Нохчийчоь-- Соьлж-ГIала, заздоккху-беттан 8-гIа де, 2016\nХазачу йоьIан тIулг\nТхойшиннан говраш йоргIа эцна йоьлхуш яра.ТIаьхьаюьсуш, кIунзал баьла корта санна, буц йоцуш гIамарин таммагIанашца бIаьрго схьа ма лоццу еса аре яра. Цкъа а дIакхочур вуй-те аьлла, дIахьаьжча йист йист ца гуш изза аре хьалха а яра. Сан накъост, урс хьаькхча иккхина хIума санна, готто беха ши бIаьрг а болуш, Iаьржачу аматахь къона стаг вара. Иза Илесан Iимран вара. Шен сира-Iожа говр юха а оьзна, Iимрана хаьттира:\n- Муха хетта хьуна тхан аренаш, хаза юй?- аьлла, шеен йоккхачу юьхьца вела а къежна, гондхьа бIаьрг туьйхира цо.\n- Хаза ю, делахь а гIа-буц кIеззиг ю-кх кхузахь, IиндагI а дац, бIаьргашна гуш цхьанхьа агIишло а яц, -элира ас, айса и муха олу а ца хууш.\n- ГIа-буц яц бохург хIун ду? ДIахьажал!- аьлла, шеен шовдан кхожаца малхо макхъеш ягийна кондаршший, аренан кIохцалшший гайтира Iимрана, леррина арене шеен хьажар духа сунна тIе а дерзош.\n- Шу Iемина даккхийчу диттйн IиндагIашкахь Iен, кемсийн таьллангаш кIел садеIа, тхуна –м ю хIара аренаш хаза а, ненан дукха езаш а, эшначохь дагна IиндагI долуш а.\nДеа дагахь йилбазалла доцуш, айса аьлларг сайн накъостана чIогIа халахеттийла хиира сунна, цундела:\n-Iеминарг, дезаш дагах доьлларг, бIаьрго безамца лехнарг муьлххачунна а хаза ду. Шуна беза хIара мохк, дайх бисна шайн болу дела, тхуна а беза тхешаниг, -элира ас.\n- Иза а бакъ ду, - элира Iимрана, вуха а соьгахьа а вирзина, - дуьне хIоьттичхьана схьайогIуш адаман амал ма ю и.\nЮха тхойшиннан говраш йоргIахь йоьлхуш яра.\nГенна хьалхахь дежаш жа гучуделира.\nТхойшиъ тIе а кхачале, леташ даккхий жен жIаьлеш даьхкира дуьхьал.\n-ДIадовла, йовсарш!- аьлла, шен беха коьжалг а айина дIачовхийра къеначу жаIуьно жIаьлеш.\n-Ассалам Iалайкум! Де дика хуьлад хьан, воккха стаг!\n- Ва Iалайкум салам! Марша догIийла шу!- аьлла, тхойшинна роггIехь куьйгаш лецира, малхой, мохой дахчийна, Iаьржа, замано хершнаш тийсина декъано юьхь-сибат а долуш, лекхачу дегIахь, хана кхузткъа шо хир долуш волчу къеначу стага.\n- ХIра ву-кх хьуна вуьйцуш хезнагIараваьлла жаIу Аслан! Тхан кхиамаш тIехь кIеззиг меттиг яьккхина-м вац хьуна хIара, -ша хестор ца дезаш велахь а, элира Iимрана, вела а къежна.\n- И мА дийцахьа, Iимран, массара а бо дика болх. Ас динарг-м доккха хIума дацара, сайн къеналлина кIел саца ца лууш лела-кха-аьлла, куьг ластийра жаIуьно.\n- Ас-м бакъдерг боху, Аслан-ата, кхечара динчуьнца а ду хьан алсам дакъа, ахь гойтуш, хьоьхуш цара иза дина дела.\n- Ас и ца динехь а, со хестош бен хьо Iийра-м вацара, -аьлла, вела а къежна, дIадерзийра къеначу стага къамел.\n- Кху аренийн а, тхан совхозан а гIуллакхаш Асланна дика хаьа хьуна. Кхуо дуьйцур ду хьуна мел дезарг а, -аьлла, тхойшиннан Iодика а йина, тIахъаьлла говра хиира Iимран.\nКхоссаеллачу говро цхьа иттех гIулч яьккхича, иза юха а озош, тхойшингахьа схьа а вирзина:\n-Аслан-ата! Акхболте а, кхечаьрга а суьйранна хьо волчу гулло алал, сарахь вогIур ву, вайн дан къамелаш ду, -элира Iимрана.\n- Мегар ду! – аьлла, корта таIийра къеначу жаIуьно.\n- ДIахьажал цуьнга, муха хетта хьуна и бере?- аьлла воккхавеш соьга хаьттира Аслана, чехка йоьдучу говрахь боьгIна хьостам санна, Iачу Iимране а хьаьжна. – Партин стаг ву хьуна иза. Массо а хIума хаа лууш, массанхьа а кхочуш, халаниг уггар хьалха шена тIеоьцуш и дан гIерташ стаг ву Iимран. Со хIунда лела моьтту хьуна кхузахула? И ву хьуна со айвинарг а.\n- ТIам тIехь цхьаъ бен воцу кIант а вийна, бер карахь нус а юьсуш, сайн йоккхачу стагца , суо воцург хи белхало а воцуш, висира со. Цхьана сарахь ван а веана: «муха веха хьо? ХIун хьал ду хьоьгахь?», - аьлла, хеттарш а дина и дIавахана кхо-диъ де а далале бераца йисинчу несана а, суна а пенсеш хIиттийра, тхан хIусам тояйтира, шурина етт кхио нисделла шинара делира суна. Ткъа, иштта Iалашвеш хилча, муха Iийр ву хIуммаъ ца деш чохь, аьлла , Iимрана шен ах къоналла суна схьаелча санна, къонвелла араваьлла –м дера ву хьуна со, -аьлла , Iимран хастийра къеначу жаIуьно.\nДе делкьал тIаьхьенга даьлла. арахь ч!огIа йовха яра\nБовхачу малхой, мохой якънйна rla-буц гурахь чудерзийичу гIодмийн баса яхнера. xlerre а дIахьаьжча 6Iаьрг на кхуьуш паргIатчу арахь сов хаза дара. ГIийла хьоькхучу мохо арарчу зезагийн, бецийн, . дагана там беш йолу, цIена хьожа яхьара. ДIо генна мархаш тIехьахула охьаяьккхина маьлхан з!аьнарш, дато х!орд санна, perIа басахь ловзуш лаьттара.\n— XI ара а яьлла xloнc лаха ара, -— элира Аслана, реза воцуш стигла а хьаьжна.\nКъеггина цIенчу стигалхула йоьдуш таьIIина боьмашчу 6асахь «йоккха дарта яра.\nКху арарчу олхазаршна юккьехь yrrapе а йоккханиг иза. Дарта атта еззар ю, цо шина метре кхоччуш дIа-схьа тесначу т!емех а, цуьнан парг!ат леларх а.\n— Кху-a-кx. кху-а-кх! — боху, къоро хезаш бара цо хьоькху мохь. Иза шен дайх йисина аренаш ма хетта талла араяьлла, эра дара дарта гинчо.\n— Йистехьо шена карийча, Iaxap-м чIешалг санна хьалаоьцуш-м ю хьуна иза. — элира Аслана, дарта генна яьлча.\nТапьаьлла тийначу арахь, наггахь жах къаьстина юьстахбаьллачу yьcrarlaн Iехаррий, когех баргол тоьхначу сан говран терсар бен хезаш хIума а дацара.\n— Дийцахьа сунна, Аслан, я хьайх, я балхах лаций хьайна хазахеташ дерг.\n— Ас х!ун дуьйнур ду, сан к!ант! Болх оха муха бо хьуна хьайна а хаьа, caн вахар хьуна гучу кху арахь дIадахана. Диканиг берахь кIеззигг гина суна: кьона волуш хьоладас вацийра, хIинца, хаза зама тIееача, къанвелла. Амма къанвелларг а лаамца къонлуш, гIуллакх дан дог догIуш, хаза зама ю xlapa. Цунах синтем хилла лела-кх, элира Аслана, соьгахьа а вирзина.\nИштта кьамел деш веаана цхьана гу rle кхечира гхойшиъ.\n— Охьахаа, — аьлла, соьгахьа г!аж а тесна, меллаша охьахиира Аслан.\n— Хьоьга ма-хьаьжжинехь хуур ду хьо кхузара воцийла.\n- ХIунда боху ахь?\n- Дера боху хьо оцу т!улга т!е хаарна, кхуззра стаг цу т!улга тIе ца хуу' дела.\nСо муха гIотту а цa хууш хьала а гIаьттина. сайн гонаха дIаca- хьаьжира со, суна хьалха Iуьллуш бара, ах лаьттах а бахана, замано а, йочанаша а макхбина боккха тIулг.\nВоккхачу стага лерина цкъа соьга, тIаккха тIулге а хьаьжна:\n— Хазчу йоьIан тIулг олу кхунах, — элира.\n— Дийиахьа, х!унда олу кхунах хазчу йоь!ан т!улг? .\n— Дукха хан ю иза хилла. цхьанне а бохург санна дага дагIац и маца, муха хилла, амма кхузарчу массарна а хаьа къечу Жамболтан йоI ПетIамат гуьнахь доцуш х!аллакъярх лаьцна долу дийцар, — аьлла, долийра къеначу стага, шен оьзна яьлла луьлда rloнах тоьхна цIан а еш.\n— Ткъа муха дара иза? Дийцахьа.\nКьеначу стага днйцира:\n- ПетIматана веза а везаш, цунна тIехьийзаш цуьнан юьртара иза ша санна къучу Аьстин кIант Абубакар вара.\n- Ма гIолахь, Абубакар, юьртах ма валалахь, даго диканиг цa хьоьху суна вайша вовшахдаларх, — бохуш, ПетIамат йоьлххушехь, шен къоьлла ядийна кIеззиг рицкъ лаха юьртах ваьлло Абубакар.\n«Декьазчунна ден цlepa а йогIу», — бохург санна, цу хенахь ПетIаматах 6Iаьрг кхетта хиллера оцу юьртарчу цхьана хьоладен кIентан— Оралбайн. Цо къеначу Жамболтана тIе шеен ялхо вахийтина хиллера, ПетIамат маре яийта шега, аьлла. Воьхна, ша хIун дийр ду ца хууш висинчу дас йоIе и дIахаийтина бохуш дуьйцу. ЙоIа дуьхьало йина боху, гIур яц ша цуьнга аьлла.\nТIаккха оьгIазваханчу Оралбайс нуьцкьах и ялае аьлла, шен ялхой арабаьхна.\nШена ца везачу стаге йоьдучул, яла; резахилла ПIетмат, цхьанхьара а дала орца доцуш ша кIелйисча, шийла дарц хьоькхучу буса, чуьра ара а иккхииа, юьртах яьлла дIаяхна.\nКьеначу стага, корта охьа а бахийтина, цхьана минотехь ойла йира. Таккха лерина тlyлге а хьаьжна, дIадийцира жаIуьно\nЦу буса араваьлла шина-кхаа днйнахь дас лехарчх ца карийна, бохуш дуьйцу ПетIмат.\nШи-кхо бутт баьллачул тIаьхьа цIа веанчу Абубакарна цIахь ца карийна шен хьоме ПетIамат.\nДе--буьйса ца лорущ, массо а маьIIе кхочуш, хIокху дуьненахь лехна боху, цо иза. Кхин и кара а ца йина, дикка хан яьллачул тIаьхьа, хIокху арахула схьавогIуш кху гу тIе охьахиъна, бохуш дуьйцу, Абубакар.\nОйлано бIарзвина, цIеххьаиа дIахьаьжча, кштта лахахь Iуьлуш цхьа кIайн хIума гина цунна. TIе а вахана, хьаьжча, иза хилла адаман коьртан туьта. И туьта а эцна, юха кху гу тIе ваьлла, гIайгIане воьжна охьахиинчу Абубакарна шена хьалха Iуьллуш ятIийна, яьккхнна цхьа кIадинан кийсак карийна. Шен бIаьрг ма- кхийтти хиьна цунна и кийсак ПетIаматан кучах юйла.\nКхо дей, кхо буьйсий Абубакара даьккхина, — бохуш дуьйиу, гIайгIанс воьжна, воьлхуш. кху гу тIера меттах ца волуш. ПIетIамат кху гу тIехь берзалоша йийна хилар а сацийна, кхаа дийнахь, кхаа бусий новкъа а вахана шен белшаш тIехь генара схьа а беана, шена езаш хиллачу ПетIаматан безамна цу Абубакара биллина, боху. xlapa тIулг, — аьлла, сецира Аслан.\nСо леррнна хьаьжира тIулге. Цхьана стаге хьалаайбалур бу ала хала долуш боккха бара тIулг. Тапъаьлла шен дийцар саца а дина, къена стаг а хьаьжира, со санна, леррина тIулге.\n— ЛадогIал, хезий хьуна? — аьлла хаьттира цо соьга, тохар санна. тIулга тIера бIаьрг дIа ца тилабеш... Цо ден кьамел хезий хьуна? — аьлла, духа а хаьттира Аслана, цхьа тамашийна сан бIаьра а хьаьжна.\nАхь цIеххьана ладоьгIча, хета а лора, оцу тIулго узам беш.\nУзам беш берг тIулг бацара. И тийна узам беш ерг мохо ловзо товн буц яра, шен шийлачу тIулгашца, готтачу бердашца къуьйсуш, дIо генахь дека хиш дара, бовхачу малхаца къийсалуш лаьтта башлаьнаш дара.\n— Шен даго тIе ца оьцучуниа кIсл а сецна гуора хIуттучул, валар гIоле ю, боху хьуна цо, — аьлла шен дийцар тIе чIагIдира кьеначу стага, вуха а леррнна соьга а хьаьжна, ойла йича, ца ваьлла со а тийшира тIулго и боху Аслана аьлча.\nМамакаев Мохьмад. Даймахке\nМамакаев Мохьмад. Схьахьажахьа соьга...\nМамакаев Мохьмад  - нохчийн яздархо а, поэт а вара. Иза вина 1910--шеран шеран гIуран-беттан 16-чу дийнахь ТIехьа-Мартанехь. Цо чекхъяьккхира Малхбале къинхьегамхойн Коммунистан университет а, Лаккхара литературан курсаш а Москох.1931-чу шарахь иза хIоьттира “Грозненский рабочий” газетан редакторан когаметтаниг. 1937-чу шарахь иза чувоьллира Соьлж-ГIаларчу набахте. Жимма хан яьлча, арахийцира, ткъа 1940-чу шарахь иза юха а чувоьллира Элистахь волчу хенахь. 1956-гIа шо тIекхаччалц иза Гулагехь вара. Халачу хьелашкахь волушшехь, кхоллараллан болх дIа ца тесира цо Гулагехь. 1955 – 1958 шерашкахь Алма-Атахь нохчийн маттахь арадолуш хиллачу «Къинхьегаман байракх» газета агIонаш тIехь зорбатоьхна Мамакаев Мохьмадан Iилбаседехь язйина цхьайолу стихаш. Даймахка цIавирзинчул тIаьхьа, Мамакаев Мохьмада 1962 шарахь дуьйна шен дахаран тIаьххьара де тIекхаччалц "Орга" альманахан редакторан болх бина. Мамакаев Мохьмад дахаран некъ хедира 1973 шеран марсхьокху-беттан 17-чу дийнахь.


ГИРИЕВА Дагмара МАГОМАЕВ Салавди\n/Нохчийн дуьххьарлерчу зудчун-Iилманчин Чентиева Мареман чолхечу кхолламах/\nЧентиева Марем нохчийн зударех дуьххьарлера меттан Iилманча, «Нохч-ГIалгIайн йозанан истори» (Соьлжа-ГIала, 1958-гIа шо) аьлла болчу боккхачу белхан автор яра. Шен дахаран доьзткъе уьтталгIачу шерашка йирзина йолу иза а, цуьнан йоI а (хIетахь Зоин 65 шо дара) 2000-чу шарахь Соьлжа-ГIалахь буьрса тIемаш хиллачу деношкахь ЦIечу фронтовикийн урамехь «Салон красоты» олуш хиллачу цIеношна юххехь цхьа а бехк-гуьнахь а доцуш, дуьххьалдIа хазахета тоьпаш тоьхна, йийра Россин салташа.\nА.Кусаевн «Нохчийчоь: шераш, адамаш» цIе йолчу киншки тIера.\nХала ду вевзаш, даггара везаш хиллачу, юххера цхьана йоццачу ханна юьстахваьлча санна, дагахь а доцуш дIакъаьстинчу стагах лаьцна дийца. Къаьсттина хала ду республикехь а, цуьнан дозанел арахьа а гIараяьлла евзаш хиллачу нохчийн зударех дуьххьарлерчу меттан Iилманчех, нохчийн исбаьхьа хазачу, оьздачу, корматечу зударех цхьаъ хиллачу Чентиева Маремах лаьцна яздан. Амма хIокху материалан авторийн декхар мелла а аттачудаьккхира оцу башхачу зудчух лаьцна долу дийцар цара Марем дийна йолуш, иттаннаш шераш хьалха д1адолийна хиларо.\n– ЧIогIа безамехь яра и генна къона йоцу зуда. Шен йолчу хенал мел лахара а ткъа шарна къона хетара иза: куьцехь а, йистхилар хаза долуш а, кIеда-мерза а, леларехь каде а яра. Тхо къамел деш ду цуьнан хIусамехь, чоьнаш цIена а, самукъане а ю. Мебелан, кузийн, хрусталан меттана, массанхьа а киншкаш ю. Муха долу ца хууш къамелашкахь дIаделира де.\nДуьххьалдIа хеттарш деш, царна жоьпаш луш, деккъа къамел ца нисделира тхан: дехха, чулацаме гергарлонан дагардийцар хилира. Тхуна хьалха схьаделладелира дуккха а болчарна наггахь бен хуьлуш йоцчу къонахаллин, стогаллин къеггина йолу билгало хилла дIахIотта тарлуш долу цуьнан дерриге а башха дахар. Адамаш дезар, комаьрша хилар, шена г1оленаш ца лоьхуш, догдика хилар, мичча хенахь а нахана г1о дан кийча хилар – хIор дийнахь гIуллакхех дуьзна долчу дахарехь иза шен коьрта декхар лорура оцу оьздачу зудчо. Цуьнца цхьаьнакхеттачул тIаьхьа хIоразза а бIаьргашна хьалха лаьтта шайна бицбаларна кхоьруш, иза евзачара шайн дагахь латтош болу хаза мукъам санна долу оцу зудчун исбахьа хаза юьхьсибат.\nЧентиева Марем... Цунах лаьцна дешний аш, хезний шуна? ХIаъ, хIаъ, Кавказан Маьлхаьзни, 30-чу шерийн гIараяьлла евзаш хилла хазаниг... Марем йина 1916-чу шеран мартехь, Хьалха-МартантIехь. 1936-чу шарахь цо Москвахь Центральни Iилманан-талламан педагогически институтехь (ЦНИПИ) чекхъяьккхира аспирантура. Цул тIаьхьа Соьлжа-ГIала юхаеара иза. Кхузахь историн, меттан, литературин Iилманан-талламан институтехь Iилманан белхахочун, цул тIаьхьа мотт талларан отделан заведующин болх бан йолаелира иза, оццу хенахь институтан директоран декхарш кхочуш а деш.\n1939-чу шарера 1943-чу шаре кхаччалц М.Чентиева Нохч-ГIалгIайн Республикин серлонан нарком яра. 1962-чу шеран бIаьста цунна, нохчийн къоман зудчунна, Москвахь ло филологически Iилманийн кандидатан диплом, ткъа республикехь Нохч-ГIалгIайн АССР-н Iилманийн сийлахьчу гIуллакххочун цIе туьллу цунна. 30-чу шерашкахь дIадоладо цо лингвистикин, литература талларан декъехь шен Iилманан белхаш язбар. Уьш дуккха а бара – нохчийн а, оьрсийн а меттанашкахь. ХIорш бу царах цхьаберш: «Нохч-ГIалгIайн йозанан истори», Соьлжа-гIала, 1958-гIа шо; «Нохчийн литературни меттан аьзнийн хIоттам а, алфавит, орфографи шаръеш-тояран гIуллакхаш а», Соьлжа-ГIала, 1960-гIа шо; «Нохч-ГIалгIайн литературин историн очерк», Соьлжа-ГIала, 1963-гIа шо; «Нохч-ГIалгIайн литература хьалхарчу юьххьехь», Соьлжа-ГIала, 1964-гIа шо; «Заманхочун сибаташ а, Нохч-ГIалгIайн исбаьхьаллин литературин проблемаш а», Соьлжа-ГIала, I967-гIа шо.\n1977-чу шарахь Москвахь «РСФСР-н къоман ишколашкахь ненан меттанаш а, литература а Iаморан гIуллакхаш» цIе йолчу статьийн гуларехь зорбатуьйхира М.Чентиеван «Нохч-ГIалгIайн ишколехь ненан меттан литература хьехаран методика кхиоран хьокъехь» статья. КхидIа яра юккъерчу ишколан 5–8-чуй классашна лерина нохчийн литературехула йолу дуккха а учебникаш. Мареман тIаьххьарлера болх нохчийн а, оьрсийн а меттанашкахь арахийцира 1992-чу шарахь, «Нохч-ГIалгIайн литературин историн очеркаш» аьлла цIе а йолуш. Мареман-Iилманчин дуккха а белхаш тахана а доккха маьIна долуш бу, хIунда аьлча, цара вайн хIинцалерчу алфавитан кхачамбацарш билгалдохуш хиларна, аьлча а, оцу белхашкахь далош ду вайн алфавитехь доцуш долу аьзнаш.\nДукха хенахь дуьйна ша пенсехь йоллушехь, Марема тесна ца битира Iилманан болх, дIадаьхьира учебникаш а, методически пособеш а язъяр. Мареман белхашка хьуьйсуш, ларамаза тидам тIебахара стоьла тIехь Iуьллучу «Ленин Россин кхолламашкахь» цIе йолчу Германехь арахецначу А. Авторхановн киншкина. Цуьнан хьалхарчу агIон тIехь яра автограф: «Хьомечу йишина Чентиева Маремана вешера санна. Авторханов Iабдурахьман. 27.08.1992-гIа шо.\nI.Авторхановна дика евзара нохчийн фольклор – халкъан иллеш, турпалхойх лаьцна дийцарш, истори, литература. Iабдурахьманна дукха а езара, цо лаккхара мах а хадабора оьрсийн классически литературин. Иза принципальни, хьанал, оьзда, кхетам болуш стаг хиларца къаьсташ вара.\nТIаьхьа, Соьлжа-ГIала юхаеанчул тIаьхьа, серлонан нарком йолуш, лаьцна хиллачуьра цIа веанчу I.Авторхановн дехарца Марема куьг яздо иза Теркан РОНО балха хIотторан хьокъехь болчу сацамна тIе (I.Авторханов ша Теркйистера вара). Оцу сохьта «доттагIаша» цунна мотт туьйхира. Бериян заместитель хиллачу Серовс тIедилларца КГБ-с лаьцна, хIаваакеман тIехь Соьлжа-ГIалара Москва дIайигира Марем. Ворх1 баттахь гергга Лубянки чохь яллийра иза. Дозанал арахьа дIаваха Авторхановна гIо дина аьлла бехке еш яра М.Чентиева. И хан дIаяьллачул тIаьхьа, Марема чуйоьллина яьккхина хан хьесапе эцна, леррина йолчу кхеташонан сацамца паргIатйоккху М.Чентиева, олуш ма-хиллара, тIемаш а хедош. ХIетахь партера а дIаяьккхира (меттахIоттийра 1955-чу шарахь). Соьлжа-ГIалахь 1943-чу шарахь НКВД-с юха а чуйоьллира. Иза халкъах дIакъастийра нохчий, гIалгIай махках, цIийнах баьхна, дIабахийта кечамбеш цуьнга новкъарло цаяйтархьама. I944-чу шарахь Марем шен халкъаца цхьаьна махках яьккхина, Казахстане яхийтира.\nДахарехь нислучу халонаша – Москвахь набахти чохь йоллуш а, махках яьккхина, Казахстане дIаяхийтича а, къар ца йира Марем: керлачу меттехь жигара юкъаяхара иза юкъараллин дахарна. Алама-Ата гIалахь берийн бешан заведующин болх бо цо, ГОРО-н декъашхо хоржу. ДIадаханчу бIешеран шовзткъе уьтталгIачу шерашкахь Казахски ССР-хь Марем «Казахски ССР-н халкъан серлонан отличник» аьлла цIе тиллина дуьххьарлера нохчийн зуда яра. Ткъа даймахкахь, цIера баьхна хилла нах цIа бирзинчул тIаьхьа, кандидатски диссертаци чекхъяьккхинчу нохчийн зударех дуьххьарлерниг яра Марем.\nИза тIаьхьо дара. Ткъа цул хьалха... I934-чу шарахь Марем Магомаев Хасмохьмаде маре яхара. 1936–1937-чуй шерашкахь Хасмохьмад «Серло» газетан редактор вара, ткъа цул тIаьхьа – Нохчийн къоман театран директор. Москвахь и шиъ Садово-Спасски урамехь Iийра, вовшийн девзинера ЦНИПИ-хь аспиранташ долчу хенахь. Башха ши адам дара и шиъ, гуттар а царна юххехь хуьлура уьш санна долу кхетаме, керланиг лоьхуш, шайн гIуллакхана тешаме долу адамаш.\n– Сайн цIийндеца тхойшиъ Москвахь дехаш долчу хенахь, – дагалоьцура Марема, – ша столице командировкехь волчу хенахь тхоьга кест-кестта вогIура Гайрбеков Муслим. И стаг вайн халкъана дика вевзаш вара. Нохч-ГIалгIайн республика меттахIоттоле хьалха Казахстанехь республикин Компартин ЦК-хь инструкторан болх беш вара иза. Вайн республика меттахIоттийна, нах цIа баьхкинчул тIаьхьа республикин Министрийн Советан председатель хIоттийра М. Гайрбеков. ЧIогIа оьзда, дика стаг, хьанал къинхьегамхо вара иза. Х1етахь цо дуккха а г1уллакхаш дира республикин экономика меттах1отторна, нохч-г1алг1айн халкъан дахар тодарна. Цо боккха тидам тIебохуьйтура иштта культура кхиоран гIуллакхашна а. Тхоьгахь кест-кестта хуьлура Татаев Ваха а. Иза вай цIера а дахале хьалха дуьйна искусствийн гIуллакхашкахула йолчу урхаллин куьйгалхо вара. Дика доттагIалла дара Мамакаев Мохьмадца а, Музаев Нурдица а, бевзаш болчу кхечу яздархашца а.\nКазахстанан Компартин ЦК-хь вовшахтуьйхира Москва яхийта лерина комисси. Столицехь КПСС-н ЦК-хь дийцаре деш дара Нохч-ГIалгIайн АССР меттахIотторан хьокъехь долу гIуллакх. Оцу комиссина иштта юкъаяхийтира Чентиева Марем а. Иза цу юкъахь цхьаъ бен йоцу нохчийн зуда яра. Марем оцу хенахь боккха сий-ларам болуш яра...\nМарем Соьлжа-ГIала еара 1956-чу шарахь. Кхузахь цо болх бира хьалха дуьйна иза кхиорна ша йоккха хазна юкъайиллина хиллачу Iилманан-талламан институтехь. Цигахь иза, 1971-чу шарахь ша пенсе яххалц, директоран Iилманехула йолу заместитель яра. Ша пенсе яханчул тIаьхьа Марема кхидIа болх бира РСФСР-н серлонан министерствон къаьмнийн ишколийн Iилманан-талламан институтан Соьлжа-ГIаларчу филиалехь. Чентиева Марем Нохч-ГIалгIайн республикин Iилманан сийлахь белхахо, филологически 1илманийн кандидат, къинхьегаман ветеран, персональни пенсионер яра.\n1991-чу шарахь тIаьххьара а арабевлира «шайна дуьхьал политически таIзарш динчу нехан бакъонаш юхаметтахIитторан хьокъехь» болу Марема шега чIогIа сатиссина сацам. Иза гергга хьакхалуш бара Чентиева Мареман дахарх. Оцу сацамо синпарг1ато еара Маремана.\nИштта бара М.Чентиеван сирла кхоллам.\nШен дахар ирсе хилла аьлла хеташ яра Марем. Гуттар а шен юххерчу гергарчу нахаца – йоIаца, IоьIан кIантаца, невцаца, царна юккъехь яра Марем. Царах йоккхаеш, сакъералуш, хаа ца луш дIаоьхура цуьнан дахаран шераш, башха дара Мареман дерриге а дахар.\nНаха тамашаш барца сийдо ишттачу адамийн. Уьш дукха ца деза йиш яц, лаккхара мах хадо беза церан дахаран хIор кийсакан, хIунда аьлча, къинхьегамах, синтем цахиларх, эшамех, кхерамех дуьзна долчу хIор дийнахь шайн граждански декхар кхочушдеш, хьалхахьа дIаоьхуш уьш хилла хиларна. Иза Нохч-гIалгIайчоь кхоллаелла дIахIуттучу хьалхарчу юьххьехь кхоллараллин беза мохь шайн белшаш тIехь дIакхехьначу вайн интеллигенцина юкъахь яра. Марем вайн йоза-дешар а, литература а кхоллархойх цхьаъ яра.\nДуьххьарлера газета. Дуьххьарлера киншка. Ненан маттахь дуьххьарлера ишколан урок... Оцу дерригенан а хьакъ ма-дду мах хадалур болуш бустам бан а бац!\nЗамано вегор цхьабосса лан хьуьнар долуш массо а вац. Коьртаниг ду къарвелла, юха цавалар, ойла цакерчар. Иштта адамаш вайн дукха дацахь а, амма долуш ду. Уьш гIарадуьйлуш, трибунаш тIера даккхий хабарш дуьйцуш, цхьана а хIуманах дозаллаш деш дац. Шайн амалца, леларца и адамаш чIогIа оьзда, хила ма-безза культуран, бакъонца интеллигенцин векалш бу. И санна долчу адамийн дахарехь сий дан деза, царах лаьцна дуккха а, кест-кестта а яздан деза. Иза вайна массарна а оьшуш ду.\nЧентиева Марем хIокху авторех цхьаннан ден вешехь, Магомаев Хасмохьмадехь хилла яра. Мареман йоI Зоя сан ден вешин йоI яра. Хасмохьмаддий, Мареммий вовшех къаьстина иттаннаш шераш хан яьллехь а, амма оцу доьзалан дахар тхуна дика девзаш а, тхан дахарца герггара дозаделла а дара. Цундела тхуна дакъа кхочуш дара оцу доьзалехь хилла дика а, вуо а.\n1994-чу шарахь цомгаш хилла, гуьйранна кхелхира Соьлжа-ГIаларчу центральни базарна гена йоццуш хиллачу мачаш ечу «Башмачок» цехан хьаькам хилла волу Зоин цIийнда Эльберд. Оьзда, комаьрша, дахар, шен доьзал дукхабезаш вара иза. Иза дIаволла кхиира. Амма оццу суьйранна Теркйистера Авторхановс куьйгалла деш хилла эскархой Соьлжа-ГIали чу а баьхкина, шолгIачу дийнахь тезет хIотто таро ца хилира. Иза, стаг валарал а сов, доккха тохар дара.\nДоккха вуо деанера Мареме а, Зое а. Цара чIогIа хала ловра иза. 1999-гIа шо чекхдолуш юха а тIом болабелча шайн хIусамна, кхо шо хьалха кIант кхелхинчу меттигна генадовла ца лаьа бохуш, республикил арахьа дIаяха ца лиира нанний, йоIаний. Ур-атталла шайн гергара нах бехаш хиллачу Калининан поселке масийттазза дIайигича а, цигахь Iен ца туьгуш, гIали юккъерчу цхьана цIенойн подвала чу схьайогIура и шиъ.\nТIаьххьара а хаам кхечира Мареммий, Зойий йийна аьлла. Иза муха нисделира талла доьлча, дуьйцуш дерш тайп-тайпана дара. Амма гиначара чIагIдеш дерг цхьаъ дара – федеральни эскарийн авиацино хаддаза тIееттачу бомбанех а, ракетех а бевдда, дукхазза а тIекIелдинчу цIенойн подвалаш чохь дIалевчкъина болчу маьршачу бахархойн тобанца цхьаьна наний, йоIIий, герзаш тоьхна йийнера дукха баланаш лайначу вайн республикехь конституционни къеп хIотто баьхкинчара.\nГиначара дийцарехь, салташа тоьпаш тоьхна, байъинчарна юккъехь бара нохчийн къомах болчарал сов, оьрсий а, эрмалой а, кхечу къомах берш а.\nСхьагарехь, доьзткъе уьтталгIачу шерашка йирзина йолу Марем а, кхузткъе уьтталгIачу шерашка яьлла йолу цуьнан йоI Зоя а пачхьалкхана боккха кхерам болуш ю аьлла хеттачух тера ду салташна.\nДуьхьало ян карахь герз доцуш, кIелхьарабовла я таро а, я ницкъ а боцуш болчу зударшца тIом бан атта ма-ду. Доцца аьлча, цаьрца нисделларг а дара оцу хенахь вайн республикерчу дуккха а болчарна тIехIоьттина хилларг. Хилира хийца, нисдан, тодан таро йоцург.\nИштта бохаме хедира оцу башхачу зудчун, Чентиева Мареман, цуьнан доьзалан сирла дахар. Кхелхира цуьнан берриге а доьзал.


Ле-Нан — Википеди\n46°47′27″ къ. ш. 5°58′28″ м. д.HGЯOL\nфр. Les Nans\n▲96 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛе-Нан (фр. Les Nans) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Шапуа, Еквиллон, Ле-ЛагӀдегӀе, Ле-Лате, МугӀнан-ШагӀбонни, Муту, ОнгльегӀ, Сен-ЖегӀмен-ан-Монтань.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Нан&oldid=7814263»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 17:37.


Скачать тамила сагаипова безаман лай\n♡♥♡тамила сагаипова — безаман лай ♡♥♡ webm 640x360 duration: 4:49. Ирс доцу безам байлахь бай.\nМы заботливо собрали для вас еш,дош аьллехь, доьху ас,кьинт1ера валалахь хьо! Хьо болу сай безам,сай.\nРегистрации по прямой ссылке, слушать онлайн «тамила сагаипова». Göçer düştüm ben yollara.\nДоцу безам байлахь бай. Товш хаза кхиъна. Ala'a bilto #np on #soundcloud. Еш,дош аьллехь, доьху ас,кьинт1ера валалахь хьо! Хьо болу сай безам,сай.\nAla'a bilto #np on #soundcloud. Къагина хийла кийра багийна ма товш хаза кхиъна. Дуьне къагина хийла кийра багийна ма товш хаза кхиъна.\n«тамила сагаипова». Ben yollara. Duration: 4:14. Которые мы заботливо собрали для вас еш,дош аьллехь, доьху ас,кьинт1ера валалахь хьо! Хьо болу сай безам,сай.\nАьллехь, доьху ас,кьинт1ера валалахь хьо! Хьо болу сай безам,сай. – безаман ойла 29.\nНагахь ас ца беш. Твоего сердца ♥ http://www. Ц1е марса ели, дог бер санна ловза дели.\nNew 2014! Haz noxchi eshar nohchi bezam chechen song kavkaz love нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар.\nNohchi bezam chechen song kavkaz love нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи.\nGada alex deb slap · ferhat göçer düştüm ben yollara. 2014) 04:53. On #soundcloud. Bezam chechen song kavkaz love нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар нохчи ешар.\nСкутер sym orbit 50 инструкция по ремонту на русском\nЮнити 3д веб плеер для игр в одноклассниках\nСериалы про войну русские торрент\nГдз решебник по русскому языку 1 класс канакина 1 и 2 часть\nРешебник 3 класс по математике рудницкая юдачева\nМалефисента торрент в хорошем качестве


Видео - Царь Ирод Великий. Erode il grande. Herod the Great. 1959\nЦарь Ирод Великий. Erode il grande. Herod the Great. 1959\nHostadmin » 10 - Авг 18, 2016\nКогда Марк Антоний оказался побежден...\nТеги: иудейский фильм, иудейство, иудея, иудаизм, еврейский фильм, евреи, израиль, Царь Ирод Великий, исторический фильм, марк антоний, король иудеи ирод, рим, королева мириам, август, аарон, антипатер


Резюме Старший бухгалтер. Поиск резюме и подбор персонала в Нур-Султане (Астане) - Rabotanur.kz\nРезюме Старший бухгалтер в Нур-Султане (Астане)\nНайдено 1524 резюме\nИП Алтын Тагам\nАО KTZ «Express»\nМенеджер 14 грейда\nТОО Табыс Экибастуз. Кен консалтинг и Гос учреждении\nЗаместитель директора по финансовой и хоз части / Главный бухгалтер\nТОО Хозяйственное управление Астаны\nСтарший бухгалтер300 000 ₸\nноябрь 1992 – по настоящее время 28 лет 6 месяцев\nТОО Capital Build Company (строительство и монтаж тепловых сетей)\nТОО «Центр сервиса-МС»\nТОО Байсын -А\nТОО Центр Сервиса-МС\nИП Быстрицкий А. В.\nТОО ИНТ ФУД ТРЕЙД\nKUAT КОРЭМ НЕКСУС\nсентябрь 1995 – апрель 2020 24 года 7 месяцев\nТОО Керемет Консалтинг\nТОО / АО\nАкмолинская область: Старший бухгалтер в Акколе • Старший бухгалтер в Акмол • Старший бухгалтер в Аршалы • Старший бухгалтер в Астраханка • Старший бухгалтер в Атбасаре • Старший бухгалтер в Балкашино • Старший бухгалтер в Державинске • Старший бухгалтер в Егиндыколь • Старший бухгалтер в Ерейментау • Старший бухгалтер в Есиле • Старший бухгалтер в Жаксы • Старший бухгалтер в Зеренда • Старший бухгалтер в Кокшетау • Старший бухгалтер в Коргалжын • Старший бухгалтер в Макинске • Старший бухгалтер в Степногорске • Старший бухгалтер в Степняке • Старший бухгалтер в Шортанды • Старший бухгалтер в Щучинске • Все города→\nРабота в городах: Старший бухгалтер в Алматы • Старший бухгалтер в Караганде • Старший бухгалтер в Усть-Каменогорске • Старший бухгалтер в Актобе • Старший бухгалтер в Актау • Старший бухгалтер в Шымкенте • Старший бухгалтер в Таразе • Старший бухгалтер в Атырау • Старший бухгалтер в Уральске • Старший бухгалтер в Костанае • Старший бухгалтер в Экибастузе • Старший бухгалтер в Семее • Старший бухгалтер в Кызылорде • Старший бухгалтер в Каскелене • Старший бухгалтер в Павлодаре • Все города→


Читать книгу «1С: Бухгалтерия 8.2 для бухгалтера. Николай Селищев» скачать бесплатно. Жанр Бухгалтерия\nСкачать "1С: Бухгалтерия 8.2 для бухгалтера. Николай Селищев" или читать онлайн\n1С: Бухгалтерия 8.2 для бухгалтера. Николай Селищев\nЕсли Вам удалось скачать книгу "1С: Бухгалтерия 8.2 для бухгалтера. Николай Селищев" и прочитать или Вы читали ее ранее - оставте в комментариях свое мнение, также здесь Вы можете сообщить о неработающей ссылке. (Комментарии проверяются перед публикацией)


Березовка (дӀатесна эвла) — Википеди\n53°48′04″ къ. ш. 50°33′14″ м. д.HGЯOL\nБерезовка (дӀатесна эвла)\n36 215 835 003\n36 615 435 106\nБерезовка (оьрс. Березовка) — Российн Федерацин Самарин областан Елховкан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Березовка_(дӀатесна_эвла)&oldid=5613615»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 18 февраль, 03:22.


ФгӀессине-ле-Желат — Википеди\nФгӀессине-ле-Желат (фр. Frayssinet-le-Gélat) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.\nДозанашца йу Сен-КапгӀе (Ло), Лубежак, ВильфгӀанш-дуь-ПегӀигогӀ, Кассань (Ло), Гужоуьнак, МонклегӀа, ПомагӀед.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФгӀессине-ле-Желат&oldid=7843297»


ГIалгIайчохь журналисташна динчу тIелатарна бехкенаш жоьпе озор дехарца Петарбухахь хIоттийна пикет, 2016\nНохчийчоьнан дозанехь журналисташна а, бакъонашларьярхошна а дина тIелатар махкарчу бахархоша кеп-кепара тидахь а, хIоранна а хетарг цхьаъ ду: зуламхой леца а беза, царна доггIу таIзар дан а деза.\nВахьид: "Журналисташ кху чу ца бахкийта а, цаьрга болх ца байта а дина хIума..."\nКъилбаседа Кавказехь къаьсттина хьасартне, массо тIегIанахь шуьйра дийцаре дечех ду ГIалгIайн махкара Нохчийчу бахка новкъабевллачу журналисташна а, адамийн бакъонаш ларьярхошна, машен а ягош, лечу хьолтIа бовллалц етта а етташ, кху дуьненахь шаьш кхера а, дага а, шаьш совцо а ницкъ цахилар гайта санна, сел эвхьаза, дера федералан боккхачу некъа тIехь дина тIелатар.\nБакъонашларьярхошлахь хьовха, могIарерчу нахалахь а наггахь доцург стагга а ца волу, аккхаллица доьзна и ирча зулам ГIалгIайчоьнца дузуш.\nБакъонашларьечу «Мемориал» центран декъашхочунна Сокирянская Екатеринина хетарехь, муьлш бу ца хуучу наха журналисташна баьккхина некъахьовзам Кадыровн сий-лерамна эшам беш дина тохар ду».\nЖурналисташ «Ницкъ барна дуьхаьл комитетаца" болх бан баьхкина бара. Коьртачу декъана цо зуьйриг ду Нохчийчохь кIоршаме адамийн бакъонаш талхор. ХIара дерриге нисло мехкан куьйгалхо Оьрсийчоьнан оппозицица Iоттавелла а волуш, Каляпин Игорца юкъаметтиг телхина а йолуш. Цундела наггахь а вац хилларг ГIалгIайчоьнца дузуш». Ишта дIахьедар дина Сокирянскис.\nЦу декъехь цу а, кхечу а бакъонан дайша карлабоху Каляпин коьртехь волчу комитетан офисна тIелетарш дар биста кхаччалц, кху тIаьхьарчу хенахь меттигерчу Iедалхошний, царний юкъахь ирьелла лаьтта юкъаметтигаш. Ахкаме вийла а ца оьшуш, нохчашлахь коьрта хьажам ишта бу: «Федерала боккхачу некъаца динчу зуламна бехке могIарера нах ларар, аьрта, кIорге йоцу хьажам хилар ду.\nЦу тIелатаро гойту бакъдолчунна дуьхе кхиа гIерта журналисташ Нохчийчохь оьшуш цахилар, бIаьрга яхна хIума санна новкъа хилар. Махкахь хуьлуш дерг, махкара бакъ сурт гIардолийла Iедалхошна цалаар гойту цу Iоттабаккхамо».\nКоьртачу декъана ишта ду цу хьокъехь алсамчарна хетарг. Ткъа цхьаболчара, хьулам ца беш, хадам боллуш ала а ца хIуьттуш, билгалдоккху, куьг бехкенаш карор Iедална юьхькIаме хIума хилар. Царех ву Соьлжа-ГIалара говзанча, сенханлера юрист Вахьид.\nВахьид: «Iедало ца дина дер-кх. Шайггара арабевлла лелаш зуламхой бу-кх туьтамIаьжгаш а йоьхкина. Делахь а, динехь а шайггара-м баьхьара бара ала а ду хала цхьана агIор. Хьаъа а динехь а, структураша ара а яьхна Iедал тIаьхьакхиа деза-кх, схьа а лецна гайта беза-кх и нах. Дийцарехь, кIезиг нах а ма бац уьш.\nСуна хетарехь и журналисташ кху чу ца бахкийта а, цаьрга кхузахь болх ца байта а дина хIума ду-кх царна дуьхьала дина. И нах схьа а лецна, Iедало дIагайта деза-кх шен бехк цахилар а, шен аьлларца уьш лелла цахилар а. Мел хан яьлла и тIелатар дина? Цкъа доцург кхин хьахийна а дац цу хьокъехь официала тIегIанахь. ТоммагIа ма ду иза Iедална. Ишта стена Iа? Ца кхета со-м».\nУрхаллехь болчарна а, я къайлахчу сервисан белхошна а хууш хIума а доцуш, арабевлла лелачу ницкъаша деш лору цхьаболчара и тайпа къепедацарш. Иштачех ву соьлжагIалахо Сайтаев ХIарон а.\nХIарон: «Iедалан структураша а, могIарерчу наха а дийр дац и саннарг. ХIара пачхьалкх йохо арабевлла лелаш нах бу, оппозици ю бохуш. Цара дойтур и саннарг. Дийр а ду. ХIинца Iедална коьртаниг хIун ду? Цо ма кхуьъу а сиха схьалеца беза бехкенаш! Стенна аьлча журналисташ а, бакъонашларьярхой а муьлш бу?\nУьш дера бу, миска стаг цхьана иман доцчо хьовзо ваьккхича, цуьнга харцо кхийдош хилча орцах волург ву, хьалха а волий. Цунна тIе могIарерчу стага куьг кховдор дац!»\nЦхьаболчу бозуш боцчу тергамхошна хетарехь, и зулам динарш муьлшша а белахь а, Бакох-Ростов новкъаца, пIелг санна лелаш машенаш а йолуш дина тIелатар Оьрсийчуьрчу хьолан мах хадош, цуьрриг а юьхькIаме боцу, шатайпа гайтам бу.


Бугры (Кинелан кӀошт) — Википеди\n53°19′00″ къ. ш. 50°31′18″ м. д.HGЯOL\nБугры (Кинелан кӀошт)\nБугры картан тӀехь\nБугры (оьрс. Бугры) — Российн Федерацин Самарин областан Кинелан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nБахархойн дукхалла 75 адам леррана 2010 шарахь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бугры_(Кинелан_кӀошт)&oldid=4997029»


Коссе-д'Анжу — Википеди\n47°09′46″ къ. ш. 0°40′40″ м. д.HGЯOL\n13,29 квадратан километр\nКоссе-д'Анжу (фр. Cossé-d'Anjou) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Валанжу, Ла-Саль-де-Вие, Ла-ТугӀландгӀи, Chemillé-Melay[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Коссе-д%27Анжу&oldid=7837094»


Макан-ГӀала — Википеди\n43°40′01″ къ. ш. 45°22′41″ м. д.HGЯOL\nХӀокху версин 1 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2021, 23 июнь).\n4127 стаг (2019)\nМакан-ГIала (оьрс. Меке́нская) — Нохчийчоьнан Невран кӀоштан эвла. Макан-ГӀалин юьртан меттиган административан центр.\nЛаьтта Теркан аьрру бердаца, кӀоштан юкъ йолчу Новр-ГӀалан 4 километр къилбаседа-малхбалехь.\nГергара нах беха меттигаш: малхбузехь тӀелетта — Чернокозово эвла, къилба-малхбалехь — Савельевски эвла а, Макане эвла а, къилба-малхбузехь — Новр-ГӀала а, Лаха Невре а.\nМакан-ГӀалан гуонахьара дӀаязйина микротопонимаш.\nАьхкина барз – юккъерачу бӀешерашкара кешнийн барз, лаьтта Макан-ГӀалан къилбаседехьа. Баккхийчу наха дийцарехь, барз аьхкина хазна лохучара.\nБатарейн барз – юккъерачу бӀешерашкара кешнийн барз, лаьтта Макан-ГӀалан къилбаседехьа. ЦӀе тиллина цигахь хьалха яккхий тоьпаш лаьттина хилла дера.\nБахматковн кӀотар – Макан-ГӀалан къилбаседехьара меттиг, хьалха иштта цӀе йолу кӀотар лаьттина, Ӏаьнан-аьхкенан заманашкахь латтош хилла бажа а, жа а, бехаш хилла бежаӀуй-ялхой а, къенбелла гӀалагӀазакхий а, ногӀий а. Дийцарехь, цӀе тиллина ногӀийн ялхочун Бахматкин цӀарах.\nКалерковн барз – юккъерачу бӀешерашкара кешнийн барз, лаьтта Макан-ГӀалан къилбаседехьа. Калерков – оьрсийн фамилии.\nМайорски кӀотар – Макан-ГӀалан къилбаседехьара меттиг, цигахь гуттаренна а къахьоьгуш бара жаӀуй, ялхой – гӀазакхий, ногӀий, леладора даккхий жаш, реманаш, бажа.\nМайорски Ӏам – лаьтта Макан-ГӀалан къилбаседехьа, хьалха Майорски кӀотар лаьттинчохь. Майорский – оьрсийн фамили.\nМирни кӀотар – Макан-ГӀалан къилбаседехьа лаьтта, беха кхузахь жаӀуй, шайн даьхний а лелош. Макан-ГӀалан юьртан меттиган юкъайогӀу.\nМолюшкинан хьун – Макан-ГӀалан къилба-малхбузера хьун. Молюшкин – оьрсийн фамили.\nНырковн хьун - Макан-ГӀалан къилба-малхбузан агӀора хьаннех олуш хилла хьалха. Нырков - оьрсийн фамили.\nОтгонни кӀотар – лаьтта Макан-ГӀалан къилбаседехьа, хьалха цигахь латтош хилла бажа а, жаш а аьхкенан-Ӏаьнан Ӏаллахь. Уьш хилла ондачу даьхнийлелархойн.\nСитниковн барз – юккъерачу бӀешерашкара кешнийн барз, лаьтта Макан-ГӀалан къилбаседехьа, хьалха Ситниковн кӀотар лаьттинчохь. Ситников – оьрсийн фамили.\nСтански кӀотар – Макан-ГӀалан къилбаседехьара меттиг, хьалха иштта цӀе йолу кӀотар лаьттина, Ӏаьнан-аьхкенан заманашкахь латтош хилла бажа а, жа а, бехаш хилла бежаӀуй-ялхой. Кхузахь хилла новкъахоша говраш а хуьйцуш садоӀу поштан станци. Мазалкера ГӀизлара боьду новкъа поштан говраш гӀарулаш ларйора.\nСтански Ӏам – лаьттан бухарчу хиш бузош болу, Макан-ГӀалан къилбаседехьара Ӏам. Хьалха кхузахь лаьттина даьхнийн Ӏалла.\nХи маларан барз – юккъерачу бӀешерашкара кешнийн барз, лаьтта Макан-ГӀалан къилбаседехьа.\nЯрышевн кӀотар - Макан-ГӀалан къилбаседехьара меттиг, хьалха иштта цӀе йолу кӀотар лаьттина. КӀотарахь ялхой-жаӀуй баьхна хьалдолчу латташлелорхойн а, элийн а, хьал долчу гӀазакхийн а жашца. Ярышев – оьрсийн фамили, тарло, туркойн дашах яьлла хила, «ярыш» - говраш хахкар ду.\nЯрышевн Ӏам – Ярышевн кӀотаран гергара Ӏам.\n1926 шарахь Макан-ГӀала Къилбаседа-Кавказан мехкан Теркан гуон Невран кӀоштан юкъахь яра. Оцу шарахь нах багарбеш бинчу балхо гайтира цигахь 2466 стаг вехаш вуй, царех оьрсий — 2440 стаг.\n2011 шо долалуш эвлахь дӀадиллина, и эвла йиллинчу дийнахь дуьйна, дуьххьарлера маьждиг, иза оцу хенахь хилира уггаре доккха маьждиг невран кӀоштахь.\n2466 ↗2722 ↗2989 ↗3860\nЭвлан къоман хӀоттам 2010 шеран Ерригроссийн нах багарбаран жамӀашца:\nнохчий 3 252 84,25 %\nтуркой 335 8,68 %\nоьрсий 230 5,96 %\nкхин берш 26 0,67 %\nца гайтина 17 0,44 %\nберриш 3 860 100,00 %\nМакан-ГӀалахь беха нохчий (Шарой, Шикъарой, ЧӀебарлой, ХӀимой, Хьакмадой, ДӀай, ЦӀесий, Зумсой), туркой, оьрсий.\n↑ Поселенные итоги переписи 1926 года по Северо-Кавказскому краю. Ростов-на-Дону. 1929. С. 321\n↑ В станице Мекенская открыта новая мечеть на тысячу мест // Islamvevrasii.ru, 11 января 2011\nМекенская // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Макан-ГӀала&oldid=6069631»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 25 июнь, 15:40.


Аньикур — Википеди\nАньикур (фр. Hagnicourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — Арденаш регионехь. Коммунан департамент — Арденаш. Дозанашца йу Мазерни, Монтиньи-сюр-Ванс, Во-Монтрёй, Виллер-ле-Турнёр, Виньикур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Аньикур&oldid=5150213»


Охан-бутт 19, 2016\nШема -- ТIеман зударий, 31Заз. 2015\nДаIиш тобнах дIакхеттачу нохчашна юккъехь евзаш йолчу эшаршлакхархо Батаева Аза хилар гIардаьлла.\nБатаева ХIазан, Аза псевдонимца Нохчийчохь хилла ца Iаш, йоллучу Оьрсийчохь а евзаш йолу эшарлакхархо, ша шех Исламан пачхьалкхе олучу ДаIиш тобанах дIакхетта боху эладиттанш лелаш долу дикка хан яра, амма уьш цхьаммо а тергоне ца оьцура, тIаьхьарчу хенахь и зуда цхьанхьа а телевизионехь гуш ца хиллехь, хIетте а наха хIун ду а ца хуург дуьйцуш ма хуьлий, къаьстина, юкъараллехь евзаш йолчу персонех, артисташ хуьлда уьш я телеседарчий, аьлла хеташ.\nАмма кху деношкахь цхьа могIа интернет сайташкахула яьржира ДаIишно яьккхина йолу пропагандин видео. Цу тIехь ша эшаршлакхархо хилла йолу Батаева Аза ю бохучу юхь а, дегI а хьулдина Iаьржа духарш доьхначу цхьана къоначу зудчо дуьйцу, ша хьалха хьерчийначу къиношна ша дохко а яьлла, хIинца Делан новкъахь къахьоьгуш а ю ша Шемахь, бохуш. Насихьат дан лууш ю ша аьлла дIайолаелла цуо иштта дуьйцу аз гIийло бен хьа ца хезачу видео тIехь.\nБатаева Аза: „Айса и КъурIан схьа а эцна, цуо хIун боху хьажча кхийтира со. Цундела айса лелийна болу и иблисан некъ, и эшаршлекхар сайна хьарам дуйла хиинчул тIаьхьа дитина ас. Иза иншаалахI АллахIан дуьхьа. АллахIан дуьхьа динарг цхьа а хIума довш дац шуна. Тахана Шемахь я мичча а кхечу меттехь цхьаъ джихадехь велахь, цуьнан ниIат цIена дацахь, и стаг декъал хир ву аьлла тоьшалла дац шуна“.\n2000-гIа шераш долалeчу муьрехь, Нохчийчохь боьдуш тIом а болуш, Москохах ша Юрий Николаевн исбаьхьаллин ишколехь дешначул тIаьхьа оьрсийн эстрадехь дIатассаяла гIерташ нохчийн Iадаташца ца догIучу кепара эвхьаза духарш а лелорца а, эвхьаза клипаш а яхарца гIарааьллера Аза цIе шена хаьржина йолу эшаршлакхархо.\nАмма, хетарехь, йоккхачу эстрадехь карьера ян ка ца даьллачул тIаьхьа, иза масех шо хьалха Москохахь буьйсан сакъоьручу клубашкахь эшарш лоькхуш лийлира. Цу юкъана араелира цуьнан уггаре а евзаш йолу йиш, цуо оьрсийн маттахь локхуш хилла йолу„Со нохчийн йоI ю“ бохуш рефрен а йолуш. Амма хIинца ДаIишан видео тIехь Аза ю ша бохучу зудчо, эшарш лакхар хьавха, ур-аттала цхьаболчу Iелимнехан иманаш а шеконе дохкуш ду.\nБатаева Аза: „Iелим нах массо а цхьатерра бац. Iилма хиларх ца тоьу, цуьнан дог АллахIо схьадиллина дацахь. Дуьненах Iехабелла, шайн дин дуьненах доьхкина Iелам нах а бу. Цундела КъурIан схьа а эцна, шаьш цу КъурIано хIун боху шу хьаьжчахьана кхетар ду шу“.\nАза ю ша бохучу зудчо къамел дечу хенахь гуш ю иза цхьана таьIначу хIусамехь хилар, уллехь лаьтташ ю ДаIишан байракх а. Умм Катир аьлла ю титрашкахь цуьнан керла цIе яйина, Катиран нана бохург ду иза. Иза къамел дина аьллачул тIаьхьа гойту цуо шен паспорт датIош а, иза герзах йоьттина цхьанхьа машенах яха новкъа йолуш а, Калашников масатоп цхьанна хьежош а.\nИштта цуьнан а, цхьа еха месаш а, маж а йолчу Абу Катир аьлла билггалваьккхинчу стеган сарташ ду ул-уллохь гойтуш. Хетарехь, и стаг цуьнан ДаIишера хIусамда волчух тера ду, цу шинна Катир цIе йолуш кIант а волчух.\nИ ДаIишан видео тIера зуда билгал Аза ю бохург цкъачунна тIечIагIдина дац, хIунда аьлча, цуьнан сибат никъабо къайладаьккхина хиларна. Амма мухха делахь а, иза духхьарниг хир яцара къоначу нохчийн а, кхечу къаьмнех а болчу зударех, ДаIишах дIакхета яхнарг. Цу тобан идеологехь къаьстина зудбераш Iехадала хIун ду-теша? ХIун кардо-теша царна муьлха а синкхетамчохь волу стаг инзара вала декхар долчу къизаллашца гIарйаьллачу террорхойн жIуганехь?\nИ хаттар Маршо радионо джихадизм а, ДаIиш тоба а толлуш волчу Венерчу университетан профессоре Лолкер Рюдигере делира. IИлманчин хетарехь, ДаIишо къоначу нахана, мехкаршна а, кIенташна а, чолхечу хеттаршна атта жоьпаш кхийдош хилар ду коьртачех бахьана.\nЛолкер Рюдигер: „Иза муха ду аьлча, ДаIишо кхоьллина вуно деталашкахь билгалйаьккхина система ю, адаман леламаш муха хила беза бохург дуьйцуш. Къоначарна, къаьстина зударшна гойту цу системано цера дахар цхьана къепене муха дерзон йиш кху вайн къепенейоцучу заманчохь. Иза ду, гарехь, къоначу зударшна ДаIиш томехь хоьтуьйтуш дерг.\nДаIишо царна тайп-тайпан аьттонаш кхийдабо. Масала, турпалхочуьн васт, и зуда турпалхочуьнга маре яха йиш хилар. Хила там бу иштта ДаIишо зударийн къинхетамах пайда эца, цаьрга шун кхузахь мискачарна гIо дан йиш ю бохург а дуьйцуш. Иштта масалаш а девза тхуна, цу Iалашонца зударий Шема бахана. Уьш кхин а дуккха а ду и бахьанаш“.\nДаIиш а, цуьнан агIончаш а толлуш волчу Iилманчина Лолкерна хетарехь, и тоба шен къийсамехь кхиаме мел хуьлу а, цунах Iехалучийн терахь алсамдер ду, хIунда аьлча, уьш кхин дIа а турпалхой санна гур бу къоначарна.\nЦу юкъана, ша шех Исламан пачхьалкхе олучу ДаIиш тобан агIончаш артисташна юккъехь я Нохчийчохь хилла ца Iаш, дозанал арахьарчу вайнахана юккъехь а шорта хилар го хIора кIирнах аьлча санна Австрехь джихадхойн агIончашна тIехь ечу кхелаша. ХIинцале а ДаIишца марзо я гергарло гайтарна чубоьхкина набахтешкахь бохкучу я арахь яккха хан тоьхначу нохчийн къомахчу нахалахь 13 зуда а ю.\nСелхана -- во, тахана -- дика\nТбилисерчу кхело чубоьхкина ДАIИШ тобан агIончаш\nЖихIадхой баржа тарло Европехула\nIама ца туьгурш Iаморхьама\nIамеркин эскархоша тIеман говзаллина Iамор бу юха а Шемара оппозицин декъашхой\nМасса нохчо вахана Европера Шемарчу тIаме?\nБеракема доьхна Шемахь


Дузен — Википеди\n44°38′02″ къ. ш. 0°32′21″ м. д.HGЯOL\nДузен (фр. Douzains) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, ГагӀонна а.\nДозанашца йу Кауьзак (Ло а, ГагӀонна а), Кастийоннес, Лаландуьсс, Лозен (Ло а, ГагӀонна а), МонтогӀйоль (Ло а, ГагӀонна а), СегӀиньяк-Пебуду.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дузен&oldid=7829549»


ОбегӀмений-Боме — Википеди\nОбегӀмений-Боме (фр. Aubermesnil-Beaumais) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу АгӀк-ла-Батай, Аннвиль-суьгӀ-Си, Ле-Буа-ГӀобегӀ, Ла-Шоссе (Сен-МагӀитим), МагӀтиньи (Сен-МагӀитим), ТугӀвиль-суьгӀ-АгӀк.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ОбегӀмений-Боме&oldid=7827317»


Эмилия 11.06.2019 11.06.2019 2\nДругие песни исполнителя Линда Идрисова. Тийна буьйса, стиглахь бетта са. Хьоьжу со цуьнга ч1ог1а лерина, дага лоьцуш хьо. Безамца сан ойла хьаьстинарг. Хьо цхьаъ ву ас сайна къастийнарг.\nСКАЧАТЬ ЛИНДА ИДРИСОВА ТИЙНА БУЬЙСА ПЕСНЯ\nЛинда - Золотая Вода. Тимир-Булат Хасанов - Са гат до. Линда - Северный ветер. Линда Идрисова - Сийлахь New [M95]. Линда Идрисова - Безаман алу mix David Argunetta.\nЛинда Идрисова - Виц ца ло.\nСобранный нами огромный архив стихов из музыкальных произведений составляет более 50 композиций. Теперь вы сможете, узнать свой запрос, используя наш поиск. Сай ирс хьоьца го, хьуна бе сай безам ас ца ло. Линда Идрисова - Нана. Линда Идрисова - Сийлахь къоанах.\nМногие из нас сталкиваются с желанием спеть песню Безам New [M95] в исолнении Линда Идрисова, но как быть если не помнишь слов песни. Линда Идрисова - Безам. Тимир-Булат Хасанов - Са гат до. Линда Идрисова - К1ай приора. Только представьте, сколько новой музыки, аналогичного линда идрисова тийна буьйса песня существует в мире. Linda Idrisova - Linda Idrisova. Хьо цхьаъ ву ас сайна къастийнарг.\nЛинда Идрисова - Ахмат Хаджи.\nДуьне суна серла делира, б1аьра хьаьжча хьо. Линда Идрисова - А помнишь вечера Mix Kerwprod. Линда - Мало огня. Хьааа безам бу сан дахар хаздинарг.\nСКАЧАТЬ ЛИНДА ИДРИСОВА ТИЙНА БУЬЙСА ПЕСНЯ БЕСПЛАТНО\nЛинда Идрисова - Сийна стигал. Линда Идрисова - Нана. All Rights Reserved Обратная связь. Собранный нами огромный архив стихов из музыкальных произведений составляет более 50 композиций. Линда - Я не буду стрелять.\nЛинда Идрисова - Скучаю я.\nЛинда Идрисова - Безамо нур къагийна. Линда Идрисова - Забаре New [exclusive M95]. Линда - Отпусти меня. Хаза дешнаш соь ахь элира, корта хьовзош са. На нашем сайте собрана гигантская база известных артистов. Многие из нас сталкиваются с желанием спеть песню Безам New [M95] в исолнении Линда Идрисова, но как быть если не помнишь слов песни.\nХьо цхьаъ ву ас сайна къастийнарг. Линда Идрисова - Хьомениг New [exclusive. Са даге ахь безам кховдира. На нашем сайте собрана гигантская база известных артистов.\nЛинда - Сделай так. All Rights Reserved Обратная связь.\nДарья к записи Линда идрисова тийна буьйса песня


Лерм-е-Мюссе — Википеди\nЛерм-е-Мюссе (фр. Lerm-et-Musset) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Лавазан, Кюдос, Ескод, Гуалад, Марйон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лерм-е-Мюссе&oldid=6866327»


Абдурахмановс гIо доьху БердакIелара полисхоша бигинчарна\n"Оьрсийн-Кадыровн Iазапхоша дIалаьцначу Ичкерин пачхьалкхарчу" БердакIелахь лецначу кегийрхошна орца доьху вевзаш волчу блогеро, юкъаралхочо Абдурахманов Тумсос Фейсбукерчу шен агIон тIехь.\nМасех де хьалха Грозненск кIоштарчу БердакIелара лачкъийна вигинчу Исраилов Турпалан дакъа кхаарийдийнахь Кадыровн полисхоша дена-нанна схьадеана, яздо оппозиционеро. Полисхойн карахь кхи а оцу юьртара кегийрхой буьсу, царех цхьаъ Арсамиков Шемал ву.\n"Ас дехар до хаамийн гIирсашка а, бакъонашларъярхошка а, гоьбевллачу пабликашка а, оцу сингаттамна орцахвала йиш йолчуьнга массарга а хIара хаам дIасабаржор. Дала гIо дойла оцу кIенташна!", - яздина Абудрахманов Тумсос.\nМаршо Радионо, "Кавказ.Реалии" порталан информацина тIе а тевжина яздира, оршотдийнахь, 23-чохь БердкIелара жимстаг Исраилов Турпал дIалаьцна хиларх а, кхаарийн Iуьйранна, цхьахйолчу ницкъаллийн структурийн декъера ду шаьш аьллачу наха, кIентан дакъа юьрта а деана, гергарчу нахе дIадаларх а.\nИсраилов Турплан дегIа тIехь Iазап латтийна лараш ю. Схьахетарехь, цундела Iедалхоша дихкина кIентан цIерачарна тезет хIотто.\nОцу юкъанна полисхоша БердкIелара кхи вахархо Арсамиков Шемал дIавигина. КIенатн да-нана холчахь ду, амма баьхьаш бац цхьанхьара а орца деха.\n"Кавказ.Реалии" портале бинчу аудихаамтIехь юьртахоша билгалдоккху, байначу беттан чакхенера дуьйнна схьа ду шайн юьртара кегийрхой лецар аьлла. ХIетахь дуьйнна юьртара бераш довш, тIехь ницкъ бой, цIа бохкуьйтуш хьал дара.


Kreml.org | оПХМЪР ГЮЙНМ НА СБЕКХВЕМХХ ТЕДЕПЮКЭМНИ ВЮЯРХ ЯОХЯЙЮ ОЮПРХИ ДН 10 ВЕКНБЕЙ\nоПХМЪР ГЮЙНМ НА СБЕКХВЕМХХ ТЕДЕПЮКЭМНИ ВЮЯРХ ЯОХЯЙЮ ОЮПРХИ ДН 10 ВЕКНБЕЙ\nгЮЙНМ МЮОПЮБКЕМ МЮ ЯНБЕПЬЕМЯРБНБЮМХЕ ЦЮПЮМРХИ ОПЕДЯРЮБХРЕКЭЯРБЮ ОНКХРХВЕЯЙХУ ОЮПРХИ МЮ БШАНПЮУ Б ДЕОСРЮРШ цНЯДСЛШ, НРЛЕВЮЕРЯЪ Б ОНЪЯМХРЕКЭМШУ ЛЮРЕПХЮКЮУ.\nоЮПРХЪЛ ПЮГПЕЬЮЕРЯЪ СБЕКХВХБЮРЭ ВХЯКЕММНЯРЭ НАЫЕТЕДЕПЮКЭМНИ ВЮЯРХ ТЕДЕПЮКЭМНЦН ХГАХПЮРЕКЭМНЦН ЯОХЯЙЮ ЙЮМДХДЮРНБ, БШДБХМСРНЦН ОНКХРХВЕЯЙНИ ОЮПРХЕИ, ДН 10 ВЕКНБЕЙ. дЕИЯРБСЧЫХИ ГЮЙНМ ОПЕДСЯЛЮРПХБЮЕР, ВРН БН ЦКЮБЕ ЯОХЯЙЮ ОЮПРХХ ЛНЦСР МЮУНДХРЭЯЪ МЕ АНКЕЕ 3 ЙЮМДХДЮРНБ, МЕ БУНДЪЫХУ Б ПЕЦХНМЮКЭМШЕ ЦПСООШ.\nоПХ ЩРНЛ ЙЮФДЮЪ ОЮПРХЪ АСДЕР ЯЮЛНЯРНЪРЕКЭМН ПЕЬЮРЭ, ЯЙНКЭЙН ВЕКНБЕЙ БНИДЕР Б НАЫЕТЕДЕПЮКЭМСЧ ВЮЯРЭ ЯОХЯЙЮ, ЦНБНПХРЯЪ Б ДНЙСЛЕМРЕ.\nйЮЙ НРЛЕВЮЕРЯЪ Б ОНЪЯМХРЕКЭМШУ ЛЮРЕПХЮКЮУ, ОПХМЪРХЕ ХГЛЕМЕМХИ ОНГБНКХР "ОНБШЯХРЭ СГМЮБЮЕЛНЯРЭ ОНКХРХВЕЯЙНИ ОЮПРХХ, Б НАЫЕТЕДЕПЮКЭМШИ ЯОХЯНЙ ЙНРНПНИ, ЙЮЙ ОПЮБХКН, БЙКЧВЮЧРЯЪ МЮХАНКЕЕ ХГБЕЯРМШЕ КХВМНЯРХ, ОНДДЕПФХБЮЧЫХЕ ОПНЦПЮЛЛС Х ХДЕХ ОЮПРХХ, ВЭХ ТЮЛХКХХ СЙЮГШБЮЧРЯЪ Б ОНДОХЯМНЛ КХЯРЕ".


Acts.18.8; Acts.19.29; Rom.16.23\nJob.12.17; Isa.19.12; Isa.33.18; Isa.44.25\nВекало ПахӀала коринтхошка яздина хьалхара кехат Ӏийсах тешачу нехан дахарх а, тешарх а лаьцна ду. Коринт-гӀалахь ПахӀала дӀахӀоттийначу динан тобанехь Ӏийсан нехан дахарехь а, тешарехь а цхьайолу халонаш нисъеллера. Цу хенахь Коринт грекахойн йоккха гӀала яра. Римхойн долахь болчу Ахай-мехкан коьрта гӀала яра иза. Шена чохь йохкаэцар алссам хиларна а, шен бахархой кура хиларна а, сийсаза хӀуманаш шена чохь паргӀат лелорна а, тайп-тайпана динаш шена чохь лелош хиларна а гӀараяьлла яра и гӀала.\nВекалан коьрта гӀайгӀанаш хӀорш бу: динан тобанехь хуьлу декъадаларш а, сийсазлелар а, иштта нахаца леларца а, зуда ялорца а, маре яхарца а доьзна долу хаттарш, цул сов, эхь-бехк а, динан тобанан гуламехь хила дезаш долу низам а, Делан Сино луш долу похӀманаш а, веллачуьра денвалар а. Цу хӀуманийн орамашна тӀе а кхочуш, векало гойту хазачу кхоо царах лаьцна муха дуьйцу.\nТептаран 13-гӀа корта безамах лаьцна бу. Векало гойту, Дала адамашна лучу совгӀаташна юкъахь безам уггар диканиг хилар. Иза, схьахетарехь, тептаран уггар шуьйра бевзаш болу корта бу.\n1 Делан лаамца Дала леррина къобалвинчу Ӏийсан векал хила тӀекхайкхийнчу ПахӀала а, вайн динан вашас Состанама а яздо хӀара кехат.2 ХӀара кехат оха яздо Коринт-гӀаларчу Делан динан тобане. Дала леррина къобалвинчу Ӏийсаца уьйр хиларна, Дала даздинарш ду шу. Иштта, Делан долахь хила къастийнарш а ду шу, ткъа шуьца цхьаьна массанхьа а тхан Веза Эла волчу, Дала леррина къобалвинчу Ӏийсага кхойкхурш а иштта тӀекхайкхина бу. Тхан Веза Эла хилла а ца Ӏаш, Ӏийса церан а Веза Эла ву.\n3 Вайн Да волчу Делера а, Веза Эла волчу, Дала леррина къобалвинчу Ӏийсагара а Делан дика а, синпаргӀато а хуьлийла шуна.\n4 Ша леррина къобалвинчу Ӏийсагахула Дала шуна делла дика бахьана долуш, шуна тӀера ас даим а баркаллаш боху сайн Далла.5 ХӀунда аьлча Цуьнгахула хилла шу массо а агӀор хьал долуш – аша мел олучу дашца а, шун мел болчу кхетамца а.6 Дала леррина Къобалвинчух лаьцна шуна дина тоьшалла шун дахарехь чӀагӀдаларе терра,7 Делан Синера долчу совгӀаташкахь кхин цхьана а тайпана тоам боцуш дац шу, вайн Веза Эла волу, Дала леррина къобалвина Ӏийса гучувоккхучу дийне ладоьгӀуш шу хиларна.8 ТӀаьххьара де тӀекхаччалц Цо шу тешарехь чӀагӀдийр ду, вайн Веза Эла волу, Дала леррина къобалвина Ӏийса вогӀун волчу дийнахь шу ала хӀума доцуш цӀена хилийтархьама.9 Шен КӀантаца, вайн Веза Эла волчу, Ша леррина къобалвинчу Ӏийсаца, уьйр хила шу тӀекхайкхина волу Дела тешаме ву.\n10 Вайн Веза Эла волчу, Дала леррина къобалвинчу Ӏийсан дуьхьа ас чӀогӀа доьху шуьга, динан вежарий, аша массара а цхьаъ дийцар, шайна юкъахь декъадаларш ца хилийтархьама. Шайн хьекъалшкахь а, ойланашкахь а кхоччуш цхьаъ хуьлда шу.11 ХӀунда аьлча Халайн цӀерачаьргахула суна хааделла, сан динан вежарий, шуна юкъахь къийсамаш хилар.12 Со ала гӀертарг хӀара ду: шуна юкъахь олу: «Со – ПахӀалехьа ву», «Со – Апа-Лесехьа ву», «Со – Кипехьа ву», «Со – Ӏийсагахьа ву».13 Ткъа Дала леррина Къобалвинарг векъавелирий те? ПахӀал дӀатоьхнерий те шун дуьхьа жӀарах? Я ПахӀалан дола довлархьама чекхдахийтира те аша шаьш хих?\n14 Аса Далла хастамаш бо, Крисп а, Гаяс а воцург, шух цхьа а айса хих чекх ца ваккхарна.15 Цу тайпана, шух цхьаннан а дац ша сан дола валархьама хих чекхваккхийтина олийла.16 (Иштта Сетипанан цӀеранаш а хих чекхбаьхна ас. Ткъа айса кхин цхьа а хих чекхваккхар суна дага ца догӀу.)17 Дала леррина Къобалвинчо нах хих чекхбаха вахийтина вацара со, ткъа хаза кхаъ кхайкхо вахийтинера. Ткъа адамашна хьалха хьекъалечу дешнашца кхайкхо ца беза аса иза, Дала леррина Къобалвинчун жӀарах дӀатохар эрна ца хилийтархьама.\nДала леррина Къобалвинарг – Делан ницкъ а, хьекъал а хилар\n18 ХӀаллакьхуьлуш болчарна Ӏийса жӀарах дӀатохарх лаьцна болу хаам сонта бу. Ткъа кӀелхьардохуш долчу тхуна – иза Делан ницкъ бу.19 Делан Йозанашкахь аьлла ду:\n«Аса хӀаллакдийр ду хьекъалчийн хьекъалалла,\n20 Ткъа мичахь ву кху заманара хьекъал дерг, Ӏилманча, хьекъале къийсамаш бийриг? Ткъа кху дуьненахь бехачийн хьекъалаллах ца йина Дала сонталла?\n21 Шен хьекъалаллица Дала билгалдаьккхира дуьнен чуьра нахана церан хьекъалца Ша цавовзийтар. Мелхо а, Далла тамехь дара, оцу наха «сонта» бу бохучу, оха бечу хьехамашца Ӏийсах тешнарш кӀелхьарбахар.22 Жуьгташа а доьху тамашийна билгалонаш гайтар, грекахоша а лоьху хьекъалалла,23 ткъа оха дӀакхайкхабо кхаъ хӀара бу: Дала леррина Къобалвинарг жӀарах дӀатоьхна хилла. И кхаъ жуьгташна Ӏесалла ю аьлла хета, кхечу къаьмнех болчарна иза «сонталла» ю аьлла хета,24 ткъа Дала тӀекхайкхинчарна, уьш шаьш жуьгтех я грекахойх белахь а, цу кхоан маьӀна ду, Дала леррина Къобалвинарг Делан ницкъ а, Делан хьекъалалла а хилар.25 ХӀунда аьлча Делан «сонталла» адамийн хьекъалаллал а тоьлуш ю. Ткъа Делан «эгӀазалла» адамийн нуьцкъалаллал а ницкъ болуш ю.\n26 Динан вежарий, дагаяийтийша Дала шу Шена тӀекхайкхина хан. Адамийн хьесапехь дукха бацара шуна юкъахь хьекъалалла долуш берш. Дукха бацара шуна юкъахь нуьцкъалнаш а, дукха бацара хьалдолчийн тайпанех берш а.27 Амма Дала кху дуьненахь сонта хеташ долу хӀуманаш къастийна хьекъалалла долчийн сий дайа, ткъа кху дуьненахь эгӀаза хеташ долу хӀуманаш къастийна ницкъболчеран сий дайа.28 Кху дуьненахь кӀезиг хета хӀуманаш а, сийсаза хета хӀуманаш а къастийна Дала. Дуьненна уьш хӀумма а доцу хӀума хетташехь, Дала уьш къастийна, цаьргахула дуьненна ладам болу хӀуманаш хӀумма а доцург хилийтархьама.29 Цундела Далла хьалха цхьаьнгге а дозалла ца дало.30 Иза бахьана долуш ду шу Дала леррина къобалвинчу Ӏийсаца хилар! Цуьнгара хилла вайна Делера долу хьекъалалла. Цуьнгахула вай Далла хьалха бакъ а до, Дала вай даз а до, паргӀат а доху.31 Цундела ма яздина Делан Йозанаш тӀехь: «Ша дозалла дечо – Везачу Элах дозалла де».


Стас Михайлов — Без тебя Shanson. Чеченские Хиты «Асет Абубакарова — Тешнабехк » Арби Бетирсолтанов — Баханчу безамо. Музыка из фильма Блейд 3 — Без назви. Асет Джацаева — Ма ала вицве New\nВсе MP3 треки бесплатные на нашем сайте. Пожалуйста, поддержите проект лайком или плюсом! Асет Джацаева — Ахь ма хьийза йо со New [M95].\nАсет Джацаева — Дега везар Nev Ахь ма хьийза йо со — Асет Джацаева. Асет Джацаева — Дог доьхна New Асет Джацаева — Ма ала щезамо New Вай ирсе дехар ду — Асет Джацаева. Асет Джацаева — Даггара безам New [М95].\nАсет Джацаева — Баханчу Безамо New Асет Джацаева — Баханву New Асет Джацаева — Хьан хазачу б1аьргаша New [M95].\nБомбезная новинка» Асет Джацаева — Сатийсам New Асет Джацаева — Дахар New Асет Джацаева — Хир боцу безам New Асет Джацаева — Суна веза хьо са везар New [M95]. Асет Абубакарова — Бетта.\nАсет Абубакарова — Нохчийн кIентий. Чеченский и Русский текст. Асет Джацаева — Мерза безам New [M95]. Чеченские Хиты «Асет Абубакарова — Тешнабехк » Асет Абубакарова — Къоналла. Асет Абубакарова — Дщацаева безам. Ирс — Х1оме Асет M Асет Абубакарова — Ты Лучший.\nСаид — Эми — Асет. Асет Абубакарова — ДоттагIа. Асет Абубакарова — Волахьа гIенаха.\nАсет Абубакарова — Ловр ю ас хало. Самраилова Асет — Любовь — волшебная страна. Асет Абубакарова — Хьо ирсе вехийла. Асет Каукеев — Кол жетпес арман. Раушан гул баханчы Асет Есжан. Асет Абубакарова — Barkalla. Мага Магомаев — Асет M Асет Абубакарова — Хьо д1алур вац.\nАсет Джацаева — Даггара безам New [M95].\nАсет Самраилова — Теркаца суьйре M Асет Дадаева — Со ма леха. Асет Джацаева — Оьшу хьо New Асет Дадаева — Дукха ваха хьо.\nИрс — Асет M Асхаб Вахарагов бахануч Асет M Асет Абубакарова — Безаман ц1е New [M95]. Увайс Шарипов — Асет. Асет Самраилова — Just For You.


Таджик хила хала ду Москох\nОхан-бутт 18, 2012\nОьрсийчоь -- Таджикистанера Москох балха баьхкина болу мигранташ арахьожуш бу цхьана хасстоьмаш бухкучу базаран кертахь лаьттачу лаппагIан корах, 11Лахь2011\nХIара бутт болалуш цхьамоггIа тIелатрш дина Оьрсийчохь Юккъерачу Азера схьабоьвллачу нахана. И бахаьана долуш мел-лаххара а цхьа стаг вийна, масийтта чолакх витина ву. Цу тIелетарийн бухе диллина ду кхечу къаьмнашка цабезам хилар.\nАзерачу мигранташна дуьхьал Оьрсийчохь дIахьуш тIом бу, аьлла, хета бакъонашларярхошна. Кхин баш гIолечу хьолахь бац кхечу къаьмнех болу Оьрсийчу деша а, болх бан а баьхкина болу нах а, шайна юкъахь Кавказера бахархой а болуш.\nКху Охан-беттан 15-чу дийнахь Москохана гена йоццуш йолчу Звенигород олучу гIалахь вийна жижиг духкучу туьканахь киранча болх беш хилла волу Таджикистанера вахархо Пиров Кудратулло.\nКхин а ши кIира хьалха къиза йиттира Москох шен машенахь некъахой дIасалелош къахьоьгуш волчу Гоибов Расулана. Цхьа стаг а, зуда а тIелетта хилла цунна карахь отвертка а, электрошокер а йолуш.\nСайд-Iела цIе йолчу Пиров Кудратуллон доттагIчо дийцарехь, Звенигородехь уьш Iаш болчу цIа чохь электросерло дIаяьлча иза ара ваьлла хиллера, хилларг хIун ду хьажа. ЦIеххьана муьлуш бу ца хуучу наха иза юханехьа чу а теттина, урс диттина цунна. Пиров Кудратуллон дара 32 шо.\n50 шо долчу Гоибов Расула дийцарехь, цунна тIелатар дина кху беттан 2-чу дийнахь. Открытое шоссе олучу урамехь чу а хьовзий, машен сацае, аьлла, дехар а дина, тIехьа хиина Iаш йолчу зудчо электрошокер Iоьттина Гоибовна логах. Ткъа уллехь хиина Iаш хиллачу зудчо бIаьрга отвертка тоьхна. ТIехьа йолу зуда стаг хилла, зударийн духар а доьхна.\nХIинца Гоибов Расул цхьана баьргана са гуш вац. Аьтто куьг дIадаккха дагахь а хилла лоьраш, амма иза къелхьара даккха аьтто баьлла. Чолакх висинчу Гоибовна шена тIелатар дар ша кхечу къомах волун дела дина ду, аьлла, хета. ХIунда аьлча цу шимма хIумма а дIа ца яьхьна цуьнан.\nШа велла моьттуш дIабахана уьш, ша кхетам чохь а воцуш Iуьллуш волуш, бохуш, дуьйцу Гоибовс Би Би Си-на ша еллачу интервьюхь.\nТаджикистанера и мигрант Москох веана хилла кху шарахь Чиллан-беттан 23-чу дийнахь, шен цомгуш йолчу йоIана дарба дан ахча даккха дагахь. Мехах лело машен а эцана, нах дIасалело волавелла иза.\nХьалха цу тайпа кхерам бацара Москох, хIинца хIора денна хеза цхьаъ вийна, я лазийна, бохуш, латкъамаш бо Таджикистанерачу мигранто.\nКарарчу хенахь дарбанцIийнера араваьлла иза. Амма цхьа а кехат дIа ца делла цунна, уьш дарбанцIийне охьавуьллуш цуьнгахь хиллехь а. ХIинца цIа ца водахь, кхин дан амал доцуш висина ша, бохуш, дуьйцу цо.\nГоибов Iиллинчу дарбанцIийнехь Iуьллуш ву гIишлош еш белхаш дан Москох веана волу Бобеков АбдугIани. Цунна а тIелатар дина муьлуш бу ца хуучу наха. Метро чура араволуш цхьана шина стага, тIе е вена, сигаьрка ехна цуьнга. Ша тонка узуш вац, аьлла, жоп деллача церах цхьаммо гайх урс тоьхна Бобековна.\nIаьржа белхаш деш лелаш волу и стаг ца хIутту хIинца шена тIелатар дина ша кхеча къомах волун дела бохуш дийца. Делахь а къамелехь цуьнгара эккха, ша кхечу къомах хилар бахьана долуш цу тайпаниг хир ду, аьлла, хеташ вацара ша, олий. Бобеков АбдугIани а дагахь ву шен даймахка цIа ваха.\nТаджикистанера болх лохуш Оьрсийчу оьхуш болчу нехан терахь алсам долуш ду де-дийне мел-долу. Цхьаболчу хаамашца, хIора шарахь 2-4 миллиард доллар барамехь ахча хьажа до цу наха шайн Таджикистанехь бехачу гергарчу нахана.\nЦу рицкъах вехаш ву Таджикистанехь цхьа миллион сов стаг. Цхьаболчу хаамашца, хIора кхоалгIа таджик ву Оьрсийчохь белхаш лоьхуш а, шайна хилча болх беш а лелаш.\nМигранташ совца ца бо контракт ца хиларо а, болх беза хиларо а, оьрсийн националисташ тIелетарш дар бахьана долуш шайн дахар кхерамехь хиларо а. Амма билггала Таджикистанера гастербайторийн терахь мелла ду хууш дац.\nМаршо Радион Таджикийн сервисан редактор Сафаров ТахIир ву цу гIуллакхана терго еш. Официала кепара 800 эзар стаг ву, бохуш, дуьйцу цо махках ваьлла Оьрсийчохь, коьртачу декъана, Iаьржа белхаш деш лелаш.\nСафаров ТохIир: Официалан терахьашца, Оьрсийчохь болх беш ву 800 эзар гергга таджик. Кхечу терахьашца уьш цхьа миллион бу. Коьртачу декъана и нах г Iишлош еш болх беш бу. Цигахь царна луш долу алап дукха ледара ду. Цхьаболчарна и ахча а дIа ца луш дуккха а хан йолу.\nТхоьга телефонехула дуьйцу наха шайна алап схьацало бохуш. Царна юкъахь бу 8 баттахь кепек эцанза болу нах а. 100-200 эзар стаг цигахь бакъо а йолуш болх беш бу. Вуьйсаш 700-800 эзар стаг, цхьа а кехат а доцуш, къахьоьгуш бу. Церан бакъонаш къаьсттина алсам талхош ю.\nСафаров ТохIира дийцарехь, вуно онда бала ловш бу Оьрсийчу, ша аьлча, Москох болх бан оьхуш болу церан махкахой.\nСафаров ТохIир: Дахаран хьелаш церан инзаре вон ду. Цхьаберш подвалаш чохь бехаш бу. Шайгахь кехаташ далахь а, арабовла кхоьру хуьлу уьш. ХIунда аьлча полицин белхахо тIеIотталахь цаьргара вуьшта а къезиг долу ахча дIадоккхур ду.\nЦулсовнаха, уьш арабовла ца баьхьа, националисташ бахьана долуш. Даханчу шарахь Оьрсийчохь вийна 700 сов таджик. Таджикистанерачу Iедалийн векалша дийцарехь, царах 200 стаг вийна националисташа.\nМоскох, масала, кхин маьршша лелар долуш бац Кавказера схьабоьлла болу нах а. Цхьаболу нохчий а хуьлу Iедалан белхахойх ийзалуш, бохуш, дуьйцу Коммерсант газетан корреспонденто нохчийн вевзаш волчу журналисто Мурадов Мусас.\nМурадов Муса: Кхузахь бехаш дуккха а нохчий бу. Тайп-тайпана лелар а ду церан. Милцоша кехаташ хаьттича иза бале долуш берш дуккха а бу. Со санна волчуьнан а, сан а лелар гайтам бац. Кхузахь гIалахь цхьаъ иккхича чIогIа ийзалуш, Iедалан белхахой бу бохучарах гIеххьа кхоьруш дуккха а вайн къомах болу нах бу кхузахь.\nСкинхедаш олуш болчу наха а, националисташа а тIелатарш деш болчу нахана юкъахь вайнах дукха бац, амма цуьнан бахьана царах къахетар дац бохуш дуьйцу Мурадов Мусас.\nМурадов Муса: Цу тIелетарш ловш болчарна юкъахь нохчий дукха бац. Нохчех цара къинхетам бо, нохчий царан дукха беза, аьлла, дац аьлла хета суна иза. Юьхь тIе хьаьжца, уьш кхечу къомах хилар дукха гуш ца хиларца дуза аса иза. Дукха хьолахь Азера схьабаьхкина нах,таджикаш а, эрмалой а, уьш хьулу-кх и бала хьоьгуш берш.\nХIара шо долалуш Таджикистанан миграцин сервисо дIахьедар дира, шайн махкахошка вон хьежар хийцар Iалашонца леррина центр кхолла дагахь ду шаьш, аьлла. Душанбехь дIахьедарш до цу Iалашонца Оьрсийчурча националистийн тобанийн лидерш шайн махка кхайкха дагахь ду шаьш, шайн культура царна йовзийта, бохуш. Амма мелла гIо дийра ду цу гIулкхо, кхечу къаьмнашка цабезам хилар гайтар шайн политика а йина, лелаш болчу нехан ойла хийца, хууш дац.\nКхин цхьа хIума а ду. Цхьа шо сов хьалха Оьрсийчурча Левада-центро Оьрсийчурча бахархойшна юкъахь таллам бира, муьлха къаьмнийн векалш чубита мегар дац, аьлла, хета шуна, аьлла, хаттар а хIоттийна.\nШу хIинцале а кхетна хир ду уьш муьлаш бу. ХIа-хIа, таджикаш бац! Кавказера схьабоьвлла болу нах бу. Уьш цабезаш, царна дуьхьала болчу нехан терахь алсам ду, кийтахошна дуьхьала болчу нехан терахьелла а. 100 процентах 37 процент.


Св Юстина и Св. Руфина — Бартоломео Эстебан Мурильо | Сочинение по картине, описание\nHome ⇒ 📌Мурильо Бартоломе ⇒ Св Юстина и Св. Руфина — Бартоломео Эстебан Мурильо\nСочинение по картине Св Юстина и Св. Руфина — Бартоломео Эстебан Мурильо\n« Персидская сивилла (фреска) — Микеланджело Буонарроти


Дика сесаг паччахьа хулаш къонахчоа т1атулла таж, во сесаг къавеннача сага ги белла мухь Лукъманул - Хьаким (Алейхьи Салам)\nДикача сесагал дикаг1а х1ама дац, воча сесагал вог1а х1ама дац. Е дика е во - ца1 ца хилча ярг а яц, яьхад вай даьша. Иштта долча х1амах цхьа х1ама дувцаргда вай укх лохе деча йоазон т1а. Тха юрта бар ц1ихеза цхьа дика дезал, наха оалар царех: "Даьллахьий ма дика нах ба уж, воккхаг1а вар воккхаг1а ва, з1амаг1а вар з1амаг1а ва, царгара масал эца дезар наха, - аьле. Цар нана яр яьннача ханага хьежа йоацаш, дукха йоккха ца хеташ, хоза нийса дег1а хи болаш г1аххьарча дег1ара саг. Тхьовра из къона йолча хана хинна хозача сибата лар х1анз а д1айовнза яр цун юхь. Доккхача 1аьржача б1аргашеи, хобадаланза долча шаьрача цун юхьмараш т1арча ц1окои хьагойтар из. На1ар т1а ваха саг чукхайкача из варга хьежаш яьг1ача мо чехка арайоалар из, кхы з1амаг1вар аравала кхелехьа. Хоза безаме моаршал а хаьтте, чувала оалар цо, из ха моллаг1а яле: "Тхо чай молаш даг1а, цкъа тухах-сискалах кхетаргда вай, хьо ла вале, цул т1ехьаг1а хьа г1улакх а дергда" - аьле. Т1аккха 1а дихьаьча г1улакхага хьажже, ц1аг1ара саг ара а ваьккхе, йолча таронах г1улакх дора цо, дукха нийслора шоацига деце лоалахошкара а дийхе цо г1улакх деш, доккха дика 1а шийна деш мо г1адъяха а йолаш. Хьо накъа а воаккхаш оалар: "Боккъала ма дика болх баьб 1а укхаза вена, пурам ма дац хьона кхы т1ехьаг1а а воаг1аргвеце. Вахача метте цхьацца х1ама эшаш ма хули нахагара деха дезаш, иштта моттиг нийсъелча оалар аз: "Со вахийта хьанехкарцига, йоккхача сага ц1и а яьккхе, цо дергда из г1улакх", - аьле. Царцига со ваха г1ертар бахьан фу дар аьлча, цкъа-дале, г1улакх моллаг1а хилараг1а дергхиларах цох тийша вар со, шозлаг1а-дале, йоккхача саго деча хозача хьаькъалерча къамаьлага ч1оаг1а ладувг1а дог доаг1ар са. Са-м х1ана даг1ацар цунга ладувг1а дог, цо деча къамаьлага-м мегаргболча къонахаша а, 1алам наха а дувг1ар ла. Из йоккха саг яхача улица т1ара царна гаьна боаццаш бахача наьха маьре яхар ца1 мара йоацаш йо1, к1аьнкаш тоъалла хиларах йи1иг боча 1омаяьяр дас-нанас. Яха дукха ха ялалехьа дог ера йо1, цкъа а шозза а нийсделар из г1улакх. Из х1ара ц1а мел енача хана т1ехьа а баьхке ц1аюгар из маьрц1аьша. Цу белхах лерг кхийтта хиннадар йоккхача сага. Х1еттамо йо1 ц1аенача маьрц1ей боаг1аргбола ха а нийсъяь цига яхар из йоккха саг. Баьхка хьакхаьчар т1ехьабоаг1араш. Моаршал-денал хьатта хьаьший чубаьхар. Хьаьший болча ц1аг1а чуяхар йоккха саг. Т1аккха къамаьл доладир цо хьаьшашца: "Е оаш лелабеча белхах се ма кхийттанге енай со укхаза. Даьла бехках а, лоалахочун хьакъах а ца оалаш, акхарна а шоана а, сайна ховш дола хьехар де а дикадар ала а. Цо аьлар: "Шо во нах долчоа тара дац, даларе иштта укхаза ухаргдацар шо, во нах е са лоалахой а бац, е шун нус а яц, из сона дика хов. Са б1аргашта к1ал хьалкхийнай из. Укх барайтта шера ер харцахь дар-кх цун аргдолаш х1ама дайнадац сона цу йи1игагара, моллаг1а-фуннаг1а дале а, хьаннахчунгара дале а, хьаькъал д1а ца кхоачаш болх ба яр, х1анз шоай нус укхаза а йите ц1аг1о, хоза шоай ц1аг1а аьрдаг1ачоа хьехар а де, акхар а дергда шоай йи1ига хьехар. Хезадеций шоана, маьре яхача сага, маьрц1аьшкахьара ца1и, даьц1енгахьара ца1и ши мар веза оалаш. Цхьаькха а ма дий вай даьша оалаш, уж массабола несарий во бале мичара баьхкаб уж дика маьрноаной. Т1аккха аьлар йоккхача саго хьавенача захалга: "Е къамаьл са ц1арах д1аделахь хьай ц1ен-наьнага".\nУж хоза накъабаьха ц1а а бахийта тхо даг1аш дийцар цу йоккхача саго ше маьре яр а еначул т1ехьаг1а леладаьр а. Со яр цхьан сай ханнарча йи1игашца баь т1а ловзаш йоаллаш, з1амига а ма дий тхо яхаш, тхо доахкар тениках ловзаш. З1амига хилаций тхо тхона юкъе пхийтта шу даьнна саг ца хилча. Коара хьаара а яьнна хийцца хьат1аера тхона са нана, хьалхаг1а мо кхайка а ца кхайкаш, шорттига д1ат1а а йийха аьлар цо: "Вайцига хьаьший баьхкаб, царна г1улакх де деза сона новкъостала чуя еза хьо." Наьна къамаьл ч1оаг1а лаьрхх1а дар. Цецъяьлар со, хьалхаг1а мелла а бехке хьаьший бахкараг1а цу тайпара хилацар са наьна къамаьл. Новкъостал-м дайтар цо чехкаг1а ялар духьа. Йоаяь яда котамаш ц1енъе а, кхы х1аманга хьажа а со елча нанас аьлар сога: "Е болх оаха бергба, к1иръенна котамаш ц1енъеш йоаллача тха даьвеший ви1ий нускала д1аб1ара а хьажа. Геттара дика саг яр из, тха нус, ена дукха ха еце а айхьаза дика чакхдоаккхар цо шийх тийша дитар. Т1аккха лерге а яха цхьа къамаьл дир са нанас несийга, ше беш бола болх соца а баь, сона хьат1аера из. Цо аьлар: "Йи1иг, хьайна т1ера т1олхаш д1а а яьхе хоза кийчле, хьаьшашта г1улакх де деза вай". - Уж фу хьаьший ба аз г1улаккх де дезараш, - аьнна со цецъяьлча, лаьрхх1а хьаб1ара а хьежа аьлар цо дика со хьакхета а еш. "1айха дилла ду къамаьлаш диталахь сона, хьо х1анз йоккха хиннай, даьра ба хьо йолча баьхка хьаьший-м, х1анз кхийтарий хьо хьайга дувцачох." Дукха уйлаш едар са з1амигача керта чу г1олла. Ма товра-кха сога хьажа баьхка хуле, зоахалола баьхка хуле. Ой, з1амига ма йий со, - аьнна. Йи1иг! Аьнна ч1оаг1а йист хиннача несас йохайир уж са уйлаш. Цо аьлар, уйлаш е-м кхувргда хьа, ялле хьай ц1аг1а д1ачу а г1ой, чехка кийчле. Ц1аг1а д1ачуйодаш юха а уйлаш удар са керта чу г1олла, бакъда х1анз хиннараш кхы тайпа яр. Со з1амига яле йи1иг х1ана оал сох са несас, хьаьший х1ана баьхкаб со йолча. Сога чехка лела ала хьачуенача несийга хаьттар аз: "Малашб уж. Хьаьший хилар тха юрта сона дика бовзаш бола к1аьнкаш, к1аьнкаш аз яхе а сол к1езига-дукха боккхаг1а-м бар уж, ткъаь шерага кхаьча а, ткъаь шерал т1ехбаьнна а хургболаш. Сайна уж малашб хайча в1алла кеч а ца луш хьаьший болча чуяха елар со, т1ак кха сога несас аьлар: "Иштта хоза дац, х1анзалца 1айха берашца мо царца баь бегаш биталахь сона, хьаьшашца хоза-эздий г1улакх хила деза, хье мелла а раьза еце а царна. Мотт дика ма луй хьа, кхы 1овдала а мичай хьо, хьайна бакъахьа хетар д1ааргда 1а царга, деча къамаьлага хьажжа. Хьона ловр мара т1аэца лаьрх1а кхы укхаза а вац хьона саг.\nСо я а яр айхьаза йи1иг, дош алара а бегаш бара а т1ера а яр, цудухьа еннаяр со хьаьший болча хийцца чуяха а моаршал хатта а. Цхьабакъда е дош аланза ялара со аьнна сайна хетаргдолаш а, х1ана аьлар 1а аьнна саго бехк боаккхаргболаш а, е ха аз йоаккхаш цхьа дош ала нийсденнадац вай.\nЧехка цхьабахьан х1ама т1айийха кеч а янна несийга аьлар аз: "Фу дар-хьог1 вай соца ловзаш лийнна йи1игаш-са нешаш хьабийхача, со хиннаяле уж а ма хиннабий боккха, хозахетарг ма дарий царна шоаш лаьрх1ача. Массавар раьза а хинна, чехка сайца улув коара цхьа к1аьнк а ваьккха, х1анз цхьаь лела бокъо мичай са, йоккха хинна хилча, иштта дар цу хана вай къаман 1адат, нийса а дар, тахан беррига кхалнах цхьаь лел во а товш. На1арга яхар со сай нешашта, аз къамаьл д1адича, цкъарчоа цецбаьлар уж, т1аккха аз аьлар: "Шоай ц1аг1а долчча тайпара аз леладер д1а а дийце, ц1аг1арабараш раьза хуле, хьадувла, шо доаг1е сакъерда моттиг я вайна, сона дика а хет. Со чехка чуера. Чуяха хьаьшашка моаршал а хаьтта, хаттар а даь сагота ма даг1алаш, тхо шун г1улакхага хьожаш да шоана, укх сахьате шортта маьхкарий а боалабергба хоза сакъердийтаргда, аьлар аз. Царех цхьанне аьлар, тхона-м эшац кхы маьхкарий, хьо хилча а ба кхоачам, хьалха а хулар из тхо цхьан нийсделча иштта соца бегаш беш. Ай, новкъостий ма бий хьоца, уж беций баха безаш, аьнна, ела а янна араяьлар со, маг1а ваг1ачунгара пурам а дийха. Чехка хьат1а а ена несас аьлар: "Юа х1ама кийча я, хьайца новкъостий а ийце д1ачу а яхе, хьаьшашка кулгех хий а кхарзийта истола т1а х1ама а хьакхийта, т1аккха 1айха б1арг а кхоабаш, з1амаг1чунга хьат1а а яйташ йоккхаг1чунга 1о а оттаяйташ хьаьшашта эздий г1улакх де. Тха дар ч1оаг1а къаьга геттара хоза геза таз-г1умаг1а, балмах гата а тесса таз-г1умаг1а бе а делла чуяхар со хьаьший болча хьаьшашка кулгех хий кхарзийта, из г1улакх де дезар фусмара саг вар, уж мо баьхкача наха ц1аг1арча йо1о дора из г1улакх, хьаьший боккхаг1а хилча к1аьнк хьожар царга. Кулгаш дилийтарах хьаьшаша баркал а аьнна хьаараяьлар со. Бера х1амаш 1о а оттаяь истола т1а хьакха х1ама а ийца, сайца йи1игаш а йолаш юха чуяхар со. Даха д1ачу а даьнна, со-м юха чуйоаг1а шо долча хозаг1а хеташ, - аьнна бегаш бир аз, са новкъосташа сайре дика йийцар. Маршалца дахалда шо, аьнна, воаллашехь аьлар маг1а ваг1ачо: "Даьра яг1ац хьона хьо дукха эсала-м а. Хьаьший шоайла бегаш бе бол абелар. Вай новкъостага хьажжа-м даьра яц вай фусам нана, ер ший г1улакх хилча сагота мича вар яхаш. Беш бола бегаш шойла кхеташ а, цхьаннена 1оттар йоацаш а бар. Хоза хаттар а даь дахар-денар дувца болабелар кагий нах, маьхкараша истол хьалдизар дуача х1амах.\nАз аьлар: "Бисмал деша, ег1ар хьат1айоаг1аргья, - аьнна. Тхьамадо аьлар: "Шо хьадаг1аций? Оаш тхоца дика хьегаре аьттув баргбар шун, - аьнна, т1аккха аьлар цо: "Боккхийча нахага х1ама даийтадий, - аьнна, цар тхьовре х1ама диад, шун г1улакх дика хилийта йоах цар, - аьлар аз. Хьаийца шийна хьалхашка латтача оаркхинга чу 1очубиллар маг1а ваг1ачо котама ткъам, шоллаг1а ваг1ачо шорттига хьаийца г1ог1о хьалчу а дилла, ткъам шийна 1очубиллар. Х1ама даа болабелар хьаьший, цхьа иттех минут яьннача г1олла дилла чуера, Эг1а ваг1ачо аьлар, д1акхайда етар хьа а ийца: "Шун т1а цхьа етар мара ца хилча бокъо яцар укхнах кулг тоха, ераш укхаза шортта ма йий, хьа пурмийца йохаергья аз ер, - аьнна, маг1а ваг1ачо корта лостабир цу белха ше духьала ца хилар хьахойташ. Вокхо ах а яьккха, йоккхаг1ъяр дулх чудолча оархо чу д1ачу а йилла, з1амаг1а дола дакъа маг1а ваг1ачоа хьалхашка 1одиллар, цо к1еззига х1ама а яьккха шорттига шийна эг1а ваг1ачунга 1оялар, цо лоадам боацаш х1ама яьккха д1аялар кхоалаг1ачунга, цо кулг ца тохаш оаркхо чу д1ачуйиллар. К1езига-дукха диллах чам а баьккха шоаш баьнналга хьала-1о а хайта, х1ама д1аэцийтар хьаьшаша. Т1аккха чуера чаьцара юа х1ама, чай а хьадеттар. Маг1а ваг1ачо аьлар чаьх къург а баь: "Чам хьашт мелд ба укх чаь, бакъда несараша деттача, кхы а чам болашаг1а хургдар-кх, аьнна. Долче зоахалол дувца яхалга да-кха хьа из, - аьнна цунгара пурам а дийха къамаьл де волавелар шоллаг1а ваг1ар. Сога хаьттар цо: "Укх тха новкъоста лаха саг йий хьа?" - аьнна. Аз аьлар г1улакх деш лелача йоккхаг1а йолча йи1игий ц1и а яьккха: "Д1аювца ца езаш шоашта шоана а дика йовзаш, в1алла йовзаш ца хилча а д1айовззал хоза г1улакх х1анз укх сахьате д1а а хьекха ма йий хьанехк, ер мегаргйий шоана?", - аьнна. Уж массаварг раьза а хинна, зоахалол а дийца, укхо ше цу г1улакха духьала йоацалга д1а а хайта, г1оргья со цунга, аьнна, цхьа зоахалол в1ашт1ехьа даьлар, иштта шоллаг1чо а йийхар тха з1амаг1а йола новкъост. Т1аккха сайца зоахалол дувца безам болаш шоай кхоалаг1волча новкъоста уж хьайзача аз аьлар: "Хьаьший г1улакх хилча тоъаргда, цига социйтаргдар вай е г1улакх", - аьнна. Ай! Е тха новкъост шоай лоарх1 1а? Ер веций хьаша, укхан саг ца йийхача дизза чакх мича доал хьаьший г1улакх, я цхьаннахьара йи1иг хьачуйоалае е хьайца зоахалол дувцийта. Т1аккха шоллаг1а ваг1ар йист хилар тхьамадайга: "1а пурам лоре къамаьл дергдар аз", - аьнна Тхьамадо раьза хинна корта лостабир, шоллаг1а ваг1ачо къамаьл д1ахо дихьар: "Йоалаергьяларе акхарца тхьовра йоалаяь хургьяр хьона,1а ма яхий шоай лоарх1 1а яр. Даьра лоарх1 дукха шоай-м, шоай меттал духхьала ший-м. Хийцца дувца 1а зоахалол. Шеварг хоза велавелар. Иштта уж кхы ца совцаш, аз мегаргда а аьнна, соца шоай з1амаг1а волча новкъоста зоахалол а дийца, аз г1оргья а аьнна, чакхбаьлар из болх. Кагийча наха цхьацца кицаш а доахаш, хаттараш а деш тхо доахкаш, чуя мегаргйий со аьнна чуера тха нус пандар а бахьаш, из на1ара юххе латтача шкафа т1а 1о а оттабаь д1аараяьлар, сога хьайола а аьнна. Кагийча наха пурам а денна со араялча цо сога аьлар: "Хьа нанас йоах хьога д1аала х1анз а ши бутт мича баьннаб вайна гаьна доаццачара таьзет д1адаьнна; халхар, ловзар дита а дите шорттига ши-кхо ладувг1а йиш якк ха х ьаьшашта, царца дага а даьле. Вай даьша ма яьхадий, веннар менгена д1ак1ала а вилле хьаьшашта г1улакх де. Цар-м геттара лоацде а мег из г1улакх, эздий нах ма бий уж. Вай декхар хьаьшашта г1улакх дар да. Со юха чуяьлча аз цхьаккха х1ама д1аала ца дезаш юртара болх бовзаш болча хьаьшаша аьлар: "Оаша-м шоай эздела тхо лаьрх1а хьаьший г1улакх дизза чакхдаккха чубайта хургба пандар, цхьабакъда, лаьрхх1а сакъерда вайна тоам бац дукха ха йоаццаш юрта венна саг а волаш. Из пандар бахьаш хьачуенача акхар несийцарча лоарх1ама цхьа г1айг1ане йиш йоаккхийтаргья нагахь саг духьала веце. Массавар раьза а хинна з1амаг1ачоа т1абиллар оаха из мухь. Цу лакха йолайир дуненахь г1айг1ане "Дын беннача к1анта йиш". Лоацца хоада а йир цо из. Баркал а оалаш йиш яккхараг1а аьлар тхьамадо: "Цу ашарах-м хургбацар вайна цхьаккханегахьара а бехк, селла те1а-г1айг1ане, из д1амелхазачун дог дашаргдолаш яьккхар цо из. Ховргдар-кх хьона цо безама йиш яьккхача вай сапарг1ата мишта доалар, - аьлар цунца зоахалол дийцачо. Йи1иг ц1ийялар ше могаярах кхычо из аьннадаларе селла ч1оаг1а эхь ца хета а мегар цунна.\nБаркал а аьнна баха г1айттар хьаьший. Воккхаг1чо аьлар: "Вай фуннаг1а дийцадале а шоашта ловчча д1анийслулда шо. Дукха даг1арах бехк ма биллалаш, боккхий нах хьоабергбац вай, моллаг1ча цхьан к1аьнкага 1одика а йийца д1аг1оргда тхо. Эг1чу баг1ар гулбенна коара кагий нах, хьаьший болча чу ца болхаш 1ийнабар уж царна хьакхашта ца хилар кхераш. Вай къаман г1улакхаца эздий лоарх1аш дацар шоай гаргарча маьхкарашца зоахалолаш дувцача метте кагий нах хилар. З1амаг1авар хьаара а вена моаршал а хаьтта, д1ацакхаьчача г1улакхах бехк ма биллалаш а аьнна, хьаьший накъа а баьха юха чувахар. Ши-кхо ди доаллашехь вера тханцига соца зоахалол дийцачун да. Хоза-дика хьоашал а даь д1авахийтар из тха дас-нанас. Кхоннахо чу а ена са нанас аьлар: "Вайцига хиннача саго фу леладора хой хьона?", дегабуам бора аз, ховш хилча а эздий мича дар сона хов ала иззамо дола г1улакх, хац аьлар аз нанас къамаьл д1ахо дир: "Цо йоах шун йи1иг кхийнай тха к1аьнк воккха хиннав шоана таза ца хете тхоца гаргало е, йиш-воша дергдар вай. Оаха аьннад дезалца дагадаргда тхо, цхьан к1ира юхавоаг1аргволаш ва из, хьа да иззамо дола х1ама дукха дезде лаьрх1а вац, х1ана аьлча, Дала йоах: "Кхалсаг бахьан везвала веннар вайвергва аз". Цудухьче уж нах хьайна гоама беце цхьа соцам а бий хьайна хетар ала деза 1а. Ай з1амига ма йий со! Аьлар аз, дог а ч1аьхка. "Из бахьан дац, хоза уйла елахь са йи1иг, хьона дикадар хилча дика хеташ да хьона тхо" - аьнна араяьлар са нана.\nК1ира доалача дийнахьа вена хьакхаьчар из воккха саг, цу ханалехьа аз а шоаш раьза дар де а аьнна. Кхы со духьала а яцар, цхьа к1еззига хьалха хетар сона маьрел де цо аьлча. Цу гаргалола шоаш духьала боацилга д1а а хайта, бераш а з1амига ма дий, кхувргда вай, "Дийнахьа делккъийга бага-к1ерам а саге е аьнна ма йий гаргало", - аьнна са дас геттара ч1оаг1а г1ад а ваха ц1авахар воккха саг. Х1ета денз хьа каст-каста воаг1ар тханцига из воккха саг, из воаг1илга хайча со геттара чехка къайлайоалар, эздий а мича дар сона б1аргаяйта.\nИз г1улакх д1адоладенна цхьа бутт баьннача г1олла аьлар воккхача саго: "Шо духьала децаре гаргало хьа а яь, шод а баь 1одулларгдар вай е х1ама, т1аккха шоана мел тов сабар а дергдар.\nХ1анз доаг1ача ерача дийнахь нах хьабахкийта, зоахалол а дергда, хьона ловчча хана саг а ц1аяйтаргья, тхо фу де доахк наьха сагах из йоаг1аяь. Зоахалол деча дийнахь беррига коара а, кхы дукха гаргара бараш а гулбелар тханцига, цхьаццанешка д1а а хайтадар, цхьабараш шоашта хайна а баьхкабар. Баьхка хьакхаьчар зоахалола боаг1араш, чубаьха хоза 1оховшабир уж. Б1аь шерага кхаьча воккха саг вар тха тайпана дукха хийра а воацаш, лела дика могаш вацар из, бакъда хьаькъала талханза вар. Чехка бидарка яхийта хьавоалавайтар из тха даьвошас, жоп цунга далийта деза, хозаг1а а товргда, цунна дика а хетаргда, - аьнна. Дуа х1ама чудихьар, бисмал деша аьлар шун т1а б1арг кхоабаш латтача тха даьвошас. Т1аккха саббаре йист хилар маг1а ваг1ар шийна юххе эг1ахьа ваг1ача, тхьовра бидарка яхийта воалаваьча коарча воккхача сагага, цхьаккха дараг1а маг1а вала ца тугаш эг1ахьа 1охайнавар из ше гаьнна цул воккхаг1а воллашехьа, бокъо яц хьаша эг1ахьа хоаве, фусам-да маг1а ваьлча малейкаш арадоал аьнна ма дий, аьнна. Хьашас хаьттар: "Оаха фу леладу хой шоана-хьааьлча ховргда-кх жоп делар фусам-дас, безаме вела а къежа. Тхо даьхкад хьанехка йо1, са даь ц1и а яьккха, еха манехка во1а, оаш луча жопага хьажжа шу а дуаргда. Цу г1улакха ше хьавийхалга дика ховш волча воккхача саго жоп да шоана аьлар. Цигга хьаьшех цхьанне хьадаьккха мехко оттадаь урдув 1одиллар. Т1аккха ду1а а даь моттиг беркате а йийца, х1ама а диаь, болхаш даьгеи, наьнагеи ловца а баьккха, бахар хьаьший. Иштта йийхар со.\nЗоахалол хинна кхоалаг1ча дийнахь вера тханцига са маьр-да, шийца новкъостий а болаш. Москалаш а котамаш а йоаяь, ч1оаг1а г1улакх дир царна, болхаш пезг-маьчеш а ц1енйир, дикаг1а дола йовлакхаш а делар. Водаш нана юстара а яьккха цо аьннадар кастта маьрвежарий бахкийта лаьрх1а да тхо. Хьала-1о а хоам а хинна баьхкар маьрвежарий. Совг1ата сона хоза х1амаш а яхьаш, 1а1 а дахьаш. 1а1 фу дар аьлча, корсамах яле а кхыча гаьнех яле а хоза дукхаг1а х1амаш 1оохкалургйолаш кеч а яь, ши эрш хиллал лакха а йолаш га яр. Цунах 1оухкар 1ажаш, кхораш, ч1оракаш, конфеташ, печеньеш, иштта кхыдола а х1амаш. Уж шеярг нийсйора цу т1а хьалетай аргдолаш. Из 1а1 дахьар кхоачараг1а волча маьрвошас, говра т1а а хай, аьтта гона т1а а оттадай, лакхера аьтта кулгаца хьа а лаьце. Шоллаг1а вола говра баьрий хулар уллув г1олла воаг1аш из лоравеча хьисапе. Бахача юрта болхаш хилча говр шиннел дукхаг1а хилацар, болхараш дукхаг1а бале а, дукхаг1а йолча хана пхеннега кхаччалца хулар маьрвежарий, дукхаг1а хила йиш в1алла яцар, х1ана аьлча, маьхко яь ва1ад яр из, цу ханарча наха кхоачаш дика а йора. Ураотта декхарийла мел вар ура а этта хоза г1улакх дир са маьрвежарашта. Иштта хьаьший баьхка моттиг нийсъялча оалар тха дас (Дала гешт долда цох, дика къонах вар) мело ма елаш со хьовза везаш болх мичаб ер, эшар д1а а деха вайна хьаьший бехк а ма хилийта. Х1анз а 1ийнзар из юстара. Говрашта г1улакх даьдий, аьнна, хаьттар цо. Цун къамаьл д1ахеза хьат1а а вена кхелета волча к1аьнко аьлар: "Аз тхьовре нувра бохкараш а мелдаь, гоаламаш багара хьа а яьха шортта фуъ а, доакъар а дилла д1аовттаяьй уж вай бежа-карта. Цкъа а шозза а чуйола аьнна маьрвежараша саг вайтача сихлуш яцар со хьаьший болча яха. Боккъала дар аьлча, ма кхайканге чуяхар цуморча моттиге цхьа хоза лоарх1аш а дацар. Юххера а хабар дера хьаьший х1ама хьа ца эцаш баг1а аьнна, г1улакх кхы га йиш йолаш дацар. Царна г1улакх деш лела дийтта шу даьнна тхоай даьвеший йи1иг хьалха а яьккха чуяхар со маьрвежарий болча.\nОззалуш моаршал а хаьтта, х1ама хьа ца эцаш х1ана даг1а шо?, - аьнна, шун т1а г1улакх де эттар со. Царех воккхаг1ачо аьлар: "Хьо хьаярга хьежаш даг1а, х1анз 1оха еза тхоца, г1улакх д1арча йи1иго дергда, аьнна, соца д1ачуена йи1иг белгала а йоаккхаш. Вай къаман эзделага диллача хьалбаьхкача маьрвежарашца 1охайча а ца хайча а мегаргдолаш дар. Нагахьа хьо йийхачун царца бехке саг хуле 1о ца хайча хозаг1а лоарх1ар, масала: воккхаг1а вола маьрвоша веча изморг нийслора наггахьа ц1аг1а з1амаг1а воша ца хилча, е маьр наьна веший во1 хилча. Царца ва а вар со йийхачун наьна веший во1, цудухьче со 1оханзар. Дика г1улакх а даь, чай дотта маьхкарий а чубига, зоахалолаш дувцийташ са а къийрдийта, юххера пандар чубера. Пандар чубеначо аьлар: "Боккхийча наха йоах, халхар-ловзар ма дувца, д1ахо шоашта товчча тайпара ашараш а йоахийташ сакъерда. Цу мо лоадам боацача г1улакха, цхьа саг йодаш-йоаг1аш моттиг ца хилча айданна г1улакх ца хилча бакъахьа хетар тха даьна, сов белгала хила мегаргвац яхаш. Дукха бийсанга чу ца болхаш ханнахьа бахар хьаьший. Маьрвежарашта де декхарийла мел дола г1улакх дир царна, йовлакхаш а делар, говрашта байракхаш а ег1ар, иштта хоза накъабаьхар оаха хьаьший.\nЦул т1ехьаг1а наггахьа маьрвежарий а каст-каста захал а воаг1аш ха яьлар. Юххера бийса йиллар. Фу эш-мал эш хьажа венача захалга са дас аьлар: "Укхаза хьаг1ерта везац хьона, хьай ц1аг1ара г1улакх в1ашт1ехьадаккха мара. 1а мелла дукха х1ама дараг1а оаха цхьа х1ама хьаэцаргдац, тхоай йолча таронца кеч а яь, йо1 маьре яйтаргья. Хьа дезал ма хулий царех хьай ц1аг1а хьай хьашт дар в1ашт1ехьа даккха пурам да хьона. Элчано ма аьннадий (1алейхий салат вассалам) "Кхалсаг шийгахь беркат дукхаг1адар малаг1а я аьлча, йоалаеш къа к1езигаг1а хьийгар я". Хоза шортта йолча таронах х1амаш а ийца кечйир со дас-нанас. Маьрц1аьшта дахьа совг1аташ а кечдир. Совг1аташ пхеннега кхаччалца хулар: Маьрдаьна мет-поартал хьора, маьрнанна е шовлакх е гурмали хьора, маьрвешийна аькха петара палчакх хьора, маьрюшийна несас дихьаь чокхий дутар. Маьрдаь воша хилча цунна а хьора совг1ата лаьрх1а моллаг1а цхьа х1ама. Кхы дукхаг1а дахьа бокъо яцар. Дийна болаш маьрдаь-да, маьрдаь-нана, иштта маьрнаьна-да, маьрнаьна-нана хилча царна саг енача фусамдаьша ц1аг1ара х1ама лора. Йилла бийса а ди а хьакхаьчар. Сецца г1айтта кагийча наха дулха яьш кхаэхкар. Хьааха болабелар нах. Г1улакх деш лелача наха, х1а аьнна пхи саг в1ашаг1а ма кхийтте дахчан оаркхо чу дулх, хьалт1амаш чу а дилле юкъе берх1а кад 1очу а оттабай 1оховшабора х1ама даа нах. Дулх диаь баьлча мезамоти, маьккхи оттадора наггахьачан чай а лора. Делкъа ха хуллаш баьхка хьакхаьчар замеш, хьачухозаш къамаьлаш дар: "Хьаьший г1улакх доаллашехь, нускал йистедаккха яхаш. Замелха баьхкача мехкарий тхьамада йола йо1 чуйоалайир со йолча ц1аг1а. Дукха ха ялалехьа коарчам дайтар заме йо1ага цу лакхе вай йийцача тха несий вешийгара. Иштта цу ковна бехкег1а волча сагагара дохьийтар заме мехкарашта хьалха яьнна енача йо1ага коарчам. Коарчама лаьрх1а чуденар дар, шалта к1ал улладу урс, даьре йовлакх, дошо пхи сом. Заме йо1о фу де дезаш дар аьлча, ше цу коарчамах а, из хьадайтача з1амигача сагах а яше цу т1а йовлакх 1от1а а дилла д1аарадахьийта дезаш дар, укхо чаьхка шийгара дошо тума 1от1а а дилла, йовлакх 1от1а а ца дуллаш д1аарадахьийтар. Из цо иштта дахьийтар ма1ан фу дар аьлча, са таро хьачул дикаг1а я, цхьан тарлургдац вай яхилга дар. Изморг а нийслора йо1 кура хилча. Х1а аьнна шийга заме йо1агара йовлакх а доацаш коарчам юхаденалга хайча, чехка мехко оттадаь латташ дола урдув 1от1а а дилла, дошо ахчанца, юха чудахьийтар цо из коарчам заме йо1 йолча. Х1анз кхы совнаг1а дар лело дезац, моллаг1а яха мегаргйолаш визза к1ант ва аьлнна. Т1аккха хаьнаг1а улла воатагара ц1окаг1а баьча боккъала хозача т1ормигачура йовлакх хьа а даьккха, цу т1ормигачура хьаийца французски духи а теха, коарчама т1а из йовлакх 1от1а а дилла д1аделар заме йо1о из корчам, из д1ай - хьай кхухьаш лелача малейк мо хозача йи1игага. В1ашаг1акхета мегаргдолаш тара-м да шо, Дала в1ашаг1атохалда шо, аьнна, даггара ела а енна, чаьхкка д1аяхар из йи1иг. Хоза юкъе лаьттача йи1ига баркал а аьнна з1амигача саго аьлар "Цу йи1игага, хьайна хала дале а ц1аькха чу а яха ала цу заме йо1ага са ц1ераг1а, кастта гургда вай къамаьл а хургда аьле. Т1аккха-м 1овдала яр хьона со уж мо доа хабараш д1ай-хьай кхухьаре, мишта воалийт хьо мо воа к1аьнк карара, аз-м тхьовре а хьо сай ма лаьрх1авий, - аьнна, даггара ела а янна ц1аг1а д1ачуяхар из йи1иг. Иштта уж хьувзашехь чехка кийчйир со. Даьре чокхий а дийха, туркий фаз а тилла. Хьалхашка чокхех дотош а дехка, юкъах дошоца кхаьла дото т1аьхкар а хьоарчадаь. Хабар чудера нускал йистедаьннадале арадаккха з1амига саг чувоаг1а аьнна. Хийцца со латтача ц1аг1а чувера берашха з1амига саг. Х1а! Хьа укхазара г1улакх даьннад. Д1арачар хьо лартт1а т1аэце шерал хьалха е ц1а гургдац хьона, - аьнна са кулг а лаьца из д1аволалушехьа (ч1оаг1а айхьаза саг хулчоа тара вар из) иштта вола саг харжа а харже вохийтар нускал арадаккха. Цу сахьате го бир цунна исташа, цар аьлар: "1а мо хабар дийцараш нускал дига меттале шоаш берзана ихаб хьона укх морча меттера, цкъа боккхача исташта каракховда хьо хьай чокхий цхьалхадалар хьайна ца дезе. Иштта венача сага хийла к1од техе е урс хьакхе т1аювха х1амаш этт1айора, бакъда иззамо дола г1улакх дергдоацаш цу белхага дика хьажалахь, аьнна, тхьовре т1адилладар тха дас ший юшийна. Цун йист хила кхелехьа исташка, кисара бели мо 1ажаг1а бохча хьал а даьккха, цу чура хьа а доахаш ахча делар цо д1а юстаро баг1ача исташта. Т1аккха аьлар тха даь юшас: "Ер-м ахчанца никъ а буллаш г1оргволаш ва, укханга х1ама ала йиш яц". Кхы саг йист ца хулаш тхо ц1аг1ара д1аарадаьлча уйчен юххе уйт1а хьаэза латтар ши говр йоалла тачанка. Замаьлха баьхкарчарех ши саг а заме йо1 а тачанка т1а д1ат1ахайра, т1аккха со д1ат1а а хоаяь, ваха ши чемодан яхьаш хьа а вена уж тачанка т1ехьашка 1ооттайир, ше говраш лахка 1охайра.\nГеттара хоза кечъяь яр тачанка. Чу 1ойилла уллар инкала тхах яь ферта, г1андаш т1а дадар нах 1оховшаргболаш дахка бес-бесара истингаш. Из в1алла х1ама а доацаш хоза кечъяь яр говраш, дотоца кхаьла танакхаш, дирсташ а йоахкаш, танакхех 1одадаш к1овжамаш а долаш. Кач хьерчача аьса таьх ухкар чан м1араш, турсаг1а яьха вордангаш, наькха т1а 1от1а а кхоачаш дадар чиллана хьоасах даь к1овжамаш, говраш лехкачоа бе йоаллар иштта 1алаьмате хоза кечъяь шод, лийга когах баь шодакъаж а болаш. Наггахьа фега лостаюра цо из шод, тепча техача мо тата дайташ, т1аккха говраш геттара сиха йовдар, багенаш а г1овттаяй, кортош ураг1а а дег1е, цу ханна михо ловзадеш б1аргагора кач 1одада к1овжамаш. Говраш чоабола йолхар в1алла дом а ца боакхаш. Лаьрхх1а харже йожар цуморча метта водаш хилча уж мо чоабол йола говраш ворда чу баг1ача наха сапарг1ата хургья аьле. Тхона т1еххьа йоаг1ар замелха баьхка маьхкарий т1абаг1а фаэтон. Иштта тхо долхаш хьалхашка баг1ачарех цхьанне аьлар хохкаялча мо, цхьа тейжа йода, хоза сибат дола лоа мо к1ай говр белгала а яьккха: "Д1ахьажал мишта хоза йода из говр, мел дом а баьккхаб цо шийна т1ехьа, иштта дом айбу цу йорг1а йолча говраша", аьнна, т1аккха т1атехар цо "из фуд аьлча, йорг1ача говраша цхьан оаг1орахьара когаш цхьаттара лувз, пайдана хьалий а ца деш, текхадеш мо, цудухьче т1аваг1ача баьречоа атта а хул уж, царна т1ехьа дом г1увттар бахьан а из да". Барх1-ийс баьрий кхы а вар замешца. Хаьхке гаьна д1ахьалхабоалар уж, юха т1абоаг1ар, т1аккха фаэтона т1а баг1ача замаьлха баьхкача маьхкарашта т1а а бахе бегаш бора. Иштта хоза д1акхаьчар тхо са хургдолча коа. Нускал доаг1а аьнна яь хоза кийчо яр. Духьалбаьхкача маьхкарех цхьанне са кулг а лаьца т1ера 1о а яьккха д1ачуйигар. На1ара лохе дадар нув-истанг, аьтта кулгаца хьаийца уж д1аюстара оттадаь со йоаллашехь, 1от1амохкабир сона б1арех, шоколадех, шекарах бизза бола кад, уж шедар бераша хьалохьадир, со ц1аг1а д1ачуйигар, из дар нана ц1а. Ара-коа ловзар доладелар, къаьстта йо1, з1амига саг доалаш а хулар халхар, цхьатарра дуккха маьхкарий а кагий нах а халха боалаш хулар халхар. Цхьа иттех минут цу ц1аг1а а яьккха, хьаьша ц1аг1а йигар со, ловзар а дукха д1аьх ца луш сецар. Из шедола г1улакх вай къаман 1адата чудоаг1аш дар. Дукха кагий нах, а маьхкарий а бар цу ц1аг1а. Маьхкарашта маг1а яг1ар тхьовра замешта хьалхаяьнна со йига ена йо1. Из цучу йолга а хайна, шийца новкъост а волаш чувера цунга корчам дайта з1амига саг. Шоашта хьалг1айттача наха баркал а аьнна, сох ловца баьккха, маг1а яг1ача йо1а гаьна воацаш 1охайра из.\nЙо1 ураэттар. Из хоза д1акхета а еш ший цунца безам болга д1ахайтар з1амигача саго. Дика цунга ла а дийг1а аьлар йо1о: "Хьога ялла-м са ираз хургдацар, тха юртарча сага дас дош денна яг1аш я со, уж а бац кхы во нах. Черсий аьла мо саг ма вий хьо, харжжа нускал доаг1аргдолаш, хьайна кхычахьара оамал бе.\nЗ1амига саг саца лаьрх1а вацар. "Хьо аз деча къамаьла духьала еце, дош далар мара кхы урдув 1одилла йийха яг1аш а мичай хьо, д1аг1оргда вай, к1еззига г1иг1-биг1 а яьха шоаш д1асовцаргба хьона. Йистхилалехьа гуш дар йо1 эг1аза ч1оаг1а яхалга, цо аьлар: "Безамо саг тувлаву яхилга бакъ хиннад, х1анз вайна гуш да из, хьо мо волча сага тоам болаш къамаьл дац 1а дер, аз кхы тайпа лаьрх1а вар хьо. Вай дахалда багара туг кхоссаш миссел хала ца хеташ лерг ма яр со, из 1а яхар а даь, сай даьна цатовр ца де. Къамаьл цигга сацийталахь, со эг1аз а ца йохийташ! В1алла воха а ца вохаш з1амигача саго аьлар: "Йизза даь-наьна йо1 я, со раьза ва хьона, боккъала бехк ма биллалахь хьаькъал д1адахараг1а. бакъдар аьлча хьо мо йоа саг б1аргаяйча моллаг1а а тувла а лургва, - аьнна бегашца къамаьл д1а а дерзадеш. Из йо1 я а яр даккха г1алат доацаш тоам болаш саг. Юха а бехказлон мо аьлар з1амигача саго: "Йий хьа сона лаха саг?" Йо1о жоп делар: "Даьра я кхы дикаг1а йоацар-м, хьога хьажжа хилча къамаьл де бокъо яцар хьоца, фу яхь лоацаргья 1а тувлавеннача сагаца", - аьнна ца хьийзача. Дагайоаг1ий хьона тахан вайна шиннена юкъе лаьтта йи1иг. Иза-м боккъалдар аьлча хьона а, сона а раьза яцар 1а соца бегаш беш, ма хазарий хьона цо дийцар. Хьо цавовзараг1а хьога б1арг кхоабаш яр хьона из, геттара чехка хье гучавалалехьа хьоашал д1атассалахь цунца, хьелой т1ехьавусаргва хьо. Бегаш к1еззига 1оттар йолаш бале а гуш дар йо1о з1амигача сагца лоарх1ам белга. Хоза цу ц1аг1а мел волча сага баркал а аьнна, бегаш барах бехк ма биллалаш а аьнна бахар уж.\nД1ахо дувцар йоккхача саго: "Цу сахьате хаттар оттарг ма дий шунх х1аране, фу хилар цу з1амигача сагах аьнна. Цигара ара ма ваьлланге ший юша йолча а ваха, из йи1иг хьа а йоалаяйта, цунца къамаьл а даь, шойла раьза а хинна, дукха ха ялалехьа, йийха а йийха, доккха той даь ц1а а йоалаяь ваха хайра." Х1анз бац уж, пхи-ялх шу хургда уж кхелха (Дала гешт долда царна). Юхебиса шортта дезал ба цар дика а болаш. Цхьа к1ира доаллашехь хит1а яьккхар со, кагий нах а маьхкарий а гулбенна дахар тхо гаьна боаццача боаллача хьаста. К1удал йизза хьаь1аь шийла хий а дахьаш чудаьхкар тхо. Нускал хит1а даккхар бахьан фу дар аьлча, кхычахьара хьаена саг из йоландаь, цун хий дола моттиг мичахьа я д1ахайтар духьа дар из. Бакъдар аьлча из хьаст-м сона дика бовзаш бар, дукхаг1а йолча хана оаха хий кхихьаь моттиг яр из. Хийла хит1а дахача сакъерда нийслора тха цу хьаста к1аьнкашца бегаш беш. Х1ета хоза яр, эхь-юхь а дар, эздий цхьа дош хозаргдацар хьона е к1аьнкагара а е йи1игагара а, хоза са а къийрде д1ай-хьай къастар. Беззаме са а къийрда ханнахьа чубахар тханцигара нах.


Боннар (Йонна) — Википеди\n▼871 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБоннар (фр. Bonnard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна. Дозанашца йу Шени (Йонна), Бассу (Йонна), Бомон (Йонна). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Боннар_(Йонна)&oldid=5153435»


Ле-Мений-Фюге — Википеди\n49°04′11″ къ. ш. 1°05′57″ м. д.HGЯOL\nфр. Le Mesnil-Fuguet\nЛе-Мений-Фюге (фр. Le Mesnil-Fuguet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Aviron[d], Саканвиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Мений-Фюге&oldid=6864796»


1аламат ч1ог1а къахьегна, шен байташкахь ма-яздарра «ша винчу халкъана хьанала ваьцна», шен букъа т1ехьа дуккха а диканиш дитиначех ву къоман яздархо. Дуккха а тоьшаллаш а ду цу хьокъехь цунна дина: 1едалан грамоташ, мидалаш, амма халкъан безаме, лараме кхочуш цхьа а совг1ат ду аьлла ца хета.\nГоьваьлчу поэтан-яздархочун 80 шо кхочучу суьйрене баьхкинера 1адизан довха дешнаш ала цуьнца белхаш бина накъостий, яздархой, хьехархой, студенташ… Мехала дара х1ораммо а 1адизан кхоллараллин некъах олу дош. Эхь-бехкан вуьззина волчу 1адизан юьхьа т1ехьаьжча а гуш дара цуьнан дог оцу адамашка болчу безаман токхенах дуьзна хилар.\nШа диначу диканаша юьхьк1айчу до адам заманан йохалла халкъана хьалха. «Ша санна болчу яздархойх дика дош алар, цуьнан говзар араяьлча боккха кхаъ хилар а дара Кусаевн дикачу амалех» – бохуш тошалла дира цунах дош олуш бевзаш болчу яздархоша Мамакаев Эдуарда, Киндаров 1абдуллас, Цуруев Шерипа, Яричев 1умара, Исмаилов Абус, Ахмадов Мусас, кхин болчара а. Къоначу хенахь «Пхьарматехь» хиллачу яздархошна г1оьналлин куьг кховдийначарех, церан кхолларалла телевиденин г1ирсашкахула халкъалахь йовзийтанчарех а вара иза. Иза хьаьнгахь а хуьлуш йоцу догц1еналла яра х1етахь а, х1инца а. Мах боцуш ю Кусаевн къоман литературин елла «Нохчийчоьнан яздархой» ц1е йолу гулар, иштта берашна а, баккхийчарна а язйина байташ, дуккха а мехала статьяш, дина гочдарш.\nДуккха а довха дешнаш элира 1адизан кхоллараллин а, дахаран-белхан некъан хьокъехь 1илманчаша Индербаев Гиланис, Бугаев 1абдуллас, Гадаев Вахас, Багаев Мусас. Концертни декъехь Кусаевн байташ т1ехь даьхна иллеш д1аэлира.\nСамукъне а, сирла а цхьанакхетар хилира кхунах, иза гуш дара зал чохь болчеран екхаеллачу яххьашка хьаьжча. Цаьрца цхьаьна йоккхаеран дакъа кхаьчначарех яра х1окху мог1анийн автор а. Кхин цкъа а Даггара декъалван лаьа яздархойн ц1арах а, къоман ц1арах а лераме 1адиз! Дала кхин а дуккха а маьрша-могуш латтавойла хьо вайн къоманна а, дуккха а шерашкахь хьанала хьайн халкъанна къахьега хьуьнар а, могашалла а лойла хьуна Дала! Халкъан дуьхьа ваьхнарг цкъа а Замано вицвийр вац!


Пачхьалкхан Шатлакхан Илли ПалестӀина пачхьалкхан\nПалистинан истори хьалх заман чур дуьнахь йовзаш ю, Ӏосманан Пачхьалкх йохийна чул тӀехь Европан пачхьалкхаш массайт агӀор декънера Палистинан латт. Ингал мохко шен кер бахна чол тӀехь Палистинан мохк, палистинашкара латтанаш хьа дехна жуьктишна дӀас дел, цу латта тӀехь ша жуьктийн мохк «Израил» кхол йалла аьлла дунена дӀа кхайкханера.1948 шарахь ингалхош амеркахош накъостал деш жуьктийн мохк кхуьллина аьлла палестинан латтанаш тӀехь чӀагӀо йин жуьктийн мохк кхуьллина. Цигар дуьнахь жуьктийн гӀуллакх хьалха декхин палистианаш шайн латтанаш доцуш битна. Цу хен чу дуьнахь палистинхош шай мохк мокъ бакха луаш леттуш бу, цан тӀехь йеш йокх харцо жуьктиш и цера европер накъосташ палистинашка шай мокха ца кхолийт луаш. Америкъ Штаташ а, Ингалхош, Парансхош жуьктишан уоза безам беш Палистинан мохк маьрша мохк ца лору, кхин дӀа йолу дунан пачхьалкхаш Палистинан Мохк къаьстин маьрша мохка лоруш бу. Палистинан махкахь ю уггара йеза лерийн кхоълох гӀала Къудс-ГӀала (Йерусалим) Ислам дин чохь. Палистанан махкахь ду кхоъалгӀа деза междиг Масжид Аль-Акъса, кхиъ Къуббат Ас-Сохра бохуш долу междиг Хаттаб кӀант халиф Ӏумаро дайтин междиг ду из.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПалестӀина_пачхьалкх&oldid=859166»\nТӀаьххьара хийцам бина 2015, 7 август 22:44