Цара Iалам хаздо\n4 мая в 17:33 (2010 г.)\nТIееъначу бIаьстено дерриг Iалам самдаьккхина. Дитташа а, зезагаша а заза хецна, буц сенъелла. Массарна а оьшуш долу Iуналла деш го вайна арахь «Зеленстрой» муниципальни унитарни предприятин комбинатан белхалой. Паркашкахь, скверашкахь, некъан йистошкахь синтарш а\_дуг1уш, зезагаш дуьйш а, кхиош а ду цара. Дукха хьолахь и болх беш берш зударий бу. Ненан бере санна, Iаламе безам ца хилча балур болуш болх а бац иза. Зезагаш а, дитташ а девзина ца Iаш, церан мотт хаа беза Iаламца гергарло долучарна. Царна хи маца деза, уьш маца шелло а, йовхо сов маца йолу а. Олуш ду, муьлхха а зезаг, ша хьаьстича, деллало, олий. «Зеленстрой» белхалоша тIаламца леладаре терра, дан а ду Соьлжа-ГIалара 1алам исбаьхьа. Зезагаш лелош берш, дукха хьолахь, доккха зеделларг а долуш, зударий бу. Суртдиллархочо дуьллу сурт санна говза а, исбаьхьа а клумбаш йо цара. Цу тIе дуьйш долу зезагаш беснашца юх-юххехь товш дерш къастадо, цул сов, тидаме оьцу массо а церан лазам. ХIокху деношкахь бара «Зеленстрой» комбинатан белхалой 1-ра Май тIекхачале жигара къахьоьгуш. Кхечу регионашкахь зезагаш а, синтарш а дIадер май баттахь бен долалуш дацахь, вайн республикехь дуьххьара алцIензIамаш (тюльпанаш) дIадийра 22-23-чуй мартехь. Уьш 20 эзар зезаг дара. Нохчийн Республикан Конституцин денна лерина шатайпа совгIат дара иза махкахошна «Зеленстрой» организацис динарг. Кадыров Ахьмад-Хьаьжин цIарах йолу проспект а, сквер а, журналистийн сквер а, гIалин администрацин хьалхара бошмийн дакъош а кхелира цара цIечу а, можачу а алцIензIамашца. Цу декъехь болх кхибеш бу зезагашлелорхоша. Уьш дерриг а кхечу республикашкара чудохьуш ду: ГIебартойчуьра а, Къарачойн-Чергизера а. «Зеленстрой» комбинатан коьртачу инженера Гакаева Зураа ма-дийццара, вайн махкахь зезагаш кхиош 4 теплица бен яц, цигахь дуьйш дерш цхьана шарна дуьйш долу зезагаш ду. Уьш эзар зезаг ду. Теплицаш кхин а сов хир яра, цаьргара 2004-чу шарахь латта схьадаьккхина цахиллехь. 2008-чу шарахь Ханкалахь латта делла шайна, амма ахча ца хиларо стохка бен цу тIе дерза йиш ца хилийтина шайн, бохура Зураа. ГIалин Администрацино луш долчу ахчанах «Зеленстрон» куьйгалхой синтарш эца лерина бу. Цкъачунна билгалдаьккхинарг 1239 синтар ду. Уьш дIадуьйр ду некъан а йистошкахула. Уггар хьалха ден ца делларш дIа а дохуш, керланаш дугIуш болх бийр бу белхалоша. Хууш ма-хиллара, уьш стоьмийн синтарш дац. Уьш декоративни дитташ ду: хьех (липа), лега (клен), наж (дуб), каштан, Iаьржа бIар. Цара чан тIеоьзна ца Iаш, арара гIовгIа а лахйо. Кхушара дIадуьйчу дитташна тIе багрянис а кхетар ду.\nВайн махкахь хазалла кхуллуш йолчу комбинатан куьйгалхо ву Абдулаев Ахьмад. Балхана сагатдеш а, коллектив кхиамашка кхачо хьелаш кхуьллуш а схьавогIу иза. ТIом уггар марсабаьлла хан яра, Ахьмад хьалхалера белхалой схьагулбан араваьлча.\nЦо уьш гул а бира. Iаламца дахар доьзна нах бара уьш. Муьлххачу а меттигах а, къухдаьлла лаьтташ елахь а, дIатесна латтахь а, йоццачу хенахь, бIаьргана ган тамехь йолуш, хазалла кхуллу цара. Вайн республикан Президента Кадыров Рамзанан «Нохчийчоь Россин Федерацехь уггар хаза регион хир ю», – боху дешнаш чIагIдо «Зеленстрой» комбинатан коллективо.\nЦара къахьоьгу Iалам хаздеш. Шайн дезачу деношна зезагашлелорхой Лорсановн проспектехь дIадийна 6 эзар спирей а, журналистийн скверехь дийна кримулаш а, маргариткаш а, Кадыровн проспектехь – комус а, вербена а, питона а, алисум а. Иштта, бай хила тамехь йолчу меттигашкахь газонаш йина. ЦУ тайппана вайн урамаш, проспекташ, бошмаш, сквераш хазъеш схьабогIу «Зеленстрой» комбинатан белхалой.


Мыльники (Сарапулан кӀошт) — Википеди\n56°25′18″ къ. ш. 53°44′26″ м. д.HGЯOL\nМыльники (Сарапулан кӀошт)\nМыльники картан тӀехь\nМыльники (оьрс. Мыльники) — Российн Федерацин Удмуртин Сарапулан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мыльники_(Сарапулан_кӀошт)&oldid=4637069»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 5 февраль, 09:48.


I ЭТАП КУБКА МИРА ПО СКАЛОЛАЗАНИЮ 2020 В МАЙРИНГЕНЕ (ШВЕЙЦАРИЯ). ВИД: БОУЛДЕРИНГ - I ЭТАП - 4sport.ua\nI ЭТАП КУБКА МИРА ПО СКАЛОЛАЗАНИЮ 2020 В МАЙРИНГЕНЕ (ШВЕЙЦАРИЯ). ВИД: БОУЛДЕРИНГ - I ЭТАП\nДата: 3 апреля 2020 - 4 апреля 2020\nМесто проведения: Швейцария, Майринген\nОрганизатор: Международная Федерация Спортивного Скалолазания IFSC\nI Этап Кубка Мира по скалолазанию 2020 года в Майринген (Meiringen, Швейцария).\nВид: боулдеринг - I этап\nIFSC Climbing Worldcup (B) - Meiringen (SUI) 2020\nArco Rock Legends The North Face коронавирус La Sportiva Competition Award Rock Master Festival боулдеринг скалолазание Лаура Рогора Laura Rogora Фудзияма Эверест Salewa Rock Award Гималаи Восхождение Мира на Эверест альпинизм Rock Master Непал Climbing Ambassador горы


Чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан кхо эпсар лаьцна Нохчийчохь\nМоскохарчу Пресненскан кхело сацам тIеэцна полицин ши подполковник, Ольшанский Виктор а, Андреев Алексей а, полицин майор Селезнев Павел а шина баттана лоцуш.\nНохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан Украинехь лаьттинчу векална Цицулаев Рамзанна дуьхьалдаьккхинчу гIуллакхан хьокъехь лецна уьш. Цицулаев бехкево стаг лачкъорна а, талораш дарна а, полисхочунна тIелатар дарна а, хьарамлонаш лелорна а.\nЛацале хьалха кхуьй а болх беш хилла Оьрсийчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан зуламаш толлучу декъехь. Иштта шина баттана цIера аравалар дихкина кхи а цхьана Цицулаевн декъахо хиларца шеконашца латточу Солталиев Мансурна.\nТалламчийн версица, оцу бехкебечу полисхоша дакъалаьцна 2014-чу шарахь бизнесхо Закриев Iела лоцуш. Иштта 100 миллион сом цуьнгара даккха а гIиртина уьш. Изза бехкаш тIетоьтту Цицулаев Рамзанна а. Цуьнан адвокато Бекаев Мухьаммад-Арефа бакъ ца до ша Iалашвийриг оцу зуламашна гунахь хилар.\n2014-чу шарахь лаца кхайкхийра Цицулаев Рамзан. ТIаьхьо иза Оьрсйчуьра араваьллийла къаьстинчул тIаьхьа дуьненаюкъарчу лехамашка велира иза. Стохка гурахь лецира Цицулаев Украинера араволчу заманчохь.


www жкх в Череповце\nИщете www жкх в Череповце?\nИщете www жкх?\nwww жкх на карте Череповца


Вальместрофф — Википеди\nВальместрофф (фр. Valmestroff) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель. Дозанашца йу Дистрофф, Ельзанж, Басс-Ам, Кенигзмакер, Кентсиг. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вальместрофф&oldid=6725502»


Сообщений 991 страница 1020 из 1476\nhttp://watchout.rusff.ru/viewtopic.php? … p;p=6#p664\nhttp://monstrum.rusff.ru/viewtopic.php? … p=30#p1564\nhttp://homeostasis.rolevaya.com/viewtop … =12#p68367\nhttp://seadevils.rolbb.ru/viewtopic.php … ;p=7#p1632\nhttp://drinkbutterbeer.rusff.ru/viewtop … p=7#p85368\nhttp://nocensored.forum-top.ru/viewtopi … p=36#p3116\nhttp://justdoooit.rusff.ru/viewtopic.ph … =30#p20901\nhttp://gothictale.rusff.ru/viewtopic.ph … p=41#p9194\nhttp://neverdie.rusff.ru/viewtopic.php? … p=13#p1443\nhttp://lostgeneration.f-rpg.ru/viewtopi … 56#p370346\nhttp://elvenpath.rusff.ru/viewtopic.php … ;p=36#p887\nhttp://wrathofthevillains.rusff.ru/view … p=4#p58539\nhttp://sc.roleforum.ru/viewtopic.php?id … =64#p59275\nhttp://postfactum.rusff.ru/viewtopic.ph … 18#p112726


Евлой Заьлмаха: «Ишколаш йол-йолча увттаеш йола карташ берий кхерамзле 1алашъяра духьа деш дарий дакъа ларх1а доаг1а»\nГлавнаяХоамашЕвлой Заьлмаха: «Ишколаш йол-йолча увттаеш йола карташ берий кхерамзле 1алашъяра духьа деш дарий дакъа ларх1а доаг1а»\nОпубликовано 12 апреля 2018 г .\nИшколе даха арадаьнна бер увзадала дезаш дукха х1ама да новкъа. Х1аьта бер даь-наьна б1аргк1алара даьнна ха ч1оаг1а теркалъе ма езий. Дешара заведенешца дувзаданна, целевой програма д1адехар кхоачаш а деш, моллаг1а а йодаш-йоаг1аш йола х1амаш лелача наькъашца яда ишколаш а деша дахале бераш ухаш йола учрежденеш а технически средствашца 1алашъяра дахача шера даь дукха х1ама да вай мехка.\nХ1анз укх сахьата Г1алг1айчен масса а йолча дешара заведенешка аьшка карташ, йовш-согаш сердал тела светодиодни светофораш оттаяь яьнний, кхыдола х1амаш даьд. Бакъда цхьайолча метте увттаяь карташ, богг1аш бола теркам т1абохташ увттаяьяц. Яндаре №2 йолча юкъерчадешара ишкола йихе иштта да из, масала. Карт-м оттаяьй, цхьабакъда ишкола 1от1абоаг1а г1ашхой никъ бисаб укхаза болх баьрий а меттигерча 1аьдала а терко йоацаш.\nБувцаш бола никъ ца хилар зийнад Г1алг1айчен Мехка Дас, Россе Президент хоржача дийнахьа ишколе вена нийсваннача. Парламента Спикера Евлой Заьлмахана, тахан ше юрта ваха нисвеннаволаш, уж кхоачамбоацараш теркалдейтад республика автодора кулгалхочунга Хаматханов Батырага, Наьсара района керте латтача Лотыров Исроапалага, нах бахача Яндаре керте латтача Падиев Исма1алага.\nПарламента Председатела къаьстта терко йир, тротуара к1ийле ч1оаг1а ца хилар, йикъ-йикъе нийслуш дола к1оагаш, бетона б1оаг1ий, тайп-тайпара кхыдола х1амаш г1аш долха бераш а боккхаг1а бола нах а г1ашхой наькъ т1ара а бувлаш машенаш лелача наькъ т1а хьат1абувлийташ хилар. Цо аьлар: «Карташ-м берий кхерамзле 1алашъе еш ма йий вай, цхьабакъда тротуар ца хилча из кхерамзле 1алашъяр дизза хилац. Динза даргдоацаш х1ама да из». Спикера яхачох, е гуш дола цхьацца кхоачамбоацараш дер деш баьхкарий мелал бахьан да, ишкола директораш шоай хана шоай берий кхерамзленах йола йоакхо йизза яь ца хилар бахьан а да.\nЛоаццача юкъа кхоачамбоацараш ц1ендаь д1адохаргда аьнна д1ат1аийцад региона наькъа предприяте кулгалхочо. Цо дувцачох, тротуараш ца хилча ца йола меттигаш белгалъяь а я, цига дер де болабу болх кхы хьем боаццаш болалургболаш а ба. Масала, Яндаре керда тротуар а машенаш сеца остановкаш а хургйолаш я шин дешара учрежденена йихе (№1, №4 йола ишколаш).\nПаламента Спикера къаьстта теркалду, деша даг1ача берий кхерамзле 1алашъяра ерригача республика дешара учрежденеш чуйолча г1ишлошта йихе наькъашца карташ хилар мел лоарх1аме да. Евлой Заьлмахана хаддаш аьннар дар: «Боккъонца бехктокхаме х1ама да из. Цудухьа укхаза дер, вай лораде г1ертараш бераш долга а ховш, дизза а лертт1а а ца дича даргдац».


Фессанвилье-Маттанвилье — Википеди\n48°42′45″ къ. ш. 1°02′48″ м. д.HGЯOL\nФессанвилье-Маттанвилье (фр. Fessanvilliers-Mattanvilliers) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фессанвилье-Маттанвилье&oldid=7843806»


Люси-сюр-Ионн — Википеди\nЛюси-сюр-Ионн (фр. Lucy-sur-Yonne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна. Дозанашца йу Крен (Йонна), Пуссо, Куланж-сюр-Ионн, Лишер-сюр-Ионн. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Люси-сюр-Ионн&oldid=5170376»


"Маршо" Радионан - 60 шо\nЗазадоккху-бутт 01, 2013\nГермани -- "Маршо" Радионан дуьххьара гIишло, Мюнхен,1953\n60 шо кхаьчна "Маршо" Радионан дуьххьара эфир тулгIенашка яьлла. Вуно мехала дара цо Оьрсийчуьрчу тоталитаран Iедалца къийсам латтор а, къаьмнийн кхетам демократехьа баккхар а юьхьараэцар. Дезчу денна лерина ду "Маршо" Радионан президентан Клоуз Кевинан къамел.\nКлоуз: "Ас дозалла до, «Маршо» Радионо дуьххьара шен болх болош, Советан пачхьалкхан бахархошна оьрсийн маттахь къамел динчу 1953 шеран Зазадоккху-беттан 1-чу дийнахь дуьйна схьа 60 шо кхаьчна хилар билгалдаккха тахана сайна сий кхаьчна.\nОха тхайгара бовха ларам дΙакхайкхабо хΙетахь оьрсийн меттан Радионан декъехь болх бинчаьрга а, шайн балхана мутΙахь а болуш, тахана къахьоьгучу журналисташка-профессионалашка а.\nИштта оха дΙакхайкхабо тхайн ларам, 60 шарахь бакъйолу, йозуш йоцу информаци йовзуьйтуш, бакъдерг леха къад ца луш, Оьрсийчоьнна а, дерриг дуьненна а адамийн бакъонаш, синкхетаман а, политикан а маршонаш хьоьхуш ехачу «Маршо» Радионан тулгΙенаш схьа а карош, тхоьца бехачу ладогΙархойн миллионашка а.\nОха ларам бо и болх тахана а беш схьабахьачу нехан, дош ло шуна, тхан ладогΙархой, сайтийн хьеший – уьш сийлахь-йоккхачу Оьрсийчохь миллионашкахь бу – тхешан болх тахана а, тΙейогΙучу заманахь а, шуьца дага а довлуш, эвсарбаккха а, тоьлла белхан кепаш леха а".\nМаршо Радион президентан къамел


БегӀзье — Википеди\n49°09′53″ къ. ш. 4°47′50″ м. д.HGЯOL\n11,67 квадратан километр\nБегӀзье (фр. Berzieux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу Мальми, КугӀтемон, СегӀвон-МельзикугӀ, Вьенн-ла-Виль, ВигӀжини.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БегӀзье&oldid=7813343»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 17:09.


Монтегю-ла-Бризетт — Википеди\nМонтегю-ла-Бризетт (фр. Montaigu-la-Brisette) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Тертевиль-Бокаж, Октвиль-л'Авенель, Сен-Жермен-де-Турнебю, Соссмени, Тамервиль, Ле-Тей (Манш), Видковиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монтегю-ла-Бризетт&oldid=5174212»


ЖигогӀ-е-ЛозгӀон — Википеди\n44°47′38″ къ. ш. 5°06′29″ м. д.HGЯOL\n35,27 квадратан километр\nЖигогӀ-е-ЛозгӀон (фр. Gigors-et-Lozeron) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.\nДозанашца йу Ла-Бом-КогӀниян, БофогӀ-суьгӀ-ЖегӀванн, Ле-Шаффаль, Кобонн, Комбовен, УгӀш, План-де-Бе, Суьз (ДгӀом), Вонавей-ла-ГӀошетт.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЖигогӀ-е-ЛозгӀон&oldid=7832110»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 01:43.


Доьхкарш (Хаваж Цинцаев) / Проза.ру\n- Ахь х1ун дай? Ас санна, хьай доьхка д1атаса ахь, - элира Дагас шеца юьрта тезета ван машена чухиинчу шен накъосте.\n- Вала воллу-кх и доьхкарш б1аьрга дахка ца дезаш, - ша Дагас аьлчунна реза ца хилар хаитира вукхо.\n- Хьуна дезахь а, ца дезахь а д1а ца тесча-м ца дола х1орш, - машен хьала а латийна, д1айолаялитийра Дагас.\n- Сай ког а, куьг а д1адихкича санна, цхьа дегаза хета суна и доьхка д1атесча.\n- Ца тесча, хьан к1ента хеннара бен йоцу цхьа мер1уьрг дуьхьал а йолий, юьхь т1ехь мел дерг охьадоккха-кх. Цара тухуш дола г1уда-м ас хьеха а ца до. Атта дац цулла а некъа бакъонаш а ца йохош лелар? Дера ду-кх… Т1аккха, цхьанна а дена несала ца воьду хьо, юьхь1аьржачу а ца х1утту, - дуьйцара Дагас лерина машен т1ам а хьовзош.\nГ1али юккъера ара а ваьлла схьавог1уш «Развилка» олучу метте кхечира х1ара шиъ. 1уьйре т1ех иккхинехь а, г1алин чуйог1уш, арайовлуш, шинна а аг1ор п1елг санна лелаш, дукха машенаш яра. Царна юккъера кхера машен схьа а къастина, шок а тоьхна, шен карара г1аж кхарна т1еерзийра ГАИ-н белхалочо. Т1аккха цу г1ожаца машен сацо еза меттиг а гайтира цо. Сих ца луш, некъа т1е юха а хьоьжуш кхарна т1е веара иза.\n- Ассалам 1алейкум! Инспектор ДПС сержант Магомадов, - аьтту куьг шен лергъюххе лецира цо.\n- Ва 1алейкум салам, жима къонах, - салам схьаийцира Дагас. – Х1оккхул дукха машенаш юккъера тхойша сацавар цхьа бахьана хир ду-кх хьан?!\n- Х1ара сан болх бу-кх иштта, - хье юккъе шад а х1оттийна, леррина машен чу хьаьжира сержант. – Кехаташ дуй вайгахь?\n- Кехаташ бохий ахь? Мацах цхьамма баьхчунний дайна, кехаташ-м хьаха дара вайгахь хьуна деззарш, - техпаспорт а, машен лело бакъо а корехула д1акховдийра Дагас.\nЦаьрга дикка хьажа а хьаьжна:\n- Страховка юй хьоьгахь? - аьлла хаьттира цо.\n- Страховка а ю, - шен накъоста голаш т1ехула д1а а кхевдина, г1утакхчуьра файл чохь долу кехаташ схьа а эцна, уьш а гаишнике д1аделира Дагас. - Кхи х1умма оьший?\nВист а ца хуьлуш кехаташка хьийжира сержант вехха. Т1аккха д1о дехьахь некъана пурх а ерзийна лаьтташ йолу шайн машенна т1е вахара иза. Машена чохь 1аш кхуьнан накъост вара, голаш т1е ноутбук а йиллина.\n- Х1а, бази чохь пробить дехьа х1орш, - аьлла, шен накъосте д1акховдийра цо Дагин кехаташ. Царна таллам бе бохург дара цуьнан иза.\nМашенна чохь верг, ц1е яьлча санна, ноутбук т1е п1елгаш детта волавелира. Д1асалелаш йолу машенашка леррина б1аьрг а бетташ, сержант а лаьттара. Иштта пхи-ялх минот елира. Дага шен машен чохь 1аш вара, х1орш лелла ца бовларна дог а эт1аш. Т1аьххьара а, куьзгана б1аьрг охьа а бахитина, мохь туьйхира цо ДПС белхалочуьнга:\n- Хьажахь, дукхавахарг, и сан кехаташ схьалохьа, хьуо ваьллехь!\nШайн машен т1е а вахана, Дагин кехаташ схьа а эцна, кхунна реза воцуш т1евеара сержант.\n- Аптечка юй хьоьгахь?\n- Дера ю!\n- Ц1ейойург юй т1аккха?\n- Иза а йолуш ю! Лаьтта х1оттош йолу аварийни хьаьрк а ю. Д1агайти хьуна?!\n- Ма гайта! Х1а! Х1орш ду хьуна хьан кехаташ! Некъ дика хуьлда.\n- Атта-м ца эли ахь иза! Дела реза хьуна а хуьлда.\n- Д1авало, д1авало! - кхарна дуьхьал даккха кхин х1ума ца карорна реза воцуш хилар гуш дара сержанта оьг1азечу юьхь т1ехь, багахь хаза къамел хиллехь а.\nМашен д1а а йолаялийтина,т1аьхьа мохь туьйхира цо, 1а1 ца велла:\n- И доьхкарш, шаьшшиъ чувожарна кхоьруш, тесна дара шуьшинна?!\nСвидетельство о публикации №220032200775


Дженива (гуо, Алабама) — Википеди\nДженива (гуо, Алабама)\nДженива (инг. Geneva County) — АЦШ Алабама штатера гуо. Центр – гӀала Дженива.\nинг. Geneva County\n1868 шеран 26 декабрь\n▲26 777 стаг (2015)\nКофе (гуо, Алабама), Холмс (гуо, Флорида), Дейл (гуо, Алабама), Хьюстон (гуо, Алабама), Джексон (гуо, Флорида), Уолтон (гуо, Флорида), Ковингтон (гуо, Алабама)\n1499 квадратан километр\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Дженива.\nЙиллина 1868 шарахь.\n26 790 стаг ↗26 793 стаг ↗26 815 стаг ↗26 969 стаг ↘26 727 стаг ↗26 777 стаг\nГуон майда 1487 км².\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дженива_(гуо,_Алабама)&oldid=5076473»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 28 июль 12:35


ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Клетка (маьӀнаш).\nАдаман цӀийн клеткаш (БЭМ)\nЦхьа клетка йолу хин буц Micrasterias radiata (дифференциалан интерференционин-контрастан микроскопи)\nБежанан мон чуьра Ophryoscolex тайпана инфузори (БЭМ)\nКле́тка (лат. cellula) — йерриг организмийн структурин-функцин хӀоттаран а, дахаран гӀуллакхан а йуьхьанцара дакъа. Ша хӀуманаш хийца а, ша йухаметтахӀотта а хьуьнар ду. Цхьаьна клеткех лаьтта организмах, олу цхьа клетка йолу организм (дукхаха йолу цхьалханаш а, бактереш а). Клеткийн хӀоттам а, дахаран гӀуллакх а Ӏамо биологин декъах цитологи олу. Кхин а дуьйцу клеткин биологех лаьцна.\n1 ДӀайелларан истори\n1.1 Клеткийн теори\n2 Клеткийн талламан хьесапаш\n3 Клеткин химин хӀоттам\n3.1 Оптикин микроскопи\n6.1 Муьран зорбанан арахецарш\nДӀайелларан истори[нисйе бӀаьра | нисйе]\nГук Робертан «Микрографи» жайнера тӀуьсан диттан хадор, 1635—1703 Клеткашна тӀаьхьара шира микроскоп лелош дуьххьарлера тидам. Иштта йолайелира клеткаш кхиаран теори.\nКлеткаш дуьххьара гина стаг хилла ингалсан Ӏилманча Гук Роберт (гӀараваьлла Гукан закон дӀаделларца). 1665 шарахь тӀуьсан дитт хин тӀехула дика хӀунда лаьтта хьажа гӀерташ, Гук хьежа волавелира тӀуьсан дуткъа хадорашка ша чӀагӀйинчу микроскоп чухула. Цунна гира, тӀус шортта кегийра хесашка бекъна хилар, цунна уьш тарйелира моз доккху мозийн накхийн улхех, цуо царех иштта ала а элира — инг. cell («улх»).\n1675 шарахь итальянхойн лоьро Мальпиги Марчеллос тӀечӀагӀдира ораматийн клеткийн хӀоттам, ткъа 1681 шарахь — ингалсан ботанико Грю Неемияс. Клеткех дийца долийра «дааран мут долу лоппаргах» санна. 1674 шарахь голландин говзанчо ван Левенгук Антонийн микроскопан гӀоьнца дуьххьара гира хин тӀадамна йукъахь «акхарой» — лелаш йолу дийна организмаш (инфузореш, амёбаш, бактереш). Кхин а Левенгука дуьххьара тидам бира дийнатийн клеткийн — эритроциташ а, эрасалхаш. Иштта, XVIII бӀешо долалуш Ӏилманчашна хаара, алсама даккхий дича ораматийн хуьлу улхийн хӀоттам, гира, тӀаьхьа цхьа клетка йерш аьлла цӀе тиллина, цхьайолу организмаш. 1802—1808 шерашкахь французийн талламхочо Мирбель Шарль-Франсуас хӀоттийра, ораматаш лаьтта клеткаша динчу хьесех. Ж. Б. Ламарка 1809 шарахь йаржийра дийнатийн организмаш а клеткех латтаран Мирбелан ойла. 1825 шарахь чехин Ӏилманчо Я. Пуркинес дӀабиллира олхазарийн стен зирхан хӀоъ, ткъа 1839 шарахь йукъайаьккхира термин «протоплазма». 1831 шарахь ингалсан ботанико Р. Броуна дуьххьара йаздира ораматан клеткин хӀоьънах лаьцна, ткъа 1833 шарахь хӀоттийра, хӀоъ ораматан клеткин ца хилча ца йолу органоид хилар. Оцу хенахь дуьйна хиира клетка кхолларехь коьртаниг чкъуьйриг ца хилар, ткъа чохь йерг хилар.\nСтоьман дрозофилин (Drosophila melanogaster) эмбрионан хӀоьънийн митоз\nКлеткийн теори[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: Клеткийн теори\nОрганизман хӀоттаман клеткийн теори кхоьллира 1839 шарахь немцойн Ӏилманчаша, зоолого Шванн Теодора а, ботанико М. Шлейдена а, цунна чудагӀара кхо хьал. 1858 шарахь Вирхов Рудольфа йуьзира иза кхи цхьаьна хьолаца, амма цуьнан ойланашкахь дара цхьа могӀа гӀалаташ: иштта, цунна хетара, клеткийн вовшашца гӀийла уьйр йу, хӀора а «ша-ша» йехаш йу. ТӀаьхьа бен гучу ца даккхаделла клеткийн система дийна хилар.\n1878 шарахь оьрсийн Ӏилманчо И. Д. Чистяковс дӀайиллира ораматийн клеткашкара митоз; 1878 шарахь В. Флемминган а, П. И. Перемежконс а карайо дийнаташкахь митоз. 1882 шарахь В. Флемминга терго йо дийнатийн клеткийн мейоз, ткъа 1888 шарахь Э. Страсбургера — ораматийн.\nКлеткийн теори хӀокху заманан биологехь коьртачех цхьа ойла йу, иза хилира йухатохалур доцу цхьаалла дерриг дийначун, эмбриологи, гистологи, физиологи дисциплинаш кхиаран бух хилира. Тахана теорис шена чохь латтадо иштта чӀагӀдарш:\nКлетка — йерриг дийна организмаш йаржаран а, кхиаран а, йахаран а хӀоттаман йуьхьанцара дакъа ду. Клеткин чохь бен дахар дац.\nКлетка — дийна система, цунна чохь йу дуккха а вовшашца уьйр йолу дакъалгаш — органеллаш.\nТайп-тайпана организмийн клеткаш хӀоттамца а, коьртачу амалшца а тера йу, йукъара схьайалар ду.\nКлеткаш тӀекхета уьш йекъайаларца, церан ДНК репликаци йинчул тӀаьхьа: клетка — клеткех.\nДукхаклеткийн организм — хьесийн а, меженийн а системех цхьаьнатоьхна дуккха а клеткех хилла система, шайна йукъахь йихкина йу гуморалан а, нервийн а регуляцешца.\nДукхаклеткийн организмийн клеткашкахь оцу организман генетикин материалан цхьатерра йуьзина фонд йу, и материал гучуйаккха йерриг хила тарло потенцешца, — амма къаьста шеш йолу генийн экспрессин (белхан) тӀегӀанца, цуо йалайо уьш морфологин а, функцин а тайп-тайпаналле — дифференцировке.\nШеш долчу хьелийн барам а, формулировка а таханлера клеткийн теорехь тайп-тайпана хьосташкахь къаьсташ хила тарло.\nКлеткийн талламан хьесапаш[нисйе бӀаьра | нисйе]\nДуьххьара клеткаш ган аьтту ца белира оптикин (серлонан) микроскоп йичий бен. Оцу хенахь дуьйна микроскопи йу клеткаш талларан ладаме хьесапех цхьаъ. Серлонан микроскопис, гӀийла йолушехь, таро йора дийна клеткашна тӀехьа терго йан. XX бӀешарахь йира электронийн микроскопи, цуо таро йелира клеткийн ультраструктура Ӏамо.\nКлеткийн а, церан дакъойн а функцеш Ӏаморхьама леладо тайп-тайпана биохимин хьесапаш, масала, препаративан (дифференцин центрифугированин хьесапца фракцеш йар) а, аналитикин а. Экспериментийн а, практикин а Ӏалашонна леладо клеткийн инженерин хьесапаш. Дерриг хьехийна хьесапаш лело таро йу клеткийн оьздангаллин хьесапашца цхьаьна.\nКлеткин химин хӀоттам[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: Клеткин химин хӀоттам\n1 тоба (98 % кхаччалц) (органогенаш)\n2 тоба (1,5—2 %) (макродакъалгаш)\n3 тоба (>0,01 %) (микродакъалгаш)\n4 тоба (>0,00001 %) (ультрамикродакъалгаш)\nОптикин микроскопи[нисйе бӀаьра | нисйе]\nОптикин микроскопо объект йоккха гойту чухула серло йолу куьзганийн бӀаьргийн сери бахьнехь. Максимум йоккхайар хуьлу 1000-за сов. Кхин а ладаме амал йу къастар — къаьстина бевза шина тӀадаман йукъара меттиг. Къастаро цӀена гайтаран амал гойту. Оцу барамо доза туху серлонан тулгӀенан йохаллина, уггаре йоцатулгӀенан серло лелийча а — ультрацӀexo-сийна — кхача ца ло 200 нм къастаре бен; и къастар кхечира XIX бӀешо чекхдолуш. Оптикин микроскоп бухахь терго ян йиш йолу уггаре кегийра структураш йу, митохондреш а, бактереш а. Церан асанан барам бу 500 нм гергга. Амма 200 нм жима барам болу объекташ серлонан микроскоп чохь го, нагахь цара серло тохахь. И башхалла лелайо флуоресцентан микроскопехь, нагахь клеткийн структураш йа шеш схьаэцна белокаш уьйр тосу башха флуоресцентан белокашца йа флуоресцентан билгалонаш йолу антидогӀмашца уьйр йелахь. Оптикин микроскопан гӀоьнца даьккхина суьртан дикаллин, Ӏаткъам бо контрасталло — иза тӀетохало, тайп-тайпана хьесапашца клеткаш басарйеш. Дийна клеткаш Ӏамош лелайо фазин-контрастан, дифференцин интерференцин-контрастан, ӀаьржацӀенкъан микроскопи. Конфокалан микроскопаш таро ло флуоресцентан суьртийн дикалла тойан.\nОптикин микроскопин гӀоьнца даьхна суьрташ\nParamecium aurelia (сирлацӀенкъан микроскопи[en])\nДиатоман хин бецаш (ӀаьржацӀенкъан микроскопи)\nБеснин эпителин клеткаш (фазин-контрастан микроскопи)\nNuclearia thermophila (дифференциалан интерференцин-контрастан микроскопи)\nБактерийн, ораматийн, дийнатийн, жӀаьлин нускалийн клеткийн хӀоттам бустар\nКлеткин химин хӀоттам\nКлеткаш йоцу система\n↑ Ченцов Ю. С. Введение в клеточною биологию: Учебник для вузов. — 4-е изд. перераб. и доп./ Ю. С. Ченцов. — М.: ИКЦ «Академкнига», 2004. — 495 с.: ил. ISBN 5-94628-105-4\n↑ ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса йац; тIетовжаран alberts йоза йаздина дац\n↑ ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса йац; тIетовжаран campbell йоза йаздина дац\nБулдаков Л. А., Калистратова В. С. Радиоактивное излучение и здоровье. — М.: Информ-Атом, 2003. — 165 с. Архиван копи 2 декабрехь 2003 дуьйна Wayback Machine тӀехь\nМуьран зорбанан арахецарш[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКлетка Викидошам чохь\nКлетка Викижайна чохь\nКлетка Викиларма чохь\nКлетка Викикерланаш чохь\nБиблиотека изображений и видео внутреннего строения клетки Сell image library(ингалс.)\nСквозь виртуальную клетку. Through the Virtual Cell (ингалс.)\nИнтерактивная анимация: строение прокариотической, животной и растительной клетки(ингалс.)\nСборник материалов: AMAZING CELLS на сайте Learn Genetics(ингалс.)\nИнтерактивная анимация: строение животной клетки(ингалс.)\nBNE: XX526178 · BNF: 11958045s · GND: 4067537-3 · LCCN: sh85021678 · NDL: 00569965\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Клетка&oldid=7929420»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 11 март, 15:31.


Сай-су-Кузан — Википеди\n45°44′02″ къ. ш. 3°58′14″ м. д.HGЯOL\nСай-су-Кузан (фр. Sail-sous-Couzan) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа. Дозанашца йу Сен-Сикст (ЛуагӀа), Деба-ГӀивьегӀ-д'ОгӀпгӀа, Ленье (ЛуагӀа), Палонье, Сен-ЖогӀж-ан-Кузан, ТгӀелен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сай-су-Кузан&oldid=7641650»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 28 январь, 00:30.


Ле-Сен-КгӀистоф — Википеди\nЛе-Сен-КгӀистоф (фр. Lay-Saint-Christophe) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.\nДозанашца йу Ельмон, БуксьегӀ-о-Дам, Шампиньель, Фо, Мальзевиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Сен-КгӀистоф&oldid=7814697»


15.09.2016 | 09:00\nюЙЮДЕЛХВЕЯЙСЧ БШЯРЮБЙС ПЮАНР ПНЯЯХИЯЙХУ УСДНФМХЙНБ ОПХБЕГСР Б рЧЛЕМЭ\nоЕПЕДБХФМЮЪ ЮЙЮДЕЛХВЕЯЙЮЪ БШЯРЮБЙЮ АСДЕР ОПЕДЯРЮБКЕМЮ Б лСГЕЕ ХГНАПЮГХРЕКЭМШУ ХЯЙСЯЯРБ Я 10 ОН 25 НЙРЪАПЪ.\nщЙЯОНГХЖХЪ ЯНАПЮМЮ ОН ЦЕНЦПЮТХВЕЯЙНЛС ОПХМЖХОС - ЩРН ЙЮПРХМШ ФХБНОХЯЖЕБ ПЕЦХНМЮКЭМШУ НРДЕКЕМХИ рБНПВЕЯЙНЦН ЯНЧГЮ УСДНФМХЙНБ пНЯЯХХ, ОНЯБЪЫЕММШЕ ПНДМНЛС ЦНПНДС Х ЙПЮЧ, ЕЦН ХЯРНПХХ Х ЙСКЭРСПЕ, ЮПУХРЕЙРСПМШЛ Х ОПХПНДМШЛ КЮМДЬЮТРЮЛ, ФХГМХ ЯБНХУ ГЕЛКЪЙНБ.\nнРАНПНЛ ОНКНРЕМ ГЮМХЛЮКХЯЭ БЕДСЫХЕ ЩЙЯОЕПРШ РБНПВЕЯЙНЦН НАЗЕДХМЕМХЪ Х ОПЕДЯРЮБХРЕКХ пНЯЯХИЯЙНИ ЮЙЮДЕЛХХ УСДНФЕЯРБ. оНЯЕРХРЕКХ СБХДЪР ПЮАНРШ гСПЮАЮ жЕПЕРЕКХ, еБЦЕМХЪ пНЛЮЬЙН, бЮКЕПХЪ оНКНРМНБЮ, юКЕЙЯЕЪ яСУНБЕЖЙНЦН Х ЛМНЦХУ ДПСЦХУ УСДНФМХЙНБ, Б РНЛ ВХЯКЕ Х РЧЛЕМЯЙХУ - нКЕЦЮ бЮЯХКЭЕБЮ Х яЕПЦЕЪ яРПСММХЙНБЮ.\nоЕПЕДБХФМЮЪ ЩЙЯОНГХЖХЪ ЯКЕДСЕР ДБСЛЪ ЛЮПЬПСРЮЛХ: уЮПАХМ (йХРЮИ) - аКЮЦНБЕЫЕМЯЙ - рЧЛЕМЭ - лНЯЙБЮ Х мНБНЯХАХПЯЙ - йЮГЮМЭ - лНЯЙБЮ. хРНЦНБЮЪ БШЯРЮБЙЮ АСДЕР ЩЙЯОНМХПНБЮРЭЯЪ Б ЯРЕМЮУ пНЯЯХИЯЙНИ ЮЙЮДЕЛХХ УСДНФЕЯРБ.\nеЕ НРЙПШРХЕ Б лСГЕЕ ХГНАПЮГХРЕКЭМШУ ХЯЙСЯЯРБ (СК. нПДФНМХЙХДГЕ, 47) ЯНЯРНХРЯЪ 10 НЙРЪАПЪ Б 16.00. бУНД ЯБНАНДМШИ.\nрБНПВЕЯЙХИ ЯНЧГ УСДНФМХЙНБ пНЯЯХХ НАЗЕДХМЪЕР НЙНКН 15 РШЯЪВ ФХБНОХЯЖЕБ, ЦПЮТХЙНБ, ЯЙСКЭОРНПНБ ХККЧЯРПЮРНПНБ, НТНПЛХРЕКЕИ ЙМХФМНИ ОПНДСЙЖХХ, ТНРНУСДНФМХЙНБ, ДХГЮИМЕПНБ, ЮПУХРЕЙРНПНБ, ЛЮЯРЕПНБ ДЕЙНПЮРХБМН-ОПХЙКЮДМНЦН ХЯЙСЯЯРБЮ Х МЮПНДМШУ ОПНЛШЯКНБ, УСДНФЕЯРБЕММНИ ЙСЙКШ, ЮЙРСЮКЭМНЦН ХЯЙСЯЯРБЮ ХГ 47 ПЕЦХНМНБ пНЯЯХХ.


ПуаягӀтен — Википеди\n43°41′06″ къ. ш. 0°52′02″ м. д.HGЯOL\nПуаягӀтен (фр. Poyartin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.\nДозанашца йу Кастельно-Шалосс, Донзак, ГамагӀд-ле-Бен, ГагӀгӀе, ЖибгӀе, Енкс, МонфогӀт-ан-Шалосс, ОзугӀ, СогӀ-ан-Шалосс.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПуаягӀтен&oldid=7832306»


Рив (Ло а, Гаронна а) — Википеди\n44°38′42″ къ. ш. 0°44′27″ м. д.HGЯOL\nРив (Ло а, Гаронна а)\nРив (фр. Rives) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, Гаронна а. Дозанашца йу Beaumontois-en-Périgord[d], Мазьер-Наресс, Рае (Ло а, Гаронна а), Вильреаль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рив_(Ло_а,_Гаронна_а)&oldid=5181566»


Теш хилла ца х1отта, Малх къайла белира\nБос хуьйцуш дара гуьйренан 1алам, мажделла дог1ура ламанан баххьаш. Ялтех яссалуш, парг1ат йуьйлуш яра аренаш. Хьалха Мартан лакха эвла коьртехь, Марта ц1е йолчу хи йистехь бехаш бара гендаргунойн доьзал.\nКуьйрин ялх к1антах шиъ вара кхузахь вехаш, Саь1ий, Турпалхий ц1ераш а йолуш. Саь1ийн, цунан х1усам ненан Курбатан вара пхиъ к1ант; - 1омар, Зайнди, Зайн1абди, Баудди, Нажмудди. Шайн де дас Куьйрас Марта хин т1ера далийначу татол т1ехь хьера а йиллина, юккъерачу барамехь шайн бахам а болуш, эсал бехаш доьзал бара иза, Жимах волу к1ант Нажмудди вара школехь хьехархо. Зайн1абдин кхалхар хилира цамгарх. Хаза еанчу оцу гуьйренах хьалха санна самукъане воцуш, воккхавер а доцуш хаалора к1ентийн да Саь1а. Нана Курбат доьхначу даго бодане гойтура.\nТ1екхечира 1941-г1а шо, Нажмуддин дийзира эскаре ваха. И д1аваханчул т1аьхьа, дукха хан ялале белира и луьра т1ом. Веллачу к1анта 1овжийна дог метта а дале, баьллачу т1амо шен жима к1ант хьоьстур воций хуучу ненан дог делира карзах. Цуьнан дог, стогалла, собар зуьйш хетара кест-кеста хуьлучу цатемаша. Воккхах волу 1омар вигира «Труд арми» олучу арми, амма иза а, цуьнца бигина кхин болу нохчий а баьхкира дукха хан ялале ц1а. Уьш ц1а бахкар ца хиллера ларамаза. Цул т1аьхьа дукха хан ялале, 1944-чу шарахь деанчу 1аржачу 1аьнца, беара 1аьржа бала ерриге а Нохчийчу. 22-чу февралехь, пачхьалкхан ловзаре гулло аьлла, Мартана лакха эвла коьртехь йолчу хьаьтта гулдира адам. Амма ловзаре кхайкхинчарна ца хетара эхь, цара го лаьцна, зударий, берашший шаьш, боьрша нах шаьш а баьхна, доьзал цхьана боцуш, даьхна керта бажа санна, гул бина бара вайн дай-наной, йижарий, вежарий. И бара инзаре, къиза, ямарта, осала, эхь хетар доцуш, къомана бина тешна бехк.\nЦ1еххьана, зударий болчу аг1орара девлира маьхьарий, белхарш а. Йина кхел йоцуш, бина таллам а боцуш герз тоха д1ах1оттийна хиллера Турпалхан йо1 Рихьант. Бахьан ду цо шегахь карийна тапча йолу да д1а цавийцар. Рихьант, шен кортали йуьхь т1е охьа а хецна, д1ах1оьттина, ша кийча ю 1ожалла т1е эца, амма тапча йолу да вац шен вийца, аьлла. Цу кертахь дерг х1ун ду хиъна, Саь1ин к1ант Баудди дукха сиха воьду эпсарна т1е, цо цуьнга олу тапча шен ю, д1ахеца и зуда олий. Амма шен ден вешин к1ант д1авийца лерина яцара Рихьант. Цо керста дора и тапча цуьнан яц бохуш, тхан нохчийн эхь ду зудчунна хьалхара вала а к1ант кийча вацахь, цо лелориг иза ду, иза шена духхьара гуш стаг ву бохуш, къар ца лора Рихьант. Делахь а Бауддин ницкъ кхечира т1е эца 1ожалла, и яра къиза: латийна г1одмийн такхорах ц1е, цуьнан серлонга д1ах1оттийна Баудди. Ден цунна дан доцу дола, вешин дан доцу вошалла, йоьхьах буьзна болчу нохчийн к1ентийн дан доцу нохчалла, цу балийна дехьа кертара тийжа зударий, и берриге а бала базбан санна уг1у юьртара ж1алеш, къаьсттина 1аьржа шийла еъна буьйса, цхьа Дела воцург, кху дуьненахь кхин къомах къа хета воцу да а, и гуш йоцу цуьнан нана Курбат, и цунна ца гарах воккха веш, вуьшта а к1антана дан амал доцуш б1арз вела да Саь1а, и собаре воьхуш, марахь къуьйлу молла Исраил, букъ берзабе бохуш т1ечеха эпсар. Баудди вацара букъ берзон дагахь, цо собарца сеца дора шен майра дог, шен юьртахойн бехках ларлора иза.\n- Букъ берзор-м мухле а эрна дара аш дийцича а, я воьхна дуьненах кьаьстар а ма вац со, сайн юьртара къаной лерина ца 1ийча, ас масех хьур вара шух сайца д1а, – и дешнаш дара Бауддин т1аьххьара. Автомат тоьхна дожийра цуьнан турпала дег1, амма и керчара бакъо йолчу аг1ор. Бакъхьа вирзинчул т1ехьа, ког хьала а хабийна, и вела велча, цуьнан кортах яссира тапча. И къизалла ца лаеллачу салтичо эпсарна т1е ерзийна йожийра автомат, амма и герз ирх дерзо кхиинчу вукха салташа дукха сиха къайла ваьккхира къизалла ца лайнарг.\nИшта дара пхеа к1ентан нана воккхах волчу шина к1антаца йисар. Йовсарийн къизалла ца лайча санна, хьовзийра цу буса кху 1аьнан дуьххьара дарц. Набарна г1елбелла бийшинарш, диллинчу лай к1елхьара г1уьттура вовшашка хьуьйсуш, сийсара гинчу къизалло дегнаш 1овжийна, доьзалан балийна г1айг1ане хилла хетара уг1уш, доьлхуш дерриге а 1алам. Хезара уг1уш, дай боцуш дисна ж1алеш, 1оьхуш бежнаш, зударийн, берийн тийжаро зарз йора мел аьрха а ойла.\nЛаьмнаш дегийра, лекъира шовданаш,\nХьаннашкахь акхарой вайн къина йоьлхура.\nТеш хилла ца х1отта, малх къайла белира.\nЦа лайра махко ша цхьалха бисар.\nИшта бара Курбатан воккхах волчу шина к1антаций, цу шиннан шина к1антаца Даудций, Супянций, г1илачу ойланца, кхаа к1антах ялла, доьзал дех а къастина йуьхьара берзийна, ца бевза бодане, и аьрха беха некъ. Иза бара дерриге нохчийн къомана харцонца, ца бича ца болуш, т1е биллина некъ. Новкъахь вайн къоман хилларг ца хууш к1езиг стаг хир ву, и юха яздан тоьар дац собар. Д1акхаьчча бухахь цкъа а юьйцу ца хезна и акха аренаш, дарцо етта шок хетара Дег1астанар т1аьхьа кхаьчна акхаройн делхар, шело, кегийчу бераша сискал йуьхк еххалц, баккхийчарна дага а ца деана ша тайпа къам.\nСемипалатинск-г1ала станцин вокзале, говрийн салазашкахь дуьхьал баьхкина бара адам д1аса дига т1е диллина болу нах. Церан сибат ч1ог1а гена дара нохчийн амална, кхетамна, г1иллакхна а. Цхьогалан ц1оканан куйнаш а техкина, кетарех хьаьрчина, буйнахь къуьйлуш шодмаш а йолуш, цабезамо б1арзбина гуш б1аьргаш а боцуш лаьттара уьш. Нохчел хьалха д1акхаьчнера вайна духьал бухара къам доккхуш даржийна д1овш. Иштачу безамца салазашка д1аса дийкъира адам. Новкъахь, Иртыш олучу хин т1ехула довлучу хенахь, ша каг а белла, салаз галл а ялла хи чу дуьйжира цхьа бер. И хиллера 1елин Хьомидан цу хенахь ши шо кхаьчна волу к1ант Леча. Ден вашас Мусас т1аьхьа чу иккхина хьала ваьккхира к1ант, х1инца 1аш ву Мартанчохь. Д1акхечира вай йуьйцу нохчийн тоба колхозан бараке, уьш яра вайн къоман керла х1усамаш. Амма нохчийн болата амал яцара къар яла дагахь. Мартанчуьра Раси Ахьяд ц1е йолу стаг г1аьттира хьала. Шен х1усамнене пондар схьа а эцийтина, йишин кара жирг1а а елла, шен шолг1а йиша хелхарна юкъа а яккхина - Ахьяда элира:\n- Д1алакхал Зайбика сан хелхаран йиш, вай доьхний, осалий ца гойтуш, дикачу дино санна са долийтур ду вай.\nАхьяд хьоьвзира шен йишица хелхарна, нийсархой, зударий, бераш г1оьвттира хьала, цара даймехкан баьццарчу бай т1ехь ловзаргахь санна деттара т1араш, кху кхана х1ун дахьар ца хуучу сирачу, шийлачу кошан к1аг чохь. Кхузахь цец бевллачу казахийн б1аьргех гуш дамаст дацара. Оцу къемата новкъа, яа сискал эца таро йоцчу дийнахь, шаьш паччахьан ловзарга кхайкхича санна дехьана пондар, жирг1и, д1адар, д1акхаьчча боьхна хьийзаран метта, х1оттийна ловзар, вайн дай-наной дарбалар доцуш, вовшашца мерза хилар, и дерриге дара, дуненчохь вайн къам гора х1отто ницкъ ца хиларан тоьшалла.\nИ берриге а бала шен дас-нанас, вежарша хьоьгуш, шел воккхах волу ваша Баудди хам боцуш, къиза дуьненах хадош, динна къам махкаха доккхуш мохк сийсаза боккхучу хенахь Нажмудди вара цу ямарт 1едална хьалхара шен ц1ена нохчийн ц1ий 1енош, т1ом беш.\nМаржа хьо нохчийн ц1ий ма к1езиг дар-кха хьо,\nМостаг1чун хьалхара хьуо эрна 1ено.\nНажмуддица т1ам т1ехь хиллачу мартанхоша а, Г1ойт1ара Хасханов 1абаза а йуьйцура цуьнан сонта майралла, и тешаме накъост хилар а. Иза ца веара т1ам т1ера ц1а, цуьнан да Саь1а ца кхийтира кхи шен доьзллах, и 1илла висира цу пана казахийн махкахь. Караганда ц1е йолчу шахьарахь. 1957-чу шарахь тхо даьхкира Даймахка ц1а. массера а санна, эца дийзира шен дайх дисина керт-ков. Шайна хетта мах ца белчи уьш дацара схьа луш а. Ишта дара 13-та шарахь шаьш кертахь 1ерна, стоьмех эцна пайданна, нехан дисначу даьхнех, бахамах ц1а баьхкинчу х1усам дайшца къа ца хетачара лаьцна г1иллакх. Мартан т1ехь цу хенахь дукха бацара ц1а бирзина нохчий, амма ц1ахь вара тхуна гена воцуш 1аш волу Мизи 1ела. Цо гайтира Баудди лаьттах воьллина меттиг. Дуьххьара 1оьттинчу бело гучу даькхира салтийн чоа. Кхойтта шарахь лой, дог1ий лайна чоа, лаьтта хьесапе дирзина дара. Бухахь 1уьллучу Бауддин, дийцинчуьна тоьшалла деш санна, коьртан туьтанчохь 1уьллура барх1 даьндарг, сийна баса а йирзина. Ас лелийра уьш лерина, ас уьш гойтура сайна тешаме буйла хуучу нийсархошна. Со армера ц1а веъча даьндаргаш ехьна карийра суна, тхан да волчу баьхкинчу журналисташа. Уьш яйра, дандаргаш, церан лар 1уьллу тахана Хьалха – Мартана больница юххерчу кешнашкахь. Ткъа со ву тахана дийна теш, цу чевнийн лазам х1инца а лелориг сайца.


ОтгӀето — Википеди\n49°39′05″ къ. ш. 0°43′52″ м. д.HGЯOL\nОтгӀето (фр. Autretot) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Баон-ле-Конт, Ото-ле-Ватуа, Ото-Сен-Суьльпис, ГӀокфогӀ (Сен-МагӀитим), Вовиль-ле-Баон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ОтгӀето&oldid=7828993»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 00:16.


ИП ТЕРЕХОВА ИРИНА АНДРЕЕВНА Марий эл республика (ИНН 121513520820, ОГРН 317121500013251) - ИП Терехова И А\nФИО: Терехова Ирина Андреевна\nРег. номер ПФР: 010015103682 (от 15.06.2017)\nПохожие на ИП Терехова Ирина Андреевна\nИнформационная выписка о ИП Терехова Ирина Андреевна\nИндивидуальному предпринимателю ТЕРЕХОВА ИРИНА АНДРЕЕВНАв районной налоговой инспекции был присвоен ИНН 121513520820. Регистрация индивидуального идентификационного номера от13.06.2017В соответствии с регистрационными документами основным видом деятельности являетсяПредоставление услуг парикмахерскими и салонами красоты. ИП выдан Общероссийский Государственный Регистрационный Номер - 317121500013251


Обновлено 03.10.2018 05:23 Автор: Administrator 03.10.2018 05:14\nЧоьхьаваьлча, шина даггахь неӀарехь сецира хӀара: шен хенара я шел воккхох хеталун цхьаъ мукъне а цу чохь хилахь, соцур ша, ца хилахь – юхаваьр, аьлла.\nШейк бохучу хелхаран чарп яра, «Бони-М» тобанан эшаран мукъамехь, чоь яьккхина, ийалуш. Ӏаьржачу буьйсано седарчех дуьззина бога хӀокху чу Ӏанийна хоьтуьйтуш, бӀагорехь санна, сирла ӀиндагӀаш дӀасауьдура чухула: пенийн бохалла а, тхов тӀехь шершаш а, хелхарехь болчеран догӀмашна тӀехула а.\nХелхаро шовкъ яийтинарг гонна юккъе волура, шена дуьхьала болчарна – лата санна – чухьодуш; тӀаккха, цигахь жимма чинк йоккхуш я ца йоккхуш, цӀеххьана юхавоьрзура, гонна юкъахь гуо хьовзош, я ша хиллачу метте юхавогӀуш.\nГонна юкъахь йоӀ яра, – юкъ ларъян юкъанна йоьгӀча санна – говраш лахка шед ласточу кепара аьтто куьг а хьийзош коьрта тӀехула, цхьана кога тӀера вукху кога тӀе а теӀаш, хоттала вахнарг санна. ХенамаьӀиг тӀера важа куьг хьалаойуш, куьйгаш кхуьнгахьа кховдийра йоӀа, «схьаюкъавала» бохучу маьӀнехь. Шен шеконашна бехказло санна тидира иза кӀанта.\nКӀентан болар, жим-жимма доьрзуш, хелхаран боларе дирзира.\nДегӀ, хецаелла пуржен санна, хьалий-охьий ловзош, хелхаран гуо цоьстуш, схьатӀейолаелира йоӀ. ТӀаккха, цунна меттиг паргӀатйоккхуш, кӀанта шен болар даьхьира нийсса цунна дуьхьала. ЙоьӀан бӀаьргаша кӀентан ши бӀаьрг лецира, чуьрк санна – гезгмашин гуро.\nРогӀера хелхар танго хилира. Ша юкъаваьккхинарг а йитина, кхечунна тӀеваха товш ца хийтира кӀантана. Ткъа, цхьа а йоӀ хелхаре ца кхойкхуш, зудаберашха юьстахволург мехкаршна а ледара хетар зиэделла вара хӀара.\nХӀокхо ша ледара ца хетийтира.\nХӀокхуьнан ойланаша ткъех шо юхалистира – сахиллалц къоьруш а лелий, Ӏуьйранна экзамене вахалуш хиллачу хене хӀара юхавуьгуш; кӀира йистте даьлча, юкъараӀойлехь хӀутту дискотека ларъеш хиллачу хене; цигахь и «Бони-М» а, «Спейс» а, «Сьюзикватра» а хьийзош; тӀаккха – и важа эшарш а, оцу хьаьрсачеран кӀужалша беснех гилгаш а дохуш…\n– ЦӀе муха ю хьан? – хаьттира йоӀа, чагӀаран хьожа а хаалуш озаца.\n– Бехк ма биллалахь, иза ас хатта дезара… Жимма ойлане а ваьлла…\n– Сингаттам болуш хӀума-м дац?\n– ХӀан-хӀа, хӀумма а дац… Ромео ю сан цӀе.\n– ТӀаккха со Джульетта ю-кх, – элира кӀентан жоп шен жималлера «дежурни» забар хеттачу йоӀа.\n– ТӀаккха со, – цо ма-аллара, олуш, – нийса кхаьчна-кх, – забарна тӀетайра Ромео а.\n– Бакъду, Ӏожаллица ловзарш-м ца деза суна. Бегашийна а. Халла яьлла цуьнан багара…\n«Иза хила там бара хӀара, – шеквелира Ромео. – Дера оцу ӀиндагӀийн серлонашлахь схьакъеда аматаш тера-м ду цуьначех: йоца месаш (уьш-м, лергина, яцъян а тарлора), хьалабирзина меран буьхьиг (хӀокхарех хӀора шолгӀачун а бу иза-м иштта)… Амма лергахь йохку чӀагарш?..»\nРомеона дуьхьалхӀоьттина цуьнан сурт агӀонца даьккхина дара, –тӀехьара схьа – лергаюх, марий бен ца къаьсташ. Бат, бӀаьргаш ца гора суьрта тӀехь. Лергах даьккхина Ӏуьрг а ца хаалора. ХӀокхунна цкъа а ца гинера иза, йистхуьлу а ца хезнера. Амма мацца а цкъа шаьшшиъ вовшахкхета бахьана хӀуттург хилар хьоьхура даго. Вукхо иза тӀе ца дитинехь а, интернетехула шена тӀаьхьакхиа хӀара гӀоьртича…\n– И бохург хӀун ду?\n– ТӀамехь хилла ю со... Ши даьндарг ю дегӀах йоллуш хӀинца а, синпхенна юххехь хиларна, схьаяккха лоьраш а ца хӀуьттуш.\n«Дуьххьара гушволчу суна йийца оьшурий-техьа и «къайленаш»?.. ХӀара санна йолчу меттехь чӀогӀа лар ма лора хӀорш, къаьсттана – тӀамехь хилларш. Белхан накъостех а шекьхила Ӏамийна, лакхарчунна муьтӀахь а, лахарчуьнца шога а хилар тӀамарх доьлла, стешха нах ма бу кхузахь хуьлу дукхахберш. Ткъа хӀокхуьнан – лачкъийна хӀума дац, схьагарехь… ХӀан-хӀа, хӀара хир яц иза».\n– Новкъарло еш ца хилчхьана.., – алар гӀолехь хийтира Ромеона.\n– Цкъачунна ца йо.\nХелхаран эшаран мукъам чекхбелира.\nЙоӀана баркалла а аьлла, церан гӀиллакхехь иза дӀакхето вахара кӀант цуьнан «накъостий» лаьттачу оганна тӀе. Буйнара йоьӀан куьг паргӀатдалале, «кӀайн хелхар» кхайкхийра, иза тховса тӀаьххьарлераниг хилар а хоуьйтуш. Кхуьнга схьайоьрзуш, кхунна елакъежира йоӀ:\n– Ромео дуьхьал вацахь.., – олуш.\n– Вуно чӀогӀа резаволуш.., – аьлла, тӀетайра кӀант.\nЮха а геналлера мукъам баьржира чохь, амма кӀентан ойланаш оцу геналле ца кхевдира хӀинца.\n«ХӀара Джульетта, тешна а, Нохчийчуьрчу тӀамехь хилла. Афганехь а хилла хир ю аллал йоккха-м ца хета…»\n– Стенгара еана хьо? – хаьттира Ромеос, йоӀа цунах а къайле йийр яц моьттуш.\n– Генара, – аьлла, ойлане яьллачух, бӀаьргаш хьаббина, корта аркъалтесира йоӀа. ТӀаккха, хелхаран мукъамца аз озош, корта ловзош, тӀе а туьйхира: – Хиш тӀера гӀура ца ясталучуьра... Лай кӀелара бай-латта зезагех дендала хьоьгучуьра... Адамийн дегнаш малхе кхийдачуьра...\n– Иза ма чолхе хӀетал-метал ду…\n– Ткъа хьо? – юкъахваьккхира иза йоӀа, хӀокхо аьлларг ца хезча санна.\n– Нохчийчуьра. Соьлжа-ГӀалара, – элира кхуо.\n– ТӀом бан а, курорташкахула лела а ма дика ларадо шу? – Ромеос тидам а беш, аз хийцаделира йоьӀан.\n– Са а доӀуш, бан ма беза и, – забар йира кӀанта. – Хьуо стенгара ю, элира ахь?\n– Чукоткера… Малхбалера гӀала. Малхбузера урам... – «ДӀалаца хьайна! Лало болий хьуна!» – Тхов боцу цӀа. НеӀ йоцу петар… – «Аша охьааьттачу тхан махкахь лаьттина сурт!» – Номер юьйций? – «…собаро лам баьккхина!»\n– Ца оьшу, адрес ма-дарра хиъча, кӀантана хӀун дагадогӀу а ца хаьа, – къамел забарийн хорша юхадерзо гӀоьртира Ромео.\n– «КӀантана», тов? Паспорта тӀе хьаьжча, хуур дара-кх.\n«Дара дера-кх… Джинс-хечин кепа чохь «шардинчу» хьан шерийн а хир ма дара дийца хӀума…»\n– Паспорт шуьйрачу хечин кисанахь дисна сан.\n– Маяковский дагавогӀучух тера ду хьуна.\n– Цхьаьна дешна ву тхойшиъ.\n– Айса хелхаре кхойкхург оццул къена вуйла ца хаьара суна.\n– ДӀакхайкхор вара-кх, иза динозаврийн хенара ву шуна, мехкарий, цунна аьттехьа ма гӀолаш, бохуш.\n– ХӀай-хӀай… «Яьккхинчун ю гӀала», – олуш ду хьуна тхан.\n– Бандиташ а забаре хуьлий ца хаьара суна, – хӀокхо Нохчийчоь хьахийнчул тӀаьхьа дуьххьара елаозийра иза. – Дукха хан юй кхузахь волу? Суна ма ца гина хьо кху чохь?\n– Ши де дисна. Ткъа хьо?\n– ШолгӀа кӀира. Хелхаршка лелаш вацара хьо?\n– Сан шовкъ йолу музыка ца хуьлура кхузахь. Амма тховса... Жимчохьлера эшарш а хезна, Ӏехаделлачу даго чуозийна.\n– Тховсалера музыка-м ян а ю дика вовшахтоьхна. Диджей кхин ву. Хьалха хилларг цхьа беран тӀорза дара, шена санна, массарна а рэп еза моьттуш. Шун цӀера хьал муха ду? ТӀом бан кӀорда ца дина шуна?\n– ТӀом дӀабаьлла хӀун хан ю…\n– Баьлла дера?.. – цецйолу кеп йира йоӀа. – Цхьанхьашха чубаьхкина, вукхузахь эккхар дина, хӀоккхул лазийна, оццул вийна, бохуш, тилвизаро дуьйцург хӀун ду тӀаккха?\n– Цу чохь дуьйцуш хазар бен, тхуна гуш хӀуманаш-м дац уьш, цхьа наггахь хуьлург бен. Шун каналашна чӀогӀа марзделла-кх и эладитанаш даржор: дина дуккха а диканаш а ца гуш, бӀенна юкъара галдаьлла цхьа хӀума схьа а лоций, иза дестийна дуьйцуш.\n– Командировкера юхабоьрзучара тхуна цигара схьакхоьхьу хабарш а кхин даладелла ма дац?\n«Юй-техьа хӀара иза?»\n– Казармаш чохь бохкучу царна хӀун хаьа? Шайн кертахь я оццу тилвизар чохь дерг бен гой царна? Тхан меттигера каналаш-м царна гойтучух тера а дац.\n– Ца гайтахь а, эпсаршкахула хезна а, цигахь дерг ца хууш хуьлийла дац шуна юккъехь Ӏаш болчу царна.\n– Эпсарш декъахь а болуш кхуллуш ду цхьадолу туьйранаш. Цакхеттал хӀума-м дацара и... Церанаш бацахь а, церан лакхарчу хьаькамийн хьалакхиъна доьзалш а ма буй, дешна бевлла, «хьуьнаршна» декъаозо безаш… Оцу берийн погонаш тӀехь седарчий гулдан а бахьанаш ма дезий…\n– Шун цигара цӀаоьхучу тхайчара дуьйцучух теша со-м.\n– Цул атта дацара, хьо-хьуо цига яхча, хьайн бӀаьрга гича цигахь дерг? Дукха экскурсеш ю хьуна тхан махка лелаш – Россин массо маьӀӀера. Нохчийчохь тӀемаш бинарш а оьху цига-м – туристаш санна… шаьш ца довзийта. Ша зулам динчу метте юхаваха хьаьгна хуьлу, боху-кх, зуламхо а…\n– Со яц хьуна зуламхо, – делира йоьӀан багара.\n– И дац вай дуьйцург. Стеган амалера ду и, зуламхо велахь а, вацахь а.\n– Со хьаьгна-м яц цига яха, – «юхаяха» ца ала само тоьира.\n– Мацца яхна а, цкъа гӀур ма юй хьо. Ӏалур ма яц. Сиха мел йоьду а, хьоьгахьа ду. Кисанна йорах а хир ду, кхузахь йолччура йодахь. Автобусахь деа-пхеа сахьтехь бен некъ а бац хьуна цига.\nХелхарш дӀадирзина, арадевлча а, и «захало» дуьйцуш, гӀеххьа хан уьйтӀарчу гӀантахь а яьккхира цу шимма. Эххар а:\n– Билетан ахмах ахь хьайна тӀелацахь, – элира йоӀа, ахча хьахийча, хӀара тӀаьхьаравер ву, аьлла, тешна а йолуш.\n– Къамел дац! – куьг кховдийра Ромеос, чӀагӀонна куьг доьхуш...\nЙоӀ чуяха хьалагӀаьттира. КӀант тӀаьхьаволавелира. ТӀаьхьавахара кӀант, «ца оьшу» ца олуш йоӀа.\n– Бехк ма билла, чай мала чу а ца кхойкху ас хьоьга, – элира йоӀа, неӀаран тӀам лоцуш, Ромеос шина даггахь а доьшуш и дешнаш цуьнан балдаш тӀехь.\n– Пхьуьйрал тӀаьхьа и мелча, дика а ца хуьлу, – элира кӀанта. – Наб ца кхеташ, буьйса яхло, – аьлла, тӀе а туьйхира, бӀаьрга тӀе бӀаьрг бугӀуш.\nРомеона Джульеттех таръелларг кхин яра. Джульетта санна, погонаш лелочохь балхахь яра иза а. ЦӀей, цӀарна дерггий дезаш, доккхачу даггара хеталора ший а. Джульеттас и хабарца гойтура, ткъа вукхунна – сурташ айкхдуьйлура: юьхь лечкъаяхь а, некха хьалха кхозу мидалш схьаоьхьуш, даьхна, цо интернет чу дехкина сурташ.\nНохчийчохь тӀом бина а, нохчий бӀаьрга бахка ца безаш а яра и важа. Шена уьш тоьпан турмал чухула бен гина а боццушехь, царна луьйш, хӀуманаш язъяр марзделлера цунна. Цо мел язйинарг йоьшуш Ромео а вара, йоьший – вукхунна а хаьара.\nЦаьршимма вовшашца дукха къийсинера, цунна хӀара, ша санна, эпсар вуй а ца хууш, ша вуй хаийтар кхунна дола а хеташ. Юьхьанца-м кӀанта бохучунна тӀе а товра йоӀ, хӀара нохчи хир ву бохург дагахь а доцуш. Хилар хиъча – хӀара а хьакхийра ченала.\nХьуна луъучу метте дӀавогӀу хьуна со, бехира кхуо, парггӀат къамел дайта вайшинга, бехира. Хьо цхьамма тилийна, Ӏехийна, маттарйина, лелош хета шена, бехира. ТӀе ца тайра иза. Кхоьручух тера дара, хӀара шена цхьана бекхамна тӀаьхьаван воллу моьттуш.\nТӀамо йина яздархо яра иза. Амма – псевдонимца лелаш. Дика а язйора цо, ешархо тӀемарзвеш, дуьйцучух тешош. Цундела кхераме а яра, тесна юьтийла доцуш.\nШолгӀачу дийнахь кассин берте дахара Ромеой, Джульеттий.\nНохчийчу йоьдучу экскурсина эцна, шега дӀакховдийначу билетах ахмах схьабала гӀоьртира Джульетта. Ромеос аьттехьа а ца дитира.\n– Барт ма бара вайшиннан, – ца кхийтира йоӀ.\n– Чукхайкхина, богӀучарна хьошалла тхайн чоьтах до оха, – элира кӀанта, йоьӀан буйнарчу бохчин дакъош тӀекъовлуш, цуьнан ши куьг шен куьйгашца меллаша тӀеттӀатаӀош.\nМалхбале серлаяьлла ялаза яра, Джульетта тӀехь йолу такси экскурсин автобусна юххехь, чкъург такхош, сецча. Автобусан неӀ лаьцна, лаьтташ Ромео а вара – некъ лаьцна, лаьтташ санна.\n– Хьо а..? – ца кхийтира Джульетта.\n– ХӀан-хӀа. Хьо новкъаяккха веана.\n– Соьца цхьаьна хӀунда… такси тӀехь..?\n– Хьо яьхьар ярий… бодашкахь? Чай мала чувита а ца хӀуттуш йолу?..\n– Чай-м хала дац… Тховса, тхо юхадирзича...\n– Баркалла. Шу юхадирзича, со а цӀахь хир ву. Экскурсих хьайна дийца лууш хилахь, яздер ахь, – йоьӀан тӀоьрмиг чу визитка тесира Ромеос. – Ткъа ас… хьоьга Чукотке яздийр ду, – аьлла, забар а еш.\n– ХӀаъ, до востребования, алий, – забарна дуьхьала елакъежна, хьалаелира Джульетта, автобус чохь Ӏачеран резабацар а хаалуш – ша тӀаьхьайисарна.\nАхшо а, шо а делира, Джульеттигара цхьа а хаам боцуш.\nШа-шена дог этӀара Ромеон, ша лелийнарг эрна хеташ (Цунна ца хаьара, Джульеттас шен визитка, тӀе а хьажале, ларамза йожийнийла – новкъахь севццачохь тӀекхолла тӀоьрмиг чуьра йовха хӀума хьалайоккхуш).\nАмма цхьана дийнахь…\nШа мел лелийнарг эрна ца хийтира цунна цхьана дийнахь…\nЦу дийнахь оцу вукхуьнан керла дийцар дийшира Ромеос интернетехь – нохчех хьакхалург хьалха дийцинчунна нийсса бӀостанехьа а долуш цу тӀехь.\n«Чукотка, до востребования» яра дийцаран цӀе.


Баенгем-лез-Еперлек — Википеди\n50°48′26″ къ. ш. 2°07′27″ м. д.HGЯOL\n▼1006 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБаенгем-лез-Еперлек (фр. Bayenghem-lès-Éperlecques) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Менк-Ньерле, Мантк-Норбекур, Нордоск, Нор-Леленгем, Еперлек. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Баенгем-лез-Еперлек&oldid=5150890»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 18:14.


Чеченская песня — Хаза эшар — «Вай вовшех даькхина. Мы не размещаем ни один из музыкальных файлов, отображаемых на этом сайте. Бесплатно Тоита Довтукаева Ма хьежа кхечарга д1а mp3. Хьоьх дуьххьар б1аьрг кхетча, Йист хуьлу хезча, Хьан озе ладоьг1уш, Хьийжира хьоьга. Безаман цу ц1аро Ботту сан кийра, Наб яйна г1уьтту со Хан йоцчу хенахь, Амма ца х1утту со Дагара дийца, Кхоьру ахь со къиза Таттарна гена. Eminem — «Kick Off» Freestyle.\nАсхаб Вахарагов — Ма хаза де дара хьо суна евзаш new A [Official Music Video]. Хьан Хазчу Б1аьргаш ЧУ Хьан хазчу б1аьргаш чу песни. Хьа хазчу б1аьргашчу хьоьжуш.\nХаза 1аьржа б1аьргаш хьа. Инесса — Хаза 1аьржа б1аьргаш хьа new Все файлы MP3 на нашем сайте предназначены только для пробной версии. На нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные хо в mp3 бесплатно. Дарбанна хьоьгара Хьан безам оьший Хьан деган къайленаш, Ойланаш еша-м.\nАсхаб Вахарагов Хьан хазчу б1аьргашчу New A «Bleed» Official Music Video. Аюб и Аида Вахараговы хьан хазчу б1аргаш чу даимна хьоьжу со New Женская мастурбация Nixelpixel Monki Хьажяу Mp3. Гуф новый трек уже скоро балконный флоу Mp3.\nВаа и Эшар Хьан хазчу б1аьргаша. Аида Алиева солнце мою Mp3. Ойлане дикачу б1аьргашца тийна, Корах чу беттаса хьоьжу.\nCкачать MP3: Чеченский — Хаза б1аьргаш хьа — бесплатные новинки песен [ MP3сайт ]\nAlan Walker — Different World feat. Hotshot Ьхажчу Hate You Mp3. Аюб и Аида Вахараговы хьан хазчу б1аргаш чу даимна хьоьжу со New Для вашего поискового запроса хьан хазчу б1аьргашчу даимна хьоьжу со MP3 мы нашли песни, соответствующие вашему запросу, но показывающие только 10 лучших результатов. A [Official Music Video].\nАсхаб Вахарагов New. Мухачу кхиэлаца, мухачу некъаца Синтеме со йолчу х1усме хьо вуссу?\nБесплатно Чеченская песня Хьо Йоцуш Со виси mp3. Без обмежень 5 хвилмн Mp3. Guns Pac 3 Mp3. Ray Emmanuel Official Visual.\nМакка Сагаипова — Хаза к1ант красивая чеченская песня. Занятие по логопедии в старшей группе Mp3. Юй-те хьо х1инццалца Къастоза везар? Тамила Сагаипова — Хаза б1аьргаш. Хаза Нохчи — Очень красивая Чеченская песня. Гуф новый трек уже скоро балконный флоу Mp3.


Скатерть ТексДизайн «Эллада». Размер: 120х145 см купить по низкой цене в Москве и других регионах России в интернет-магазине Top-Shop\nСкатерть ТексДизайн «Эллада». Размер: 120х145 см


Борзи, цогали, пхьагали — Сердало\nЦкъа кIотаргашта юкъе лачкъаь гIа дуаш уллаш хиннад цогал. Юххе гIолла тIехйоалача берза чIоагIа къахийттад цогалах.\n– ВанагIа, цогал, хьо-м чIоaгIa къе дахаш ма хиннадий! ГIа мишта дуъ кхача ба аьле! Хьадолле соца, цхьана чарахье ухаш жаи, доахани а доадеш, дулх дуаргда вай. Дулх баьцал дуккха а чам болашагIа хиларал совгIа, цо-м дегIага боккха низ болийт.\n– ТIаккха са фу де деза? – хаьттад цогало.\n– Хьадолле соца, аз фу ду а хьожаш, Iомалуш, сона тIехьа леларгда хьо, – аьннад берзо.\nРаьза а хинна, берзаца дахад цогал. Долхаш, долхаш цхьан хьуна йисте дIакхаьчад уж шиъ. Цига яжаш йоаллаш говр хиннай. Борзи, цогали кIотаргашта юкъе дIалачкъад. Говр зувш бIарглокхаш ихкачул тIехьагIа берзо цогалга хаьттад:\n– Хьахьажал, цогал, бIаргаш доагий са?\nДIабIара а хьежаь цогало аьннад:\n– ЦIера товнаш санна сийрда-м, вай дахалда, доаг.\n– Мосс гIаттаьйий са?\n– Нах унзара баргболаш-м даьра гIаттаьй.\nКхозлагIа а хаттар даьд берзо:\n– Хьажал, цогал, цIог кхестий са?\n– Миха хьайра мо-м даьра кхест.\n– Долче, ишта хул-кх со цхьаннена тIакхета кийчъелча.\nЧам боахаш борзи, цогали говра дулх дуаш доахкача хана берзо аьннад:\n– ХIанз санна чарахьал де хьо соца Iомалойя, массаза а дулх долаши, дизаьи хургда хьо, цоги.\nЦогала ше-шийца уйла яьй берзо беча хьехама: «Хьай гIулакх де Iа, борз, хIанз-м сона сайна а хов хьона чарахьал мишта де деза».\nДика дулх а диаь йизача берза наб ма кхийтта а, цогал дIаийккха дахад. Цхьабакъда, цхьаькъа чарахьал деш лела ца духьаш, чIоагIа кхераш хиннад из. ТIаккха дагадехад цунна шийна новкъост лаха. Дедда хьуна юккъе гIолла дIадодаш яжаш йоаллача пхьагалах бIаргкхийттаб цун: Iокхайде баьца мергIилг а дуаш, гаьн тIара чIонак а йоаккхаш сатийнна лелаш хиннай пхьагал.\n– Ма йоккха Iовдал йоай хьо! – аьннад цогало пхьагалга. – Дулх хIана даац Iа хьайна, ераш йоархIаш ца а лехьаеш? Iа дулх дуаре иштта зIамига а, эсала а хург мича яр хьо. Хьайолле соца. Аз Iомаергья хьо дулх даккха.\nНиз болаш хила чIоагIа дог эттад пхьагала. Ше латтача хьалкхоссаеннай из гIадъяха.\n– Фу де деза са, ва цоги? – хаьттад пхьагало.\n– Хьайолле соца, аз фу ду а хьежаш, соца Iомалургья хьо хьайна.\nПхьагал раьза хинна, гIадъяхай. Циггачара даьнна вокх оагIорахьа цхьаькъа говр йоаллача хьуна йисте а даха, лачкъаь Iохайнад уж шиъ. Цхьа ха яьннача гIолла цогало xaьттад:\n– Хьахьажал, пхьагал, бIаргаш доагий са?\nДIабIара а хьежаь пхьагало аьннад:\n– ЦIера товнаш санна-м доаг.\n– ТIаккха мосс гIаттаьйий са?\n– Нах унзара баллал бирса-м гIаттаьй.\n– ХIаьта цIог кхестий са?\n– Миха хьайра мо кхест-кх.\n– Долче, со тIакхета кийча да-кх.\nТIап, аьнна, даха говра тIакхийттад цогал, цхьабакъда, говро цу сахьате оагIув а берзабаь, дика хьожа а баь, хьаь юкъе мIарга техаб цогала.\nГовр а йийна, цун дулх даа безам хинна цогал, ше деннад говро мIарга теха.\nЦхьабакъда, кIотаргашта юкъе яьгIа пхьагал кхераенна яла минут яхаяц.\n– Хьажаюкъе говрага мIарга беттийтачул, буц йиача сона гIойле я, – аьнна, шийна ма могга дур бихьаб пхьагало.\n← Полиглот хилар\nВ Управлении Росгвардии отчитались за проведенную в 2018 году политико-воспитательную работу →


Каролина Мухова (Чехия) - Белинда Бенчич (Швейцария) - онлайн трансляция матча - Теннис. Цинциннати (ж) 2021 - Чемпионат\nЦинциннати (ж) 2021. Каролина Мухова (Чехия) - Белинда Бенчич (Швейцария) - онлайн трансляция матча\n20 августа 2021, пятница. 04:55 МСК\n44 из 61 = 72% Попадание первой подачи 26 из 42 = 62%\n26 из 44 = 59% Выигрыш первой подачи 20 из 26 = 77%\n7 из 17 = 41% Выигрыш второй подачи 8 из 16 = 50%\n14 из 42 = 33% Очки, выигранные на приеме 28 из 61 = 46%\n1 из 1 = 100% Реализация брейк-пойнтов 3 из 8 = 38%


ФонгезмагӀ — Википеди\nФонгезмагӀ (фр. Fongueusemare) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу КуьвегӀвиль (Сен-МагӀитим), ЕкгӀенвиль, ЖегӀвиль, Ле-Лож (Сен-МагӀитим), МаникегӀвиль, СоссезмагӀ-ан-Ко.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФонгезмагӀ&oldid=7844508»


Исламан Нур - Свет Ислама - 10-гIа дакъа\nДиканашка сихо ян гIерта дезаш хиларах а, иштта дикачунна тIевирзинарг оцу тIе доггаха а, шен ойла ца керчуьйтуш гIерта сутаре варах а лаьцна\n«Дика гIуллакхаш дарехь хьалхенаш яха гIерта» («ал-Бакъара», 148).\n«Шайн Делан гечдаре а, ялсамане а гIерта маса, шен шоралла стигланашка а, лаьттане а нислуш йолучу, Делах кхоьруш болучурна кечйина йолучу» («Али Iимран», 133).\n87. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Дика гIуллакхаш дан сихо е, хIунда аьлча, цхьа а шеко йоцуш, зиэрийн (хан) кхочур ю шунна тIе, Iаьржачу буьйсанан боданан дакъойх тера: стаг Iуьйранна муъма хир ву - ткъа сарахь керста хир ву, сарахь муъма хир ву - ткъа Iуьйранна керста хир ву, кIеззигчу дуьненан диканах шен дин а духкуш» (Муслим: 118).\n88. Абу СирваIа Iукъба Ибн ал-Хьарис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа Меднахь, пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тIаьхьа а хIоьттина, малхбузан ламаз деш вара со. Ша салам деллачул тIаьхьа, сихха хьала а гIаьттина, нехан могIанашна юккъешхула чекх а ваьлла, шен хIусамнанойх цхьаьннан цIа чу вахара иза. Адамаш кхераделлера оцу кепарачу цуьнан сихваларах. (Цул тIаьхьа цхьа хан яьлча) уьш болучу чувелира иза. Ткъа ша оцу кепара сихваларна уьш цецбевлла Iаш байча, цо элира: «Тхайгахь деши хилар дагадеънера суна. И дIасадекъа аьлла, омра дира аса, кхиндIа а цуьнга сайн ойланаш юкъах цаяхийта»» (Бухари: 851).\nОцу хьадисан кхечу ривайатехь дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Аса сайн цIахь сагIанех долу цхьа дакъа деши дитинера. Со волучохь кхиндIа а и дита ца лиира суна».\n89. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Ухьуд тIом болучу дийнахь цхьана стага хаьттина пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна): «Дийцахь суна, мичахь хир ву со, нагахь со вехь?». Цо жоп делла: «Ялсаманехь». ТIаккха (оцу стага), шен карахь хилла хурманаш охьа а тийсина, (дIачухьаьдда) тIом бира, ша дIакхалххалц» (Бухари: 4046, Муслим: 1899).\n90. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) волучу веаначу цхьана стага хаьттина: «ХIай, АллахIан элча! Уггаре йоккхаха ял муьлхачу сагIина дуьхьал (хир йолуш ю)?». Цо жоп делла: «Ахьа деллачу сагIина тIера (хир ю) - хьо могаш а волуш, бIаьрмециг а волуш, къоьллах кхоьруш а волуш, хьал долуш хила догдохуш а волуш. (СагIа далар) тIаьхьа ма тетта - хьайга Iожалла кхаччалц, (хIета) алархьама: «Иштта хьенехана а оццул, иштта оцу минехана а хIоккхул». Ткъа (оцале-м) иза иштта оцу цхьаьннан (долахь хир ду)» (Бухари: 1419, Муслим: 1032).\n91. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Ухьудахь тIом болучу дийнахь АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), шен кара тур схьа а эцна, хаьттира: «Соьгара хIара схьа муьлхачо оьцу шух?». Массо а шайн куьйгаш дIакхийдо хIиттира, хIорама а «Аса, аса!» (бохуш) мохь а бетташ. ТIаккха цо хаьттира: «Ткъа, эца ма-деззара, хьамма оьцу и соьгара схьа?». (И аьлча) нах юхаозабелира. Ва амма Абу Дужанас (АллахI реза хуьлда цунна) элира: «Аса оьцу-кха и, эца ма-деззара схьа». (И тур) схьа а эцна, мушрикийн кортош тIератийсийта вуьйлира иза» (Муслим: 2470).\n92. Аз-Зубайр бин Iадис дийцина: «(Шен хенахь) Анас бин Малик (АллахI реза хуьлда цунна) волучу а даьхкина, ал-Хьажжажера тхайна хуьлу (гIело а, цо шена луъург лелор а, цо шеггара таIзарш дар а) латкъийра оха. (Оцу хьокъехь) цо элира: «Собаре хила, хIунда аьлча шуна тIе цхьа а зама йогIур йолуш ма яц - цул тIаьхьа йогIург, цхьа а шеко йоцуш, цул а воха хуьлуш бен. (Иштта дIа даима хир ду) шу шайн Далла дуьхьал кхетталц». (И дешнаш) суна шун пайхамарера (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хезна ду» (Бухари: 7068).\n93. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Катоххий (дика) гIуллакхаш дан (гIерташ хила) - ворхI хIуманах (муьлхха а цхьаъ шайга кхачале). Шайга догIу долу аша лардийриг дуй-те: шуна (дерриге) дицден йолу къоьлла йоцург; я тилош долу хьал доцург; я балане цамгар йоцург; я гужамдаьлла къандалар доцург - шун къамелаш кхетаме долучуьра дохуш долу; я цIеххьашха далар доцург; я Дажал - лардечу вонех уггаре вониг долу; я Сахьт – (хIокху дуьненан бохамел) кхин доккха а, къаьхьа а долу?» (Тирмизи: 2307, цо аьлла хIара «хьасан» даржехь хьадис ду).\n94. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, Хайбар йоккхучу дийнахь АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Кхана АллахI а, Цуьнан элча а везаш волучу цхьана стеган кара хIара байракх лур ма ю аса. Цуьнгахула АллахIа вайна толам лур бу». ТIаккха Iумара (АллахI реза хуьлда цунна) аьлла: «И де доцучу цхьана а дийнахь куьйгалла дар (амиралла) дезна дацара суна, ткъа (оцу дийнахь, и) байракх схьаэца сайга тIекхайкхаре сатуьйсуш, тIе а-м гIиртира со». АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Iали бин Абу ТIалиб (АллахI реза хуьлда цунна) тIекхайкхира, тIаккха, байракх цуьнан кара дIа а елла, элира цо: «ДIагIо, АллахIа хьайна толам баллалц цхьанне хIуманна юкъах а ма вийла!». Iела, цхьана юкъанна дIаволавелира, тIаккха, вуха а ца воьрзуш саца а сецна, мохь туьйхира цо: «ХIай, АллахIан элча! Стенан дуьхьа бе аса цаьрца тIом?». (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) жоп делла: «Ахь цаьрца тIом бе – цара «АллахI воцург кхин дела а вац, Мухьаммад Цуьнан элча а ву» аьлла, тоьшалла даллалц. Нагахь цара и дахь - шайн дахар а, шайн бахамаш а ларбина (хуьлу) цара хьоьх. (Цул тIаьхьа оцу тIе кховда йиш яц) бакъонца а бен, ткъа церан хьесап АллахIа дийр ду» (Муслим: 2405).\n Вуьшта аьлча: «Цамгарш а, тишдаларш а, гужамдолар а, иштта царех тера кхинболу эшалун боцу хьовзамаш а, баланаш а, дуьхьалонаш а - уьш бахьанехь стеган дика гIуллакхаш дан а, дика Iамалш ян а таро-аьтто бухуш долу, цунна и дика гIуллакхаш мел чIогIа дан лаахь, иза и Iамалш мел чIогIа ян гIертахь а».\n Кхузахь дуьйцург - я «керстаналла» бохучу дешан дуьззиначу маьIнехь керстаналла ду, я АллахIана шукаре цахилар ду.\n Кхузахь къамел закатах лаьцна ду, ткъа закат - къехошна пайдехьа хьоладайшкара схьаоьцу парз йина ясакх (налог) ю. Шен лаамехь луш долу сагIа (садакъа) дац кхузахь дуьйцург. Хьадисашкахь закат – сагIа олий а хьахадо кест-кестта.\n Ухьуд – лам бу, Медна гIалина къилбаседехьа пхи километар дехьа. Цигахь 625-чу шеран 23-чу мартехь маккахошца тIом бина бусалба наха. Оцу тIамехь эшна бусалбанаш. Оцу тIамехь чов хилла пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна).\n Кхузахь дуьйцург - кестта лийр волуш волучу стеган хьал-бахам ШарIо ма бохху цуьнан гергарачарна а, юххерачарна а юккъехь бекъабезаш хилар ду, царех хIоранна а цунна ШарIо билгалдина дакъа дIакхочур долучу кепара. Оцу декъах хIумма а хьедан бакъо йолуш вац весетхо.\n Вуьшта аьлча: «Схьа муьлхачо оьцу аша хIара - АллахIа бусалба нахана я толам баллалц, я ша кхалххалц тIом бан».\n Ал-Хьажжаж бин Йусуф ас-Сакъафий – шен къизаллица гIараваьлла, омийадахойн халифан Iабд ал-Малик бин Марванан сардал хилларг ву иза, цкъа хьалха Хьиджазехь, ткъа цул тIаьхьа Iиракъехь.\n Вуьшта аьлча: «…шу доллучу диканна тIера дохун болу хьал-бахам боцург».\n Кхузахь дуьйцург - я дегIан гIорасизалла, я хьекъал эшар ду.\n Кхузахь дуьйцург - къематде ду. Цхьадолучу аяташкахь а, хьадисашкахь а «сахьт» олий хьахадо къематде.\n Хайбар – Меднина къилбседехьа йолу гIамаршкара тогIи (оазис) ю. Цигахь бехаш жуьгтий хилла. 628-гIачу шарахь царна дуьхьал тIом бан бахана.\n Кхечу кепара аьлча: Iумар (АллахI реза хуьлда цунна) куьйгалле гIерташ хилла вац, ткъа цо сатуьйсуш а, лоьхуш а хилларг - оцу берриге нахана юккъера ша къаставар дара, АллахI а, Цуьнан элча а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) везаш стаг ву аьлла.\n Вуьшта аьлча: «Цхьана а хIумано юкъаха ма воккхийла хьо. Вериге а тIевола хьайн гIуллакхна». Оцу «ла талтафит» бохучу дешнийн иштта маьIна а долу: «агIонашка дIаса ма хьежа; вуха ма верза».\n Iела (АллахI реза хуьлда цунна) ма-дарра кхетта пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дешнех.\n ШарI юкъара хуьлуш ду адаман коьрта мукъалла а, хьал-бахам а лардарехь Ислам-динан гIиллакхаш талхош воцучу муьлххачуьнан а. И бахьана долуш, адам ден мегаш дац - цо бакъонца а доцуш кхин адам дерна цуьнгара чIир-бекхам оьцучу хенахь бен, иштта кхиндолучу ШарIо билгалдиначу хьелашкахь а. Ткъа бахамах цхьа дакъа дIадаккха магош ду цуьнгара - нагахь иза гIоне хьаште болучу таро йоцучарна а, кхин цхьацца болучу бусалба нахана а пайденна хьовзош долу парз закат дIа ца луш дуьхьал ваьллехь.\n И бохург: нагахь цара цIеначу даггара шайн маттехула ший а тоьшалла схьаалахь - оцо царна пайда бохьур бу хIокху дуьненахь а, догIу долучу эхартахь а; нагахь цара и, доггаха ца олуш, моттаргIанна алахь - мунепикъийн могIарехь хир бу уьш, шайна кечйина жоьжагIати йолуш болучу. Ткъа стеган бакъ йолучу ойланан кхиэл ян йиш ерг - цхьа АллахI ву, къематдийнахь хIорангара хьесап оьцур долуш волу.


ОШАЕВ ХАЛИД (1898 – 1977)\nОшаев Халидан 1920 шеран июнь-сентябрь беттанашкахь язйина баллада. Прозехь язйина а йолуш, цIен, кIайн бIаьхойх лаьцна произведении хилла иза. ХIеттахьехь цунна зорбатоьхна Соьлжа-ГIалахь арадолуш хиллачу «Нефтерабочий» я «Красный труд» газета тIехь. Яздархочо ша билгал ма-даккхара, советан Iедал тIедеанчул тIаьхьа нохчийн литературехь язйина дуьххьарлера произведени ю иза. (Туркаев Х. «Жажда неутоленная». 2007). Цу тайпана, ХХ бIешеран нохчийн литература йоллалучу юьххехь язйина Ошаев Халида шен дуьххьарлера произведенеш. Иза нохчийн йозанан литература йолийнчеран хьалхарчу могIаршкахь ву. Прозехь, драматургехь, публицистикехь йоккхачу эвсараллица болх бина яздархочо. Кхоллараллин таронаш яккхий йолуш яздархо вара Ошаев Халид.\nОшаев Халид вина 1898 шеран 1-чу январехь Йоккха-АтагIана гена йоццуш хиллачу Чахкара-ГIалахь хьуьнан белхахочун Дудин доьзалехь. Шен 11 шо долуш Соьлжа-ГIаларчу реальни училище деша вахна Халид. Цигахь хинволчу яздархочунна евзина, еза а елла оьрсийн классически литература.\nБоккхачу лаамца, дика кхиамаш болуш дешна цо реальни училищехь. Нохчийн пачхьалкхан архивехь долчу реальни училищан кехаташ юккъехь № 21 йолу протокол ду 1916 шеран май беттан 31 дийнахь хIоттийна, цу тIехь билгалдаьккхина: “Ошаеву Халиду выдано свидетельство об окончании курса (7 класса) Грозненского реального училища”. ВорхI классах лаьтташ хилла хIетахь реальни училищехь дешар. Реальни училище лаккхарчу кхиамашца чекхъяьккхинчул тIаьхьа, 1916 шарахь Петербургерчу хьуьнан институте деша вахна Халид. Октябрьски революци хила герга яхана хан хилла иза. Оцу буьрсачу, амма шен кхетам кхиарехь беркате хиллачу хенах лаьцна тIаьхьо шен произведенешкахь дуьйцур ду яздархочо. Институтехь шина шарахь дешначул тIаьхьа цIа веана Ошаев Халид. Нохчийчохь граждански тIом болу хан яра иза. А. Шериповца, Н. Гикалоца цхьаьна цо дакъалоцу Нохчийчохь деникинцашна дуьхьал лаьттинчу боламехь. Iалхан-Юьртахь, Чеченахь, кхийолчу ярташкахь бинчу тIемашкахь хилла иза. ТIаьхьа шен «Алун шераш» эпопея тIехь яздархочо къеггина гойтур ду хIетахь Нохчийчохь лаьттина юкъараллин хьелаш, дуьйцур ду граждански тIеман боламах лаьцна.\nСоветан Iедал дIахIоьттинчул тIаьхьа Ошаев Халид пачхьалкхан жоьпаллин белхашка хIиттаво. 1920 шеран июнь баттахь, Владикавказехь совпартшколехь кхаа беттан курсаш чекхъяьхна цIа веана Халид, РКП(б)-н Соьлжа-ГIалин комитетехь нохчийн секцин инструктор вохуьйту. Оцу хенахь язйина цо нохчийн йозанан литературехь дуьххьара йолу баллада.\nГоркоман инстуркторан даржехь дукха ца витина Ошаев Халид. Иза 1920 шеран ноябрь баттахь Владикавказе дIавигна цIечу эскаран Терски политотделехь болх бан. 1921–1922 шерашкахь Нохчийчоьнан ревкоман председатель хилла Ошаев Халид, цул тIаьхьа «Советская Автономная Чечня» газетан редакцин жоьпаллин секретаран болх бина. 1923 шарахь юьхьанца Соьлжа-ГIалахь а, тIаккха Ростовхь а пачхьалкхан политически органашкахь болх бар тIедуьллу цунна. Цхьана муьрехь Нохчийн областан халкъан дешаран отделан политпросветан заведующи лаьттина, цул тIаьхьа Ростов гIалахь ОГПУ отделехь болх бина. 1925 шарахь юха а Нохчийчу схьавалаво Ошаев Халид, Цунна тIедуьллу Нохчийн областан дешаран отделан куьйгалхочун дарж. Пхеа шарахь лаьттина Ошаев Халид Нохчийчохь халкъан дешаран коьртехь. Къоман дешаран исторехь ша-тайпа хала хан хилла и шераш. Оцу муьрехь хийцина нохчийн меттан графика, Iаьрбийн йозан буха тIера латинин графике даьккхина къоман йоза. Iаламат хала, чолхе, дешаран системехь дукха къахьега дезаш гIуллакх хилла иза. Уггар хьалха хьехархой кечба безара керлачу йозанца школашкахь хьеха. Керлачу йозанна адаман ойла тIеерзорехьа болх дIабахьа дезара. Ерриге дешаран книгаш, кхиболу дешаран гIирсаш керлачу йозане берзо дезара. ДIахьош дара Нохчийчохь керла школаш яхкар, баккхийчарна йоза хьехар, зудабераш дешарна юкъаозор. Оцу дерриге гIуллакхашца ларавелла Ошаев Халид. Билгалдаккха деза, латиницин буха тIехь йолу нохчийн алфавит хIоттийнарг Ошаев Халид хилар Сальмурзаев Мохьмадца цхьаьна.\nЦу тайпана, 1925-1930 шерашкахь ша Нохчийчоьнан халкъан дешаран отделан куьйгалхо лаьттинчу хенахь Ошаев Халида доккха гIуллакх дина Нохчийчохь школаш схьаеллар, хьехархой кечбар, дешархошна оьшуш йолу нохчийн меттан учебникаш, кхийолу дешаран книгаш язъяр, уьш зорбанехь арахецар вовшахтухуш.\nИ жоьпаллин белхаш дIакхехьарца цхьаьна Ошаев Халида хаддаза къахьоьгу исбаьхьаллин литературехь а. Цуьнан дуьххьарлера исбаьхьаллин произведенеш зорба туху 20-гIа шераш дуьйладеллачу муьрехь. Цуьнан дийцарш, очеркаш арайийлина «Советская Автономная Чечня», «Нефтерабочий» газетийн агIонаш тIехь. Оцу хенахь драматургически произведенеш а язйо Ошаев Халида. ЧIир екхаран Iадатах лаьцна йолу цуьнан «Дайн Iедал» боху пьеса ехха хIиттийра самодеятельни театраша Соьлжа-ГIалахь а, Ростовхь а.\nВладикавказехь, Соьлжа-ГIалахь араюьйлу цуьнан произведенеш. «Бюрократаллин синтар», «Веччалг», «Къийсам дIахьош бу» цIераш йолу пьесаш зорбанехь араевлира. Оцу хенахь алссам Iилманан статьяш язйина Ошаев Халида. Царах ю «Мюридизм в Чечне», «Малхиста: к характеристике пережитков родового строя», «Народные развлечения у чеченцев». Царна зорбатуьйхира Ростовхь арахоьцучу «Революция и горец» журнала тIехь. Литературоведенин статьяш а язйо Ошаев Халида. «Молодая колонна: о первых советских чеченских и ингушских писателях» цIе йолу статья зорбатуьйхира «Грозненский рабочий» газетан агIонаш тIехь. Яздархочо оцу муьрехь масех очерк а язйина. «Энтузиасты в горах» цIе йолу очерк араяьлла 1931 шарахь «Советский Северный Кавказ» журналан кхоалгIачу номерехь. Халкъан барта произведенеш гулъярехь а доккха гIуллакх до яздархочо оцу муьрехь. Цо гул а деш, зорбанехь арахоьцу халкъан дийцарш, иллеш, нохчийн барта кхоллараллех лаьцна статьяш а язйо. Цуьнан «Из устного народного творчества чеченцев» цIе йолу йоккха материал араяьлла 1933 шарахь Северокавказски пединститутан известеш тIехь.\nОшаев Халид, Нохчийчоьнан халкъан дешаран отделан куьйгаллехь 5 шарахь кхиамца болх бинчул тIаьхьа, 1930 шарахь Владикавказерчу Горски педагогически институтан директоран балха дIавуьгу. Къилбаседа-Кавказерчу областийн вузашна а, кхийолчу леррина дешаран заведенешна а хьехархой кечбан кхоьллина яра институт. Цигахь, шайн куьйгалхочунна хьехайрхой, студенташ чIогIа резаболуш, 6 шарахь болх бина Ошаев Халида. Цул тIаьхьа дуккха а хан яьлча а цуьнца болх бинчара, хиллачу студенташа дикачу дашца, баркаллица хьахош хилла Ошаев Халид.\n1936 шарахь Пятигорскерчу краевой Горски меттан а, историн а Iилманан-талламан институтан директор хIоттаво Ошаев Халид. Амма 1937 шеран март бутт кхаччалц бен ца байтира цуьнга и болх. Советан пачхьалкхехь сталински таIзар лаьттина шераш дара уьш. Банний а бехк боцуш волу Ошаев Халид лаьцна, дуккха а хан тоьхна, чувоьллина. Тутмакхан ерриг халонаш лайначул тIаьхьа, 1950 шераш дуьйлалучу хенахь, яздархо лаьцначуьра мукъавитина. Дерриг нохчийн халкъаца махках баьккхина Халидан доьзал: хIусамнана Iайшат (Шерипов Асланбекан йиша яра иза), кIентий Геберт, Майрбек, Асланбек Джамбул гIалахь бара. Царна тIе Джамбуле вахна Халид а. Лаккхара дешар, шуьйра хаарш, кхоллараллин похIма долчу Ошаев Халида шен таронашца, хьуьнаршца богIуш болчу балхе оцу хенахь сатуьйсийла а яцара иза нохчи хиларна. Лаьцначохь фельдшеран корматалла караерзийна волу Халид Джамбулерчу областнойн больнице лаборантан балха хIоьттина. Цхьа хан яьлча\nДжамбульски областерчу Джейляд-куль поселкан медпунктан заведующи вахийтина, даймахка цIаверззалц цигахь болх бина Ошаев Халида.\n1956 – 1957 шераш махках даьхна долу нохчийн а, гIалгIайн халкъаш, паргIат а девлла, цIа доьрзу хан яра иза. Къоман исбаьхьаллин литература, культура, искусство кхидIа а кхио таронаш кхоллаелира. Боккхачу лаамца балхана тIевирзира Ошаев Халид. Шен могашалла ца кхоош, берриг ницкъ тIебахийтина, къахьийгира цо нохчийн литературехь, культурехь, Iилманехь.\nОшаев Халида 1957-1961 шерашкахь Нохч-гIалгIайн историн, меттан, литературан Iилманан-талламан институтан директоран заместителан болх бина. Вайнехан истори, этнографи хьокъехь, фольклорах, литературих, нохчийн меттан Iилманах лаьцна кIорггера хаарш долуш вара Ошаев Халид. Дуккха а Iилманан статьяш язйина цо вайнехан фольклорах, маттах, литературих лаьцна. Царах ю нохчийн маттах лаьцна: «К вопросу о рудиментарных классных показателях в чеченском и ингушском зыках», «О частицах отрицания в чеченском языке», «Для этимологии слов «Жайна» и «Дешар» в чеченском языке»; фольклорах, литературих, этнографих лаьцна: «Фольклорные заметки», «К истории чечено-ингушского эпоса», «Мотивы дружбы народов в чечено-ингушских героических песнях», «О чеченском фольклоре», «К истории возникновения историко-героических песен», «Устное поэтическое творчество чечено-ингушского народа» (соавторш Д.Д. Мальсагов, В. Б. Корзун), «Поэма Шота Руставели на чеченском языке», «Некоторые вопросы использования нахских башен в бою». Ошаев Халид дуьххьара нохчийн литературин историн очеркаш язйинчу авторийн коллектива юкъахь вара.\nНохчийн барта произведенеш дIаязъеш а хилла Халид, царах кегийчу жанрашкахь йолчарна, оьрсийн матте а йохуш, газеташ тIехь, журналаш тIехь зорбатоьхна цо. Масала: «Чалма и четки». «Безмозглый мельник», «Развалившаяся башня», «Как свояченица подшутила над зятем», «Как горцы искали рассоху», «Двое недостойных мужчин», «Молитва», «Из чеченского юмора».\nОшаев Халидан исбаьхьаллин кхоллараллехь, прозин, драматургин ерриг жанраш ю: дийцарш, очеркаш, повесташ, романаш, дагалецамаш, драмаш, комедийш, кегийра сценкаш. Теманашца а шуьйра ю цуьнан кхолларалла. Исторически а, вайн заманан а тайп-тайпана гIуллакхаш ойу яздархочо шен произведенешкахь.\nСийлахь-боккхачу Даймехкан тIамехь турпалалла гайтинчу Нурадилов Ханпашех, Идрисов Абухьаьжех, Имадаев Ахьмадах, Агабаян Агисисах, дуккха а кхечарах а лаьцна ю Ошаев Халидан очеркаш. «Доьналла» цIе йолчу книги тIехь очеркашца цхьаьна зорбатоьхна ду яздархочун шайн барамца гIеххьа даккхийра а долуш «Туьйсина дегнаш», «БIаьсте йолуш» цIерш йолу ши дийцар. Уьш а, схьахетарехь, шайн цхьа докуметальни бух болуш ду. «БIаьсте йолуш» дийцар мелла а къаьсташ ду яздархочун кхечу дийцарех а, очеркех а. Дийцар турпалхо тIамехь майра танкист хилла Абдулаев Вахьид Казахстанехь цхьана автобазехь шофер ву, шен белхан лаккхара кхиамаш болуш. ХIара буьрсачу тIамехь мостагIчух даймохк паргIатбоккхуш волчу хенахь, махакахдаьккхинчохь ваша а, да-нана а делла кхуьнан. Дийна йисина йиша Аза мел лехарх кара ца еш, сингаттамехь ву Вахьид. Кхеран автобазе балха йогIу керла диспетчер Таисия. Ша тIаме воьдуш жима бер хиллачу шен йишех Таисия тера хеташ, иза леррина тергалйо Вахьида. Оьрсийн цхьана къинхетамечу доьзало детдомера ялийна, шайн бер санна, кхиина йоI хила а хиллера Вахьида йиша Аза. Яздархочо дагах хьакхалуш долу исбаьхьаллин сурт хIоттош гайтина вешин, йишийн вовшахкхетар. Шен йиша кхииначу доьзалера схьа а ялийна, царна халахетар ца деш, ша а оцу доьзале дIавоьду Вахьид церан лаамца.\nОшаев Халида (Мамакаев М, Щепотев В. декъашхой а болуш) 1963 шарахь язйина «Гибель вендетты» цIе йолу чIиръекхаран Iадатах лаьцна повесть. 1969 шарахь зорбатоьхна цуьнан «Весна» цIе йолу очеркийн, дийцарийн, пьесийн книга. 1972 шарахь нохчийн маттахь араяьлла «Заманан некъаш» книга. Цу тIехь авторан керла произведенеш хабарш, повесташ, пьесаш яра зорбатоьхна.\nКъаьсттина мехала ю «Алун шераш» цIе йолу роман-эпопея. 1959-1964 шерашкахь зорбанера араяьлла 4 книгех лаьтташ, шуьйра чулацам болу и роман. «Алун шераш» тетралоги вайнаха граждански тIамехь шайн мохк ларбеш латтийна къийсам гойтуш ю. Шуьйра эпически сурташ дехкина оцу чолхечу хенахьлерчу къоман дахаран. Исбаьхьаллица кхоьллина, хIоранна гIиллакх-амал гучуйолуш ду коьртачу турпалхойн Шепиев Ахьмадан, Чергизов Амадин, Сачин Александран васташ. Церан юкъараллин кхетам кхиар, уьш шаьш хаьржинчу новкъа хIиттар бакъдолчуьнца нийса догIуш гайтина роман тIехь. Персонажийн дог-ойла, кхетам, амалш шайн кхиарехь гайтина. Говза кхоьллина къехошна хьалхабевллачу куьйгалхойн Шерипов Асланбекан, Ахриев ГIапуран, Гикало Николайн васташ. Къеггина гучудолу романехь вайнехан халкъ шен мохк ларбеш, паргIатонехьа къийсам латтор болуш хилар. Нохчийн, гIалгIайн ярташкахь лаьттина тIемаш гойтуш, яздархочо юьртахойн доьналла, майралла гучуйолу сурташ кхоьллина. Исбаьхьаллин ницкъах дуьззина ду Iалхан-Юьртахь, ГIойтIахь хилла буьрса тIемаш гайтина сурташ. Халид ша а хилла оцу тIеман декъашхо. Iалхан-Юьртахь хиллачу тIеман иштта сурт хIоттийна яздархочо:\n«Гихчу деллалуш ков дара Iалхан-Юрт. Цу тIе таIийнера кIайчара угар шайн тоьлаш йолу полкаш.Ташхойн регIа хIоттийна, кераюкъ санна гучу юьртана саццаза еттара бархI йоккха топ. Царна дуьхьал наггахь хIоъ кхуссуш Марк Смирнов вара. Берриг а шовзткъа хIоъ бара цуьнгахь.\nТIеман Совет яра юьртахь: Кагерманов ЧIабий, Баталов Хьадий, Денильханов Iабдуллий, Ипаев Вадуй, кхиберш юкъа а богIуш. Кхиэл йира: лата аьтто хилийта, юьртара зударий, бераш чоьхьарчу ярташка кхалхо.\nТIом болийна ши сахьт далале, берех, зударех цIанйира юрт. Шайн вежаршца, дайшца, марошца бала а, биса а кIелсевцира цхьаболу зударий.\n…ДоьалгIачу дийнан синбилгало ялале, шайн берриг ницкъ тIетаIийра кIайчара Iалхан-Юьртана. Ца соцуш екара яккхий тоьпаш, пулеметаш, хьалхарчу дийнахь тIееана минометаш а. Цхьабосса юьрта чу а, гуолоцуш а атакаш йолийра.\nМалх гIушлакхе балале, эвлара аравала цхьа готта некъ бен ца биснера.\nУрамашкий, керташкий бирзира тIом.\nТIедогIучу орцане гIо ца дайта, юьртана къилбехьа генна дIаяхнера кIайнчеран эскаран цхьа маIа. Патармаш кхачош лаьттара юьртахойн.\nХан малхбузе лесташ эвлана гуонах чIуг къовлаелира. И гуо баста гIерташ арара схьа а, чуьра дIа а бора тIом.\nЮьрта чохь маьI-маьIIехь гобина цIенош а, каппаш а яра, чуьра ара тIом беш. Цхьа дегI кара ца доьдура кIайчарна.\n…Шен веа кIантаца цхьа окоп дIалаьцна хьийзара кхузткъара ваьлла Дотака. Промыслехь болх бина белхалой бара цуьнан уьш.\nПулемет еттара воккхаха волчу Мохьмадий, гIалара белхалочо Федосий Палийс.\nИ чохь йолуш окоп хааелла, яккхий тоьпаш етта йолийра царна.\nЦхьаъ цхьанна тIаьхьа вуьллуш, кхо кIант охьавиллира Дотакин цу метте. ДоьгIна ца хиллера къеначу Дотакина кIенташца валар.\nБагахь йисина кхелаш а йохуш, шина беснех цунна а тоьпан хIоъ чекхбелира.\nБайинчу вежарийн патармаш тIе а гулдина, топ етта хиира Дотакин маре яхаза йоI. Чов хилла юхаяьккхира иза а.\n– ХIан-хIа, Федосий, – элира дийна висинчу Мохьмада. – Сайл жимаха волу кхо ваша охьа а виллийтина, дений, йишиний чевнаш а яйтина, хIара дуьне дуур долуш вац со. Хьо суна тIевоьссина хьаша ву. Тхан Iедал хьаша ларвеш ду. Кху окопа чуьра нахаца вухавала хьо.\n– Со хIунда волу? – хаьттира Палийс.\n– И дийца а ма дийца. ДIавига хIара! – аьлла, мохь туьйхира Мохьмада.\nБухабовлучара озийна дIавигира Палий.\nСарахь йоккхачу тоьпан хIоьо йохийра аьчгах йина пулемет. Оццу хIоьо варжийра болатан дог долу Дотакин Мохьмад а.\nДарвелла нохчо гора хIотто ницкъ бац.\nУрамашка тIом баьлча, патармаш кхачийна бисира цхьаболу кIентий.\nШаьлтанаш а яьхна, чу-кара бахара. Шаьлтанаш буйнахь, шайн марошца юкъа яхара ши зуда – Саидова Тархий, Цомаева Бициггий. КIайчара цIергахь дагийра церан декъий.\nКертахь яьккхинчу жимачу окопа чохь шен майрачуьнца, Баршаев Сулимица, йийра Майма.\nИллеш тIехь йийца йогIура Майма.\nНекхан уьн тIе чов хилла, готтачу окопа чохь, майра марахь волуш, ирахь лаьттачохь еллера иза.\nЦу доьалгIачу дийнан делкъал тIаьхьа шина а агIорхьара дарбелира тIом.\nДекъий дуьйцучохь а дацара. Чов хилларг вол-волчохь вуьтура, уьш юхабаха куьйгаш ца тоьуш.\nКхано тIаьхьа леринера тIамо эгийнарш. Виъ бIе ткъа стаг хиллера вийнарг. Юьртан хIора кхиинчу кхаа стагах цхьацца ларало иза».\n«Алун шераш» роман тIехь автор дийцархо хилла ца Iа. Романан хIокху жимачу кийсак тIехь а билгалйолу авторан ойла, цуьнан синхаамаш, цуьнан шен турпалхошца йолу юкъаметтигаш.\n«Алун шераш» ша оьрсийн матте яьккхина автора. «Пламенные годы» цIе а йолуш, жимма яцйина, дакъошка екъарна тIехь а хийцамаш бина, кхаа декъах лаьтташ ю и роман-эпопея оьрсийн маттахь йолчу вариантехь.\nНохчийн, гIалгIай литературашкахь дуьххьара роман-эпопея язйина Ошаев Халида.\nАлссам драматургехь болх бина Ошаев Халида. Цуьнан пьесаш «Дайн Iедал», «Бюрократаллин синтар», «Веччалг», «Мила ву бехке?», «Доьхна бозбуанчалла», «Асланбек Шерипов», оьрсийн маттахь «Борьба продолжается», «Перевал» шен хенахь театрийн сцени тIехь хIиттош, шуьйра евзаш хилла. Яздархочун драматургически произведенеш юкъахь шен идейно-эстетически чулацамца къаьсташ ю «Асланбек Шерипов» цIе йолу пьеса. Нохч-ГIалгIайн драматически театро еххачу хенахь хIиттош яра оцу пьесехула спектакль. Иза, еа актах лаьтташ, йоккха драма ю. Ши ницкъ, ши тоба ю пьеси тIехь дуьхь-дуьхьал лаьтташ: цхьаъ – революционни къехой бу шайн коьртехь А. Шерипов, Н. Гикало, С. Тымчук, А. Носов а болуш; важа кIайгвардейцех лаьтташ тоба ю. Кхузахь вовшахкхетта тайп-тайпанчу социальни чкъурах болу кIайнгвардейцаш. Оцу шина тобана юкъара къовсам бу пьесин чуламехь.\nКерлачу дахарехьа къийсам латтош болчу нохчийн къехойн тхьамда ву Асланбек Шерипов. Цо Н. Гикалоца а, С. Тымчукца а цхьаьна паргIотонехьа болчу къийсамна халкъ вовшахтуху. Шерипов Асланбекан васт дуьззина гайтина автора, цуьнан безам а, деган ойланаш а гучуяьхна. А. Шериповн дахарехь коьртаниг паргIатонан идеалаш чIагIъяр ду, халкъан маршонехьа болчу къийсамна шен дахар дIаделла бIаьхо ву пьеси тIехь Шерипов Асланбек.\nИштта къоман театран сцени тIехь хIиттош яра Ошаев Халидан «Ахьмар-Хьаьжа», «Цхьана куьйга ши хорбаз» пьесаш а. Евзаш яра цуьнан «Гагаринан де», «КIечалг», «Ши Зойбалла», «Селасат», «Зулай» цIераш йолу кегийра пьесаш а.\nОшаев Халидан драматургически произведенийн турпалхой цIена дог-ойла йолуш, дахарехь шайн билггал хьежамаш болуш, шаьш юьхьарлаьцначу новкъахь дIаса а ца теIаш, шаьш бакъ лоруш долчу хIуманна тIехь чIагIделла адамаш ду.\nОшаев Халида доттагIаллин, кхоллараллин уьйраш лелийна кхечу къаьмнех болчу дуккха а яздархошца. Цуьнан хьеший хилла гIарабевлла болу оьрсийн яздархой А. С. Серафимович, А. Е. Костерин, Дз. Гатуев, кхиберш а. Царах лаьцна дуьйцура, яз а дора Ошаев Халида. «Воспоминания о Серафимовиче» зорба туьйхира цо 1959 шарахь Соьлжа-ГIалахь арадаьллачу «Дружба» альманаха тIехь; «Одруге и человеке Дзахо Гатуеве» – 1971 шарахь араяьллачу Гатуев Дзахон «Зелимхан» книги тIехь, «Встречи с писателем Куприным» – Нохчичохь арахоьцуш хиллачу «Республика» газетехь 1991 шеран 25 апрелехь. Нохчийн маттахь «Накъостех дагалецамаш» зорбатуьйхира 1973 шарахь арадаьллачу «Орга» альманахан 2-чу номерехь.\nШа-тайпа мехала ю Ошаев Халидан кхоллараллехь эпистолярни тIаьхье. Iаламат дукха кехаташ яздина цо. Ошаев Халидан шуьйра хаарш дара исторех, фольклорах, литератрурех, меттан Iилманах, археологех, этнографех лаьцна. Энциклопедин хаарш долуш ву олура цунна. Цундела дуккха а долчу хIуманех цуьнга хаттарш дан лууш, цунах дагабовла лууш хилла нах. Яздархочуьнга кехаташ кхоьхьуьтуш хилла дешархоша, хьехархоша, яздархоша, Iилманчаша, студенташа, аспиранташа, юкъараллин деятельша. Шега даийтина цхьа а кехат жоп ца луш дуьтуш ца хилла яздархочо. Ошаев Халидан шен корреспонденташка цхьана дийнахь кхаа-деаннал кIезиг кехаташ ца яздеш мур богIуш а хилла.\nНохч-гIалгIайн а, кхидолчу къаьмнашна а тIехь Iедало латтийна харцонаш мелла а бакъян гIерташ я кIадъян гIерташ цхьаболчу яздархоша, Iилманчаша хIуманаш яздар ца лалора Ошаев Халидин. Юкъараллин-политически конъюнктурин хьаьжжина, нохчийн къам аьшнашдан гIерташ берш а нислора Москвахь а, кхечахьа а шайн харц произведенеш арахоьцуш. Оцу дерригенна шен кIорггерчу хааршца дуьхьал валара Ошаев Халид. Масала, девзаш дара, куьйгайозанца нахана юкъахь даьржина а дара, Ошаев Халидан яздархочуьнга Мугуев Хаджи-Мураде цуьнан «Буйный Терек» романах лаьцна яздина кехат. Исторически бакъдерг тоьшалле а далош, гайтира Ошаев Халида «Буйный Терек» роман тIехь цуьнан автора инарла А.П.Ермолов тIех вазвеш вийцина хилар а, нохчийн халкъо шен паргIатонехьа латтийна къийсаман маьIна лахдеш хилар а. Амма и бакъдерг дезаш Iедалан нах дукха бацара дIаяханчу советан пачхьалкхехь. Цундела Ошаев Халидан и кехат царна ца тайнера.\nЦхьаннах оза а ца луш, бакъдолчунна тIехь лаьттара волуш вара Ошаев Халид иза шен халкъах, шен махках хьакхалуш хилча-м муххале а. Амма харцонна, иза мичхьа елахь а, дуьхьало йора яздархочо. Чехословаки 1968 шарахь советан эскарш дахийтарна яздархо реза воцийла хиира Iедална. Ошаев Халидан доттагI граждански тIамехь советан Iедалехьа къисам латтийна волу оьрсийн яздархо А.Е. Костерин а хIетахьлерчу Iедална везаш ца хилла иза бакъонна тIе гIерташ хиларна. Шен доттагI Костерин кхелхича, Москва а вахна, из адIавуллуш, цуьнан кош тIехь къамел дина Халида. Иза а Iедална ца тайнера, къаьсттина дозанал дехьара «Свобода» радиохула иза юха схьадича-м муххале а. И дерриг Iаьткъинчу Нохч-ГIалгIайн республикин коьртерчу Iедало Ошаев Халид партера дIаваьккхира, яздархойн Союзан деъашхо волчуьра дIаваккхийтира, цуьнан книгаш зорба ца тухуш сацийра, школан хрестоматийш тIера цуьнан произведенеш тIехь йолу кехаташ этIош схьадахийтира.\nОшаев Халида и дерриг лайра, дуьххьара ца хиллера Iедал иза аьшнаш ван гIертар, хIинца доьазлагIа я пхоьазлагIа тIе хIоьттинера цунна иштта киртиг. Амма яздархочо шен болх саца ца бора,\nмацца тоьлла а харцонал бакъо тола езийла хаара цунна, шен произведенеш нохчийн халкъана оьшуш юйла а хаара. Цо исбаьхьаллин произведенеш язйора, уьш зорбанехь ара ца хецахь а.\nКъаьсттина тидам тIебахийтина яздархочо Сийлахь-боккхачу Даймехкан тIеман тематикехула произведенеш язъярна. Вуно чIогIа къахьегна цо Брест гIап ларъеш турпала эгначу вайн махкахойн цIерш лохуш, царах лаьцна материалаш гулъеш, дIаязъеш. Оцу мехалчу белхан жамI хилира «Брест – орешек огненный» цIе йолу книга. Амма и книга зорбанера араяьлла ца гира авторна.\nОшаев Халид кхелхина 1977 шеран 3 сентябрехь Соьлжа-ГIалахь.\nАвтора шена тIехь дукха къахьегна йолу книга «Брест – орешек огненный» яздархо кхелхинчул дуккха а тIаьхьа (1990 шарахь) бен ара ца елира, иза а юьззина арахецна а яцара, авторан ерриг материал юкъа ца яхнера книгина. Яздархочун кIанта Ошаев Майрбека кеч а йина, 2004 шарахь арахийцира «Слово о полку Чечено-Ингушском» цIе а йолуш, Ошаев Халидан документально-исбаьхьаллин произведенех лаьтташ йолу йоккха книга. Цу тIехь яра Брест гIопан турпалхойх лаьцна йолу яздархочун ерриг ала мегар долуш произведенеш. Книги тIехь ялийна Брест гIап тIамца ларъеш хиллачу 275 вайн махкахочун цIерш. Оьрсийн яздархочун С.Смирновс Брестах лаьцна йолчу шен книги тIехь царах цхьа а хьаха а ца винера. «Слово о полку Чечено-Ингушском» книги тIехь зорбатоьхна яра «225-ый… Чечено-Ингушский» цIе йолу исбаьхьаллин-документальни повесть а. Оцу произведенеша гайтира Сийлахь-боккхачу Даймехкан тIамехь Нохч-ГIалгIайчуьра алссамчу тIемалоша майралла, турпалалла гойтуш дакъалаьцна хилар.\nПрозехь, драматургехь, фольклористикехь, публицистикехь йоккхачу эвсараллица болх бина яздархочо. Ошаев Халидан дахар, кхолларалла, нохчийн къоман сий, мехаллаш ларъярехьа цо латтийна къийсам масал хила хьакъ ду шен культура езаш волчу хIоранна а.\nОШАЕВ ХАЛИДАН ПРОИЗВЕДЕНЕШ\nБюрократаллин синтар. Пьеса. Буру (Говзаме йоазош). 1931. Веччалг. Пьеса. Соьлжа-ГIала. 1934. Селасат. Пьеса // ДоттагIалла. 1959. № 2. С. 3-11. Алун шераш. Исторически роман. I книга. Грозный. 1959. Беркате некъ. Очерк // Ленинан некъ. 1960. 24 июль. Алун шераш. Исторически роман. II книга. Грозный, 1960. 2 дакъа. Гарман аре. Дийцар // Орга. 1960. № 2. Ши Зайбулла. Пьеса. Репертуарный сборник Чечено-Ингушского республиканского дома народного творчества. Грозный, 1960. Веччалг. Цхьана суьртехь сценка. Репертуарный листок ЧИРДНТ. Грозный. 1961. № 2. Мила ву бехке ?. Пьеса. Репертуарный сборник ЧИРДНТ. Грозный, 1962. Гагаринан де. Сценка. Цхьана актехь пьесаш. Грозный, 1962. Доьхна бозбуанчалла. Цхьана актехь комеди. Репертуарный листок ЧИРДНТ. Грозный. 1962. Алун шераш. Исторически роман. III книга Грозный, 1963. Асланбек Шерипов. Пьеса тIера цхьа дакъа. Репертуарный листок ЧИРДНТ. Грозный. 1963. Алун шераш. Исторически роман. IVкнига. Грозный, 1964. ЦIармата ши стаг. Дийцар // Репертуарный листок ЧИРДНТ. 1964. Полла. Туьйра. Грозный. 1964. Заманан некъаш. Хабарш, повесташ, пьесаш. Грозный. 1972. Накъостех дагалецамаш // Орга. № 2. 1973. Доьналла. Очеркаш, дийцараш. Грозный. 1985. Магнитофон, стунаний. Дийцар. Репертуарный листок ЧИРДНТ. Грозный. 1965. № 1-2. Полла. Туьйра // СтелаIад. 2013. № 8. А. 16 – 21.\nЭнтузиасты в горах. Очерк // Советский Северный Кавказ. 1931. № 3 Клеш. Пьеса в 4-х частях. Грозный. Чечоблнациздат. 1934. Солдатский депутат. Отрывок из романа «Пламенные годы» // Дружба. 1958. № 1. С. 145-150. Воспоминания о писателе А. С. Серафимовиче // Дружба. Грозный. 1959. Бет-пак-далинские очерки // Дружба. Грозный, 1959. На гарманской равнине. Воспоминания // Орга. 1960. № 2. С. 16-29. Встреча в автобусе. Рассказ // Грозненский рабочий. 1960. 17 нояб. Чалма и четки. Из чеченского фольклора. Методический листок ЧИРДНТ. Грозный, 1960. Шапиев Алхаст. Отрывок из романа «Пламенные годы» // Орга. 1962. № 3. С. 3-20. Безмозглый мельник. – Развалившаяся башня. – Как свояченица подшутила над зятем. Фольклорные записи // Орга. 1963. № 1. С. 55-56. Как невеста выстирала рубашку. Фольклорный анекдот // Орга. 1963. № 1. С. 56. Борьба продолжается. Пьеса в 4-х актах. Грозный. За подписью Я. Исламов. Как горцы искали рассоху. – Двое недостойных мужчин. – Молитва. Фольклорные анекдоты // Орга. 1963. № 2. С. 45-47. Пламенные годы. Отрывок из третьей книги романа // Грозненский рабочий. 1963. 12 февр. Гибель вендетты (в соавторстве с М. Мамакаевым и В. Щепотевым). Грозный. Чечено-Ингушское книжное изд-во. 1963. Пламенные годы. Роман. Книги 1 и 2-я. Грозный. 1966. Пламенные годы. Роман. Книг 3-я. Грозный, 1967. Рыцарь Отчизны. Очерк о жизни Х. Нурадилова // Зарево Октября. Грозный, 1967. Наказ писателя. Письма учащимся Староатагинской школы № 2. 1968. 8 нояб. Горный орел // Во имя Родины. Сборник статей. М., 1968. Весна. Очерки, рассказы, пьесы. Грозный, 1969. Комбриг Тасуй. Историко-библиографический очерк. Грозный. 1970. О друге и человеке Дзахо Гатуеве // Дзахо-Гатуева «Зелимхан». Орджоникидзе, 1971. С. 201-204. Из чеченского юмора // Грозненский рабочий. 1975. 19 июль. Боева слава красномолотовцев. Грозный, 1976. Перевал. Драма. М. ВААП. 1976. Мужество снайпера. Герой Советского Союза А. Идрисов // Золотые звезды Чечено-Ингушетии. Очерки о героях Советского Союза. Грозный, 1985. Пламенные годы. Роман. Грозный 1988. Брест-орешек огненный. Художественно-документальная повесть. Грозный. 1990. Встречи с писателем Куприным // Республика. 1991. 25 апр. Как горцев от гор отлучали. Письмо первому секретарю Чечено-Ингушского обкома КПСС А. Власо¬ву от 24 ноября 1975 года // Голос Чечено-Ингушетии. 1991. 14 сент. Чайра. Рассказ-быль // Литературная Чечено-Ингушетия. № 1. 1991. С. 108-116. Время собирать камни // Пхьармат. № 2. 1992. Письмо Х.-М. Мугуеву от 15 января 1961 года // Голос Чечено-Ингушетии. №№ 7, 9, 10, 11. 12 янв. 1992. Таймасха. Пер. с чеч. Д. Хожаев // Мали¬ка. № 1 (2). 1996. 30-31. Слово о полку Чечено-Ингушском. Сборник документально-художественных произведений. Составитель М.Х.Ошаев. Нальчик, 2004. Письмо Первому секретарю Чечено-Ингушского Обкома КПСС А.В. Власову от 21.01. 1976. Об издании чеченских песен «Илли». // Х.В. Туркаев. Жажда неутоленная. М. 2007. С. 247 – 260. Письма Х.В. Туркаеву // Х.В. Туркаев. Жажда неутоленная. М. 2007. С. 260 – 264. Избранное. Пламенные годы. Исторический роман. М. 2009.\nЭдилов Х. литературни кхолларалла // Орга. 1960. № 3. Адамаш теша // Ленинан некъ. 1961. 22 дек. «Золотая брошка» // Грозненский рабочий. 1964. 21. Февр. Саидов Билалин кхолларалла. Статья // Ленинан некъ. 1964. 4 окт. «Цхьана эвлахь» // Ленинан некъ. 1964. 18 окт.\nМюридизм в Чечне // Революция и горец. 1923. № 13. Народные развлечения у чеченцев // Революция и горец. 1929. № 6 Из устного народного творчества чеченцев. Известия второго Северокавказского пединститута. Т. 10. Орд¬жоникидзе. 1933. Молодая колонна: о первых советских чеченских и ингушских писателях // Грозненский рабочий. 1934. 23 фев. К вопросу о рудиментарных классных показателях в чеченском и ингушском зыках// Известия. ЧИНИИИ¬ЯЛ, Т. I. Вып. 2. Языкознание. Грозный. 1959. О частицах отрицания в чеченском языке // Известия. ЧИНИИИЯЛ. № 1. Вып. 3. Языкознание. Грозный. 1959. Фольклорные заметки // Известия. ЧИНИИИЯЛ. Т. 2. Вып. 2. Литература. Грозный. 1959. О чеченском фольклоре. Вступительная статья к I тому чеченского фольклора (в соавторстве с З. Джамалхановым). Грозный. 1959. Фольклорные заметки // Известия ЧИНИИИЯЛ. Т. 2. Вып. 3. Литература. Грозный. 1959. К истории чечено-ингушского эпоса // Известия ЧИНИИИЯЛ. Т. 2. Вып. 1. История. Грозный. 1960. К истории возникновения историко-героических песен // ЧИНИИИЯЛ. Известия. Т. 2. Вып. I. История. Грозный. 1960. Мотивы дружбы в чечено-ингушских песнях // СОНИИ. Известия. Т. 20. Вып. 2. Вопросы литературы. Орджо¬никидзе. 1960. Мотивы дружбы народов в чечено-ингушских героических песнях // Известия Северо-Осетинского научно-исследовательского института истории, языка и литературы. Т. 22. Вып. 2. Вопросы литературы. Орджоникидзе. 1960. Устное поэтическое творчество чечено-ингушского народа //Очерк истории чечено-ингушской литературы. Грозный. 1963 (в соавторстве с Д.Д. Мальсаговым и В.Б. Корзуном). Поэма Шота Руставели на чеченском языке // Комсомольское племя.1968. 27 авг. Некоторые вопросы использования нахских башен в бою. Кавказский этнографический сборник. Т. 2. Очер¬ки этнографии горной Ингушетии. Тбилиси. Мецние-реба. 1968. Для этимологии слов «Жайна» и «Дешар» в чеченском языке // Труды Тбилисского университета. Т. 136-137. 1974.\nПросмотров:3455 Чеченская литература\nПросмотров:4472 Чеченская литература\nПросмотров:5611 Чеченская литература\nПросмотров:9692 Чеченская литература\nПросмотров:13056 Чеченская литература


Дуьненан литература нохчийн маттахь йовзуьйтур ю "Гоч" журнало\nНохчийчохь керла зорбане юхадала долийначу "Гоч" журналан презентаци хилира шинариндийнахь Соьлж-ГIалахь.\nЗорбанан цIийнехь гулбеллера махкара нохчийн меттан говзанчаш, шайна юкъахь яздархой а, байтанчаш а болуш. Ненан меттан бала шайн кхачар коьрте а дуьллуш, массара а къобал йира редакци, куьйгаллехь Петирова ПетIмат а йолуш.\nИштта къамел дечара гIарадаьккхира меттан баланаш а, цунна хьалха хIуьтту чолхаллаш а. Журналиста, историка Умхаев Хьамзата элира бартан мотт буьйцуш белахь а, йозан мотт лелор гIийла ду аьлла: "И мотт бийцина а ца Iаш, уггаре а хьалха йозанан мотт хила безаш ма бу коьртехь. Ткъа и йозанан мотт муха хир бу ас а, вай а язбеш ца хилча?\nДукха дийцина вай иза. Мотт гIеллуш бу вайн. Тахана, хьо базаран юкъаваьлча, туькана вахча, терахьаш нохчийн маттахь олуш стаг вац, кIиранан денош нохчийн маттахь олуш наггахь бен стаг вац. Вайн вешан ледарлонна мотт муха болуьйтур бу? Тахана санна иза Iамо вайн зама хилла а ма яц".\n"Гоч" журналан хьалхарчу номерехь тIетоьхна ю поэзи а, проза а, берийн литература а, публицистикехь белхаш а. Авторш, нохчийн а, оьрсийн а, дуьненаюккъера классикаш а бу.\nМериме а, Дефо а, Маркес а, Пушкин а, Гамзатов а, иштта кхиберш а. Журналан коьртачу редактора Петирова ПетмIата дийцира журналан чулацамех а, шайн Iалашонех а: "Жураналан чулацамехь дуьненан литература гоч а йина зорбане тухур ю. Цхьанна а авторе озабезам хир бац. Иштта хир бац иза гочдархошка а. Халкъан пайдехь хир яра хIара хIума аьлла, вай талла а теллина, дика гочйина елахь, тIетухур ю. Шарахь шийтnа номер арахеца дагахь ду тхо".\nНохчийн мотт дIаболуш бу аьлла ца хетарш а кIезиг бацара "Гоч" журналан презентацехь. Журналиста Газиева Азас иштта элира цуьнах: "Орца дала, нохчийн мотт дIаболуш бу аьлча, ас олу, дIадовлийша, цуьнан кхо га чIогIа даьржина ду: тухуш берг, хьокхуш берг, юккъелелош берг а. Оцу генаша чIогIа зазахецна, цундела нохчийн мотт дIабер бац".\n"Гоч" журналан тIехь еккъа ноххчийн маттахь йозанаш хилла Iийр дац. Наггахь, аьттоне хьажжина, нохчийн авторийн белхаш оьрсийн матте баха дагахь а ю редакци.


Сообщений 121 страница 140 из 1048\nhttp://ohcanada.rusff.ru/viewtopic.php? … =8#p147488\nhttp://americanidol.rusff.ru/viewtopic. … p=2#p35007\nhttp://blackcity.rusff.ru/viewtopic.php … p=23#p6967\nhttp://inhype.rusff.ru/viewtopic.php?id … 17#p120078\nhttp://centralstationtest.rusff.ru/view … p;p=4#p224\nhttp://centralstationtest.rusff.ru/view … p;p=5#p276\nhttp://evilbane.rusff.ru/viewtopic.php? … =20#p49608\nhttp://special-forces-frpg.ru/viewtopic … 60#p135989\nhttp://toeden.rusff.ru/viewtopic.php?id … 33#p151606\nhttp://septemcross.rusff.ru/viewtopic.p … =23#p12031\nhttp://sc.roleforum.ru/viewtopic.php?id … =49#p79183\nhttp://postfactum.rusff.ru/viewtopic.ph … 21#p127276\nhttp://whunt.rusff.ru/viewtopic.php?id= … 46#p208868\nhttp://inhype.rusff.ru/viewtopic.php?id … 23#p121550