьнах тера Муслима: 362 далийна хьадис, Абу ХIурайрера (АллахI реза хуьлда цунна) ду аьлла).\nЦуьнах тера хьадис ал-Хьакима а далийна, амма Абу СаIида (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина аьлла: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Нагахь шух муьлххачу а цхьанна, дан а деана, шайтIано дагчу тийсахь - хьан ламаз карара даьлла хьуна бохуш (хьан мох баьлла хьуна бохуш), ткъа цо жоп лойла цунна: «Аьшпаш буьтту ахьа!»» (ал-Хьаким: 134).\nИбн Хьиббанан ривайатехь аьлла: «…ткъа цо шен дагахь олийла…» (ибн Хьиббан: 2666).


Гавшино (Удмурти) — Википеди\n58°11′39″ къ. ш. 53°36′22″ м. д.HGЯOL\nГавшино картан тӀехь\nГавшино (оьрс. Гавшино) — Российн Федерацин Удмуртин Кезан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гавшино_(Удмурти)&oldid=4581935»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 31 январь, 00:52.


Виеронкур — Википеди\nВиеронкур (фр. Willeroncourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Ерневиль-о-Буа, Линьи-ан-Барруа, Шантрен (Мез), Нансуа-ле-Гран, Нансуа-сюр-Орнен, Велен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Виеронкур&oldid=5157155»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 23:42.


Сен-Жульен-дю-Терру — Википеди\n48°28′45″ къ. ш. 0°24′34″ м. д.HGЯOL\n11,29 квадратан километр\n▼229 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСен-Жульен-дю-Терру (фр. Saint-Julien-du-Terroux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Майенн. Дозанашца йу Шевенье-дю-Мен, Лассе-ле-Шато, Мадре, Тюбеф (Майенн), Кутерн, Меуден. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жульен-дю-Терру&oldid=5184850»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 05:59.