Обновлено 14.06.2019 03:13 Автор: Administrator 14.06.2019 03:12\n1938 шарахь Московски театральни искусствон институтехь схьайиллина Нохч-ГIалгIайн студи, цига деша вахана Хамидов Iабдул-Хьамид. Кхузахь цо актеран говзалла Iаморца цхьаьна дIадолийна драматургехь болх бар а. ХIетахь Хамидов Iабдул-Хьамида нохчийн матте яьхна классически драматургин произведенеш, 1939 шарахь гочйина цо Ж. Мольеран "Мещанин дворянствехь" («Мещанин во дворянстве»), А. Толстойн "Боданан Iедал" («Власть тьмы»), 1940 шарахь нохчийн матте яьккхина У. Шекспиран “Отелло”, кхиерш а. Дуьненан литературин а хазна йолчу оцу произведенеш тIехь болх бар Iаламат мехала хилла Хамидов Iабдул-Хьамидана шен драматургически кхолларалла кхиарехь. Институт чекхъяьккхина валале, йоьалгIачу курсера къоман театрехь болх бан цIа валийна Хамидов Iабдул-Хьамид. Дуккха а тIаьхьа чекхъяьккхина цо Ленинградски театральни институтан актерийн факультет.\nХамидов Iабдул-Хьамидан кхолларалла а, дерриг дахар а къоман театраца, искусствоца, литературица дозаделла хилла. Къаьсттинчу мехаллин бу театрехь цо бина болх. Театрехь гIуллакх деш кхиъна цуьнан драматургически говзалла, кхоллараллин похIма. Шен дерриге хьуьнарш къоман театрана, искусствона дIаделла цо. Нохч-гIалгIайн драматически театрехь юьхьанца актер хилла Хамидов Iабдул-Хьамид. Оцу хенахь иттех шо бен дацара къоман театр кхоллаелла, амма шен исбаьхьаллин говзаллица сиха кхуьуш йолчу театрехь дуккха а бара актерийн корматалла йолу къона артисташ. Царна юккъехь бIаьрла вара Хамидов Iабдул-Хьамид. Дукха хан ялале театран директор хIоттийра иза.\nНохчийн къам махках даьккхинчу хенахь, 1944-1956 шерашкахь, Джамбулехь а, Фрунзехь а тайп-тайпанчу культурин учрежденешкахь белхаш бина Хамидов Iабдул-Хьамида. Киргизски республикански Халкъан кхоллараллин ЦIийнан директор вохуьйту иза 1945 шарахь, цул тIаьхьа Киргизски ССР-н культурин министесрствон театрийн отделан куьйгалхо а хIоттаво. Оцу хенахь Киргизин периодически зорбанехь кест-кеста арайийлина цуьнан театроведчески статьяш а, рецензеш а. Царах яра дуьненаюкъарчу классикех лаьцна статьяш: Ф.Шиллеран «Ямартло а, безам а» («Коварство и любовь»), У. Шекспиран «Ромео а, Джульетта а», А. Островскийн «Бехк боцу бехкенаш» («Без вины виноватые»), М. Горькийн «Васса Железнова», кхиерш а. ТIеман хенахь Хамидов Iабдул-Хьамида бинчу белхан Iедало лаккхара мах хадийна: "За доблестный труд в дни Отечественной войны 194I-1945 гг." медаль елла цунна.\n1955-1956 шерашкахь Хамидов Iабдул-Хьамид Алма-Атахь нохчийн маттахь арадолуш хиллачу “Къинхьегаман байракх" газетан редакцехь цхьана муьрехь литературни белхахо, тIаккха культурин отделан заведующи лаьттина, Казахски ССР-н яздархойн Союзан литературни консультантан болх а бина. Казахски пачхьалкхан радиохь нохчийн маттахь йолу передачаш кечъеш а, дIахьош а хилла Хамидов Iабдул-Хьамид. Нохч-ГIалгIайн эшарийн а, хелхаран а ансамбль вовшахтоьхна, цуьнан куьйгалхо а лаьттина иза. Алма-Атара и ансамбль а ялош 1957 шарахь даймахка цIа а веана. Цуьнан куьйгаллица Нохч-ГIалгIайн эшарийн а, хелхаран а ансамбль ерриге Советски пачхьалкхехь а тоьллачу ансамблех хилла дIахIоьттинера.\nНохч-гIалгIайн къоман искусство кхиорехь бакхий кхиамаш хиларна Хамидов Iабдул-Хьамидана 1959 шарахь Нохч-ГIалгIайн АССР-н халкъан арстистан цIе тиллина. Муьлххачу балхахь хилча а, шена тIедехкина декхарш леррина кхочушдина Хамидов Iабдул-Хьамида, цундела жоьпаллин балха хIоттош хилла иза. 1959-1961 шерашкахь Нохч-ГIалгIайн Республикин Яздархойн союзан правленин председатель хаьржина иза. Цул тIаьхьа Ленинградски театральни институтан нохчийн отделенехь шина шарахь хьехархочун болх бина. Ленинградера цIа веанчул тIаьхьа 1962 шарахь Хамидов Iабдул-Хьамид юха а Нурадилов Ханпашин цIарах йолчу Нохч-ГIалгIайн драматически театран директор хIоттаво. Театр а, театральни искусство а кIорггера евзаш волчу Хамидов Iабдул-Хьамида дика дIахIоттабо театран болх, иза куьйгаллехь волуш баккхий кхиамаш боху къоман театран труппо. Театран куьйгаллехь ялх шарахь болх бинчул тIаьхьа Нохч-ГIалгIайн областнойн партийнин комитете балха дIавуьгу Хамидов Iабдул-Хьамид. Культурин секторан заведующи а, агитацин, пропагандин отделан куьйгалхочун заместитель а хIоттаво иза. Оцу хенахь лакхара а, жоьпаллин а дарж дара иза, хьан-хьаннах а тешош а дацара. Хамидов Iабдул-Хьамид дика ларавора балхаца, амма дукха хенахь бан доьгIна ца хиллера цунна и болх.\nЯздархочо Дадашев Iабдуллас шен дагалецамашкахь яздо: «Халкъана боккха эшам беш хийла къонаха дIавоьду дуьнен чуьра. Дагахь лаьттинарг дерриг дан ца кхиира нохчийн халкъана везаш, лоруш волу драматург, поэт, яздархо Хамидов Iабдул-Хьамид. Дуккха а дара динарг, амма дан Iалашо йолуш даг чохь латтийнарг кхин а дукха дара. Язъян йолийнчу произведенийн могIа чекхбалаза а болуш, кехата тIе охьабиллинчохь къолам а буьсуш, сихха гIуллакх хилла, юьрта ваха араваларх, юха ца вирзира Iабдул-Хьамид. Новкъахь машенна авари хила кхалхар нисделира цуьнан. Амма иза вицвелла вац. Цуьнан дийцарш, пьесаш ехаш ю, дехаш ду цуьнан гIуллакхаш, цIе а». Хамидов Iабдул-Хьамид 1969 шарахь автомобильни катастрофехь кхелхина. Хамидов Iабдул-Хьамидан кхолларалла коьрта долчунна драматургически произведенех лаьтташ ю, амма мехала сатирически дийцарш а ду цуьнан, мелла а поэтически произведенеш а ю. Шуьйра евзаш яра цуьнан стихаш тIехь яьхна "Нохчийн вальс", "Забаре байташ", кхийолу эшарш а.\n1958-чу шарахь Нохч-ГIалгIайн книжни издательствос арахецна яздархочун «Абубешар» цIе йолу дийцарийн а, кегийчу пьесийн а сборник. Оцу сборник тIехь зорбатоьхна яздархочун сатирически дийцарш: «Абубешар», «Дурдий, Даргий», «ГIирмасолтас яьккхина са», "ДIа – коч, схьа − коч", цхьана декъах лаьтташ йолу сатирически пьесаш: «Абубешар», «Мохсолтин доьхна де». И прозаически а, драматургически а произведенеш цхьаьнатухуш дерг дара царна тIехь яздархочо адамийн амалшкахь нислуш йолу ледарлонаш беламе йохуш гайтар. Къаьсттина шуьйра девзаш а, нахана дезаделла а дара "Абубешар", "ДIа - коч, схьа - коч", "Дурдий, Даргий”, "ГIирмасолтас яьккхина са", «Хингал» цIераш йолу дийцарш. Уьш дерриге а сатирически, забаре дийцарш ду. "ДIа – коч, схьа – коч" цIе йолу дийцар яздархочун дикаха йолчу произведенешна юкъадогIу. Говза яздина, исбаьхьалла шеца йолуш ду иза. Дийцаран турпалхо Хелисат шен гергара нах болчу хьошалгIа яхча, церан лулахочо Забус, чу а кхайкхина, кхунна совгIат деш, кучана кIади делла хилла. ХIинца Забу Хелисат йолчу еана цо «ша тIе муха оьцу хьожур ша аьлла».\nЗабу ХелисатагIаьрга иза ган сагатделла а, я и шен гергара лоруш а, я цуьнца гIуллакх долуш ца еана, леррина цо ша тIе муха оьцу хьажа, иза зен еана ю, мацах цкъа ша цунна хьошалла дина дела. Забуна дагахь дац Хелисат шен берашца муха йоллуш ю хьажар, я хьалха ша цунна хьошалла а дина тесна долу гергарло чIагIдар. Оьздачу ойланца ца еана иза Хелисат йолчу. Ткъа оцо хоуьйту, мацах ша Хелисатана совгIат деш а, Забус иза даггара дина цахилар, нахана гергахь дика хила, ша йоцург ю моттийта гIерташ иза хилар. Автора и санна долчу хIуманашна дуьхьал хьажийна шен дийцар, адамийн амалшкахь нислуш долчу оцу сакхташца къийсам латтабо цо. Дийцар тIерачу персонажийн шегара мах ца хадийна автора, амма царах лаьцна шена хеташ дерг исбаьхьаллин сурт хIотторца къеггина гучудаьккхина. Забу ХелисатагIаьргахь а Iийна, цо совгIатана коч а елла, новкъа а яьккхина дIайоьдуш яра. «Кхан доххал гена ялале, газет а даьстина, шена еллачу кIадене хьаьжира Забу. Дукха цунна реза цахиларна, цуьнан лахара балда, деман гала санна, хьаьвзина дIахIоьттира, ши цкъоцкъам айаделира, ши бIаьрг, гонаш оза а бина, эрчабелира, ирахъхьаьдда цуьнан хьаж, пондар санна, хебаршка а дахана дIахIоьттира». Кхузахь шера го вайна яздархо оцу шен персонажо лелочунна реза цахилар.\nАвторан ойла билгалйоккхуш ду дийцаран персонажан къамела юкъара хIара дешнаш: «Стеган вахарехь цхьа дезде деана — зуда ялийна меттиг хилча, кIант я йоI дешна даьлча, я хаза шен гIуллакх дан гIерташ воллу да-нана доцу жимха хьаста, цунна я уьш санна долу кхидолу гIуллакхаш бахьана долуш, шен дан тарлуччул совгIат дар хаза ду. Амма, схьаелла дела дIаяла еза бохуш и кучамаш дIай-схьай хуьйцуш лелош дерш ца оьшуш ду. Уьш дита деза вай». Хамидовс къоман дахарехь долу оьзда гIиллакхаш, дика гIуллакхаш чIагIдо, ткъа моттаргIанаш лелор, наха а до иштта, бохуш, цаоьшург лело гIертар, дагахь цхьаъ долуш, тIехула кхин лело гIертаран хIумнаш беламе а дохуш, царна дуьхьал къийсам латтабо.\n«Абубешар» цIе йолчу дийцар тIера коьрта персонаж Абубешар, балха ца воьдуш, деш-дуьтуш доцуш, ша кхаьч-кхаьчначохь даккхий хабарш дуьйцуш, дерриг цIийнан дукъ шен зудчунна тIе а диллина лелаш ву. Нахана а, шена а пайдехьа воцуш ша лелаш воллушехь, зуда шен куьйгакIела латтийчхьана, ша дика къонах хета Абубешарна. Нахана юккъехь даккхий хабарш дийцаррий, зудчуьнца къийсаррий бен, кхин гуьнахь а дац цуьнан. ЦIентIехь ша зудчунна гIо дича, шена тIе доккха эхь догIу моьтту цунна. Абубешаран лулахочо гIараваьлла дика тракторист волчу Мохьмада боху цуьнга: «И хьуна эхь ду моьттурш-м эхье хьаха дацара, Абубешар, эхь хьаха ду шен Даймахкана ямарт хилча, къола дича, деш а, дуьтуш а доцуш йорт етташ лелча, харц дерш дийцича, маларш мийлича, пачхьалкхан болх ца бича, шена вон а, ледара а гучунна и шена ца гуш санна тIехваьлча, воккханиг, да-нана, зуда ца лерича, цомгашчунна гIо ца дича, берашка ца дешийтича… – уьш а, и санна мел дерш а ду-кх эхь». Абубешарна дезаш къамел дац иза. Цунна «дукха реза цахиларна, оьгIазвахана Iарж а велла лаьтташ волу Абубешар, нитт Iоттабелча санна, балдаш меттах а хьадина керта вахара». Амма тIаьхьо кхийтира Абубешар, кхийтира, ша хьийзош йолу Баянт дIа а яхана, ша цхьаъ висча. «ГIирмасолтас яьккхина са» дийцар тIехь, нах Iеха а беш, махлелош волу ГIирмасолта гайтина.\nДаймехкан тIом болчу хенахь Брест-гIап ларъеш да а вийна, байлахь йисина йолу шен кIентан йоI Лайла а кхобуш, гIийла Iаш яра йоккха стаг Маликат. ЙоIана ден цIарах догIучу пенсех жим-жимма охьадуьллуш ахча а IаIийна, цунна совгIатана хIумнаш эца яхана йолу Маликат чIогIа чIагIдеш харц дуйнаш бууш ле а йина, дукха безчу мехах цунна куз а, шал а доьхкира ГIирмасолтас. Иштта харц-бакъ а ца лоьруш, нах Iеха а беш, шена са йоккхуш ву иза. Шен хIума мехал еза йохка гIерташ, Делан цIарах къера дуйнаш буу ГIирмасолтас. Иза Делах а ца кхоьру, нахах эхь а ца хета цунна. Милицех-м кхоьру ГIирмасолта. ТIаьххьар а нах Iехорца са йоккхуш хиллачу ГIирмасолтина, лаьцна чу а воьллина, кхиэл кхайкхийна. «Дурдий, Даргий» дийцар тIера Дурда маларо галваьккхина лелаш ву. Маларна тIаьхьаваларо дикачу балхах а вохийна, доьзалехь башха барт а бац. Цуьнан садаIар а, сакъерар а маларца бен дац. ЦIахь а, арахь а хаддаза малар ду цуьнан дагахь. Шена а, доьзална а пайдехьа вац Дурда, маларо дерриг а дIадаьккхина цуьнан. Дахарехь галваьлларг бакъенга верзаран некъ гойту яздархочо шен дукхаха долчу дийцаршкахь. Иштта ду «Дурдий, Даргий» дийцар тIехь а. Дурда, балха а хIоьттина, нийсачу новкъа а ваьлла дIагIуриг хиларх тешам буьту авторо, шен дийцар дерзош.\nАдамийн ледарлонаш а гойтуш, дахарехь новкъарло еш долу хIуманаш гучу а дохуш, царна дуьхьал къийсам латторан ойла кхиайо автора шен дийцаршкахь. Хамидов Iабдул-Хьамидан драматургически произведенешна юкъа йогIу «Лийрбоцурш», «Бож-Iела», «Совдаттий, Дауддий», «Ламанан йоI», «ТIам сийна кхокха», «Мохсолтийн доьхна де» цIерш йолу пьесаш. Нохчийн драматургехь, театрехь шайн билггалйолу меттиг дIалаьцна произведенеш ю уьш.\nМайра летара Лечий, Лоьмий инзаре ницкъ болчу Iаьржа-Хожех. «Стигалхула лела олхазар мас таса ца даьхьачу, лаьттахула лела акхарой берг тоха ца яьхьачу кху сан махка тIе вала шуьшиъ муха ваьхьна?», – бохуш, буьрса леташ ву Iаьржа-Хожа а. «Ца богIу ницкъ беш миска нах хьийзош, аттах хоттавелларг шен аттах воккхуш, етт боцуш виснарг шен сих воккхуш, бехк боцу гIийла нах къиза хьийзош ву хьо, сийдоцу Хожа», – олий, дарлой, тарраш детташ, кхин а чIогIа лета Iаьржа-Хожех ши ваша. Амма ямартчу Хожас, тешнабехк а бой, кIоргачу гIуна чу вожаво Лечий, Лоьмий. Масех шо даьллачул тIаьхьа хиира Куьйрина шен вежаршна хилларг. Лечий, Лоьмий санна, майра, къонахалла йолуш хьала¬кхиънера Куьйра. Ненера пурба а даьккхина, шен ши ваша кIелхьарваккха воьду иза. ЧIогIа вовшахлета Iаьржа-Хожий, Куьйрий. Шен кIант Iаьржа-Хожа эшо воьлча, цунна гIо дан йогIу Жоьра-баба, стигал къекъош, стелахаьштиг детташ, мох болуьйтуш. ШайтIанаш а шайна гIоьне кхойкху цу шимма. Амма Куьйрина гIо дан а богIу мацах тIам лазийна гIелбелла хилла болу, кхуо дарба лелийна то а бина, дIахецна хилла тIам сийна кхокха. Оцу тIам сийначу кхокханан гIоьнца Iаьржа-Хожа эша а вина, Лечий, Лоьмий, Куьрийн безам болу хаза йоI Маьлха-Аьзний, кхиболу юьртахой паргIат а баьхна, цIехьа бирзира уьш. Адамаш Iаьржа-Хожийн балех девлира.\nПьесин коьрта маьIна иза чекхйолуш далийнчу дешнашкахь ду: «Халкъана гIуллакх дар уггар а деза ду. Сий хуьлда даима халкъан ирс лоьхучун». Ша язйинчу хенахь боккха кхиам хилла «ТIам сийна кхокха» пьесин, 1959 шарахь драматургически произведенешкахула республикехь дIаяьхьначу конкурсехь лаккхара мах а хадийна, преми еллера цунна. “Ламанан йоI” кхаа декъах лаьтташ драма ю. Къоман театро 1960 шарахь хIоттийна Хамидов Iабдул-Хьамида А. Алексеев соавтор а волуш язйина граждански тIеман хенахьлера гIуллакхаш гойтуш йолу “Ламанан йоI” пьеса. «Кху тIехь дуьйцуш долу гIуллакхаш хилла зама – 1918 шо, сентябрь бутт» аьлла, билгалдина автора. Пьесин коьрта турпалхочун Маремин вастехула Соьлжа-ГIалахь бIе дийнахь лаьттинчу тIемашкахь турпалаллица йоьжначу нохчийн йоьIан Арсанова ПетIаматан хьуьнаречу дахаран цхьа мур гайтина пьеси тIехь. Нохчийн литературин классик волчу Арсанов СаьIид-Бейн йиша яра тIамехь лор-йиша хилла дIакъалаьцна йолу Арсанова ПетIамат. ТIеман халчу хьелашкахь доьналла, хьуьнар, адамалла гайтарна, истори юкъаяхана ПетIамат. Хамидов Iабдул-Хьамидан пьесин турпалхо лор-йиша хилла ца Iаш, божаршка нийсса юй-техьа аьлла, тIемало а ю. ЙоьIан эхь-бехк а, тIемалочун майралла а ю цуьнца. ТIеман халчу хьелашкахь шен оьздангаллех ца йоьхна драмин турпалхо. Нохчийн йоьIан сий а, шен цIе а ларъеш чекхъяьлла иза. Тайп-тайпана мах хадабора «Ламанан йоI» драмин иза язйинчу хенахь, амма Нурадилов Ханпашин цIарахчу Нохч-ГIалгIайн драматически театран сцени тIехь оцу пьеси тIехь хIоттийна спектакль еххачу хенахь лаьттира. Хамидов Iабдул-Хьамидан дукхаха йолчу пьесийн чулацамехь дерг кхин хIумма а тIе а ца тухуш, ма-дарра дахарера схьаэцча санна хеталуш ду.\nШа куьйгалла дечу меттехь болх дIабодахьара, дика хилахьара аьлла, саготта а вац Мохсолта. Кхуо тIе куьг а яздина, шен хеннахь кехаташ дIа цадаларна, схьаэца дезаш долу товар довш ду аьлла, шега хаам бича, «и-м дахь а кхин яздойтур дара», – боху Мохсолтас. Ша бахьана долуш районна доккха зе хиларх шек ца волу иза. Iаламат ледара куьйгалхо ву Мохсолта. Иза дика куьйгалхо хуьлийла а дацара. Дешна а вац, я мегарг болх бина а вац, шена харц кехаташ а нисдина, цаьрца балха хIоьттина ву. ХIинца ша хьаькам вахча, хIумма а товелла а вац, товала гIерташ а вац я товала хуур долуш а вац. Хьарамлонца нисдинчу хIуманах беркат ца хуьлу. Куьйгалхочун Мохсолтин болх а беркате ца хилира нахана а я цунна шена а. Шен доьзалца а ца хилла Мохсолта хьанал. Стагана ша дина дика а, ша дина вон а дуьхьалдолу. Диканиг диканца дуьхьалдолу, вониг вонца дуьхьалдолу. Мохсолтас дина дика, схьахетарехь, дан а дац, ткъа ша дина вонаш цхьана дийнахь дуьхьалдевлира цунна. Оцу дийнах Мохсолтин доьхна де хилира. Хамидов Iабдул-Хьамида шен пьеси тIехь Iора а дохуш, шайна дуьхьал къийсам латтош долу хIуманаш вайн дахарехь хIинца а долуш ду. Уьш гучудахарехь, адамийн ойла царна дуьхьалъяккхарехь мехала ю «Мохсолтин доьхна де» цIе йолу пьеса.\nХамидов Iабдул-Хьамидан драматургически говзалла къеггина билгалйолу забаре, беламе чулацам болчу произведенешкахь. Царна юккъехь шен исбаьхьаллица къаьсташ ю «Бож-Iела» цIе йолу комеди. «Бож-Iела» комеди Хамидов Iабдул-Хьамидан кхоллараллехь хилла ца Iаш, ерриге нохчийн драматургехь а мехала произведени ю. Iаламат боккха кхиам хилира комедин.\nИра сюжет, цIена, исбаьхьа мотт, шен чулацамехь дерг дахарца догIуш нисдар, васташ ша-тайпанчу комедийни кепехь кхоьллина хилар дара оцу пьесина кхиам беънарг. Авторан дуккха а зеделларг дара забаре, сатирически произведенеш язъярехь. «Бож-Iела» комеди тIехь къастийна йолу проблемаш драматурго шен хьалхалерчу кегийчу произведенеш тIехь а хIиттийнера. «Абубешар», «ГIирмасолтас яьккхина са» дийцаршкахь а, «Абубешар» дийцаран чулацам тIехь язйинчу изза цIе йолчу жимчу пьеси тIехь а авторо беламе йохуш гайтинера адамийн амалшца йолу ледарлонаш, дахарехь нислуш долу сакхте гIуллакхаш. Изза проблема шуйра а, кхидIа кIаргъеш а къастийна «Бож-Iела» комеди тIехь а. Комедин чулацам чолхе бац, цу тIера хиламаш шайх атта кхетар волуш бу, персонажийн къамелаш къеггина маьIна а долуш, исбаьхьчу маттаца ду. Драматургически произведенин коьрта башхалла ю цуьнан сюжетан бухахь къовсам хилар. Вовшашна дуьхь-дуьхьал лаьттачу ницкъашна юкъара къовсам бу драмехь сюжет кхуллуш берг. Бож-Iелиний, цунна гонахара цхьаболчу наханий юкъарчу къовсамах лаьтташ ю «Бож-Iела» комедин сюжет. Цул совнаха, Бож-Iела ша-шеца а ву къийсамехь, шен амалера цхьадолу хIуманаш дуьтуш, царах паргIатволуш ву иза.\nКоьрта турпалхочун Бож-Iелин кхечу персонажашца йолчу юкъаметтигашка хьаьжжина масех сюжетан зIе билгалйолу комедехь: Бож-Iелий – Сутарбий, Бож-Iелий – Зулай, Бож-Iелий – Маймий, Бож-Iелий – Абубешар. Оцарах хIоранца а Бож-Iелин йогIучу уьйрашца гучуйовлу цуьнан амалш, къоман гIиллакх-оьздангаллех лаьцна болу кхетам, адамашка а, дахаре а цуьнан йолу шовкъаш а, хьежамаш а. Комеди тIехь алссам гайтина ю Бож-Iелин, Сутарбин юкъаметтигаш. Шайн дуьненан лехамашца вовшашна нийсса дуьхь-дуьхьал ву и шиъ. Сутарби шен сутаралло ваьккхина лелош ву. Муьлххачу хIуманна тIехь а шена са яккхар, пайда бар дагахь ду Сутарбина, хьарам иза хиларх шек а ца волуш. Туьканахь волуш цо дина къоланаш бахьанехь бархI шо хан а тоьхна, чувоьллина хилла Сутарби. Царах пхи шо чохь даьккхинчул тIаьхьа «болх дика барна хьалххе цIа ваийти ша» боху цо. Амма хIетте а кхетам чу ца веана, юха а йохк-эцар тIехь хьалхалерра хьарамлонаш лелош ву.\nБож-Iела чIогIа реза вац Сутарбис лелочунна. «Милк санна, ворта а йолуш, верстина ваттIа воллуш ву хьо. И хIуманаш а дитий, цхьанхьа, хьайга балун боллучу балха гIо», – боху цо Сутарбига. Бож-Iела хьарамлонца гулдина хьал дезаш вац. Сутарбис шега йохка-эцаран декъа вола, тIаккха ахча хир ду хьуна аьлча, сацам боллуш жоп ло цо: «Деллахьа, Сутарби, со-м хьанала къоьлла тоьлуш хеташ ма ву, хьарамчу хьолал». Сутарбис, шен долахь мелла а хIума йолуш ю аьлла, зуда шена хьахийча, Бож-Iелас боху: «ХIума йолуш ю аьлла, зуда ялор, маре вахар хеташ ву со».\nЦу тайпана, Бож-Iелин Сутарбица йолчу юкъаметтигашкахь билгалдолу иза хьарам хIума лелор доцуш, хьаналчу къинхьегамца ваха лууш хилар. Бож-Iела цхьадолчу ширчу хIуманашна тIегIерташ велахь а, шен ойланца цIена ву, шен амалшкахь къонахаллин билгалонаш хаалуш а ву. Таро йолу зуда а ялийна, цуьнан хьола тIехь ваха хуур волуш вац иза я осалаваьлла дуьненан хIума лоьхур долуш а вац. Бож-Iела дуьхьал ву Маймин бозбуанчаллашна а, Абубешара дечу десачу къамелашна а, цуьнан декъазчу кураллина а. Абубешар, Маймий, Сутарбий дахарна тIаьхьабисина нах бу, шайн амалшца сакхташ долуш а бу. Бож-Iела цара шайн тобанах ларахь а, царах дикка къаьсташ ву. Амма царах дикачу агIор къаьсташ велахь а, алссам ледарлонаш ю Бож-Iелица а. Ша-шех дозалла деш, шех тоам бина стаг ву иза. «Дукин ирзехь саьрмико цIога тоьхна бIаьрг баьккхинчу БугIин Лом-Iелин кIант Бож-Iела ву ша», – олу цо дозаллица. Шегахь къонахалла а хета цунна, къоман гIиллакхашца вехаш а лору цо ша. Амма Бож-Iелина шех хеташ дерггий, цо лелош дершший цхьаьна ца догIу. Уьш цхьаьна цадаро беламе а воккху иза.\nХамидов Iабдул-Хьамидан «Бож-Iела» комеди дIадаханчу бIешеран кхузткъалгIачу шерашкахь язйина ю. Оцу заманан лехамаш, цу хенахьлера идеологи ю пьесин чулацамехь ерг, цуьнца доьзна ду пьесин маьIна а. Бож-Iела тIаьххьаре а тIевирзира Зулайс а, цуьнан магIарехь болчара а бохучунна. Иштта ю Бож-Iелин тIаьххьара монолог: «… айса лелораш нийса хиларх со шекволлушехь, дахар керла хилча, гIиллакхаш керла хила дезий а ца хууш, сонта мел дерш лелий ас. Цундела, шуна ма-гарра, балхах а, зудчух а, нахах а вели со, цу тIе сонта ву аьлла, цIе а яха сан. Массо хIуманал а хала ша-шен вовза хилла. Ша-шен вевзича атта хилла шен вон долчух а, дика долчух а кхета. Хьалххехь кхеттехь дика дара дан. Делахь а, оьрсашний дайна, цкъа а ца кхеташ хуьлучул, тIаьхьа кхетта а кхетча тоьлу». Оцу дешнашкахь билгалдолу пьесин коьрта маьIна а. «Бож-Iела» комедин мотт нохчийн халкъан меттан исбаьхьаллица кхелина бу, дукхаха йолу репликаш ирачу аларех лаьтташ ю. Персонажаш, къамелаш деха а ца деш, сцени тIехь вовшашца сих-сиха хийцало. Уьш дикачу драматургически произведенийн билгалонаш ю.\nКомедин коьрта персонажаш Бож-Iела, Сутарби, Майма харцахьарчу амалшца йоллушехь, шайн исбаьхьчу маттаца, хазачу забаршца, шаьш цхьа ша-тайпа беламе хиларца нахана езаелира. Къоман барта произведенийн персонажийн цIерш санна, нахана юкъа яьржира церан цIераш, гуттаренна а халкъа юкъахь йиса а йисина. Пьеси тIера дукхаха долу ира аларш кицанашка а дирзина, нохчийн матте даьхкина. Масала: «Девнах шура ца йогIу», «Ахьар дезачо хьера ваха мало ян мегар дац», «Юучу хIуманийн паччахь жижиг-гала ду», «Дика нах-м шорта хьаха бара, комаьрша нах кIезиг бу-кх», «Метиг санна, дукха хьайгахьа ву хьо». «Ша шакарца тамаш балла доккха хIума ду и». 1967 шарахь дIаяьхьначу драматически произведенийн Ерригсоюзан конкурсехь кхоалгIачу даржан диплом делира “Бож-Iела” пьесина. Оцу пьеси тIехь спектаклаш хIиттийна Къилбаседа Кавказерчу республикийн ерриге а бохург санна драматически театраша. Нохчийн драматически театран сцени тIехь ша язйичхьана дуьйна таханаллац боккхачу кхиамца хаддаза хIиттош ю и комеди.\nЦарна юккъехь къаьсттина билгалъяккха еза "Лийрбоцурш" цIе йолу драма. Нохчийн къоман сийлахьчу кIантах Советски Союзан Турпалхочух Нурадилов Ханпашех а, цуьнан накъостех-тIемалойх а лаьцна ю и пьеса. Сийлахь-боккхачу Даймехкан тIамехь цхьа эзар гергга мостагI хIаллаквинчу пулеметчикан Нурадилов Ханпашин цIе гIараяьлла евзина ерриге пачхьалкхехь.\nЦуьнан бIаьхаллин хьуьнарш кхечарна масалла хилла лаьттина. Луьрчу тIамехь халкъан маршо ларъеш, шен къона дахар дIаделлачу Нурадилов Ханпашин цIе гуттаренна а йисна Даймехкан исторехь, къоман иэсехь. Хамидов Iабдул-Хьамида ша пьеса язъян волавалале, Сийлахь-боккхачу Даймехкан тIеман хенахьлерчу документашна тIехь еххачу хенахь болх а бина, дуккха а материл гулйина хилла Нурадилов Ханпашин бIаьхаллин хьуьнарх лаьцна. Оцу исторически бакъдолчийн буха тIехь язйина драматурго шен «Лийрбоцурш» турпалаллин драма. Фашистски Германис ямартлонца тIом болийча, дерриге а халкъ Даймохк Iалашбан мостагIчунна дуьхьалдалар гайтина пьеси тIехь. ТIеман арахь бIаьхоша а, тылехь хьаналчу къинхьегамца дерриге адамо а мостагIчунна тIехь толам баккхарехьа латтийна турпала къийсам бу пьесин чулацамехь. Гитлеровски фашистех вайн Даймохк Iалашбан гIевттинчу бIаьхойн къонахалла, майралла, шаьш кхиийна даймохк барам боцуш царна дукхабезаш хилар гайтина авторо.\nТурпалаллин драма дIайолало дагах кхетачу авторан дешнашца: «Хьоме доттагIий, зама дIаоьху, оьхур а ю. Амма адамийн дегнаш чуьра цкъа а дIаяьлла яц я ер а яц Даймехкан тIеман буьрсачу деношкахь, вайн халкъан сий, ирс лоьхуш, шайн синош дIаделлачийн сийлахь цIерш. Оцу сийлахьчу цIершна юкъахь ю Нурадилов Ханпашин а, цуьнан накъостийн а цIерш. Бала къона бара Нурадилов а, цуьнан накъостий а. Амма къонахийн дахар шерашца дагардеш хила ца деза, цара шайн халкъана динчу гIуллакхашца дагардеш хила деза. БIе шарахь ваьхнарг а ца ваьхна дукха, и шен халкъана гIуллакх деш ца ваьхнехь, ткъа шарахь ваьхнарг а ваьхна дукха, и шен халкъана гIуллакх деш ваьхнехь. Суна лаьа, доттагIий, цкъа а лийрбоцчу башхачу турпалхойх дерг шуна дийца. ЛадогIалаш сан дийцаре!».\nИза пьесин пролог ю. Цу тIехь билгалйолу авторан Iалашо а, пьесин тема а. Шен барамехь гIеххьа йоккха ю пьеса. Прологах, ворхI суьртах долчу кхаа декъах, эпилогах лаьтташ ю иза. Пьеси тIехь 29 персонаж ю: ЦIечу Эскаран эпсарш, салтий, дошлойн эскадронан тIемалой, немцойн эпсарш, салтий, гестаповцаш, эвлара зударий, кхиболу наххий. Пьесин хиламаш тайп-тайпанчу меттигашкахь кхочушхуьлу: нохчийн юьртахь, Украинехь, Сталинградски фронтехь, немцойн блиндажехь.\nХьалхара сурт – нохчийн юрт, машаре дахар, Нурадилов Ханпаша эскаре ваха новкъа ваьлла, тIом болабалаза бу. ШолгIий, кхоалгIий суьрташ – тIом боьдуш бу, Украинерчу Захаровка эвлана гена йоцчу хьуьнан йийстехь мостагIчунна тIамца дуьхьал лаьтташ бу Нурадилов Ханпаша а, цуьнан накъостий-тIемалой а. Дика кечам а бина, мостагIчунна рогIера тIелатар кхиамца чекхдоккху цара. Дуккха а фашисташ хIаллакбина, ворхI йийсаре валийна. Нурадилов Ханпаша пулеметни расчетан командир хIоттаво.\nДоьалгIа сурт – Каметин хIусам. Зударий бу тIемалошна яхьийта бедарш а, яа хIума а кхоьхьуш . Тешнабехкаца чу а вогIий, Исраьил нуьцкъаха Камета шена йига гIурту. Каметас, шалгу топ схьа а оьций, дуьхьало йо. И шиъ вовшийн карах ле. ПхоьалгIа сурт – Сталинградски фронт, Серафимович-гIалина юххехь. 1942 шеран август бутт. Нурадилов Ханпашас хIинцале ялх бIе ах бIе фашист хIаллаквина, пхиъ пулеметни точка йохийна, шийтта мостагI лаьцна каравалийна. Лакхарчу сержантан дарже а ваьккхина, пулеметнин шина взводан командир хIоттийна иза. Нурадиловн бIаьхоша шайна тIедехкина тIеман декхарш кхиамца кхочушдо. Шайн магIаршкахь зенаш хиллехь а, мостагIчун луьра атака юхатоьхна цара.\nВорхIалгIа сурт – Сталинградски фронт. Йогучу гIалин цIерш. Цхьана борза тIехь долчу ор чохь оборона лаьцна севцца бу Нурадилов, Баркинхоев, Бульбий. Пулемет дIа а хIоттош, тIамна кечам бо цара. Цхьа гIап бен пулеметан патармаш дац, цхьаъ бен граната а яц. ХIорш лоьхуш болу немцой тIекхочуш лаьтта. Фашистийн арданг йоккха ю, хIорш кхоъ бен вац. Iаламат халчу тIамехь алссам мостагIий хIалакбеш, турпалаллица Iожалла тIеоьцу кхааммо а. Пьеса дIайолалуш ма-хиллара, иза чекхйолуш, эпилогехь а онд¬да дека авторан аз: «Иштта чекхделира цу башхачу кегийрхойн дахар! Хьоме накъостий, вайн ирс, паргIато Iалашъеш, шайн синош дIаделлачу сийлахьчу советски салтийн сий деш, хьалагIовтта! Диц ма де, тахана а дуьнен чохь маьI-маьIIехь тIамо ягош гIаланаш, ярташ хилар, дойуш зударий, бераш хилар.\nТIеман цIе яйна яц. Шайн кхане йоцурш, шайн тахане яхъян гIерташ, герзе кхийда. Сема хила, доттагIий, латта хIинца а хал¬къан мостагIех цIандаза ду! Сема хила!».\nДаймехкан тIамехь адамийн патриотизм, майралла, доьналла гайтина йолу турпалаллин драма ю «Лийрбоцурш». Пьесин хьалхара дакъа дIадолало Ханпашин, Мутин диалогаца. Эскаре ваха новкъа ваьлла Ханпаший, фински тIамехь чов а йина, цIа вогIуш волу цуьнан ваша Мутий дуьхь-дуьхьал кхета. Мутина, цкъа делахь, хазахета шен ваша воккха а хилла, эскаре воьдуш, шолгIа делахь, цуьнан шел жимчу веше йолу къинхетаме ойла а хаало кхузахь. Ханпашига боху цо: «Ден, ненан марзо ахь ца эцна дела, со вара хьуна, жимма айса терго-хIума а еш, хьо деша вохуьйтур бохуш». Амма, шен ваша эскаре ваха лууш, доьналла долуш, къонахалла йолуш хиларх воккхаве Мути. Ханпашина хьехар до цо: «Эскар къонахийн меттиг ю. Салтий вовшийн гIо деш а, терго еш а хила беза. Яхь йоцчу кIантах дан хIума дац. Яхь хила еза. Молханан хьожа йогIуш зама ю хIара, Ханпаша. ТIом эккхаран сахьт дац. Iедална а, нахана а гергахь хьайн дика цIе йоккху агIо лаха». Иштта хьехар дина, эскаре хьажаво Мутис шен ваша. Шен коьртара куй Ханпашина а туьллий, цуьнан куй шена туьллу Мутис: «Саьмгалан хьожа а йогIуш бу хьуна и куй, гIоза а, декъала а лелабойла ахь и!» – олий. Ханпашас а боху: «И сан куй а бу хьуна, Мутий, мехкадаьттанан хьожа а йогIуш, ахь и а лелабойла гIоза а, декъала а!»\nКIорггера маьIна ду оцу суьртан. Даймохк Iалашбаран, къинхьегамца цуьнан хьал дебора ламасташ хедаш дац, уьш, баккхийчаьргара кегийчаьрга а кхочуш, дехаш ду, даима даха дезаш а ду. Адамийн дахаран коьрта гIиллакх ду и. Ерриге пьесах чекхдолуш ду Нохчийчоьнан оьздачу кIентан, майрачу бIаьхочун Нурадилов Ханпашин турпала васт. Пьеси тIехь драматурго исбаьхьаллица гайтина шен турпалхочун бIаьхаллин хьуьнарш, цуьнан шен накъосташца йолу юкъаметтигаш, Каметига болчу цIенчу безаман ойланаш. Лаккхарчу айамца кхоьллина авторо Нурадилов Ханпашин накъостийн-бIаьхойн Соловьевн, Баркинхоевн, Бульбин, Федоровн, Гнездиковн, Асановн васташ а. Вайн махка Iазап дахьаш веанчу мостагIчунна тIехь толам баккхархьама, шайн синош дIадала а кийча бу уьш. МостагI мел ницкъ болуш велахь а, цунна тIехь толам боккхург хиларх даггара тешна бу пьесин турпалхой. Вовшашна чу садиллина,, цхьа барт болуш, доьналла, майралла йолуш гайтина тIемалой. МостагIчух озавалар, кхеравалар хIун ду ца хаьа царна. Царах хIоранна а шен-шен амал билгалйолу пьеси тIехь.\nПьесин башхаллех ду хIор персонажан амалехь долу коьртаниг къаьсташ билгалдалар. Иза кхочушдина говза хIиттийнчу персонажийн йоццачу репликашкахь а, кIеззиг йолчу авторан ремаркашкахь а. Шайн къамелаш дах а ца дойтуш, персонажаш сих-сиха хийцайолуьйту драматурго. ХIораннийн къамел чулацаме, шен маьIна долуш хуьлуьйту. Оцу хьелаша дог доуьйту пьеса еша а, сцени тIехь хIотточу хенахь цуьнга хьажа а, таро хуьлуьйту авторан ойланах кхиа а. Буьрсачу тIамехь цхьа эзар гергга фашист хIаллаквина турпалчу пулеметчика Нурадилов Ханпашас. ТIеман даккхий хьуьнарш гайтина цуьнан накъосташа. Даймахкана дIаделла цара шайн къона дахар. МостагIчунна тIехь толам боккхуш, тIеман арахь турпалаллица эгна уьш. Даймохк Iалашбеш, халкъана паргIато йоккхуш велларг адамийн дегнашкахь гуттаренна а вуьсу, тIекхуьучарна масал хуьлий лаьтта цуьнан цIе. Цундела аьлла автора шен турпалхойх "Лийрбоцурш", адамашна уьш бицлург цахилар чIагIдеш.


Жускор — Википеди\nЖускор (фр. Juscorps) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-Севр. Дозанашца йу Фор (Де-Севр), Мариньи (Де-Севр), Сен-Мартен-де-Бернегу, Сен-Роман-де-Шам. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Жускор&oldid=6791029»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 октябрь, 22:02.


10 Мая 2020 - СОЮЗ ПИСАТЕЛЕЙ ЧЕЧЕНСКОЙ РЕСПУБЛИКИ\nТ1аьххьара дош аьлла, безаман кхокха\nМашарца къаьсташ вай боккхур бу т1ома.\nДезар ду юха а цхьалла сан такха,\nСоьца-м и даимна яра-кха гома.\nТ1аьххьара дош аьлла, деган пха хадош,\nКъурдашца лачкъийна хьулйина ойла.\nСуо шек ца яларца кхетам сайн 1адош,\nХолбате йирзина хир ю сан 1ойла.\nТийналла яьржинчу буьйсане уьдуш,\nХьох йолу ойланех синайам г1итта.\nСайн дагалецамаш г1евланга бохкуш,\nСинтемах даьллачу сица уьш литта.\nТ1аьххьара дош аьлла, маршо ас елла,\nБог1ур бац коре сан безаман кхокха,\nХеталуш - дийна ю, я ю те елла?\nДенош сайн дисина дезар ду такха.\nПросмотров: 213 | Добавил: kanta_ibr | Дата: 10 Мая 2020 | Комментарии (0)\nХ1ордкеманаш лаьттина новкъадевр ду-кх юха,\nЙочанехула доьрзур ду уьш юха а ц1а.\nАхшо хан яьлча ткъа со ц1ехьавоьрзур ву сиха,\nЦхьа жимма хан яьлча юхнехьа г1ур ву со д1а.\nШадерриг юхадоьрзуш , доттаг1ий юха ца бог1у.\nТешаме, хьоме зударий а ца бог1у схьа.\nШадерриг юхадоьрзуш , оьшушдерг юха ца дог1у.\nСайха а, кхолламах а тешам баьлла сан д1а.\nСо теша и бакъо нийсонца цахилар йоьзна,\nКеманаш дагор а кхин цкъа а оьшуш хир дац.\nСо юхавоьрзур ву доттаг1ех, г1уллакхех вуьзна,\nЦхьа илли д1аала, ахшо а хан ер яц.\nВог1ур ву юха со сатийсам даг чохь а болуш,\nНо они возвращаются сквозь непогоду... Не пройдёт и полгода — и я появлюсь, Чтобы снова уйти, чтобы снова уйти на полгода.\nПросмотров: 221 | Добавил: kanta_ibr | Дата: 10 Мая 2020 | Комментарии (0)\nНОХЧИЙН МЕТТАН БАРКАЛЛА\nБаркалла олу ас яханчу заманна,\nIилманчашна, поэташна, халкъана,\nТIехIиттарх халонаш, со дIа ца тосуш,\nЛарбарна аша со,барна кхоьруш.\nБаркалла олу ас доьзалан нанна,\nСоьца бер тедеш ага техкорна.\nБаркалла олу ас нохчийн къомана,\nНохчалла хьайн соьца чIагIъярна!\nДаггара ца кIордош баркалла шуна:\nЭльжаркъан Таьштамар, Дудин Халид…\nЯзолган гIоьнца, сан куц-кеп а лехна,\nКхане хилийта, йоза кхолларна!\nБаркалла, лараме Ахьмадан Рамзан!\nБаркалла, яхь йолу, нохчийн къонах!\nДе эшначу дийнахь, со баьрче боккхуш,\nОханан баттахь сан де къасторна!\nДаггара баркалла, кегийрхой, шуна,\nКхечу меттанех со ца хийцарна!\nДаггара баркалла, Нохчийчоь, хьуна,\nКъоман башхалла соьца йозарна!\nПросмотров: 320 | Добавил: kanta_ibr | Дата: 10 Мая 2020 | Комментарии (0)\nГлава Чеченской Республики, Герой России Рамзан Ахматович Кадыров подписал Указ N83, от 29.04.2020 об утверждении Свода основных орфографических правил чеченского языка. Документ принят в целях сохранения и развития национального языка чеченского народа.\nУказ опубликован на сайте Министерства образования и науки ЧР mon95.ru\nПросмотров: 190 | Добавил: kanta_ibr | Дата: 10 Мая 2020 | Комментарии (0)\nЙиш хилча стигланийн 1аршашка йийла,\nКхоьлинчу мархашлахь маьлхан нур хилла,\nОйланийн тийналлехь мукъамаш леца,\nХьан деган къайлене сайн безам хеца.\nХьан буьйса хазйина седанах лепа,\nДаточу беттан нур хьан корехь сецо,\nХьан г1енаш лачкъийна, синтемах ваккха,\nМаржа я1, йоцу йиш ирсан кхаж баккха!\nЗезагийн мутт муьйлу к1айн полла хилла,\nХ1аваэхь ийъалуш хелхаре йийла.\nЕрзаян йиш хилча сайн шерийн хьер а,\nХир яра хьоь болчу безамна къера!\nК1айчу шипона к1ел лечкъадеш б1аьргаш,\nШовданан куьзганахь лоьхуш хьан суьрташ,\nСо г1алат хиллера жималлех тешна,\nХиллера ас ирсан орамаш хьешна...\nПросмотров: 251 | Добавил: kanta_ibr | Дата: 10 Мая 2020 | Комментарии (0)\nХАНПАША НУРАДИЛОВ: ПОДВИГ ЕГО БЕССМЕРТЕН …Он дал свой последний бой и пал смертью храбрых под Сталинградом 12 сентября 1942 года. Спустя месяц во фронтовой газете «Красная Армия» о нём написали: «Доблестный рыцарь нашей Отчизны. Бессмертный герой Кавказа, сын солнца, орёл орлов, пулемётчик-комсомолец Ханпаша Нурадилов… Из своего пулемёта Нурадилов уничтожил 920 немцев, захватил 7 вражеских пулемётов и 12 фашистов взял в плен».В том же 1942 году Чеченскому государственному театру присвоено имя Героя Советского Союза Ханпаши Нурадилова. Большая честь и гордость для национального театра носить имя столь легендарного героя Великой Отечественной войны, достойнейшего сына чеченского народа.\n… Ханпаше едва исполнилось девятнадцать лет, когда он попал на фронт. Первый бой с оккупантами Ханпаша Нурадилов принял в донецких степях в прибрежном селе Захаровка. Все товарищи Ханпаши погибли в сражении. Он остался один и получил ранение. В одиночк ... Читать дальше »\nПросмотров: 216 | Добавил: kanta_ibr | Дата: 10 Мая 2020 | Комментарии (0)


Газа-1,5 миллион адамана набахти ю .\n2006 шеран февраль баттахь, Палестини харжамаш хиллачу шолаг1ачу дийнахь, Израили 1едало Сектор Газахь политически а экономически а санкцеш я юлаелла. 2007 шарахь и санкцеш кхиъ ч1ог1а ч1аг1елира. Израильс Газа хаваъ а, лаьтта а, х1ордин аг1ор а блокаде лаьцнера. Израили 1едало Газин махкана доза тоьхна шуьйрачу хьаштийн товарашна а, Газин махка чу а ара a бевлачу нахана а. "Лалдина даш" операци 2008 шеран декабрь бутт т1ера 2009 шеран январь бутт кхаччалц д1аяхара. 22 де а хан яллалц дахаран ладаме й0лу объекташ а, школаш а, аренаш а, белхан меттигаш а неха ц1ийнош а юхийна. Таханлерчу дийнахь 1,5 миллион Сектор Газин бахархой бала ца бала г1ерташ беха оцу аре-набахтехь.\n72% Газера нах, царех 65% бераш ду, халла бехаш бу. 10% бераш цамгар кхетта, цомгуш хилла. ООНо (Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организаци), цигахь й0лу хьал "ца лалун" хьал ду аьлла мах хадийна.\nМаршонан флотилино дуьненан эхь-бехк гайтинера.\n2010 шеран май баттахь, 1едалин й0цу халкъашна юккъера 6 организаци - гуманитарни г1он фонд IHH a, Free Gaza Movement, European Campaign to End the Siege on Gaza, Ship to Gaza Greece, Ship to Gaza Sweden ve The International Committee to Lift the Siege on Gaza a, сектор Газин г1о дарна доьха 6000 тонн г1о гуллайина а 6 х1ордан кима вовшахтоьхна. Oцу 6 х1ордан киман т1ехь тайп-тайпанара 37 махкара 750 активисташ а бара- Германера, Кувейтера а, Кипрера а, Израилера а,Ирландера а,Швецира а,Грецира а,Мароккера а,Йеменера а, Египтера а Алжирер а. Оцу активисташ юккъехь 15 векал а, халкъашна юккъера прессин векалш а,артисташ а т1аккха Нобелин премин верг а вара.\nИзраилин эскархой граждански нахана т1е герз деттина.\n30 май- баттахь 6 х1ордан кима -Defne, Gazze I, Eleftheri Mesogios, Sfendoni, Challenger 1, Mavi Marmara- Кипр ц1е й0лу г1айрийн йистехь вовшакхетта. 31 маяхь, 1уьйранна Газе юьдуш й0лу флотили Израилин эскарийн 4 фрегата, 3 вертолет а, 2 хи бухара кима а, 30 жима х1ордан кима флотилин го бина. 4 : 32, 1уьйранна Газан 73 миль генна,гуманитарни флотилин коьртан флагман й0лу Мави Мармара ц1е й0лу х1ордан кима т1е израилин эскархой герзаца т1елатнера.\nЭскаро герз доцу бехк боцу граждански нахана т1е герзаца т1елатар дина. Цара пластики а бакъ й0лу даьндаргашца а т1елатар дийра. И т1елатар дийнчул т1ахь Израилин эскархойш баъйнера 9 Туркойн бахархо а, царахь ц1аъ Америкин гражданство й0луш вара, 56 нахана а ч1ог1а чёвнаш а йина. Х1ордан киман т1ера юьдуш й0лу прямой трансляци а хадийнера.\nИзраилин эскархойшна ца гина долу важа х1ордан киман т1ера трансляци й0луш яра,цундела дуьнен т1ехь мел волчунна а гинера оцу эскарш и бехк боцу наха муха байина.\nМассо активисташ х1ордан лакхара палуба т1е баьхнера. Церан куьйгаш д1адекхнера, мала-даа цалора царна, туалети а ца бахатнера. Церан хуманаш а схьа якхнера цаьргара. Тель-Авив г1алан йистехь й0лу Ашдод ц1е й0лу порте схьа ялийнера гуманитарни флотилин х1ордане киманаш. Полицино вахабаьхнера х1ордан киман т1ера активисташ,г1оьмаш й0кхина. Кхуззахь царна ч1ог1а леррина хьажар динера, массо а маь11е а хьажнера, массо п1елаг1ан а,б1аьргашна а суьрташ а даьхнера,юх-юхха а хеттарш дийнера. Цулaт1ехь массо гуманитарни флотилин активиста а Бэар-Шева ц1е й0лу набахти д1абийгина, вовшах а телефончухула а къамел цадейтинера. Халкъашна юккъера политика а дипломатено а Израилин ницкъ барна, 2 де даьллачул т1ехь активисташ д1ахaьцнера. 31 майин буьйсанна,Мави Мармара ц1е й0лу х1ордан киман т1ехь хилларг,тахана а ,х1ора денна а Палестинехь а Газехь хуллашдерг ду. Син1аткъаман т1е1аткъор, куьйган ницкъ а, г1елонаш а, стаг лачкъор а лацар а, халхетарш,мацалла а, информационни блокада а, бехк боцу нехан балларш а...\n63 шо ду Палестинер адамаш иштта халла бехаш болу...


песня хьо са хьоме дуьне ду - скачать, слушать mp3, читать текст песни, смотреть видео (клип).\nУ нас на портале вы можете слушать и скачать Сайхан Гериханов - Хьо сан хьоме дуьне ду в формате mp3 без смс и без регистрации, на высокой скорости и в хорошем качестве 320 kbit, а также много другой интересной музыки. Скачать песня хьо са хьоме дуьне ду рингтон на звонок в высоком качестве, мелодия для мобильного телефона.\n[muzmo.ru] Элина Дагаева и Сайхан Гериханов — Хьо сан хьоме дуьне ду (NEW2016) [muzmo.ru] (4:34)\nwashington — Хьо са хьоме дуьне ду (4:55)\n — Хьо са хьоме дуьне ду (2:37)\nХьо сан хьоме дуьне ду — (2017) (4:23)\nСайхан Гериханов — Хьо са хьоме дуьне ду (2:37)\nСайхан Гериханов — хьо са хьоме дуьне ду (4:54)\nСайхан Гери — Хьо са хьоме дуьне ду (4:34)\nХьо са хьоме дуьне ду. — девушка поет (4:07)\nАсхаб Вахарагов — хьо са хьоме дуьне ду + (4:47)\nШамиль Ахматов — Хьо са хьоме дуьне ду (New2016) (5:11)\nАюб Вахарагов — Хьо са хьоме дуьне ду (New 2016) [M95] (4:28)\nИслам Мурдалов — Хьо са хьоме дуьне ду (3:03)\nИман Маашева — Дериг дуьне хьо ду са (3:20)\nАюбовски — Хьо са хьоме дуьне ду (5:24)\nЭлина Дагаева — Хьо сан хьоме дуьне ду (NEW2016) (4:40)\nСайхан Гериханов — Хьо са хьоме дуьне ду (New 2016) [M95] (3:59)\nGucci Gang — Хьо Са Хьоме Дуьне Ду [muzmo.ru] (4:34)\nРахим Каримов — Хьо са хьоме дуьне ду (New 2016) [M95] (1:56)\nлема — хьо са хьоме дуьне ду (3:36)\nЧеченцы — Хьо са хьоме дуьне ду (1:44)\n[muzmo.ru] Сайхан Гериханов — Хьо са хьоме дуьне ду [muzmo.ru] (4:55)\nХусейн Абдурзуков — Хьо сан хьоме дуьне ду (М95) (4:16)\nЭлина Дагаева — Хьо са дуьне ду (4:42)\nСайхан Гериханов — Хьо са хьоме дуьне ду (М95) (4:34)\nХьо са хьоме — Дьуне ду (2:37)\nСайхан Гериханов — Хьо са хьоме дуьне ду (4:55)\nИман Маашева — Дериг дуьне хьо ду са (New 2015) [exclusive M95] (2:43)\nKA4KA.RU — Сайхан Гериханов - Хьо са хьоме дуьне ду (4:55)\nАсхаб Вахарагов — Хьо са хьоме дуьне ду (New version 2016) [M95] (1:53)\n[muzmo.ru] Элина Дагаева — Хьо са хьоме дуьне ду (New 2016) [M95] [muzmo.ru] (4:07)\nТигран Хеда — Хьо Са хьоме дуьне ду (4:34)\nСайхан Гериханов — Хьо са хьоме дуьне ду)  (4:55)\nРуслан Мусаев — Дериг дуьне хьо ду са (New 2017) [М95] (3:26)\nКарим — Хьо са хьоме дуьне ду (4:28)\nСултан Исламов — Дериг дуьне хьо ду са (M95) (3:01)\nИслам Исхабов — Хьо са хьоме дуьне (3:23)\nАманта Бисултанова — Са дуьне хьо ма ду (M95) (3:21)\n[muzmo.ru] Сайхан Гериханов — Ясмина Хьо са хьоме дуьне ду [muzmo.ru] (4:55)\nЭлина Дагаева — Хьо сан хьоме дуьне ду [vk.com/tinla_musicngy]  (4:07)\nпесня убежало молоко музыку контактах глызин ветер бродяга ап тигры ног моих сели пеймон песня самовар песни новые чеченские 2017 видео песни гитару дворовые песни песни школе песни все зиппо регина спектр apres moi захаров алексей николаевич михаил боярский песни зеленоглазое такси песни все lmfao заупокойная лития слушать хиты90 группа карнавал все песни бутырка mp3 время стекло все потому что рекламы якобс кофе


Паси-сюр-Ер — Википеди\n49°00′57″ къ. ш. 1°22′55″ м. д.HGЯOL\n22,03 квадратан километр\n▼5069 стаг (2018 шеран 1 январь)\nПаси-сюр-Ер (фр. Pacy-sur-Eure) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Паси-сюр-Ер&oldid=5178322»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 23:16.


Нохчийчоь - Милцой Соьлж-гIалахь дIахьочу парадехь дакъа лоцуш, 21Сти2012\nТеркйист кIоштан полицин урхаллехь, газета тIехь Кадыров воккхачуьнан цIармата даьккхина сурт карадар бахьанехь, кхо низамхо дIаваьккхина балхара.\nЭккхийтар дан биста кхаччаалц, цхьа доккха,ницкъала зулам дан лоьруш хилла нах лецча санна,синтеме дац кху муьрехь Теркйист кIоштан полисхойн урхаллехь. Официалан кхайкхош хIума а доцуш,цигахь балхара вохийна кхо низамхо, изза кхаж бала тарлуш ду кхин а массеханна а.\nБахьана, хьал ца хуучунна тамаше а хеталур долуш, амма меттигерчу вахархочунна кхето хала доцуш ду – полисхойн урхаллехь, гIарол дечу низамхойн стоьла тIехь, газетехь зорба тоьхна, бехдина, цIармата даьккхина Кадыров воккхачуьнан сурт карийна.\nЦигахь гIуллакх дечу низамхоша дийцарехь, эрча даьккхина сурт карочу сохьтехь цу урхаллехь гIарол деш мел хилла 15-16 белхо а дIа а хIоттийна, яхье бохуш, доьналле боьхуш, барт-хаттам бича а, цхьаммо а бехк шена тIелаьцна бац, ша ма ву цу зуламна бехке аьлла.\nДелахь а даре деш стагга а ца ваьллехь а, цу хиламо новкъарло ца йина чоьхьарчу гIуллакхийн министараллин хьаькамашна кхо низамхо - эпсар балхара вохо : Лаха-Неврера шиъий,Iелин-юьртара цхьаIIий. Церан цIерш евзаш елахь а,царна совнаха а сингаттам баларна кхоьруш ца а йохуш юьту ас.\nДелахь а билггал низамхойн урхаллехь хилларг хууш волчу цхьана полисхойн белхочу дийцарехь,цунна хетарехь, бинарг тешнабехк бу. «Шайн рожехь дежурствохь-гIароллехь болчара и хIума дойла а яц. Цхьамма ларамаза,ойлане ваьллачохь и саннарг дича а, цара сихонца дIадоккхур дара и газета цу стоьл тIера. Иза цхьамма леррина цу стоьл тIе диллина ду.\nМа-дарра аьлча леррина цхьанга диллийтина ду,ахь и ца дахь мегар дац хьуна аьлла», Ишта къамел до цу хьокъехь шен цIе йоккхийла ца лиъначу цхьана полисхочо. Цо и кхетадо хIора а балха дIаоьцуш волчу низамхочуьнга 400-500 эзар токхамаш бойтуш хиларца.Цо чIагIдарца цуьнан барам кхин а лакхара хила а тарло, мукъадаьллачу дарже хьаьжжина. Вуьшта аьлча балха дIаоьцург могIарера низамхо велахь ахчанан цхьа тIегIа-барам бу, ткъа эпсаран дарж кховдош делахь кхин барам бу.\nГуш ма-хиллара, шекъанаш а хьекхна, бехдинарг сурт бен дацахь а, цунах боккха сингаттам баьлла масех низамхочунна, кхин а шинна-кхаанна тIебазбелла а бу, дийцарехь, изза кхерам.\nХуъчара дийцарехь, официалан, сурт бехдина аьлла нисдеш дац уьш балхара дIабахар.\nШайн лаамехь уьш дIабевлларш беш, цаьрга хIоранга а ,бертахьа ,бертаза а кехат дехар яздайтина.\nАла догIу цу кепара низамхой балхара бохор кхузаххьа-м керла муххале а дац, ерриг Оьрсийчохь а цхьа шатайпа ламаст,белхан хатI санна хIума ду. Масаллина аьлча дуккха а ницкъаллин структурийн белхой дIабехира,цу кеппара кехат-рапорташ а яздойтуш, масийтта шо хьалха,Къилба -Хирин чу тIамтIе баха ца лиъна аьлла.


Цвет бомба😍. » Маникюр. Ногти. Педикюр.


КгӀо (ГагӀ) — Википеди\nКгӀо (фр. Cros) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.\nДозанашца йу Ла-КадьегӀ-е-Камбо, Колоньяк, Монобле, Сен-Ипполит-дуь-ФогӀ, Сен-ГӀоман-де-КодьегӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КгӀо_(ГагӀ)&oldid=7835052»


NGC 229 — Википеди\nNGC 229, MCG+04-02-049, PGC 2577, 2MASX J00430463+2330328, Z 479-64, UZC J004304.7+233033, Z 0040.4+2314, LEDA 2577, SDSS J004304.67+233032.7, Gaia DR2 2803276878666871296\n0,024514, 0,024474 ± 5,7E−5\n7349 километр в секунду\n0ч 43м 4,6700062203с\n+23° 30′ 32,776603503″\nNGC 229 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 229: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ 1 2 3 4 5 Alam S., Albareti F. D., Sobreira F., Prieto C. A., Anderson S. F., Anderton T., Andrews B. H., Anders F., Armengaud E., Bailey S. et al. The eleventh and twelfth data releases of the Sloan Digital Sky Survey: final data from SDSS-III (инг.) // The Astrophysical Journal: Supplement Series — American Astronomical Society, 2015. — Vol. 219, Iss. 1. — P. 12. — ISSN 0067-0049; 1538-4365 — doi:10.1088/0067-0049/219/1/12 — arXiv:1501.00963\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_229&oldid=5054867»


Кюбзак-ле-Пон — Википеди\n▲2490 стаг (2018 шеран 1 январь)\nКюбзак-ле-Пон (фр. Cubzac-les-Ponts, фр. Cubzac) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Сент-Андре-де-Кюбзак, Сен-Ромен-ла-Вирве, Сен-Венсан-де-Поль (Жиронда). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кюбзак-ле-Пон&oldid=6857105»


Сен-Жюльен-дю-Сер — Википеди\n44°39′25″ къ. ш. 4°24′41″ м. д.HGЯOL\n▼872 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСен-Жюльен-дю-Сер (фр. Saint-Julien-du-Serre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Ардеш. Дозанашца йу Сент-Андеоль-де-Валь, Сен-Прива (Ардеш), Юсель, Вальс-ле-Бен, Вессо. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жюльен-дю-Сер&oldid=5184921»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 06:05.


Сунна ПророкаБулуг аль-МарамКнига 8. БракГлава 3. Брачный дар (махр)Хадис 1028


Монбельяр — Википеди\n▲25 809 стаг (2018 шеран 1 январь)\nМонбельяр (фр. Montbéliard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду. Дозанашца йу Вьян-ле-Валь, Аллондан, Арбуан, Оденкур, Бетонкур, Курсель-ле-Монбельяр, Ексенкур, Гран-Шармон, Иссан, Лер (Ду), Ренан (Ду), Сент-Сюзанн (Ду), Сошо, Эрикур (Лакха Сона). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монбельяр&oldid=5173368»


Шкатулка 20х16 см "Ск. о царе Салтане"\n—Ск. о царе Салтане


Кабель КГВВ-ХЛ 5х1,5 купить оптом. Цена КГВВ-ХЛ 5х1,5. Кабель в наличии с доставкой по России\n-Кабель КГВВ-ХЛ 5х1,5


Чехол на кресло без юбки 2 шт. персиковый\nКупить Чехол на кресло без юбки 2 шт. персиковый


кх4 | Портофолио | Школа ремонта. Ремонт своими руками. Советы профессионалов\nPhoto Information for кх4


Элдиева Марет. Я суна дага ца догIу-техьа?\nЗазадоккху-бутт 14, 2017\nЯ суна дага ца догIу-техьа?\n— Нана, суна дагадогIу, со жима йолуш бердах яхана. Со чIогIа лазийна карийча, хьан йоьхна хьовзар. Буьйсана со, кагбина пхьаьрс лозуш йилхича, ахь суна юххе агIор а яьлла, сан лерехь цхьа гIийла-гIийла узам бира. Со йоьлхучуьра сецира хIетахь. Цецъяьлла. ХIетахь ца кхетара стенах цецъяьлла, хIинца хаьа; сан пхьаьрс хьан даг чохь сайчул а чIогIа лазарх цецъяьлла хиллера.\nХьо тхоьгара диканиг даьлча а йоьлхура. ДагадогIу суна, нана. Со деша дIахIоьттина, чIогIа самукъадаьлла цIаеъча хьо йилхина. Цул тIаьхьа ваша деша вахча а. ТIом болуш массо а хIуманах девлла дисича, хьайна ас лергах ухку дашо чIагарш эцча, хьо цкъа йилхира, тIаккха дов дира. Хьайнаш яйна , хьо чIогIа халахетта хиларна ийцира ас хьуна уьш. Уьш-м яккхий а яцара, дукха ахча а ца деллера царах…\nАхь цкъа а хьайн дагара ца дуьйцура доьзалшка, хIумма а цаьрга хетта а ца хоьттура, амма хьуна шадерг а даиман царах дерг хаьара. Ахь тхо стаг волчохь хьаста а ца хьостура, човха а ца дора, гIиллакх лардеш. Тхан деваша хезаш волуш цкъа а тхоьга, тхан цIе йоккхуш, мохь тоьхна кхайкха а ца кхайкхира хьо. Ишколехь тхо хастийна, хьайна баркалла олуш цхьацца совгIат деш хилча, цкъа а и схьаэца тIе ца йоьдура. Хьо юьртахь тIееана нус яра, и несалла хьайн болчу ницкъаца лелийра ахь, юьртахь мел волчух кIант, йоI, ваша, деца олуш, хьаьнггахь а неIарехьа соьцуш, массарна а екхаелла, елаелла йолуш. ДагадогIу суна, оха кегий долуш, хьаша-да веъча оьккхуьйтуш хила къап-къарс. Ахьа-м цхьа дош ца олура хьалха цхьаъ хилча, и тхуна хаьара…\nХьо елха а ца йоьлхура, нахана гуш. Чохь лер-алар хилла хьайна вас хилча а ца хоуьйтура. Вайн цхьа жима бер делча, со саца а ца луш, йилхина дагадогIу суна. Адам даларх ца кхетара хьуна со, нана. Хьан бIаьргаш чохь гулбелла лазам дагах чекхбуьйлура. Кхано буса, вай ваьш дисча, со бердах яханчу хенахь ахь сайна санна, ас хьан лерехь узам бира: «Ва-а нана, сан миска нана, са ма гатделахь», - бохуш. И-м узам барий а хаац, делахь а суна моьттура-кх айса цхьаъ леладо. Жимачу беро санна, белш чу а озийна, чIогIа эга а еш, хьо ехха йилхира. ХIетахь со юха а цецъелира. Ас-м хьан дог эца беш ма бара узам. Ткъа сан узамо хьо елхийра.\nСуна дагадогIу уьш.\nВешин дакъа машена чохь а долуш, сой, жимахволу ваший цу машенах а гIоьртина, хоьга и ца алалуш, доьлхуш лаьттина дагадогIу суна. Лулахой, гергарнаш – массо а къайлаваьллера, хьуна дуьхьалхIоьттина, и шийла кхаъ баккха ца луш. Тхойшиъ латта диснера, цхьа дош ца алалуш. Хьуна-м даго хьехна хиллера. «Нана яла шун. Шиъ цIадеа, кхозлагIниг а вохьуш,- аьлла, дуьхьалъелира,- схьа чу ван нана яларг». Сан хIинца а дог шелло, хьан юьхь дагаеъча. Ахь чIогIа садиттира, ца йоьлхуш. Ваша дIавуллучу дийнахь со хьастаелира: «Со йоьлхур яцара, барма лацийтийша соьга»,- аьлла. Суна пурба делира. Ваша дIахьажийна юхайирзича, хьо гира, цIийбелла бIаьргаш а болуш. Хьуна тIехьаьрчина елха а лиъна, хьох ца хIуттуш, со Деле кхайкхича, ахь барт туьйхира: «Саца! Эхь а ца хетий хьайна а, цхьа пIелг санна, цхьа висинчу вешех»,- аьлла. ХIетахь дуьйна хьо чIогIа хийцаелира. Цхьайолчу хенахь хьоьга хьаьжча, суна хьо, дегIан чарх хилар доцург, сица кIантаца лаьхьти чу йирзича санна хеталора. Иштта ехира хьо, тIамо дуьне хьашшалц. ТIом баьлча шадерриге а хийцаделира. Ахь ламаз тIехь даим къинхетам бар доьхура Деле. Уггар а чIогIа цхьаъ бен воцу кIант воьхура. Ас бехк баьккхира хьох цу хьокъехь. «Шу йиъ ма ю, и цхьаъ бен ма вац. НеI цакъовлар, кIур цабайтар, шу еанна децIа ма ду ас доьхург»,- аьлла, жоп делира ахь.\nМа дукха дара-кх уьш - хьо елхийна а, йилхина а хIумнаш. ДагадогIу суна, нана.\nДа кхелхича, со дикка йоккха яра. Со цIахь а йоцуш, суна ца хууш, дIаверзийнера и. Со цIаеъча, ахь цу буса соьга и ца хаийтира. Хьалха санна хиллехь-м, суна хаа а мегара. Иштта тIаьхьависина цхьаъ цIакхаьчначохь адам гуллора. ЦIийнах-цIарах девлла, тIамах девдда лелачу вайн тезет а, легашкахь сецна балин шад хилла, дIадирзина хиллачух тера дара. Ас чIогIа мерза наб йира цу буса. Iуьйрана со самаяьлча, мела бIаьрхиш а Iенош, хьо чухула дIа-схьа лелаш яра. И дагадогIу суна… Со хьайга кхайкхича, ца хезаш санна, хьо араелира. Соьга вашас хаийтира. Соьга елхаран мохь баьлча, хьо суна юххе а хиъна, гIийла тийжира: «Нана яла хьан, сан миска буо, ма дог дохий-кха хьан Делан кхиэло!»,- бохуш. Суна вас хиллера, аша сайга буьйсана ца аьлла. ХIинца-м суна хаьа, и буьйса ахь сох бина къинхетам хиллийла.\nДагадогIу суна… Ас хьуна Хьаьжин ЦIера еана юхку коч эцнера, хьоьгахь и муха товр ю дуьхьал а туьйсуш, суо сайна къежаш, цIа кхечира. Хьо урчакх хьийзош Iаш яра. Коч тIейохий гайта аьлла, ас хьуо хьовзийча, ахь и тIеюьйхира. Хьоьгахь товш яра и. «Ва, нана, ма хаза товш ю и!»,- аьлла, тхо хьайна гонаха хьаьвзича, хьо йилхира. Йилхира аьлча а… хьо, къежаш яра, бIаьрхиш дар-кха шайна ма-луъу юьхь тIехула охьаэгаш.\nАс хьоьга хаьттина дагадогIу суна: «Ахь дагара хьаьнга дуьйцу, нана?»- аьлла.\n«Охьадоьдучу хине, цIаре, догIане, лайга, уггар Коьртачуьнга – Деле»,- элира ахь. Суна и башха жоп а ца хийтира х1етахь. ДоттагIашца дагарадуьйцуш, уьш хьоме, тешаме хеташ, айса лелориг дош хеташ яра со цу хенахь. ХIинца-м хIора ламаз тIехь, ахь бIаьргаш хьабдина деш хилла хьан доIанан шабарш дагадогIу суна. Со кхетта хIинца-м, ахь цаьрга дагара дуьйцуш хIунда хилла. Хено, замано кхетий со.\nСоьх-м хийлазза, сан къоналлехь, хьекъал ца хиларна, хьуна вас йийриг а делира. Сайн аьрхалла бахьана долуш со елха а йоьлхура. Суна дагадогIу… Сайна бохам баьлча а, айса хьуна вас йича а, со хьан когашкахь дIаюьжура. Хьан когаш маракъевлина, гIайби тIе бIаьрхиш Iенош со йолуш, ахь хьайна наб кхетта моттуьйтура. Суна-м хаьара, хьо а йоьлхуш юйла. Вайшиннен а вовшашна къинтIераялар а, гечдар а дара иза. Дешнаш ца оьшура. Вайша кхетара…\nАхь тхан хIораннан а ага техкийра, дахаран некъан лорах доIанаш, бIаьрхиш Iенийра ирсе а, сингаттаме а. Хийла Деле дийхира тхо, хийла тхан гIовлахь тхан наб ларйира, хийла… хийла… хийла… ма дукха дара уьш… и хийла хилларш.\nСайх нана хилла, дахар довза йоьлча, хьуна суо диканца бекхам бан кхуьур юй-техьа бохуш, ойла йора ас. Тийса-м елира со. ХIетте а ца кхиира.\nМа ца кхетара хIетахь, нана. Хьоьца хаддаза, дей-буьйсий ца лоьруш, дагарадийца-м ца хилира сан хан. Кхуьур ю моьттура. Со едда-хьаьддачуьра сецча, дуьне духур ду моьттура. ХIинца-м ю сан и хан хьох ойла ян а, лаахь, сайн кхачамбацарш луьстуш, буьйсана наб йоцуш, дийнахь тем боцуш, дуьне Iаддол сица мохь бетта а. ХIинца со кхетта хьуна, нана, Азаллера Абаде кхаччалц дерг - хеттарш дуй, вайн дахаран некъ беккъа-цIена таллам буй а. ХIун дийр ду тIаккха, хIумма а дац-кх. Далла дика хаьа, ша хьанна ло, хIун ло, стенна ло.\nДелахь а, хIинца со цIакхача сиха а ца хуьлу. Дуьне а, шен гуобохуш, хьийзаш ду. Цхьаммо а, со ца гуш ши сахьт бен ца даьллехь а, шина кIиранах бIаьрга гина яц а ца олу, суна дов а ца до… кхин а дуккха а ца… ца… ца…\nАйса-сайца ас ден къамел а Абадехь дIадов, цакхетачарна гIовгIа хуьлий, кхетачарна лазам хуьлий.\nХьан чуртан тIулго леррина ладугIу. Сан лазаман узам баьржа десачу дуьненахь.\nНана, дахар сел чаьмза хир ду аьлла дийцинерий ахь суна?


Новинка (Аштаркханан область) — Википеди\nНовинка (Аштаркханан область)\n↘1045 стаг (2010)\nНовинка (оьрс. Новинка) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Ахтубинскан кӀоштара эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Новинка_(Аштаркханан_область)&oldid=7895868»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 23 февраль, 16:37.


Анноне — Википеди\n45°14′24″ къ. ш. 4°40′15″ м. д.HGЯOL\n▲16 297 стаг (2019 шеран 1 январь)\nАнноне (фр. Annonay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.\nДозанашца йу Бульоь-лез-Анноне, Давезьоь, ГӀуафьоь, Ваноск, ВегӀноск-лез-Анноне, Вильвоканс, БуьгӀдинь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Анноне&oldid=7810097»


Ожак (ГагӀ) — Википеди\nОжак (фр. Aujac) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.\nДозанашца йу Мальбоск, Боннво (ГагӀ), Конкуль, Понтей-е-БгӀези, Сенешас.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ожак_(ГагӀ)&oldid=7828164»


ЕтгӀепии (Сена а, МагӀна а) — Википеди\n49°02′08″ къ. ш. 2°55′52″ м. д.HGЯOL\nЕтгӀепии (Сена а, МагӀна а)\n▼844 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЕтгӀепии (фр. Étrépilly) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу Пуьизье (Сена а, МагӀна а), ТгӀоси-ан-Муьльтьян, ВагӀгӀедд, Венси-МаневгӀ, БагӀси, ШамбгӀи (Сена а, МагӀна а), Конжи-суьгӀ-ТегӀуанн, МагӀсии (Сена а, МагӀна а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕтгӀепии_(Сена_а,_МагӀна_а)&oldid=7831290»


ПгӀеваль — Википеди\nПгӀеваль (фр. Préval) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу Сен-ЖегӀмен-де-ла-КудгӀ, Ла-ФегӀте-БегӀнагӀ, Ла-Шапель-дуь-Буа, Сувинье-суьгӀ-Мем.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПгӀеваль&oldid=7829906»


ЭрдогIан: Шемарчу тIамах къаьхкина нах эзарнашкахь хьаьлхина Туркойчоьнан а, ЕвроБертан а дозанашка\nЛаххара а 18 эзар стага хадийна Туркойчоьнан а, ЕвроБертан а дозанаш, Идлиберчу тIамо къахкийна, шайн махкара уьдуш бу шемахой, дIахьедина Туркойчоьнан президента ЭрдогIан Реджепа.\nЯхначу буса желтойн полицино бIаьргех хидоккху газ йиттина туркойн дозанна гергахь гулбеллачу мухIажирийн могIаршна тIе, яздо Reuters агенталло. Желтойчу кхача гIерташ, полисхошна тIе тIулгаш деттара наха, хаамбо тешаша.\nХонкара кийча ю Туркойчоьнан къилберчу декъа тIехь ши миллион мухIажирна кхерамзаллин зона кхолла, аьлла ЭрдогIана. Амма и мухIажирш шаьш Германе дIабохуьйтур бу, нагахь санна оцу пачхьалкхо, бинчу бертаца а догIуш, мухIажирш Туркойчохь кхаба ахча ца лахь, боху президента.\n«ЕвроБерто кхочушдан деза ша аьлларг. Оццул дукха мухIажирш кхаба тхо декхаре дац. Шу доггах лелаш делахь, аш тхоьца дакъалаца деза», - дIахьедина туркойн президента.\nТIаьххьарчу деношкахь Идлибехь марсабевллаШемарчу оппозициний, президентан Асад Башаран эскаршний юкъахь лаьтта тIом. Эзарнаш бахархой хьаьвдда Туркойчу. И нах шега совцалур бац, уьш Европе дIахьалхахь, боху туркойн Iедало. И къамелаш даьржинчул тIаьхьа шайн пачхьалкхан доза чIагIдан воллу ша аьлла Венгрин премьер-министра Орбан Виктора.\nИдлибехь вовшашна дуьхьаллаьтта Туркойчоьнан а, Асадан а эскарш. Туркойн дакъошна тIе кху кIиранах герзаш диттина, Оьрсийчоьнан тIеман кеманаша вийна 30 сов турко. ХIоьттинчу хьоло тIом Орсийчоьнний, Туркойчоьнний юкъа берзорна кхоьру тергамхой. ЭрдогIаний, Оьрсийчоьнан президента Путиний бартбина гIоьртина лаьтта хьал дижон. Туркойчоьно дехна Кремле ша Асадан режимца юкъаметтигаш къестон цхьаъ йитар. «Ас аьлла Путин Владимире, шайна нагахь санна Шемахь тIеман база йилла лаахь, йилла, Амма дIадовла тхан новкъара», - хаамбина кху мурехь ЭрдогIана.


Европахошна нохчийн синбахам бовза аьтто ло Бексултанов Мусас\nШоьта-де, Чиллан-беттан 06, 2016 Меттигера хан 11:52\nНохчийн къоман амал, гIиллакхаш, культура, кхийолу башхаллаш дуьненна йовзуьйтучу яздархойх ву Бексултанов Муса. Цуьнан рогIера дийцарийн жайна арадаьлла немцойн маттахь Венехь.\nГермани -- Нохчийн яздархочун Бексултанов Мусан дийцарийн шолгIа жайна арахецна немцойн маттахь Австрехь, 28ГIа12 xГермани -- Нохчийн яздархочун Бексултанов Мусан дийцарийн шолгIа жайна арахецна немцойн маттахь Австрехь, 28ГIа12 Tweet\nБексултанов рогIера жайна арадаьлла Германехь\n„Вокзалехь къемат де дара, жоьжахате яра вокзал, адамех, къинойх, сатийсамех йоьттина, нIаьний санна сийсачу, лаьхьий санна хьерчачу, кхойкхучу, доьлхучу, доьлучу адамех, зингатийн тIуьйлиг санна, юьзна, йистина, чохь а, арахь а, тIехь а, бухахь а дIасауьдучу адамех гIуьттуш. Нах бертал а, аркъал а Iохкура, набахтин камераш чохь санна.\nАхь лакхара полка лецира: „Лагерный я!“- аьлла, мохь а тухуш, тIера цхьаъ чу а кхоьссина. Хьуна тIехь тужурка яра, лоьмар а йолуш, лергаш долу куй а. Вагон йоьдура, лестара, саца тохалора, дIайолалора; лампа кхулура, йовра.\nВагоне мохь болура, дажалан кийрара санна.\nВагон чухула стаг вогIура, сагIийна лаьцна куьг а долуш, нахана тIехула когаш а бетташ, наха чехош, Iуьттуш...\nИза улло схьа веъна, хьалахьаьжира, гена куьг ирах а ойуш. Хьо Iадийра. „Мак-Шарип!“- элира ахь...“\nИ дешнаш Бексултанов Мусан „Крест“ бухта“ дийцар тIера ду. Советан Iедало лаьцна, набахтешкахь а, лагершкахь а бала а хьегна, шераш девллачул тIаьхьа цIерпоштачохь воьдучу цхьана нохчочунна сагIадоьхуш лелаш шен юьртахо дуьхьал кхетар дуьйцуш ю и кийсак.\nЯздархочун къоламна кIелхьара тIаьхьарчу шерашкахь арадийлинчарех уггаре а тоьлла, угаре а нохчочун сих а, дагах а кхеташ долу и дешнаш хIинца немцойн мотт лелачу пачхьалкхашкахь европахошна а довза йиш ю. Дукха хан йоцуш Австрехь араяьллачу Бексултанов Мусан дийцарийн гуларна юкъахь арадаьлла иза а, кхин а ткъеха керла дийцар а.\nАвстрерчу "Китаб" зорбантехь арадаьлла и тептар, цуьнан цIе немцойн маттахь „Der Weg zurück zum Anfang“ ю, нохчийн маттахь аьлча, „Юхьене бо некъ“, - Бексултановн кхузахь арадаьллачех хIинца шозлагIаниг ду. Хьалхарниг оццу Китаб зорбантехь масех шо хьалха арахийцира, „Ferne Gestade des Lebens“ („Дахаран генара хинбердаш“) цIе а йолуш.\nБексултанов Муса вайн заманахьлера тоьлла нохчийн прозаик ву, дукхаъчу литература йовзархошна а, критикашна а хетарехь. Цундела цуьнан дийцарш Европерчу ешархошна довза йиш хилар вуно мехала хIума ду. Цаьрца, цу дийцаршца, цкъа а цхьана а нохчийн яздархочуьнга хIинцалц ца даладелларг ду- къоман сибат ша ма-дарра, цуьнан амалш а, аматаш а, къоман Iадатийн тIум а дешнашка яккхар. Нохчийн дас-нанас виначу муьлхачу а стеган дог Iовжош, цуьнан ворхIе а дегара, дуккха а чкъурашкахула таханене кхаччалц схьадеана долу синан иэс меттаходоккху ницкъ бу цаьрца.\nШвейцарехь ехачу гочдархочо ХIерольд Марианнас бина Мусан яздарш немцойн матте гочдарехь болх, иза цундела а бу, мах хадийна ца валлал, беза.\nМаршо Радионе Бексултанов Мусас дийцира, Европехь шен тептарш арадовлар муха нисделла а, цу тIехь кхин дIа ша а, шен гочдархочо а бан леринчу балхах а лаьцна.\nБексултанов: „И киншка яраяларан дика хIун ду аьлча, иза сан киншка хилар дац, иза Европехь вайн культура а, литература а дIайовзийта цо аьтто бина хилар ду. Культурехула бен къаьмнаш вовшашна нийса довза а ца девза, уьш вовшашна тIе дуьгуш долу ков а ца деллало. Цундела цу киншках а цхьа пайда хир бацара теша, аьлла, сатуьйсу-кх“.\nНохчийн къоман литература кхечу меттанашка гочъян а, хийрачу ешархочунна и литература йовзйийта таро луш йолу гочдархойн ишкол а ца хилар вуно боккха эшам бу, яздархошна хилла ца Iаш, иштта йоллучу а къоман культурана бохуш дуьйцу яздархочо.\nБексултанов: „Гочдархой ца хиларо Iаламат чIогIа новкъарло йо суна а, кхечу яздархошна а. Я цу хIуман бала болуш кху махкахь стаг а вац-кх. Мах а белла, цхьа гочдархо лаьцнера ас, оьрсийн матте сайн дицарш даха. Юха цо бина болх мелла а цхьа тамашена а хетта, иза цхьа кхечуьнга байти. Юха кхин а цхьана кхечуьнга бойтуш, и дийцар 5-6 гочдархочух чекхделира сан. 5-6 гочдархочух чекхдаьллачу дийцарах хIума ца дуьсу. Стеган деган чарх санна, цхьа чарх-м юьссу, амма цуьнан тIум дIайолу, меттан хазалла а, меттан башхаллаш а йов“.\nКъоман культура – иза тIаьхьарчу шерашкахь деккъа цхьана хелхаршка яьвлла, бохуш дуьйцу яздархорчо. И хелхарш а дац хила дезачу кепехь, мелхо а, цу культуран вуно генарчу шовкъечу дIасаидаршка а девлла.\nБексултанов: „Мотт а, культура а – иза чIогIа галдаьлла ду вайн карарчу хенахь. Къамелехь дерриге а деш ду, дезденош а хуьлу, амма бух а болуш, цхьа мах а болуш, деш хIумма а дац культурехь. Хелхарш дар, даима а „дарг-дарг“ бохуш зурба лекхар – иза ма яц культура. Культура – иза дош ду, аз ду, сурт ду, литература а ю, къамел а ду, гIишло а ю“.\nШеко йоцуш, къоман литературан дозалла а, уггаре а бакхийчарех кхиам а бу Бексултанов Мусан проза. Цуьнан дийцарш немцойн маттахь дешначу Германерчу а, Австрерчу а, Швейцарерчу а ешархоша церан хадош болу мах а бу цу хIуман тоьшалла. Бухта „Крест“ а, кхин дIа долу Мусан дийцарш а хIора нохчийн доьзалехь дела денна деша а доьшуш, тIекхуьчу чкъурана уьш довза а довзуьйтуш, церан чулацам а, цу тIехь беш болу хиламаш а цкъа а биц ца балийтархьама, даима а гучу меттехь а, тIекхочучехь хила дезар аьлла хета цундела.\n„...Мак-Шарип!“ - элира ахь. Стаг вегийра, дIа а тохалуш. Стеган бIаьргаш арадевлира.\nХьо охьаиккхира полки тIера. Ахь качметаш лецира цуьнан, хьайн мерIела тIе а озош. „Дай-ваший вала хьан! - элира ахь, - хьан вала хьайн дай-ваший, хIокху бархI-исс шарахь сох кхета кхуза кхаьчначу!“\nМак-Шарипе велхар иккхира: „Алхаст, Алхаст!“- бохуш, хьох хьарча а тохалуш. Мак-Шарип, ден-ненан цхьаъ бен а воцуш, ворхI йиша а, шортта даьхни а долуш жима стаг вара, хьо цIера арме воьдуш...\nХьо вилхира, цу стагах хилларг гича, дуьххьара кхетта нохчо сагIадоьхург вуйла а хиина.\nХьан сица, хьан ойланца, хьан пхенашца, бIаьрсица латта буьхара ирахIоьтира, стигланаш чу а кеглуш. Дуьне дан а дацара, дуьне доьхнера, ахь оццул сатийсина нохчочун маьрша дуьне.\nХьо аркъал дIакхийтира, полки тIе, нийса аркъал, хьайн бIаьрхиша бIарз а вина...“\nКомменташ КъесторТIаьххьарниг ХьалхаХенаца дIанисъйина\nстенгара: St. Pölten\nсо ч1ог1а йаккхе йо , Биссултанов Муса санна, вай нохчин юкъахь яздархьо хиларна. Муса, дуккъа а бацах а, хьан книжкаш й еша а, ахьа вай меттаьхь довзитуш долу нохчин 1амалан, култран долу х1уманаш пусурб даьша адамаш, амма уьш банне боцуш а бац. Цана юккъахь аса со лору. Дела реза хуьлда хьуна, ахьа вай нохчи мотт саьлла хаза карчар барна а, и тхьуна марза барна а!\nДарба каронза юьсуш ю рак


Коллаген ультра+кальций-D пор. 8г №7 (яблоко) купить в Красноярске «Фармация»\nГлавная страница / Каталог / Биологически активные добавки / БАДы для здоровья костей и суставов / Коллаген ультра+кальций-D пор. 8г №7 (яблоко)


Навальныйгахьа хиллачу акцехь полисхойх леттачу нохчийн кIанте шайна тIевола, боху Делимхановс\nОппозиционер Навальный Алексей набахтера арахецарехьа дахначу шоьтан дийнахь хиллачу акцехь дакъалаьцначу нохчийн кIантана гIо дийр ду ша аьлла Нохчийчоьнан цIарах пачхьалкхан Думан депутат волчу Делимханов Адама, нагахь санна, шен политикан позицина иза юкъарвалахь.\n"Нагахь санна, ахь церан позици тIеэцахь, цхьаннах а ида а ца уьдуш, царна тIаьхьа дIаваха веза хьо. Тхуна хаьа хьуна а, хьоьца болчарна а хIун дан деза. Нагахь санна, хьо церан хьежамашца вацахь, Рамзан-Хьаьжас, вайн паччахьо аьлла, низамех хьакхалучу агIор шаьш хьуна гIо дийр ду, хьо гучувалахь", - аьлла Делимхановс инстаграмехь бинчу видеокхайкхамехь, яздо "Медиазонас".\nДупутато юьйцу позици ю, "митингхоша къобалдеш хилар боьршачу стага борша стаг маре вига могуьйту" низамаш.\n"Хьан деца къамел хилла тхан, нагахь санна, и позици хьо тIеоьцуш вацахь, нагахь санна, хьо нохчо а, бусулба а велахь, ахь яздийр ду тхан директе, йа тхоьца зIене вер ву хьо", - боху Делимхановс. Цо бахарехь, иштта цуьнца Москварчу университетехь доьшучу берашца а, цуьнан бевза-безачаьрца а къамел хилла церан.\nОппозиционер Навальный Алексей набахтера арахецарехьа а, пачхьалкхан куьйгалхоша ден къоланаш сецорехьа а, ерриг а Оьрсийчохь санна, гуламаш хIиттийра наха цхьаццайолчу Къилбаседа Кавказан коьртачу шахьаршкахь а.\nКавказ.Реалиин корреспондента бечу хаамца, Сочерчу дуьхьалона акце веанера лаххара а 500 вахархо. «Путин – къу!» хезара цигахь гуламхошкара. Лаьцна Сочехь лаххара а 80 стаг. Царна юкъахь яра "Новая газетин" корреспондент Костюченко Елена а.\n"Полицин декъехь протоколаш ду хIиттош, со сихха дIахийцира. Сочин Центран полицехь 79 стаг ву лаьцна", - яздина Твиттерехь журналиста.\nКраснодарехь протестан гуламехь хилла, журналисташа далочу тоьшаллица, 5000 гергга стаг.\nХIинжа-ГIаларчу Навальныйгахьа болчу гуламехь лаьцна 60 вахархо.\nСтаврополерчу акцехь лаьцна 100 гергга стаг.\nЕрриг а Оьрсийчохь тахана протестхойх лецна эзарнаш.\n"Матросская тишина" олучу Москварчу талламан изоляторехь латтош ву Навальный Алексей, Чиллан-беттан 2-чохь хинйолчу кхеле хьоьжуш.


Сен-Лоран-дез-Омм — Википеди\nСен-Лоран-дез-Омм (фр. Saint-Laurent-des-Hommes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу Сен-Мишель-де-Дубль, Сен-Марсьяль-д'Артансе, Монпон-Менестероль, Сен-Бартелеми-де-Бельгард, Сен-Мартен-л'Астье, Сен-Медар-де-Мюссидан, Бопуие. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Лоран-дез-Омм&oldid=5185373»


Букъа тIе кхехка хи а детташ. Полисхошна ечу кхелера\nЕтташ даьхна дареш тIеэца ца деза кхело\nПолицино стагна тIехь Iазап даллор толлуш ю Питерера кхел. Новский кIоштарчу 70-чу полицин декъехь ялхаммо, букъ тIе кхехка хи а дуьттуш, дегIа тIе цигаьрка а Iуьттуш, хьийзийна шаьш букмекеран контора толлуш лаьцна вигинарг. И тайпа зуламаш наггахь бен ца кхочу Оьрсийчохь кхеле. Бакъду, хIара а дац "таIзар дар" цIе йолчуш толлуш - даржо лучу бакъонел совбовларна бехкебо талламо полисхой.\nКхеле ийзийнарш бу полицин декъан буьйранчин гIовс Морозов Артем, цуьнан бехлхан накъостий-эпсарш Барашков Андрей, Антоненко Михаил, Котенко Сергей, Ипатов Александр, Бородич Кирилл.\nЦарех цхьаболучара стохка бIаьста, цигаьркица мераIуьргаш ягош, букъа тIе кхехка хи дуьттуш, хьийзийна наркотикаш лелорах, къоланаш дарх шеко йолуш, лецна, полице балийна нах.\nЭшам хиллачех цхьаъ ву букмекеран Greenbet фирма ларъеш хилла "Оьзда адамаш" фирмера хадархо. Фирмина тIелетта полисхой юьхьанца – касса яьстина, бохийна белхан гIирс, этIийна шайна цатайначу нехан документаш, хьийзийна шаьш схьалецнарш.\nЯлх эпсарна талламо дуьхьалъяьхна "Белхан бакъонаш совъяхар", "Белхан бакъонех пайда а оьцуш зуламдар", "Доцург чIагIден кехаташ кечдар", "Талор", "Низамехь а доцуш наркотикаш долаерзор, долахь латтор", "Низамехь а доцуш герз доладаккхар, лелор" артиклаш.\nГерасимов Дмитрий адвокат ву талоре ерзийначу букмекеран фирмин администраторан Абдулкамалов Замиран. Цунна диттина полисхоша букъ тIе кхехка хи, ша цадинарг дина алийта гIерташ.\n- Шиъ хьийзийна цара. Цхьанна юридикан накъосталла деш ву со. Вукху шолгIачунна йогу цигарка Iиттина. Буьйса яккхийтина цаьрга оцу таIзара кIел. Кест-кеста хьийзабо полисхоша шаьш лецна буьгу нах, амма оцу кепехь къиза хьийзош суна дуьххьара го – кхехка хи тIедиттар, - элира Герасимовс.\n- Муха чаккхе хир ю аьлла хета хьуна кхеле кхаьчначу оцу девнан?\n– Соьга хаьттича, вуно дика болх бина талламо, тоьшаллаш дуьззина гулдина. 49 теш ву полисхоша динчун. Дов дахлур ду, гарехь, даре ца до полисхоша, конституцино лучу бакъонах пайдаоьцуш, ца дуьйцу талламчашка лелларг-хилларг. Гур ду-кх хIун хуьлу.\n- Кест-кеста хеза полицехь, набахтешкахь, изоляторшкахь етта, лецнарш хьийзабо, олий, амма ца хеза Iазап латточу нахана кхел йина, олий. Муха хета хьуна, полицин 70-чу декъерчу белхахошна таIзар даро пайда бохьур буй?\n- Полицин белхахошна иза масал хир ду, хаа ду царна - иштта болх бойла дац, бойтур а бац, ца гича санна дуьтур доцийла гойтур ду.\nИдрисов Динар лоцуш ю полици\nПетарбухарчу Бакъоларъяран кхеташонан белхахочунна Евдокимова Натальяна хетарехь, полицин 70-чу декъан белхахошна тIехь кхел йогIуш йо, амма цара нахана тIехь Iазап латторах "даржо лучу бакъонел совбовлар" аьлла, иза нийса дац.\n- Халахеташ делахь а, низамо магадо ницкъхошна гIелоен гIирс балха тIехь лело. Лецначаьргахь полисхоша Iазап даллор гучудаьлча, "даржо магочул совбовлар" бохучу артиклна тIехьо: "Тхан бакъо ю и гIирс лело, амма мелла а тIехдевлла хилла", олу. Къиза хьийзарг сацош, шен са лардархьама, полисхочо лело тарло и гIирс, амма парггIат, аьлларг дерриг а кхочуш а деш, полице чувалийначу стагна еттар, иза хьийзор – со ца кхета цунах. Дуьненаюкъарчу низамаша доьхку лаьцначунна гIелояр, вайн пачхьалкхо а дина и низам къобал.\nПетарбухарчу бакъоларъярхойн юкъараллийн Юристийн Клуберчу юриста Оленичев Максима мехала лору полисхой кхелеозор. Нахана йогIуш йоцу гIело яр полицехь нислуш зулам дуйла гойту йолаеллачу кхело, боху цо.\n- Иза деккъа цхьа сурт бен а дац, ткъа ду шуьйрра лелачех. И кхел бахьана долуш, хьанна хаьа, полицехь лела къизалла юхайолий а. Доьхуш жоп ца хилча, даьржа зулам. ХIара дов масал хир ду полицин белхахошна.\nПолисхошна тIехь кхел йолор нийса ду, аьлла хета Петарбухан Низамкхолларан Кхеташонан депутатна Вишневский Борисна а.\n- Теша со, зуламхошна – Iазап латточарна, нах хьийзочарна – доггIу таIзар дийриг хиларх. Беламе ду нахана тIехь полисхоша латтийначу Iазапах "даржо еллачу бакъонел совбовлар" алар. Дерг кхин ду, Оьрсийчоьно къобалдо ницкъ цабаран дуьненаюкъара конвенцеш – кхочуш дан деза-кх цара хьоьхург. Полицехь еттий вайна массарна а хаьа, амма кхеле ца долу и зулам. Дехка деза стагера дареш дохуш етта магор. Етташ даьхна тоьшаллаш тIеэца а ца деза кхелаша. ТIаккха дIаер ю садизм, - боху Вишневскийс.


Антрекасто — Википеди\nАнтрекасто (фр. Entrecasteaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Прованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Вар. Дозанашца йу Карсес, Котиньяк, Салерн, Ле Тороне, Сент-Антонен-дю-Вар. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Антрекасто&oldid=6666759»


Австрин депортацин набахтехь велла нохчийн мухIажир\nАвстри -- Нохчий Оьрсийчу дIабаларна дуьхьал Венера митинг, 27Гезг2012\nМалхбузехь тховкIело лоьхуш, Австре кхаьчна хилла нохчийн мухIажир велла цу махкарчу депортацин набахтехь. Оьрсийчу дIавала кечвина хила волу и стаг, адамийн бакъонашларъярхоша чIагIдарехь, Австрин полицино, бух а боцуш, сецош хилла набахтехь.\nШайн Даймахкахь ечу гIелонех бевдда Европе баханчу мухIажарех цхьа дакъа харцонан шозлагIчу гуонехула дала дезаш хуьлу Малхбузехь. Цу гонера ца бовлалуш, шаьш лехначу паргIатоне а, маршоне а ца кхочуш, Iожалле боьрзу царех цхьаццаберш.\nИсаков Зеламха а ву цу хийрачу махкахь синпаргIато а, кхерамазалла а лоьхуш, Даймахкана эзарнаш чакхармаш гена кхаьчна, амма шен керлачу Iойлахь я нийсо а, я къинхетам а ца карийначех цхьаъ. Венерчу депортацин набахтехь, низамца а доцуш, масех бутт баьккхинчул тIаьхьа кхелхина иза.\n35 шо долу нохчийн мухIажар Альпийн республикехь вехаш волу масех шо хиллера. Цо шена политикан тховкIело йоьхуш бинчу кхайкхамна цкъа а, шозза а дацаре жоп деллера меттигерачу мигрантийн хьокъехь долчу хьукматан белхахоша. Ишттачу хьелашкахь деш ма-хиллара, хIоразза а Зеламхас, апелляци а йой, кхин цкъа а шен лехам карлабоккхуш хиларна, Австрехь хан яккха бакъо яра цуьнан, дохош низам а доцуш.\nКху шеран мангал бутт бовш Австрин коьртачу шахьарехула схьавогIуш волу иза полисхоша сацийнера, кехаташ хатта, амма цу мIаьргонехь кхуьнан карахь документаш ца хилар бахьана долуш, иза цара шайн декъе дIавигнера, мила ву къастадаллалца, аьлла.\nБовза-безачаьрца зIене а ваьлла, шен кехаташ схьатIекхиадайтина волу Зеламха мила-мичара ву бохург дукха хан ялале къаьстира, амма полисхой сих ца беллера иза дIахеца. Бахьана- Исаков Зеламхин Австрехь тховкIело яц, цуьнан тховкIелох долчу дехарна дацаре жоп делла бохург дара.\nШена низамца йогIуш кхин а ши кIира хан ю, и дацаре жоп шеконе дуьллуш, апелляци ян, бохуш Зеламхас чIагIдар полисхоша тидаме а ца эцнера. Цул сов, полисхоша хаам бира Зеламхе, иза кесталгIа Оьрсийчу дIалур волуш хиларх лаьцна, и тайпа сацам Австрехь кхело бен тIеэца йиш йолуш боцушехь.\nИсаков Зеламха ша Австре кхачале, ДегIастанахь лаца а лаьцна, набахтехь хан яьккхина хилла вара, тIамех дакъалаьцна ву бохучу бехкаца. Оьрсийн набахтешкахь нохчийн тутмакхашца хуьлуш ма-хиллара, цу чохь цунна къиза таIзарш динера. Цу таIзарийн шортта тоьшаллаш а дара мухIажарехь, шайна юккъехь сарташ а долуш. Амма и дерриге а меттигерачу полисхоша тергал а ца динера.\nАвстрехь вехачу нохчийн бакъонашларъярхочуо Банжаев Вахас дийцарехь, Исаков Зеламха цхьа а хIара ду аьлла чолхе я кхераме цамгар долуш ца хилла. Ша Оьрсийчу дIавала диснарг ши де бен ца диссинчу хенахь цу балано кхоьллинчу гIайгIано Iаткъам биначух тера ду цунна.\nБанжаев Ваха: «Эспертизин жамIаш хIицна а схьадаланза ду цуьнан. Кхин могуш воцуш вара а ца боху иза цуьнан гергарчара. Кхо бутт цара цу набахти чохь бакхийтинчул тIаьхьа, депортаци ян ши де диснера цуьнан.\nКхузахь ваша а, гергар нах а бара цуьнан, иза араваккха гIерташ къахьоьгуш. Депортаци ма яхьара шена бохуш, ша цIахь дIавигна, хьийзина ву, цундела цIаваха ца лууш, ма вахийтахьара ша, бохуш, вара и кIант».\nИсаков Зеламха валаран официала бахьана цкъачунна нахала даьккхина дац полисхоша. Амма цуьнан кхалхар толлуш болчу адамийн бакъонашларъярхоша дийцарехь, ша Оьрсийчу дIалур волуш ву, аьлла, хаам хезча дуьйна, мухIажар чIогIа догтаьIна хиллера.\nГаррехь, депресси йолчу цунна Iедалан белхахоша я набахтин хехоша орца ца даьккхинера, лор кхайкхина я молханаш Iалашйина. Таханий-таханий Оьрсийчу, цу шена тIехь къиза таIзарш динчу махка, шен чаьлтачийн кара ша дIаваларе ладоьгIуш, Венерачу набахтехь кхо бутт баьккхинчул тIаьхьа Исаков Зеламха кхелхина. Шена цига дIавелча бийр болу ницкъ хууш, цунах йолу ойла совъялла, даге ца ладеллачух тера ду цуьнан.


Саралиева Т. "Айдамиров Абузаран «Вайн амалш» - оьздангаллин хьехам"\n«Вайн амалш» цIе йолу Айдамиров Абузаран къоман гIиллакх-оьздангаллех а, бIешерийн дахаран хьелаша цуьнан амалшна бинчу тIеIаткъамех, хийцамех а йолу книга йийцаре йира Соьлжа-ГIаларчу Президентан лицейхь.\nКъоман къоначу тIаьхьенан – 9-11-чуй классашкарчу дешархойн - «Вайн амалш» книга ешча кхоллаелла ойланаш йовза а, шайна хетарг ала а дахаран зиэделларг долу яздархой, министраш, шуьйрачу хаамийн гIирсийн векалш, бевза хьехархой гулбеллера лицейн «горгачу стоьлана» гонаха. «Горгачу стоьлан» Iалашо – тIекхуьучу тIахьенна вайн къоман амалийн башхаллаш йовзийтар, патриотийн синхаам кхиор, доьзална, махкана хьалха церан шайн жоьпалле хила дезаран кхетам кхиор, – йовзийтинчул тIаьхьа, хьеший бовзийтира цхьаьнакхетар дIахьочу нохчийн меттан кафедрин хьаькама Дашаева Лайлаа. Уьш бара: НР-н дешаран а, Iилманан а министр Байханов Исмаил, НР-н къоман политикин, арахьарчу зIенийн, зорбанан хаамийн министр Джамалдаев ШахIид, НР-н 1илманийн Академин Президент Гапуров Шахрудди, халкъан яздархо, «Вайнах» журналан коьрта редактор Ахмадов Муса, яздархо, «Орга» журналан коьрта редактор Минкаилов Эльбрус, поэт, «Хьехархо» газетан коьрта редактор Цуруев Шарип, публицист, «Гумс» газетан корреспондент Сумбулатов Дени, яздархо, Айдамиров Абузаран йоI Айдамирова Машар, НР-н дешаран а, 1илманан а министран г1оьнча, публицист Умхаев Хьамзат, нохчийн меттан хьехархо Вагапова Асет, ЧИПКРО-н ректор Эльмурзаева Ганга, республикин телерадиокомпанийн а, газетийн а, журналийн а векалш.\nМаршаллин дашехь Дешаран а, Iилманан а министра Байханов Исмаила билгалдаьккхира, вайн республикехь хьовха, ерриге а Къилба Кавказехь динан дайшна юкъахь коьрта волчу Кадыров Хожа-Ахьмада шен къамелехь тIе тидам бахийтина «Вайн амалш» жайна довза дезаран а, цуьнан чулацамехь йийцина вайн амалш йийцаре ян езаран а гIуллакхан юьхь хIара цхьаьнакхетар хилар.\n«ХIора халкъан а шена юкъахь цIе йоккхуш къаставой, оцу къоман дика-вон шен сица кхобуш, дагца къуьйлуш, эхь-бехкан, доьналлин, собаран масал хилла лаьтташ стаг, къонах хуьлу, – «Вайн амалш» книгин юьххьехь Сумбулатов Денис далийначу дешнашца цхьаьнакхетар дIадолийра Дашаева Лайлаа.\n- Массо а къамнийн бу яздархой-хьехамчаш, къонахий, къаной, дешан охIланаш, са ц1ена нах. Церан ницкъ кхочу шайн къоман лазамечух кхечу къаьмнийн дог лазийта, диканах кхин къаьмнаш даккхийдедайта. Цара шаьш бинчу кхоллараллин балхаца, хьанала къахьегарца бакъо йоккху, мел къаьхьа делахь а, бакъдерг ала. Ишттачарах вара нохчийн халкъан яздархо Айдамиров Абузар».\nИ цIе евзачарна, цуьнан говзарш ешначарна дуьхьал хIуьтту церан турпалхой а. Имам Шемалан наиб хиллачу Iуспан СоIдаллас, уггаре а хала хIун ду аьлла шега динчу хаттарна: «Уггаре а хала къонаха хила ду», – аьлла, жоп делла хиллера. Цул хала хIун ду, аьлла шега хаьттича: «Къонаха хилла чекхвалар ду», – аьлла, тIечIагIдинера.\nТкъа «къонаха», «нохчи» боху дешнаш хезча, хIора а нохчичунна дуьхьал хIутту «нохчалла» боху кхетам».\n«Нохчалла» – муьлха синмехаллаш дагайогIу вайна и дош хезча?\nОцу хаттарна жоьпаш делира гулбеллачу дешархоша: «И дош хезча дагадогIу доьналла, майралла, хьекъал, кхетам болуш хилар а, гIиллакх-оьздангалла а»; «Яхь, эхь, хьуьнар»; «Собар, тешам, комаьршалла»; «ДоттагIалла, къинхетам»; «Нийсо, цIеналла»; «Доцца аьлча, «нохчаллица» доьзна ду дерриге а дика хIума». Цул тIаьхьа гулбелларш хьаьвсира ролике. Англин коьртачу шахьарахь Лондонехь Биг-Бен сахьт кхозучу коьртачу майданахь доьдуш хелхар дара. Пхьош доцучу кучаца, белша тIе тесна шарф а йолуш, корта берзина, Iаьржа куьзганаш бIаьргех дохку йоI яра нохчийн хелхар дечу кIантаца хелха йолуш. Вота екарна а, тIараш деттарна а гIовгIанна нах тIегулбелла, ловзаран гуо хIоьттинера майданахь. Гуш дара, хелхар дан ца хууш яцара йоI, амма цхьана белша тIера охьашершина шарф дIанисъяр шен ца нисделча, хьарччийна буьйна а йоьллина, берзина ши пхьарс гойтуш хелхаран гуо тесира цо. Вотанан а, тIараш деттаран а ражца дегI сеттош хелха волура кIант а. Ала деза, дуьххьара дацара цуьнан хелхар а. Ролик яьккхинчун Iалашо хилла хир ю: «Вай иштта ду Европехь!». Амма зала чохь йийцинчу «нохчалла» бохучу кхетамах хIумма а дуй оцу нохчийн кегийрхошкахь? – аьлла, динчу хаттарна тайп-тайпана а, цкъацкъа вовшийн бIостанехьа а жоьпаш хезира:\n«Суна хетарехь, нохчийн хелхар гайта лууш и йоI хиллехь, тIера духар а хила дезара нохчийн духаран кепехь»; «Нохчийн синмехаллаш гайта лууш уьш хиллехь, арахь, майданахь, урамновкъахь а ца гойтуш, цхьанхьа чу гулбелла хила безара, аьлла хета»; «Ши тIара тоьхначохь хелхавалар сий хеташ ца хилла нохчашна юккъехь»; «Къоман оьздангаллех а, хелхаран гIиллакхах а, халкъан духарах а оцу кегийрхошкара эца масал дац»; «Вайн амалш» книги тIехь Айдамировс йийцинчу амалех хьаса а бац оцу «флешмобехь»; «Кегийрхойн сонталла гуора оцу хелхарехь». Дешархойн хьежамашка ладоьгIначул тIаьхьа вистхилира Гапуров Шахрудди: «Айдамиров Абузаран кхолларалла йоккха ю. Дукхахъерг XVIII-XIX-чу бIешерашкахь а, XX-гIа бIешо долалуш а хиллачу вайн исторех лаьцна ю. «Еха буьйсанаш», «Лаьмнашкахь ткъес», «Маршонан цIарах», «Калугера йийсархо», иштта кхечарна а тIехь автора буьйцурш нохчийн оьзда гIиллакх, доьналла, майралла боху кхетамаш бу. Ткъа «Вайн амалш» къомана юккъера и кхетамаш дIабовларна, кийрара баьлла мохь-цIогIа ду. Маца хилла вайн къомана юккъехь зударшна тIекхийдар, адамаш идор? Абузара оцу книги тIехь боху, ледарлонаш а ю вайн, уьш мичара евлла хьовсий вай, уьш а йийца вай. Даима а диканиг дуьйцуш, вониг къайладоккхуш хилча, вайн вайх лаьцна цхьа лаккхара ойла кхоллаяларна кхерам бу. 90-чу шерашкахь массанхьа а дуьйцург «нохчийн къам, нохчийн халкъ, вай санна цхьа а вац!» – дара. Ткъа гушдерг – нах лечкъор, зударий, бераш идор, талораш дар дара. Жима-воккха а герзах воьттина вара. Ойла кхоллаяла а тарло, даима а тIом барехь хилла-те нохчийн къоман ирс? Дера ца хилла-кх! Оцу тIамах йолу ойланаш а ю Айдамировн: «ТIамехь цкъа а тоьлларг ца хилла. ХIунда аьлча муьлххачу а тIамехь шина а агIор эзарнаш адамаш дойъу, заьIапдо. Ярташ, гIаланаш йохайо, ягайо, мехкан хазнаш хIаллакйо…\nЗиенаш меттахIуьтту. Амма тIамо кхоьллина къизалла, ямартлонаш, харцонаш кхуьу… ТIемаш хир бацара кIорггера бусалба дин а, дуьненан Iилма а хууш вайн къоманна юккъехь кхетам болу нах алсам хиллехьара».\nЦунна тIе доьгIна Кадыров Ахьмад-Хьаьжин дешнаш далон луур дара суна: «Вся наша история есть история непрекращающихся войн, бунтов, набегов, сражений, стычек… Я считаю своим долгом и выстраданным правом задать вам несколько вопросов: В результате всех этих бесконечных войн, бунтов и смут что получили мы, чеченцы? Неимоверные страдания, кровь и лишения. Сегодня мы пожинаем плоды непродуманной, безответственной политики… Мы вошли в историю не философами, не мудрецами, не мастерами, не творцами и созидателями, хотя и их у нас было немало: художник П. Захаров, артист М. Эсамбаев, певец М. Магомаев и другие».\nНохчаша даима а дозалла деш хилла, тхуна юккъехь элий ца хилла бохуш. И дозалла дан хIума дац. ХIунда? Абузара а боху иза. Вайн махкахь элий хилла – суьйлийн элий, гIумкийн элий, гIебартойн элий. Амма нохчашна юккъера стаг хьалаволуьйтуш 1едал ца хилла вайн. Цундела аьлла имам Шемала: «Нохчий тамашийна къам ду: диканиг хьалавоккхуш гу бац церан, вониг чувуллуш ор дац церан». Вай вешан нохчийн тхьамданаш хьалхабаха, церан сий дан хууш цахилар ду вайн галдаьлларг. Вайн махкара граждански тIом сацон Ахьмад-Хьаьжин хьекъал а, доьналла а ца тоьънехь, вай тахана мича кхаьчна хир дара ала хала хир дара. Цул тIаьхьа, Делан къинхетамца, къоман куьйгалле цуьнан кIант вар бахьана долуш, дуьненан исторехь а ишттачун масал доцуш, оццул сиха, тIамо бохийна мохк денбелла дIахIоьттина. Айдамировс, нохчийн куьйгаллин, къоман оьздачу нехан пусар дича бен нохчийн пачхьалкх хир яц, нохчийн къам денделла дIа а гIур дац баьхнарг ду тахана вай тешаш дерг».\nАхмадов Мусас а элира шена хетарг:\n– Нохчашна юккъехь элий цахилар, хуьлуш цахилийтар, вай тIаьхьадисина хилар а, я вай хьалхадовлар а дац, иза къоман шатайпаналла ю. Цхьана хенахь Мехк-кхиэл йолуш, дерриг дуьне тIекхача гIерташ йолу ша тайпа демократи йолуш къам хилла вайн къам. Тайпано, гергарчу наха шайн стеган доладеш хилла. Кхайкхина валош а хилла нохчаша шайна юккъе луларчу къаьмнех эла. Шайна юккъе доьжна дов, къовсам нисбан. Элий цахиларх, лоруш нах хилла къомана юккъехь. Церан цIе дIайоьдуш а, уьш фольклоран иллешкахь бевзаш а хилла. Йийцаре йиллинчу темех ала дош дара Сумбулатов Денин а. «Вайн амалш» книга иза «Даймохк» газетан редактор волуш, автора редакце а еана, дуьххьара зорбане оцу газетан агIонаш тIехь яьлла.\n– Суо теш ца хилла волу генара хIумнаш а дитина, со теш хиллачух эр ду ас, – элира Сумбулатовс, – цIенаниг бехдеш, боьханиг цIандеш, сийлахьниг сийсаздеш зама яра иза. Къам шен орамах дIахадо болх беш цхьа тобанаш яра. Оцу зуламах къам лардан гIерташ, орцах буьйлуш нах бара. Царах вара Айдамиров. Цул хьалха кхин дIогара бала а ца хилла газета, цуьнан статья тIетоьхча, охьадожа а ца дуьтуш, дIасадаьккхира.\n- Абузара ша дийна волуш “Вайн амалш” ша шен хьалкъана язйина олура, - долийра шен къамел Айдамирова Машара. - Цундела, тахана авторан бакъо сайгахь йолу дела, «Вайн амалш» кхечу къоман матте гочъян ас бакъо ца ло. Абузар а я цуьнан кхолларалла а ца евзаш, еккъа «Вайн амалш» гочйина кхечу къомах волу стаг цунах кхетар вац. Вай кхета. Иза тоьуш ду. ХIара цхьаьнакхетар суна товш ду. Шуна, кегийрхошна лерина ю «Вайн амалш». Школе воьдуш а, кегийрхошца цхьаьнакхеташ а даима хазахеташ вара Абузар. Дала дукхадаха дойла шу.\n«Шен гIалаташ дийца хала ду, амма ца дийцича ца долу. Царах лаьцна ду хIара къамел. ХIокху къамелехь долу хIора дош сайн халкъе даггара болчу безамо а, цунах дог лазаро а кхоьллина. Кху тIаьххьарчу шерашкахь гучудаьлла нохчий бусалба динан некъа тIера галбовлар. Оьздангаллех бохар. Вайн вешан къоман кханенан ойла еш цахилар», – бохуш яздина Айдамировс шен книгин юьххьехь.\n– Мел хала делахь а, дийца деза уьш я ца деза? Ду уьш гIалаташ я дац? Нийса довзийтина автора вайн сакхташ я ца довзийтина? Бакъо ярий Айдамировн уьш дийца я яцара? Боьхнерий-те нохчий ийманах я ца боьхнера? – шайна хьалха цхьаьнакхетар дIахьочо хIиттийначу хаттаршна шайна нийса хета жоьпаш делира дешархоша.\n– Нийса хета. Цхьаболу молланаш хилла шалха мотт буьйцуш гIарабевлла. Къоланаш а хилла вайна юккъехь.\n– Вайн дайша дилийтина гIалаташ тIекхуучу тIахьене кхин ца дахийта Iалашо йолуш язйина Айдамировс «Вайн амалш».\n– Вайн гIалаташ вай ваьш дIа ца даьхча, кхечо д1адохур дац.\n– Стаг цомгаш хилча, цуьнан лазар къастадой, леладо лоьраша дарба. Вайн къам хьекъал долуш ду, амма кхетам тIаьхьа бисина ду, – боху автора. Вай кхетамчу дахкийта Iалашо йолуш язйина Айдамировс и книга.\nАвторо бохучунна со реза ю.\n– Айдамировс мел аьлларг а доккха маьIна долуш ду. Амма цо и ца аьллехь а, вайна хаа дезара, аьлла хета суна.\n– Айдамировс шен книги тIехь хьахийна а ду нохчаша шайн доьзалшна Iаьрбийн Iилма Iамор магош хилар а, кхечу къаьмнийн, масала ингалсан, французийн Iилма Iамор магош цахилар а. Нагахь оцу Iарбоша шайн доьзалшна санна, вайн доьзалшкахь а кхечу къаьмнийн Iилма Iамон магош хиллехьара, вайн алсам Iилманчаш а, дешна нах а хир бара, аьлла хета суна. Цхьаьнакхетарехь жигара дакъалоцуш бара Президентан лицейн 11-чу классера дешархой Сатабаева Хьава, Межидов Алдам, Ибрагимов Ламбер, Бакаев Юсуп, иштта кхиболу дешархой а. Церан къамелехь къаьстара «Вайн амалш» ешна, цуьнан чулацамна т1ехь бераша ойла йина хилар, бакъду, Айдамировс далхочун шайн-шайн хьежамаш бара церан хьовха, гулбеллачу баккхийчеран а. Иза билгалделира Э. Минкаиловн, Ш. Джамалдаевн, Ш. Цуруевн къамелашкахь.\n– Iилманах а, дешарх а лаьцна дукха дуьйцу Абузара, – билгалдаьккхира Минкаиловс, – XVIII-XIX-чу бIешарахь дуьненан Iилма а, бусалба Iилма а девзаш нах кIезга хилла вайн. Оццу заманчохь ДегIастанехь баьхна Iилманчаш цIерш йохуш буьйцу Айдамировс. Цара шайн къоман, тайпанийн синмехаллех пайда а оьцуш, алсам белхаш язбина. Ткъа Нохчийчоь Россих дIакхеттачул тIаьхьа XIX-чу бIешарахь XX-гIа бIешо долалуш 5-6 стаг ву нохчашна юккъехь Абузара цIе йоккхуш лаккхара дешар дешна. – Эльдерханов Таьштамар, вежарий ШериповгIар, вежарий МутушевгIар. Дешна нах а, Iедалехь болх беш нах а ца хилла вайн къам цхьаьна кхетаме далош схьадалон. Советан Iедал тIедеанчул тIаьхьа а лаккхара дешар дешна нах кIезиг бу вайн луларчу къаьмнашца дуьстича. Цу тIе доьгIна Айдамировс билгалдоккху, вайна коьртехь динан а, дуьненан а Iилма хууш стаг цахиларо къомана эшам бар.\n- Дуьненчохь болчу Iилманчаша, цхьацца долу къаьмнаш дуьнен тIера дIадовларан бахьанаш дуьйцучохь, царах цхьаъ – халкъо ша шех еш йолу ойла дукха лакхара хилча я т1ехь лахара хилар ду, олу. Иза вуно кхераме х1ума ду. Абузар оцу некъа тIехь, ша Суьрта тIай тIехула волуш санна, нийса дIавахана. Къам охьатаIийначу хенахь цо язйина «Еха буьйсанаш» къам хестош яра. Амма и хестор тIехдаьлча, къам самадаккха, цуьнан кхачамбацарш а дийцина цо. Къомана ган деза шен сакхташ. Абузара «Вайн амалш» тIехь уьш гайтина. Царалахь коьртаниг – нохчий дешарна тIаьхьа бисина хилар а, - билгалдаьккхира Цуруев Шарипа.\nШена Абузар вовзарх а, цуьнца хиллачу гергарлонах а дийцира Джамалдаев ШахIида.\n– ХIорамма а шен кхетаме хьаьжжина йоьшу Абузаран книгаш, – элира цо. – Со баккхийчу нахана юккъехь кхиъна. ГIиллакхе, оьзда волчух – эла санна стаг ву олура цара, ткъа г1иллакх доцучух – лай санна ву а олура. Элий, лай хиларх-цахиларх доцуш, и кхетамаш хилла вайн къомана юккъехь. Стагана шена там берг, шена товн дерг ца товн дерг хиъчхьана, гIиллакх а, ларам а хаар ду-кх.\n– Цхьа догIучу меттехь дош алар а, самукъадаьллачохь хелхаран кеп хIоттор а телхина хIума ду, аьлла ца хета суна, – билгалдаьккхира шен вистхиларехь Умхаев Хьамзата а, – амма цхьанна а хIуттаренна, нахана цатам бан я новкъарло ян Iалашо йолуш дан ца оьшу и гIуллакх. Оьрсийн гIараваьллачу поэта А. Пушкина аьлла, шена оьрсийн къоман дуккха а гIалаташ а, сакхташ а го, амма кхечу махкарчу стага царах лаьцна дуьйцуш ца тов шена, аьлла. Цунна а дайна, Абузаран говзарна тIехь вайн къомехь шена ца товш дерг, вайна юккъера дIадаккха дезарг ду. Боккъал а дешна вай хиллехьара, вайн къам масийттаза а «бердах кхоьссина» хир дацара. Вайн герз дешар ду. Дешархошца болх барехь алсам зиэделларг долчу Вагапова Асета а дийцира, Айдамировн говзарех къоначу тIаьхьено пайдаэца йишерг алсам хиларх.\n– Хьайн къоман, хьайн ненан мотт кIорггера хаарехь, иза бовзарехь, бийцарехь ду къоман ирс. Дала маттаца долу гергарло алсамдоккхийла шун!\nЦхьаьнакхетар дIадерзош юха а берийн хьежамашка ладуьйгIира гулбеллачара:\n– «Вайн амалш» вайн къоман литературин кхечу произведенийн могIара хIотто ца еза, – билгалдаьккхира дешархоша, – иза лаккхарчу тIегIанна тIехь хила еза. Кхузахь къастийна къоман гIалаташ, сакхташ дIадаха а деза.\nБержес аьлла дешнаш а далийра цара: «Чеченцы воспитывают не ремнем и нотациями, чеченцы воспитывают личным примером». Цунна тIедоьгIна аьлча, Айдамировс вайн гIалаташ гайтар а оцу кхетаман масал ду.\n– «Вайн амалш» ешна а, цуьнан чулацам дика бевзаш а ду тхо. Амма тхуна коьрта дара цуьнга болу шун, тхан баккхийчийн, бовзар хьежамаш. Тхуна бевзина иза. Дала мукъалахь, оха дика доьшур а ду. Вайн къоман сий айдан къахьоьгур а ду. ХIара санна цхьаьнакхетарш алсам хилийта аьлла, шуьга дехар а ду тхан.\nИрсе бералла ю вайн дешархойн. Церан таро ю вайн махкахь хьовха, кхечу махкахь а цIе йоккхучу университеташка, институташка деша даха а, республикин юкъараллин дахарехь жигара дакъалаца а, тахана санна долчу цхьаьнакхетаршкахь республикехь бевзачу нахаца цхьаьнакхета а, цаьрга ладогIа а, шайна хетарг довзийта а. Дала тIаьхье беркате йойла вайн.


бХПРСЮКЭМЮЪ АХАКХНРЕЙЮ лХУЮХКЮ щОЬРЕИМЮ\nяНЯРЮБХРЕКЭ, ХДЕНКНЦ Х ЮБРНП БЯЕУ ОПНХГБЕДЕМХИ - лХУЮХК щОЬРЕИМ. аХАКХНРЕЙЮ ЯНЯРНХР ХГ ДБСУ ВЮЯРЕИ. юМЦКХИЯЙЮЪ ЯСЫЕЯРБСЕР Я 1 ХЧКЪ 1995 Ц., ПСЯЯЙЮЪ - Я 15 ДЕЙЮАПЪ 1997 Ц. нАЫЕЕ МЮГБЮМХЕ ЛНЕЦН ЯЮИРЮ - хМРЕКМЕР (ХМРЕККЕЙРСЮКЭМЮЪ ЯЕРЭ). юМЦКХИЯЙЮЪ ВЮЯРЭ ХМРЕПЮЙРХБМЮ Х БЙКЧВЮЕР аЮМЙ МНБШУ ХДЕИ (ЦСЛЮМХРЮПМШУ Х ЛЕФДХЯЖХОКХМЮПМШУ), нЙНЬЙН ДКЪ ЮТНПХГЛНБ Х ПЪД ДПСЦХУ ЛЕУЮМХГЛНБ ХМРЕККЕЙРСЮКЭМНЦН НАЛЕМЮ, Ю РЮЙФЕ НАГНП ПСЯЯЙНИ ТХКНЯНТХХ Х ЙЮПРХММСЧ ЦЮКЕПЕЧ ПСЯЯЙХУ ЛШЯКХРЕКЕИ. хДЕНКНЦХЪ хМРЕКМЕРЮ ХГКНФЕМЮ МЮ ЯРПЮМХЖЕ http://www.emory.edu/INTELNET - РЮЛ ФЕ ЕЯРЭ КХМЙХ Й General Statement, FAQ, Bank of New Ideas, Thinklinks, Intelnetics etc. пСЯЯЙЮЪ ВЮЯРЭ ЯНЯРНХР ХГ ЛНХУ РЕЙЯРНБ: ЯРЮРЕИ, ЩЯЯЕ, ЦКЮБ Х ТПЮЦЛЕМРНБ ХГ ЙМХЦ, Ю РЮЙФЕ АХАКХНЦПЮТХХ Х ЙПЮРЙНЦН НАГНПЮ НЯМНБМШУ МЮОПЮБКЕМХИ ЛНЕИ ПЮАНРШ.\nйЮЙНБ ЕЕ ОПХАКХГХРЕКЭМШИ НАЗЕЛ Б ЛЕЦЮАЮИРЮУ Х НРДЕКЭМН БГЪРШУ ОПНХГБЕДЕМХЪУ?\nб МЮЯРНЪЫХИ ЛНЛЕМР НАЗЕЛ ЮМЦКХИЯЙНИ ВЮЯРХ ОПХЛЕПМН 5 ла, ПСЯЯЙНИ ВЮЯРХ - НЙНКН 700 й Х 30 ОПНХГБЕДЕМХИ, МН НМЮ НВЕМЭ АШЯРПН ПЮЯРЕР Х, ДСЛЮЧ, ВЕПЕГ ОНКЦНДЮ ДНЯРХЦМЕР НАЗЕЛЮ - 5-10 ла ХКХ АНКЭЬЕ.\nоН ЙЮЙНЛС ОПХМЖХОС НМЮ ЯНЯРЮБКЪЕРЯЪ Х ЙЮЙ ВЮЯРН ОНОНКМЪЕРЯЪ?\nаХАКХНРЕЙЮ - ЮБРНПЯЙЮЪ, Р.Е. ЯНЯРНХР ОПЕХЛСЫЕЯРБЕММН ХГ ЯНВХМЕМХИ ЯЮЛНЦН ЯНАХПЮРЕКЪ. хУ РЕЛЮРХВЕЯЙХИ НУБЮР - ТХКНЯНТХЪ, РЕНПХЪ ЙСКЭРСПШ, ОНЩРХЙЮ ПСЯЯЙНИ КХРЕПЮРСПШ, ЛЕФДХЯЖХОКХМЮПМШЕ ОПНЕЙРШ, ЩЯЯЕХЯРХЙЮ, ТХКНЯНТЯЙЮЪ Х ЛХТНКНЦХВЕЯЙЮЪ ОПНГЮ. аХАКХНРЕЙЮ ОНОНКМЪЕРЯЪ ОН ЛЕПЕ ОЕПЕБНДЮ ЛНХУ ПСЯЯЙХУ ТЮИКНБ МЮ ЪГШЙ HTML.\nйЮЙНБЮ РЕУМНКНЦХЪ ОНЪБКЕМХЪ Х ОСАКХЙЮЖХХ МНБШУ ЩКЕЙРПНММШУ РЕЙЯРНБ? яЙНКЭЙН ВЕКНБЕЙ СВЮЯРБСЕР Б ОПНЕЙРЕ?\nрЕУМНКНЦХЪ: ОЕПЕБНДХРЭ ЯБНХ РЕЙЯРШ МЮ ЪГШЙ йнх8 Х ЯЕРЕБНЦН ПЕДЮЙРНПЮ. б ОПНЕЙРЕ СВЮЯРБСЕР НДХМ ВЕКНБЕЙ, Ъ БЯЕ ДЕКЮЧ ЯБНХЛХ ПСЙЮЛХ, УНРЪ Х ЯНБЕПЬЕММН КХЬЕМ РЕУМХВЕЯЙХУ ЯОНЯНАМНЯРЕИ.\nоЕПБЮЪ НЯНАЕММНЯРЭ. мЮЯЙНКЭЙН Ъ ГМЮЧ, ЩРН НДМН ХГ ОЕПБШУ Б ПСЯЯЙНИ яЕРХ ЯНАПЮМХЕ РЕНПЕРХВЕЯЙХУ РЕЙЯРНБ Б ПЮГМШУ НАКЮЯРЪУ ЦСЛЮМХРЮПМШУ МЮСЙ. дН ЯХУ ОНП ОПЕНАКЮДЮЧР РЕЙЯРШ КХРЕПЮРСПМН-УСДНФЕЯРБЕММШЕ, ФСПМЮКЭМН-ЦЮГЕРМШЕ, ПЕЙКЮЛМН-ЙНЛЛЕПВЕЯЙХЕ, МЮСВМН-РЕУМХВЕЯЙХЕ, Ю ТХКНЯНТХЪ, ЙСКЭРСПНКНЦХЪ, ТХКНКНЦХЪ, РЕНКНЦХЪ, ЙЮФЕРЯЪ, БОЕПБШЕ БШУНДЪР МЮ ЯРПЮМХЖШ ПСЯЯЙНЦН хМРЕПМЕРЮ Б ЯРНКЭ ЯХЯРЕЛЮРХВЕЯЙНЛ Х ЙНЛОЮЙРМНЛ БХДЕ - ЙЮЙ ЮБРНПЯЙЮЪ АХАКХНРЕЙЮ.\nбРНПЮЪ НЯНАЕММНЯРЭ. щРН МЕ ОПНЯРН АХАКХНРЕЙЮ, Ю КЮАНПЮРНПХЪ БХПРСЮКЭМНИ ЯКНБЕЯМНЯРХ (НРЯЧДЮ СДЮПЕМХЕ МЮ "БХПРСЮКЭМЮЪ" Б МЮГБЮМХХ АХАКХНРЕЙХ). щРС АХАКХНРЕЙС ЯНЯРЮБКЪЧР МЕ РНКЭЙН РПСДШ, ОЕПЕМЕЯЕММШЕ ХГ СФЕ ПЮМЕЕ МЮОЕВЮРЮММШУ ЙМХЦ Х ФСПМЮКНБ, МН (ЦХОЕП)РЕЙЯРШ, БШПНЯЬХЕ Б ЯЮЛНЛ ЩРНЛ ОПНЯРПЮМЯРБЕ - БХПРСЮКЭМШЕ ЙМХЦХ, Ю РЮЙФЕ БХПРСЮКЭМШЕ ДХЯЖХОКХМШ Х ОПЮЙРХЙХ, БХПРСЮКЭМШЕ ЮБРНПШ, ЙСКЭРСПШ, ЛЕРЮТХГХВЕЯЙХЕ ЯХЯРЕЛШ. хМШЛХ ЯКНБЮЛХ, ЩРН АХАКХНРЕЙЮ МЕ ОПНЯРН ЩКЕЙРПНММЮЪ (Б РЕУМХВЕЯЙНЛ ЯЛШЯКЕ), МН БХПРСЮКЭМЮЪ ОН ЯРХКЧ ОХЯЭЛЮ Х ЛШЬКЕМХЪ. яЛ., МЮОПХЛЕП, РЕЙЯРШ "лСУХ Б ОЮСРХМЕ" Х "вРН РЮЙНЕ БХПРСЮКЭМЮЪ ЙМХЦЮ?"\nрПЕРЭЪ НЯНАЕММНЯРЭ - "ДБСЪГШВХЕ" АХАКХНРЕЙХ, БГЮХЛНЯБЪГЭ ЕЕ ПСЯЯЙНЦН Х ЮМЦКХИЯЙНЦН ЙНЛОНМЕМРНБ, ЙНРНПШЕ ОПЕДЯРЮБКЪЧР ЯНАНИ ПЮГБХРХЕ НДМНИ ХМРЕККЕЙРСЮКЭМНИ ЯУЕЛШ - хМРЕКМЕРЮ. хМРЕКМЕР - ЩРН ХМРЕККЕЙРСЮКЭМЮЪ ПЕОКХЙЮ хМРЕПМЕРЮ, ОНОШРЙЮ МЮОНКМХРЭ ХМРЕККЕЙРСЮКЭМШЛ ЯНДЕПФЮМХЕЛ РЕУМХВЕЯЙХЕ БНГЛНФМНЯРХ яЕРХ, ВРНАШ ДБХФЕМХЕ ЯХЦМЮКНБ ЯННРМНЯХКНЯЭ Я ДБХФЕМХЕЛ ЛШЯКХ (РСР СЛЕЯРМН БЯОНЛМХРЭ, ВРН АНЦХМЪ ЛСДПНЯРХ юТХМЮ АШКЮ РЮЙФЕ АНЦХМЕИ ОПЪДХКЭМНЦН ХЯЙСЯЯРБЮ, Х оЮСРХМЮ Б ЙЮЙНИ-РН ЯРЕОЕМХ - ДЕКН ЕЕ ПСЙ). бХПРСЮКЭМЮЪ АХАКХНРЕЙЮ - ВЮЯРЭ ЩРНИ АНКЕЕ НАЬХПМНИ ОПНЦПЮЛЛШ, ЙНРНПЮЪ ОПХГБЮМЮ ОНКЭГНБЮРЭЯЪ ХМРЕККЕЙРСЮКЭМШЛ ПЕЯСПЯЮЛХ НАЕХУ ЙСКЭРСП Х ЪГШЙНБ.\nоНЯЙНКЭЙС ЮБРНПЯЙХЕ ОПЮБЮ - ЛНХ, РН Ъ ХУ ЯРЮПЮЧЯЭ ЯНАКЧДЮРЭ. мЮОПХЛЕП, МЕ ОЕВЮРЮЧ БЕЫЕИ, НДМНБПЕЛЕММН БШУНДЪЫХУ Б ДПСЦХУ, "РБЕПДШУ" ХГДЮМХЪУ.\nяКНФМШИ БНОПНЯ. яКЕДСЕР ОНДСЛЮРЭ Н ЯНЯРЮБКЕМХХ ЙНДЕЙЯЮ ЩРХВЕЯЙХУ МНПЛ (ОПЮБ Х НАЪГЮММНЯРЕИ) "ЦПЮФДЮМ яЕРХ", a РЮЙФЕ Н ЯОЕЖХТХВЕЯЙХУ ОПЮБХКЮУ ХЯОНКЭГНБЮМХЪ Х ЖХРХПНБЮМХЪ ЩКЕЙРПНММШУ РЕЙЯРНБ. лНФМН АШКН АШ СВПЕДХРЭ "ДНЯЙС ОНВЕРЮ" ДКЪ СКХВЕММШУ Б ОКЮЦХЮРЕ (ФЕЯРНЙЮЪ ЛЕПЮ).\n21 ЮОПЕКЪ 1998 ЦНДЮ ЯНЯРНХРЯЪ НРЙПШРХЕ ЦКЮБМНЦН ЩЙЯОНМЮРЮ АХАКХНРЕЙХ: йМХЦХ йМХЦ. щРН ОПНХГБЕДЕМХЕ СМХЙЮКЭМНЦН ФЮМПЮ, ЯНВЕРЮЧЫЕЕ ВЕПРШ ЯКНБЮПЪ ЖХРЮР, ТХКНЯНТЯЙНЦН РПЮЙРЮРЮ Х "fantasy". аНКЕЕ ЙНМЙПЕРМН, йМХЦЮ йМХЦ - ЩРН ЩМЖХЙКНОЕДХЪ ЮКЭРЕПМЮРХБМШУ ХДЕИ, ЙНРНПШЕ ХККЧЯРПХПСЧРЯЪ НРПШБЙЮЛХ ХГ ЛМНФЕЯРБЮ МЕНОСАКХЙНБЮММШУ ТХКНЯНТЯЙХУ Х ЦСЛЮМХРЮПМШУ ЙМХЦ, ЯНГДЮБЮБЬХУЯЪ Б пНЯЯХХ Б 1950-80-Е ЦЦ. яНАЯРБЕММН, Б ЮОПЕКЕ ЯНЯРНХРЯЪ РНКЭЙН ГЮЙКЮДЙЮ ТСМДЮЛЕМРЮ ОНД ЩРН БХПРСЮКЭМНЕ ГДЮМХЕ, Ю ЯРПНХРЕКЭЯРБН йМХЦХ йМХЦ АСДЕР ОПНДНКФЮРЭЯЪ НЙНКН 10-12 КЕР, ОПХВЕЛ ЯРПНХРЕКЭМЮЪ ОКНЫЮДЙЮ АСДЕР ОНЯРНЪММН НРЙПШРЮ ДКЪ ОНЯЕЫЕМХЪ, МЮАКЧДЕМХЪ Х ДЕКНБШУ ЯНБЕРНБ. бЯЕ ВХРЮРЕКХ ОПХЦКЮЬЮЧРЯЪ МЮ ОПЕГЕМРЮЖХЧ йМХЦХ йМХЦ Б 4 В. БЕВЕПЮ 21 ЮОПЕКЪ (ОН ЛНЯЙНБЯЙНЛС БПЕЛЕМХ) ОН ЮДПЕЯС http://www.emory.edu/INTELNET/kniga_knig.html.\nP.S. лМЕ ОПЕДЯРЮБКЪЕРЯЪ БЮФМШЛ ЯНЯРЮБХРЭ Х ОНЯРНЪММН ОНОНКМЪРЭ ЮКТЮБХРМШИ Х РЕЛЮРХВЕЯЙХИ ЙЮРЮКНЦ НАЗЕДХМЕММНИ ЩКЕЙРПНММНИ АХАКХНРЕЙХ, ВРНАШ ЮБРНПЮ КЕЦЙН АШКН МЮИРХ Х ОН ХЛЕМХ, Х ОН ФЮМПС, Х ОН РЕЛЕ. гЮ НЯМНБС ЛНФМН ОПХМЪРЭ ЯУЕЛС аХАКХНРЕЙХ йНМЦПЕЯЯЮ ХКХ ДЕЯЪРХВМСЧ ЙКЮЯЯХТХЙЮЖХЧ лЕКБХКЮ дЭЧХ. вРНАШ ВХРЮРЕКЭ, ГЮХМРЕПЕЯНБЮММШИ, МЮОПХЛЕП, Б ТХКНЯНТХХ, ЛНЦ МЮИРХ ПСАПХЙХ:\nпСЯЯЙЮЪ ТХКНЯНТХЪ, гЮПСАЕФМЮЪ ТХКНЯНТХЪ (ОЕПЕБНДШ), йКЮЯЯХВЕЯЙЮЪ, яНБПЕЛЕММЮЪ (ОНЯКЕ 1950 Ц.), щРХЙЮ, кНЦХЙЮ, Х Р.Д. уНПНЬХЛ ОПХЛЕПНЛ ЛНЦ АШ ОНЯКСФХРЭ ЮЛЕПХЙЮМЯЙХИ ОЕПЕВЕМЭ "Books on-line" (НЙНКН 7000 МЮГБЮМХИ, Я ТСМЙЖХЕИ ОНХЯЙЮ), Ю РЮЙФЕ РЕНПЕРХВЕЯЙЮЪ ЙНККЕЙЖХЪ ЙМХЦ Х ЯРЮРЕИ Sarah Zupko.\nаШКН АШ НВЕМЭ ОНКЕГМН НР ЙЮФДНЦН ЮБРНПЮ (ХКХ ОСАКХЙЮРНПЮ), ОПЕДЯРЮБКЪЧЫЕЦН ЙМХЦС Б НАЗЕДХМЕММСЧ АХАКХНРЕЙС, РПЕАНБЮРЭ ЯНОПНБНДХРЭ ЕЕ РПЕЛЪ-ОЪРЭЧ ЙКЧВЕБШЛХ ЯКНБЮЛХ ХКХ БШПЮФЕМХЪЛХ, ВРНАШ НАКЕЦВХРЭ ЕЕ ОНХЯЙ.\nпЮАНРШ Б яЕРХ. бХПРСЮКЭМЮЪ АХАКХНРЕЙЮ: ЯРЮРЭХ, ЩЯЯЕ, ЦКЮБШ ХГ ЙМХЦ\nсЙЮГЮРЕКЭ ПСЯЯЙХУ ЯРПЮМХЖ\n© пСЯЯЙХИ фСПМЮК, 1998-1999 russ@russ.ru


Бонсон (ЛуагӀа) — Википеди\n▲4093 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБонсон (фр. Bonson (Loire)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.\nДозанашца йу Сен-СипгӀиян (ЛуагӀа), АндгӀезье-Бутеон, Сен-МагӀселлен-ан-ФогӀе, Сен-Жуьст-Сен-ГӀамбегӀ, СуьгӀи-ле-Конталь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бонсон_(ЛуагӀа)&oldid=7815939»