Хьешийн цIа ца тоьура кхузахь\nДагестан -- Кубачи эвла.\nДагестанехь уггаре евзаш йолчу турсташна еза еллачу Кубачи эвлахь хIинццалц дацара цхьа а хьешийн цIа. ХIора шарахь бIаьргтоха а, кечлуш ухку дашо а, дети а хIуманаш а, шира технологица дина герз а эца богIу цу юрта эзарнаш хьеший.\nКубачин бахархой, нохчаша куьпчий олу царах, хьаша везаш нах бу. Амма тIаьххьалц цхьа а хьешан цIа а доцуш ехаш яра юрт. Ткъа хIинца цу эвлахь йина яьлла 20 хьешана лерина хIусам. Цунах лаьцна дийцира Кавказ.Реалиига "Кубачи-тур" турфирман куьйгалхочо, цу эвлан администрацин куьйгалхо хиллачу Куртаев Расула. "Кубачи" цIе йолу хьешан цIа кийча ду ала мегар ду тахана туристаш тIеэца.\n12 шо ду Куртаев туризман бизнесехь волу. Цундела цунна дика хаьа шайн юьрта богIучарна оьшург хIун ду. Куртаевс дийцарехь, цо йинчу "Кубачи" хьешан хIусамехь 8 чоь ю. Уьш ерш а богIур болчу туристаша, мах а белла, дIалаьцна ю Марсхьокху бутт тIекхаччлац аьлла.\nБизнесхочо дийцарехь, хьалха цо туристаш тIеэцара шен хIусамехь. ХIинца хьешан цIа а дина цо шен доьзал бехачу хIусаманна тIехула. Куртаевс дийцарехь, хьешашна пайда эца йинчу балкона тIера дIахьажча дукха хаза гуш ду гонаха долу лаьмнаш. Цхьа кхачамбацар ду, хи лелор халачу тIегIантехь хилар. Иза доьзна ду эвлахь канализаци цахиларца.\nКубичи эвлара хьешийн цIа.\nХьешан хIусамехь буьйса йоккхург Iай мах бу 400 сом. Аьхка -- 700 сом. "Адамаш догIура кхуза. Уьш цхьанха дIанисдан дезаш хуьлура. Туристаш бахкар бахьана долуш суна евзира сой вехачу меттиган истори", - дагалоьцу Куртаевс.\nЦо дийцарехь, кхечу пачхьалкхашкара нах наггахь алсам йовза лууш хуьлу республика, цигахь бехачу нахал а. "Куьпчой соьга наггахь хоьттуш хуьлу: кхуза хIунда богIу нах, хIун ду кхуза цу бессара бохуш? Ас олу, шайн истори ешийша, къамел дайша вайн баккхийчу нахаца! Суна дагадогIу тхайн денанас тайп-тайпана шира легендаш а, дийцарш а дийцар. Иза 96 шарахь ехира. Амма цунна ша дагаягIара кхаа шаре яьллачхьана дуьйна, цо дийцара кхузахь хIилла хIуманаш. Дешар Iамийна яцара иза, амма КъорIан дагахь хаара цунна".\nКуртаевс дийцарехь, меттигерчу махбархоша эвла хьеший бахкар тIеоьцу шайн комаьршалла гайта аьтто балар санна, цунах пайда бан ца гIерташ. "Эвларчу базара меттигерчу кхачанах кхета догIу тхо. Махбархоша дерриг а мехаза ло хьешашна. Со уьш кхето гIерта ахча ас лур ду, бохуш, туристаша тхуна мах белла хиларна. Делахь а, ахча схьа ца оьцу цара", - дуьйцу цо.\nКубачин юьртда хиллачу бизнесхочо ша а лелара, боху иштта, кхечу турфирмаша шайн юьрта туристаш балийча. Цо уьш буьйсаяккха ша волчу дIабуьгуш хилла, амма цо иза деш хилла мехаза.\n"Суна догIуш алапа дара, ткъа цу (туристаш деллачу) ахчанах со ваха а хуур вацара, схьадуьйла олура ас. Iедалан балхара дIаваьлча со кхийтира муьлхха бина а болх ца бича сой мегар ца хиларх. Со дешин пхьар ву. И гIуллакх соьгара дIадаккхалур дац. Амма со Кубачи кхин а алсам йовзийта лууш ву", - дуьйцу Куртаевс.\nКарарчу хенахь Кубачин юьртда ву Куртаевн ваша Абдусалам. Цунна хетарехь, цхьаболу церан юьртахой реза ца хила а мега эвлахь хьешийн цIа гучудаларна. И бахьана долуш цига богIучу нахана хьошалла дан церан долу дог-дохийла лахдала ма мега!\nЮьртадас дийцарехь, кхечу пачхьалкхашкахь бехачу церан юьртахоша йиц ца йо шайн эвла. Цуьнан дахарна гIо дан а, юхаметтахIотто а шайга далучу агIор гIо дан гIерташ уьш", - боху цо.\nШира герз гойтуш ву Кубачи эвлан юьртда Куртаев Абдусалам.\nАмма юьртдас дийцарехь, шира хIусамаш яран башхаллаш а, ламанан ландшафт а бахьана долуш ширачу хIусамаша хазалла еана ца Iаш, халонаш а йохьу.\n"И шира цIенош тодеш яккхийн харжаш йовлу. Цигахь меттиг кIезиг ю. Эвлахь бехаш дукха нах хилла. Цхьана хIусаман пен лулахочуьнан цIенон пен бу, дерриг а цIенош цу кепара вовшахлатийна ду. Цхьа цIа доха доладелча цо шеца дохо доладо луларниг, зIен реакци хуьлу. Бахархойн аьтто ца хуьлу уьш тобан, цундела уьш керлачу хIусамашка дIабаха лууш хуьлу. Шира цIенош тосий дуьту цара. Ткъа уьш церан дайн хIусамаш ма яй! Тхов мукъане тобеш хилча дика хир дара, хи чу ца эхийта" - дуьйцу Абдусалама.\nДукха хан йоццуш Кубачехь юхаметтахIотто долийна XVI бIешарахь дина маьждиг.\n"Иза дуй хууш бацара дуккха а меттигера бахархой. Куьпчаша бусалба дин тIеэцна XIV бIешарахь. Кхузахь 12 маьждиг хилла. Уьш хилла ширачу эвлахь лаьттан цхьана кийсига тIехь, ойла яйша! – дуьйцу Куртаев Абдусалама, Израилера а, Китайра а, Британера а, Германера а, Италера а, Iаьрбийн пачхьалкхашкара а баьхкинчу туристаш хьешийн книги тIехь дитина йозанаш а гойтуш.\nКубачин юьртда Куртаев Абдусалам.\nIаламан хазалла а, ша-тайпа архитектура а, пхьола а доцург, Кубачин бахархойн дозалла дойла ду тамашийначу ламастах. ХIора хIусамехь леррина къастийна чоь ю кхузахь динехь еза лоруш йолу безамна лелан хӀуманаш латтош.\nШирачу заманахь цу чохь гуллуш хилла къонахий куц даьккхинчу тIулгийн товхана хьалха луьш-олуш хевшина Iан. Цу чохь латтош хуьлу йоI маре йоьдуш цо шеца хьур долу тIорказ а, хи лело шира кӀудалш а, пхьегIаш а, Ӏадаташ кхочушдон неIарх а, бежинан цIогарчех а йина туьтмӀаьжигаш а. И дерриг а, хаза а хеташ, схьгойту дог дика хIусаман дайша.


Малогабаритни каросерийни части за Mercedes-Benz 190 в Резервни Части в гр. Варна - ID21818694 — Bazar.bg\nМалогабаритни каросерийни части за Mercedes-Benz 190\nгр. Варна Публикувана/обновена на 10 октомври в 08:27 ч.


Видео Май 16, 2020 by admin\nХеда Хамзатова Нана хьо Чеченский и русский текст. Ирина Тарасюк 22 04 18 Mp3. Мурад Байкаев На дороге отца New Саламбек Тайсумов Ма хьежа хьо соьга Чеченский и русский текст. Хадижат Дугуева Везар сан Чеченский и Русский текст. Alessia Cara — Not Today. Луиза Умарова Дагах чим бина Чеченский и Русский текст.\nХеда Хамзатова Нана хьо Чеченский и русский текст. Nodirbek Mominov Ota Ona нодирбек моминов ота она Mp3. Саламбек Тайсумов Ма хьежа хьо соьга Чеченский и русский текст. Мурад Байкаев На дороге отца New Первые результаты поиска — с YouTube, который будет сначала преобразован, после чего файл можно загрузить, но результаты поиска из других источников могут быть сразу же загружены в MP3-файл без какого-либо преобразования или пересылки.\nJulia Michaels [Official Audio] Смотреть все песни. Мурад Байкаев седа леч1къа. Tove Lo — Cycles. Мурад Байкаев Не жди меня Ма тийсала са.\nХеда Тутаева Ма ала безамо Чеченский и Русский текст. The — Acoustic. Ирина Тарасюк 22 04 18 Mp3.\nAriana Grande — thank u, next. A «Bleed» Official Music Video. Элиза Бетирова Хьо вицвелла Чеченский и русский текст. Ray Emmanuel Official Visual. Shanti People Georgian Music Mp3.\nНаша поисковая система найдет любую песню. Макка Сагаипова Къастар Чеченский и русский текст.\nМурад Байкаев Песня о Грозном новая версия Новости АТН 17 05 Mp3. Зара Хайдарова Дахаран туьйра Чеченский и русский текст. Памяти Дмитрия Бобовникова солиста группы Калина фолк Mp3. Kygo — Happy Now ft. Мурад Байкаев Ма тийсалахь са Чеченский и русский текст Mp3.\nNicki Minaj — Good Form ft. Мурад Байкаев Ма тийсалахь са. Саламбек Тайсумов Ма хьежа хьо соьга Чеченский и русский текст. Син мина килэсен Mp3.\nМакка Сагаипова Хьо цхьаъ ву сан Чеченский и русский текст. Rationale — High Hopes Official Audio.\nEminem — Good Guy ft. Арби Цураев Нана Чеченский и русский текст.\nБлаготворительная осенняя ярмарка в детском саду 1 комбинированного вида Mp3. Луиза Умарова Дагах чим бина Чеченский и Русский текст. Тима с гитарой Mp4 Mp3.


Ясни (Туркменийн кӀошт) — Википеди\n45°36′53″ къ. ш. 43°32′33″ м. д.HGЯOL\nЯсни (Туркменийн кӀошт)\n↗1021 стаг (2010)\n07 256 824 001\n07 656 424 101\nЯсни (оьрс. Ясный) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Туркменийн кӀоштара эвла.\n1111 ↘934 ↗1021\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ясни_(Туркменийн_кӀошт)&oldid=6024686»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 28 май, 04:37.


Муха го Трамп Европерчу политикашна\nЛахьан-бутт 09, 2016\nЦхьаьнатоьхначу Штатийн презибентан харжамашкахь Трамп Доналд толаро цецбаьхна Малхбузера тергамхой. Амма и толам кхето хала доцийла хаьа царна – хIунда аьлча, Трампана кхаж тесинчарна юккъехь дукха бу, Клинтон Хилларина шайн аьзнаш ца далархьама и харжам бинарш...\n"Цхьана стага хьуйцур яц Iамерка"\nЦхьаьнатоьхначу Штатийн 45-гIа президентан цIе Трамп Доналд ю. Иза кхеташ хилира кхаари дийнахь Москохарчу хенаца делкъа хена, дукхахйолчу Iамеркерчу штатийн харжамийн каппашкара кхаьжнаш дагардинчул тIаьхьа. Цу кепара президентан харжамашкахь толам баьккхина республикхойн партин векало. Ткъа цуьнан конкурент, демократийн партин векал йолу Клинтон Хиллари эшна, ша эшарна цо хIинцале а мукIарло а дина. Трапмца шен хиллачу телефонехула къамелехь шен дуьхьалонча толамца декъал а вина харжамийн фаворит ларалуш хиллачу Клинтонс.\nХаржамаш шинари Iуьйранна буьйлабеллера Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь. Цу сарахь тIаккха харжамийн каппаша тIаьхьара аьзнаш дала баьхкинчарна тIаьхьа шайн неIарш дIакъевлинчул тIаьхьа яьллачу ехачу буса доллучу дуьнено вуно боккхачу тидамца ладийгIира цу харжамийн духхьарлерачу, хIинца а билгал толамхо къастон йиш ца лучу жамIашка.\nСахиллалца корт коьрте хIоьттина результашаш гойтура шина кандидато, цхьацццайолчу штаташкахь Клинтон жимма хьалхайолуш, вукху штаташкахь иштта башха гена валар доцуш жимма Трамп хьалха волуш. Делахь а, кхаари Iуьйранна кхеташ хилира, Трамп Доналда бериш а 538 харжам бан шайгахь бакъо йолчу нахера толамна шена оьшуш долу 270 аз даьккхинийла. 70 шо долу Трамп цу кепара Обама Баракъал тIаьхьа тIедогIучу, мел кIезга а, деа шарана КIайчу ЦIийна да хир ву. Иза 20I7-чу шеран дечкен беттан 20-чохь инаугураци а йина шен даржаш кхочуш дан волалур ву.\nХьахийна ма-хиллара, Клинтон Хиллари яра харжамийн фаворит ларалуш. Трамп Доналдан къамелаш товш берш мел дукха белахь а, ткъа иштта ша Клинтон Хиллари дерачу капитализман векал лоруш, иза а, цунна тIехьа лаьтта ницкъаш а емал беш берш мел дукха белахь а, хIетте а хьекъалан аз популистийн озанал тулур ду боху тешам хаалора тIаьхьарчу деношкахь президентийн дарже шина кандидатан харжамийн программа тергалйеш хиллачу Малхбузерчу аналистийн комментарешкахь. Ткъа харжамийн жамIаша цу тергамхойх цхьаберш Iадийча санна битина.\n„Дуьненчохь уггаре а нуьцкъалчу пачхьалкхено цхьа а политикан белхан зеделлларг а доцу гIишлошйархо шен президент хаьржина. Ша шех диктатор вина волу стаг, шен агIончех а тIаьхьа кхаьрдаш волу, оьзда гIиллакхехь вистхилар емал деш волу, демократийн ламасташ аьшнаш деш волу. Нагахь санна хIинца ша дарже кхаьчча мукъане а иза хийца ца лахь, Трамп харжарх Малхбузерчу демократина цхьа далатохар хир ду.\n2016-чу шарахь Iамеркахоша неофит хаьржина, „Iамерка юха а сийлахь йоккха ер вай“ боху лозунг айъина лелаш волу – дуккхаъ шерашкахь президентан хIусамнана а, Нью-Йоркера сенатор а, пачхьалкхан секретар а санна шен махкана къахьегна йолчу зудчунна метта“, - иштта яздо шен харжамийн жамIашна леринчу артиклехь Файненшнл Таймс газетано.\nШен рогIехь Германерчу тIеIаткъамечу Ди Велт газетано гIайгIанца дуьйцу, Трампан толамо Германина а, йоллучу Европина а бан там болчу тIеIаткъамах лаьцна. Хууш ма-хиллара, доккхачу цавашарца а, кхардамца а йийцаре йора Трампас немцойн канцлер Меркел Ангела шен харжамийн программехь, ткъа Цхьаьнатоьхначу Штатех Германи хилийта йиш яц вай бохург цуьнан лозунгех цхьаъ яра, немцоша дукха мухIажарш тIеэцарна нундохуш.\n„Цецвоккхуш Трампас толам баккхар – иза Путин Владимиран толам а бу, - бохуш яздо газетано. - Кеста Меркел Ангела националисташий, популисташий го бинчу пачхьалкхан куьйгалхо хила мегаш ю. Ткъа Путинна шена Iамеркехь хилийта лууш йолу администраци кхаьчна. ХIинца рогIехь Германий, Франций ю. Францехь Оьрсийчоьнан президентан Ле Пен Марин га лаьа цунна урхаллехь. Ткъа Германехь муьлха мах белла а урхаллера Меркел дIаяккха лаь цунна“, - иштта яздо Ди Велт газетано.\nАмма Трамп Доналд президент валар зенехь дац, мелхо а гIолехь хила мега аьлла хеташ а бу аналисташ. Царех цхьаъ ву Европерчу стратегикаллин талламийн институтан Iилман белхахо Асхабов Хьамзат. Маршо радиоца шен хиллачу къамелехь цо иштта кхетабо и шен хьежам.\nАсхабов: „Дуьххьара вайна гуш дерг – Iамеркехь нехан харжамах оьзна дуккхъ хIума хилар ду, шайн тIеIаткъам бешшехь, наха шайна луург харжа йиш хилар а ду, халкъан лаам лоруш йолу система цигахь хилар а. Вуьшта, Трамп хаьржинера аьлла дуьненчохь баккхий хийцамаш хир бу аьлла ца хета суна. Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимирс шен дашо варкъ даьккъинчу Кремлерчу зала чохь массо а пачхьалкхийн векалш а гулбина, Трамп декъал а веш элира, иза харжаро Оьрсийчоьнан, Iамеркан юкъаметтигаш вуно тойийр ю аьлла. Амма иштта баккхий сатийсамаш цуьнан толамца бозар суна нийса ца хета. ХIунда аьлча, президентан даржехь волу стаг милла а велахь а, цигара политикан система иштта атта хийцалур яц.“\nЦу юкъана Австрехь а, Германехь а, Францехь а цхьамогIа кхечу тергамхоша хIинцале а тидам бина ша президент ваьллийла кхеттачу Трамп Доналда ша дуьххьара цу ролехь журналисташца динчу къамелехь вуно собаре а, оьзда а вистхиларна. „ХIинца, шен Iалашоне ша кхаьчначул тIаьхьа, Трамп хийцавала там бу, эпатаж ян гIертар дита а дитина, пачхьалкхан коьртехь волчу стагехь товш йолчу кепе а воьрзуш“,- аьлла яздинера Австрерчу Стандарт газетан авторо Штайнверфер Андреас цу хьокъехь.\nIамеркан президентан харжамаш тергонехь бу дерриг а дуьненан\nДуьнено а тергалбо Iамеркара харжамаш\nIамеркан политикаша Нохчийчура хьолах лаьцна дина дIахьедарш (видео)\nТрамп - Цхьаьнатоьхначу Штатийн керла лидер


День чеченского языка | ВАЙНАХ\nДийцар ХIун дийр дара-те адамаша, кхана шайх хиндерг хиъча? И ца хаарна, шаьш абаде кхаччалц дехар долуш санна, гуттар тIаьхьало лоьхуш, детталуш, хьаьлхина лела-кх. Иттех де дац-кх тIехь мархин Iаьцик йоцуш санна, дог аьлча а, хIара къена жIормак, паргIат еттаелла. Иттех де хьалха ду-кх ножан хьокхий тухуш, пхонан серашца кхолха берд хьош, кож тухуш, ас хIара керт йина. ХIара йина ...\tЧитать далее »\nДийцар БIаьсте тIеян дукха хан ца йисинера. Цуьнан аьхна хIо хаалора самадала гIерташ долчу Iаламехь. Ло дешна дIадаьллера. Ур-атталла малх ца кхетачу, цIеношший, дитташший хьулйинчу меттигашкахь а ца гора цуьнан цхьа Iаьциг а. Денош дахделла доьлхура. Маьлхан йовхо а де-дийне мел долу алсамйолуш яра. Амма Iаламах а, адамах а дIакъаста ца луучу Iаьно наггахь шен аьрха амал гойтура, цIеххьана ло ...\tЧитать далее »\nДуша Душа со мною не в ладу – За то, что памятью живу… За то, что боль свою, беду Доверить памяти могу.\tЧитать далее »\nДийцар Цу аьхка, со итталгIачу классе хьалаваьллачу I97I-чу шеран аьхка – сан ялхийтта шо дара хIетахь, – июнь беттан цхьана буьйсана, тхайн классерчу зудаберашна нехан кертара черешнеш а лечкъийна, тхо дIасакъаьсташ, цхьа мерза хьиэгIам буьсура тхоьца, дуьххьара санна, хIорраза а, цхьа хIун ю ца хуу гIайгIа, цхьана ирсе-м сатийсар, тахна-тховса хила дезачу, гуш санна хеташ, хезаш санна, хIара ю ала ...\tЧитать далее »\nБаьллаш Хьажахь, баьллаш хилла, Дуьххьара хьо воцуш. Маржа я1, хьо х1илла, Къиза ду-кх зил боцуш!\tЧитать далее »\nМаржа 23 февраль я1! Дала декъала дойла хьо терахь, Везачу Дала кхин вайнехан къомана ма гойтийла иштта дуьненан къемат. Къам дакъаза даккхар, лаххьийна, цхьана дийнахь, тухуш-1уттуш дийнна халкъ шийлачу 1ай махках даккхар, т1ехь-керахь долучул сов шен бахамах кхин х1ума схьаэца йиш йоцуш…\tЧитать далее »\nНальчик. Август беттан довха де. «Ламанан шовда» ц1е йолу санатори. Барх1уза т1ек1ел йиначу г1ишлона хьалха г1анта т1ехь 1а со. Г1ишлона хьалхара майда берех юьзна ю.\tЧитать далее »\nАлахьа, нана, сан аганан илли Алахьа, нана, сан аганан илли, Гой хьуна, со-м хIинцаъ бер ма ду, нана. Чот ма е хиларх а шераш тIехтилла, Доьху хьоь, аганан илли сан ала.\tЧитать далее »


ЖигӀонвиль — Википеди\nЖигӀонвиль (фр. Gironville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу БгӀомей, Со-дуь-Гатине, АгӀвиль (Сена а, МагӀна а), Бомон-дуь-Гатине, МондгӀевиль (Сена а, МагӀна а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЖигӀонвиль&oldid=7832148»


Орвиль (Па-де-Кале) — Википеди\nОрвиль (фр. Orville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Аллуа (Па-де-Кале), Амплье, Фамешон (Па-де-Кале), Поммера, Сартон, Тьевр (Па-де-Кале), Бокен, Террамений. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Орвиль_(Па-де-Кале)&oldid=5177327»


Хьелаш хийцаделла - доьзале болу хьежам хийцабелла\nАвстри - нохчийн бераш\nОьрсийчуьра бераш дуьнена чудовларх социолагийн таллам бинарг ю “Ехна йоцу Оьрсийчоь” цIе йолу цхьанатохаралла. Билгалдаккха деза, цуьнна коьртехь верг а ву ша нохчо - Хамзаев Султан. Цхьана хенахь вевзаш хилла латархо. Цо куьйгалла дечу федералан оцу проекто ша бина бац и таллам. Цу тIехь цуьнца къахьегга Оьрсйичоьнан Юкъараллан чоьнан экспертан-аналитикан центро а. Иштта, оцу лараршца Тыва а, Нохчийчоь а, ГIалгIаймохк а, хьалхарчу меттехь ю. Ала догIу, царна тIаьхьайогIучу регионашна юкъахь ю алсам бераш дуьнен чудовлуш Урал а, Оьрсийчоьнан Къилбаседехь йолу регионаш а. Доцца дийцича, уггаре а болх беш йолу республикаш а, кIошташ а. Ткъа, Оьрсийн тIум лоручу Пскован а, Ленинградан а кIошташкахь бераш дуьнена чудовлар шозза ала мегар долуш лохах ду, лакхахь юьйцучу регионашкахьчул.\nНохчийчохь бераш дуьнена чу довла бохучух цец ца бовлу нах. Хьал ца дийцича а, хууш ду. Даима хилла кхузахь баккхий доьзалш. ХIинца, тхо санна дебаш къам дац, бохуш дIакхайкхадахь а, ма дарра хьал аьлча а, нехан кхетам, хьалха санна бац цунах, аьлла Маршо радиога дийцира, ша а 4 беран да волчу Соьлж-ГIалара вахархочо Шалаев Анзора.\nШалаев: “Хьалха дахар кхечу агIора хилла. Цундела хилла хира бу и доьзалша баккхий. ХIинца, таро хила еза бераш кхаба. Дахаран токхонан зил лакхбаьккхина вай. Суна хетарехь, иштта дIадодахь, 10-15 шо даьлча, 2-3 бера хилча, боккха доьзал хира бу аьлла хетар ду”.\nДуккха а бераш хилар дика ду. Юкъараллехь ларам а хуьлу, оьшучохь тIетовжа гIортор а хуьлу, дуьххьара йишина-вешина. Иза аьлла хета Хьалха-Мартан кIоштера вахархочунна Закриев Баудин. Ша цхьалха кхиина бер, коча а, дуьненан халонашна а кийча а ца хуьлу, элира цо.\nЗакриев: “Соьга хаьттича, доьзал боккха хила беза. Мел хала делахь а баккхий хила беза. Ткъа, цхьа бер, ши бер делахь, уьш коча а , хIумма а дан лууш а ца хуьлу. Ткъа, баккхийчу доьзалера бераш гIо-накъосталла хIун ду а хууш, марзо а, йовхо а йолуш, диканехь а, вонехь а, дуьххьара шен доьзална а, шен куьпана а, махкана а пайдехь а болуш дIабоьлху уьш”.\nКъилбаседа Кавказ дукха хена дуьйна бераш дуьнена чудовлар лекха хилла регион ю. Дукхачу историкаша иза дузу даима кху латта тIера къаьмнаш охьатаIо лууш, даккхийчу къаьмнаша тIелатарш деш хиларца. Иза даре до нохчийн историка Демельханов Сулеймана.\nДемельханов: “Доьзал боккха хиларан бахьан-кест-кеста хуьлуш болу тIемаш ду. Вайн нохчийн олуш ду: ВорхI кIант волчу ден дош, пхоьгIанехь дIадоьду”“.\nКху тIаьхьарчу 200 шарахь хиллачу бохамаша, ша мангало буц хьокхуш санна лахдина нохчийн къом терахь. Шинна тIамехь 300 эзар герга адам хIаллакьхиллишшехь, терахь тахана юха а меттахIоттийна, бохуш кхайкхадеш ду. ХIоразза, адамийн терахь лакха ма даьллехь, буьйлуш а хилла тIемаш. ХIинца, тIаьххьара болчу хаамашца иза ду цхьа миллион ах миллион ца кхоччуш.


ингал: Mickey Mouse\nМикки Мауса айлам[d]\nИнгалсий оаз ялар:\nБрет Иван (2009-ча шерагара денз)\nЛайчилла 18 1928\nМакс (да), Мэри (нана), Майк — морса модж (воккхагӀа вола даь-воша), Марк (даь-да), Мия (даь-нана), Морти (зӀамагӀвола воша), Милтон (зӀамагӀвола даь-веший воӀ), Марти (мохча), Освальд (сводный старший брат), Майкл (веший воӀ), Майло (веший воӀ), Морти (веший воӀ), Фреди (веший воӀ), Минни Маус (неш е езар), Плуто (жӀали)\nМикки Маус (ва) (ингал: Mickey Mouse «Микки дахкилг») — Дисней компаненна дагавеха вола дукхача кинофаьлгий турпал. Адама таралеста йиткъача оазаца лувш бола дахкилг ба.\n↑ 1,0 1,1 1,2 Voice of Mickey Mouse dies - ABC News (Australian Broadcasting Corporation) (ингл.) (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам — тархьар). Abc.net.au. ТIехьара хьажар хиннад 8 Тушол 2012. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 11 Саькура 2013.\n↑ Voice Actors In The News: And The New Voice of Mickey Mouse Is... (ингл.) (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам — тархьар). Voice Actors in the News (11 September 2009). ТIехьара хьажар хиннад 9 Лайчилла 2009. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 11 Саькура 2013.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Микки_Маус&oldid=45639»\nВикипеди:IMDb йоаца персонажаш\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 29 Лайчилла 2021, 15:42.


ГIалгIайчоьно дIалур бац Маьтлоам\nМаьтлоам гойтуш бу ГIалгIайчоьнан гербана тIехь.\nГIалгIайчоьнан Джейрахан кIоштан а, бахаман а латтанашна терго ярехула министраллан а куьйгалхой дагахь бац Маьтлоам Къиласеда ХIирийчоьнна дIабала, хаам бо «Обзор» хаамийн ресурсо. И лам бу ГIалгIайчоьнан Пригородни кIоштан дозанца. Цуьнан сурт ду ГIалгIайчоьнан а, ткъа иштта Буру-гIалан а гербашна тIехь.\nГIалгIайчоьнан бахаман а латтанашна терго ярехула а министраллан векло Плиев Мусас дIахьедар дарца, Маьтлоам Къилбаседа ХIирийчоьнна дIабала мегаш бу бохург эладиташ ду. И лам ГУП (пачхьалкхан унитаран предприяти) «Кавдоломит» компанин территори тIехь бу, цу декъана тIехь доза къасторехь хийцамаш бар планехь дац, боху цо.\nДжейрахан кIоштан куьйгалхочо Льянов Ахьмада дийцарехь, Маьтлоам ГIалгIайчоьнан административан территори тIехь бу Советан Пачхьалкх йолчу хенахь дуьйна, ткъа доза хийца хIоттийна цхьа а план а яц, дIахьош белхаш а бац.\n3 эзар метар лекха болу Маьтлоам беза лоруш бу гIалгIаша. Цуьнан бохь тIехь ю Мят-Села олу деланийн динехь гIуллакх дон шира гIишло. Иза болх беш хилла 19-чу бIешарахь а.


Паччахьалкхе — Википеди\nХьаела керттера меню\nКхыча меттала дéша\nПаччахьалкхе (эрс: Госуда́рство, ингал: State) — къаьстта долча доазона тIа юкъарлено вIашагIъелла политикан кеп я. Ший доалахьа урхалдара а низбара а аппарат йолаш, цхьан доазона тIа вIаштIехьдаьккха политикан кортамукъа публични Iаьдал да.\nПаччахьалкхен проблемашта хетаяь йолча Гоббс Томаса «Левиафан» яхача сочинене корта оагIув (1651 шу)\nЕ Iилма чу а, е халкъашта юкъерча бокъон чу а, дац юкъара цаI дола, массане тIаийца дола «паччахьалкхе» яха духтIе белгалъяр. «Мата» (мохк) яха дош маIанах гарга да цунна, амма иззамо йола термин яц из. «Мата» яха дош «паччахьалкхенал» шерагIа да. Массадолча мехкаша а Iилмо а бIарчча ший долчча тайпара тIаийца а дола юкъара цаI а дола «паччахьалкхе» яха термин юридически белгалъяр хIанза а доацаш да. Цхьанкхийттача Къамий Организаци яхача эггара йоккхагIа йолча халкъашта юкъера организаце аргIа яц моллагIа дола вIашагIдоллар паччахьалкхе я е яц аьнна белгалде. Из хаттар кхыча паччахьалкхенаши правительстваши деш долча халкъашта юкъера-бокъон къоабалдара хаттар да.\nП. Д. Баренбойм, А. В. Захаров. Пакт Рериха как этап внедрения в жизнь эстетической концепции правового государства Николая Рериха // Журнал зарубежного законодательства и сравнительного правоведения. — 2010. — № 2.\nГринин Л. Е. Государство и исторический процесс. — М: КомКнига, 2007.\n↑ 1,0 1,1 Государство / А. С. Автономов, В. А. Попов // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Паччахьалкхе&oldid=32858»\nПоследний раз редактировалась 8 Саькура 2020 в 18:49\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 8 Саькура 2020, 18:49.\nЧударá тIакхоачилга CC BY-SA 3.0 яхача лицензе бокъонашца да, нагахьа санна кхыдар белгалдаь деце.\nПайда эцара хьáлаш


Кормей (Эр) — Википеди\n49°14′53″ къ. ш. 0°22′39″ м. д.HGЯOL\nКормей (фр. Cormeilles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Сен-Пьерр-де-Кормей, Ла-Шапель-Бевель. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кормей_(Эр)&oldid=6839266»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 19 октябрь, 11:57.


Зеламхин совг1ат. (Дийцар)\nИза дара 1983-чу шеран сентябрь бутт бовш. Х1етахь Грозный г1алин №\n4 йолчу больницехь хирурган болх беш вара со. Пациенташ т1еэца т1аьхьа ца виса г1ерташ, сихачу боларехь вог1ура со тхешан поликлинике. Амма оцу\nдийнахь хирургически отделенехь вуьштачул а дукхах операцеш еш хиларна,\nг1еххьачул хьевала-м дийзира.\nЭххар а, шолг1ачу этажа т1eхьалаваьлча, дуккха а адамаш гира сайн кабинетана хьалха гулделла. Бехк ца биллар а дехна, чоьхьавала воьллачу сан шашах тидам т1ебахара цу сени чуьрчу сонехь г1ийла 1ачу, оьздачу битамехь йолчу цхьана йоккхачу стагана. Г1ента т1e букар а яхана, жима бер санна шен цомгаш куьг «хьоьстуш» 1аш яра иза. Т1аккха т1е а вахана, могаш-парг1ат а хаьттина, ас суо вовзийтича, суна дуьхьал дег1 нисдеш хьала айаелира важа.- Баба, х1ун ду хилларг? - хаьттира ас.- Уьйт1ахь охьа а кхетта, ангалица куьг хадийна-кх ас, сан к1ант. - жоп хезира.- Х1инцца дукх со сихачу г1оьнан машинахь кхуза схьаялийна. Дуьненан баркалла хуьлда царна! - Ялол соьца кабинета! - Собар дер ас, сол хьалха баьхкинарш а бу дуккха а. Бег1ийла ца хета...\nАс ша йиттане а ца юьтийла хиъча, ца яьлла кабинета чу еара иза. Кхуззахь карти т1ехь оьшуш доллу йоза дира ас, иза регистратуре д1а\nца хьежорхьама. Цу т1е, хене яхана къано а хиллера иза, доьзткъе кхоъ шо а долуш.Т1аьхьо ма-хаъара, ч1ог1а дог доьхна а хиллера и сан йоккха стаг: мухха делахь а, цхьамма-м, рог1ехь 1аш долуш, даррехь къадийна хиллер-кха стаг воккха мел хили а, цуьнан чов хена-заманчохь атта йоьрзуш цахилар...Оха сихха операци ечу чу а йигина, шех иштта олуш долу, лазор ца хьаадолуьйтуш болу маха а тоьхна, д1атийгира бабин чов. Иза юьхьа т1ехь доза доццуш серлаелира, кхин цхьа к1ира даьлча мехийн тайш д1а а дохур ду, чов д1а а йоьрзур ю, ас аьлча. Тхуна массарна а юх-юха баркаллаш кхайкхош а яьллира. Helape кхаччалц д1а а кхетийна, ас дийхира, кхид1а йолчу хенахь a poг1e хьоьжуш еха ца 1архьама, чов керл-керла д1аехкийтарна даима а цхьана хеннахь яг1ахьара аьлла.\nУр-атталла оцу довзаран йоццачу хенахь а б1аьрла хааделира иза х1ума т1ехдика дагахь лаьтташ хилар. Къамелана а т1ера яра, болар а дара, шен хене хьаьжча, боккъаллла а каде.Иштта, тхо долчу кест-кеста йог1ура и йоккха стаг, амма цкъа а чоьхьа ер яцара, мел жимий-воккхий чохь мел ву а, я цхьамма чу ца ялаяхь а.Мухха а, цомгашнаш к1езгах нисбеллачу дийнахь, ас ларамаза хаьттира цуьнга, Грознехь хилла б1едийнан т1емаш дагабог1ий хьуна, аьлла. Дага-м муххале а дог1ура, ур-атталла, ц1ечу б1аьхошна г1о дина а хиллера, ткъа, жимах волу ваша оццу т1емийн дакъалацархо хилла а волуш.\nЭххар а, со волчу т1аьххьара еана йолуш, цу къаночо ц1еххьана элира: - Ткъа хаьий хьуна, лор, Зеламха мел нийсо езаш а, догдика а стаг\nхилла? - Ц1арна а ц1еяхана хилла волу обарг вуй ахь вуьйцург?- цецвелира со. - Ву-те. Суна билггал вевзаш хилла ву иза, я и ца хилехьара сой, наний, сан жимах волу ваший, схьахетарехь, мацалла делла а\nТ1аккха, оцу хьокъехь дийцахьара аьлла, дехар дира ас. Х1инца ас дало долу дийцар а ду-кх цуьнгара хезнарг: «Ц1ера Воздвиженскера ю со, йина 1837-чу шарахь къехочун-г1глаг1азакхичун Емельян Коломейцан доьзалехь. Сан да х1аллакьхилира 1904-чу шарахь оьрсийн - японхойн т1амехь. Нанна хьалха тхо шиъ дисира: со а, диъ шо бен кхачаза волу жима\nваша а. Мухха а хене довлархьама хьал долчу г1алаг1азакхашна хьалха ялхолла лело дийзира.Х1инца со дийца йоллург ду 1911-чу шеран май бутт бовш хилларг. Станицал арахьа, урчакхна т1е хьовззол ала йиш йолуш,\nлаьттан цхьа жима дакъа дара тхан, амма цу т1ехь охуна дан а таро яцара. Меттигерчу бахархоша-м тоххарехь чекхдаьккхинера б1аьстенан xly д1адер, дуьххьал-д1а сой, наний йисинер-кха эшамехь. Т1аьххьара а, дуккхазза а дехарш динчул т1аь-хьа, лулахочо тхойшинга елира 1acnap-говр\nа, д1акхосса бен пайдехь йоцу гота а. Тхойшиъ бен кхин цхьа а вацара аренгахь. Делкъахан хиллалц йолчу юкъана, иштта ала йиш елахь, куьйган кераюккъал меттиг а яцар-кха оха аьхнерг. Халла бен ког меттах ца боккхура 1acnapo, т1аьххьара а ласта а лестина, хорша чу охьаюьйжира иза. Хьалаг1атто а мел г1иртира тхо, амма г1уллакх ца хуьлура. Дег1ера ницкъ а кхачийна, елхарчу яхара сан нана. Цунна т1аьххье со а. Мел хан юкъаюьйлира хаац, амма некъан геналлехь гучувелира юххе тесна ялош говр а йолуш, т1ехь верта а долуш волу цхьа бере. Сихха, хаьхкина т1е а веана, тхоьга маршалла хаьттира цо. До1ахан басахь йолчу говрахь lapa иза, вертанна к1елара схьагуш яра топ. Ша-м ч1арх-аьлла а, ойланей,\nлериний хьежар долуш а вара. Цуьнан динна юххехь лаьттара тоьллачу дег1ахь сира говр. П1елган эшарехь т1е а кхайкхина, сирачу говран архаш схьа а кховдош, дошлочо элира: «Д1алацал, диканна лелайойла аш х1ара!». Кхераеллачу сан нанас, бур-бур даран хьесапехь хазийра: «Къола дина, аьлла бехк хьаьрчар бу тхох станицехь, т1аккха пурстоьпо чудухкур ду». Зеламхас, иза хила а хиллера иза, элира: «Сан йиша, лакхарчуьнга д1ахаийта ахь, хьуна xlapa совг1ат динарг Зеламха ша вара, алий, т1аккха\nдекъаза ву-кх хьуна иза а, пурстоп а шух куьг 1оттахъ! Шен хьешашна халахетар дер могуьйтур долуш ма вац Зеламха». Т1аккха, нанна гергахьо т1е а веана, цуьнан куьйгашка аьчган ахча охьа а духкуш дерзийра: «Д1аэца, хьуна алсамха оьшуш ма ду x1apa!».\nГ1оза-маьрша охуна чекх а даьккхина, суьйренца ненаца цхьаьна станице юхайирзира тхойшиъ, юххе лаьцна ши говр а ялош.Чукхаьчна минот а\nяьллий-те аьлла йолчу юкъана, дукха кадечу боларехь веана схьа а кхаьчна, оцу сахьта говран коча вахара станицера тхьамда. «Стенгара яьлла, хьенан ю xlapa?» Нанас ма-дарра дийцира тхоьца нисделларг: ц1еяххана вевзаш волчу обарга Зеламхас и говр совг1атана яларх лаьцна, xlopa дош а лерина лар-дарца д1а а туьйхира цо даийтина долу кост. Т1аккха ц1ех-хьана масмалик хилла хийцавелира тхьамда, корта беттара Зеламхига шех лаьцна х1умма а вониг ца алар доьхуш. Кестта ерриге а станица ала йиш йолуш, хьаьжна чекхъели-ра обарган совг1ате.\nХ1етахь дуьйна хьаькамаша цхьана а х1уманна т1ехь кхин г1ело яр\nдоцуш, тоьлашха д1адахара тхан дахар. Ницкъ болуш а, балхана хьуьнаре а\nяра и говр. Зеламхина дика бевзаш хиллера ахархочун хала къинхьегам а, къехочунна кхочу миска дакъа а. Цундела уьш дукха а безара, церан лерам а\nбора Зеламхас. Догдика стаг вара иза!».Оцу т1ехь дерзийра шен дийцар тхан пациенткас. Г1ех-хьачул 1ийра тхо тийналлехь, шен т1аьххьерчу серлонца сегара и гуьйренан суьйре, горга б1аьрхиш ледара йоккхачу стеган хебаречу юьхьа т1ехь, лохха синош а дохуш, шен цхьацца ойланаш йора цо.\nДаггарчу довхачу дешнашца тхан 1одика а йина, д1аяхара иза. Цул\nт1аьхьа, мел халахеташ делахь а, суна кхин гина а яц. Х1етахь-м суна дагахь а ма дацарий айса и къамел дийцаран кепе доккхург хилар. Ткъа х1инца оцунна сан ойла самаяьккхниарг ву оцу исторически бакъдолчух лаьцна ас шена дийцина волу сан цхьа дика накъост... Гочдинарг - А. Алиев 1\n5Категория: Проза | Добавил: kav-kaz (31.01.2011) Просмотров: 1589 | Теги: проза, Проза на чеченском языке\nЯ чувствую.....как мимо минуты плывутВстреча знакомыхМир без войныПришёл Ингуш в столовуюСобираются главы субъектов у президента МедведеваГод за годом, день за днемСлучай в Ингушетии (на дороге)ВозрождениеДве жизниТе взрывы, смерти за свободу!


Украина, Дечкен-бутт 01, 2015\nГIуран-бутт 10, 2014\nДонецкана гергахь Iаморш дIахьош бу Нохчийчуьра герзхой\n300 бIе кадыровец дIатарвелла цхьана базехь Донецк-гIалина гергахь. Цара шаьш дийцарехь, уьш гIо деш бу Украинех дIакъаста гIерташ болчу сепаратисташна. (Reuters)\nУкраинхойн эскарийн сержант, Плакатийн музейн директор Нерослик Юрий шайн махкахула дIасалела «Украинан бIахой» цIе йолчу плакатийн гайтамца. Цо гулдинчу плакаташна юкъара бу хIара гайтам а.\nФотожурналист Шеломовский Петр Украинехь болх беш ву Майдан тIехь гуламаш болабелчхьана дуьйна. Киевехь хилла кIуркIмани, мехкан малхбалехь бина болу тIемаш, Малайзера чудаийтина долу Боинг-777 -- оцу массо хIуманан сурташ даьхна Шеломовский. Тахана оха шун тидаме бохку журналистан керла белхаш. ХIара галерей кечъйина «Настоящее время» телеканало.\nГезгмашин-бутт 09, 2014\nМел мухIажирш баьхкина Кавказе?\nГезгмашин-бутт 04, 2014\nЛухIанскана гергахь йолу юрт яьккхина сепаратисташа\nЦхьана кIирнахь тIом а бина, Новосвитливка олу юрт йитина Украинин Къоман Гвардино. ЛухIанск-гIалина уллехь йолу и юрт яхна оьрсашкахьа узуш болчу сепартистийн кара.\nГезгмашин-бутт 03, 2014\nДонецкана гергахь йолу сепаратистийн туп\nМаршо Радионан корреспондент Бабицкий Андрей ваханера селхана Писки-юьртахь йолчу сепартистийн базе. Восток батальонера цхьана тIемахочо шайгахь "тоъъал зеделларг а, герз а" ду боху Донецк област украинхошкара схьаяккха. (RFE/RL's Moldova Service)\nГезгмашин-бутт 02, 2014\nУкраинин эскаро йитина Донецкан аэропорт\nГезгмашин-беттан 1 чохь Украинин Iедалан эскархоша дIаоьзна Донецк-гIалин аэропорт ларйина болу ницкъаш. Аэропорт гIеххьчул йохийна ю. Киевера хьасташа дийцарехь, аэропорт схьайоккхуш, сепаратисташна гIоьнна чутеттинера бIеннаш оьрсийн салтий а, гIагI диллина техника а. (Reuters)\nМарсхьокху-бутт 28, 2014\nЛела ца хиина нускал, олла баьхьна яй санна, духадеъна\nКху деношкахь социалан машанашкахь вайнаха дIасакхоьхьуйтуш ю хIара аудио (телефонехула дина къамел). Гарехь, телефон еттарг ву Нохчийчура ницкъаллин структурехь болх беш хилла Украине тIаме хьажийна волу стаг.


Даугавиньш против «Спартака» и юбилейный матч «Амура». Превью дня — Sport Daily.\nПредыдущая запись Ловрен: я специально ударил Рамоса локтем\nСледующая запись «Миннесота» выиграла драфт-лотерею НБА


Онлайн знакомства с девушками г. Barkagaon. Познакомься с девушкой Barkagaon, Джаркханд. Сайт онлайн знакомств www.mamba.ru.\nChalkari Basti, Chandwa, Hariharpur, Chhatarpur, Chhotaputki, Hussainabad, Jarangdih, Jario, Chitra, Domba, Egarkunr, Domchanch, Gande, Jori Kalan, Fatehpur, Paratdih, ChurChu, Parsa, Dorma, Balkundra. Show all cities Джаркханд.


Касвелл (гуо, Къилбаседа Каролина) — Википеди\n36°24′00″ къ. ш. 79°19′48″ м. д.HGЯOL\nКасвелл (гуо, Къилбаседа Каролина)\nинг. Caswell County\nЯнсивилл (Къилбаседа Каролина)\n▼22 736 стаг (2020 шеран 1 апрель)\nЯнсивилл (Къилбаседа Каролина), Милтон (Къилбаседа Каролина)\nДанвилл (Виргини), Питтсильвани, Галифакс, Персон (гуо, Къилбаседа Каролина), Ориндж (гуо, Къилбаседа Каролина), Аламанс (гуо, Къилбаседа Каролина), Рокингем (гуо, Къилбаседа Каролина)\n1110 квадратан километр\nNational Register of Historic Places listings in Caswell County, North Carolina[d]\n8993 ± 336\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Касвелл.\nКасвелл (инг. Caswell County) — АЦШ Къилбаседа Каролина штатера гуо. Центр – гӀала Янсивилл.\n23 719 ↘23 694 ↘23 563 ↘23 140 ↗23 190 ↘22 941 ↘22 736\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Касвелл_(гуо,_Къилбаседа_Каролина)&oldid=5076670»


Сен-ЖенегӀу — Википеди\nСен-ЖенегӀу (фр. Saint-Généroux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-СевгӀ.\nДозанашца йу Тезе (Де-СевгӀ), ЕгӀво, Авай-ТуагӀсе, ИгӀе (Де-СевгӀ), Сен-ВагӀан, Plaine-et-Vallées[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ЖенегӀу&oldid=7836878»


ОвхӀан — Википеди\n(Афганистан тӀера хьажжина кхуза)\nХӀокху версин 3 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2021, 1 июль).\nОвхӀан, АфгӀанистан (пушту افغانستان, дари افغانستان, Afġānestān), юьззина официалан цӀе — Исламан Iамират ОвхӀан (пушту د افغانستان اسلامي جمهوریت, дари جمهوری اسلامی افغانستان) — Юккъера Малхбалера пачхьалкх ю, пачхьалкхан хӀордан йист яц. ОвхӀан къен пачхьалкхех цхьаъ ю. 1978 шарахь дуьйна чуьра тӀом бу дӀабоьдуш. Бахархой, 2013 шеран дӀаязбаран жамӀашца, 31 миллион стаг ву, майда — 652 864 км².\n(Jomhuri-ye Eslāmi-ye Afġānestān)\nШатлакхан Илли: «Dā d batorāno kōr»\n19 август 1919 (Йоккха Британех)\n647 500 км² (41-гӀа дуьненахь)\n31 108 077 стаг\n21,39 млрд долл. (96-гӀа)\n0,374 (лахара; 175-гӀа меттиг)\nафгани (AFN, код 971)\nКоьрта гӀала — Къабул. Пачхьалкхан меттанаш — пушту а, дари а.\nУнитаран пачхьалкх, президентан республика. 2014 шеран 29 сентябряхь президентан дарж дӀалаьцна Ахьмадзай Ашраф ГӀанис.\nДоза ду Иранца малхбузехь, Пакистанца — къилбехь а, малхбалехь а, Туркменица, Узбекистанца, Таджикистанца — къилбаседехь, Цийца — уггар а малхбален декъехь, ХӀиндица (нийса аьлчи ХӀиндис, Цийс, Пакистана къуьйсуш йолу Джамму а, Кашмир а) малхбалехь.\nОвхӀан ю Малхбалений, Малхбузений юккъахь, иза ю шира йохк-эцаран а, миграцин а юкъ. Къилба а, Юккъера а Азин юккъехь лаьтта цхьана агӀора, Гергара Малхбален вукха агӀора, оцуо аьтту боккха экономикин а, политикин а, оьздангаллин а регионан пачхьалкхашна юкъара гергарлонаш лелоран коьрта роль ловзо.\n1.1 ЦӀе схьаялар\n2.3 Геологин хӀоттам\n2.4 Охьадоьду хиш а, Ӏаьмнаш а\n2.5 Пайден маьӀданаш\n3.1 Исламан а, монголийн а мур\n3.2 Хотаки династи\n3.3 Дурранийн пачхьалкх\n3.4 Керла истори\n3.4.1 Ингалсийн-овхӀанийн тӀемаш\n3.4.2 ОвхӀанийн паччахьалла\n3.4.3 Хьалхара республика а, Даудан диктатура а\n3.4.4 Апрелан (Сауран) революци\n3.4.5 ОвхӀанийн Демократин Республика. Чоьхьара тӀом болабалар\n3.4.6 ТӀалибаш Ӏедалехь\n3.4.7 ОвхӀан махкара 2001 шарера тӀом\n3.4.8 Исламан Республика ОвхӀан\n4 Пачхьалкхан символаш\n4.3 Шатлакхан илли\n5 Пачхьалкхан-политикин хоттам\n5.1 Пачхьалкхан-политикин хоттам\n5.1.1 Пачхьалкхан корта\n5.1.2 Кхочушдаран Ӏедал\n5.1.3 Законкхолларан Ӏедал\n5.1.4 Суьдан система\n5.1.5 Лойя Джирга (Лакхара кхеташо)\n5.2 Бакъо ларъяран меженаш\n5.3 Чоьхьара а, арахьара а политика\n6 Административан декъадалар\n8.1 Наркотикаш яр\n12 ОвхӀанера хан\nОвхӀанийн мехкан истори\nВайн эрил хьалха\nГандхара: XVII бӀешо вайн эрил хьалха\nАхеменидаш: VI бӀешо вайн эрил хьалха\nСелевкидаш: IV бӀешо вайн эрил хьалха\nпаччахьалла: 250 вайн эрил хьалха — 125 вайн эрил хьалха\nКушанийн паччахьалла: I—V бӀешо\nЭфталиташ: V бӀешо\nСасанидаш: VI бӀешо\nГазневидаш: XI бӀешо\nСаффаридаш: 861—1590 шераш\nГуридаш: 1148—1206 шераш\nСефевидаш: XIV бӀешо\nГильзейн: 1709—1737 шераш\nпачхьалкх: 1747—1823 шераш\nЭмират: 1823—1926 шераш\nПаччахьалла: 1926—1973 шераш\nРеспублика: 1973—1978 шераш\nРеспублика: 1978—1992 шераш\nПачхьалкх: 1992—2001 шераш\nЭмират: 1996—2001 шераш\nАльянс: 1996—2001 шераш\nРеспублика: 2001 шо тӀера\n«АфхӀан» гӀажарий дош ду, гочдича «вистцахилар» я «дистцахилар» хуьлу; тюркийн меттанашкахь Ауган (Афган) гочдо «дӀавахана», «къайлаваьлла» олий. Иза йоккхуш йолу арахьара къоман цӀе ю. Иштта цӀераш тохкуш хилла шайн лулара къаьмнашна хьалха, царна шайн мотт ца хуу дера. Иза иштта шолгӀа цӀе а ю пуштунийн — пачхьаьлкхера уггар а йоккха этнически тобан. Боккъал а ОвхӀанийн мохк тӀекхача хала бу, цхьацца бахьнашца лаьмнашка дӀабахна я дӀакхелхина долчу цигара къаьмнашна аьтту болуш а бу, иза бахьанехь тайп-тайпанчу Юккъерчу Азин даккхархойх шайн мохк паргӀата а битина.\n«ОвхӀанаш» боху термин къоман цӀе санна лелош ю, лаххара а, исламан мур болабаллалц. Цхьа могӀа Ӏилманчаша дийцарехь, исторехь «овхӀанийн» боху дош хаало дуьххьара 982 шарахь; оцу хенахь и цӀе яккхара малхбуза дозанехь ХӀинд хица дехачу овхӀанийн тайп-тайпана къаьмнийн.\n1333 шарахь Къабуле ваханчу мароккийн некъахочо Ибн Баттута яздо:\n«Тхо кхирстира Къабулехула, хьалха йоккха хилла йолчу, оцу меттехь хӀинца деха гӀажарийн тайпа, шайха овхӀанхой олуш долу».\n«Иранике энциклопедехь» дуьйцу: Этнологин агӀора, гӀажарийн маттахь «овхӀан» боху терминах пуштунаш олу. И термин яьржаш ю тӀехь-тӀехьа ОвхӀанан арахьа, хӀунда аьлчи пуштунийн тайпанийн уьйр тахана уггар а лараме ю оцу пачхьалкхехь, шен барамца а, политикин агӀо а.\nЦул сов, цуо билгалдоккху: И этнически тоба «Avagānā» цӀарца дуьххьара хьахийна хӀиндера астронома Varāha Mihira VI-гӀа бӀешо долалуш бинчу «Brihat-samhita» балхехь.\nИ хаам тӀечӀагӀбеш бу пуштунийн литературехь, масала, XVII-гӀа бӀешеран пуштунийн маттахь яздеш хиллачу назманчин Хаттак Хушаль-ханан белхашкахь:\nӀарбашна хаа иза, иза хаа румахошна: овхӀанаш пуштунаш бу, пуштунаш овхӀанаш бу!\n«ОвхӀан» термин хьахийна шен дагалецамашкахь Бабур императора XVI бӀешарахь: оцу хенахь цу дашо билгалдохура Къабулан къилбехьа долу латтанаш, цигахь бехаш дукхаха берш пуштунаш а бу.\nИштта, 1808 шарахь ОвхӀанехь британийн дипломатийн мисси коьртехь хиллачу сэр Элфинстон Монстюарта, шен жайнехь «Account of the Kingdom of Cabul and its Dependencies in Persia and India» яздора, шеш овхӀанаш теша Бану Исраилан тайпанах хиларх, шайн юьхьиг Юсупан кхоалгӀачу кӀантах ОвхӀанах йолаяларх. Циггахь Эльфинстона яздо и теори бакъ ца хилар а, цуьнан делил ца хилар а.\nXIX бӀешарахь и цӀе лелайора деккъа пуштунийн латтанаша, ткъа оццу хенахь пачхьалкх евзаш яра Къабулан пачхьалкх цӀарах. Пачхьалкхан кхечу дакъошкахь историн цхьацца муьрашкахь яра йозуш йоцу пачхьалкхаш, масала, ХVIII бӀешо чекхдолуш XIX бӀешо долалуш хилла йолу Балхе Пачхьалкх.\nТӀеххьара, пачхьалкхан Ӏедал шордина, цхьана карадерзийна даьлчи, овхӀанийн куьйгалхоша тӀеийцира «ОвхӀанистан» шайн пачхьалкхана. «ОвхӀанистан» шайолу пачхьалкхан цӀе санна хьахийна 1857 шарахь Энгельс Фридриха, цунах официальни цӀе хилира, 1919 шарахь Йоккхабританех паргӀатъяьллачул тӀехьа пачхьалкх дуьненан юкъараллаша къобалйича, и цӀе чӀагӀйира 1923 шеран ОвхӀанийн Конституци тӀехь.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан географи\nОвхӀан лаьтта ГӀажарийн лам-акъарин къилбаседа-малхбален декъа тӀехь. Алсама долу мехкан дакъа лаьмнаш ду, царна юкъахь йолу атагӀаш а ю.\nМаьхкан къилбехьа ю Бактрийн аре, оцуна тӀехь лаьтта гӀум-сазлаьттах йолу гӀум-аре, иза Кхаракумийн чеккхе ю. Къилбехьа а, малхбалехьа цунна гуо бина лаьмнийн системаш: Паропамиз, шин рогӀах лаьтташ йолу — Сафедкох (=КӀайн лаьмнаш), Сиахкох (=Ӏаьржа лаьмнаш), кхин а Гиндукуш.\nКъилбехьа ду ЮккъераовхӀан лаьмнаш а, Газни-Кандагаран чӀаплам а. Малхбузехь, Иранан дозанца, лаьтта акъари Наомид (=бӀарздаларан гӀум-аре) а, Систан кӀаг а. Йисттера къилбе дӀалоцу Гауди-Зира кӀагго, сазлаьттан-тӀоьнан гӀум-арено Дашти-Маргос (=валаран гӀум-аре), Гармсер а, Регистан а гӀум-аренаш.\nГиндукушан малхбузехьа лаьтта 3000-4000 м локхалла йолу лам-акъари Хазараджат. Пакистанан дозанца бу пачхьалкхан уггар лекха лам Ношак, шен локхалла 7492 м а йолуш болу.\nОвхӀанехь субтропикийн континентан климат ю, Ӏа шила ду, ткъа аьхке екъий, йовхий ю. Температуран а, йочанийн а юккъера барам хийцало локхалле хьаьжна: Ӏай +8 тӀиера −20 °C тӀе а, кхин лахара а, аьхка +32 тӀиера 0 °C тӀе кхаччалц. ГӀум аренашкахь 40-50 мм йочанаш хуьлу шарахь, ткъа чӀаплаьмнашкахь — 200—250 мм, Гиндукушан мох кхета басешкахь 400—600 мм, ОвхӀанан къилба-малхбалехь, ХӀиндин океанан тӀиера муссонаш кхочучахь, 800 мм гергга. Максимум йочанаш хуьлу Ӏай а, бӀаьста а. 3,000-5,000 м лакхахь лайн чкъор лаьтта 6-8 баттахь, кхин а лакхахь — шалаьмнаш ду.\nОвхӀан дукхахберг Альпийн-Гималайн лелачу асан тӀехь бу, Туранан платформан къилбан дозанехь йолу Бактрийн аре йоцург.\nОхьадоьду хиш а, Ӏаьмнаш аНисйе\nОхьадоьду хиш, ХӀинд хих кхеташ долу Къабул доцург, хӀордах ца кхета. Уггар доккханиг царех мехкан къилба дозанца охьадоьду Амударья ду, хи дуьллуш дӀасадоккхуш Герируд а, Гильменд а ду. Уьш Фарахруд, Хашруд, Харутруд хишца кхета Систан кӀаг чу, цу чохь кхуллу Хамун цӀе йолу цхьа тоба теза хин Ӏаьмнаш. Охьадоьду хиш схьадовлу шалаьмнашкара. Аренан хиш бӀаьста деста, ткъа аьхка лекъа. Ломан хишца алссама гидроэнергоницкъ бу. Дукхаха йолу кӀошташкахь шайн хьашташна а, латтан хи дилла а лаьттан бухара хиш бен дац.\nОхӀанан лаьттан кийра пайден маьӀданех буьззина бу, амма уьш доху меттигаш таяр ледара ду, тӀекхача халчу ломан кӀошташкахь хиларна.\nТӀулган кӀора а, мехала металлаш а, бериллий маьӀда а, саьнгал а, туьха а, шагатӀулг а, лазурит а, барит а, целестин а ду лаьттан кийрахь. Йолуш ю маьхкдаьтта, Ӏаламан газ, гипс доллу меттигаш. Теллана цӀестан, эчиган, марганцан маьӀданаш.\nКъабул уллора Айнак олу цӀаста доллу меттиг лору Евразехь уггар а йоккха (тӀаьхьалона 240 млн т. гергга маьӀда ду шеца 2,3 % цӀаста а долуш (мах хадийна 2006 ш.), Къабулана гена йоцуш ю эчиган маьӀда доллу меттиг Хьаджигек (тӀаьхьалона 428 млн т. гергга маьӀда ду шеца 62-68 % эчиг а долуш), иза лору уггар а йоккху къилбаазин регионехь.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан истори\nДуккха а бӀешерашкахь ОвхӀан Персин империн малхбален дакъа хилла. Оцу хенахь дуьйна иза гӀажарийн оьздангаллин декъахь ю\nОвхӀан шира историн пачхьалкх ю. Дуьххьара нах ОвхӀан махка охьахевшина, лаххара а 5000 шо хьалха. Дуьненахь хьалхачарех яртийн юкъараллаш оцу регионехь яра[тешам боцу хьост?].\nӀилманчашна хетарехь, гӀажараш лелош долу цӀеран дин (зороастризм), кхолладелла ОвхӀан махкахь 1800—800 шерашкахь вайн эрал хьалха, ткъа Заратуштра ваха а ваьхна, вала а вела Балхахь. Ширачу малхбалерчу гӀажарийн меттанашкахь, масала, авестийн маттахь, къамел дора оцу регионехь зороастризм тоеллачу хенахь. VI бӀешерашна юккъахь вайн эрал хьалха, Ахеменидаш юкъбалийра ОвхӀан шайн Персин империна.\nАхеменидийн импери 330 шарахь вайн эрал хьалха юьйжира Македонийн Искандаран ницкъаца, ткъа ОвхӀан цуьнан империн юкъа ягӀара. Македонийн Искандаран импери йоьханчул тӀехьа ОвхӀан оцу регионехь вайн эрал хьаха 305 шо кхаччалц доладеш хиллаболу Селевкидийн пачхьалкъан дакъа хилира. Буддизм дин коьрте деара оцу регионехь.\nГрекийн-бактрийн пачхьалкх шен уггар а таеллачу муьрехь\nЦул тӀехьа регион Грекийн-бактрийн пачхьалкхан дакъа хилира. ХӀиндийн-грекаш бохийра скифаш, ОвхӀан махкара лаьхкира вайн эрал хьалха II-гӀа бӀешераш чекхдовлуш. Грекийн-бактрийн пачхьалкх лаьттира вайн эрал хьалха 125 ш. кхаччалц[хьост?].\nI бӀешарахь Парфянийн империино караберзийра ОвхӀан. II бӀешерашна юккъахь а, чекхдовлуш а Кушанийн импери центр ОвхӀан махкахь а йолуш, буддийн оьздангаллин тӀехоьттира. Кушанаш бохийра Сасанидаш III бӀешарахь. Цхьаболчу куьйгалхоша шайх кушанаш олура (ткъа махаъара, Сасанидаш куьйгалла дира, лаххара а, оцу регионан декъан). ТӀеххьара а, кушанаш халлакбира гуннаша, церан меттиг, шайн рогӀехь, дӀалецира эфталиташ, V бӀешеран хьалхпарчу декъехь оцу регионехь шайн пачхьалкх коьллина болчу. Эфталиташ бохийра Тюркийн каганатан эскарша 557 шарахь. Амма, эфталиташан а, кушанийн а тӀехьешна аьтту белира жима пачхьалкх Къабулистан кхолла, тӀехьуо Саффаридийн бусулба куьйгалхоша схьабаьккхира мохк, цул тӀехьа Саманидийн а, Газневидийн пачхьалкхашна юкъах хилира иза.\nОцу муьрехь ОвхӀан мехкан юккъехь Бамианийн тогӀена чохь кхоьллира буддийн килсийн комплексан юкъайогӀу Буддин Бамианийн ж1араш, церан хан 6 бӀешо ю, уьш хӀиндийн исбаьхьалла Гандхара юкъара ю, ткъа бахархоша буьйцура Гандхарийн (мотт), иза хӀиндийн меттан Деванагарин цхьа кеп ю.\nИсламан а, монголийн а мурНисйе\nОвхӀан 750 шарахь — Ӏаьрбийн Халифатан малхбален дакъа.\nбӀешарахь малхбуза ОвхӀан Ӏаьрбаша схьабаьккхана, чу шайн оьздангалла а, ислам дин а деана. Амма ислам чагӀ бӀешарахь бен ца делла, регион Саманидийн импери юкъа ягӀча.\nбӀешарахь махка Юккъера Азера баьхкира прототюркаш (тюркийн дай). ОвхӀан махкахь кхоллаелира Газневидийн импери (коьрта шахьар Газни), шена юкъахь Иранан, Юккъера Азин, ХӀиндин дакъош долуш. Тодала дуьйлира Ӏилма а, оьздангалла а.\nXII бӀешарахь чӀагӀъелира, шайн Ӏедал кӀелахь ОвхӀан а, лулара лаьттанаш а вовшахтоьхна, меттигера овхӀанан династи Гуридаш. бӀешераш долалуш Гуридийн пачхьалкх къарйира Хорезмо.\nXIII бӀешарахь регионан тӀелетира Чингисханан монголийн бӀо. ОвхӀан юкъабахара Монголийн империн, оцу махкахь лаьттира Куртийн династин монголийн кӀелара пачхьалкх. ОвхӀан Хулагуидийн пачхьалкх а, Чагатайн улус а олучу монголийн шина улусан дозанехь бара. XIV бӀешеран шолгӀа декъехь ОвхӀан АстагӀа Тимаран империн юкъахь яра, ткъа иза велча кхузахь куьйгаллехь бара цуьнан тӀаьхьенаш, царех гӀараваьлларг моголийн Сийлахь Импери кхоьллина волу Къабулан эмир Бабур ву.\nXVI — бӀешерашкахь ОвхӀан къийсира Сефевидийн Ирано а, ХӀиндера моголийн Сийлахь Империно а.\nКоьрта йаззамаш: Хотаки, ОвхӀанера ханийн мехкаш\nXVIII бӀешарахь ОвхӀанан мохк туркойн Сефевидийн Персийн импери юкъахь хилла. Перси гӀелъелча, масех гӀаттам а бича овхӀанийн кхолла аьтту белира цхьа могӀа элийн мехкаш — Кандагарийн а, Гератийн а. Кандагарийн элийн мохк бара Мир Вайсас кхоьллина пуштунийн Хотаки династин Ӏедал кӀелахь. шарахь овхӀанийн эскарш тӀелетира Сефевидана, кхин тӀе церан коьрта шахьар Исфахан схьа а яьккхира, амма тӀаьхьа иэшам хилира Надир-шахера.\nНадир-шаха шен Ӏедал даржийра ОвхӀан махкахь, амма цуьнан Ӏедал гӀийла хилира, иза веллачул тӀаьхьа шарахь Сефевидийн импери юьйхира.\nДурранийн импери ша тоеллачу хенахь\nКоьрта йаззамаш: Дурранийн пачхьалкх, ОвхӀанера ханийн мехкаш\nДурранийн импери коьллина Кандагарехь 1747 шарахь тӀеман баьччо Ахьмад-шаха Дурранис. Иза яра дуьххьарлера шаболу овхӀанийн мехкаш вовшех тоьхна коьллина овхӀанийн пачхьалкх. Амма цул тӀаьха цуьнан болх дӀакхоьхьучара импери йохийна масех пачхьалкх кхоьллира — Пешаварийн, Къабулан, Кандагаран, Гератан.\nОвхӀан XIX бӀешераш чекхдовлуш.\nКоьрта йаззамаш: Доккха ловзар, Ингалсийн-овхӀанийн тӀемаш\nШен Евразин юккъахь стратегин латтар бахьанехь, ОвхӀан махках къийсаман арие хуьлу оцу хенан шина онда пачхьалкхашна Британийн, Российн имперешна юкъахь. Оцу къийсамна цӀе елира «Доккха ловзар». Ӏалашо ОвхӀан мехкан доладар йолуш, Британийн империно цхьа могӀа тӀемаш бира, амма, тӀеххьара а, 1919 шеран 19 августехь ОвхӀан бозуш цахиларх дери дан дийзира.\nАманулла паччахь Берлине зерат дар. Оцу зерато долийра ОвхӀанан а, Германан а стратегин накъосталла\nКоьрта йаззамаш: ОвхӀанан паччахьалла, ОвхӀанан Эмират\nДипломатин гергарло ду Российн Федерацийца (гергарло хоьттина РСФСРца 1919 шарахь — ОвхӀан пачхьаллла яра РСФСР йозаш цахиларах дери дина хьалхара пачхьалкх).\nХьалхара республика а, Даудан диктатура аНисйе\nКоьрта йаззам: ОвхӀанийн Республика (Даудан диктатура)\n1973 шеран 17 июлехь ОвхӀанехь нуьцкъала Ӏедал хийцира. Монархи дӀаяьккхира, пачхьалкхехь республика кхайкхийра. И мур исторехь цхьанаэшшара бацара. Президент Мухьаммад Дауд гӀиртара реформашца пачхьалкх тоян, амма иза цуьнга кхочуш ца дан делира.\nАпрелан (Сауран) революциНисйе\nКоьрта йаззам: Сауран революци\n1978 шеран апрелехь махкахь йолаелира революци. Президент Мухьаммад Дауд шен доьзалца вийра, ткъа Ӏедале еара коммунистийн ОвхӀанан Халкъан-демократийн парти (ОХДП).\nОвхӀанийн Демократин Республика. Чоьхьара тӀом болабаларНисйе\nКоьрта йаззамаш: ОвхӀанийн Демократин Республика, ОвхӀанера 1979—1989 шерашкара тӀом, ОвхӀанера чоьхьара тӀом\nАминан гӀала советийн КТУн леррина эскар тӀелеттачул тӀехьа\n1978 шеран апрелехь, Саурин (Апрелан) революцино кхайкхина ОвхӀанийн Демократин Республика. Пачхьалкхан корта хоьттира Нур Мухьаммад Тараки, ткъа Революцин кхеташонан председатель — Хьафизулла Амин. Правительствос болийра хийцамаш, масала, секуляризаци, оцуо чӀогӀа карзаха ехира овхӀанин юкъараллаш. Пачхьалкхехь болабелира чоьхьара тӀом. Куьйгаллера ОХДП парти 1967 шарахь дуьйна екъалора шина фракцина — Халкъ а, Парчам а. Нур Мухьаммад Тараки, Халкъ фракцин корта, къайлаха вийра шайн фракцин декъашхочо, иза, Амин Хьафизулла пачхьалкхан корта хоьттира. ССРС Амин тешаме стаг цахийтира, мичча хенахь а Малхбузехьа верза там болуш вара иза.\nЦуьндела советийн куьйгалхоша барт бира Амин дӀаваккха, коммунистийн правительство мостагӀашца лараялийта ОвхӀане эскар а дагӀийтара. ЖамӀ, ССРС юкъагӀоьртира, хӀинца боьдуш болчу, чоьхьарчу тӀаман. АЦШ официалан позици: ССРС ОвхӀанан тӀе а летта иза дӀалаьцна. Президентан гӀалин советийн леррина эскар тӀелеташ Амин вийначул тӀехьа, Революцин кхеташонан председателан дарж дӀалецира Парчам фракцин коьрто Кармаль Бабрака.\nСоветийн эскаршца тӀом буора овхӀанийн муджахидаш. Цхьана хенахь царна гӀо дора финансашца а, герзашца а (дӀасалелон ракетийн комплекс «Стингер») АЦШ, Цийс, кхин а цхьа могӀа пачхьалкхаш а. Цасоццуш йолчу доьхьалоно ССРС куьйгалхошга ОвхӀанера эскарш арадаха дийзийтара.\n1986 шеран 4 майхь ОХДП ЦК 18-гӀа пленуман бертаца Б. Кармаль мукъаваьккхира «могашалла бахьанехь». ДӀаваккхар бахьана Ӏедале Горбачев веана ССРС хилла хийцамаш бара. ОвхӀанийн Демократийн Республикин керла Революцин кхеташонан председатель 1 октябрехь хоьттира Наджибулла Мухьаммад. Цхьа бутт баьлчи, 30 ноябрехь, керла Лойя джирга конституцийца хаьржира иза пачхьалкхан керла президент. Саурийн революцино дӀадаьккхина дарж мета хоттийра. Советийн эскарш арадехира пачхьалкхера 1989 шарахь. Советийн эскарш арадаьхначул тӀехьа (1989) а Наджибулла Ӏедалехь висира кхин а кхаа шарахь.\nКоьрта йаззамаш: ОвхӀанан Исламан Эмират, Исламан Пачхьалкх ОвхӀан, ТӀалибан, «Йохонйоцу паргӀато» операци\nТӀалибаш Гератехь, 2001 шеран июль\n1989 шарахь Советийн эскарш арадаьхчи чоьхьара тӀом ца сецира, ткъа кхин а чӀагӀбелира. Пачхьалкхан къилбаседехь баьччийн тобано кхоьллира Къилбаседа альянс. 1992 шеран апрелехь гӀевттанаш Къабул чубевлира, ОвхӀанийн Демократийн Республика юьйжира. Ӏедал къуьсуш Ахьмад Шах МасӀудний, Гульбеддин Хекматиярний юкъахь дов лаьттачу хенахь, коьрта шахьар Къабул чу яккхий тоьпаш йиттира шина агӀоно, дукхаха йолу оьздангаллин а, историн а хӀолламаш халлак бира. Оцу хенахь пачхьалкхан къибехь чӀагӀлуш яра «ТӀалибан». Дукхаха болу тӀалибаш пуштунийн къомах бара, шеш овхӀан халкъан гӀуллакх дан хитина хилар кхайкхийра цара. Церан Ӏалашо яра ОвхӀанехь ШариӀатан низам тӀехь исламан пачхьалкх кхоллар.\n1996 шо кхочуш уьш доладеш бара мехкан алсама долчу декъан, сентябрехь Къабул схьаяьккхинчул тӀаьхьа Наджибулла Мухьаммад вийра, ткъа Къилбаседа альянс аратеттира генарчу дозанерчу къилбаседа провинцешка. ТӀалибийн Ӏедал керста динан тоха са долуш а дацара (иштта, масала, дуьненан юкъараллаш гӀовгӀайешшехь, царна юкъахь цхьайолу бусулба нах беха пачхьалкхаш а, тӀалибаша лелхийтара архитектурин хӀолламаш — Буддин Бамианийн хӀолламаш, уьш керстанийн жӀараш ю аьлла), къиза а дара — масала, къйн куьйгаш дӀадахара, зударшна а, зудаберашна а ишколе лела ца магадора, уллохь верас воцуш урам тӀехь лела а ца магадора иштта кхин дӀа а\n1980-гӀа шераш чекхдовлуш ОвхӀанехь йолайо яккхийн масштабашца наркотикаш кхио. Уггар дукха опиаташ — 4600 тонн — гулйира 1999 шарахь, тӀалибаш Ӏедалехь болуш. 2000 шарахь йокъал йолуш гулйира 3275 тонн опиуман петӀамат. Оцу шарахь тӀалибаш сацадайтира опиуман петӀамат кхиор шаьш доладечу латан тӀехь, жамӀаш — 2001 шарахь ОвхӀанехь кхиийна уггар а кӀезга опиуман петӀамат: 185 тонн опиум, кхин тӀе цунах дукхахъерг гулйина Къилбаседан альянсо доладечу Бадахшан провинцехь.\n2001 шеран 11 сентябрехь кхерамаллин акташ хиллачул тӀехьа дуьненан террористан бен Ладен Ӏусаман карийра тӀалибий ОвхӀанехь лачкъа меттиг. И бахьана а хоьттира АЦШ ОвхӀанан тӀелата. Амма, журналисто Пепе Эскобара дийцарехь, коьрта бахьана дара тӀалибаш Кеп:Гоч янза 3 (ТОПХӀ, Туркменистан — ОвхӀан — Пакистан — ХӀинди) йилла пурба ца далар АЦШ бохучу мехаца. АЦШ ОвхӀанан тӀелатаран план йолуш яра 11 сентябрь кхача ах шо хьалха а.\nОвхӀан махкара 2001 шарера тӀомНисйе\nКоьрта йаззам: ОвхӀан махкара тӀом (с 2001)\n2002 шо долалуш йинчу «Йохонйоцу паргӀато» цӀе йолчу операцино тӀалибийн Ӏедал дохийра. Амма, «ТӀалибан» орамца йоха ца елира. Коьрта ницкъаш дӀабахара Вазиристанан ломан кӀошташка, кхин берш паризанийн тӀом бан буьйлабелира ОвхӀан махкахь а, Пакистанехь а.\nИсламан Республика ОвхӀанНисйе\nТӀалибийн Ӏедал доьжначул тӀехьа кхайкхира хӀинцалера Исламан Республика ОвхӀан. 2001 шеран декабрехь Боннан конференцехь овхӀанийн политикахо Карзай Хьамид хоттийра Ӏедал хотталц йолчу ОвхӀанийн администрацийн коьрте. 2002 шеран июнехь Лойя джиргас (ОвхӀанан массо а къаьмнийн, тайпанийн, тобанийн тхьамданийн Лакхара кхеташо) хаьржира иза цхьана хана мехкан президент. 2004 шарахь тӀеийцира керла Конституци, дӀабаьхьира дуьххьарлера президентан харжамаш, цигахь туьйлира Карзай Хьамид.\n2009 шеран 20 августехь махкахь чекхбевлира рогӀера харжамаш, толам юха а баьккхира Карзай Хьамида.\nТахана мехкан коьртехь ву Гани Ашраф (2014 ш. дуьйна).\nМухха делахь а, махкахь хьалха санна дӀабоьдуш бу чоьхьара тӀом, амма оцу декъахь бу ОвхӀанера Кхерамазаллин гӀоьнна кхоьллина Дуьненан юкъара ницкъаш (ISAF).\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан байракх\nХӀинцалера байракх тӀеэцна 2004 шарахь. Байрак тӀехь го лакхара охьа Ӏаьржа-цӀе-баьццара басара кхо могӀа, юккъахь (цӀе могӀанан юккъахь) йиллина ОвхӀан пачхьалкхан эмблема. Ӏаьржа басо гойту историйн хьалхе — британийн колонизаторашца хилла тӀемаш, цӀе — паргӀатонна Ӏанийна долу цӀий, баьццара — исламан Ӏадатехь болу бос. Байракхан барам — 7:10.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан ХӀост\nОвхӀанан ХӀост (Къоман эмблема) ю пачхьалкх кхоьллинчу хенахь дуьйна. ХӀостан тӀехь го гуонаха кан болу минбарца маьждиг. Маьждиган тӀетоьхна шиъ ОвхӀанан байракх. Лакхахьа го маьлхан зӀаьнаршца серла даьккхина Шахадат — ислам динан символ, оцу бухахь хоттийна такбир (йоза «АллахӀ воккха ву»). Маьждиг кӀелахь бусулба рузманца долу терахь 1298 шо ду, 1919 шо ду григориански рузманца, пачхьалкх паргӀатъяьлла яьлла хан ю иза. ХӀост ОвхӀанан байракх тӀехь а ю.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан шатлакхан илли\nТаханлера шатлакхан илли тӀеэцна 2006 шеран май баттахь. Шатлакхан иллин дешнаш пуштунийн маттахь ду, оцу юкъахь такбир («АллахӀ воккха ву») а ду, иштта ОвхӀанехь мел деха къаьмнийн цӀераш а йоху оцу юкъахь.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан политикин структура\n2004 шеран Конституцица, ОвхӀан президентан кепара куьйгалла долу исламан республика ю.\nПрезидент Карзай Хьамид а, Президентан Гварди а Къабулехь.\nПрезидент ву пачхьалкхан ТӀеман ницкъийн Лакхара баьчча, цуо кхуллу правительство, хоржу (шина хенал сов ца хилчхьана) деа шеран массара а къайлаха кхаж тосуш. 2009 шарахь, кхечу пачхьалкхийн карахь йоллушехь, ОвхӀанан президент хаьржира Карзай Хьамид. 2014 ш. сентябрехь ОвхӀанан президент хаьржина Ахьмадзай Ашраф Гани.\nПравительствон корта бу Президент, Парламентан пурбанца кабинетан декъашхой хиттош волу. Правительствон карахь ю бюджет, законийн проекташ, нормативаш, инструкцеш кхин дӀа а. Правительствехь 27 стаг ву.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан Къоман Ассамблей\nОвхӀанан Парламент 2006 шарахь\nЗаконкхолларан Ӏедалан лакхара меже Парламент ю. ОвхӀан махкахь цунах олу Маджлес-е мелли олу, иза лаьтта лакхара (Мишрану джирга), лахара (Волеси джирга) палатех. Лакхара палатехь 249 депутат ву, уьш хоржу дуьххьара а, массара а дакъалоцуш болу къайлаха харжамашкахь деа шеран.\nОвхӀанан суьдан система йозуш яц пачхьалкхан Ӏедалах. ХӀинца, 2001 шеран Боннера барт кхочушбархьама, пачхьалкх цхьана хенан юхайирзина 1964 шеран суьдан системе, оцу юкъахь Ӏадатийн шариӀатан бакъо иэйелла европийн бакъонийн системан элементашца. Оцу юкъахь къастийна билгалдаьккхина шариӀатан хьесап доццушехь, билгала дина, законаш исламан коьрта бӀогӀешна дуьхьал хила ца дезар.\nЛойя Джирга (Лакхара кхеташо)Нисйе\nКоьрта йаззам: Лойя джирга\nПачхьалкхийн куьйгаллин лакхарчу меженашкахь ю Ӏедалан Ӏадатийн меже — Лойя джирга («Беза гулам», «Лакхара кхеташо»), оцу юкъа богӀу парламентан шинне а палатийн декъашхой а, провинцийн округийн кхеташон председателаш а.\nБакъо ларъяран меженашНисйе\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан Къоман Полици\nПолицин тоба парадехь\nОвхӀанан полици кечамбаран лагерехь\nНизам лардаран меженаш лаьтта, 2010 шарахь 90 000 стаг гергга йолчу, ОвхӀанан Къоман Полициех.\nЧоьхьара тӀом бахьанехь полицин декхарш кхочуш до эскан тобанаш. Коррупци а, йоза-дешар цахаар а полицешна юкъахь, белхалошна юкъахь лакхарчу тӀегӀантӀехь лаьтта. Полицийн тобанаш кечъеш ю НАТОн инструкторша.\nЧоьхьара а, арахьара а политикаНисйе\nКоьрта йаззамаш: ОвхӀанан чоьхьара политика, ОвхӀанан арахьара политика\nОвхӀанан Президент Карзай Хьамид Германехь Юнг Франц Иосифца (аьтту агӀора) а, Джонсон Джеймсца (аьрру агӀора) а\nХӀинца а махкахь боьдуш бу АЦШ а, НАТО а дакъалоцу чоьхьара тӀом. 2001 шо чекхдолуш Къаьмнаш Вовшехтоьхна Кхолламан Кхерамазаллин Кхеташоно Дуьненан юкъара кхерамазаллин гӀоьнна болу ницкъаш (ИСАФ) кхолла пурба делира. И тоба ю НАТОн эскаршан юкъара. Цара дакъалоцу президентан Карзай Хьамидан правительстван гӀодарехь а, махкахь коьрта инфраструктура меттахотторехь а. 2005 шарахь АЦШс а, ОвхӀана а куьг яздира шина а пачхьалкхан стратегин доттагӀаллин тӀехь барт барехь а, и гергарло ехачу хана хиларехь а. Оццу хенахь, дуьненанюкъара юкъараллаш пачхьалкх метта хотто масех миллиард доллар делира.\nОвхӀанан административан декъадаларан карта\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан административан декъадалар\nОвхӀан унитаран пачхьалкх ю, административан декъадалар ду 34 провинцина (вилаят, velāyat), уьш, шайн рогӀехь, кӀошташна екъало.\nКоьрта йаззамаш: ОвхӀанан тӀеман ницкъаш, ОвхӀанан Къоман Эскар, ОвхӀанан къоман хӀаваан корпус\nОвхӀанан таханлера тӀеман ницкъаш юхакхоьллина АЦШ а, НАТО а инструкторийн гӀоьнца. 2010 шеран январь баттахь тӀеман ницкъийн барам — 108 000 стаг. 2014 шарахь ойла яра церан барам 260 000 стаге кхачо.\nТӀеман ницкъаш декъало ОвхӀанан къоман эскарний (ОКЪЭ), ОвхӀанан къоман хӀаваан корпусний. ОКЪЭ лаьтта корпусех, уьш екъало бригадашна а, батальонашна а. Иштта, ОКЪЭ юкъайогӀу леррина кхоьллина батальон а.\nОКЪЭ тӀеман гӀирсах долу деза герз — дукхаха дерг, ССРС дина ду, ирсан кхаьчна ОДР ТӀН — БМП-1, БТР-60, БТР-80, танкаш Т-55, Т-62, кхин а АЦШ — гӀашлойн тӀеман машенаш M-113 а, Humvee а.\nТӀеман-хӀаваан ницкъаш лаьтта ОвхӀанан Къоман хӀаваан корпусах. Цуьнан герзах ду, коьртаниш, советаш дина вертолёташ — Ми-8, Ми-17, Ми-24, иштта чехословацкин Ӏаморан кеманаш L-39.\nОвхӀанан къоман эскаран салтий 2005 шарахь\nКъоман тӀеман-хӀаваан корпусан Ӏаморан кема L-39\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан экономика\nОвхӀанера руман стоьмаш\nОвхӀан чӀогӀа къиен пачхьалкх ю, йозаш ю кхечу пачхьалкхийн гӀоьнех (2009 шарахь 2,6 млрд долл., ткъа пачхьалкхан бюджет 3,3 млрд долл. бен яц).\nЧВБ 2009 шарахь цхьана синна 800 долл. кхочу (рицкъ эцадаларехь дуьненахь 219-гӀа меттигехь ю).\nБолхбечарех 78 % юьртабахамехь (31 % ЧВБ) бу, 6 % промышленностехь (26 % ЧВБ) бу, 16 % хьашташкхочушдарав сферехь (43 % ВВП) бу. Болх ца хиларан барам — 35 % (2008 шарахь).\nЮьртабахаман рицкъ — опиум, ялта, стоьмаш, бӀараш; тӀаргӀа, не1.\nПромышленностан рицкъ — барзакъ, саба, мача, удобрени, цеманц; кузаш; газ, кӀора, цӀеста.\nЭкспорт — 0,6 млрд долл. (2008, къайлаха йина экспорт йоцуш): опиум, стоьмаш, бӀараш, кузаш, тӀаргӀа, холхаз, мехала а, ахмехала а тӀулгаш.\n2008 ш. коьрта эцархой — ХӀинди 23,5 %, Пакистан 17,7 %, АЦШ 16,5 %, Таджикистан 12,8 %, Нидерландаш 6,9 %.\nИмпорт — 5,3 млрд долл. (2008 ш.): промышленностан рицкъ, дуург, текстиль, маьхкдаьтта, маьхкдаьттан рицкъ.\n2008 ш. коьрта йохкорхой — Пакистан 36 %, АЦШ 9,3 %, Германи 7,5 %, ХӀинди 6,9 %.\nВовшехтоьхна Къаьмнийн Кхолламо арахецна ОвхӀанан карта. Оцу тӀехь гойту кхераман тӀегӀанаш, регионан кхерамазалла, наркотикаш яр\n2008 ш. август бутт чекхболуш Вовшехтоьхна Къаьмнийн Кхолламан наркотикашна а, зулам дарна а тӀиера урхалла (UNODC) зорба туьйхира шайн хӀора шеран доклад ОвхӀанехь опиуман петӀамат кхиадарах лаьцна. Оцу тӀехь чӀагӀдо: «Цкъан а цхьана пачхьалкхо таханлера ОвхӀан йоцучо, ца кхиийна оццул наркотикаш, XIX бӀешерашан юккъехь Цийс кхиийнврш дӀаяьхча».\nАЦШ а, НАТО а эскаш чудаьхкинчул тӀехьа наркотикаш яр совделира мосийттаз, (цитата — наркотикаш яр хӀора шарахь шозза тӀекхета). Къаьсттина (немцойн политик) — наркотикаш яр совделира ОвхӀанера тӀом НАТО куьйга кӀелахь болуш 40-за (2001—2014), кхечу хаамашца 2001—2008 шерашкахь ОвхӀанехь 2-2,5-за совделира опиаташ яр а, героин дар а. Тахана юккъера Росси а, ЕС пачхьалкхаш а ю ОвхӀанера догӀучу героинах балехьъерг. Билгалла доккху, тӀеххьарлера итт шарахь Россехь цӀеххьана тӀекхетна наркотикаш лелор ОвхӀанера наркотрафик бахьанехь хилар.\nUNODC хаамашца, ОвхӀанехь кхиайо 90 % сов дуьненан базаре кхочушйолу опиум. Опиумийн плантацийн майда 193 эзар гектар ю. ОвхӀанийн «наркобаронийн» 2007 шарахь хилла пайда 3 млрд долл. совбаьлла (иза, тайп-тайпана мах хадорца, ОвхӀанан официальни ЧВБ 10 % тӀиера 15 % кхаччалц бу). ОвхӀанехь дийначу опийн петӀаматан майда хӀинца сов ду Колумбиера, Перура, Боливиера цхьана кокин майданалла а. 2006 шарахь махкахь кхиийна 6100 тонн опиум, ткъа 2007 — рекордан ялта 8000 тонн.\nЦуьнца цхьана, Карзай Хьамидан правительствос доладечу, къилбаседехьа а, юккъехь а, ца кхиадо 20 % бен овхӀанийн опиуман петӀамат, ткъа дисина дакъа — къилбан провинцешкара Пакистанан дозанехь — НАТОн эскарш а, тӀалибаш а лелачу зонехь. Наркотикаш яран коьрта юкъ — Гильменд ю, и провинции ТӀалибанан бен бу, где площадь посадок составила 103 тыс. га.\nОвхӀан ю ОвхӀанера Кхерамазаллин гӀоьнна кхоьллина Дуьненан юкъара ницкъашна (ISAF) куьйга кӀелахь (АЦШ церан жоьпалле дӀаелла тӀеман операцеш чекхъевлчи), амма дуьненан юкъара ницкъийн аьтту ца болу шаболу ОвхӀан мехкан доладан, церан куьг кхочу меттиг Къабул а, цуьнан йисташ а ю.\nКъаьмнаш Вовшехтоьхна Кхолламан (ООН) терхьашца, 90 % гергга Европе йогӀу наркотикаш ОвхӀанера схьайовлар ду. ISAF, шен агӀора, дешнашца кхайкхадо, шайн эскарша машар латторхьама, ОвхӀанехь операцеш яр, ОвхӀанан правительствон наркобала дӀабоккхуш гӀодан шеш кийча хилар. Ткъа иза бен церан дуьхьанцалера дуьйна Ӏалашо а яцара.\nПетӀамат кхиадар бен, дукха хьолахь, овхӀанен ахархойн тӀедан хӀума дац.\nОвхӀан — дуьненахь уггар а дукха опиум киориг бу; петӀамат кхиадар 22 % лагӀделла 157 000 гектаре кхаьчна 2008 ш., амма шен историн лакхарчу барамехь лаьтта; 2008 шарахь уьш кхио дика ца хиллачу денца гулдина опийн барам охьабаьлла 5500 тонне, 31 % ю 2007 шерца дуьстича. Шаерг кечйича 648 тонн гергга цӀена героин дердара цунах. Массанхьара коррупцино а, пачхьалкхехь доцу низамо а новкъарло йо наркотикашца дов латто. Европехь а, Малхбален Азехь а духкуш долу дукхаха долу героинан дакъа ОвхӀанан опиумах (2008) деш ду.\nКхазакхстананан «Кхераман маххадоран тоба» цӀе йолчу консалтинган кхолламан директора Сатпаев Досыма тӀечӀагӀдина боху, наркотикаш йо ТӀалибан боламан дуьхьал йолу ОвхӀанан тобанаш. Царна гӀоьнна, НАТОс бӀаьргаш тӀекъуьйлу наркотикашца болу болх ца гархьама., Стенфордан университетан профессоро Бернстам Майкла, боху ТӀалибано наркотикаш ца магайора, лелочаран къиза та1зар а дора. Цуо НАТО бехке йо наркотикаш бахархошка лелаяйтарна.\nНТФС хьаькамо Иванов Виктора Москвохахь конференцехь кхайкхийра барам боцуш героин дар дебар, опиуман петӀамат дийна майданаш 30-за совйовлар, оцуо регионехь йолу дуьненан юкъараллийн политика лартӀахь ца хилар гайтар.\nЦТУн ОвхӀанера этносийн тобанаш еха меттагаш гойту карта (2005 ш.)\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан бахархой\nБахархойн барам — 28,4 млн (2009 ш. июлехь маххадор)\nБахархой тӀекхетар (шарахь) — 2,6 %\nДуьнен тӀебовлар — 45,5 стаг 1000 юкъахь (дуьненахь 5-гӀа меттиг)\nБалар — 19,2 стаг 1000 юкъара (дуьненахь 8-гӀа меттиг)\nЦхьана зудчунна беран барам — 6,5 бер зудчунна (дуьненахь 4-гӀа меттиг)\nБераллехь балар — 247 бер 1000 юкъара (дуьненахь 1-ра меттиг)\nБахаран юккъера барам — 44,6 шо (дуьненахь 214-гӀа меттиг)\nГӀалийн бахархой — 24 %\nЙоза хаар — 43 % божарий, 12 % зударий (маххадийна 2000 шарахь)\nОвхӀан махкахь дукха къаьмнаш ду. Цуьнан бахархой тайп-тайпан меттанийн доьзалера этносийн тобанера бу — иранан, тюркийн, кхин дӀа а.\nУггара алсама этносин тоба ю пуштунаш — барам бахархойх 39,4-42 %. ШолгӀаниг — таджикаш — 33-38 %. КхоалгӀа тоба — хазарейш — 8-10 %. ДоьалгӀа этносин тоба — узбекаш — 6-9,2 %. КӀезиг йолу этносан тобанаш — аймакхаш 4,3-10 %, туркменаш 1-3 %, белуджеш 0,5-2 %. Кхин этносийн тобанаш, царна юкъахь кхазакхийн Сиргели тайпа а, 1-4 % ю.\nКоьрта йаззам: ОвхӀан махкара гӀаланаш\nОвхӀан махкара гӀаланаш бахархойн барамца (2009)\n1 Къабул Къабул 2 938 300\n4 Мазари-Шарип Балх 333 800\nКъабулера мехкарий шайн Ӏадатера духарца йиш локху Дуьненан юкъара зударийн дезчу денна 2002 шарахь.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан оьздангалла\nОвхӀан шира истории йолуш бу. Иза ларйина вайн дене кхаччалц шайн меттанашца а, холламашца а. Амма дуккха а историйн холламаш бохийра тӀамехь. Бамиан провинцехь Буддин гӀарабаьлла болу шиъ холлам халлакбира «Т1алибан» боламо, уьш цӀу дин лелочеран жӀараш ю аьлла. Кхин гӀарабевлла архитектурин холламаш бу Кандагар, Газни, Балх гӀаланашкахь. Хари хин тогӀера Джамин момсар юкъаялийна ЮНЕСКО Дуьненан т1аьхьен объекташна. Мухьаммад пайхӀамаран (Делера салам хуьлда цунна) оба ларъеш ю Кандагар гӀалара Халх Шарипехь.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан спорт\nКоьрта йаззам: ОвхӀан Олимпийн ловзаршкахь\nБузкаши — овхӀан къоман спорт. Бере бекъна бу шина декъе, арахь ловзу, хӀора тоба гӀерта схьа а яьккхина газана цӀока шайгахь сацо. ОвхӀан махкара девлла ОвхӀанан жен жӀалеш.\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан литература\nХӀара дакъа юхаяздан дезаш ду.\nБахьна дийцарийн агӀонгахь каро мега.\nМазари-Шарипера сийна маьждиг\nЙоза хааран барам чӀогӀа лахар делахь а, персин классикан поэзи ОвхӀанан оьздангаллехь коьрта роль ловзош ю. Поэзи даиман а яра дешарна коьртехь Иранехь а, ОвхӀанехь а. Цунна иза оьздангаллех дӀаийна. Персин оьздангалла хьалха санна боккха Ӏаткъам беш ю ОвхӀанан оьздангаллин. «МушаӀара» цӀарца девзаш долу къевлина назманчийн къийсадаларш сих-сиха дӀахьо халкъехь а. ХӀора цӀачохь аьлча санна, доьшуш дацахь а, ду цхьаъ, я масех байтийн жайна.\nПарси меттан малхбален диалект шуьйра евза «дари» цӀарца. Ша и цӀе схьаяьлла «парси-э дербари» («паччахьан грнхьара парси»). Шира цӀе «дари» — парси меттана дуьххьарлерчарех цхьаъ ю — карлаяьккхина 1964 шеран ОвхӀанан Конституцино, «овхӀанаша шайн мохк меттан ага ларар гойтуш».\nКоьрта йаззам: ОвхӀанан дин\nХьажа иштта: ОвхӀанера керста дин, ОвхӀанера протестантизм, ОвхӀанера католицизм\nКоьрта дин ду ислам — иза лелош бу 99 % бахархой. Дукхаха берш суннийн охлера ханафийн мазхӀабера бу; 19 % кхоччуш бахархой шиӀийш бу.\nОвхӀанехь болчу керстанаш (30 эзар) кхечу мехкашкара бу. Керста динан йоккхаха йолу агӀо лору протестантизм. 2000 шарахь ОвхӀанехь яра 240 протестантийн тобанаш, царех 124 яра пятидесятникийн. Дуьненан юкъара керстачеран диканиш даран «Open Doors» кхолламан талламан жамӀашца 2015 шарахь керстачаран гӀело ярехь ОвхӀан 5-га меттигехь ю.\nМахкахь бу бахаи динехь берш (15 эзар), хӀиндин динехь берш (10 эзар), сик’хаш, цӀеран динехь берш, кхин дӀа а.\nПачхьалкхан телерадиокомпани — RTA (Radio Television Afghanistan, رادیو تلویزیون ملی افغانستان), юкъадогӀу RTA TV телеканал а, Radio Kabul радиостанци а.\nUTC+4:30 дуьненан сахьтан асанийн картин тӀехь:\nцӀехо-можа — зона UTC+4:30 аьхка (апрель-октябрь) Дуьненан къилбаседан эхиг;\nкъегина-можа — зона UTC+4:30 шадолчу шарахь\nОвхӀан бу UTC+4:30 сахьтан асанехь. Аьхкен хан тӀе ОвхӀан ца йолу.\nКатегори «ОвхӀан» ца карийна.\n↑ Afghanistan. The World Factbook. Central Intelligence Agency (2007, 13 декабрь).\n↑ 1 2 Атлас мира. Государства и территории мира. Справочные сведения. — Роскартография, 2010. — С. 14. — ISBN 978-5-85120-295\n↑ 1 2 Afghanistan. International Monetary Fund. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 1 октябрехь.\n↑ «Afghan» Архивацийина 28 февралехь 2009 шеран. (with ref. to «Afghanistan: iv. Ethnography») by Ch. M. Kieffer, Encyclopaedia Iranica Online Edition 2006.\n↑ «Transactions of the year 908» Архивацийина 14 ноябрехь 2012 шеран. by Zāhir ud-Dīn Mohammad Bābur in Bāburnāma, translated by John Leyden, Oxford University Press: 1921.\n↑ Afghanistan’s Constitution of 1923 Архивацийина 26 февралехь 2015 шеран. under King Amanullah Khan (English translation).\n↑ География Афганистана\n↑ Афганистан. Ру — Костыль для Карзая Архивацийина 13 апрелехь 2015 шеран.\n↑ Afghanistan Архивацийина 31 октябрехь 2009 шеран., Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2006 (specifically John Ford Shroder, B.S., M.S., Ph.D. Regents Professor of Geography and Geology, University of Nebraska. Editor, Himalaya to the Sea: Geology, Geomorphology, and the Quaternary and other books).\n↑ The history of Afghanistan, Ghandara.com website Архивацийина 27 июлехь 2013 шеран.\n↑ 1 2 3 Онлайн энциклопедия «Кругосвет»: История Афганистана\n↑ Афганистан: Ностальгия по «Талибану»? — Фергана. Ру Архивацийина 17 февралехь 2009 шеран.\n↑ Хайдар Махмадиев. Нельзя преуменьшать опасность, исходящую от производства наркотиков в Афганистане Архивацийина 15 ноябрехь 2013 шеран. (Хьаьжина 25 майхь 2013)\n↑ PRESS CONFERENCE ON AFGHANISTAN OPIUM SURVEY 2004 (Хьаьжина 7 октябрехь 2011)\n↑ Антинаркотический фронт\n↑ Afghanistan Election Data Архивацийина 11 сентябрехь 2010 шеран.\n↑ «ArmyTimes.com» — More than 100,000 new Afghan forces by December(ТӀе цакхочу хьажорг)\n↑ 1 2 Afghan army and police forces must grow much larger | Washington Examiner(ТӀе цакхочу хьажорг)\n↑ Neue Solidarität: Для спасения планеты Западу нужна дружба с Россией — Новости Политики — Новости Mail.Ru\n↑ 1 2 Депутат Европарламента Пино Арлакки (Pino Arlacchi): Сегодня именно Россия и страны ЕС являются главными жертвами героина, поступающего из Афганистана\n↑ Американцы идут к талибам с мечом (Коммерсантъ, 3 июля 2009)\n↑ Александр Ъ-Габуев Мак всему голова// Афганистан продолжает наращивать производство опиума (оьр.). Газета «Коммерсантъ» № 155 (3731) (29 августа 2007). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 25 июнехь.\n↑ ООН: В 2007 г. Афганистан произвел 93 % всего опиума в мире (оьр.). РБК (28 августа 2007). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 25 июнехь.\n↑ Георгий Зотов Афганская доза России (оьр.). Аргументы и факты № 35 (1348 (30 августа 2006). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 25 июнехь.\n↑ WorldFactbook Afghanistan (engl). WorldFactbook (10 сентября 2009). Теллина 2009 шеран 10 сентябрехь.\n↑ 1 2 Как остановить поток наркотиков из Афганистана?\n↑ Взрывной рост наркопроизводства в Афганистане\n↑ Bureau of Democracy, Human Rights and Labor Afghanistan (ингалс.). International Religious Freedom Report for 2013. The Office of Website Management, Bureau of Public Affairs (2013). Теллина 2015 шеран 31 июлехь.\n↑ Global Christianity (ингалс.). The Pew Forum on Religion & Public Life (19 December 2011). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 23 майхь. Теллина 2013 шеран 13 майхь.\n↑ Patrick Johnstone, Jason Mandryk. Afghanistan // Operation World 2001. — London: Paternoster Publishing, 2001. — 798 p. — (Operation World Series). — ISBN 1-8507-8357-8.\n↑ Most Baha'i Nations (2005) (ингалс.). The Association of Religion Data Archives. Теллина 2014 шеран 7 мартехь.\n↑ Table: Religious Composition by Country, in Numbers Table: Religious Composition by Country, in Numbers (ингалс.). Pew Research Center (18 December 2012). Теллина 2015 шеран 31 июлехь.\nОвхӀан Викиларма чохь\nОвхӀан Викикерланаш чохь\nОвхӀан Викигид чохь\nВикиларма: Атлас: ОвхӀан\nВодовозов В. В. Афганистан // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.\nГустерин П. В. Установление договорных отношений между Советской Россией и сопредельными с ней странами Ближнего и Среднего Востока Архивацийина 8 декабрехь 2010 шеран.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ОвхӀан&oldid=7027475»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 24 декабрь 14:01\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 24 декабрь, 14:01.


Круи-сюр-Коссон — Википеди\n47°39′02″ къ. ш. 1°36′24″ м. д.HGЯOL\nКруи-сюр-Коссон (фр. Crouy-sur-Cosson) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Луар а, Шер а. Дозанашца йу Дюизон, Ла Ферте-Сен-Сир, Сен-Лоран-Нуан, Тури (Луар а, Шер а). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Круи-сюр-Коссон&oldid=6849102»


МагӀтгӀ-суьгӀ-МогӀж — Википеди\nМагӀтгӀ-суьгӀ-МогӀж (фр. Martres-sur-Morge) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.\nДозанашца йу Sardon[d], Еннза, КлегӀланд, Сент-Инья, СуьгӀа (Пуьи-де-Дом), ВагӀенн-суьгӀ-МогӀж.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МагӀтгӀ-суьгӀ-МогӀж&oldid=7818588»


Меркела а, Макрона а дехна Путине Навальныйн могашалла гал цаяккхар\nВидеозIенехула къамелаш хилла Оьрсийчоьнан президентан Путин Владимиран Германин канцлерца Меркель Ангелица а, Францин президентца Макрон Эммануэльца а. Къамелехь Германин а, Францин а лидерша кхайкхам бина Путин Владимире шен политикан оппонентан-оппозиционеран Навальный Алексейн могашалла гал цаялийтар. Оцу хьокъехь хаам бина Францин президентан пресс-векалто.\n"Партнерашца айдинчу хаттарца доьзна, долчу хьолах лаьцна оьшшу информаци елла", — боху Кремлерчу хаамо. Хилла къамел ма-дарра довзуьйтуш дац.\n"Новичок" дIаьвшо талхийна могашалла метта а ялийна, Дечкен-баттахь Германера Оьрсийчу юхавеара Навальный Алексей. Политик а, цуьнан агIончаш а тешна бу цуьнан могашаллина тIекхевдинарш Оьрсийчуьра Iедалхой хиларх. Чиллан-баттахь кхело цунна хьалха "Ив Роше" гIуллакхца доьзна цIахь яккха тоьхна хилла хан набахтин хьесапе ерзийра. Владимир-махкарчу №2 набахтехь ву политик. ДIадахначу кIиранах иза леткъира, букъ а, ког а лозу шен, парггIат вижа вуьтуш вац ша, аьлла. Оьрсийчоьнан набахтийн урхалло (ФСИН) Навальныйн могашалла тоаме ю аьлла. Ткъа Владимир-махкарчу набахтеша низам лардарх тергамбечу юкъаралллин комиссин куьйгалхочунна Григорян Владимирна хетарехь, оппозицин лидеро моттаргIанаш лелайо шен могашалла дика йоцу кеп хIиттош.\nГерманин, Оьрсийчоьнан, Францин лидерийн къамелехь хьахаелла Украинан малхбалера ситуаци а. Меркела а, Макрона а Путинан тидам тIеберзийна Оьрсийчоьно тIеман акцеш совцорах болу а, Минскехь тIеэцна болу а барт ларбан безаш хиларна.\nБелоруссехь лелачу харцонашна реза яц Европа\nИштта дийцаредина кхаа пачхьалкхан куьйгалхоша Беларусера хьал а, Шемахь, Либехь машарбар а, Оьрсийоьнанний, Европан Бартанний юкъаметтигаш а.\nОьрсийчоьно коронавирусна дуьхьал арахецна "Спутник V" Европан Бартан мехкашка кхачорах къамел а дина кхаа лидеро, боху Германин канцлеран пресс-векалто.\n"Дийцарш ларамечу, парггIатчу хьолехь дIадаьхьна, барт бина массо а актуале гIуллакхаш юкъахь дицаредеш хила", — боху Кремлерчу хаамо.


NGC 1258 — Википеди\nNGC 1258, ESO 547-24, PGC 12034, MCG-04-08-053, 2MASX J03140547-2146271, IRAS F03118-2157, GSC 05878-00141, AGC 22421, ESO-LV 547-0240, 6dFGS gJ031405.5-214627, SGC 031151-2157.6, HIPASS J0313-21, LEDA 12034, APMBGC 547-036+100\n0,00493 ± 6,3E−5, 0,005027 ± 3,3E−5\n1494 километр в секунду\n3ч 14м 5,472с\n−21° 46′ 27,2″\nNGC 1258 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 1258: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 1258.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_1258&oldid=5055896»


На нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно. Х1ааай схьа кхетта дашо малх хьо Арсан Эльмурзаев Мы рекомендуем загрузить первый результат Малх схьа кхеташ ара ялалахь Чеченская песня ихь ара гьаз гьабхьну мичли песня 4.\nЧеченская песни туда где небеса Комплекс вольных упражнений 1 Mp3. Мохьмад Могаев йог1уш йоьдуш хьо ца яйчи. Малх схьа кхеташ ара ялалахь Чеченская песня Mp3. Zombieland Saga Op Mp3. Йог1уш йоьдуш хьо ца йайчи бомба ислам гуржуев. Аюб Вахарагов Малх д1абузуш суьйре ю New С Днём Рождения Земфира Mp3.\nМалх схьа кхеташ ара ялалахь Чеченская песня Три девицы под окном Mp3.\nЧеченская песня Шамиль Идрисов Малх схьа кхеташ New Теперь мы рекомендуем загрузить первый результат йог1уш йоьдуш хьо ца ейча Чеченские песни MP3 который загружен Madishka размером 6. На нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно. Вог1уш воьдуш хьо ца гича Чеченская песня Амина Замхаджиева Вог1уш воьдуш хьо ца гичи. С Днём Рождения Земфира Mp3.\nАюб Вахарагов Малх д1абузуш суьйре ю New Шамиль Идрисов Жима езар. Комплекс вольных упражнений 1 Mp3. Pizza марина официальное видео Mp3. Хуьйцуш ойла суна йоьвзи. На нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно.\nМарха Колбазова Хьуна кхин го. Малх схьа кхеташ ара ялалахь Чеченская песня Mp3. Слушайте и качайте музыку в хорошем качестве.\nМохьмад Могаев йог1уш йоьдуш хьо ца яйчи.\nЧеченская Песня Марха досташ ара йолу. Слушайте и скачивайте музыку на XoMusic. Deadly Taiwan Train Crash Mp3. Мохьмад Могаев йог1уш йоьдуш хьо ца яйчи. Хьо ара ца йолу. Для вашего поискового запроса Йог1Уш Йоьдуш Хьо Ца Гайчи MP3 мы нашли песни, соответствующие вашему запросу, но показывающие только 10 лучших результатов.\naccess_time 28.05.2017 person Лада work Песня\nЯнуарий к записи Ихь ара гьаз гьабхьну мичли песня


БодгӀемон — Википеди\nБодгӀемон (фр. Baudrémont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.\nДозанашца йу КугӀсель-ан-БагӀгӀуа, ЖимекугӀ, КегӀ-ла-Петит, ЛевонкугӀ (Моьз), ЛиньегӀ-суьгӀ-ЕгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БодгӀемон&oldid=7815359»


Iамеркан Цхьанатоьхна Штаташ -- Бостонера марафонехь беллачеран хIолламна тIехь диина косташ, 25Оха2013\nIамеркахой чIогIа холчехь бу хIокху беттан 15-чехь Бостонехь хилларг хIун дара а, шайн махка ваха веанчу шина нохчочуьн эккхийтар дан хIун бахьана дара а, кхета лууш. Цуьнан жамI ду, цхьана агIора хеза исламофобин къамелаш, вукху агIора – гуш йолу, тардала гIертаран билгалонаш. Маршо радион Iамеркера корреспондента Солаш Ричарда язъйина оцу хьокъехь материал\nПолитикаш, эксперташ, могIарера Iамеркахой а тIаьхьакхиа лууш бу хIокху беттан 15-чу дийнахь Бостонехь хиллачунна а, нохчийн ши иммигрант террорах хьакхавалар муха нисделла те, а бохучух. Кхераме шорлучу хаттарна жоп лаха хьожуш ю пачхьалкх. МаьI-маьIIера исламана дуьхьал жигара къамелаш хеза. Вукху агIора, собаре кхойкхуш хеза.\nРаш Эрик, ша аьллачунна тIе критика оьзначу комментаторах дуьххьарлерчех цхьаъ вара.\nЭккхийтар хиллачу хьалхарчу сохьташкахь, уьш хьан дина къасточу муьрехь, шен твиттер тIе цо яздира «СаIуди Iаьрбийн пачхьалкхера ву моьтту шена зуламхо» аьлла. СаIудин Iаьрбийн пачхьалкхера стаг лаха хIиттира Iедалш. Амма дукха ца Iаш и йоза дIадаьккхира.\nКхечу твиттер лелорхочо Рашега, "кхин ойла ца еш, бусулба нах бехке бой ахьа", аьлла хаьттича, «ХIаъ, уьш зуламхой бу. Уьш массо а байа беза», аьлла жоп делира.\nТIаьхьуо, ша бегашна яздинера иза, элира Раша.\nЛелхийтарш дина кIира даьлча, Цхьанатоьхначу Штатийн конгрессмен хиллачу Волш Джоувис элира керланийн MSNBC канале.\nВолш: "Вай тIамехь ду. Даханчу кIирнахь вайн пачхьалкхана кхин цкъа а дагадаийтина, вай луьрачу тIамехь хилар. Вайн иммиграцин хаттаршкахь, соцунгIа хилла ца Iаш, вай къастон деза, оцу тIамехь вайн мостагIа мила ву: къона бусулба божарий.»\n2001-чу шеран Гезгмашин 11-чу дийнахь кеманашца тIелатар хиллачул тIаьхьа, Нью-Йоркерчу полицино шен бIаьрган-Iуналле ийцира бусулба нах мел беха кварталаш. Федералан Къайлахчу Сервисо талламан хаамаш вовшахтоха болийра бусулба наха лаьцна а, кхечу къомаха болчу нахах лаьцна а. Къомна кхерамазалла ларъян Iалашонца деш ду иза бохуш, Iедалша дуьйцучу юкъанна, и программаш конституци йохош ю элира, цхьаболчу критикаша.\nОхан-беттан 23-чу дийнахь аьрро-агIора гIертачу Fox News машин хьешо Беккел Боба элира, «Суна хетарехь, цхьана юкъанна мукъа а, вай боккъалла а хадон деза, вайн махка деша богIучу бусулба студентийн терахь. Оцу юкъанна вай хьовсур дара вайгахь долчу хьоле. Сацам бийр бара, кхузара цхьаболу нах шайн цIахьовсон беза я набахтешна чубохка беза.»\nОхан-беттан 26-чу дийнахь конгрессмена Рорабачер Данас куьйгалла дира Арахьарчу ГIуллакхийн Комитетан «Исламистийн экстремизм Нохчийчохь. Цхьанатоьхначу Штаташна Кхерам» цIе йолчу ладогIаршкахь. ЖамI деш вистхуьлуш цо элира, «со догйовха ву, бераш дайа иракархIотточу динна дуьхьал вай массара а цхьаний болх бийриг хиларх.»\nОццу хенахь, масех Iамеркера бусулба организацино а емалдира, исламофобин эвсара дийцарш а, бусулба нахана дашца а, ницкъаца а кхерамаш тийсар а.\nВеддади Насер, Бостонехь туп тоьхначу Iамеркан Исламан Конгрессан директор ву. И конгресс, тайп-тайпанчу динех болчу нехан юкъаметтигаш нисъеш а, адамийн бакъонашкахьа къуьйсуш а ю. Насера бахарехь, 2001-чу шарахь дуьйна кхоллаелла цхьа кеп ю, бусулба нах баха езаш йолу.\nВеддади: «ХIетахь дуьйна, хIаъ, ишта цхьа кеп яра. Терроризмах хьакхалуш долу хIуъа а эккхахь, я бусулба зуламхойх лаьцна хIума иза хилахь, исламофоби эвсара йолу. Иза ларамаза хуьлуш хIума дац. ХIунда аьлча, цхьа ницкъаш бу, боккъалла а бусулба нах гуттар а хир болу террорахой санна гайта лууш. И тайпа кхетам алсамбаккхарна гIо деш болу ницкъаш бу уьш.»\nАмма, боху, Веддада, цунна «гIортор а гина юкъараллин тобанашкара, могIараречу нахера, иштта, Iедалшкара а.»\n«Даханчу кIирнахь кхузахь Бостонехь суна хезначунна жамI дича, дукхах болчу Iамеркахоша нахана а, юкъараллашна а юкъахь башхаллаш йо», элира цо. «Уьш кхета, бомбанийн аьхкаша дискриминаци еш ца хиларх».\nОхан-беттан 18-чу дийнахь Iамеркан президенто Обама Барака а элира, «Къизаллина хьалха... оха доттагIалла хоржу, оха безам хоржу».


Оршотдийнахь кхелахоша диъ шо хан кхайкхийна Соьлжа-ГIаларчу "Мемориал" офисан куьйгалхо Титиев Аюб "билламза маьршаваккха катоххий" аьлла, тIедожийна Евроберто. Цунна кхел яр доьзна ду, цо бинчу бакъонашларъяран белхаца, нийса кхел дIаяхьа цуьнан хилла бакъо а ца ларйина аьлла, билгалдаьккхина Европан пачхьалкхаша.\nИштта карладоккху цара, 2009-чу шарахь Титиевл а хьалха "Мемориалан" куьйгаллехь лаьттина Эстемирова Наталья йийнарш а бехке озоза хилар. Европан Кхеташонан адамийн бакъонашкахула йолчу комиссин куьйгалхо Миятович Дуня саготта ю, Титиевна хан кхайкхорна. Нохчийчохь адамийн бакъонаш Iалашъеш цахиларан а, оцу махкахь "мостагIалле а, кхераме а хьал хиларан" рогIера масал ду иза аьлла цо.\nЮха а кхайкхамбо Миятовича Оьрсийчоьне дуьненаюкъара декхарш кхочушде аьлла, ишта терго латтае боху цо, кхелан системех пайда а оьцуш, бакъонашларъярхошна тIаьхьадевлла леларна а. Титиевн гIуллакх бахьана долуш, юха а Оьрсийчоьнан Инарла прокуроре Чайка Юрийга дехар дан дагахь ю ша аьлла Миятовича, хьалха дахьийтина дIахьедар цо шен жоп доцуш дитинехь а.\nШеларчу кхело оршотдийнахь набахтехь даккха 4 шо туьйхира бакъонашларъярхочунна Титиев Аюбна. Наркотикаш лелош хилла иза аьлла, бехкевинера иза. Шена наркотикаш кхийсина яра, ткъа дуьхьал айдина бехкзуламан гIуллакх политикан бух болуш ду аьлла, дIахьедира Титиевс а, цуьнан белхан накъосташа а.


Сен-Жульен-д'Одд — Википеди\n45°50′53″ къ. ш. 3°59′46″ м. д.HGЯOL\nСен-Жульен-д'Одд (фр. Saint-Julien-d'Oddes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа. Дозанашца йу Сутернон, Грезоль, Сен-Жермен-Лаваль (Луара), Сен-Мартен-ла-Совте , Vézelin-sur-Loire[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жульен-д%27Одд&oldid=7536913»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 16 январь, 04:11.


Нытван кӀошт — Википеди\n57°56′ къ. ш. 55°20′ м. д.HGЯOL\n↘42 331 стаг (2016)\nНытван кӀошт (оьрс. Нытвенский район) — Пермийн мехкан муниципалан кӀошт.\nАдминистративан центр — Нытва.\nАзовски (Пермийн мохк)\nАнтоново (Пермийн мохк)\nАрхипово (Нытван кӀошт)\nБелобородово (Нытван кӀошт)\nВоробьи (Нытван кӀошт)\nГалки (Пермийн мохк)\nГоры (Нытван кӀошт)\nГригорьевски (Пермийн мохк)\nДеменево (Нытван кӀошт)\nДубровино (Пермийн мохк)\nДудино (Пермийн мохк)\nЗалог (Пермийн мохк)\nЗаполье (Лузинскан юьртан меттиг)\nЗаполье (Оськинскан юьртан меттиг)\nЗуи (Пермийн мохк)\nКлючи (Нытван кӀошт)\nКосогор (Нытван кӀошт)\nКуликово (Нытван кӀошт)\nЛугови (Нытван кӀошт)\nМокино (Нытван кӀошт)\nМысы (Нытван кӀошт)\nНовоильински (Нытван кӀошт)\nОльховка (Нытван кӀошт)\nОпалиха (Нытван кӀошт)\nОськино (Нытван кӀошт)\nПокровски (Нытван кӀошт)\nПолом (Нытван кӀошт)\nПритыка (Нытван кӀошт)\nСергино (Нытван кӀошт)\nСоснова (Пермийн мохк)\nСпирята (Нытван кӀошт)\nСтарцево (Пермийн мохк)\nТимино (Нытван кӀошт)\nТрошина (Пермийн мохк)\nУральски (Пермийн мохк)\nЧудиново (Пермийн мохк)\nШумиха (Нытван кӀошт)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нытван_кӀошт&oldid=5855481»


11 шо кхаьчна журналист Политковская Анна Москох йийна\nПолитковская Анна. Маршо Радион архивера видео тIера даьккхина сурт.\n2006-чу шеран ГIадужу-беттан 7-чу дийнахь Москохь йийра «Новая газетан» корреспондент, бакъонашларъярхо Политковская Анна. Тахана 11 шо даьлча а хууш дац цунна герз тоха аьлла омра делларг мила ву. Журналист ехачу хIусаманна хьалха цунна уллера мосуьйттоза тапча тоьхнера зуламхоша.\nМаршо Радионо дийцина ма хиллара, Политковская юьш ша дакъалаьцна хилар даре динарг ву цхьа стаг. Иза ву милцо болх беш хилла Павлюченков Дмитрий. 2012-чу шарахь Политковская йер вовшахтохарна цунна 11 шо хан туьйхира.\nКхин а пхи стаг: вежарий Рустам, Джабраьил, ИбраьхIим МахмудовгIар а, церан гергара стаг Гайтукаев Лом-Iела а, милцо хилла Хаджикурбанов Сергей а журналист ерна бехке вира бехкъасторхоша 2014-чу шарахь.\nНохчийчохь болх беш Iедалшкара харцо ловш болчу нахана гIо дина яра Политковская Анна.


Къилбаседа Кавказерчу терроран духьал опецарехь дакъалаьцначу зудчо вийна шен доттагI\nНохчийчоь - Чиллан-бутт, 1995\nЛипецкан областехь 42 шо долу зуда бехке лерина шен вевза стаг верна. Цуьнан ши накъостана а хенаш тоьхна и зулам хьулдарна. 2016-чу шарахь шен доттагI йолчу вахон маларш молучу хенахь цу шина зудчуьнан дов делира. Цу шина дов даьлча, цхьана зудчуьнца хилла стаг гIоьртира шеца хьошалгIа еана, шен доттагI месаш тIера схьалаца. Цу мIаьргонехь цу зудчо стоьла тIера урс схьа а эцна, цунна вортана чу урс туьхира. Маситтаза цуьнан урс тоьхначул тIаьхьа, уьрсан дитт сеттира. Цул тIаьхьа, цо маIар биттина вийра шен доттагI.\nТалламхоша дагардича хиира цунна 30 урс а, маIар а тоьхна хилар.\nПетаран дас а, цуьнан доттагчо а стаг вийнчу зудчунна гIо дира дакъ дIадолла. Цара цуьнга дош делира хиллачух айкх ца довла, амма тIаьхьо шен доттагI вийна зуда полисхойн хьукмате а еана, ша динчу зуламна даре дира.\nДов хаттарехь цо мукIарло дира шена урс а, маIар а и стаг верхьама билгал мича тоха хаьара Къилбаседа Кавказерчу терроран дуьхьал операцехь ша дакъалаьцна хиларна, цига яхале хьалха лерина Iаморшкахь ша дешна хиларна а. Къилбаседа Кавказерчу терроран дуьхьал оцерацешкахь дакъалацарна, кхело цунна къинхетам а бина, 7 шо ах шо бен хан ца туьхира, ткъа цуьнан шина доттагIчунна стаг вер хьулдарна 25000 сом гIуд туьхира.


Нохчийчохь божарий лечкъабо Украинерчу тIаме хьийсо: муха лоьху Кадыровс Путинна салтий\nМасех нохчийн бакъонашларъяран организаци а, блогерша а дийцина шайга республикера "лаамхойн" кепехь Украинерчу тIаме бигархьама лечкъабечу бахархошкара кхочучу кхайкхамех лаьцна. Цара бахарехь, харжам атта бац: йа контрактана куьйг яздина нах байъа воьду хьо, йа билггала йоцу хан "къайлахчу" набахтешкахь яккха кхерам лаьтта хьоьгахь.\n2022-чу шеран Зазадокху-баттера Стигалкъекъа батте кхаччалц тIамехь дакъалаца Нохчийчуьра хьовсийначу кадыровхойн а, лаамхой шайх олучеран а тептар зорбане даьккхина Стигалкъекъа-беттан 16-хь Украинан тIеман министраллан таллархойн урхалло. Цу тIехь 2 425 цIе ю, бIе гергга царех велла аьлла, билгалваьккхина ву. Арахецначу базера гучудаьлла, мила а, республикан муьлхачу кIошташкара а хьийсийна шайн лаамехь, йа лаамаза тIаме. Дуьххьара лаьтта Гуьмсан кIошта – кхузара вигина 200 стаг, шолгIачу могIарехь оццу терахьца Соьлжа-ГIала ю, цул тIаьхьа Хьалха-Мартанан кIошт – 150 эскархо. 100 гергга стаг вигина Куршлойн, Нажи-Юьртан, Шелан хIора кIошташкара, иштта Устрада-ГIалара а. Уггара кIезга "лаамхой" бигина кIошташ ю – Итум-Кхаьллан (3), Шаройн (6), Шуьйтан (8).\nБеллачийн а, лазийначийн а гергарчаьрга вистхилира Кавказ.Реалиин корреспондент, амма журналисто телефон тохар синтем байна хиларца тIеийцира цара, ца хIоьттира жоп дала, шайн лаамехь дара церан тIаме бахар, йа дацара. Информаци нахалаялар а, прессаца къамелаш дар а, Нохчийчуьра цхьахволчу къамелдечо бахарехь, "тIейогIучу ханна хIинцале а хало ю".\nНуьцкъаха йолчу мобилизацина кIел нисбелларш кхерамца, дукхачу хьолехь шайн цIерш хьулъеш, зIене буьйлу бакъонашларъяран организацешца.\n"Халкъо къобалвар" Iазапашца кхерам латтош\nКхайкхамаш тулгIенан кепехь кхочу – наггахь шортта, наггахь масех денна дIатуьй, боху бакъоларъяран "Вайфонд" ассоцииацехь.\n"Вуьйцург ву иттех стаг. Вуно тешам ца хиларца яздо цара, анонимехь, ма-хуьллу нахала ца бовла гIерта, телефонехула яздина къамелаш дIадойъу. Тхуна бевза нах а бу оцу тайпа халонаш тIеIиттаелла. Хьолан чолхе хилар а, Украине баха безарг хилар шайна гаре терра, цара хоьтту, цигахь Шейх Мансуран цIарахчу нохчийн батальонан агIоне дехьа довла аьтто муха карор бу бохуш", - дийцина "Вайфондехь".\nЦеран доьзалшна кхерамаш туьйсуш кехаташна куьйг яздойту\nАссоциацин векало билгалдаьккхира, "лаамхой" хила декхаре бо заьIапхой цхьана, иштта пачхьалкхан, йа ницкъаллин хьукматашца боьзна боцурш а. Иштта "лаамхойх" дIакхетаран кехатна нуьцкъаха куьйг яздайтина, амма хIинца тIаме ца хьийсийнарш бу, уьш резервехь латтабо.\n"Царна а, церан доьзалшна а кхерамаш туьйсу, кехаташна куьйг яздойту. Амма царна лаъане ца лаьара тIаме баха, иза церан лаамна дуьхьала ду. Цул сов, лазийча, йа вийча кехаташкахь хьахийна вуно кIезиг ахчанан барам бу, пропаганда еш буьйцург бац. Уьш оцу гIуллакхна иштта а реза бац", - боху Кавказ.Реалиица къамелдинчо.\n"Вайфондехь" дIахьедо, кхайкхамаш бинчарех цхьа дакъа Оьрсийчуьра дIагIуш шайна гIо даре догдохуш дара, амма организацехь царна даккха орца дац – Евробертан низамашца, иштта гIо даккхар бакъонашца догIуш дац, хIора стаг ша арз дала деза ша схьакхаьчначу пачхьалкхан миграцин сервисашка.\nБлогера, "Мысли Ислама" ютьюберчу каналан автора Белокиев Ислама дуьйцу, иттанаш билггал нах лечкъийна меттигаш гучубевлла хиларх лаьцна – цуьнан хаамашца, бакъоларъярхошка орца доьхуш зен хиллачарах жима дакъа бен дац.\nОьрсийн эскарийн декъехь Украинехь бу Нохчийчуьра тIемалой\n"Иштта жамI дан мега и хьал довзийта реза хиллачу нехан тоьшаллашца мукъане – цара боху, цаьрца полицин декъашкахь кхин нах а хуьлура", - кхетадо Белокиевс. Цо тIетуху, лецначех цхьахберш Iазапехь латтабо, сийсазбо, шантаж лелайо. Шаьш, йа шайн гергарнаш бойъур бу бохуш, дешнашца кхерамаш тийсича а тоьа кхечарна.\n"Массо хенахь санна, шайн куьйгаллина хьалха муьтIахь хилар гайтархьама лелош ду иза. Кадыровхоша – Кадыровна хьалха, паччахьо (Нохчийчоьнан куьйгалхочух олу иза цуьнан кIуьйгкIеларчара. – ред.) – Путинна хьалха. ХIора а ша оьшуш хилар гайта гIерта. Уггара хьалха, иза лелош верг ша Кадыров ву. Цунна коьрта ду халкъо ша къобалвеш санна кеп хIоттор. Кхузара ду массарна а гойтуш нах дIагулбар, дуйнаш даар, чIагIонаш йар, кхерамаш тийсар", - боху Белокиев Ислама.\nМобилизацина тIехь курхалла\nБIеннашкахь нохчий божарий лечкъорах лаьцна дуьххьара оппозицин 1ADAT боламо дийцира – уьш декхаре бора "Украине баха реза хилар гойтуш кехатна куьйг яздан", реза воцучунна бехктакхаман гIуллакхца кхерамаш туьйсура.\nКавказ.Реалиица хиллачу къамелехь 1ADAT-н векало билгалдаьккхина, церан хаамашца, кIошташкара полицин дакъошкара куьйгалхоша ахчанаш доьхура лечкъийнарш дIахецарна дуьхьала. Иштта, боламо бинчу хаамашца, 450 эзар сом дала деза. Оцу тайпа хьал нисделла, 1ADAT-о дийцарехь, ТIехьа-Мартанан кIоштан РОВД-хь а.\n"Кхаьчначу хаамашца, 240 гергга стаг лачкъийна. Царах дукхахберш Ассиновская-эвлара, СемаIашкара, Эна-Хишкара, Гуьмсера, Шелара бигина. Массеран лачкъийначийн персоналан хаамаш хаа аьтто ца хилла тхан хIинца а. Амма тхуна цIерш евзинарш оха каналехь хьахийна", - дуьйцу Нохчийчоьнан таханлерчу Iедална оппозицехь лаьттачу боламехь.\nКаналехь хьахийна Эна-Хишкан кIоштера лачкъийначу бархI стеган цIерш.\nПайда оьцу массочу хIуманах – дашон лаьмнаш хьехар, шантаж, кхерамаш тийсар, нах лечкъор\nКъамелдечо иштта дуьйцу, бахбелла богIучу тIамехь Оьрсийчоь эшначу хьолехь лаьтта Украинана хьалха – Москван ресурсаш чакхенга йирзина, ткъа Киевна дерриг дуьнено керл-керла гIо до. Цундела Кремлана мелла а дукха салтий оьшу.\n"Кадыровс шех Путинан гIашсалти бохуш хиларна, цо, кхечу регионийн куьйгалхоша санна, шортта хьалхара байъа нах хьийсор бу Украинерчу тIаме хIаллак хилийта. Иштта тIедиллар ду, амма оцу нахана мобилизаци муха йан еза, цаьрга кара герз муха эцийта деза – и хаттар меттигерчу Iедалшна дитина. Пайда оьцу массочу хIуманах – дашон лаьмнаш хьехарх, шантажах, кхерамаш тийсарх, нах лечкъорах", - хета 1ADAT-хь.\nКадыровс хьалхо дIахьедира, Гуьмсерчу спецназан университето хIора кIиранах "кечво 200 гергга "лаамхо", буьйцурш Оьрсийчоьнан кхечу регионашкара нах а цхьаьна хилар билгалдоккхуш. Талламхойн Conflict Intelligence Team тоба кхоьллинчу Левиев Руслана Кавказ.Реалиина еллачу комментарехь билгалдаьккхира, Гуьмсерчу центрехь кечамбар кхачо йолуш ду олийла дац аьлла.\nНохчийчуьра куьйгалхочо Кадыров Рамзана хIора "лаамхочунна" 300 эзар сом лур ду аьлла дош делла. Кандидаташка кхийдон декхарш кIезга ду – уьш "могуш" божарий хила беза 50 шаре кхачалц хан йолуш, дIакхайкхина Iамораш, йа тIеман зенделларг ца хилча а мега.\nУкраинан кхерамазаллин Сервисо арахецначу видео тIехь йийсаре лаьцначу Нохчийчуьрчу эскархочо дуьйцу, Украинерчу тIеман тийсдаларшкахь дакъа лаца реза ца хиларан кехат яздан дагахь вара ша, амма куьйгалло тIом бан декхаре вира ша, аьлла.


МегӀи-суьгӀ-МагӀн (МагӀна) — Википеди\n▲557 стаг (2019 шеран 1 январь)\nМегӀи-суьгӀ-МагӀн (фр. Mairy-sur-Marne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу СегӀнон (МагӀна), Шепи (МагӀна), Купе (МагӀна), ЕкуьгӀи-суьгӀ-Кооль, Сен-ЖегӀмен-ла-Виль, Сен-Кантен-суьгӀ-Кооль, Соньи-о-Мулен, Тоньи-о-Беф, Везиньель-суьгӀ-МагӀн.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МегӀи-суьгӀ-МагӀн_(МагӀна)&oldid=7819852»