Къилбаседа Кавказехь машарна гIаролехь – итт шо\n22 марта в 12:11 (2010 г.)\n1999–2000-чуй шерашкахь кхиамца тIеман шолгIа кампани дIаяьхьначул тIаьхьа Нохчийн Республикехь конституцин къепе хIотторан чIагIо хилла дIахIиттира бакъонаш ларъяран структураш. Бакъду, маслаIат хила генахь дара. ТIехIоьттира керла мур, ткъа цуьнца цхьаьна хийца езаш яра белхан кепаш а.\nМВД-н, ФСБ-н леррина долчу дакъоша дIадахьа долийра бандитийн тхьамданаш а, церан хьадалчаш а схьалецаран билггала йолчу меттигашкахь гIуллакхаш дар. Ткъа къовсам дIаберзор а, маьрша дахар дIахIоттор а дахдаларца доьзна Нохчийчохь гуттаренна а дIатарбан дийзира Россин тайп-тайпанчу регионашкара командировке бахкийтина болу бакъонашларъяран органийн белхахой. Меттигерчу милицин балха тIехь таллам латторан а, иза цхьаьнабалоран а декхарш шена тIеийцира законехь йоцчу герзашца йолчу тобанашкара герзаш схьадахаран а, и тобанаш йохоран а декхарш шена тIеийцира контртеррористически операцеш дIаяхьар уггар марсадаьллачу хенахь Россин Федерацин чоьхьарчу гIуллакхийн министран омранца 2000-чу шеран 22-чу апрелехь Къилбаседа Кавказан регионехь вовшахтоьхначу Россин МВД-н органийн а, дакъойн а Цхьана ханна йолчу оперативни тобано (ВОГО и П).\nТахана оцу тобанехь гIуллакх деш бу Россин Федерацин ерриг а регионашкара милцой. Бакъонийн къепе ларъяран а, террористически а, кхидолу а зуламаш ца дайтаран атта доцу, жоьпаллин декхарш кхочушдеш бу уьш.\nТIаьхьарчу шерашкахь Нохчийн Республика Россин Федерацин юьззина бакъонаш йолу субъект хилла дIахIоьттина: тIеэцна Конституци, чIагIйина байракх, герб, гимн, ехкина Iедалан бакъонца йолу органаш, хаьржина президент, республикан парламент, меттигашкахь шаьш урхалла даран органаш, вовшах а тоьхна, болх беш ю Конституционни суд. Бакъонашларъяран дуьненаюкъарчу организацеша билгалдоккху кхузахь адамийн бакъонашларъярехь дуккха а гIуллакхаш деш хилар.\nДерриг а нохчийн халкъана мехала гIуллакх хилира республикехь 10 шарахь хилла йолу контртеррористически операцин раж 2009-чу шеран 16-чу апрелехь дIаяккхар.\nАмма кхиамаш бахаре кхаьчнехь а, Нохчийчохь криминальни хьал хаъал гIоьртина ду. Оцу хьелашкахь Россин МВД-н ВОГО и П-н ницкъаш тIехьовсийна бу терроризм, вовшахкхетта зуламаш, коррупци юхатохарна, бакъонаш талхор ца хилийтаран комплексни дуккха а тIегIанийн система вовшахтохарна, урхаллин система шаръеш-тоярна, Нохчийн Республикан МВД-на практически а, методически а гIо дарна.\nВахабизм герзан а, лоьлхуьйтучу гIирсийн а гIоьнца Къилбаседа Кавказан халкъашна шайн динан бу боху хьежамаш коча тийса гIерта, цара дехаршка ла ца дугIу, Iедалшца дийцарш дан ца лаьа. Цундела Россин МВД-н ВОГО и П-н белхахоша шайн берриг а ницкъаш тIебохуьйту маьрша бахархой бандитех ларбарна.\nИштта, 2009-чу шарахь бакъонаш ларъяран органаша гучудаьккхина республикехь дина 3660 зулам. Дина зуламаш гучудахар 78,7 процент хилира. И гайтам Россехь юккъерчу барамехь болчарел лакхара бу.\nТкъа законехь йоцчу герзашца йолчу бандтобанашна дуьхьал латточу къийсаман дIадаханчу шеран жамIаш шайна тIе тидам бохуьйтуш ду. Къилбаседа Кавкзан регионехь леррина йолу операцеш а, оперативно-лахаран гIуллакхаш а дIадахьар бахьана долуш, герзашца дуьхьало йина, вийна 243 боевик (царех 148 – Нохчийн Республикехь), царна юккъехь бандтобанийн 7 тхьамда, лаьцна 319 бандит. Цхьана Нохчийчохь Iораваьккхина бандиташна гIо деш хилла 173 стаг.\nДуьйцийла йоццуш, чоьхьарчу гIуллакхийн органийн белхан коьрта жамI хилира Нохчийчохь юкъаралла чIогIа карзахйоккхуш долу дохораш даран-террористически а, экстремистски а даккхий зуламаш а, ткъа адамаш лечкъор а хилийтина цахилар.\nКхочушдинчу гIуллакхийн а, Нохчийчоьнна юххерчу Дагестанехь, ГIалгIайчохь, ГIебартойн-Балкхаройчохь шен орамаш тесна йолчу бандтобанийн къайленан кхераман а мах хадо мегар ду бандтобанашкара схьадаьккхинчу герзаца. ДIадаханчу шарахь Россин МВД-н ВОГО и П-н белхахоша чоьхьарчу гIуллакхийн меттигерчу органашца цхьаьна Къилбаседа Кавказехь схьадаьккхира тайп-тайпана 676 герз, 124 эзар гергга тайп-тайпана хIоъ-молха, царна юккъехь гранатометан 1052 хIоъ, 1 бомба, 448 граната, 5713 мина, 7,3 тонна гергга лелха хIумнаш, шаьш бина эккха 172 гIирс, 130 килограмм сов наркотикаш.\nЮкъарчу хьолана анализ еш, ала мегар ду Нохчийн Республикехь дахар толуш хилар. Бахархойн дахаран барам кхиарна тоьшалла деш ду нехан доларчу машинийн барам алсамбалар. Оцу хьоло бакъонашларъярхойн доьзуьйту некъашкахь кхерам ца хилийтарца доьзна долчу хьолана тIе алссам тидам бахийта.\nНохчийн Республикана чудогIучу коьртачу некъашкахь талламан-чекхдовларан пункташ а (КПП), милицин къаьсттина йолу таллам баран пункташ а (ОКПМ) ю. Цара таллам латтабо районийн, гIаланийн, поселкийн административни дозанашкахь долчу хьола тIехь. Оцу некъашкахь гIуллакх дар тIедиллина Россин МВД-н ВОГО и П-на а, Нохчийн Республикехь йолчу ОМОН-н дакъойн, милицин цхьаьнатоьхначу нарядийн белхахошна а. Болх беш ю федеральний, меттигерий маьIна долу 33 ОКПМ а, КПП а. Кхузахь милцоша толлу дIасалела автотранспорт, паспортийн раж, кхачойо шаьш жоп лучу декъехь юкъараллин къепе ларъярна. Нохчийчу йогIуш йолу ерриг а автотранспорт а, нах а талларца цхьаьна, лелхаш болу гIирсаш, герз, наркотикаш лахарна пайдаоьцу Iамийна долчу жIаьлех. ОКПМ-н иштта бу лачкъийна, федеральни лоьхуш болу транспортан гIирсаш лаха гIо деш болу карлабоху компьютерийн хаамаш.\nХIора дийнахь КПП-хула а, ОКПМ-хула а чекхйолу 2 эзар гергга машен а, 2,5 эзар стаг а. Цуьнга терра, ма-дарра аьлча, милицин белхахоша хIора дийнахь гучуйоху федеральни лоьхуш йолу машенаш, лоьцу зуламхой, схьадоху законехь доцуш лелош долу герзаш а, наркотикаш а.\nПосташкахь транспорте, киранашка, нахе хьовсар милицис кхочушдечу декхарех цхьа дакъа бен дац. Милицин хIора декъо а шен-шен декхарш кхочушдо. Нагахь санна КПП-шкахь гIуллакхдеш болу белхахой транспорт дIасаяхарна тIехь таллам латтош а, иза дIаязъеш а белахь, цаьрга хьовса бакъо а йоцуш, тIаккха ОКПМ-н белхахошна хьалхалаьтташ ду алссам шуьйра декхарш – уьш хьовсу транспорте а, шеко йолчу нахе а, документаш толлу, административни бакъонаш талхоран протоколаш хIиттадо. Цунах милицин районан жима отдел ала мегар ду. Болх алссам пайдехь хилийтарна вовшахтуху дIасалелаш йолу КПП-ш. Уьш коьрта доцчу некъашкахь дIахIиттайо.\n2009-чу шеран жамIашкахула талламан-чекхдовлийтаран пункташкахь гIуллакх деш болчу Россин МВД-н ВОГО и П-н белхахоша теллина автотранспортан 583 эзар сов гIирс, дIалаьцна 908 машен, царна юккъехь 164 лоьхуш ерш а йолуш. Иштта лаьцна зуламаш дарна шеко йолу 943 стаг, царех 7 стаг законехь йоцчу герзашца йолчу тобанийн декъашхо а волуш. Схьадаьккхина 11 герз, 473 хIоъ, оьккхуьйту цхьа гIирс, 3,7 килограмм оьккхуьйту гIирс, 700 грамм наркотикаш, 87,7 тонна цIахь къайлах арахецна ягорган-хьакхаран материалаш.\nРеспубликехь шолгIа тIом чекхбаьлчхьана дуьйна цхьаьна гIуллакхаш деш ю Россин МВД-н органийн, дакъойн Цхьана ханна йолу оперативни тоба а, Нохчийн Республикан чоьхьарчу гIуллакхийн министерство а. Амма замано хьалхахIитточу декхарша лоьху белхан керла кепаш, хормаш юкъаялор, белхан дикалла лакхаяккхар. Юкъараллин къепе ларъяр а, зуламаш дарца массанхьа а къийсам латтор а милицин белхан коьртачу декхарех цхьаъ ду.\nЗаманца догIуш, 2009-чу шеран мартехь Россин МВД-н ВОГО и П-н, Нохчийн Республикан МВД-н куьйгалхоша кеч а дина, тIе куьйгаш яздира оперативни тобанаша вовшашца цхьаьна гIуллакхаш даран хьокъехь долчу омранна. Оцу документаца нийса а догIуш, милицин дакъош долчу меттехь хIора Iуьйранна хуьлу белхан кхеташонаш. Цигахь белхан планаш хIиттайо, билгалдоху юкъараллин къепе ларъярна юкъаоьзна болчу белхахойн ницкъаш цхьаьнабалорна тIехьовсийна долу гIуллакхаш. Амма уггар коьртаниг ду практически цхьаьна гIуллакхаш дар.\nХIетахь дуьйна Нохчийчоьнан ерриг а КПП-шкахь гIуллакхаш до милицин цхьаьна йолчу нарядаша. Ханна йолчу оперативни тобанан говзанчаша герггара цхьаьна гIуллакхаш до райотделийн, оперативни тобанийн куьйгалхошца а, постийн милцошца а. Оцо таро хуьлуьйту ницкъех а, таронех а санехь пайдаэца.\nОцу кепара цхьаьнакхетаро республикехь къепе ларъярехь болх пайдехь хуьлучу кепара дIабахьа таро хилийтина ца Iаш, нохчийн милицин белхахошна корматаллин белхахойн зеделларг довзийтарца церан корматаллин барам лакхабаккха гIо дина.\nДика ю иштта цхьаьна гIуллакхаш даран тIаьхьенаш. Шо-шаре даларца лахлуш бу республикехь зуламаш даран барамаш, цуьнга терра теракташ, нах байъар, талораш дар, долалла лечкъор, нах Iехор санна долу зуламаш дар а.\nДийнна схьаэцча, ала мегар ду республикехь зуламаш дарца къийсам латторехь кхиамаш баха таро хилла кхочушдеш долу гIуллакхаш федеральний, республикан нуьцкъаллин тайп-тайпанчу структурашна юккъехь нийса дIанисдар а, цхьаьнадалор а бахьана долуш. Россин МВД-н ВОГО и П-н, Нохчийн Республикан МВД-н, бакъонашларъяран кхечу органийн белхахоша вовшашца цхьабарт болуш, болх дика дIахIотторца гIуллакхаш дар бахьана долуш билггала болчу кхиамашка кхечира.


Бухара доьзал: Pantherinae\nХӀара гӀаран файл кхоьллина ю статьян дӀадолоран бух тӀехь верси дӀаязйина хан 24 апрель 2011 шо, оцу терхьал тӀехьа нисдар ца гойту.\nТӀаьхьарчу плейстоцене кхаччалц, 10 000 шо гергга хьалха, лоьмаш хилла уггаре шуьйра даьржина декха дийнат Дуьнен тӀехь адамал тӀаьхьа. Церан лаьттах йохку даьӀахкаш карийна Африкин доккхаха долчу декъехь, Евразин мехкан тӀехь Малхбуза Европера ХӀинди а, Къилбаседа Америкин Юкон тӀиера Перу кхаччалц. Тархаш тӀе дехкинчу суьртех хиина европин хьехан лом, хилла хилар хӀинцалерачу лоьман бухара кеп.\nЛоьман цӀе тера йогӀу дукха меттанашкахь, схьадаьлла лору лат. leo а, желт.-шира. λέων, ца девзачу хьостера схьаэцна долу. Дуьххьарлера лом Ӏилманехь гайтина шен «Ӏаламан система» балхахь Линней Карла. Шен талламехь авторо билгалдоккху экха «Felis leo» олий. Panthera тайпанан Ӏилманан цӀе схьаяьлла желт.-шира. πάνθηρ — схьаэцна цхьаьна малбален маттара, дуста санскр. पुण्डरीकः (puṇḍárīkaḥ IAST) «цӀоькъалом».\nСистематика и эволюцияНисйе\nЛом Panthera тайпана ду, иза доцуш оцу тайпана юкъадогӀу цӀоькъалом, ягуар, леопард. И кеп юьхьанца дуьйна эволюци ян доладелла Африкехь 800 000 — 1 млн шо хьалха, цул тӀаьхьа даьржина Голарктикан берриг махкахь. Европехь карийна оцу экхан уггаре хьалхара даьӀахкаш, 700 000 шо зама йолуш ю, карийна Италера Изерни гӀалан гергахь, классификаци йина Panthera leo fossilis бухара кеп санна. 300 000 шо гергга хьалха ерриг Европехь а, Сибрехахь а даьхха кхин а доккха хьехан лом (Panthera leo spelaea). Лакхарчу плейстоценехь, Чукоткина а, Аляскина а юкъарчу латтан асана тӀехула, лоьмаш Къилбаседан а, Къилбан а Америке кхечира, тӀаьхьо эволюци хилла америкин лом (Panthera leo atrox) бухара кеп яьлла, цуьнан хӀу дайна тӀаьххьарчу шен муьрехь 10 000 шо гергга хьалха. ХӀу даран шолгӀа бахьна хила тарло плейстоценан мегафауна хӀаллакхилар.\nХьалхарчу классификацешкахь ламаст хилла билгалйоккхура лоьмийн 12 бухара кеп, уггаре доккханиг царех хилла барбарийн лом. Цу тӀе дийнатийн коьрта къаьста хьесап лорура доккхаллин бараман а, кхесан а башхаллаш. Амма, амалийн башхаллаш яккхий ца хиларна, ткъа хӀора бухарчу кепан ареалехь ша-кепара хийцамаш билгалбовларна, тӀаьхьарчу шерашкахь авторш лору оцу бухарчу кепийн дакъа бакъдоцуш. Тахана дукха хьолахь билгалйоккху 8 бухара кеп, царех цхьаъ, капскан лом (хьалха довзийтина Panthera leo melanochaita санна), боккъала а ша кеп йоцачух тера ду. Африкехь деха лоьмийн митохондрин хийцамаш кӀезиг бу, цуо таро ло Сахьаран къилбехьа деха лоьмийн кепаш цхьаъ бухара кеп лара, уьш екъа мега шина кладан: Йоккха рифтан атагӀан малхбалехьа цхьаъ, малхбузехьа шолгӀаниг ю уьш. Малхбален Кенера Цаво кӀоштара лоьмаш генетикица догӀу Трансваалан (Къилбан Африкин регион)лоьмашца, ткъа малхбуза Кенера Абердэран лоьмашна гена ду.\nPanthera leo senegalensis — сенегалан я малхбузаафрикин лом. Даьржина Малхбуза Африкехь, Сенегалера Нигери кхаччалц.\nPanthera leo nubica — малхбаленафрикин я масайн лом. Ареало дӀалоцу Малхбален Африка, Эфиопера а, Кенера а Танзани а, Мозамбике а кхаччалц.\nPanthera leo bleyenberghi — къилба-малхбузан африкин, я катангийн лом. Даьржина Къилба-Малхбузан Африкехь — Намибехь, Ботсванехь, Анголехь, Заирехь, Замбехь, Зимбабвехь.\nPanthera leo krugeri — къилба-малхбален африкин я трансваалан лом. Даьржина Къилбаафрикин республикин Трансваалан регионехь, царна юкъахь ю къоман парк Крюгер а.\n↑ Львы Архивацийина 13 майхь 2011 шеран. // Семейство кошек.(Хьаьжина 9 мартехь 2011)\n↑ Simpson DP. Cassell's Latin Dictionary (5th ed.). — Кеп:L.: Cassell Ltd.., 1979. — С. 342. — ISBN 0-304-52257-0.(ингалс.)\n↑ Liddell, Henry George Scott, Robert. A Greek-English Lexicon (Abridged Edition). — Великобритания: Oxford University Press, 1980. — С. 411. — ISBN 0-19-910207-4.(ингалс.)\n↑ Карл Линней. Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. — 1758. — С. 41.(лат.)\n↑ Douglas Harper. Panther.(ингалс.)\n↑ Turner, Allen. The big cats and their fossil relatives : an illustrated guide to their evolution and natural history. — N. Y.: Columbia University Press, 1997. — ISBN 0-231-10229-1.(ингалс.)\n↑ 1 2 Burger, Joachim: 841—849 «Molecular phylogeny of the extinct cave lion Panthera leo spelaea» (ингалс.) (Март 2004). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 24 августехь. Теллина 2010 шеран 26 ноябрехь.\n↑ Harington, CR. American lion. — Yukon Beringia Interpretive Centre website.(ингалс.)\n↑ After McKenna & Bell, 1997, with recent species from Nowak, 1991 (ингалс.). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 18 августехь. Теллина 2009 шеран 6 октябрехь.\n↑ Barbary Lion—Panthera leo leo—Largest Lion Subspecies (ингалс.). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 24 августехь. Теллина 2010 шеран 27 ноябрехь.\n↑ Grisham, Jack. Encyclopedia of the World's Zoos. — 2001. — P. 733—739. — ISBN 1-57958-174-9.\n↑ 1 2 3 Barnett, Ross, Nobuyuki Yamaguchi, Ian Barnes and Alan Cooper. «Lost populations and preserving genetic diversity in the lion Panthera leo: Implications for its ex situ conservation». — С. 507—514.\n↑ Asiatic Lion—History (ингалс.). Asiatic Lion Information Centre. Wildlife Conservation Trust of India.. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 24 августехь. Теллина 2010 шеран 27 ноябрехь.\n↑ Nowell K, Jackson P Wild Cats: Status Survey and Conservation Action Plan (ингалс.). IUCN/SSC Cat Specialist Group. С. 17—21 (1996). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 2 февралехь. Теллина 2010 шеран 27 ноябрехь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лом&oldid=6098657»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 29 июнь 21:48\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 29 июнь, 21:48.


💞.❁.•°*”˜˜”*°•.❁. 💞.❁.•°*”˜˜”*°•.❁. 💞 💞*°•❁°* 💞 Hot Cross Buns: A Whiskey Sweet Novel – Book 2 💞*°❁•°* 💞 💞.❁.•°*”˜˜”*°•.❁. 💞.❁.•°*”˜˜”*°•.❁. 💞 By Kelsey Elise Sparrow Releases: Nov. 9th My best recipes come out of moments of spontaneity. – Savannah Flowers Mixing a goody-two-shoes baker with a detective who has questionable morals is a recipe for disaster. – Holden Cross Savvy A random order … More Cover Reveal: Hot Cross Buns by Kelsey Elise Sparrow\nLeave a comment Cover Reveal: Hot Cross Buns by Kelsey Elise Sparrow\n✭ ✭ ✭ Saving Jenna Cover Reveal ✭ ✭ ✭ #CoverReveal #SavingJenna by #ChristinaButrum Releasing August 24th! Saving Jenna Cover Designer: @Premade’s by Amanda Walker PA & Design Services _________________________________________________________ Jenna knew it was Ian Riley the second she saw him, but she refused to get her hopes up. He had left once before, and … More Cover Reveal: Saving Jenna by Christina Butrum\nLeave a comment Cover Reveal: Saving Jenna by Christina Butrum


Mar. 14th, 2009 02:35 am (UTC)\nСогласна. Меня тоже она запарила. Но аппетит не портит :)


Названы кандидаты на звание лучшего игрока Африки - Sport.ru\nНазваны кандидаты на звание лучшего игрока Африки\n§°§І§¦§Ў§Ї§Ґ§Ў-§Ї§°§Ј§°§і§ґ§Є / SPORT.RU. §Ї§С§Щ§У§С§Я§н §б§в§Ц§д§Ц§Я§Х§Ц§Я§д§н §Я§С §д§Ъ§д§е§Э §Э§е§й§к§Ц§Ф§а §ж§е§д§Т§а§Э§Ъ§г§д§С §Ў§ж§в§Ъ§Ь§Ъ §б§а §Ъ§д§а§Ф§С§Ю 2012 §Ф§а§Х§С, - §г§а§а§Т§л§С§Ц§д Al-Arabiya.\n§Ј §Х§Ц§г§с§д§Ь§е §Я§а§Ю§Ъ§Я§С§Я§д§а§У §У§а§к§Э§Ъ: §Ё§Ц§в§У§Ъ§Я§о§а ("§Ў§в§г§Ц§Я§С§Э", §г§Т§а§в§Я§С§с §¬§а§д-§ХЎд§Є§У§е§С§в§С), §Ґ§Ъ§Х§о§Ц §Ґ§в§а§Ф§Т§С ("§є§С§Я§з§С§Ы §є§Ц§Я§о§з§е§С", §г§Т§а§в§Я§С§с §¬§а§д-§ХЎд§Є§У§е§С§в§С), §Ґ§Ш§а§Я §°§Т§Ъ §®§Ъ§Ь§Ц§Э ("§№§Ц§Э§г§Ъ", §г§Т§а§в§Я§С§с §Ї§Ъ§Ф§Ц§в§Ъ§Ъ), §±§о§Ц§в-§ї§Ю§Ц§в§Ъ§Ь §°§Т§С§Ю§Ц§с§Я§Ф ("§і§Ц§Я§д-§ї§д§о§Ц§Я", §г§Т§а§в§Я§С§с §¤§С§Т§а§Я§С), §Б§с §ґ§е§в§Ц ("§®§С§Я§й§Ц§г§д§Ц§в §і§Ъ§д§Ъ", §г§Т§а§в§Я§С§с §¬§а§д-§ХЎд§Є§У§е§С§в§С), §А§Я§Ц§г §ў§Ц§Э§о§з§С§Я§Х§С ("§®§а§Я§б§Ц§Э§о§Ц", §г§Т§а§в§Я§С§с §®§С§в§а§Ь§Ь§а), §Ў§Э§Ц§Ь§г§С§Я§Х§в §і§а§Я§Ф ("§ў§С§в§г§Ц§Э§а§Я§С", §г§Т§а§в§Я§С§с §¬§С§Ю§Ц§в§е§Я§С), §Ў§Я§Х§в§Ц §Ў§Ы§р ("§®§С§в§г§Ц§Э§о", §г§Т§а§в§Я§С§с §¤§С§Я§н), §¬§С§д§а§Я§Ф§а (§г§Т§а§в§Я§С§с §©§С§Ю§Т§Ъ§Ъ), §Ґ§Ц§Ю§Т§С §ў§С ("§Ї§о§р§Ь§С§г§Э", §г§Т§а§в§Я§С§с §і§Ц§Я§Ц§Ф§С§Э§С).\n§ё§Ц§в§Ц§Ю§а§Я§Ъ§с §Я§С§Ф§в§С§Ш§Х§Ц§Я§Ъ§с §г§а§г§д§а§Ъ§д§г§с 20 §Х§Ц§Ь§С§Т§в§с §У §г§д§а§Э§Ъ§и§Ц §¤§С§Я§н ЁC §Ў§Ь§Ь§в§Ц.


Сен-Морис-д’Иби — Википеди\n44°30′04″ къ. ш. 4°28′59″ м. д.HGЯOL\n23,3 квадратан километр\nСен-Морис-д’Иби (фр. Saint-Maurice-d'Ibie) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Ардеш. Дозанашца йу Гра (коммуна), Лагорс (Ардеш), Рошколомб, Сент-Андеоль-де-Бер, Вальвиньер, Вильнёв-де-Бер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Морис-д’Иби&oldid=5186018»


Книга 1000 вольт над уровнем сердца. Стихи, Иванова-Спирина, скачать, цена\nИзображение 1000 вольт над уровнем сердца. Стихи 1\nАннотация к книге "1000 вольт над уровнем сердца. Стихи"\n45.09 USD\t27.96 USD


Эзар сом » Нийсо-Дагестан\n06.02.2019 261 1 niyso\n-Стаг, хьо меца вуй? Чай молий ахь? -Х1ан-х1а,вац, вуьзна эккха воллу. Ма тамашийна болх бу х1ара,хьо тахана дера йоцуш х1ара де хиларна.\n-Д1авалахь стаг, со маца гина хьуна дера! Со-м ю хьуна даима къежна , делла цициг санна.\n-Им бакъ ду. Случайно, хьо ц1а яха лууша-м яц?\n-Яц, кхин д1а алахь?!\n-Дера хира яц, хьо, ахча дезаша-м!\n- Хьажжал хьайна, ц1ийнада-м ву, хаза шен х1усамненан дагара хууш! Стаг, цхьа эзар сом дац хьоьгахь?\n-Соьгахь-м дац цхьа сом.\n-Хьоьгахь-м дац, амма соьгахь-м ду!\n-Хьоьгахь мичара хуьлу? Сан кисана-м ца кхаьчна хьо?\n(Кисана куьгаш туху).\n-Хьуна мичара долу? Ас дехча-м цхьа сом ма дацара хьоьгахь?!\n-Дара цхьа эзар сом, валар-висар хилахь, аьлла д1алачкъийна.\n-Делахь ма ле суна, х1ара эзар сом ду алий.\n-Оццул ас лачкъийна лардеш долу х1ара эзар сом, десара ала, хьо т1е муха кхечира?\n-Хала ду ткъа, пуьтушна т1екхача, селхана хьан бедарш юьттуш кисана хьаьжира со, ванах кху стега документаш-м дац-те аьлла, т1аккха цу киснахь вай цхьа хаза, цхьа сийна эзар сом ду-кх.\nЦхьа хазахетта суна!\n-Х1аъ, хьуна хета мегар ду.\n-Хьуна хета дезар иза-м.\nКисана ца хьожуш, стиральни машенчу хьан бедарш кхийсинехь х1ун хира дара? Шувв-шувв ,х1уф аьлла, хих иэ а делла и хьан документаш хилла меттиг хир бацара. Цундела хьуна г1уда дог1у, кхин цхьа эзар сом.\n-Собар,собар ахьа-м кхин эхь ца хеташ со декхар ма вахийти!\n-Шек д1а ма валахь стаг, вац хьо, декхар.\n-Муха вац со декхар, х1инца хьо ма ю соьга кхин эзар сом г1уда?- бохуш.\n-И теккха ваьлла хьо.\n-Муха ваьлла со и текхна? Дера хир яц хьо, сан костюм кисана кхаьчна-м?\n-Сом хьаха ца кхаьчна, хьан костюм яра-кх суна т1екхаьчнарг. Селхана костюмана иту хьаькхна, юха иза вешалки т1еуллуш, ца хууш киснара кхин цхьа эзар сом охьадуьйжи-кх.\n-Ахь и 1уьнкара ерзийна-м яцара?\n-Яцара дера, вешалка кагъеш, ша 1уьнкара елир-кх иза.\n-Со-м ца хилла-те оцу костюм чохь?\n-Вайй, д1авалахь д1а,дика дера ду цу ахчанна т1е бераш ца кхаьчна.Бераш т1екхаьчнехь х1ун хир дара?\n-Х1умма хир дацар-кх, сан киснахь сан ахча хир дар-кх.\n-Дара ч1ог1а, цара цхьа ловзо кехаташ ду моьттуш, эт1ийна, цаца санна дийра дара, т1аккха хьоькхучу мохо дуьненан еа маь11е д1ахьуруг хира дара.Цу т1е и пекъарш, хьехархой, субботникаш еш хир бара.\nКхин эзар сом декхар ву хьо, г1уда ду хьуна.\n-Лаа вуй со декхар, юха а сан документаш стиральни машен чу тосур долуш-м дацара?\n-Стиральни машен чу кхачарна кхерам бацара, амма и вайн бераша вайна ца хууш схьаэцна бага 1иттина хиллехьара, кийча кхераме инфекци яра-кх.\n- Цунах х1ун инфекци хир яра? Хьайн даго хьоьхург ма дийцахь.\n- Им эзар нехан карахула чекх долуш дай, валарна кхерам бу.\n-Зуда, т1аккха хьай карара д1а ма даккхалахь.\n-Х1ун бахар ахь?\n-Дера боху, нах ахча ца хилчи ма ле, ткъа ахь ахча дерг ма волуьйту.\n-Аса-м ца волуьйту, хьан 1ожалла т1екхаьчча цхьа минот совнаха вехар вац хьуна, шек д1а ма вала хьо!\nГигиена ларъян ма еза.\nГ1уда ду хьуна эзар сом.\n-Соьгахь-м дац, шадерг хьан кара ма дирзи иза.\n-Ца оьшу, вайша расчетахь ду.\n-Делан Вазлора хир яц хьо, сан т1оьрмиг чу кхаьчна - м?\n-Селхана, хьуна хазахетийта, байт язъян къолам эца хьан т1оьрмиг чу хьаьжира со, къоламан метта сан кара х1ун еанера хаьий хьуна?\n- Эзар сом деана хир ду-кха, кхин х1ун йог1ур яра хьан кара?.\n-Ваййй, стаг, деа деера, вайша расчетехь ду, яхара со, туькана.Вададай, далалай, ма беркате деа хьо, таханлера де!\n-Валлах1и бу х1ара зударий хьекьале а, саьхьара а.Зудрийн хьекъал дац тов!Валлах1 ду-кха.\nВатсапчохь со цхьаьнга язъеш велахь, мел дика хаьа алахь,хаац ватсап чохь кхин цхьа б1аьрг бацахь.Пуьтуш боттахь, теша теший, алахь!\n- Дика хьаха ду, сан сбербанковски карта ца девзаш, цхьа визитка ду моьттуш 1аш ю, пекъар!\nИ хаахьара «Карта заблокирована» эр дара,тоххарехь сом чекхдаьлла хьан, аьлла.\n#1 Альберт Гости 7 февраля 2019 01:09\nГ1уда что означает?


… суна яздан лаьара тIаккха я мохь хьакха, вада, акхавала…\n… со ца яздича, ца Iалора я соьга яз а ца лора, сайна ма-хетта, ма-лаъара…\n… тIаккха, со чуьра арахьодура, цхьанхьа-м дIа – мичча а ваха, кху гIалех кхо гуо таса, жимма вицвала я Iехавала, суо-сайца виса, сайх кхета…\n…со машен-тIалх а латайой – шийтта-кхойтта шеран «десятка» олург, – хаьхкина, хьаьдда ваххана, Органа йистте дIакхочура, жагIаш тIе охьахууш, беро санна, хи тIехула перс лелхуьйту тIулгаш кхийса, доьдучу хина генна тIаьхьа хьежа, цкъа юхаверза, я хьеравала, я вицвала бераллица…\n…вицвала чIогIа хала хуьлура, жоьжахатахь виц ца лора, ткъе цхьаалгIачу бIешеран ткъоалгIачу шерашкахь…\n…хIунда ца мега – хетара хьуна, – адам а хилла, адам санна, велха я вела, я когашIуьйра ида тхи диллинчу баца тIехула… дуьне цхьа Iаь ма ю, хIаваан гезгамаша, кепатоьхнарг ирс а дац, маьрша йоцург поэзи а…\n…дийцийтахь Г.С-на шайна луург кху нахе, амма\nГар, цагар – и бен ца хеташ,\nПайдабоццу забарш еш,\nЛийли атта дуьхьалкхеташ,\nЛийли атта тергалъеш…\n…кхечо иштта олийла-кх мацца а цкъа езначуьнга, чекх сагучу деган гIайгIанца… атта ма дац шен са лиэха, шен лазам бовза а:\nБуьйса хаза, буьйса тийна,\n…маржа, цIена дерг ма дайн хуьлу-кх, дозаллийца аьхна дайн, моттаргIа санна, чолхе а доцуш…\n…дош – иза хьан хатI ма ду, хьан син юьхь, деган мукъам, адаман дош – адам санна:\nДIаIе, марша Iойла!\nХаза суьйре лести маьркIаже,\nХийла йин ас\nХьоьца мерза ойла,\nИштта меллаш, эсал дIахьожий.\n… хIорд буззал я лаьмнех йоттал, аьлла, киншкаш дIаса листина-кх ас, цаьргахь суо каро гIерташ, цхьана дашца цхьа дуьне кхолла, цхьана хьажарца – ткъесан алу а…\n…ша вевзинарг я ша-шен вийцавелларг хила вогIу-кх художник, кхана-лама а доцуш цхьаьна – велла гучу шех ен ойланаш Iожална а йитина, цхьа наггахь, тилларг санна, кест-кеста шеца ша вуьсург…\n…ша караван хала ма ду, цхьа ши могIа кхолла санна, цхьа ша-шаха кхоллаелча санна, кхоллалуш йолу аьрха бIарлагIа…\n…цхьа могIа а тоьа-кх хьуна, цхьа дош я цхьа аз, шерашкахь мукъамца вага; цхьана васто а во-кх поэт, цхьана мукъамо илланча санна, оьшшучохь цкъа гайтинчу доьналло къонах а…\n…дагалецамехь гуттар а лозуш, дуьнено кхуллу басарш, дукха деза ду-кх дуьненал, ша хаза юйла хаар бен, и хазалла йовза ницкъ боцчу гIорасизчу адамна а…\n…гар, хазар а санна, зовкх ду-кх хьан дагалецам а, цхьаь цхьаллехь хьо висича…\n…со ламанца жехь лелаш хиллачу сох – берах – тера эханна ах вац-кх со тахана, кху адамех дIатарвелла, кху заманца, хьелашца а…\n…моьтту хир-кх дуьненна а – суна я шуна, массарна а – къоналлехь велла илланча, поэт я художник цхьана бахьано вийна-ваьккхина, зама чекхъяьлла, велла а воцуш…\n…стаг, вахарх, дийна ма вац, шен декхарна, Iалашонна дийна, иза тоххарехь велла ма ву, ша беъна некъ чекх а баьккхина, тIаьххьарчу цIерпоштане хьоьжуш…\n…хIора а ву-кх иштта дийна-велла, цхьаъ жимчохь, важа – къанвелча, кхолагIниг ненан кийрахь а, хеназа велла цхьа а воцуш, шен некъ чекхбаьккхиний бен…\n…хIаъ, хIетахь, беран хенахь, ламанца со жехь лелаш, экха а, буц, лам а, хи а, со а – дерриш а цхьаъ дар-кх тхо, цхьана маттаца, цхьа са долуш, детталучу цхьана дагца а… бецахелиган мотт бар-кх соьца, дуьненан синпха а, хIара дуьне со волуш санна, со ца хилча, доцуш санна…\n…ма ирсе а хилла-кх со, ирс хIун ду цахаъал, сайца, цхьаллехь, дуьне – со, со – дуьне хиллачу генарчу сайн бераллехь…\n…хIетахь дуьйна суо лоьхуш – бераллин зовкх-ирс лоьхуш, – кху хене вели-кх со, хIинц-хIинца хиэташ – карийна-кх, я гина-кх, я лаьцна-кх мотталуш, – цкъа безамо Iехавеш, юха доттагIаша, доьзалша тIаккха, хан хенаца хийцаяларца хийцалучу кху дахаро кхус-кхуссуш, юьстах кхуссуш, со мила ву а, хIара хIун ду а – бераллехь хилла дуьне, самах хьовха, гIенах а доцуш, – массо а хIума цIенна дIа а даьлла, са а артделла, кхетам а сецна, цхьа дуьне, дуьне, бохуш, кху нахана тIаьхьа уьдуш: «Сацахь, мIаьрго, исбаьхьа ю-кх хьо!»1 бохучу цу ирсах а хаьдда…\n…декъала ша вевзинарг ву-кх, вевззинчохь саца хиънарг, шен долчуьнца шен ирс а кхуллуш, шен маршо, гIайре йинарг, кху дуьненна – малхо санна – шех, шен сих, шен вахарх лаьттан кховрана йовхо луш…\n…цхьа хьаьрк я цхьа сиз хьан – хьол хьалха цкъа а хилла доцу хIума, – цхьа басар, бос я аз…\n…ца хьоьгу-кх – хIан-хIа! – воккхаве-кха, тера доцу шен аз долчух, шех тера кхин доцу хатI долчу цхьана боларх я кепах, цхьана могIанах а, цхьаллехь цхьамма ша-а кхоьллинчу…\n…шен иэшамашца девзина зовкх доькъийла-кх эшначо, ша санна цкъа туола гIаьттинчу цхьаь догучу цхьалхачу сица…\n… со массо а хилла-кх кхузахь, хIинца – тахана – цхьа а воцуш, суо верг бен я иза а, цхьа са боцу беса ойла санна…\n…юха, къуьйсург а вехийла-кх, шен эшамехь туола гIаьттинарг, шеконаш айкх юьйллушехь…\n…хьан боху-кх юха а тIаккха, тоьлларг бен, тоьлла вац, цхьана эшначо белларг бен, цхьа а толам а ца хилча шен…\n… ма тов-кх суна Хименесан кІеда васташ, Мачадон фонтанаш а, сайл тоьллачу йозанхойн синан Ӏаьмнаш, гӀенийн гӀовла…\n… хьан серло хьуна, аьлла, яц-кх, ахь кхечунна елларг бен, кхечо хьуна ма-яллара…\n… декъашхо воцучу ирсах ирсе а мила хилла-кх…\n… масех са хуьлур-кх сан цхьана хенахь – дийнахь цхьаъ, буса кхин а хуьлуш, – хӀинца цхьаъ бен ца дисина, къийсам боцу къаналла санна, цхьанхьа цхьа геннара бералла-м иэхьало, жимаелла хилла бедар санна, маццах сох йисина…\n… беро я хьоьца дисинчу беро бен ца туьллу-кх лаьттара хьала стигала тӀай… стигал лаьттара йолалуш ю-кх, дӀога цигара, юьрта йисттера…\n… сан – беран – дуьнене хьаьжча, хӀумма а йоцу хӀума хилла-кх тахана сан – воккхачун – сила-а хета хӀара дуьне…\n… хӀунда толлу-кх массо хӀума, туьйранна мохк а ца буьтуш я сатийса цхьа къайле а…\n… Ӏилмано стеган мах байбо-кх, тӀехдаьккхинчу Ӏилмано нах вовшийн акхарой а еш, шаьш вовшийн хIаллакдарца…\n… хьанна а цхьанна къилба доцуш вахар а ду-кх цавахар…\n… ша волччохь ву-кх къонах а, дехьа-сехьара кхиссарш а йоцуш, доьша хьеначу аттачуьра…\n… суо каро лиънера-кх, дӀавахале, дашца каро, кехат тӀехь могӀа бита а, дегнашкахь – марзо а…\n… дайначу ирсан лар лехар а хилла-хилла-кх цхьа ирс, йиъкӀов цхьана жимачу кертахь сийна бай а гуш, лакха хьалахьаьжча, – стигал а сийна, кӀайн мархаш а, сецна кхозу… тийналла а, меллаша тийна доьду хи а, яйн механ Ӏаь а, патарийн хеза къора мотт а, тийналлехь, аз хиэдаш, къорачу шабаршца хьоьсту нускал а…\n… дош хала хилла-хилла-кх, чIогIа лехарх, атта карор а доцуш, кхуллушехь хьан амалца, совгӀат санна, делла ца хилча…\n… дош девзинарш бан-м бара хьуна, дуьненан маьӀ-маьӀӀехь, шераш а, бӀешераш а хуьйцуш, хийца-хийцалу-уш дӀаихнарш…\n… ма зовкх дара-кх – зовкх яӀ-тов! – кехат тӀехь цара дийриг, церан могӀа, амалш церан…\n…Джон Фанте товра хьуна чӀогӀа «Ченашка хатта» повесть цуьнан, «Тиффанехь Iуьйре» а Трумен Капотен….\nСелин ма кIант вар-кх – Фердинанд Селин – шен «Буьйсанан чаккхенга некъ» цIе йолчу романаца, «Педро Парамо» а Хуан Рульфан…\n…хьуна езначех Тургеневн «Ася» а яра, Селинджеран «Френни», «Iина тIехуларчу рож юккъехь» а.\n…уьш дукха яра, кIезга а хеташ, царах яра ахь зовкх хьегна Хемингуэйн кхо роман а, «Воккха стаг, хIорд» повесть а йолуш…\n…Фолкнера охку амалш, маржа, Кнут Гамсун а шен толамашца…\nПовесташ а Айтматовн, Едигей а шен иэшамашца, «Яйна хIусам» Йонас Авижюсан, Хименесан «Платеро а, со а», «Жима эла» а Экзюпирин…\nБунин ткъа, хьан Бунин, шен «Чангин гIенашца», «Арсеневн дахарца» а, ма дукха бар-кх, кхин а масане, хьуна даггара безна хьеший, церан дашах ирс девзина, декъалчех цхьаъ вар-кх хьо…\n«…хьо – хьо ву», – ала а веза-кх стаг дуьнен чохь, хьайл тоьлларг – тоьлла ву, ала, цуьнан сий дан, тоьллачуьн сий…\n…лер доцуш, къора хилла а, бIаьрг боцуш, бIаьрзе а, цхьана къоман хуьлда-кх хьо, «со къам ду» бохучу къоман, гIорасизчу хьайх воккхаве… ма хала ду-кх цхьаь цхьалха вала, цхьа воккхавер дисна а, сатийса тIаьхьа хIума а доцуш...


Ланжесс — Википеди\n47°49′14″ къ. ш. 2°39′36″ м. д.HGЯOL\nЛанжесс (фр. Langesse) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе. Дозанашца йу ВагӀенн-Шанжи, Ле-Шу, Ле-Мулине-суьгӀ-Солен, Ножан-суьгӀ-ВегӀниссон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ланжесс&oldid=7631974»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 27 январь, 14:32.


ГӀиргӀазойчоь, ГӀиргӀизойчоь (кӀиргӀ. Кыргызстан [qɯrʁɯz'stɑn]), официалан — ГӀиргӀазойн Респу́блика (кӀиргӀ. Кыргыз Республикасы), аббревиатура КР[lower-alpha 1] — Юккъерчу Азера пачхьалкх. Лаьтта ломан системин Тянь-Шанан малхбузен, юккъерачу декъехь а, Памиро-Алайхь а. Къилбаседехь доза ду Кхазакхстанца, малхбузехь — Узбекистанца, къилба-малхбузехь — Таджикистанца, малхбалехь а, къилба-малхбалехь — Цийчоьнца. Коьрта шахьар — Бишкек, республикин уггаре дукха бахархой болу шахьар ю, 2020 шо долалуш гуттаренна а бехаш берш бу — 1 053 900 стаг. Бахархойн барамца шолгӀа шахьар ю Ош.\nГӀиргӀазойчоьнан Пачхьалкхан Шатлакхан Илли\n199 951 км² (85-гӀа дуьненахь)\n▲ 25,915 млрд долл. (136-гӀа)\n▲ 4056 долл. (143-гӀа)\n• Берриг (2019)\n▲ 8,261 млрд долл. (142-гӀа)\n▲ 1293 долл.\nUTC+6:00[d] , Asia/Bishkek[d]\nАламудунан кӀошт (Лебединовка)\nЖайылан кӀошт (Кара-Балта гӀ.)\nКеминан кӀошт (Кемин гӀКемин.)\nСокулукан кӀошт (Сокулук)\nЧуйн кӀошт (Токмок гӀ.)\nЫсык-Атан кӀошт (Кант гӀ.)\n↑ 1 2 3 4 World Economic Outlook Database, October 2019. Теллина 2020 шеран 27 апрелехь.\n↑ Халкъ махкахдаккхар – акхаралла а, къизалла а. Хамзатов С. "Даймохк" газет (24.02.2021). Теллина 2021 шеран 26 майхь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГӀиргӀазойчоь&oldid=5999595»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 26 май 18:18\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 26 май, 18:18.


Тайбуа — Википеди\n48°48′06″ къ. ш. 0°26′04″ м. д.HGЯOL\nТайбуа (фр. Taillebois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Ла-Ланд-Сен-Симеон, Ати-Валь-де-Рувр[d], Ла-КагӀней, НотгӀ-Дам-дуь-ГӀоше, ГӀонфежгӀе, Сент-ОногӀин-ла-ШагӀдонн, СеггӀи-Фонтен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Тайбуа&oldid=7845369»


Хамидов Iабдул-Хьамид. Абубешар\nХамидов Iабдул-Хьамид. Абубешар. (комеди)\nХамидов Iабдул-Хьамид. Абубешар (комеди)\n(Цхьана декъехь комеди)\nАбубешар, 35-40 шо\nБаянт, Абубешаран зуда, 28 шо\nМохьмад, Абубешаран лулахо, 30 шо\nМаржан, Мохьмадан зуда, 25 шо\nАсет, колхозхо, 25 шо\nХьамид, колхозхо, 30 шо\nГуьйре. Iуьйренан хан. Абубешаран цIенойн уьйтIе. УьйтIахь жимо Iожан дитт. Дитта гонах кхозуш жимо куьзга. Цу дитта кIелахь лаьтташ тиша стол а, гIант а. УьйтIе бен цIенош гуш дац. ГIанта тIе ког а хIоттийна, машин цуьргаца леррина кIархаш къагош ву Абубешар.\nАбубешар (дика кIархашка а хьожий, леррина хьарчадой машин цуьрг кисана а дуьллий, куьзгана чу хьожий шен мекх а тодеш). ХIай да ма ека Абубешар, хьо берзан! Делан элчанан дуьхьа ма кIант а ю-кх хьо ян-м! (Леррина цигаьрканах кIур а боккхуш дIа-схьа волало. Кура кеп лоций, хаьн тIе куьг а хIоттадой соцу). Да ма ека, Закри, хьо лоьман, ма кIант яйтина а хилла-кх ахьа! ОшхIаду биллахI хир яц, Абубешар, хьоьга а кхочуш кIант! Вуьшта кIант дика велахь а, мала хIума-м яц. Хезий хьуна? Хезий хьуна?\n(Баянт карахь маха боккхуш коч а йолуш, уьйтIа йолу)\nХьо къар-м ца елла? ХIун деш ю хьо цу чохь?\nБаянт. Цхьацца сайн гIуллакхаш деш ю-кха. ХIун боху ахьа?\nАбубешар. Со муха кIант хета хьуна? (лерина дIахIутту)\nБаянт. (цаяшарца) Дера ву, хьесан бустам санна, куц долуш кIант.\nАбубешар. Аса боккъал а боху хьуна.\nБаянт. Аса а дера боху.\nАбубешар. Бахахь, гIой оцу вайн шинарина хIума йиллал.\nБаянт. Ас кху кучана маха боккхушехь, гIой, айхьа йиллахьа.\nАбубешар. Цунна маха-м тIаьхьа баккха а мегар ду, хьада гIой, хьайга бохург де ахьа. Хьо арайолуш сан кисет а ялахь схьа.\nБаянт чу а йоьдий, карахь деса ведар а долуш, арайолу.\nБаянт. (Кисет дIа а луш) Ахьа йиллинехь а хIумма-м дацара хьуна иза.\nАбубешар. Хабар дах ца деш…\nХIинца баккъал а аса йиллича оцу шинарина хIума соьга йиллийта йоллур-кха и. Дагахь а дац-кх цунна аса и хIума юьллуш гинчо суна: «Баянт чохь йижина Iуьллушехь, Абубешар гIодмаш мара а доьхкина хьийзаш вара», эриг хилар.\nКарахь хин ведар а долуш, чуйогIу Баянт\nБаянт. Йилли-кх аса хIума. Кхин-м дац дан хIумма а?\nБаянт. ХIун ду?\nАбубешар: Хьадал,гIой, цхьа мемсан молханан шиша дал суна, корта эккхаш боллу сан.\nБаянт. КIордийна, хьех-мерах а чекхдаьлла-кх суна хьан и мемсан молха. Вахаран ойла маца ян безам бу хьан?\nАбубешар. Ма дахди ахьа иза. Хьадал, чехка гIой, йоьл.\nБаянт. Дера дахдийр дацара, стаг, сайна хала ца хетахьара-м. Шо сов хан ю хьо цхьанххьа балхахь а воцуш лелаш волу. Вайн гIуллакх мемсан молха муьйлучохь дацар-кх, стаг. Хьуна тIехь дац, ков раз а даьлла лаьтташ ду, ягочун гIайгIа ца бина, борз санна тIедогIуш ду Iа..\nАбубешар. Царна-м цаI дер вай. Хабар а дитий, чехка гIой аса хьайга аьлларг дай йоьл.\nБаянт. Ва стаг, ахьа со хьайга йист а ма ца хуьлуьйту? Хьой, хьан доттагI Дурди воцург кху юьртахь мел верг колхозехь хаза болх а беш, вехаш ву. Сан-м кху юьртахошца а яй яхь. Вайн лулахочунна Мохьмадна кху шарахь, кхин ерг, йоцург, кхо бIе пунт ялта делла.\nАбубешар. Кхин хьо елла дIаяллалц Мохьмад хьахавай соьга йист ма хилалахь. Мохьмад хIун ю? Гихь хьаьмцаш бухкуш леллачу Дугин Мохьмад. Яккха а яьккхин ахьа цуьнан цIе, соьца а нисвина.\nБаянт. Кхин шен дан хIума доцуш цуьнан дас боьхкина хьаьмцаш хIунда буьйцу ахьа. Хьо мила ву?\nАбубешар. Мила ву бохург хIун ду? Юьртахь тур текхаш хиллачу Мусин Закрин кIант Абубешар ву-кх! Хьуна хаа-м хаьа, сайна дуьхьало йича аса элхьам алале стеган бат хорбазан бертиг санна схьаоьцур ярий.\nБаянт. И дика кIант хилар дац, сонта хилар ду. Хаза хьанал болх а беш, нах санна вехаш хилар ду-кх дика кIант хилар.\nАбубешар. Сацадел хьайн къамел. Хьо ма чIогIа хьехарш дан ели. Суна сайна хаьа дан дезарг. Кхин йистхилар доцуш, ас хьайга аьлларг дай йоьл.\nБаянт. ХIинцца гIур а ю, стаг, кхин гIур а яц-кх. (ДIайоьду)\nАбубешар. (тIаьхьа мохь туху) ОшхIаду биллахI гIур юу, хьо кху цIентIахь Iахь-м.\n(Керта Мохьмаддий, Маржанний догIу)\nМохьмад. Салам Iалайкум. Хьо хIун деш ву, Абубешар?\nАбубешар. Ва Iалайкум салам! Со, боьршачу нехан маIа ян зуда а яхийтина Iаш ву-кх. Шуьша ма чIогIа либирзад даьлла, арадаьлла.\nМохьмад. Седьмой ноябрехь араволуш тIедуха сайна чоа дайтина ас, цуьнца тилла куй байта, цхьа дико эца холхаз карор дацара техьа аьлла, базар даха арадаьлла тхойшиъ. Иштта хIара а яра цхьацца чохь а, тIехь а оьшург оьцур яра ша бохуш.\nАбубешар. (ца вешаш). Дера ю аша араяьккхинарг чIогIа кура кеп. Салманний, цуьнан зудий даха «Москвич» хаьхккина. Шу-м чIогIа лелаш ду хIара зударий юххе а баьхна. Суна-м кIеззиг эхье ма хета аша лелориг.\nМаржан. Зокх дера дара, Абубешар, хьан санна хаза зуда хилча и юххе йоккхийла.\nМохьмад. Хьуна зудчунна там бича а, цуьнга хаза велавелла вистхилча а, цуьнца деза тускар лаьцна веача я цунна хьалхара дечиг даьккхича эхь ду моьтту. Цунна хазахетарна-м ца кхоьру хьо? Цкъа а самукъа ма дойла хьан, аьлла бодане ойла йолуш хила ца веза зудчуьнца, и-м доьзалан нана а, хIусамнана а, стеган накъост а яй.\nАбубешар. И ахьа бохурш лелийча цхьаберш буьйлалур бу дийца: «Хьажахь, Абубешар шен зудчунна хьалхара хи дохьуш вогIуш варий-ц, зуда юххе а яьккхина клубе воьдуш варий-ц бохуш».\nМохьмад. Хьекъал долчуша и дуьйцур а дац, сонтачара дуьйцурш тергалда оьшуш а дац. Ахьа эхье лоруш дерш эхье гIуллакхаш дац хьуна, Абубешар. Эхь нийсаниг ца лелийча ду-кх. Вай хIунда ца боху вешан зударий юххе?\nВайна луъург лаа а лууш, вай санна адамаш дац хIорш? Колхозехь, фабрикехь, заводехь вайга нисса болх а беш, цул тIаьхьа шайн цIахь оьшург а деш, бераш а кхиош вайн накъостий бац хIорш? Шен даймахкана ямарт хилча ду-кх эхь.\nДеш а, дуьтуш а доцуш, муьйлуш лелча воккханиг ца лерича, нехан коча лилхича, къола дича, гIийлачунна гIо ца дича, и ду-кх эхь. И хьайниг санна доьхна лаьтташ ков доллушехь, къаьркъанан шиша дан зуда яхийтича ду-кх эхь. Хьуна-м дера моьтту, Абубешар, и куй топ санна ирахбахийтина «со», «ас», бохуш хьо лелча дерриг а чекхдолу. Хьуна хала а ма хета, аса, хьайга иштта кIоршаме аларх. Вайшиъ цхьа юьртахо а, ши лулахо а ву. Суна халахета хьо ишта волуш.\nМаржан. Кхин хIумма а ца хилча а, хьайн зудчан Баянтан дуьхьа а и малар дита дезара ахь.\nАбубешар. Малар кIант воцчу кIентан дов ду. Вуьшта, шен багара церг, кхел талхина охьайожжалц дита мегар доцуш и оьзда хIума хеташ а ву-кх со.\nМаржан. Лар йоцург ма дийцахьа, Абубешар. Малар стеган мостагIа ву. Цхьа дезде деача шен барамехь малар ша ду.\nМохьмад. Малар дита а деза, сан бригаде балха ван а веза. Ас юкъара а хилла дIаоьцуьйтур ву хьо. Сарахь Баянт а ялош тхоьга вола, цхьаьний клубе гIур ду вай, баьхкина вайн артисташ а бу, боху.\nАбубешар. Артисташ муьлш бу?\nМохьмад. Эшарш а локхуш, халха а бовлуш берш бу-кх. Ца догIуш ма Iелаш ший а.\nМаржан. ХIинца базара догIий шуьшиъ?\nАбубешар. ТIаьхьо догIур ду тхойшиъ.\nМохьмад. Вайшиннан хиллачу къамелан дика ойла елахь.\nАбубешар. Йийр ю аса.\nМохьмаддий, Маржанний дIадоьду.\nАбубешар. Клубе воьллахь тов! Ваша ватIа цу къамелан а. (Воьлу) хаза а хир дара Мусин Закрин кIант Абубешар зуда а эцна кдубе вахча. Цига а вахана нахе со вицийтар дара суна оьшуш. Цул тIаьхьа тоьлу суна, бака дIа а баьккхина, сарахь жерой болчу вахча. (Керта йогIу Баянт а гой) Схьакхечин и чIеран кIорни?\nБаянта йист а ца хуьлуш оьгIазе, шиша стоьл тIе хIоттадо\nХIай-хIай, иштта хила еза зуда. ОшхIаду биллахI, хьан пIелг ца лазийта, шина куьпара зударий болуьйтур ма бара аса.\nБаянт. (оьгIазе) Лен ма лелахь соьга. Валал, алий, кхин хIумма а дуй аса дан дезаш?\nАбубешар. Ду. Суна кхалла хIумий, стакий дан а деза, вайна дечиг даккха а деза.\nАсет. (сцени тIехьара керта мохь туху) Баянт! Ва Баянт!\nАбубешар. (дIа а хьожий). Ой, ошхIаду биллахI ю Асет. (Сакъералой, дIа мохь туху) Схьайола чу, генахь а ца лаьтташ.\n(Асет керта йогIу)\nАсет. Iуьйре дика хуьлда хьан, Абубешар.\nАбубешар. Диканца дукха ехийла хьо а.\nАсет. (шиша а гой). Хьо-м Шелара эла Закри санна Iаш ву! Шиша а ду стоьл тIехь.\nАбубешар. Сан стоьл тIехь и боьршачу нехан маIа даима а ю лаьтта. Шелара Закри хIун хилла-м хаац суна, вуьшта со эла вуй кху юьртана а хаьа, хьуна а хаьа. Шен хеннахь, хьо соьга еана хиллехьара, хьо а эла санна Iаш а хир яра.\nАсет. Вола ма лолахь суна. Оцу хьан аьшпийх со Iехалур яц хьуна. Баянт юй чохь? (чуяха дIайолало)\nАбубешар. (цунна тIаьхьа а хьожий, куьйгаш вовшийх а хьакхадой) Маржа дуьне яй! И-м яра! Йитахьа Баянт. Юьрто дуьйцуш юкъ лергина шинара хуьлда сох, хьо соьга ягIахь, аса хьо тховса ца ялаяхь. Цу тIе кху шарахь кемсаш лелийна цхьа берхIитта бIе туьма эцна ахь бохуш а хезна суна.\nАсет. Хьан-м сурт санна хаза, ерриге а колхохехь цIе яххана белхало а йолуш, нисъелла зуда яра. Ткъа хьо маларш а муьйлуш, зуда а хьийзош, деш хIума а доцуш лелаш ву, бохуш юьрто а вуьйцуш ву. Совнах дерг коьртара дIа а дахий, хаза хьайн зудчун хама а беш, малар а дитий, балха а гIой, ваха гIорта хьо.\nАбубешар. Ахьа уьш дийцахь, хьуна со вовза а ца вевза-кх. Со и семанна буьххьера айраш идош хилла. Цуьрин кIеза ду-кх хьуна со, аса хьо куьйгаш тIехь ца лелаяхь. Йолахьа соьга.\nАсет. Эхь-бехк а долуш, ша зуда а, хIумма а йолу зуда зудчунна тIе гIур яц. Ткъа ахьа, со куьйгаш тIехь-м муххале а лелор яцара, и сан берхIитта бIе туьма мелла чакх а даьккхина, я эккхор яра, я гали а гихь лелор яра. Цул совнаха, цхьа кхин Асет йолчу а вахана, и хIинца айхьа соьга дуьйцург, цуьнга а дуьйцур дара.\nАбубешар. Цкъа собар дехьа.\nАсет. Кхул тIаьхьа соьга а я кхечу зударшка а и тайпа хIума ма дийцалахь, хьуна мухха хетахь а, цуьрриг а хаза дац хьуна. (чуяха дIайолало)\nБаянт. Ой! Асет, хьо яц иза? (Чехка шен карара шун охьадуьллу) Хьо хила марший, могашший. (Асетана мараэккха) Ма тамаша бу хьо яр. Схьаяло чу.\nАсет. Чу ца йогIу со. Со-м базара йоьддучуьра чуйирзира, хьо ягIахь цхьаьний гIор аьлла.\nАбубешар. Шуьшиннан къамел-хIума ян паргIато хилийта со чу воьду.\nШен шун а оьций, чувоьду.\nБаянт. Ахьа кху шарахь дика ахча даьккхина боху.\nАсет. И-м аса чул кIезиг ахьа а ца даьккхинера.\nБаянт. Аванс бен схьа ца делла суна, хIокху кIиранах лур долуш ду. Хьо хIун эца йоьдку базара?\nАсет. Караяхь дикчийх пухIан бой оьцур аса, аьлла йоьду-кх. (Стоьла хьалха охьахуу. ДIай-схьай а хьожий, меллаша) Вайн колхозан парторгой, Мохьмадий, Хьамидий вовшашца дага а бевлла, дийцина хьуна, Абубешаре, цхьа говзо малар а дуьтуьйтуш, балха а озош, гIуллакх дийр ду, аьлла.\nБаянт. И тован гIерташ аса ца деш хIума ца дисина. ХIинца, ша аша гIо а дина гIуллакх ца хилахь, со дан хIума доцуш йисина.\nАсет. ХIинццалц схьа хьо кIеза санна хьесталуш Iийна, жимма майра хилал хьо.\nБаянт. Вай, дIаяьллахь. Делор яра цо шена дуьхьало йича тоьхна цхьа меже йор.\nАсет. Устазор ю со, цо лелораш хичаш бен кIадда а яц моьттуш.\nБаянт. ЭхI, цкъа и вега а велла тIекхохкавелча хуур дара хьуна. ДIаяьллахь, буьрса ву хьуна.\nАсет. Цунах лета-м аса хьоьга а ца боху-кхи. Цкъа майра дуьхьал а ерзий, хьайна тоьхча айхьа могуьйтург цахилар дIахаийтал ахьа. Цу тIе ша стаг волу стаг зудчун коча кхисса а лур вац, хьуна.\nБаянт. ЦаI ца дахь со холчохь-м ю. цкъа цхьаьнга йоьдуш, тIаккха вукхуьнга йоьдуш лела а ца лаьара. Я ишта лелачу зударийх яша а ца еша со. Хаац суна-м айса хIун дан деза.\nАсет. Сам а гатде ахьа, вай массо а дика хьаьвзина, меттавалор ву хьуна иза-м. Стаг товийриг болх бу. ХIуъу дина а балха озо веза иза. ХIинца вайн колхозан гуьйренан белхаш чекх бевлла, кест-кеста цхьаьний арадолуш хила деза шуьшиъ. Тховса сарахь клубе валаве ахьа иза.\nБаянт. Цига-м мича вогIур вара иза.\nАсет. Къар а ца луш, валаве ахьа. Хьо базара йогIий?\nБаянт. Чохь дан дезаш кIеззиг гIуллакхаш а ду сан. Тхойшиъ жимма тIаьхьо догIур ду.\nАсет. Делахь хIета, шуьшиъ паргIатехь догIур, со дIайоьду. (Асет дIайоьду)\nБаянт кертахь цхьацца гIуллакхаш дан йолало. Йиш а лоькхуш, гучуволу Абубешар.\nСо мелла ву, мердолуш ву.\nСо бугIа ю, со бIотIа ю.\nСо вехна ву, со кура ву.\nСо бугIа ю, со бIотIа ю,\nБаянт. Ва стаг, и хIун мохь бу, эра бугIано санна, ахьа хьоькхург? КетIахула лелаш нах а ма бу.\nАбубешар. Хилча хIун ду? Мадин Жаьммирза а, Жумин Акхтулла а, Iахин Темаркъа а, Исмайлан Дуда а сайл тоьлуш ца хета-кх суна. ОшхIада биллахI, сан дашана дуьхьал дош деанчу стеган дегIах алкханч чекхъяллал Iуьрг доккхур ма дара аса.\nБаянт. Даьккхича, лерг а лаьцна, вига а вигина, чувуллур ву-кх. ТIаккха Iийр ву-кх, хьаьнгга дийций а, хIуъа а дай а, со кху чуьра араваккхийша, бохуш, воьлхуш. Нах а битий, цхьанхьа балха гIохьа, стаг.\nАбубешар. Могаш вац со.\nБаянт. ХIун хилла хьуна?\nАбубешар. Гай тIера чутеIаш ву со. Вуьшта цхьа сайна безаш болх хилча, гIур-м вара со.\nБаянт. Муьлха бу-техьа и хьуна безаш болх?\nАбубешар. Башха жоьпалле а боцуш, атта а болуш, кара алсам хIума а йогIуш болу болх безара суна.\nБаянт. Алссам кара хIума йогIур ю хьуна, ахьа Мохьмадан бригаде балха а вахана, мало а ца еш, хьанал болх бахь.\nАбубешар. Хабар дитал. Вайшиъ базара доьдий?\nАбубешар. Додахь, ялал хIета.\nБаянт. Хезий хьуна, тахана хаза де хир долуш а ду вайна, аса тIе муьлха коч юьйхича бакъахьа дара техьа? Колхозехь сайна совгIатана деллачу шолах тегнарг юха ас?\nАбубешар. Ахьа хIун юьйцу? ХьаьчкIаш ца хьо вайша базара?\nБаянт. (цецйолу). ХьаьчкIаш хIунда хьо?\nАбубешар. Ца хаьа къорIанор суна-м! Хьо яц вайна цхьа жимо, пхьегIаш чуйохку шкаф а, суна коч-хечина дико кIади а эца еза бохуш?\nБаянт. Я. Хилча хIун ду?\nАбубешар. Ой, хIун ду бохург хIун ду? Ахча доцуш лур юй и хIуманаш?\nБаянт. Ой, аса сайна делла ялта а доьхкина, хьайга делла бIе дезткъа туьма мича дехьина ахьа?\nАбубешар. И хIун хеттарш ю, ахьа йийраш? Хьо соьга барт хоттуш-м яц? Шинарех делларг мича хьо ахьа?\nБаянт. Ва стаг, хьо муха ву, йистхила а мегар дац хьоьга? Шинарех бIе туьма делла-кх, важа дезткъа туьма мичахь ду?\nАбубешар. Ма дахди ахьа и. Аса ца боху хьоьга: шинарех а делла, цхьайолу шайнаш декхарна дIа-схьа а екъна, ишта дIадаьлла-кх. Соьгахь оцу ахчанах йисина цхьа кIезиг нахарташ ю, вуьшта со уьш цакхоарна кхоьру. Хьадал, чу а гIой, кхо-йиъ пунт хир йолуш хьажкIаш нисъел гали чохь.\nБаянт. Уьш-м нис а йина лаьтташ ю. Цхьа ворда-хIума лаца еза вайша.\nАбубешар. Ванах, уьш хIун ю ахьа юьйцурш? Ас дешначу къорIанор ву со, хьо телхина моьттуш. Иштта хала ду и дан? Гихь дан ца мега ахь иза?\nБаянт. Ва стаг, ахь хIун дуьйцу? Аса муха дохьур ду оцу дуьненан йисте кхаччалц, кхо-йиъ пунт деза гали?\nАбубешар. Деллахьа дац хьан хатI зудчах тера. Эхь а ца хетий хьуна, суна хьалха а хIоьттина и дийца. Хьох хIун йо, кхо-йиъ пунт хьаьжкIаш чохь йолу гали базара а ца дахьаделча?\nБаянт. ХIун до бохург хIун ду? Аса колхозехь даьккхинарг а дууш Iаш дац вайшиъ? Ткъа хьо, бага божа «яблоко», бохуш, балха а ца воьдуш, вижина Iуьллуш ву. Со хьайга еанчу хIокху беа баттахь цхьа шай деаний ахьа, хIокху цIен тIе? Аса даьккхинарг мала-м мелла.\nХIетте а эхь а суна хета деза, хатI доцург а, мегар йоцург а со ю! Дера, бага са а кхаьчна сайн ницкъ кхочург дан гIерташ-м йоллу со. Со хьан оххал бен яц, хIетте а гали айхьа ца дохьуш, хьо соьга даийта гIерта. Эхь дац, цкъа охьахиъча хударан яй а бууш, поп санна волчу хьуна соьга оццул деза гали даийтича.\nАбубешар. Со оьгIаз а ца вохуьйтуш сацаел и хьайн зурма. Нахе со вийцийта йиш йолуш вац со. Цу тIе, хьан гIуллакх хIун ду? Сан багах дош доллушехь, хьайга боххург дар ду-кх.\nБаянт. Хьан куй лекха бу аьлла дан дезаш-м дац аса иза?\nАбубешар. Ду, дац-м аса хоуьйтур ду хьуна. (ГIаж лаха дIахьоду)\nБаянт. ХIара сан коча ца кхиссавалийта, сайга дахьалахь хIинца цкъа хьур а ду, кхул тIаьхьа хьур а дац-кх. (Чуйоьдий гали гехь арайолу)\nГIаж а буйнахь Абубешар схьавогIу.\nХезий хьуна, стенга ваха хьо?\nАбубешар. Кхузахь ву.\nБаянт. ХIокху сан гирчу гали тIехула, хьо тIе хIунда ца хоу?\nАбубешар. И бохург хIун ду?\nБаянт. Хьуна базар ван атта хир дар-кх тIаккха.\nАбубешар. Хабар а дитий дIайолалол. Со чуьра шайнаш схьа а эцна, тIаьхьакхуьу хьуна.\nЧувоьду, уьйтIа юккъе а ялале Баянт гал а йолий, охьакхета. Цигаьрка а уьйзуш араволу Абубешар.\nХьо хIун деш Iуьллу цигахь, етт санна, тIекIел а яьлла.\nБаянт. Хьала ца гIаттало, гIо дехьа суна.\nАбубешар. КетIахула дIа-схьа оьхуш нах бу, царна гур ву со. Хьо хьалагIатта хьо. ТIаккха аса гали дIанисдеш гIо дийр ду хьуна. (Баянтана тIевогIу)\nБаянт. Нисдийр дац хьуна ахьа хIара сан гихь-м. (Гали охьа а кхусуш, хьалагIотту).\nГали Абубешарна тIе кхета.\nАбубешар. АллахI, Аллахь, сан ког! (Куьйга ког а лоций, цхьана кога тIехь гобоккху) Ги долла и гали, я аса юьйр ю хьо.\nБаянт. Дера дуьллур дац-кх ахьа со йийча-ам. Со-м говр яций, адам дай.\nАбубешар. Суна дуьхьал луьйш яц хьо? Хьайн делан наьIалт хила оцу хьан совратана. (АстагIа а лелхаш) Схьаэца хIокху сохьта и гали я аса гIаж хьокху хьуна. (ГIаж хьалаойу)\nБаянт. Ахьа суна хьокху ца хьокху-м хаац суна, аса хьуна-м хьокхур ю и. (Катухий цуьнгара гIаж схьа а йоккхий, гIаж тухий куй дIабохуьйту) Хьуна хIун моьтту?\nАбубешар. Ой, гIаж туьйхи-кх ахьа суна? Аса бер хьан болх. (Баянтера гIаж схьаяккха куьг кховдадо)\nБаянт. (куьйгах гIаж туху) Тоьар ду ас хьуна диттина са. Аса бийр бу хьан болх. (кхи цкъа-шозза а гIаж туху)\nАбубешар. (кхерало) Аса дешначу къорIанор яьлла и хьер. Ой, собар де, нахала доккху ахьа вайшиъ.\nБаянт. Хьо нахала ваьлла-м дукха хан ю.\nГIаж етташ Абубешар эккхавой диттана го боккху шиммо а. Шена гIаж мосазза кхийти, «ошхIаду» олу Абубешара\nАбубешар. Аса дешначу къорIанор яьлла и кхоччуш хьер! (Водий кех араэккха)\nБаянт. (ТIаьхьа мохь туху) Аса дуьйцург дош дац хьуна хьо толуш хийца ца лахь, со хьоьца Iахь! (Чуйоьду)\nАбубешар меллаша, тебий, кхоьруш керта вогIу. Баянт ши чамда а карахь арайолу\nIе хьайна хIинца, хьайн шамали а лоькхуш, Абубешар, аьлча а, ва Боькъа!\nАбубешар. Со веллачу йогIийла хьо, зуда, дIагIон елахь.\nБаянт. Лен ма лелахь соьга. Со леш а дицлур дац суна хIокху беа баттахь ахьа сан хьийзор. Серлонах Iаьциг бац хьан дегIаца, ша берг бода бу хьо.\nАбубешар. Со лолда хьан, ма гIохьа дIа. ОшхIаду биллахI хир ву со и масмалик санна. Со кхана балха а вахана, оцу Мохьмадал а тоьлуш дIа ца хIоттахь, со Мусин Закрина дина эс аду-кх хьуна.\nБаянт. ЭхI, Iийнарг а ма Iийна елира хIетте а, кхин ца Iе-м хала хьаха дацара. Арадккхал сан шинара.\nАбубешар. Ма дийцахьа, зуда, хьаштдоцург. Шинара мукъан а дитахьа.\nБаянт. Иза-м хьаха дуьтур дацара аса. (Леррина Абубешаре а хьожий) Iодика йойла хьан, стаг! Наггахь дага мукъане а лацалахь со. (Елха а ийзош дIайолало) Марша Iойла хьо, стаг. (ДIайоьду)\nАбубешар. Марша гIойла, сан хьоме зуда. (Велха а озавой, бIаьргийх йовлакх хьокху, тIаьхьа а хьожий) Ва нах, боккъалла а дIа ца яха иза? ОшхIаду биллахI, шинара хьалха а даьккхина йоьдуш ма ю. (Воьхна дIай-схьай волало ) ХIара хIун ду? Вовшашца барт бича санна и массо а суна луьйш ма ву.\nВа нах, боккъалла а иштта ледара ву техьа со? Ой, аса дешначу къорIанор, сан йиш-м яц Баянтах а ваьлла Iан. Ой, хIинца Мохьмадей, Хьамидей далург а далур дац техьа соьга? Цкъа дика ойла ян еза хIокху белхан. (Стоьла хьалха гIанта тIе куьйга корта а лоций охьахуу)\nКерта Хьамид вогIу.\nХьамид. Салам Iалайкум! Хьо ма чIогIа ойланашка вахана Iа, Абубешар?\nАбубешар. Ва Iалайкум салом. Деллахьа ма дика болх бу хьо веана. Вайша волчахь ЭгIаштара стаг а вац, Баянт дIа а яхана ма виси со.\nХьамид. Иза-м суна дуьхьал а кхеташ яхара.\nАбубешар. Ой, хьаштдоцург ма леладе, гуттар а иштта хир ваций иза-м, толур вай иза-м, аьлла сацо ца гIоьрти хьо?\nХьамид. Аса хьо толур ву а аьлча, хьо то а ца велча, со юьхьIаьржа хIутту дела шена даьккхина ала а ца ваьхьна ма Iийра со-м.\nАбубешар. Сан ненасара кханнехь балха а гIур ма ву со, цхьа доккха дезде, я иштта кхи меттиг ца Iоттаелча мер а ма дац. Цул совнаха, ошхIаду биллахI, Баянтин хама а, сий а дийр ма ду аса. Хьадахь, Хьамид, хьайна хала делахь а, алахьа цуьнга ма гIахьара дIа.\nХьамид. ДIавала, ваьхьар вац со, ахьа хьайн дош кхочушдийр дац.\nАбубешар. Аса кхул хьалха мер дац аьлла а я балха гIур ву аьлла а дош луш хезний хьуна?\nХьамид. Ца хезна.\nАбубешар. Нагахь аса сайн дош кхочуш ца дахь, хьо хьалха а лаьтташ, хIокху сайн мекхах аса цIе ца Iоттахь, со къонаха вац-кх хьуна. Хьадахьа, генаялале юхаялаехьа иза.\nХьамид. Иза-м ас юкъара хилла юха а ялийна, кетIахь лаьтташ ю, хьан дош шех тоххалц чу ца йогIуш.\nАбубешар. (ЧIогIа сакъералой) Со лолда хьан, боккъалла а бохий ахьа?\nХьамид. Дера боху.\nАбубешар. Ой! Мичахь ю иза? Валохьа ткъа.\nХьамид араволу. Абубешар чIогIа сакъераделла дIа-схьа волавелла лела. Хьамид, чамда а карахь, Баянтца чувогIу. Абубешара дуьхьал а волий, Баянтера чамда схьаоьцу.\nГуттар а ца кхеташ ца хуьлий стаг-м, зуда. КъинтIера ялар а, ястаялар а доьху аса хьоьга. Нагахь санна, хьуна а, нахана а ца моьттучу кепара со хийца ца лахь, кху Хьамидан тоьшаллийх дIаяха а, сан стаг цахилар нахала даккха а бакъо ю-кх хьуна.\nХьамид. Со кху керта вогIуш шуьшинге концерте догIий ала веара.\nАбубешар. (киснара чехка ахча схьа а доккхуш) Ой, догIий бохург хIун ду? ДогIу дера-кх. ХIан, хIара ахча ду хьуна, шайн оьцуш тхойшинна а билеташ эцалахь.\nБаянт. Аса муьлха коч юха, стаг, сайн шоланиг юха аса?\nАбубешар. Шола коч а юха, тIехула жакетка а юха, суьйре шийло хуьлу вайна. Хьамид, дуьло, чугIо вай?\nХьамид. ХIан-хIа, со билеташ эца воьду.\nАбубешар. ГIо хIета, тхойшиъ тIе хIума а юхуш, кечам бан доллу. Билеташ диканаш эцалахь.\nХьамид. Дика ду.\nХьамид, Баянте бIаьрг а таIабой, дIавоьду. Абубешара чуяхьа ши чамда схьаоьцу. Вовшашка а хьожий, безамца делакъежа.


24.05.2010, 19:44 #3\n19.05.2010, 10:38 #4\n09.06.2010, 16:18 #5\n19.05.2010, 15:22 #6\n11.07.2010, 03:25 #7\nХьоме "Эдельвейс", цкъчунна сайн дахарех лаьцна книга аса язйина яц, амма дийца кIизиг долуш-м дац... И болх бан Iалашо-м ю сан. Ма дукха нах цецбовла хIума ду сан дийца... Ларамца, Димаев Iела.\n14.07.2010, 19:02 #8\nХьоме "Эдельвейс", цкъчунна сайн дахарех лаьцна книга аса язйина яц, амма дийца кИизиг долуш-м дац... И болх бан Иалашо-м ю сан. Ма дукха нах цецбовла хИума ду сан дийца... Ларамца, Димаев Иела.\nа было бы очень интересно почитать такую книгу!! может подумать над етим ALI??\nведь многе остается за кулисами жизни, а человек которого уважают и любят мог бы поведать интересные страницы своей и нашей общей истории!\n20.05.2010, 10:00 #9\n11.06.2010, 23:31 #10


Дийцарехь, ша охьа а та1авайтина, к1урд а аьлла 1ан веза-кх стаг а, къам а, аьлла дагатосур кхузахь цхьанна. Х1ан-х1а, ца веза, и ца боху вай, буха ч1ешлигаш а 1иттина йина г1ишло х1уп ма элли хаьрца боху, эрга т1уьхиг схьа а еккхина цуьнах церг тохарх стом баар ца хуьлу а боху. Ца лаьий охьата1авайтина 1ан, цкъа къоман лааме хьажа – хиндолчун бухан уггар хьалхара т1улг хила беза и лаам, цунна т1ера хьалаботта беза къоман юкъарчу г1ишлонан бух. Хууш хила деза оцу бухана мел «цемент»… «г1ум»… «жаг1а» беза, цуьнан «опаловка» муха хила еза, и ботта мел хан еза хууш хила веза оцу белхан «прораб». Хууш а, гуш а хила веза и бух а, цунна т1ехь ютту г1ишло а гонахьарчу г1ишлошца муха йог1ур ю а… И дерриг а вовшахтоха б1е шо дезахь оцу б1е шарна собар а хила деза цуьнгахь. И бух а боцуш, ц1аьххьа, зама керчанчохь цуьнах нийса а ца кхетий, доцург ду олий а тарлой, х1ума долийча та1аво кхин а охьа, къурд а алийту, ца аьлларг каг а во. Эзар шарал совйолчу заманахь бух а боьттина хьалатаь1на лакхахь цхьанхьа-м вай хьахийна жуьгаттийн къам, йийцарийна юьйцуш ю тахана церан пачхьалкх, цуьнан политика. Мацах шен хилла ц1е ю цуьнан тахана – Израиль…\nХ1ара къамел кхечу маттахь деш хилча терминологи олург шуьйро-о хила тарлора кхуьнан, вайн маттахь и башха яьржина ца хиларна, муьлхха а кхеташ хилийтархьама и юкъа ца изо г1ерта кхузахь. Х1ара долош а хаьара и чолхенаш хир юй, делахь а, шен къомаца ден къамел оцу къоман маттахь хилаза ца долу. Институташ, университеташ яьхна, и терминаш ца хаьахь а, кхетар ду аьлла хета къам, шега х1ун ала г1ерта. Масех термин а 1амайой, тхо хьунехдинарш-минехдинарш ду бохучаьрга дац х1ара, цара и «терминаш» а юьйций, шайна тарделларг кхочушдан ара а доккхий, юха и галдаьлча, д1аса а лелхий, юьхь1аьржа х1отточу къоме ду, хьуо ле ма дайта, ловза ма дайта, хьан-хьанна т1аьхьа ма х1итта, хи т1е верта тесна ламаз дан хьуо кхайкхича, оцу «джама1ате» а ца хьодуш, хьайн уьстаг1ан кхакхан т1ехь, газана ц1окий т1ехь ламаз а деш, суьлхьа а доккхуш ц1ахь 1е, дукхадахарг, ала. Олуш ду вайн: «Ала йо1е, хаза несе», – цунний дайна, х1ара оцу нахана хезча а дика хир ду. Шен къам хазчу къамелах 1ехалой а хууш, цунна хабарш а дуьйцуш, цуьнан лозучунна т1е туьха а туьйсуш, кийрахь цуьнах дог лазар а, къахетар а доцуш нах совбоьвлла зама ю х1ара. Цаьрга ладийг1ар, церан собранешка ихар, царна т1аьхьа шен бераш х1ийттайтар ю къоман дакъазалла, ша шена эшам бар, шена дола ца дар. «Хьуо т1аьхьах1оьттина верриг хир ву хьох хьайх а», – боху Делан элчанан (1.с.в.) дашо, вукха хьадисехь боху: «Нехан дегнаш шена т1едерзорахьама хаза къамел 1амадахь, къематан дийнахь цуьнан фардз а, 1ибадат а къобул дийр дац». Уьш къобал ца дича хуьлург-м хууш ду…\nХьалхо-о дало дагатоссуш юха дицлуш дог1у х1ара цхьа масал, дагатесначура далор вай х1ара. 1932-чу шарахь Шоьнах имам ваьлла Моцу. Цуьнан маса шо хилла ала хаац, амма г1еххьа хеневаьлла стаг хилла иза. Дукха ца дуьйцу цуьнах лаьцна цуьнан болам теллинчара, цхьадерг, ма-дарра ду аьлла, т1елаца шеконе а хета. Шен юьртал арахь х1ун ду а ца хууш, дог ц1ена а волуш, имам валар дагахь а доцуш, халбате хиъна 1ийна г1елвелла аьха си т1е а вахана хилла боху иза. И Далла дукхавезаш стаг ву, и коьртехь хилча эшам хуьлуьйла яц и имам кхайкхо веза аьлла, цхьана 1едалах петоьхна арабоьллачара т1едиллина цунна и имамалла. Вукхо шех х1ун имам хир ву шуна аьлча, ца хуьлахь шаьш хье юккъе топ тухур ю хьуна, бохуш, кхерамаш тийсина бохуш а дуьйцу, чу-ара вала ца вуьтуш, кхеча ярташкара нах а т1етуьйсуш, вала а, вола а меттиг къийина хилла а боху. Цу нахана дуьхьало ян ницкъ а кхачийна, ца ваьллачу денца, т1елаьцна таро ю оцу пекъаро и декхар. Т1елаьцча-м д1акхехьа ма дезий. Д1акхехьа воьлча, ша шех 1ехавелла таро а ю иза…\nОцу г1аттамана юккъехь шаьш х1ун дан деза хууш стаг ца го. Кулакаш бина-бохийна, Советан 1едалца юкъаметтиг йоьхна нах хилла таро ю уьш, цара меттахбаьхна к1еззиг къехой а. 1932 шеран март баттахь масех б1е стаг гулло Бена чуйог1учу Старшкершкан дукъа. Гулбеллачу нахана хьалха имаман гонахьарчу наха маьхьарий детта: “Д1о дукъ т1ера салтий а бойуш, Сесанара больницаш схьа а яьхна, Нажай-юьртара конторех сийна ц1е тосур ю вай! Схьадаха шайн тарраш!” (Х1ун дан бохку х1орш оцу больницех, мича бахьа бохку царна чохь 1охку цамгарша лаьцна нах?!)\nЦул масех де хьалха Старшкершкара мехкадаьтта доккху вышка ларъяча отделенин командир вахана Моцу волчу, талмажалла дан шеца оцу вышканан мастеран помощник волу нохчо а вуьгуш. “Шу х1аллакхила хьаьхна ду, шуьга советан 1едал а дохалур дац, хьо цхьана наха тилкхазавеккхина, цара хьоьга нахана зулам даккхийтур ду. Хьайга и 1едал дохалур ду-дац хьажа Грозный г1о. Со, хьо юхаверззалц, хьан накъосташца вуьсур ву, хьо д1аса вига цхьа салти а лур ву ас, Советан 1едалан ницкъ цхьана Грознехь мел бу гур хьуна. Хьажалахь бохалур буй хьайга и ницкъ”, – аьлла цуо Моцига. И хьехар т1е ца лоцуш: “Цкъа д1авохуьйту хьо, кхин хьуо б1аьрга ма гайталахь. Кхин кхунна хьалха валий хьуо а ма воьллахь”, – аьлла жоп делла талмаж хилла ваханче…\nЦул т1аьхьа шен вышканна гонаха окопаш яьхийтина оцу командиро, цхьа салти пулуметаца цуьнан буьххье а хаийна. Моций «б1о» шоллог1ачу дийнахь, оцу вышканна т1елетта, амма салтечо пулемётаца дукха охьабаьхкина уьш, шовзткъа сов стаг вийна олу цигахь. Т1аьххьа а, цхьана г1аттахочо, охьа а кхетта, ша вийна моьттийтуш меттах ца хьовш а 1ийна, бухара хьалатоьхна вийна и салти. Юха, Сесанан даккъашкахула Нажайн-юьртара «контор» а ягош, 1едалан эскар хьала ца даийта, Г1ачалкхе дахана аьчкан некъ лиэ1а лахенга хьоьвдда г1аттамхой. Цхьана веданхочо хеттина боху Моцийга: «Делахь, Моцу ларор дуй-те вай, толам хир буй-те кхуьнах?» – « И д1огара ламьнаш гой хьуна? Уьш схьататтийта а йиш йолуш ду-кх вай, цхьа до1а дичахьана!» – жоп делла бохура Моцус…\nЛамьнаш шаьш доллчохь дисина, х1орш нисса эскарна т1енисбелла. Эццахь, вуьйриг-вуьйш, лоцург-лоцуш, Моцуй, цуьнан накъостий д1асабаржийна. – «До1а де, Моцу!» – мохьбетта бохура веданхочо… «Хьуо ведча волий хьажа чехкка!» – дуьхьал бетта бохура Моцас…\nИ х1ума бахьана долуш Нажай-юьртан а, Веданан а к1ошташкара 9 эзар стаг лаьцна х1етахь ГПУ-н эскадронаша. Кхеташ ду уьш, дукхахберш, бехк а, гунахь а доцуш нах хилар.\n5 эзар т1епаза вайна царах, вуьш цхьацца хенаш а яьхна юха бирзина…\nКоьртахь галий а дуьллина д1авигна Моцу. Д1акхаьчча, кортара галий д1адеккхича, буса г1алахь летта чиркхаш гича, хеттина боху цуо: «Цхьана х1усамчохь латийна дуй и чиркхаш?» (!)…\nЦхьана тобано тилийна и, дика могуш а воцу, стаг. Иза а, шаьш а х1аллакбина цара, дукха адам х1аллакдайтина. Дика ца даьлла цу х1уманах, я доллошехь долийла а яц иштта долийначух. Эзарза ала а, долуш дац тобанера дика…\nАлаза диси лакхахь и Моций г1аттам, Моцийна а я дукхахболчу цуьнах имам винчарна а х1ун ду а ца хууш, арахьара чу еана «план-провокаци» хиллачух тера хетар. Мехкадаьтта доккхучу вышканашкахь болх беш, сом-ком доккхуш болу Старшкершкара нах а хилла оцу х1уманна реза боцуш, дукха 1еламнах, баккхийнах арабевлла а хилла адаме и зулуме дер долуш х1ума ду, цу улле ма г1о олуш. Баха а ца бахана дукхахберш, амма ца бахханашехь эзарнаш д1алецна… Цул т1аьхьа дукха нахана юкъа ваьсаш яьхкана, шайн нах х1аллакбайтина аш бохуш, девнаш хилла… и девнаш-м хьеха а ца дар вай. Цул т1аьхьа,Моцийна уггар уллехь хиллачех, цхьаберш 1едало леккхарчу белхашка х1ийттина бохуш а дуьйцу. Ойла ян х1ума ду вайна иза а…\nКхузара, иттехь шеран г1улч тесна, 1942-чу шаре довлу вай… Фашистийн Германи т1е а летта, луьра т1омбеш ю СССР. Г1аьзот а доьхкуш т1ам т1е оьху эзарнаш нохчий, цхьаберш пачхьалкхо кхайкхуьй, хийла а шен лаамца (добровольно) а, ткъе итт эзар хилла ца 1а уьш. Исс б1е сов фашист х1аллаквина х1етахь пулеметчика Нурадилов Ханпашас… легенда хилла вуьйцуш ву иза, иллеш ду цуьнах дохуш, йоьллучу армена шех масал хилла ву, иштта хьуьнар гайтина меттиг яц, итттанаш пачхьалкхаш, къаьмнаш чулоцуш, дуьненчохь уггар боккха хиллачу т1амехь. Йоллучу армехь а г1арабевлла бу 1942-чу шарахь танкист Маташ Мазаев… Снайпер Идрисов… кхо б1е сов фашист охьавиллина цуо… Хаважбаудин Магомедмирзоев – кхо б1е гергга цуо а виллина, Махьмуд Амаевс 277 виллина, тульский оружейный заводехь цуьнан ц1е т1е а язъеш топ йина цунна… Чечено-ингушский кавелирийский полк ю т1омбеш, нохчо Мовлид Висаитов ву цуьнан командир… командир батальона ву Ибрайхан Бейбулатов, цуьнан кхо ваша а ву цу т1амехь… тахана а волуш волу Советски Союзан герой Дачаев Хансолта ву, кхано т1ом д1абоьрзуш, Рейхстаган буьххье байракх йоьг1на Исмаилов ву… масане ву уьш… хийла воьжна царах йийцарийна юьйцучу Брестех мостаг1чунна и д1а ца луш, къар ца луш… Шайн къоман яхь гойтуш, махкана юьхьк1ола еш бу и х1айтъаьлла к1ентий. Оццу юккъехь, советан 1едал духуш ду, Гитлер тоьлла вог1у олий, Шуьйтан к1оштахь дукхахберш обаргбевлла нах вовшах а кхетий, цхьацца шайн хьаштош йолу нах юкъа а озош, цхьа сонталла йолайо. Советан 1едалца юкъаметтиг галъяьлла нах бу уьш. Бехк боцуш т1едеана а хир ду цхьаболчарна шайн обаргалла, хийла бехк а, гунахь а воцург дакъазавеккхина зама ю иза, боккха бала а бу и т1ебеанчунна, амма, къоман лаам кхочуш бо аьлла х1ума дац оцу наха айдинарг, ца диллина къомо царна т1е ишттаниг дар, бац уьш цуо билгалабаьхна, хаьржина, шена хьалхабовла кхайкхина, дац къам царна т1аьхьах1оьттина. Къоман, хила тарлучу т1аьхьенан ойла, фашисташна дуьхьал т1омбеш волчу хийла эзар нохчочун ойла йина ца боьвлла уьш ара. Церан «политика» шайна тарделларг ю, шаьш 1ехаделларг я шаьш кхечара 1ехийнарг. Оцу муьрехь дуьненчохь х1оьттина хьал оза политически терза долуш ца го уьш, генара х1ума гуш дац церан политически б1аьрса, шайн сонталло галбаьхна а хаац я цхьана кхечара ловзош бу а хаац. Гитлер тоьлаш ву, Кавказ немцоша д1алоцуш ю, Осетехь немцоша, шайгахьа болу х1ирий хьалха а бохуш, 1едал х1оттийна, г1ебартойн махкахь иштта хьал ду, шен хенна дан деззарг динарш вайн махкахь а 1едале х1иттор бу аьлла кортош хьаьвзина а хаац, дукха сурташ х1уьтту церан белхан ойла еш. 1алашонаш мухха хиллехь а, дика дац цара динарг. Нохчий парг1ат баха арабоьвлла бу ткъа дуьненна а г1арабоьвлла расисташ болу фашисташ? Ца девзаш хилла и х1ума долийчарна шайн къам, цуьнан амал? Кавказ немцоша яьккхича, царна к1ел бахана 1ийр бара нохчий? Оцу т1амехь шайн эгначо к1ентий ч1ир ца оьцуш 1ийр бара? Цхьа а бух ца хиларе терра, т1аьхье вон йолуш дирзина и х1ума. Ишттанаш буй а хууш, кемант1ера чу герз кхуьйсуш хилла фашисташа. И «бесплатни совг1ат» схьалахьош хилла цхьаболчара, деа, немцошца бала болуш а цахилла уьш, и немцой махка чу баьхкича, царна т1е тухур дарий а хаьа вайна цара и герз, амма оцу доллучун ойла ца яр го кхузахь… цхьана провокацин буйна бахар…\nИ сонталла йинарш х1аллакбина. Маса хилла уьш? Боцурш т1ебетташ х1иттийначу отчеташ т1ехь а бац уьш цхьана ламанан жимчу юьртан бахархойлла а, ткъа т1амт1е бахана эзарнаш бу вайн. Ишттачу хиламийн мах нийса хадош хила беза, ойла ян еза тахана оцу наха бинарг боккхаболх хетачара а…\nИшта а вайна т1е х1ун кхуллур ца хууш бохкучарна и шайн сонталла доллучу къомана т1ейилла бахьана далар бен к1ад а дац цара дина, кхузткъа шо даьлча а бан битана т1ехбеттамаш боцурш…\nКхузахь цхьанна дагатосур, вайн цхьа а бехк бац, вай ду гуттар хьийзош, и «самобичеванеш» дукха йо х1окху йозанехь аьлла. Кхузахь «вайн бехк», вай НКВДана хьалха бехке ду, бехказадовла деза бохург дац, «искупить вину» а дац, амма цхьа «самобичевани» ю кхузахь – НКВДана хьалха мухха делахь а, ваьшна хьалха бехке ду вай – вешан х1ума лело ца хаарна т1ехь. Юха а, цхьа исторически хилам беача, цунна лун жоп вайн цхьаъ ца хилар бу и бехк, цхьанхьа, яр санна, цхьа тоба йолий, вукхазахьа важа йолий, цара вайн ц1арах къамелаш дар, х1уманаш лелор, вайн векалаш ду шаьш боху сурт х1иттор, иштта ца нисдалийта, халххе охьабиллина вайн г1ирс ца хилар – юха а – вайн ваьшна дола ца дар. Ца дича – ткъех стага цхьа тас харцадо – цу чуьра модаш, диларш эзарнашна т1ейоьгу. И хаа хууш, чуьйхьа – ваьшца, арахьа – нахаца беш болх ца хуьлу вайн. Ишттачохь хила дезарг ойлайина, яздина охьадиллина дац, и ца хиларо эшам бо, вай ваьшна беш эшам бу иза, ма-дарра аьлча, тешнабехк бу, белахь – вешан бехк бу иза, вайн ледарло, вайн политика, тактика, стратеги олурш ца хилар, вайна лела ца хаар, бехк бу вайна юкъерчу цхьаболчара вайх, и таса г1ертачарна, м1аралата, мискъала зарратал а, бахьана далийтар, ваьшна лелочу мекарлонашна саццаза дуьхьал болх беш «интеллектуаьлни система» ца хилар. Вай, оцу системан метта, масех стага, 1ай-вай олий, г1овг1а а йоккхий, Москва шиъ-кхоъ «петици» а язйой дуьжуьйту, х1ума чекхдаккха карах ца долу, суьдехь къовса дог ца дог1у. Советан 1едал а долуш, роман язйинера Николай Горбачев бохучу цхьана… цуьнах яздархо ала мотт а карчац. Цу т1ехь дуьйцура, нохчий бара-тов Ачхой-Мартанехь Гитлерна совг1атана кечйина говр луш. Ачхой-Мартан мичахь ю, немцой мичахь бу! Вай суьде а ца велира и «товарищ», эцца «буря в стакане» олу г1овг1а а йина дижийтира. Айса цуьнах лаьцна вукха Горбачевга, Михаил Сергеевиче, бакъ дац цуо дуьйцург аьлла, телеграмма яхьийтича, айса цхьа доккха х1ума, боккха т1ом бина хеташ чувизира х1ара дуьйцу со а. Ца дижийтинехь, цуьнга жоп дехнехь, хьагойтал айхьа дуьйцучун бух аьллехь, суьде веллехь, кхечара юх-юха а и «инсинуацеш» олу х1уманаш кхоллур дацара.\nИшттачохь маьхьарий а ца хьоькхуш, лата чу а ца г1ерташ, цивилизованно олучу кепехь леладо наха шайн х1ума, лелоре терра результат а хуьлу церан. Юха а ала, ваьшна чохь а, арахьа а къоман х1ума (интересаш) лардеш беш болх бац вайн. Арахьа и болх беш ца хилча, кхуллу къоманна т1е х1уъу а, яз а до, зорба а туху и чекх а долу, чохь беш ца хилча, чохь эвхьазлонаш, сонталлаш яьржа. Цхьа а х1уттур вац сема йолчу юкъараллехь дагадеъанарг долон а, лелон а. Вайна юкъахь х1унда х1утту цхьа тоба вовшах а кхетий халкъан ц1арах къамелаш дан? «Восстанеш» ийян? Ткъа йийча муха боьрзу церан боламаш, маца муьлха национальни проект чекхъеккхина оцу наха, маца муьлхарчу дикане кхачийна вай? Цхьа г1ишло юй махкахь оцу наха йоьттина? Къомо ша шега дала деза и хаттарш, делча жоп а карор ду: вай сема ца хилча, ваьшна дола деш ца хилча, ма де аьлларг дечуьнга юкъаралло доьхуш жоп ца хилча боьхьа и нах къомаца эвхьазабовла. Ала дашна, имам Шемала вайх лаьцна аьлла боху: «Вониг чу кхосса ор а дац нохчийн, диканиг лекхаваккха лам а бац». Вайна цуо ваьшна цхьа диканиг аьлла хетахь а, шайна дола деш бац бохург ду иза а. «Общественный контроль» олург хила еза юкъараллехь. Къамел иштта деш хийланна а дезар дац, х1ара харцахьадаккха, харц тида а г1оьртар бу. Делахь, х1унда до х1ара и хуъушехь? Самукъадолуш ца до, сайна а ца дезаш, хийла меттахь вас хуьлуш до, со а ву, х1ара ца дезон дерг воллу нохчо, мухха делахь а, вайна оьшуш хета х1ара, вайн жимма б1аьргбеллалур бацара-те, самадоьвр дацар-те, ларлур дацара-те, вайн т1аьхьенна цхьа дарс хир дацара-те кхуьнах бохуш до, х1ара тидаме оьцу дерш хиларе са а туьйсу.\nМотт-йоза суначул совделларш дуккха а бу вайн, ца хууш 1ац хийла а и х1уманаш, уьш а хьахийна, цхьаболчу нехан бага ца баха 1а. Иштта ца хилча, асчул чулацамен а, к1орге а, говза а дийр дара х1ара къамел цара. Х1инца суна хеттарг а хеташ, массийтта деш хила а тарло. Цхьана аг1ор диллича, сайгара деш а ца хета х1ара – хийла-хийлангара сайна схьа а хезна юха деш ду, ма-дарра аьлча. Ван-м со а вац оцу багавахарх ца озалуш, баркаллига догдахийла ца хиларх а кхета, амма, юх-юха эзарнаш «градийн» бага оьхачул вайн вешан бага цхьаъ… шиъ…. кхоъ вахар са йолуш хета. Беза мохь бу синна цхьана стеган не1алт т1еэца а, шех нехан безам баккхар а ду иза. Ишттачу къамело хийланниг а дохьу и дечунна, уггар хьалха г1овг1ане волу х1ара массарначул а сов шена оьшург. Бакъ дайна олу тахана кху дуьненчохь, делахь, вайна юккъехь а дайна иза, амма вай вешан бакъ лаха деза, нохчий ду бохуш кху дуьненчохь ваьшна кхид1а а хила лаьахь, лехча – карор ду вайна иза, ваьш охьадожийна, ваьш хьаьшна вешан когаш к1ел карор ду. Дела лоьхучунна – Дела карор ву, зулам лоьхучунна – зулам карор ду, боху цхьана туркойн кицано, зеделларг ду оцу кицанца. Далла т1ебиллина хила беза вешан болх, амма ваьш, т1етаь11ина и болх беш хила деза. «Эмкал хьалха д1а а ехкий, т1аккха билла болх Далла т1е», – аьлла вайн элчано (1.с.в.). И ваьш Далла т1е биллина болх кхочуш беш хьоьгуш къа хила деза бохург ду иза, эмкал хецна д1а а яхийтина, Дела кара ели хьо бохург, ша цуьнга хьажа малоъяр ду. Аллах1-Дела, дуьне а, 1алам а, х1ор инаса а кхоьллинарг ву. Хьуо а, хьайн дехни а, дика мел дерг а, шеца долу г1иллакх а айхьа ларде боху цуо. Хьо и лардеш хуьлахь, ша г1о дийр ду хьуна, ша ларвийр ву хьо, гуттар а хьоьца хир ву ша а боху. Вуьшта аьлча, шен дехни делахь, царна доладеш хила веза церан да, уьш дукха делахь 1у лаца а веза царна…\nАтта-м ваьш хесто дара, амма, вай ваьш хеста мел до - жимлуш дог1у вай. Ойла йойту ишттачо. Нахаца йолчу йохьана, ала дог1учохь а, сайн къоман цхьана стагана а бохаме хиндерг аьр дац олий айса суо сацош а хилла со сайн йозанашкахь, цхьадолчунна дагахьбаллам а бу иза тахана, цхьана халчу киртигехь ду-кх иза аьлла, даго и кхоийна 1ийнехь а. Ваьшка ала дезарг шортта ду вайн. Шен къомах дог лозучо, цунна оьшу аьлла хетарг ала деза, юьхьаза хетахь а, шена цуьнах баркалла хир дацахь а, шена а и цадезахь а, тахана вас яр тоьлу цунна кхана зулам хилийтуьчул.\nДжамбул Абай олуш воккха поэт а, философ а, 1елим а хилла казахийн. Цуо шен къоме дина къамелаш дешна ас, инзар а вийлла уьш дошуш: ма тамаш бу-кх иштта юьхьаза, шаьш човхош шайца къамел дина стаг оцу казахашна тахана оццул дукхавезар бохуш. «Со а ма ву казах, – боху цуо. – Беза суна казахаш я ца беза? Ца безахьара уьш, къамел а дийр дацара цаьрца, дуьйцур дацара сайн дагара, вер вацара царах дага, г1ур вацара царна юкъа, бала хир бацара церан г1уллакхашца, хоьттур дацара «х1ун деш ду шу, х1ун ду хуьлуш дерг?», паргг1ат 1ийр вара сайна я юкъара а д1авер вара царна. Уьш шаьш хийцалур бу я айса кхетаме балор бу, нис бийр бу аьлла 1ехавалар а дац соьца, ца хаало сайца оцу синхаамийх цхьа а...»\nШен къомах доглозу шен боху цуо. Иштта къамел вай ваьшна юкъахь деш ца хилча, арахьара чу до иза вайга, дина меттигаш а ю, къиза дина а, х1уммаъ вайх дог а ца лозуш, х1оранна 1аткъам беш, саццаза деш ду иза. Сайн дог массерачул а сов лозу къомана ала г1ертац со, сан санна и лозуш эзарнаш бу, доллу къам а ду ша шена доглозуш. Хьанна а деза шен къам, дуьненчохь мел долчийл тоьлаш а, хаза а хета, цуьнан диканах воккха а воь, вон цуьнах 1оттаделча кийрахь шад а х1утту, цуьнан турпалхой а беза, амма, къомана диканиг ца даьлла нах, уьш мел майра, х1айтъаьлла, доьналла долуш хиллехь а, царах иллеш даьхнехь а, романаш язйинехь а, цара эзар рема ялийнехь а, эзар вийна-веккхинехь а турпалхой а, дозалла а, юьхьк1ола а хетац. Сайн къоман хазаллийна т1ехь, мел жима елахь а, цхьа хьоькх а езаяц, и хьулъян г1ертар а дезадац. Хьаьккхина д1аяккха еза аьлла хета, орам тасале, мекха хилла дег1е, кийра, даге яржале…\nШи ойла хуьлу адамана чохь: коьртаниггий, деганиггий. Хийлазза нисло коьрто ен ойла даго т1е ца лоцуш. И ойла шийла ю – дерг ду, доцург – дац, к1айниг – к1айн, 1аьржаниг – 1аьржа. Деган ойла гуттар а бос керчаш хуьлу, цуьнца озабезамаш, лаамаш, шен йовхо ю, хила луург хилладаьлла хетар, доцург ду аьлла синхаам кхоллабалар, цуьнах самукъадалар, 1ехавалар, цхьана ховхачу дахкаро техкавар ду…\nВай, вешан алссамчу терехьехь, деган ойланца дехачух тера ду. Х1уманан ойла коьртацачул дагца совъеш т1е лоцу вай хилларг, томехь дерг – шовкъаца, доцург – халахетарца. Х1ара зеделларг ду, юха ишттаниг ца хилийта хаа ду олий биллац и хилам иэсе, кийрахь дегабааман шад бой къовлу. Исторически хиламан ойла дагца ечо, цуьнан шен самукъадолучух илли доккху, ца долург ойланера юьстахтотту. Оццу х1уманан ойла коьртаца ечо, кхана оьшун долу маь1на доккху цуьнах. Ша-шена сингаттам бу кортий, доггий бертахь доцу адам… къам а…\nДукхазза олуш а, яздеш а лела вайна юкъахь: «Х1ара бохамаш х1ор 50 шо мел долу 1иттало-кх вайх» бохург. Амма, и бохамаш вай ойла коьртаца ца еш дагца яро-м ца кхоьхьу-те, вай и бохам бан а беана т1ех1отталц 1ар дуй-те аьлча, дезадац, иштта аьллачунна тилла ц1е а карайо. Дахаро х1ун боху? Коьрте ладог1а боху даге. Фольклор, вай цхьанхьа ма-аллара, х1ор къоман а ю, амма, цуьнах таханлерчу дахаран «конституци» йина дехаш (мелла а делахь а), к1езиг къаьмнаш ду, долчийн дахар башха эх1 аьлла а гац. Аьлла вай, мифилогеш хаза хуьлу, шортта синхаамаш а дагна хьаам а бу цаьрца, гуттар а ду адаман синхаамехь деханарг долчул мерза а, хаза а, амма, цхьа а ваха лур вац шина исторехь, шина заманахь. Юха а, хилларг, дайшкара йисина хазна яйа, йиц е бохург дац иза, и ларъян еза, амма оцу хазница бозабелла хьаса дагахь шен тоххарехь хаьддашехь оцу х1уманаш т1ехь спекуляцеш олурш лелочийх ларлуш хила деза ала г1ерта вай, юхахьоьжуш, церан туьйранашка ладог1а а волий, таханлерчу шерачу асфальта т1ехь охьа а кхетий, хьайн юьхь 1арж ма е, ирча ма яккха бохург ала а. Вешан къоман хазнех - г1иллакхех лаьцна-м, кхечахь аьр вай, уьш ваьшна оьшуш хиларх а, уьш дайча ваьш дайна дуй хаа дезарх а…\nВайн исторехь хьахош стаг ву Муса Кундухов, бусулбачу х1ирийх хилла иза, паччахьан инарла а волуш. Таханлерчу маттахь аьлча, 1865-чу шарахь нохчашна Турце кхалха проект х1оттийнарг ву иза. И проект ша х1унда х1оттийра дуьйцу цуо шен цхьана йозанехь. Цхьаъий аххий миллион хилла нохчий б1ей ткъех эзар т1е а кхачийна имам Шемалан т1ом д1абирзича, паччахьан 1едало дукха латта д1а а даьккхина, холчу х1оттийначара юха а цхьа болам а г1аттийна уьш бисинарш а х1аллакхиларна кхоьруш дира ша и боху цуо. Цхьана хенахь, и цуо динарг ца дезийна, цунна резавоцуш х1ума яздина а ву со. Т1аьхьо-о, оцу заманан а, хиламийн а ойланаш еш а, цуо ша язйдинарг дешча а кхийтира со цуьнах, айса цунна аьллачунна дохко а велира. Инарлан дарж а, шен шортта латта а, бахам а тесна ша а нохчашца Туркойн махка д1а кхелхина иза…\nЦуо дина цхьа х1ума дагадеана хьахавели кхузахь и Кундухов. Х1ирийн округе (шен къоман махкахь) хьаьким х1оттийна иза. Шен болх д1аболлошехь, яздина охьадиллина цуо доллу х1ирашна дахарех новкъарло ен, 1адат-г1иллакх ду бохуш лелон сов х1уманаш, ткъей пхиъ дара моьтту суна уьш. Цхьадерш вайна юккъехь а ду уьш, деа оьшуш а доцуш. Боккъал г1иллакхаш а дац уьш, цхьаммо дола а дой, вукхара цул т1аьхьа ца биса олий лелош ду. Масала, барамал сов тамбалар-баккхар, т1ехъяьккхина хаьржнаш еш ловзарш дар, цхьаммо эцнера бохуш, ца хилча а мега х1уманаш йийяш, эрна ахчанаш дайар… кхин масане ду ишттанаш вайна юкъа даьржина а, «нехан санна», «наха санна» бохуш коча доьхкина. Цхьана аг1ор яхь бохучуьнца дог1уш а хета уьш, ян сонталлаш ю, маццахехь вайн Мехкан кхело дихкина а хилла и х1уманаш. Хьо мила ву, х1унда веана ву, шего хеттича, ша шун г1иллакхаш тодан веана ву, аьлла жопделла, боху (1. с. в.) вайн элчано…\n(Тхан юьртарчу казахашна юкъахь баьхначу Сайд-Ахмадаг1ара самар эцнера, шайн марз а белла, цунна чохь ца деккхинарг чай ца хеташ болчу. Цара а эцна аьлла, эвлахь мел волчо йийцира и самараш. Сайд-Ахьмаддий, цуьнан х1усамнана Пих1ай (Дала гечдойла цу шинна) дуьхь-духьал а хоий, казахийн мотт а буьйцуш, шайн самаре 1а а еттийтуш, чай моьлуш хуьлура, вукхеран самараш, куьцана баьрчче х1иттийна лаьттара, т1е ченаш а ехкина. Цхьана ткъех шарахь иштта латта а йина д1акхиссира уьш, Сайд-Ахьмадаг1ераниг церан к1ентан к1енташкахь а шен болх беш ю…)\nШен къомана дог лозуш а, цунна новкъа х1ун ду, цунна х1ун оьшу хууш стаг хилар го и Кундухов. Беркат даьлла цуьнах шен къомана. Т1аьхьо-о Нохчийн округан хьаьким а х1оттийна и Кундухов, вон а цахилла иза вайн къомаца. Д1а ма валахьара бохуш дехарш а дина цуьнга нохчаша, х1ор а доьзалера цхьацца аманат лур вара шаьш шайна т1ехь и витург а баьхна…\nТахана «дайн г1иллакхаш», «вайн дай къонахой хилла» боху къамелаш дукха до, и г1иллакхаш шайн «болх беш» дукха ца гахь а. Дай-м – къонах верг – къонах а, воцург – воцуш а, сонтаниг – сонта а хилла…\nЦхьана а хенахь сов хилла бац адамна юкъахь хьекъал дерш, амма къоьлла цахилла сонтачийн, тахана а хийцаделла х1ума дац оцу хьолан, ца хиларе хьаьжжина, йоллучу адамаллан а проблемаш де-дийнехь т1ееттало, шортта болчу сонтачара к1еззиг болчаьрга ла ца дог1аран т1аьхье хир ю иза. Хьекъал долчийн, х1уманан ойла еш хиларе терра, «къонах» боху кхетам узун терза шайниг хилла, сонтачийн терзан т1ехь, шайл а сонта верг къонах а, турпалхо а хилла, майра а, б1о ца къажош х1уъу а дийр долуш хилчахьана. И сонталлий, къонахаллий олу шиъ цхьана ца дарна, «турпалхой» де-дийнехь совбуьйлу вайн, къам де-дийнехь жимлуш дог1у…\nЦхьана аг1ор-м самукъена а хуьлу и х1уманан ойла ца еш веха хан, амма цунна т1ейог1уча хено дохковоккху и ца ярна, хат1доццучохь а нисло ишттарниг, къаьхьонца а нисло, хьуна хьайна а ца лаьа и т1елаца, амма вала меттиг йитац цуо, 1орадохий охьадохку хьуна моьттинарш, тарделларш, хьо 1ехавелларш. Дахаран шогалле т1е хьайн юьхь-марш етта йолийча, к1ац хуьлий бужу мацах хьан дагчохь хьийзийна бовха дашон х1ур. Дика а, хаза а х1ума ю жималла, къоналла. Амма, т1еластийна шелта санна, кхераме ю шен декхар, жоьпалла, шен къоман сий лардар шена т1ехь дуй ца хуун, х1оранна шена стенна елла ца хуун къоналла. Яйна ю, гуттаренна ю ша моьттаделла къоналла, кхана шен де эшон долчу къаналлийна бух кечбан ша еллий, д1абаханчу дайшна юьхьк1ола я юьхь1аьржо ша юй ца хуург. Дагах дуьйлучу гилгашца йолу иза хиндолче новкъа, ша-шаха хьош санна хета оцу некъо, амма, гена вигац гилгаша, дахаро дуьххьара голатуххучохь, х1инца х1ун дан деза аьлла хаттар х1уттушехь, дов уьш, т1аккха кхета хьуо цара левина вуьгуш хиларх, айхьа царах самукъадуьйлуш тергал ца бинчу коьрте хатта деза и «х1инца х1ун дан деза?». Гилгаша новкъа а ваьккхина, коьрто халла ц1акхачийначуннна зеделлерг ду вай олуш долу: «Воьдуш йинарг ойла яц, вог1уш йинарг бен». Гилгаш кест-кеста дуьйлуш а, юха «к1амдардеш» дукха хан йовш а дог1уш хета вай, кхераме а хета иштта некъ бар, дуьнечуьра а вай дарна кхераме…\nЗама керчачохь, цуо ног тухучохь сихдаларой, бартэг1арой, вешан г1иллакхерадовларой, дукхазза нацкъара кхехьна вай. Ца дуьту историс адам, лаахь а, ца лаахь а, шен ойла ца йича, вай а дуьтур дац, шеца сонтаваьлларг юьхь1аьржа х1оттоза ца 1а иза. Амма, историна а, нахана а хьалха юьхь1аьржах1оттан юьхь хила еза. «Йоцчунна т1ера ворх1анга ца яккхаъелла хеча», олуш ду вайн, и юхь йолчун – ю, йоцчун – яц. И йоцург юьхь1аьржах1отталур вац мел дийцарх а, амма, юьхь йолчунна х1ума дагадаийтуш хила деза, цундела хьехадо вай и х1уманаш, кхана т1екхуьун йолчу вешан т1ахьенна хаза а хьехадо, хьайн декхар, хьайн жоьпалла хууш хилалахь, дукха яхарг, бохуш дехарш а до вай оцу т1аьхьене. Юх-юха карладаккха диц ца далийта, олуш хилла, боху, дуьненна а вевзачу Чингисхана а.\nВаьш нацкъара кхехьаран масалш дукха ду вайн. Йийца лаьцначу замане юхахьаьжча, вог1уш цхьа чамда-балетка а яхьаш веана «губернатор», бисттелц товарный эшалон а юттий, Грознера д1авоьду. Вайна г1енах а ца гина хьал х1утту – нохчи ву республикан коьртехь! Кхочуш хилла: «нехан санна, вешаниг велар-кх вайн Первый а», – бохуш сатийсинарг. Коьртехь – нохчи, министраш – нохчий, директорш – нохчий! Цу т1е, Москвахь, силахьчу пачхьалкхан президент д1аваьлча, шоллаг1ниг – нохчи! (Хьалхарниг ву ала а мегар ду иза – президент, дукхахйолчу ханна, даржехь воьжана хилча). Министр нефтяной промышленности – нохчи! Председатель комитета законодательства и правопорядка Верховного Совета – нохчи! Ворошиловн хиллачу кабинетехь хиъна… нохчи! Брежневн квартира – нохчичунна! Цхьана кхечанхьа а – нохчи, вукхузахьа а – нохчи. Советан 1едало кхузткъе масех шарахь цхьана нохчочунна ца делла инарлан дарж а – нохчичунна! Б1аьрг ма хила олург хилла д1ах1оьттина г1уллакх. Цхьаберш баккхийбеш саг1анаш дохуш, мовладаш ешийтуш, вуьш, х1ара Делера ду-те я жиний болх бу-те бохуш, хаттаршка оьгуш, кхин вуьш оцу шайн махкахойн нисбеллачу аьттонехь хаьгна, б1аьрга ц1ий хьийзаш бу…\nСелхана-стомара, Делан къинхетамца, Сибарера ц1а бирзинчарна, ишттачу хьоло, и Сибаре а, ц1абирзича хилларг а дицдолуьйту. И диц ца деллехь, шаьш дуьйцучу дайн г1иллакхехь леллехь, къомана г1айг1ане хиллехь, оцу даржашка нисбеллачара, вовшах а кхетта, х1ара х1оьттинарг боккха тамаш, боккха аьтто бу, х1инца д1абаханчу «пурстопашца» яхь хила еза вайн – вайга къоман г1уллакх д1а ца кхехьалахь кхаьрдар бу уьш вайх, – ала дезара. Аьллехь, вешан юьхь, къоман юьхь ларъян, ваьшна юкъахь бартлатто беза бохучу т1ехь совцабеллехь, вайн истори кхечу аг1ор яха тарлора. Цаьрга и ца ала делира, ца совцабелира шайга шаьш, ца х1оьттира цхьаъ вукхунна г1ортор хилла – шайн а, вайн а дакъазалла, 1едал къийса буьйлира, селхана х1оттийнарг тахана д1аваккха, шайн-шайн тобанаш вовшахъетта буьйлира. Шортта бу, муьлххачу а тобанах кхета, дарбелла, оьг1азбахана, сийна ц1е ялахьара кхуьнах, «нам терять нечего» бохурш, царах вовшахъетта и тобанаш. Селхана тхан элий цахилла, вождаш цахилла баьхнарш, тайпанийн съездаш д1акхоьхьуш, шаьш баьччанаш-вождаш хоьржуьйтуш бохку. Къам – тукхамашка, тукхамаш – тайпанашка, тайпанаш – некъешка доькъуш ду, юьрт луларчу юьртаца доза къуьйсуш ю, латтанаш къуьйсуш ду, бусулбанаш вирдашка къеста, вирдашца балабоцурш шайн партеш йохкуш бохку. Цара массара д1асаийзош ду халкъ. 1аьржа бода хилла кхерста хьаг1, карзахъяьлла сутаралла сийса гонах. Вайн веччанна ма го х1ара! Вай х1ун леладо? Мича доьлху? Мича кхача дохку? – бохуш а хеза. Охьаваккха! – олий, чуозаво трибунера ишттаниг. Ойла йийраш 1адабо, ох1ла боцчара ечу куьйлано. Х1ораммо а ша ша ву боху къоман г1уллакх шен белш т1е эцнарг. Кхоьссина-а аьлча, иштта хьал дара х1оьттинарг. Т1екхиъначу кегийрхошна ца гинехь а, церан дайшна-наношна дага ца дайла яц и хьал.\nТкъа мичахь ю, дакъаза ма яларг, вай йийцина «бюро», «къоман диспетчерский пункт», ишттачохь цунна некъ гайта дезарг, къоман хиндерг гун «турмал» – интеллигенци? Шен болх беш яц аьр вай, цхьа кхиниг а аьлла вас ца ян. Мичахь ду, дийцарина дийцина, дайн г1иллакхаш? Багахь – ду, кийрара – иэгна, сутараллин махо лоькхуш ду дассаделла кийранаш…\nЮха а: х1ун ду къуьйсург? 1едал ду – цуьнца «берцан буьртигах» катоха болу аьтто бу. Оцу к1урк1аманехь вовшахъетталуш ю Нохчийчоь Россих къаста еза боху тоба а, бакъдерг аьлча, т1аьхьо-о доладо цара и къамелаш. Тайп-тайпана нах бу оцу тобане бетталурш. Даггара берш а хир бу, дукхахберш оцу хабарийн дорцан муьрехь 1едале а кхаьчна катоха, ериг яккха хьийзачух тера а ду (т1аьхьо-о ч1аг1 а до цара и тера хилар). Цкъачунна иза дагахь ду, ткъа багахь – массо а къомана хьаьддий-веддий. Когаирах1оьттичахьана и болх беш хилла шаьш а боху цхьаболчара, хьалха и болх беш цхьанна а шаьш ца гинехь а. Б1ешерашкахь бакъо йоцуш, Сибаре кхуьйллуш, колхозе лоьхкуш, Казахстане дохош лелийначу, цхьа диканиг хир ду аьлча, 1ехадала кхийчча долчу, къомана-м томехь а хета цхьадолу къамелаш – сатуьйсу дикане. Амма, дуьйцург цхьана таьлсе дерзийча: 1едалехь берш вовшашца даржаш къуьйсуш бу, министр – массо министрийн корта хила, директор – министр хила, завсклад – директор хила, мацах д1аваьккхинарг юхаван г1ерташ, дарже кхачаза висинарг – массарца а къуьйсуш ву. Селхана набахтера араваьллачунна а эпсар, хьаьким хила лаьа. Мох-дарц санна, марса хьийза махкахь карзахалла. Варзапаш етташ бохон бердан т1улг санна, отуш бу адамна юкъара барт, тешам, вовшашца хилла уьйраш, безам, дайшкарадуйна схьадог1у гергарлонаш. Маьхьарший, эвхьазлонашший йийсаре лаьцна мехкан майданаш, урамаш. Юьртахь маьждиг дан меттиг къастош а барт буху – ши маьждиг до. Молла а юьртахь шиъ ву, райкоман секретарь а шиъ, колхозан председатель – шиъ-кхоъ, совхозан директораш – оццул. Селхана атеисташ хиллачара Хьаьжац1абахар къуьйсу, обкоман агитаторш хиллачара эвлаяаш хестабо, Хьаьжац1ера юхабирзинарш кхечу къоман духарш а духий, вайн бухарон холхазан куйнаш т1е чалбанаш а хьерчош тобанех беттало, шаьш Далла ян 1амал а г1алий майданах ца йича чам ца хуьлуш. Х1ор а бохург санна, ша гуо, ша хаза бохуш ву, ша-шега хьоьжуш, ша-шега ладуьйг1уш – шена уллераниг хезаш вац. И хилларг, вай кхузахь хьахийнарг а, хьахоза дисина кхин а ирча дерг а, бакъ хир дац, хуьлийла яц и тайпаниг вайна юкъахь, вайн г1иллакхаца, оьздангаллица, ламастаца дог1уш дац – эр ду ца гинчо. Вай а эр дара, ваьш цуьнга хьежна, иза гина, цуьнга ладийг1ина, цуо дог 1ийжина дацахьара, амма, и лелийначарна и карладахар ца дезалахь а, хилларг а, гинарг а, лелийнарг а ду иза…\n/Т1аьхье хир ю/


(Каир тӀера хьажжина кхуза)\nКъахӀира (Ӏаьр. القاهرة, al-Qāhira — Мисаран коьрта гӀала ю. Бахархой — 8 026 454 лерина 2009 шарахь.\n↑ World Gazetteer. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 8 декабрехь.\nАбуджа • Аддис-Абеба • Аккра • Алжир • Антананариву • Асмэра • Бамако • Банги • Банжул • Бисау • Браззавиль • Бужумбура • Виктори • Виндхук • Габороне • Дакар • Джибути • Джуба • Додома • КъахӀира • Кампала • Кигали • Киншаса • Конакри • Либревиль • Лилонгве • Ломе • Луанда • Лусака • Масеру • Малабо • Мапуту • Мбабане • Могадишо • Монрови • Морони • Найроби • Нджамена • Ниамей • Нуакшот • Порт-Луи • Порто-Ново • При • Претори • Рабат • Сан-Томе • Триполи • Тунис • Уагадугу • Фритаун • Хараре • Хартум • Ямусукро • Яунде\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КъахӀира&oldid=4981009»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 12 май, 00:27.


ХIост тIехь хIара суьрташ ду: турс — юккъехь — эрмалойн къоман сийлалла Арарат лам, цунна боьххьехь Нохьа пайхIамаран кема\n, хIунда аьлчи, эрмалойн ламастаца, хи хьаьддачул тIаьхьа кема сецна Арарат лам тIехь (Библица — Араратан лаьмнашкахь). Турс декъна 4 декъе, оцу декъаша гойту йиъ маьрша эрмалойн паччахьалла тайп-тайпанчу хенера (сахьтан цамзанца): Аршакидийн, Рубенидийн, Арташесидийн, Багратидийн.\nТӀаьххьара хийцам бина 2022, 4 март 11:07


Клуькс — Википеди\nКлуькс (фр. Clux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Лант, ЛонжпьегӀгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Клуькс&oldid=7835893»


Ируаз хӀорд — Википеди\n48°13′ къ. ш. 04°48′ м. д.HGЯOL\nИруаз хӀорд, Ируа́зан хӀорд, Ируа́ хӀорд (фр. L'Iroise, d'Iroise [i.ʁwɑz], [i.ʁwa], брет. an Hirwazh, Kanol Iz) — Атлантикин океанан юкъара хӀорд, иза бу Сен а, Уэссан а гӀайренийн юкъахь, Бретанин йистошкахь. Ируаз хӀордан ду дозанаш къилбаседехьа а, малхбузехьа а Кельтийн хӀордаца, ткъа къилбехьа Бискайн аймаца.\n↑ Warnant Léon. Dictionnaire de la prononciacion française. — Gembroux: Duculot, 1968.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ируаз_хӀорд&oldid=5303541»


ВЛАДИСЛАВ II Ягайло - это... Что такое ВЛАДИСЛАВ II Ягайло?\nВЛАДИСЛАВ II Ягайло это:\nВЛАДИ́СЛАВ II Ягайло, смотри Ягайло (см. ЯГАЙЛО).\nСмотреть что такое "ВЛАДИСЛАВ II Ягайло" в других словарях:\nВЛАДИСЛАВ II ЯГЕЛЛО — см. Ягайло … Советская историческая энциклопедия\nДругие книги по запросу «ВЛАДИСЛАВ II Ягайло» >>


Лон Майло Дюкетт. Двойка Чаш - Колледж Телема 93\nВы здесь: Домашняя страница1 / Библиотека2 / Таро3 / Лон Майло Дюкетт. Двойка Чаш\nЛон Майло Дюкетт. Десятка Жезлов Лон Майло Дюкетт. Тройка Чаш


Хиллари Реттиг. Писать профессионально. Конспект — Сергей Шарпак


Виль-суьгӀ-ГӀетугӀн — Википеди\nВиль-суьгӀ-ГӀетугӀн (фр. Ville-sur-Retourne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.\nДозанашца йу Аннель, БиньикугӀ, КогӀуа, Мениль-Аннель, Мон-Сен-ГӀеми, ПовгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Виль-суьгӀ-ГӀетугӀн&oldid=7820615»


NGC 5176 — Википеди\nNGC 5176, 2MASX J13292494+1146535, MCG+02-34-021, IRAS F13269+1202, PGC 47338, UZC J132925.0+114653, Z 72-90, Z 1326.9+1203, NPM1G +12.0359, LEDA 47338, SDSS J132924.95+114653.3\n7030 километр в секунду\n13ч 29м 24,95с\n+11° 46′ 53,55″\nNGC 5176 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 5176: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 5176.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_5176&oldid=5059853»


Цуьнан корта лозура, ткъа сан дог хIинца лозу » Нийсо-Дагестан\n14.08.2019 78 0 niyso\nХилларг-лелларг йозане даккха хийлазза дагадеъча а, ницкъ ца тоьий юьсу. Дог лазадоху дагалецамаша, куьйгах дахана кIохцал санна, хьаладаккха хала хуьлу иэсехь диснарг... 1990-гIа шераш дара уьш. ХIетахь «Вайнах» радиохь балхахь яра со. «Минуткехь» муфтият хиллачу 9 гIат долчу цIийнехь ненайиша йолчохь Iаш. Юьрта дIасалела таро яцара.\nСоьгахь к1еззиг сом-ком яра. Даггара нийят дина, базара яхара со. Базара аьлча а, цхана бахьане. Дай боцу жIаьлеш тIех а довлийтина, кхача бухкучу могIарехь юург оьцуш, йолаелира со. Дисинчу ахчанах порошок, саба а деара...\n«ЙоI, хьо иштта дIаяхийта йиш яц. Дукха хан ю со йолчу адам даза. Сан хIусаме йогIий хьо? Ас сайн чоь, нах гайти хьуна?!», – са айъаделира цуьнан. Сийна басар хьаькхна тиша неIарехула чоьхьа елира тхойшиъ.\nАвтор: Эльдерханова Зайнап\nЮькъачу хьуьнхахула вогIучу цо дуьхьал нисделла генаш куьйга дIасатоттура… паргIат дIасахьожура… Массо а хIуманан тидам боккхура… Долахочун бIаьрг кхарстабора массо а


Дюбель для газобетона 10х60 (5 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона 5х30 (35 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона 6х32 (30 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона 8х38 (20 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона 8х60 (10 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона нейлон 10х60 (40 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона нейлон 10х60 (6 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона нейлон 14х80 (4 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона нейлон 14х80 (40 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nДюбель для газобетона нейлон 8х55 (7 шт) Дюбель д/газобетона фас.\nАнкер для газобетона PBT 4 (60 шт) нейлон Дюбель д/газобетона фас.\nАнкер для газобетона PBT 6 (60 шт) нейлон Дюбель д/газобетона фас.\nАнкер для газобетона PBT 8 (40 шт) нейлон Дюбель д/газобетона фас.\nАнкер для газобетона PBT10 (20 шт) нейлон Дюбель д/газобетона фас.


Туркойчохь Кавказера мухIажирш лоьцуш бу\nСтамбулехь а, кхечу Туркойчоьнан гIаланашкахь а леца болийна Къилбаседа Кавказера нах. Болчу хаамашца, 22 ву лаьцнарг, царех дукхахберш Оьрсийчоьне дIабала тарло аьлла "Кавказдер" организацин куьйгалхочо Висхаджиев Iелас. Лецначарех гурахь дуьйна совцийнарш туркойн набахтешкахь бу.\nИзмирерчу депортацин куьпахь болчара мацалла кхайкхийна бохуш, даржадо социалан машанашкахь.\nИнтерполехула лоьхучарна экстрадици йина а ца Iаш, неформалан дехаршца дIабоьхурш а Оьрсийчоьне дIало Туркойчоьно аьлла политикан аналитико Сидоров ХIаруна. Хонкаран мухIажиршца йолу политика чIагIлур ю аьлла хета цунна.\nБутт карабеачхьана "Кавказан узел" агенталле Туркойчуьрчу кавказхойн организацешкара хаамаш кхаьчна, мухIажиршлахь кавказхой дIалехьош хиларх.\n"Цхьа дакъа Стамбулехь лаьцна, важа Каяшехир кIоштара бигина, керлачу информацица, Нохчийчуьра цхьаъ лаьцна Iедало, пачхьалкхехь ваха магийна хан тIехъяларца. Ша заьIапхо ву иза, онкологин операци йина а ву коьртана. Оха цунна адвокат лехна", - аьлла, дийцина агенталле Висхаджиев Iелас шоьтадийнахь.\nМухIажирийн гIуллакхкшкахула йолчу миграцин хьаькамашца къамел хилла шайн, шаьш гIуллакх толлур ду, Оьрсийчоьне цхьа а дIа а лур вац аьлла чIагIо йина шайна аьлла "Кавказдер" организацин куьйгалхочо.


ЛеобагӀ — Википеди\nЛеобагӀ (фр. Léobard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.\nДозанашца йу ПегӀиньяк (Ло), НабигӀа, Сент-Обен-де-НабигӀа, Деганьяк, ГугӀдон (Ло), Сальвиак.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЛеобагӀ&oldid=7815729»


Казахские песни для танцев на свадьбе, никахе\nИ ма дара хазчу баьста, байтаьхь зезаг малхо хьоьста. Заза хецна а1ламо. Урам новкъахь йоьдуш, йог1уш, хьа ц1е хьу ю соьга бохаш, лецира со безамо. Лекхачу ломал ойла йолуш. Г1илакх доьнал шеца долаш вайнеха к1ант воьвзина. Дагана еза елла бохаш, шега йаде йола бохаш, цо са корта хьовзира. Д1а йоьда зама, вайга кхойкху безамо. Вай цана даха деза боху кхолламо. Безаман новкъахь вайши сема ца хилахь, хьо са хир вац, со хьа хир яц. Безамо хьоьсташ мялха дюне хизар ду. Хьо са хир ву, хьо са хир ву, со хьа хир ю. Ас дош ло хьуна хьоменаг, хьо тешалахь, хьо тешалахь, соьх тешалахь. Зезаг санна хаза ю со. Тейпана Дишни йо1 ю со. Соьца ваха лур вуй хьо?!.. Хьомениг соьхь ниса кхета, хьо дюнена меха хета. Хазалехь ма 1ехало. Лекхачу ломал ойла йолуш, г1илакх доьнал шеца долуш, к1анта йо1е элира:"хьо йоцуриг Кхи йо1 эшац, хьоьца бе Кхи дахар дезац. Дала декъал вай дойла." Д1а йоьда зама, вайга кхойкху безамо. Вай цана даха деза боху кхолламо. Безаман новкъахь вайши сема ца хилахь, хьо са хир вац, со хьа хир яц. Безамо хьоьсташ мялха дюне хизар ду. Хьо са хир ву, хьо са хир ву, со хьа хир ю. Ас дош ло хьуна хьоменаг, хьо тешалахь, хьо тешалахь, соьх тешалахь И парень девушке сказал:"Ты лишь моя, княгиня, королева звезд дишнинская. Я твой садовник, но ты лишь мой цветок. Лишь мой цветок, любви цветок. Тебя я буду и любить и понимать и жизнь красивую смогу для нас создать. Ты только в этом мне немножко помоги. Мне помоги. Не подведи." -"Тебя люблю я, понимаю и ценю. Свою любовь тебе и жизнь свою дарю. Спасибо милый мой, что ты теперь со мной. Что ты со мной и только мой."\nПокорил ты моё сердце, я сказала "да"\nОсень слёзы проливает Вспоминаю я Как когда-то были рядом вместе ты и я Осень нас с тобой связала свою страсть даря Нежным взглядом попросил ты Полюби меня... Твое сердце умоляло Ну скажи мне да, Взглядов я твоих боялась Ты пленил меня Покорил ты моё сердце я сказала да Вспоминая эти чувства замираю я... Роз шипов ты не боялся и сорвал меня, Исцеляя сладкой речью Ты увёз меня Одурманила наш разум осень навсегда Не забыть нам эту осень, не забыть ни дня Твое сердце умоляло Ну скажи мне да , Взглядов я твоих боялась , Ты пленил меня , Покорил ты моё сердце я сказала да Вспоминая эти чувства замираю я... Говорил ты очень долго … Я тебя искал Что мы созданы быть вместе О такой мечтал Моё счастье-ты родимый, рядом будь всегда И я верю что мы будем вместе навсегда... Твое сердце умоляло Взглядов я твоих боялась Ты пленил меня Покорил ты моё сердце я сказала да Вспоминая эти чувства замираю я..\nВетер дует мне в лицо Волны шепчут мне одно Я гуляю по степи дождь Не спокойная душа Мне тоскливо без тебя Плачет сердце нет тебя, вновь Взглядом тебя, обнимаю Без слов меня, понимаешь Сводишь с ума, я теряюсь Устоять я не могу Взглядом тебя, обнимаю Без слов меня, понимаешь Но устоять я не смогу Я все жду тебя одну И во сне и на яву Всё сильнее тебя люблю, знай Не спокойная душа Мне тоскливо без тебя Плачет сердце нет тебя , вновь Взглядом тебя ,обнимаю Без слов меня, понимаешь Сводишь с ума, я теряюсь Устоять я не могу Взглядом тебя, обнимаю Без слов меня, понимаешь Но устоять я не смогу Ветер дует мне в лицо Волны шепчут мне одно Я гуляю по степи дождь Не спокойная душа Мне тоскливо без тебя Плачет сердце нет тебя, вновь Взглядом тебя, обнимаю Без слов меня, понимаешь Сводишь с ума, я теряюсь Устоять я не могу Взглядом тебя, обнимаю Без слов меня, понимаешь Но устоять я не смогу Взглядом тебя, обнимаю Без слов меня, понимаешь Сводишь с ума, я теряюсь Устоять я не могу Взглядом тебя, обнимаю Без слов меня, понимаешь Но устоять я не смогу.\nДу тахна гIийла байначу безаман аз, БIаьстенах доккхуш дожий ахь даг тIера заз.. Хьоькхура гIийла гуьйренан шийла и мох, Везачух яьлла бохуш и хьерчара сох.. Кхин цхьа де, сирла де, чекхдели даьгна, Сан безам битира ахь хьайха хьаьгна.. ДогIур дац, теша, кхин ирсе де сирла, Юьсар те шога тIулг дагах а хилла.. Юха а гуьйре йоьссира даг чу шийла, ДогIанах доьлхуш сан дог хийла дисира.. Безамца даьгна шел дира бIаьргаш ахь сан, Шовданаш санна легара бIаьрхиш шийла.. Дарба а доцуш, лазамна къурда бина, Деттало дог сан, доцуш делла йа дийна.. Кхолламан йоза ца хилла дешшал говза, Карара дели юьтуш со - ирсе хьоза..\nАс лехна безам\nАхь дуийла дуьне мерза\nСвадебная лезгинка (NEW 2018)


Едревиль-сюр-Ер — Википеди\n▲1062 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЕдревиль-сюр-Ер картан тӀехь\nЕдревиль-сюр-Ер (фр. Heudreville-sur-Eure) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца ю Акиньи, Ailly[d], Каи-сюр-Ер, Ла-Шапель-дю-Буа-де-Фо, Фонтен-Едбур, Ирревиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Едревиль-сюр-Ер&oldid=5161132»


Бочонок для кларнета Buffet Crampon Moening 66 Bb. Купить в интернет магазине.\nБочонок для кларнета Buffet Crampon Moening 66 Bb\n-Бочонок для кларнета Buffet Crampon Moening 66 Bb\nАртикул: 66MM MOEN B


Йо-Хо-Хока! | Описание книги | Онлайн-библиотека\nКниги > Пол Андерсон > Йо-Хо-Хока!\nСкачать Йо-Хо-Хока! в формате: fb2(0.13 MB)


NGC 4336 — Википеди\nNGC 4336, PGC 40231, 2MASX J12232983+1925373, MCG+03-32-020, IRAS F12209+1942, UGC 7462, EVCC 484, SDSS J122329.82+192536.8, IC 3254, Z 1221.0+1943, Z 99-35, UZC J122329.8+192537, CAIRNS J122329.91+192536.7, LEDA 40231\n19,55 мегапарсек, 19,59 мегапарсек\n1031 километр в секунду\n12ч 23м 29,832с\n+19° 25′ 37,31″\nNGC 4336 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4336: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4336.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4336&oldid=5059013»


Шаен — Википеди\n48°33′44″ къ. ш. 0°06′52″ м. д.HGЯOL\nШаен (фр. Chahains) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Сен-СовегӀ-де-КагӀгӀуж, ГӀупегӀгӀу, КагӀгӀуж, Ла-Ланд-де-Гу, Сент-Елье-ле-Буа, Сен-МагӀтен-де-Ланд.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шаен&oldid=7845690»