Нохчий кийча бу оьрсийн боберех адамаш дан\nТовбеца-бутт 12, 2013\nОьрсийчоь -- Оьрсийчоьнан президентан цIарх берийн бакъонаш тергонехь латтош волу Астахов Павел, Москох,17Деч2013\nОьрсийчоьнан президентан цΙарх берийн бакъонаш Ιалашъечу адвоката Астахов Павела хаам бина, ша Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца Кадыров Рамзанца Петарбухара бобераш нохчашка кхаба далар дийцаре деш ву, аьлла. Стенца дозу цунна, Оьрсийчохь дехачу бΙе сов къаьмнашна юкъара нохчийн къам а къасттийна, цуьнга де эшначу оьрсийн берашна тΙехь верасалла леладайта лаар?\nЕвропе а, Ιамерка а бобераш дΙадалар товш Оьрсийчоьнна дацахь, уьш массанхьачул а дика лелондерг, иза реза хилахь, Нохчийчоь ю, боху Астаховс. Оцунна некъ Ιедало ахча-бохчанца баккхахь, бераш цΙахь а дуьсуш, царех хила ма-доггΙа нах а хуьлуш доьрзур ду, аьлла хета берийн омбудсменна Астахов Павелна.\n«Хьовсал шу, боху цо, ша «Росбалт»-агенталлица къамел деш, оьрсашлахьчул шозза дукха ду нохчашлахь, заьΙапа а долуш, дуьнентΙе довлу бераш. Амма цкъа а хезар дац шуна нохчаша и санначех цхьа бер а дΙатесна олуш. Цул совнаха шуна хезар дац нохчашкара, бераш Ιамерка дΙадала ца магадо хΙинца, ткъа оха хΙун дан деза боху оьрсийнчех долу хΙара чΙеΙар».\nШен ойла чекхъяккха дагахь веъна, Нохчийчуьра боберашца долу хьал а зийра Астаховс ши бут хьалха. ДΙавахча, Кадыров Рамзанна мидал а яийтира, «Берийн дуьхьа жигара къахьегарна» цΙе а йолуш.\n«Нохчийн бераша цигаьрка ца узу, къаьркъа ца молу, нехаш ца яржайо, боьха мотт ца буьйцу, дена-нанна дуьхьал ца лоь, спорте гΙерташ а ду» - боху Астаховс.\nАмма Астаховс дуьйцучунна чекх хьоьжучу «Росбалт»-агенталло шеконе юьллу нохчашлахь берашка йолу йовхо. Цигахь могуш долу бер, заьΙап ду олий, дΙа а яздойтий, лаккхара ахчанаш оьцу Ιедалера дай-наноша, аьлла хета «Росбалтна».\nАстаховс арабаьккхина некъ мел бух болуш лара беза, мел бакъ ю нохчаша шайн могуш долу бераш, кехаташ тΙехь заьΙап а деш, ахчанаш оьцу бохург а довзийтина, Маршо Радионо хеттарш дира Нохчийчохь берашца болх беш а, демографин хьал девзаш а болчу говзанчашца.\nТΙехьа-Мартанарчу ЗАГСехь, аьлча а, доьзал кхоллабалар, стаг вар, валар чоьте оьцучу хьукматехь дуккха а шераш болх беш ю Лариса. Хьал цо иштта довзуьйту.\nНохчийчохь тесна дитина бераш дац\nШен балха тΙехь алссам зеделларг а долуш, шаьш тахана кхиочу 67 беран хьовха, кху ткъеха шарахь хьалакхиийначу 1100 берах муьлххачун а пΙелг лезча, белха а хууш бу Теркйистерчу Ιелин-Юьртарчу берийн цΙийнан белхахой. Уьш санна догкΙеда а, къинхетаме а ву церан хьакам Юсупов Руслан а. Цуьнца тхан иштта къамел хилира.\nБерашна керла дай-наной карабо махкахь\nБераш нехан долуш санна а ца кхиадо Ιелин-Юьртарчу Юсуповн берийн цΙийнехь. Иза-м ша а ву цига кхаьчна хиллачу массех оьрсийн, аьлча а, хΙинца нохчий лара догΙучу, кегийрхойн да. Цо а, цуьнан зудчо Марема а кху муьрехь маре елла шайн йоΙ, аьлча а, Туманова Юлия, аьлча а, шен нана цо лоручу оцу зудчунан цΙа а езаелла, изза шена а тиллийтина йолу Марем, Эльмурзаева Марем. Руслана а, цуьнан цΙийннанас а вехха зийра шайн нуц хила гΙертарг а.\nЮсуповх шех а хилла оьрсийн берийн да\nЮсупов Руслан воккхаве пачхьалкхан бераллах жоп лучу омбудсмена Астахов Павела нохчийн Ιадаташ, церан да-наналла хестош. Цо шеко а йоцуш элира, ша а, кхиболу нохчийн а реза бу Астаховна дагадеанарг юьхьаръэца, оьрсийн бобераш доладерзон, аьлла.\n"Схьадаладе бераш, оха царех нохчий бийр бу-кх!"\nАстахов Павела бух а болуш гΙиттайойла Оьрсийчуьрчу боберийн проблема кхеташ ду. Цигахь да-нана дийна долуш а, доцуш а дΙатесна, дΙакхийсина бераш вуно дукха ду.\nТкъа нохчийн къам шен заманашкахь Ιаьмна шех демократин кхетамаш шен Ιадаташца долу къам ду дуьнене а бахийта. Наггахь юьрт а яц Нохчийчохь суьйлийн, чергазийн, хΙирийн, гуьржийн, я оццу оьрсийн орамах дΙа а хаьдда, нохчалле бевлла нах боцуш. Ларадала мега нохчий къам тахана шех кхечу цΙийнах схьадевлла адамаш дΙаэдала лууш хиларца а.


Романа ах бIаь шу дизад — Сердало\nРомана ах бIаь шу дизад\n05.02.2019 11.04.2019 serdalo@yandex.ru 0 Комментариев\nВай къаман литературанна юкъе дикагIчарех цаI да Чахкиев СаIида яздаь «Бертий бийсаш» яха роман. Укх шера нийсса ах бIаь шу дуз цун. Эггара хьалха из арадаьннад 1969 шера Шолжа-ГIалий тIа. Дуккхача наха довзаш а дийша а да дувцаш дола книжка, хIана аьлча духхьала гIалгIай меттала арадаьнна ца Iеш, цунна таржам даь хиннад, эрсий меттала доаккхаш. Цул совгIа, из наха дезаш а дешаш а хилара тешал деш да, дувцаш дола роман диазза арадаьнна хилар.\nСенна хетадаь хиннад йоазонхочо ший кхоалагIа, тIеххьара роман? ГIалгIай литературанна юкъе дикка яьржа а йоазонхошта дукхагIа езача а темаех цаI хиннай вай мехка лаьттача Граждански тIемца ювзаеннар. Масала, цох язъяь я\nБ. Зязикова «Турпала вахарцара ийс ди» яха повесть, «Беке къонгаш» яха А. Бокова, «Хала урхе» яха М-С. Плиева романаш, царех тарра кхыяраш. Из тема дIахо а йоашхаш, даь йоазув да Чахкиев СаIида даьр.\nМехка хьалхашка, кердача Iаьдала хьалхашка этта кхерам юхатоха, инарала Антон Деникина бIуна духьала гIовтт гIалгIай. Цу тIем тIа котбоал уж, бакъда цу коталонах боккха «мах» бала бийзаб вай зIамигача къаман. Дик-дикагIбола, яхь а денал а дола дукха къонахий боабаьб цу тIем тIа. Укх шера нийсса бIаь шу дуз, из тIом вай мехка хилча денз. Дукха юрташ йохаяь, йоагаяь хиннай, бIаьш бола нах фусамаш, кхуврчашкара цIи йоацаш биса хиннаб. Чахкиев СаIида вахара а кхоллама а хетадаьча ший йоазон тIа Танкиева Лидас аьннад: « …Романа тIа дувцар деррига кхаь дийнахьа БIарий-Юрта этта унзара туржаI да. ХIаьта, цу кхаь дийнахьа лаьтта тIом бувцаш, автора дIайовзийт Къилбаседа Кавказе тайп-тайпарча къамех болча наха Деникина духьала лоаттабаьча тIема керда оагIонаш. Цу ханарча гIалгIай вахар гойт: лелабаь ди, Iадаташ, гIалгIашта юкъе хинна хоза гIулакхаш, эздел, дувхар, кхача, социальни нийсхо цахилар, иштта кхы а».\nДукхача Iилманхой а критикий а теркам тIаозаш хиннад йоазонхочун керда роман. Из тохкаш а цох яздеш а хиннав нохчий къаман «Ленина никъ» яхача газета керттера редактор хинна Айдаев ЮшаI, филологически Iилмай доктор Василенко Александр, йоазонхо Ракша Ирина, вайна массанена вовзаш вола Дахкильгов ИбрахIим, кхыбараш. ТIеххьарчо ший «Са лазар а курал а – хьамсара ГIалгIайче» яхача книжка тIа геттара лакха мах баьб дувцача романа. «…Йоазонхочун денгара-денга дегIабоагIаш латтача кхоллама юкъе керда а йоккха а котало хилар «Бертий бийсаш» яха роман. Из хетаяь я Граждански тIем тIа революце духьа майра латаш хиннача вай даьшта. Къоначарна а пайда хул романах. Царна гу даь-дай денал, уж тIахьех цIий Iоухийташ даьккхача кердачун хам бара, царна дIайовзийт революционни тIемаш хинна хала ха. Вайна гу цу чоалханеча исторически юкъа халкъ кийча хиннилга кердачун духьа эггара йоккхагIйола халонаш ла, Iоажала духьалъотта. Ший чулоацамга, идейно-эстетически оагIонга диллача, «Бертий бийсаш» яхача романо дегIадоаладу гIалгIай историко-революционни роман».\nХа дIайоде а, уж лира шераш гаьнна тIехьа дусе а, Чахкиев СаIида йоазув дахаш да. Кхы а дуккхача ноахалашта цо дувцаргда вай къамо хьабенача халача а сий долча а наькъах. Къаьстта а белгалдаккха лов сона, романа 50 шу дизари цу тIа бувцача Граждански тIема 100 шу дизари цхьана нийсденна хилар. Уж шаккхе таьрахь шоайла айхха бувзам болаш да.\n№ 16 (12151), шинара, 5 февраль, 2019 шу / вторник, 5 февраля 2019 года\n← Хин Iалашо е лаьрхIа\nЛамаза цIенах лаьца →\nОб оружии ингушей в исторической ретроспективе\n08.10.2019 serdalo@yandex.ru 0\nКъам лоаттадеча овлаех\n17.04.2019 serdalo@yandex.ru 0\nНовая книга о глубокой древности ингушей


ЕкгӀув — Википеди\n48°40′48″ къ. ш. 5°50′26″ м. д.HGЯOL\n▲4428 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЕкгӀув (фр. Écrouves) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.\nДозанашца йу БгӀуьле, Шолуа-Менийо, ДомжегӀмен, Фуг, Панье-дегӀгӀиегӀ-БагӀин, Туль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕкгӀув&oldid=7830400»


Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист — Википеди\nКавказан ӀаьржахӀордан бердйист\nКавказан ӀаьржахӀордан бердйистан карта\nКавка́зан Ӏа́ьржахӀо́рдан бе́рдйист, КӀБ (наггахь — Ӏа́ьржахӀо́рдан Кавка́з, антикан цӀе — Колхида) — Ӏаьржа хӀордан бердйистера географин а, историн а регион, иза ю Российн Федерацин Краснодаран мехкан Ӏаьржа хӀордан йистера аса, ткъа иштта Абхазин а, Гуьржийчоьнан а бердйистера дакъа. Шен йохаллин доккхаха долчу декъехь курортан зона ю.\n4.1 Советийн муьрал хьалха\n4.2 Советийн мур\n4.3 1991 шерал тӀаьхьа\nКавказан ӀаьржахӀордан бердйист лаьтта Адриатикан, французийн Сирла-сийна Бердан, Италин Ривьеран курортийн йолу географин шораллехь (42°—45° къ.-с. ш.), церачух тера климат а ю.\nРегионан къилбаседа доза ду Таманан ахгӀайре. Дукха хьолахь доза лору Анапа а, шайн курортан зона йолаялар билгалайоккхуш. Наггахь цхьаьна могӀара Ӏаьржа хӀордачуьнца билгалбоккху цунах къилбаседехьа тасбелла Кавказан Азовн бердйист.\nКӀБ къилба доза нисло ССРС (ткъа хӀинца Гуьржийчоьнан) Туркойчоьн пачхьалкхан дозанца. Цуьнан дакъа ду туркойн махкахь Анатолийн берд а, кхин дӀа, Румелийн берд а. Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан регионан малхбалехьа ду Йоккха а, Жима а Кавказан лаьмнаш а, царна юкъахь йоллу Колхидан аре а, малхбузехьа бу Ӏаьржа хӀорд.\nӀаьржахӀордан бердйист яхъелла 600 км сов, цунах 350 гергга ду российн дакъа. Уггаре ладаме регионан гӀаланаш ю (къилбаседера къилбехьа): Анапа, Новороссийск, Геленджик, Туапсе, Лазаревски, Сочи, Гагра, Пицунда, Гудаута, Сухум, Очамчыра, Поти, Батуми. Цул сов, курортан меттигаш ю Кабардинка, Дивноморски, Архипо-Осиповка, Джубга, Лермонтово, Новомихайловски, Абрау-Дюрсо, Дагомыс, Мацеста, Хоста, Лоо, Адлер, Керла Афон, Гулрыпш, Анаклиа, Ганарджиис-Мухури, Кобулети, Махинджаури, Гонио, Сарпи, Вардане, Цихисдзири, Чакви.\nНовороссийскера Туапсе кхаччалц ӀаьржахӀордан бердйист цхьаццанхьа лаьтта субтропикийн асан екъа тайпана (температуран юккъера барам: январан 3 °C, июлан 23 °C) климатан къилбаседа йистерчу декъехь, ткъа Туапсен къилбехьа а, кхин дӀа Российн (Адлеран кӀошт Сочи) дозанал арахьа Аджаре кхаччалц — ахтӀуьна субтропикийн (5 а, 24 а °C Ӏай а, аьхка а) климат. И шина тайпана климат хӀоттаран бахьна рельеф ю, нийса аьлча — лаьмнийн локхалла. Туапсе кхаччалц церан локхалла 1000 м ца кхочу, уьш ладаме орографин дуьхьало ца хуьлу тӀуналла яхьачу къилба-малхбузан хӀаваийн массийн, Туапсел дехьа лаьмнаш 3000 м а, кхин сов а лекха ду, малхбуза мох кхета басенашкахь шеран дохаллехь оьху дукха йочанаш.\nГагра. Субтропикийн ландшафт.\nӀаьржахӀордан бердйистан хин ресурсаш дукха ю, амма махкахула цхьабосса екъна яц. Регионан цхьаьна декъехь луьста эркан маша бу, важа хин ресурсашца гӀеххьа къиен ю. Йочанийн барам техка къилбаседа-малхбузехь шарахь 500 мм къилбехьа 2800 мм, цу тӀе дукхаха долу церан дакъа охьадогӀу шеран шийлачу заманахь. Шарахь 2200—2400 сахьтехь КӀБ къиега малх, бовхачу муьрехь 8-12 де бен кхуьйлина ца хуьлу.\nӀалам[нисъе бӀаьра | нисъе]\nЛаьмнийн басеш тӀаьхь шорта хьаннаш ю тайп-тайпана дитташ долуш — поп, пха, каштан, тис, пихта, кхин баганан дитташ а ду. Бердйистехь Геленджикал къилбехьа алсама ю субтропикийн тайпана ораматаш, масала, пальма, юкка, акаци, магноли, самшит. Регионан къилбехьа лаьтта шуьйра гӀа долу хьаннаш лианашца а, гуттаренна баьццара коьллашца а. КӀБ кхуьу ялх эзар гергга тайпана ораматаш, царех бӀе сов цигахь бен кхуьуш яц, кӀезиг яц ораматаш-реликташ — масала, лавробалл, понтийн рододендрон, колхидан падуб (ilex colchica), аьрта гӀа долу фисташка, лекха жӀолам, пицундан зез, кхин а.\nАнапан бердйистехь ю ерриг Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан курортан зонера уггаре шуьйра (35 км гергга еха) а, дика гӀамаран а пляжаш. ГӀамаран пляжаш ю амалехь Кодор эрк тӀиера Кинтриш эрк тӀекхаччалц йолчу юкъаметтигехь. Пицунда — Нови Афон декъехь пляжаш хийцало жагӀан-гӀамаран бердашца. Бисинчу берд тӀаьхь алсама ю тӀон а, тархийн-тӀон пляжаш, церан майда жима йо дукха хьолахь хӀорда тӀекхаьчначу лаьмнаша. ХӀордо пляжаш хьакхаран бала а бу цигахь.\nСухумин ботаникан беш, бамбан плантаци (1905 а, 1915 а шерашна юкъахь)\nСоветийн муьрал хьалха[нисъе бӀаьра | нисъе]\nКавказан ӀаьржахӀордан бердйист Российн дакъа хилла Абхази, Мегрели, Гури олаллаш шайн лаамца Российн империн юкъаяхар а, ткъа иштта 1763—1864 шерашкара Кавказан тӀамехь Чергазийчоь, 1877—1878 шерашкара Оьрсийн-туркойн тӀамехь Аджари схьаяккхар а бахьнехь.\n1867 шарахь кхоьллира Кубанан областера ӀаьржахӀордан гуо, юкъ Новороссийскехь йолуш, 1896 шарахь цунах йира ӀаьржахӀордан губерни. 1866 шарахь Кутаисин губернин юкъахь кхоьллира Сухумин тӀеман дакъа, 1903 шарахь цунах ша лаьтта гуо бира, ткъа 1878 шарахь Берлинан трактатца Туркойчоьнах схьаделлачу латтанаш тӀаьхь кхоьллира Батумин область (1883—1903 шерашкахь — Кутаисин губернин гуо). Доккха экономикан а, тӀеман а маьӀна хилира КӀБ регионан ТӀеман-Сухумин а, Къилбаседа-Кавказан а некъаш.\nФевралан а, Октябран 1917-1920 шерашкара революцеш хиллачул тӀаьхьа регионан дакъош юкъадахара цхьаьнаэшшара йоцучу пачхьалкхийн кхолламашна — советийн а, монархийн а, националистийн а. Уьш яра: Кубанан советийн республика, ӀаьржахӀордан советийн республика, Кубанан-ӀаьржахӀордан советийн республика, Къилбаседа-Кавказан советийн республика, Дерриг Сийдолу Донан Эскар, Кубанан халкъан республика, Российн Къилба, Чоьхьара Кавказан Демократин Федеративан Республика, Гуьржийн Демократин Республика. КӀБ цхьана декъана оккупаци йира Йоккха Британин а, Туркойчоьнан а эскарша.\n1975 шарахь дӀайиллина «метро» Керлаафонан хьехахь (2006)\nСоветийн мур[нисъе бӀаьра | нисъе]\n1920-1921 шерашкахь Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистехь чӀагӀделира советийн Ӏедал, ткъа 1921 шеран Москохан бартаца Аджарехь хӀоттийра КӀБ къилба доза билгалдаьккхина пачхьалкхан доза кемалан, хӀинца а йолуш йолчу, Туркойн республикица.\nГӀирман къилба берд санна, Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист курортийн Ӏалашонна жигара лело ца йолийра XIX бӀешо чекхдолуш бен. Иза доьзна дара регион садаӀарна хьов, кӀезиг мегаш хиларна ладаме барам нах гуттаренна баха а: кӀеззиг йолу бердйистан зонаш йоцурш, бердйистан зонехь хоршин чуьркийн уьшалийн зӀе яра, уьш хийцалора ломан Ӏинашца а, эвланашца а. Бердаца чӀогӀа луьста нах хевшинера чергазий а, убыхаш а, абазой а бехучу меттигашкахь, цигахь ломан Ӏинаш долалора бердан асанца. Цуьнца цхьаьна, хоршах ларлуш, ломанхой охьаховшура акъареш а, ломан даккъаш а тӀаьхь.\nXX бӀешо долалуш а, юккъехь а, дукхахадерг советийн заманахь, Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан доккхаха долу дакъан тӀаьхь бира масштабан дукха болх уьшалаш лакъош, хорш яржош йолу чуьркаш дӀайохуш — химица а, башха кепара «античуьркийн» флора (коьртаниг эвкалипт) дуьйш, чуьркийн зирх жигара буу гамбузи чӀеран интродукци яржош.\nКӀБ къилбаседа декъахь кӀеззиг хьакхабелира Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом – Кавказ йоккху тӀом. ХӀорд тӀиера румынин-италин тӀеман-хӀордан ницкъаш гӀо а лоцуш, «А» эскарийн тобан немцойн-фашистийн эскарш 1942 шеран августехь—сентябрехь тӀелетачу хилира къиза тӀемаш майкопан-туапсен а, краснодаран-новороссийскан а агӀонашкахь. 31 августехь Рейха 17-гӀа эскаро Анапа яьккхира, ткъа 7 сентябрехь тӀекхечира Новороссийскан къилбаседа йистте (хьажа Новороссийскан операци (1942)). Дуккха а гӀертарх, Туапсе а, Сухуми а кхача мостагӀчун аьтту ца белира (хьажа Туапсен операци (1942)).\nЦхьаьна хенан оккупаци йина мехкашкахь йолаелира партизанийн болам, ткъа 1943 шеран гурахь 9 сентябрера — 9 октябрь кхаччалц болчу муьрехь Новороссийскан-Таманан операци йоьдуш Къилбаседа-Кавказан фронтан эскарша ӀаьржахӀордан флотца цхьаьна мукъаяьккхира Новороссийск а, дерриг Таманан ахгӀайре а. Кавказ йоккхучу тӀамехь ССРС туьйлира. Цуьнан жамӀца эзарнашкахь советийн салташна елира, 1944 шеран 1 майхь ССРС Лакхара Советан Президиуман Омарца юкъаяьккхина «Кавказ ларъяран» мидал.\nТӀом чекхбаьллачул тӀаьхьа Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист ладаме «ерригсоюзан дарбан цӀе хилира». 1970 шеран ССРС Министрийн Советан сацамца цунах йира союзан маьӀна долу курорт. 1980-гӀа шерашкахь цигахь садаӀара хӀора шарахь 25 миллион Советийн Союзан гражданаш.\nБатумин урамаш (2009)\n1991 шерал тӀаьхьа[нисъе бӀаьра | нисъе]\nЛадаме зие дина Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан 1991 шарахь ССРС йохаро, оцу хенахь хилира политикан девнийн Гуьржийн ССРн махкахь тӀеман дуьхьалонаш, масала Абхазехь тӀом белира, Гуьржийчохь гражданийн тӀом белира. Йохийна гӀаланаш, инфраструктура, дукха минийн аренаш, неха карахь дола герз, зуламалла, экономикан, энергетикан, транспортан блокада, этнополитикан даржар, делла адамаш, иттаннаш эзаршкахь тӀемах бевддарш — дерриг оцу тӀаьхьалоно хӀинца а регион кхиаран Ӏаткъам бо. Транспортан хааман цхьа дакъа метта ца хӀоттийра 2000-гӀа шерашкара шолгӀачу декъехь бен.\nРегионан экономикан дика агӀо тӀе ца туьйхира 2004-гӀа шеран Аджарийн къоьлло а, 2008-гӀа шеран Къилба ХӀирийчоьнан тӀеман девно а, иза бахьнехь Российс къобал йира Абхази, амма Гуьржийчоьно а, АЦШ а бехке йо регионан оккупаци ярех.\nАджарин арахецаре а, башха дукха туризме а чу ладаме инвестицеш йо, цуо дика жигара йоккху меттигера экономика. Регионан экономика кхиаран билггала гӀо дира 2014 шарахь Российс Сочехь Ӏаьнан Олимпийн ловзаршна бинчу кечамо. Краснодаран мехкан губернаторо Ткачёв Александра элира, Олимпиада-2014 —\nгаранти йолуш бӀенаш миллиардаш соьмаш инвестицеш ю массо а кепара инфраструктураш, спортан база, Сочи курортан хилла ца Ӏаш, берриг ӀаьржахӀордан бердан а.\nТкъа Путин Владимира 2007 шарахь комментарии елира российн Сочис толам баккхарх:\nСоьга ца кхоьрруш алалур ду, вайга мехкан дийналла метта ца хӀоттаеллийхьара, нагахь вай, ялх-ворхӀ шо хьалха хилла, Кавказера дуьхьалонаш совца ца йинийхьара, нагахь вай принципан кепара экономикера хьал то ца динехьара, нагахь вай цхьа могӀа социалан Ӏалашонаш чекх ца яьхнийхьара, вайн лергаш гуш а гур яцара вайна цхьан а Олимпиада.\nГеленджикан гергара тӀон пляж. ТӀехьа — Парус тарх (2005)\nЙоккха Кавказ, Колхидан аре, Жима Кавказ, Чоьхьара Кавказ\nРоссийн империн мохк кхоллабалар\nТуризм Россехь, Туризм Абхазехь, Туризм Гуьржийчохь\n↑ 1 2 Черноморское побережье Кавказа на сайте Института географии РАН.(Хьаьжина 2 майхь 2009)\n↑ Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист — яззам бу Большой советской энциклопедии чура.\n↑ Яковлев надеется, что Черное море станет привлекательным. РИА «Новости» (23 сентября 2004). Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 30 мартехь.(Хьаьжина 2 майхь 2009)\n↑ U.S.-Russia Relations: «Reset» Fact Sheet (ингалс.)\n↑ Проект Олимпиады в Сочи поможет Кубани пережить кризис - губернатор(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). РИА «Новости» (20 февраля 2009). Архив йина хьалхара хьостан чура 2009 шеран 28 февралехь. Теллина 2009 шеран 2 майхь.(Хьаьжина 2 майхь 2009)\n↑ Путин: победа в борьбе за Олимпиаду — результат политики последних лет. РИА «Новости» (24 июля 2007). Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 8 июнехь.(Хьаьжина 2 майхь 2009)\nДоброхотов И. О. Черноморское побережье Кавказа(ТӀе цакхочу хьажорг). — СПб. — 1916.\nАндреева, О. Анализ рекреационного потенциала Черноморского побережья. — Владивосток: ВГУЭС. — 1999.(Хьаьжина 2 майхь 2009)\nКъилбаседа ӀаьржахӀордан бердйист\nУкраинан ӀаьржахӀордан бердйист\nцунна юкъахь ГӀирман Къилба берд\nРоссийн ӀаьржахӀордан бердйист\nКъилба ӀаьржахӀордан бердйист\nТуркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан бердйист\nМалхбален ӀаьржахӀордан бердйист\nБолгарин ӀаьржахӀордан бердйист\nРумынин ӀаьржахӀордан бердйист\nХьажа кхин а\n↑ 1 2 Пачхьалкхан доза даккхарах доьзна юкъайогӀуьйту я ца йогӀуьйту иштта Къилбаседа ӀаьржахӀордан бердйистехь болу ГӀирман берд, цунна юкъахь ахгӀайренан къилба берд а\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кавказан_ӀаьржахӀордан_бердйист&oldid=4198079»\nКавказан а, Чоьхьара Кавказан а мехкаш а, регионаш а\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 21 декабрь, 22:53.


Нехан махкахь шениг вийна нохчочо\nРогIерачу нохчийн кIантана хеназа Iожалла карийна Франци пачхьалкхехь.\nВелларг 27 шо долуш жима стаг Теркйист кIоштера Галтаков Расул. Мел лазаме делахь а куьг бехке лоруш верг а циггара нохчо ву, вийначун гергара а ларалуш Галтаков Хьайбулла.\nБилггал и зулам муха нисделла, цунна бухехь хIун ду хууш дац. Цхьаболчара шозза –кхузза урс тоьхна вийна боху ,кхечара герз диттина хуьлуьйту.\nМухха делахь а зуламда караваллалц, гергарчара дийцарехь, Iедало дакъа схьалуш дац. ЦIийндеца къаьстинчу ненаца дIавахана Расул Европехь веха иттех шо а хилла. ХIуъчара чIагIдарца стохка зуда ялийна дIавахна а хилла хеназа кхелхинарг.\nБен-бен дуьйцу вийначух а, веддачух а. Цхьаболчара боху уьшшиъ машенаш оьцуш,юхкуш бизнес еш хилла. Расулах а, цуьнан ненах дуьйцуш бу юьртахой.\nЮьртахо: «Машенаш юхкуш хилла боху. Нана-м-йист хиллуш а яц боху. Стохка зуда а ялийна дIавахна иза кху цIера. Нанас кхаьбна ву ша, да Оьрсийчохь вехаш ву. И кIант шен дас несана дашо мухIар эцна хазахеташ а вара иза…»\nГалтаковгIеран геннарчу гергарчо бахарехь ши-кхо де бен хан ца хилла куьг бехкениг набахтера араваьлла. Оццул хан тоьъна цунна шен гергарчун стагна тIе бохаме куьг айа. Цо дийцарехь Iедална тIеваха цкъа гучу а ваьлла юха а ведда къайлаваьлла и зулам динарг. Шен цIе йоккхийла ца лиъна цуьнан юьртахо ву Францехь нисделлачух дуьйцуш.\nГергарниг: «Урс вийна ца боху соьга-м. ХIинцца зIе етташ бар-кх соьга. Iедална тIеваха волу ша аьлла цкъа гучу а ваьлла, юха а веди боху. Набахтера иза араваьлла а ца хилла цхьа ши—кхо де бен. Машенаш а, матциклш лечкъош гIучу лелош хилла иза хьалха а».\nФранцехь рогIера нохчо верах а,жима хьалхо шеен юьртахочунна герз тохарх а дуьйцуш ву Францехь 15 шаре а ваьлла вехаш волу Теркйист кIоштан Ломаз юьртара Хатаев Муслим.\nМуслим: «И меттиг ниселлий-м хиъна суна. Со цIахь волу бутт сов хан ма юй. Новкъа а деъна. Валлай лартIахь боцурш наггахь нисса-м ло. Делахь а дукхахберш ийманехь бу дала мукъалахь! Хийла Iедале ца долуьйтуш оха тхаьшша ма луьсту цигахь дов. ДIадуьйцург кхетош верг а нисло, шайн лаамехь а берш а нисло. ХIинцца мархин баттахь а ма нисделлерий цигахь вер –ваккхар.\nШега бехк баккхар лан а ца дела Iаьбочо топ а тохна вийнера нохчо. Цхьаболчара дийцарехь кхеро дагахь лаьттахь тоьхнера а боху цо герз. Ларамаза чаьччамаш еттаелла а боху. Хаац. Вьшта кхечаьрга хьажча кхин коьртах а баьхна бийцаре беш бац хьуна цигахь вайнахь. Совца. ХIара мегар ду, иза мегар дац аьлча кхеташ берш алсам ма бу…»\nСоьца къамел динчара а, цадинчара а-цхьабосса эхье, кхечу къаьмнашана а хьалха а юьхькIаме доцу зулам лору нохчаша шайлахь нисдина вер-ваккхар.\nГалтаков Расул вен а вийна ведда леларг гучу ца ваьлча дакъа схьалуш цахилар тидаме а эцна, гIеметта хIоьттинчу вахархочо, Теркйист кIоштерчу Магомадов ГIапурас элира:\n«Валлай Iазмора иза хаза нехан санна эхье хIума а ма ду, цу геналлехь нохчочо нохчо вер. И цхьаъ ду. ШолгIа, и зулам динарг нохчо вуй те аьлла шекваьлла а ву со вуно чIогIа. Стенна аьлча ша сихаллехь ишта челакха гIулч яьккхинехь а, цIена, бакъволчу нохчочун ша бахьнехь лаьтте ца дерзадойтуш дакъа латтадойтур дац».\nИшта хьажам берг ву Магомадов ГIапур.\nИшта шатайпа ойла кхобурш а бу барам а, чот йоцуш дукха: вайнехан векалш оццул цIармата, сонта лела декхар дацара шайна тхов кIело а елла, массо тайпа хене довла а, деша а, даха а хьелаш кхоьллинчу пачхьалкхашкахь.


18-06-2005, 11:34:18 #1\n18-06-2005, 11:38:23 #2\n18-06-2005, 11:45:48 #3\n18-06-2005, 11:48:38 #4\nC'è per zdc++, penso ci sia anche per dc++.\nMa non ti assicuro che sia in italiano.\nComunque vedi qua:\n18-06-2005, 11:57:25 #5\n18-06-2005, 11:59:52 #6\necco in ita http://www.itagodivxpurgatorio.it/sito/guida_dc_pp.htm\n18-06-2005, 13:37:22 #7\n18-06-2005, 13:39:47 #8\ncmq nn è tanto difficile da capire dc++


Сен-ФигӀмен-суьгӀ-ЛуагӀ — Википеди\nСен-ФигӀмен-суьгӀ-ЛуагӀ (фр. Saint-Firmin-sur-Loire) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.\nДозанашца йу БгӀиагӀ, ОтгӀи-ле-Шатель, СегӀнуа-ан-БегӀгӀи, Шатийон-суьгӀ-ЛуагӀ, Сен-БгӀиссон-суьгӀ-ЛуагӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ФигӀмен-суьгӀ-ЛуагӀ&oldid=7841512»


Ер-сюр-ла-Ли — Википеди\n(Эр-сюр-ла-Ли тӀера хьажжина кхуза)\n▼9772 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЕр-сюр-ла-Ли (фр. Aire-sur-la-Lys, фр. Aire) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Исберг, Ламбр, Маме (Па-де-Кале), Saint-Augustin[d], Роктуар, Сен-Венан, Виттернесс, Витт, Безегем, Тьенн, Блесси. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ер-сюр-ла-Ли&oldid=6785020»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 октябрь, 17:10.


Оьрсийчоьнан "ГIирма а, Севастополь а мукъаяккхарна" мидал\nРогIера мидал арахецна Оьрсийчоьно – «ГIирма а, Севастополь а мукъаяккхарна». Иза елла президентна Путин Владимирна а, тIеман министрна Шойгу Сергейна а. Мидалца сийлалле ваьккхинчу 200 сов стеган могIарахь ву, масала, кинорежиссер Говорухин а, журналист Проханов а, эшарлакхархо Газманов а.\n«ТIулгаша а дуьйцу». Нохчийн классика Мамакаев Мохьмада язйинчу поэмин цIе дагаоьккху Оьрсийчоьнан орденш, мидалш луьстуш. Ткъа кхузахь ала тарло: «Аьчкаша а дуьйцу»!\nПаччахьийн заманара доьналлин тоьшаллаш-мидалш: «ГIебартойх леташ билгалваьллачунна» 1805-гIа шо, «Кавказ – 1837-гIа шо», «ТIамца Ахульго яккхарна, 1839 –гIа шо», «Нохчийчоь а, Дагестан а яккхарна 1857, 1858, 1859-гIа шераш», «Малхбузе Кавказ къаръярна, 1859-1864-гIа шераш»... .\nЦул тIаьхьа бехха мур лаьттина оьрсийн империн, цо шен йолчу мидалех тоам а беш, керланаш кIезиг юкъахоьцуш.\nОрденийн, мидалийн догIа чухьаьдда Оьрсийчохь Iедал коммунисташа шайн караэцча. 1940-чу шерашкара схьа, ша и Iедал доххалц йолчу хенаша, кхоьллина тIеман хьуьнарш гайтарна луш хилла ягарйина а ца валлал дукха йоьза билгалонаш. Царалахь ю Чехословаки, Венгри къаръярна, Китайхь, Корейхь, Кубехь, Вьетнамехь, Комбоджехь, Суданехь, Эфиопехь, Алжирехь, Мозамбикехь, кхечунхьа а, ур-атталла Бангладешехь тIемаш барна а луш хилла мидалш.\nСоветан Iедал доьхначу кху 20 сов шарахь Оьрсийчоьно тIемаш бина мехкаш бовзуьйтуш ю кхузаманан мидалш, орденш: «Сомалехь тIеман гIуллакх дарна», «Абхазина гIодарна», «ХIирийчоьнна гIодарна», «Кодори мукъаяккхарна», «Гуьржийчоь машарна декхаре ярна»... .\nШа ала ду Оьрсийчоьно нохчашца рогIехь бинчу тIаьххьарчу тIемаша кхоьллинчу мидалех. Дехха ду церан кочар: «Нохчийчохь тIемаш барна», «Къилбаседа Кавказехь гIуллакх дарна», жIар «Къилбаседа Кавказ, 1999-2009-гIа шераш», «Соьлж-ГIала яккхарна», «Дуьненаюкъарчу терроризмаца къовсам латторна», иштта дIа кхин а.\nНохчийчохь Масхадов Аслан президент лаьттачу шерашкахь, цуьнан администрацин куьйгалхо ша хиларе терра, Iедалан протоколан декъах а жоп луш хилла ву хIинца Ингалсехь веха Баталов Апти. Цуьнга дийхира Маршо Радионо таханлерчу Оьрсийчоьнан мидалех, орденех лаьцна хетарг алар. Баталовна иштта го хьал.\nБаталов Апти: Ямарлонан билгалонаш ю и мидалш\nБаталов Аптис хьаха ма-дарра, кху деношкахь «ГIирма а, Севастополь а мукъаяккхарна» цIе йолу мидал а арахецна Оьрсийчоьно. Иза елла президентна Путин Владимирна а, тIеман министрна Шойгу Сергейна а, Украинера мохк боккхуш когашца а, куьйгашца а, дашца а къахьегначу кхечу нахана а.\nОцу мидало, масала, Iорадоккху Кремло къайладаьхьина латтийнарг. ГIирма оьрсийн эскарш кхаьчна а ца хилча, хIун динчунна елла мидал Шойгуна а, кхечу эскархошна а, ФСБ-н дакъошкарчу нахана а? Хаттарна жоп гуш ду мидалш схьаэцначийн могIаршка хьаьжча. Агрессоран къайле гучуйоккху ша мидало.\nБакъду, ямартло гучуяьллера аьлла, юьхь-марш, амал хийцалур йолуш хIума-м дац Оьрсийчоьнца. Дуьне кхардахь а, оьрсаша цкъа а ца динчу кепара дозалла до шаьш а, шайн президента а кхечу мехкийн Iойла йохорах.


НАТО-н мехала саммит\nПолша -- НАТО-н арахьарчу гIуллакхийн министрш, Варшава Товб. 08.2016.\nВаршаверчу НАТО тIеман альянсан саммито Путинна а, Кремлана а бан йиш йолу тIеIаткъам бийцаре бо Европерчу хаамийн гIирсаша.\nДуьненаюкъара терроризм, ОвхIанера хьал, Малхбалерчу Европин пачхьалкхаша шаьшна Оьрсийчуьра болчу кхерамах шаьш лардаре кхайкхар, Оьрсийчоьнан, Украинин дов – шорта а, чолхе а дара Варшавехь шина дийнахь дIаяьхьанчу НАТО тIеман альянсан саммитехь 28 пачхьалкхан куьйгалхоша дийцаре дан дезна хаттарш.\nЦундела а ларалуш яра и саммит тIаьхьарчу шерашкахь хиллачарел мехалох а, историкаллин маьIна схьаэцча, дуьненаюкъарчу хьолана тIеIаткъамех а.\nКхин цхьа символикан маьIна а дара Полшин коьртачу шарахьарехь дуьххьара НАТОн саммит дIаяхьаран – цу гIалин цIарах тиллина ма яра цхьана хенахь оццу НАТОн дуьхьало ярхьама Советаша шайн агIончашца цхьаьна кхоьллинчу „Варшавера барт“ цIе йолу тIеман блок, хIинцачул нийса 25 шо хьалха кхин цунах бала пайда а, я цуьнан карахь хIума а ца дисарна, цуьнан шен декъашхоша дIаяьккхина хилла йолу.\nХIинца Варшавехь цу Советийн тIаьхьалонча ша лоручу Оьрсийчоьнера болу кхерамаш юхатоха гIо доьхуш ю НАТОн саммитехь мацах Варшаверчу блокан декъашхой хилла йолу Малхбалерчу Европера пачхьалкхаш.\nОьрсийчоьнна и хIума мел лазаме ду бохург дийцаре до Европерчу хаамийн гIирсаша. Къаьстина Украинин, Оьрсийчоьнан девнехь Малхбузе Кремлан леламаш дера емал беш хилар а, саммитехь Украинина а, Гуьржийчоьнна а шаьш кхин дIа а белшаш гIортор хилар альянсан куьйгалхоша дIахьедина хилар а тидаме а оьцуш.\n„НАТО юккъерчу пачхьалкхийн куьйгалхоша шаьш Оьрсийчоьнца юха а диалоге довла кийча хилар билгалдаьккхина, амма бакъду шайн мехаллаш ларйарна тIехь шаьш цхьа гIулч а юхабевр ца хилар гайтина цара“, - иштта яздо Австрерчу Стандард газетано.\nГерманерчу Ди Велт газетан авторша билгадоккху, НАТО тIеман альянсо шен хIинцалерчу цхьаьнакхетарехь 4 Малхбалерчу Европин пачхьалкхехь цхьа-цхьацца батальон эскарш латтон тIеэцна болу сацам Оьрсийчоьнна кхеташ йолу месседж хьажон Iалашонца тIеэцна бу, бохуш.\n„Нагахь санна Оьрсийчоь цу пачхьалкхашна тIелатахь, цуьнан во ког таслур болу керт хир ю цу эскарех“, бохуш яздо газетано шен „Иштта дуьхьало йийр ю НАТОс Оьрсийчоьнна а, ДаIишна а“ аьлла цIе тиллинчу артиклехь.\nСаммит тергалйечу Венерчу университетан Малхбалерчу Европин институтан Iилман белхахо волчу политологна Чапханов Русланна а хета, саммитан коьрта Iалашо Оьрсийчоьнна шен могIаршлахь цхьаалла а, хила там болчу агрессина дуьхьало ян ницкъ хилар а гайтар ю аьлла. Ткъа НАТОн тIеман эскарш хIинцачул тIаьхьа Малхьалерчу Европин 4 пачхьалкхехь хирг хилар цунна доккхачу декъехь Оьрчийчоьнан леламаш тIедожийна хIума хета.\nЧапханов Руслан: „Хьалха Латви а, Литва а , кхин йолу цу лулара пачхьалкхаш а оцу НАТО юккъехь хилар бен кхин цигахь цхьа а НАТОн салтеш я эскарш а дацара, амма оцу Оьрсийчоьно Украинина агресси йича дуьйна схьа уьш кхоьруш бу, изза хIума цо шайца дарх. Цундела цигахь эскарш хIиттор ду хIинца. Малхбузе дуьненчохь кхоллаелла йолу статус-ква иштта латтон лууш яра, амма Оьрсийчоь дозанаш хийца лууш хиларо кхоьллина хьал ду иза“.\nНАТО альянсан эскарш Полшехьий, Балтикан хIурдаца Iоьхкучу кхаа пачхьалкхехьий дIанисдарал совнаха, саммитехь гулбеллачара дийцаре дира, Шемахь а, ОвхIанехь а, Иракъехь а долу хьал а, ткъа иштта ша шех Исламан пачхьалкхе олучу ДаIиш тобанца къийсам латтор а.\nЦу Iалашонца гулбеллчара сацам бина, Иракъехь эскаршна тIеман говзалла Iаморан керла кхерчаш схьабелла. Шемахь НАТОн гIоьнца стигал тергал йийр ю модернечу радарийн системашца. Иштта ОвхIанан урхаллина тIалибашца къийсам латторехь а, коррупци эшорехь а, мехкан экономика айъарехь а алсамох гIо дан сацам бина саммитан декъашхоша.\nЦул совнаха, Оьрсийчоьнна лазаме а, Гуьржийчоьнний, Украининий томехь тема а яра саммитан декъашхоша йийцаре еш – и ши пачхьалкхе альянсан декъа яхаран перспективаш.\nЦу хьокъехь Малхбузерчу хаамийн гIирсаша билгалдоккху, гуьржаша а, украинхоша а са ма тийсар сиха НАТОн декъашхой цу шиннах хир яцахь а, амма хIинцалерчу цхьаьнакхетарехь цу шиннан а куьйгалхой тешна хила мегар бу, шайна альянсо дуккхаъчу хIумнашна тIехь алсамох белшашгIортор хиларх, бохуш.\nПорошенкон гIоьнча хилла Расмуссен\nОьрсийчоьнца цхьаьнакхета Iалашо ю НАТО-н\nФалуджи йоккхуш ду Иракъан эскарш\nНАТО-с дIатосур яц Украина а, кхинболу шен бартхой а\nОьрсийчоьнца цхьатерра политикан курс лелор ю НАТО-он декъашхоша


НРӀА ПАЙДЕ СЕМИОТИКИН ОТДЕЛ - Page 3 of 5 -\nАпрель беттан 23-чу дийнахь Нохчийн меттан денна лерина конференци дІаяьхьира Нохчийн Республикин Іилманийн Академехь. Цхьаьнакхетарехь дакъалоцуш Академера, вузашкара, зорбанан цІийнера белхахой, иштта Соьлжа-ГӀилин вузашкара студенташ а бара. Конференцехь меттан а, литературин а декъера лахара Ӏилманан белхахочун Абдулкадыров Адаман араяьлла йолу дошамийн презентаци а хилира. Ӏилманан белхахоша иза декъалвира Ӏилманан новкъахь цо яьккхинчу йоккхачу гӀулчаца. Пайде семиотикин декъера белхахоша кхо доклад йира: Асхабов Хаважис – «Нохчийн текстан редактор «CheRiter»; Израилова Элисас – «Разаработка программ синтеза речи для чеченского языка»; Бадаева Ӏайшата – «Нохчийн маттахь нийсаяздар компьютер чохь таллар». Шайн докладашкахь белхахоша дийцира тӀаьхьарчу шерашкахь отделехь шаьш бечу балхах, нохчийн мотт компьютер чу баккхарехьа яьхначу гӀулчех а АСХАБОВ ХАВАЖИ ИСМАИЛОВИЧ Нохчийн…\nМарт беттан 24-чохь пайде семиотикин отделе хьошалгӀа еънера вайн махкахь а, махкал арахьа а евзаш йолу нохчийн меттаӀилманча Хамидова Зулай. Зулайс, Ӏилманехь болх бина ца Ӏаш, нохчийн мотт баржорехь, марзбарехь къахьоьгу. Иштта цуьнан араевлла нохчийн мотт цахуучарна пайдехь хир йолуш дуккха а книгаш: берашна лерина «Нохчийн мотт Ӏамабе вай» сери, нохчийн-оьрсийн къамелдарг, «Къамел де вай» книга, транскрипци а ялош, вовшахтоьхна нохчийн-оьрсийн дошам, кхиерш а. Зулайс шен араевллачу книгех, царна тӀехь ша бечу балхах дийцира отделан белхахошка. Цо дийцарехь, Москвара тайп-тайпана учрежденешкахь а лаккхара мах хадийна цуьнан белхийн. Иштта З. Хамидовас нохчийн орфографин, графикин хьокъехь шена хетарг элира, цо цу декъехь йолу проблемаш а, уьш дӀаяхаран некъаш а билгалдехира. Отделехь бечу балхах…\nДӀадаханчу кхаарин дийнахь отделехь рогӀера цхьанакхетар дӀадаьхьира. Бийцаре беш, коьртачу декъана, отделан белхахоша компьютерийн программийн нохчийн локализацехьа бен карара болх бара. Меттан а, литературин а декъан Ӏилман белхахочо Абдулкадыров Адама ша лексикографехь бечу балхах дийцира. Карарчу ханна нохчийн меттан тезауруссий, синонимийн дошаммий чекхъяьккхина цо. И ший а болх 2018 шарахь арахеца безаш бу. ХӀинца ша керла болх дӀаболийна хилар хаийтира цо – нохчийн меттан ранган кестталлин дошам. Абдулкадыров Адама бен белхаш нохчийн мотт хаамийн декъехь баржарехь йоккха мехала йолуш бу. Оцу белхийн материалах программаш чохь пайдаэца таро хилийта агӀонаш лохуш ву пайде семиотикин отделера Ӏилман белхахо Султанов Зелим. Уггар хьалха и информаци редакторш чу йилла еза, хӀунда аьлча, дукхахьолахь текстаца…\n2-чу нойабрехь пайде семиотикин отделан, меттан а, литературин а отделан цхьаьнатоьхна семинар дӀайаьхьира. Доклад йеш пайде семиотикин отделан лакхара Ӏилманан белхахо Асхабов Хаважий, меттан а, литературин а отделан лахара Ӏилманан белхахо Абдулкадыров Адаммий вара. Церан доклад нохчийн меттан тезаурус йаран, цунах информацин технологийн декъехь пайдаэца гӀирсаш кхолларан хьокъехь йара. Абдулкадыров Адам нохчийн меттан тезаурусна тӀехь болх беш ву, ткъа Асхабов Хаважи цунна хьаьркийн чкъуьйриг (цифровая оболочка) кхуллуш ву. Чкъуьйриган хила йеза цхьацца бешхаллаш билгалйаьхнера Абдулкадыровс. Семинарехь гайтира Адаман лехамашка хьаьжжина Хаважис йина йолу программа. Иза цкъачунна, коьртачу декъана, Адама тезаурусна тӀехь бен болх цунна мелла а аттачу баккха Ӏалашонца йина йу, амма кхидӀа цу тӀехь бен…


Оппозицин журналисташ набахтера арабаьхна Туркойчоьно\nКарарчу хенахь болх бечуьра сацийначу оппозицин Taraf газетан хилла коьрта редактор Алтан Ахьмад а, журналист Ылыджак Назлы а махкара арадалар а дихкина, маьрша дитина Туркойчуьрчу кхело. Пачхьалкхан Anadolu хаамийн гIирсо яздина цунах лаьцна оршотдийнахь.\n2018-чу шеран Чиллан-баттахь Алтан Ахьмадна а, цуьнан вешина - экономикан профессорна Алтан Мехметна а, Ылыджак Назлына а белла дIабовллалц набахтехь яккха хенаш йиттинера, Туркойчохь йихкинчу Гюлен Фетхуллан боламца уьйраш хилла аьлла, бехкебина. 2016-чу шарахь Туркойчохь Iедал карчон гIортарна бехкево Гюлен.\nКху аьхка журналисташна хьалхо "Iедал хийца гIортарна" аьлла, биллина бехк хийцира туркойн Лакхарчу кассацин кхело "террорхойн тобанна гIо латторца" аьллачу артиклца. Хьалхарчу инстанцин кхело гIуллакх теллинчул тIаьхьа хенаш лахйира церан. Лецначара набахтехь кхо шо даьккхина хиларна, кхело сацамбина оршотдийнахь, махкара бовлар доьхкуш, набахтера арабаха уьш. Ткъа стохка набахтера араваьккхина хилла Алтан Мехмет бехказвоккхуш хьесапдина кхело.\nТуркойчохь карчам бан гIортинчул тIаьхьа 80 эзар сов стаг дIалецира Iедалхоша, кхин а 150 эзар пачхьалкхан белхахо балхара дIаваьккхира.


Оьрсийчоьнан банкашна дихкина бахархойн кара валюта йохка\nКерла низамаш юкъадаьхна Оьрсийчоьнан Центробанко карахь долчу валютаца – Оьрсийчоь Украинана тIелатарца доьзна малхбузен пачхьалкхаша цкъа а ца хиллачу кепара санкцеш царна дуьхьалъяьхначу хьелашкахь. Банкашна доьхкур ду бахархойн кара валюта йохка, ткъа валютан чоьташ тIера 10 эзар гергга долларшкахь бен ахча схьаэца магор дац, дисинарг – ахча дIалучу дийнахь йолчу курсаца соьмашкахь лур ду.\nОьрсийчоьнан банко цIе яьккхина низамаш цхьана ханна ду, чIагIдарехь, цара болх бийр бу эхашарахь - Зазадокху-беттан 6-чу дийнера Гезгамашин-беттан 9-чу дийне кхаччалц.\nЦентробанкан хаамехь боху, клиентийн чоьташ тIера йоллу валюта латтор ю, амма 10 эазр соьме кхаччалц бен цхьа ца оьцуьйтуш, доза тухур ду, нагахь санна, банке делла ахча кхечу валютехь делахь а, хIетте а долларшкахь юхалур долуш ду. "Оцу билгалъяьккхинчу хеначохь хIоттийначу къепехь банко духкур дац бахархошна кара а луш, валюта", - аьлла ду хаамехь. Карара валюта хийца таро хир ю мичча хенехь а, муьлххачу барамехь а.\nШинарин дийнахь Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа Оьрсийчоьнна дуьхьал керла санкцеш ехира, доккхачу декъанна, дихкира мехкадаьтта чудар. Оцу дийннехь цхьа могIа яккхийчу корпорацеша дIахьедира, Оьрсийчохь болх сацорах.


Парадоксы науки. Автор - Сухотин Анатолий. Содержание - Я ЛГУ, СЛЕДОВАТЕЛЬНО, УТВЕРЖДАЮ ИСТИНУ - Книги «BOOKLOT.RU»\nКнига Парадоксы науки. Автор - Сухотин Анатолий. Содержание - Я ЛГУ, СЛЕДОВАТЕЛЬНО, УТВЕРЖДАЮ ИСТИНУ


1 Мая улица, Дикси, Балашиха\nг. Балашиха, мкрн. Саввино, 1 Мая ул., д. 8\nмагазин Дикси, 1 Мая улица на карте города Балашиха:\nрядом с магазином Дикси, 1 Мая улица находятся:


Полотенце махровое 40х70 Волна (Aquarelle) ваниль. | PASTEL - интернет-магазин постельного белья.\nВ наличииКод: 65000022809


Жии-сюр-Изер — Википеди\n▲3029 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЖии-сюр-Изер (фр. Gilly-sur-Isère) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Савойя. Дозанашца йу Альбервиль, Гриньон (Савойя), Меркюри (Савойя), Монтьйон, Нотр-Дам-де-Мильер, Турнон (Савойя), Верран-Арве. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Жии-сюр-Изер&oldid=6787923»


Гертма — Википеди\n42°59′48″ къ. ш. 46°44′39″ м. д.HGЯOL\n↗1664 стаг (2017)\nГертма картан тӀехь\nГертма — ДегӀастанан Казбековн кӀоштан юкъа йогӀу эвла ю. Бахархой — 1558 леррана 2010 шарахь.\nИза ю Гертман юьртан меттиган административан центр.\n1516 ↗1558 →1558 ↗1584 ↗1613 ↗1630 ↘1626\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гертма&oldid=3292868»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 26 сентябрь, 11:14.


NGC 2240 — Википеди\nNGC 2240, [KPS2012] MWSC 0900\n1786 шеран 3 январь\n4000 световой год, 450 парсек\n−1,6 ± 2,99 миллиарксекунд в год, −2,16 ± 2,49 миллиарксекунд в год\n+35° 15′ 0″\nNGC 2240 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 2240: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 2240.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_2240&oldid=5056885»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 3 июль, 09:29.


Абержман-ле-Пети — Википеди\n▲46 стаг (2018 шеран 1 январь)\nАбержман-ле-Пети (фр. Abergement-le-Petit) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Юра. Дозанашца йу Арбуа, Грозон, Вадан (Юра), Абержман-ле-Гран. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Абержман-ле-Пети&oldid=6648936»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 29 сентябрь, 19:16.


Аск (Жиронда) — Википеди\nАск (фр. Asques) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Сен-Ромен-ла-Вирве, Сен-Лубес. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Аск_(Жиронда)&oldid=5150685»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 17:59.


Каравия (Испани) — Википеди\n43°27′31″ къ. ш. 5°11′22″ м. д.HGЯOL\nМария Саломе Самартино Перес[d]\n▼469 стаг (2020)\nКаравия картан тӀехь\nКаравия (испан. Caravia) — Испанин Астурия провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 13,36 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла . Дозанашца ю Колунга, Паррес, Рибадеселья муниципалитеташ.\n594 стаг ↘575 стаг ↘565 стаг ↘555 стаг ↘553 стаг ↗578 стаг ↘572 стаг\n↘536 стаг ↘533 стаг ↘522 стаг ↘520 стаг ↘504 стаг ↗506 стаг ↘501 стаг\n↘489 стаг ↘472 стаг ↗477 стаг →477 стаг ↘469 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Каравия_(Испани)&oldid=5346485»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 5 ноябрь, 06:13.


Сен-МагӀс-д'Утие — Википеди\n▲2439 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСен-МагӀс-д'Утие (фр. Saint-Mars-d'Outillé) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу БгӀетт-ле-Пен, Телоше, Екоммуа, МагӀинье-Лае, ПагӀинье-ле-Полен, ПгӀуьие-л'Егие.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-МагӀс-д%27Утие&oldid=7838613»


Эспеха-де-Сан-Марселино картан тӀехь\nМуниципалитетан майда — 71,78 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 1032 метр. Дозанашца ю Санта-Мария-де-лас-Ойяс, Фуэнтеармехиль, Алькубилья-де-Авельянеда, Уэрта-де-Рей, Эспехон, Онтория-дель-Пинар муниципалитеташ.\n256 стаг ↘250 стаг ↘238 стаг ↘232 стаг ↘224 стаг ↘218 стаг ↘213 стаг\n↘196 стаг ↘194 стаг ↗200 стаг ↘180 стаг ↘177 стаг ↘173 стаг →173 стаг\n↗174 стаг ↘170 стаг ↘168 стаг ↘155 стаг ↘150 стаг


KFC, Хайалия - фото ресторана - TripAdvisor\nKFC, Хайалия, Флорида\n№ 226 из 312 в категории Рестораны – Хайалия}\n15402 NW 77th Ct, Хайалия, FL 33016-5803\nKFC - ПЛОХОЙ для вас\nХудший KFC в мире\nНе ешьте ЗДЕСЬ!!!!!!!!!!!!!!!!\nВкус цыпленка не то же самое\nСильно избить Хорошего Жареного Цыпленка!\nАдрес: 15402 NW 77th Ct, Хайалия, FL 33016-5803\nНомер телефона: +1 305-822-9815


Сен-ЖегӀмен-суьгӀ-Е — Википеди\nСен-ЖегӀмен-суьгӀ-Е (фр. Saint-Germain-sur-Ay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу БгӀеттвиль-суьгӀ-Е, Анговиль-суьгӀ-Е, КгӀеанс, Лессе (Манш), МонгагӀдон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ЖегӀмен-суьгӀ-Е&oldid=7836806»


Дашо Ордан карта.\nКху деношкахь Оьрсийчоьне Украинера тIом сацабайта гIерташ ю кхиина демократи йолу,нийсо лела пачхьалкхаш. Ма-даррра аьлча, цара дехарш деш верг, санкцешца Iаткъам бан гIертош верг цхьа стаг ву – Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир.\nIамеркин президент Обама Барак а, Германин канцлер Меркел Ангела а, Британин премьер-министр Кэмерон Дэвид а, кхин болу а малхбузера лидерш дика кхеташ бу цу стага цхьа дош аьлча Украинера тIом дIабоьрзур хиларх.\nИза тамашийна Iедалан кеп ю. Цунна тIаьхьакхиа гIерташ бу малхбузера политикаш а, Iедалехь болу нах а.\nМуха нисделла иза, ша демократин, вуьшта аьлча халкъан Iедал долу пачхьалкх ю аьлла дIакхайкхийна йолчу Оьрсийчохь дерриг а Iедал а, муьлхха а сацам цхьана стагах бозуш хилар.\nЦу гIуллакхан дукха къоргера орамаш ду аьлла хета Оьрсийчура историкана, профессорна, Оьрсийчоьнан Iилманан академин декъашхочунна Пивоваров Юрийна. Цо дийцарехь, Оьрсийчоь монголийн а, гIезалойн а Дашо Ордан тIаьхье ю.\nЦунах лаьцна Пивоваров Юрис дIахьедар дира Москох пачхьалкхан университетан студенташна хьалха вистхуьлуш.\nЦу историкан лекци гайтира Оьрсийчоьнан «Культура» телеканало. Пивоваровн къамелан боцца чулацам шен Facebook-чу агIонна тIехь зорбане яьккхина журналисто Пасховер Александра.\nЛадугIур вай историке Пивоваров Юрийга.\nПивоваров Юрий: «Масала, таханлерчу Украинера историкаша шу, москалеш, Киевера Русь олучу пачхьалкхан тIаьхьенех дац, шаьш ду, ткъа шу Дашо Ордан тIаьхьанех ду аьлча, ас олу, дика ду. Тхо Дашо Ордан тIаьхье ю.\nБакъду, дуккха а хIуманашца таханлера Русь - Москох, тIаккха Петарбухера а, Советийн а, таханлера а ю Дашон Ордан тIаьхье, Киеван Русь олучу пачхьалкхан тIаьхье иза, шеко а йоцуш, ялахь а.\nШи бIаь ах бIаь шарахь монголашна къеллахь болуш, оьрсйин эланашна Дашо Ордан коьртачу гIала Сарай баьхкича гуш хилла царна цхьанха а, Европехь а, я шайн цIахь-Оьрсийн махкахь а гина йоцу Iедалан кеп. Иза хилла цхьана стагехь инзаре доккха Iедал хилар. Монголийн Iедалан кепаца цхьа стаг верриг а ву, вуьйсуш хIумма а йоцу хIуманаш ю.\nМонголийн Iедало аьттехьа а тIе ца дуьту муьлхха а барт бар, муьлхха а конвенци, муьлхха а цхьаьнакъехьегар а, барт хилар шина агIонна юкъахь. Монголийн Iедал иза цIена ницкъ баран Iедал ду.\nТIаккха и кеп тIеоьцу оьрсаша. Оьрсийн лекхара эланаша а, оьрсийн паччахьаша а тIеоьцу цу тайпачу Iедалан кепан куьлтура, цу тайпа Iелдалан кеп, цу тайпа политикан юкъаметтигаш.\nИза чIагIлуш схьадогIу цул тIаьхьа еанчу хенашкахь а. Павел Хьалхара цIе йолу император хилла Оьрсийчохь. Екатеринин кIант хилла иза. Цхьана дийнахь французийн векалца къамел деш цо аьлла "Оьрсийчохь жимма а стаг ву ала мегар дерг ву ас къамел деш верг, иза а ас къамел дечу хенахь бен вац цу тайпа".\nИза оьрсийн Iедалан вуно нийса чулацам бийцар ду. Федотов Гергий бохуш философ хилла Оьрсийчохь. Революци хиллачул тIаьхьа махках ваьлла вехаш хилла иза. Цигахь валар а нисделла цуьнан. Цо комментари йина монголийн а, гIезалойн а Иго йохарна. ХIун хилла 1480 чу шарахь, вай школашкахь Iамийна ма-хиллара, цу шарахь Иго йоьхна бохуш?\nМа-дарра аьлча, иза кхин дIа а хилла. Иза дац коьртаниг. Муьлхачу фразица жамI дина цо? Ханан четар дIахIоттина Кремлехь. Вуьшта аьлча, хан Кремлехь ваха хиина. Москохах гIезалой хилла, монголаш хилла, ткъа оьрсийн паччахьах, оьрсийн лаккхарчу эланах хан хилла".\nАкадемико Пивоваровс дуьйцучух кхета дукха гена кхийда ца оьшу. Тахана вайна гуш долу сурт догIуш ду цо дуьйцучуьнца аьлла хеташ ву историк Вачагаев Майрбек.\nЦул сов. 1859-чу шарахь Нохчийчоь схьаяьккхина шаьш аьлла Оьрсийчоьнан императоро дIахьедар дича, вайнахана гинарг Iедалан керла кеп яра. Цул хьалха имам Шемил волчу заманахь а цхьаьна нохчашна юкъахь лелаш ерг ша-тайпа Iедалан кеп хилла бохуш дьуйцу цо.\n1991-чу шарахь Гезгмашин-беттан 6-чу дийнахь Нохчийчоь йозуш йоцу пачхьалкх ю аьлла дIакхайкхийначул тIаьхьа республикехь бухе эцна йолу Iедалан кеп а яра изза Оьрсийчохь лелаш ерг. Цу кепо болх ца бора нохчашна юкъахь.\nЦундела тIейогIучу заманахь, нагахь хьал цу тIе далахь, нохчийн шайн пачхьалкх кхолла аьтто балахь Iедалан кеп а хила еза вайнехан менталитете хьаьжжина аьлла хета историкана Абумуслимов Сайд-Хьасанна.\nАмма тахана Оьрсийчура кхин долу къаьмнаш санна цуьнан низамашца, оьрсийн Iедалан амалшца бехаш бу нохчий а. Оьрсийчохь а бу Дашо Ордан амал йолу Iедалан кеп хийца еза аьлла хетарш. Цунах цакхетахь хIумма а нислур дац Оьрсийчохь аьлла тешна ву историк Пивоваров Юрий.\nПивоваров Юрий: «Суна хетарехь, кхузаманхьлерчу Оьрсийчоьно иза кхетадаллалц, цкъа дуьххьара цуьнан культуран декъо а, тIаккха Iедалехь йолчу элиташа иза кхета цадахь, цхьа а хIума нислур дац вайн".


Серло эшахь а, Iалам хIаллакдарна дуьхьал ду адам\nОхан-бутт 02, 2018\nДагестан,Чиркей. Ток йоккху станци. Физикехь дуьйцучу "Iаьржачу Iуьргах" тера ду циагара сурт. Маршо Радион архив.\nГуьржийчоьнан цхьайолчу регионашкахь бахархой дуьхьалбевлла шайн меттигашкахь гидроэлектростанцеш ца йойтуш. Iедало цигахь къепе хIотто полицин тобанаш а яхийтинера. Иштта, ПIаьнказехь нохчий бехачу меттигехь а ян лерина ю ши ГЭС. Цунна дуьхьалбевллера бахархой. Шайн митингехь реза цахилар дIахаийтинера цара\nЦигахь долчу хьолах дийцира кистойн журналиста Бордзгор Сулхана: «Оцу Панкисехь а, Сванетехь а лаьтта хьал и ГЭСаш ца яйта ду. Цигахь хилла а ца Iа иза. Цул сов, Рача олучу меттехьа дерриге а адам дуьхьалдаьлла ду. Ерриге Гуьржийчохь а ю и дуьхьалонан акцеш. Панкисехь и ГЭС йойтур яц аьлла сацам хилла. Иштта цунна дуьхьалбевлла болх беш бу-кх».\nМасийтта шо хьалха Нохчийчохь а жигара дуьйцуш дара ламанца гидроэлектростанцеш яхка еза бохуш. Къаьсттина дуьйцуш дерг дара Органан чIож. Цигахь цхьамогIа вовшашна гена а йоцуш хи тIехь ток йоккху станцеш ян Iалашо яра.\nАмма иза а кхочуш ца дира.Нохчийчуьрчу Iедало уьш цаяйтар ша къобалдеш хIума ду аьлла дийцира махкахь вевзачу бакъонашларъярхочо Байсаев Iусама. Шен говзаллица иза гидротехник ву.\nШена хаьа боху цо, оцу ГЭС-ех болу пайда, хуьлучу зенел кIезиг буй: «Нохчийчуьра Органан чIожехь гидростанцеш ян Iалашо ю аьлла къамелаш дуьйладелира-кх цхьана хенахь. ЧIогIа сагатдеш, терго еш вара со цунна. Далла бу хастам, Нохчийчуьрчу Iедало и Iалашонаш дIатеттина. Кхетта моьтту суна, цуьнах хуьлуш болу пайда, хинболчу эшаме хьаьжча, пайда боцийла».\nГЭС-ш ца яхь, кхечу агIор ток йоккхург ян лерина дара меттигера Iедал. СаIудийн Iаьрбичуьра веанчу Iабдул-Iазиз бин Турки бин Талала аль СаIуди шейха, шен долахь йолчу Белгерчу компанино йийр ю аьллера 10 сов атоман электростанци.\nИза а тIе ца дитира Нохчийчуьрчу Iедало. ГЭC-ан а, атоман а станцешна метта Соьлж-ГIалиy йистехь еш ю йовхонах ток йоккху станци. Цуьнан ницкъ мел лаххара а 440 Мвт хир бу аьлла дIакхайкхийна. Кху шарахь аьхка йина яла езаш ю иза.\nГуьржийчуьрчу Сванетехь некъ къевлина меттигерчу масийтта эвлан бахархоша\nШайн Iалам лардан гIерта пIаьнгазой\nИттаннаш эзарнаш бахархой бисина Нохчийчохь ток йоцуш\nСаакашвилин а, цул тIаьхьа еанчу а заманан башхаллаш


Шед а карахь, кеп йина стаг? Таханлерчу гIалгIазакхех лаьцна дуьйцу атаманан хьехамчо\nОьрсийчуьра гIалгIазакхий, зорбан гIирсаша вочу агIор бен хьехош бац тIаьхьарчу шерашкахь, прогрессан а, культуран а, Ӏилманан а мостагӀий (мракобесаш) а, оппозицица къийсам латточу ницкъаллин структурийн белхахойн бекхам боцуш буьсу гIончий санна.\n2012-чу шарахь буьрса хатI долчу суркуйнаш техкинчу божарша Краснодарехь юкъахдаьккхира галерейхочун Гельман Маратан гайтам схьабеллар а, Москвахь Pussy Riot тоба дакъалоцуш йолу "актулан иконийн" гайтам а.\n2013-чу шарахь Анапан аэропортехь Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн байракхца садукъо гIоьртира гIалгIазакхий Америкерчу Bloodhound Gang рок-тобан басистан, амма полицина ци гира хиллар зулам хилар. ТIелетира гIалгIазакхий оппозиционерана Нвальный Алексейна а, "Гринпис" юкъараллин жигархойн лагерна а.\nТаханлерчу гIалгIазакхаша хIинца а жоп делла дац шайна, шаьш муьлш ду бохучунна: этнокультуран юкъарло, шен мотт а, дахаран кеп а йолуш я "гIуллакх деш вац пачхьалкхана – гIалгIазакхи вац" принцип йолу юкъараллин тоба? Кубанка а, чоъа а тIедохало хIоранга а, лууш волчуьнга, амма гIалагIазакхий ву и стаг я вац билгалдоккху градаци йоцуш ю.\nОьрсийчуьрчу гIалгIазакхех а, церан проблемех а, церан дан дезачу гIуллакхех а лаьцна Кавказ.Реалиин корреспонденто къамел дира "Союз казаков-воинов России и Зарубежья" юкъараллин вовшахтохаран Лаккхарчу атаманан хьехамчица, "Архонт" журналан редакторца, историн Iилманийн кандидатца Бредихин Антонца.\n– 30 шо хьалха тIеийцира "Репрессеш лайна къаьмнашна реабилитаци ярах" низам (О реабилитации репрессированных народов). Сталинан репрессеш лайначу ГIирмера а, Кавказера а къаьмнашна, цхьацца билламаш бахкарца а цестийна кеп йолуш хиллехь а гIортор йир ю аьлла зира оцу низамехь, культуран ламаз дендарехь а, ненан меттанаш Iаморехь а, къоман идентичность кхиорехь а. Оцу агIор муха хьал лаьтта "культуран-этникан юкъарло" аьлла хьахийна болчу гIалгIазакхашкахь?\n– Лаккхарчу кхелан "ГIалгIазакхашна реабилитаци ярх" сацам а, президентан "Репрессеш лайначу къаьмнашна реабилитаци ярх" низам кхочушдан оьшучу гIуллакхех" гIалгIазакхашца доьзна" (О мерах по реализации Закона Российской Федерации "О реабилитации репрессированных народов" в отношении казачества) указ а тIеийцира тIаьхьо, 1992-чу шарахь.\nГIалгIазакхий къам ларахь а ца ларахь а цо Iаткъам бийр бац уьш хьокъехь лелочу пачхьалкхан политикана\nИ акташ ду гIалгIазакхий хьокехь пачхьалкхан политика кхочуш еш бухе дехкинарш. Оцу указехь де-факто олу низаман база кхоьллина, гIалакъазакхийн юкъараллин дахаран кеп билгалйоккхуш йолу.\nИ документаш карарчу хенахь мехала лоруш хиларх лаьцна гойту кхушара ГIуран-беттан 4-хь указна тIехь бинчу хийцамаша. Царна тIехь емал еш ю Советан Iедалша "гIалгIазакхий бохош" (расказачивание) дIахьуш хилла политика. Билгалбаьхна гIалгIазакхалла юхаметтахIотторан а, кхиаран а аьттонаш.\nНормативан а, бакъонан а оцу актийн цхьатерра мах хадор дац гIалгIазакхашна юкъахь. Цхьаберш тоам беш бу, вуьйсуш – бац. Амма кхето дезаш ду 1917-шарал хьалха юкъаметтигийн а, бакъонийн а система кхин хилла хилар. Иза юхаметтахIотталур долуш дац, хIунда аьлча хийцайелла пачхьалкхан кеп, хийцайелла эпоха.\nИ хаттар дийцаре деш, тидамехь латто еза карарчу хенахь йолу реалеш, тидаме эца деза СССР йоьхначул тIахьа юкхаметтахIуьттучу заманахь гIалгIазакхийн хIун дан аьтто баьлла бохург.\n– Тахана реестран гIалгIазакхашна юкъаоьцу муьлхха а лаамберг. Ур-аттал эскаран атаманаш а бу гIалкхазакхийн тайпанах боцурш. Нийса дуй иза?\n– Дац, со ванне а реза вац оцу позицица. Бовш бу культуран бух, довш ду дукха хенахь дуьйна схьадогIу васт. Ткъа жамI гуш ду. ГIалагIазакхалла юхаметтахIотторах лаьцна хIун дуьйцур ду? Таханлераниг 15-гIа бIешо ма дац, гIалгIазакхех схьаваьлла воцу стаг "гIалгIазакхийн тIамарх" воьлла, ша гIалгIазакхий хилар хааделла цунна бахар гIалгIазакхийн боламна дискридитаци яр ду.\nГIалгIазакхийн гIуллакхашкахула презиндентан Iуналлехь йолчу Кхеташонан хиллачу гIандас Беглов Александара далочу терахьца, тахана Оьрсийчохь вехаш ву 7 миллион гергга гIалгIазакхийн тIаьхьенех схьаваьлла стаг. Реестрехь дIаязвина вац 180 эзар стаг а бен, и терахь а ду тIаьхьарчу хенахь вуно сиха лахлуш. Мелхо а, гуш ду реестран гIалгIазакхийн юкъарлонаш дIайовлуш хилар, иза дийца аьтто бу масаллина Ростов схьаэцча. Цигахь гIалгIазакхийн юкъараллин цхьаьнакхетараллех (реестран йоцу юкъарлонаш) дIакхетта уггар жигара хиллачу станицех а, кIотарех а доккхах долу дакъа.\nТкъа мичахь бу бисна болу гIалгIазакхехь схьабевлла нах? Терахьаш инзаре цхьаьнадогIуш дац. Ткъа вай хьехош а бац арахьара гIалгIазакхий.\nГIалгIазакхий Москвахь тIеман парадехь. 9 Стиг. 2021 шо\n– Цхьаболчарна хета пачхьалкхо гIалгIазакхий ца къастийна къам санна, шаьш шайга Iедал а кхоллийта, латтанаш а ло, бакъонаш а ло аьлла уьш дехарш дан буьйлалур бу аьлла кхерам хиларна. Тахана хила мегаш дуй гIалгIазакхийн къам ду аьлла даре дар, тахана оьшуш дуй иза гIалгIазакхашна?\n– 2020-чу а, 2010-чу а шерашкахь дIадаьхьначу бахархой ларарийн жамIаш ду вайна девзаш. Оцу терахьашца а догIуш, къомах "гIалгIазакхий" бу аьлла билгалбевлачу нахан терахь лахлуш ду. 2015-чу шарахь дIадаьхьначу микро-ларарехь, 2,2 миллион стагах къомах гIалгIазакхий ша хилар гайтина 219 стага. И гайтам берриг махкарчу бахархошца буьстича нисло ша гIалгIазакхий хеташ 14 эзар стаг хилар.\nГIалгIазакхийн юкъараллин хьалханчаша дуьйцурш кхин терахьаш ду, бахархой лаларехь далош дерш а цхьаьна. Амма билггал ала мегар ду цхьаъ: гIалгIазакхий къам ларахь а ца ларахь а цо Iаткъам бийр бац уьш хьокъехь лелочу пачхьалкхан политикана.\n1990-чу шерашкахь дуьйна кхолла ца белла, гIалгIазакхийн бакъонаш ларъярехь къахьоьгу цхьааллин политикан гIалгIазкахийн болам\n– Кавказан а, ГIирман а къаьмнаш, гIалгIазакхий санна репресеш лайна ду Советан заманахь. Амма церан шайн къоман кхетам а, ламасташ а, этикан Iедалш а дисна. ГIалгIазакхийн хIунда ца йисна шайн дайшца хилла уьйр?\n– Советан Iедалш вуно дика кхеташ дара гIалгIазакхийн ницкъах. Билггал и бахьана долуш тIеэцна яра гIалгIазакхий бохор хьокъехь директива, репрессеш йора изза бахьана долуш. Амма со реза вац хаттарна. Нагахь тIаьхьенашна юкъара зIе хаьдда хиллехьара, церан юхаметтахIоттар а хир дацара, гIалгIазакхий хир бацара тахана.\n– ГIалгIазкхийчун зорбан гIирсашкахь дукхачу хьолехь васт ду, хьалха мидалш а оьхкина, кеп йина кара лаьцна шад йолу стаг. Иштта хIунда го гIалгIазакхи?\n– И проблема тахана я 30 шо хьалха гучуяьлла яц. ГIалгIазакхийн вон васт, там боцуш лелар гайтар дIахьора иттаннаш шерашкахь советан Iедалша, ткъа юхаметтахIоттор дIадолочу ханна иштта жамI дара вайга кхаьчнарг. Шеко йоцуш, хIоранна а карахь гаджет хилча, гIалгIазакхийн имиджна тIехь болх бан беза, дикачу агIор васташ кхуллуш.\nМасленица даздеш Москвахь бу гIалгIазакхий. 2021 шо\n– ХIун ду Оьрсийчуьрчу гIалгIазакхашна цхьаьнакхета новкъарло йийриг?\n– Амбицеш йитча, цхьа а хIума дац. Президентан указ оьшу, Ерригоьрсийчоьнан гIалгIазакхийн юкъараллица иза ма хиллара. Цхьаьнакхетаран план оьшу, иза меттигашкахь кхочуш ярна Iуналла дар а оьшу.\n– Таханлерчу гIалгIазакхийн политикан хьежамех лаьцна хIун эр дара ахь?\n– Къаьсттина дукхахберш гIортор еш бу Оьрсийчоьнан Федерацин президентана Путин Владимирна. Церан идеологи ю - патриотизм. Цуьнца цхьана гIалгIазакхаша кхаж тосу ерриг а политикан партешкахьара. Бахьана цхьаъ ду: 1990-чу шерашкахь дуьйна ца кхоллабелла, гIалгIазакхийн бакъонаш ларъярехь къахьоьгу цхьааллин политикан гIалгIазкахийн болам.\n– ГIалгIазкахий дIахада йиш йоцу дакъа дуй Кавказан?\n– ГIалгIазакхий дукъ ду Оьрсийчоьнан къоман. Шаьш хьалхабелла боьлхуш хиларна, гIалгIазакхий хьуьнар долуш бу Кавказерчу къаьмнашца баланс йолу юкъаметтигийн система кхолла. Ламанхойн къаьмнашца ОЬрсийчоьнан хала а, наггахь цхьаьна ца йогӀу а юкъаметтигийн системехь цхьаалла хилийта "российскость" а, "совместничество" кхуллуш тIай ду гIалгIазакхий.\nКубанерчу гIалгIазакхийн эскаран парад, Краснодар, 2018 шо\nСтавропол мехкан администрацино 2020-чу шарахь 4 гергга миллион сом дайина гIалгIазакхийн хьашташна. Иза масийттаза дукха ду бахархой могашаллан кеп йолу дахаре марзбарна, вочу хьолехь болу хIолламаш меттахIитторна я муниципалан гIишлош цIарах ларъян дайинчу ахчанал а.\nСтигалкъекъа-беттан 9-хь Краснодар махкахь гIалгIазакхаша полисхошца цхьаьна йиттина меттигерчу жигархочунна Русин Григорина, плакат а карахь, Назаров Дмитрийн байт йоьшуш волчу. Махкахь бахархойн дахаран хьелаш телхаш а долуш, Сийлахь даймехкан тIамехь толам баьккхина 76 шо кхачарна хьажийна тIех сов даздарш оьуш хилар шеконе дуьллуш дара оцу байтехь.


36. Сурат ЙА-СИН\n(Маккахь доьссина‚ дерриге а 83 аят).\nЙа сūн 1 . يس~\nШена чохь /дерриг/ хьекъалалла долчу Къуръанах дуй боу Ас: وَالْقُرْآنِ الْحَكِيمِ\nбаккъалла а, хьо ма ву бахкийтинчарах (цхьа элча) إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ\nнийсачу новкъахь. عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ\nШа веза а‚ къинхетаме а волчуьнгара доссийна ду иза (Къуръан)‚ تَنزِيلَ الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ\nхьоьга хьехам байта къомана‚ шайн дайшна бина ца хилла – уьш тидамбоцуш хилла (Делан дин ца девзаш). لِتُنذِرَ قَوْمًا مَّا أُنذِرَ آبَاؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ\nЦарах дукхахболчарна тIехь дош 2 бакъхилла – цара /ахь деъначуьнга, х1ай Мухьаммад/ ийман дуьллур дац. لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَى أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ\nЦеран логех Оха буржалш -г1оматаш тоьхна‚ уьш чIенигех кхаьчна, – церан кортош ирх айабелла 3 . إِنَّا جَعَلْنَا فِي أَعْنَاقِهِمْ أَغْلاَلاً فَهِيَ إِلَى الأَذْقَانِ فَهُم مُّقْمَحُونَ\nЦарна хьалхахула а‚ тIехьахула а дуьхьало йина Оха‚ церан бIаьргашна хьалха кирхьа диллина Оха – уьш гуш ма бац. وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لاَ يُبْصِرُونَ\nЦарна цхьатерра ду: ахь хьехам бича а‚ ца бича а – уьш тешар болуш бац /ахь деъначух, хIай Мухьаммад/. وَسَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ\nБаккъалла а, ахь хьехам бе хьехамна тIаьхьахIуттуш волчунна‚ шена гуш воццушехь Къинхетаме волчух (Делах) кхоьруш волчунна. Ахь цуьнга кхаъ баккха цунна гечдина хиларца а‚ сийлахь ял хиларца а. إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ\nБаккъалла а, Оха ден ма бо белларш‚ дIаяз ма до Оха цара хьалха лелийнарг а‚ церан /тIаьхьа хир йолу/ лар а. Массо а хIума дIанис ма дина Оха билгалчу жайни 4 чохь. إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ\nБалабе царна масална цхьана юьртан 5 дай: цига баьхкира элчанаш. وَاضْرِبْ لَهُم مَّثَلاً أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ\nОха вахийтинера цаьрга шиъ 6 – цара и шиъ ший а харцвира. ТIаккха Оха уьш чIагIбира кхоалгIачуьнца 7 ‚ цара элира: "Баккъалла а, тхо шуьга /дахкийтина/ элчанаш ма ду". إِذْ أَرْسَلْنَا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُمَا فَعَزَّزْنَا بِثَالِثٍ فَقَالُوا إِنَّا إِلَيْكُم مُّرْسَلُونَ\nЦара (юьртарчу наха) элира: "Шу ма дац тхо санна адамаш бен. Цхьанна хIуманца Къинхетаме волчо дахкийтина ма дац шу – шу харцлуьйш ма ду". قَالُوا مَا أَنتُمْ إِلاَّ بَشَرٌ مِّثْلُنَا وَمَا أَنزَلَ الرَّحْمَنُ مِن شَيْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلاَّ تَكْذِبُونَ\nЦара (элчанаша) элира: "Вайн Кхиош-Кхобучунна хаьа-кх тхо шуьга дахкийтина элчанаш дуйла. قَالُوا رَبُّنَا يَعْلَمُ إِنَّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ\nТхуна тIехь-м дац билгалдерг дIакхачор бен". وَمَا عَلَيْنَا إِلاَّ الْبَلاَغُ الْمُبِينُ\nЦара (юьртарчу наха) элира: "Шу бахьанехь вон билгалонаш хааелла тхуна‚ шу ца совцахь‚ оха шуна тIулгаш деттар ма ду‚ тхоьгара лазош долчу Iазапо схьалоьцур ма ду шу". قَالُوا إِنَّا تَطَيَّرْنَا بِكُمْ لَئِن لَّمْ تَنتَهُوا لَنَرْجُمَنَّكُمْ وَلَيَمَسَّنَّكُم مِّنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ\nЦара элира: "Шун вон билгалонаш шуьца шайца ю. Ткъа шуна хьехам бина дела /ю шун вон билгалонаш; цундела до аш тхуна Iазап?/ ХIаъ‚ шу ду-кх тIаламза къам (дуккха кIоргадахна шу къинош дарехь)". قَالُوا طَائِرُكُم مَّعَكُمْ أَئِن ذُكِّرْتُم بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُونَ\nГIалина йистера ведда цхьа стаг 8 схьакхечира‚ цо элира: "ХIай сан къам! ТIаьхьахIитта оцу элчанашна. وَجَاءَ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعَى قَالَ يَا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ\nТIаьхьахIитта шайга мах ца боьхуш болчарна – уьш нийсачу новкъахь ма бу. اتَّبِعُوا مَن لاَّ يَسْأَلُكُمْ أَجْرًا وَهُم مُّهْتَدُونَ\nАс хIунда ца до Iибадат суо Кхоьллинчунна‚ шу а Шена тIе дIадуьгур долчунна? وَمَا لِي لاَ أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ\nИза а вуьтий‚ кхин деланаш тIелоцу ткъа ас? Къинхетаме волчунна (Далла) суна цхьа зен дан лиъча‚ церан шапаIаташа хIумма а гIо дийр ма дацара суна‚ цара со кIелхьарвоккхур ма вацара /Делан Iазапах/. أَأَتَّخِذُ مِن دُونِهِ آلِهَةً إِن يُرِدْنِ الرَّحْمَنُ بِضُرٍّ لاَّ تُغْنِ عَنِّي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا وَلاَ يُنقِذُونِ\nГан а гуш долчу тиларчохь хир ма вара со тIаккха. إِنِّي إِذًا لَّفِي ضَلاَلٍ مُّبِينٍ\nБаккъалла а, ас ийман дилли шун Кхиош-Кхобучуьнга, соьга ладогIа…" 9 إِنِّي آمَنتُ بِرَبِّكُمْ فَاسْمَعُونِ\n/Маликаша/ элира: "Ялсамане гIо". Цо элира /шен са долуш/: "ХIай сан къам‚ шу хууш хиллехьара-кх قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قَالَ يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ\nсуна сайн Кхиош-Кхобучо гечдина хилар а‚ Цо со сийлахь болчарах хилийтар а". بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ ( الجزء الثالث والعشرون )\nЦул тIаьхьа цуьнан къомана тIе стигалара бIо ца баийтира Оха‚ и боуьйтурш ца хилира Тхо 10 . وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى قَوْمِهِ مِن بَعْدِهِ مِنْ جُندٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَمَا كُنَّا مُنزِلِينَ\nБеккъа цхьа чIогIа мохь хилира – уьш /чим хилла/ дIатийна бисира. إِن كَانَتْ إِلاَّ صَيْحَةً وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ خَامِدُونَ\nМа боккха бала бу-кх /Сан/ лешна: цхьа а элча ца веана-кх цаьрга, и цара хьийзавеш бен. يَا حَسْرَةً عَلَى الْعِبَادِ مَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلاَّ كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُون\nЦарна ца гина техьа: мел дукха т1аьхьенаш хIаллакйина Оха царал хьалха‚ уьш царна тIе юхабоьрзур ма бац. أَلَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لاَ يَرْجِعُونَ\nМассо а цхьаьна Тхуна хьалха дIахIиттор ма бу. وَإِن كُلٌّ لَّمَّا جَمِيعٌ لَّدَيْنَا مُحْضَرُونَ\nБилгала делил ма дуй царна делла долу латта: Оха иза дендина‚ цунах Оха буьртигаш а схьадаьхна – царах цара кхача боу. وَآيَةٌ لَّهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْنَاهَا وَأَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ\nЦунна тIехь Оха хурманийн а‚ кемсийн а бошмаш хIиттийна. Цунах Оха шовданаш а даьхна – وَجَعَلْنَا فِيهَا جَنَّاتٍ مِن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ وَفَجَّرْنَا فِيهَا مِنَ الْعُيُونِ\nцаьрга цуьнан стоьмаш баийта – церан куьйгаша ца дина иза. Баркалла хIунда ца олу цара? لِيَأْكُلُوا مِن ثَمَرِهِ وَمَا عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَفَلَا يَشْكُرُونَ\nЦ1ена ву И (Дела массо а кхачамбацарех)‚ Ша массо а хIума боьрша а‚ стен 11 а кхоьллина волу: лаьтто схьадолуьйтуш дерг а‚ уьш шаьш а‚ царна цахуург а. سُبْحَانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا مِمَّا تُنبِتُ الْأَرْضُ وَمِنْ أَنفُسِهِمْ وَمِمَّا لَا يَعْلَمُونَ\nБилгала делил ду царна буьйса: цунах де схьадоккху Оха‚ т1аккха уьш боданехь буьсуш. وَآيَةٌ لَّهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ\nМалх а дIалела шена хIоттийначу меттиге – Ша веза волчун‚ Ша хууш волчун дIахIоттам бу иза. وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ\nБеттан а барам бина Оха шен манзалашкахь 12 – дIабоьрзуш хурманан ширчу гаьннах тарлой. وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ\nМалх баттана тIаьхьа ца кхуьу‚ буьйса дийнал хьалха ца йолу – массо а шен-шен меттехь нека деш ю 13 . لَا الشَّمْسُ يَنبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ\nБилгала делил ду царна Оха церан зуьррет дуьззина хиллачу /Нухьан/ кеманна тIехь д1асалелийна хилар 14 . وَآيَةٌ لَّهُمْ أَنَّا حَمَلْنَا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ\nЦунах тера кхоьллира Оха царна тIехаа хIуманаш а. وَخَلَقْنَا لَهُم مِّن مِّثْلِهِ مَا يَرْكَبُونَ\nТхуна лиънехьара‚ хи чу бахийтина хир бара уьш‚ – ма хир дацара царна орца‚ ма кIелхьарбохур бацара уьш وَإِن نَّشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلَا صَرِيخَ لَهُمْ وَلَا هُمْ يُنقَذُونَ\nТхоьгара къинхетам а‚ цхьа хан тIекхаччалц бахам а хилча бен. إِلَّا رَحْمَةً مِّنَّا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ\nЦаьрга аьлча: "Шу кхералаш шул хьалха хиллачух а‚ шул тIаьхьа хир долчух а – шух къинхетам бан там бара" /уьш дIабоьрзу/. وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا مَا بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَمَا خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ\nДелан аятех цхьа а аят ца догIу цаьрга‚ уьш цунах /ца тешаш/ дIабоьрзуш бен. وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ آيَةٍ مِّنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ\nЦаьрга аьлча: "Саг1а ло /мискачарна / Дала шайна деллачу рицкъанах," цатешачара олу ийман диллинчарах: "Оха хIунда кхобу уьш? Дала, Шена лаахь, Ша кхобур бу‚ ган а гуш тиларчохь ду-кх шу" 15 . وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمْ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَن لَّوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ\n/ТIаккха/ цара олу: "Маца хир ду аш дуьйцург, шу бакълуьйш хиллехь?" وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ\nХьоьжуш лаьттар бац уьш – беккъа цхьа чIогIа мохь хир бу: цо схьалоцур бу уьш, шаьш лаьтташехь къуьйсуш. مَا يَنظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَهُمْ يَخِصِّمُونَ\nВесет дан а ницкъ кхочур бац церан‚ шайн нахана тIе юхабоьрзур а бац уьш. فَلَا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَلَا إِلَى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ\nСур 16 локхур ю – уьш кешнашкара шайн Кхиош-Кхобучунна тIе сихлур бу. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ\nЦара аьр ду 17 : "Ма боккха бала беана вайна! Хьан гIовттийна те вай‚ дийшина Iохкучуьра?!" /Маликаша я муъма наха эр ду/: "ХIара ду шуна Къинхетам болчо 18 хир ду аьлларг. Бакълийна элчанаш". قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَن بَعَثَنَا مِن مَّرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ\nБеккъа цхьа чIогIа мохь хилла – уьш берриге а Тхуна хьалха дIатарбелла. إِن كَانَتْ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ جَمِيعٌ لَّدَيْنَا مُحْضَرُونَ\nТахана синна цхьанна а хIуманца зулам дийр ма дац‚ аш йинчу Iамалшца бен бекхам а шуна хир ма бац. فَالْيَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ\nБаккъалла а, ялсаманин дай тахана /шайн/ гIуллакхашкахь зовкх хьоьгуш хир бу. إِنَّ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فِي شُغُلٍ فَاكِهُونَ\nУьш а‚ церан зударий а IиндагIехь маьнганашна т1ехь д1атевжина хир ма бу. هُمْ وَأَزْوَاجُهُمْ فِي ظِلَالٍ عَلَى الْأَرَائِكِ مُتَّكِؤُونَ\nЦарна цигахь стоьмаш а‚ царна шаьш ехнарг хир ма ю. لَهُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ وَلَهُم مَّا يَدَّعُونَ\n"Салам!" – олуш, маршалла хир ду къинхетаме волчу Делера. سَلَامٌ قَوْلًا مِن رَّبٍّ رَّحِيمٍ\nШу дIакъаста тахана‚ хIай къинош динарш! وَامْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ\nАс шуьга ца аьллера ткъа: "ХIай Āдаман кIентий! ШайтIанна Iибадат ма делаш – иза шуна билгала мостагI ма дуй? أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ\nСуна Iибадат дейша – хIара бу нийса некъ!" وَأَنِ اعْبُدُونِي هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ\nШух йоккха тоба тилийна даьлла и! – Шу ца хили-кх хьекъале?! وَلَقَدْ أَضَلَّ مِنكُمْ جِبِلًّا كَثِيرًا أَفَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ\nХIара ю и жоьжахате‚ хир ю шуна аьлла, хьехийнарг! هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ\nIовша цуьнан йовхо тахана 19 – шаьш ца тешаш хиларна! اصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ\nТахана Оха церан баганашна мухIар тухур ма ду 20 ‚ церан куьйгаша Тхоьга дуьйцур ма ду‚ цара /дуьненахь/ карадеш хиллачунна когаша тешалла дийр ма ду. الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ\nТхуна лиънехьара, бIаьрса дехьна уьш буьтур бара‚ новкъах тилла бисинчу, царна мичара гур дара? وَلَوْ نَشَاءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُوا الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ\nЯ Тхуна лиънехьара, шайн меттигехь куьцаш хуьйцур ма дара церан – дIабахалур ма бацара уьш‚ юхабоьрзур а ма бацара уьш. وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَى مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيًّا وَلَا يَرْجِعُونَ\nОха вāха витинарг къаналле д1аверзаво, 21 уьш хьекъале ца хуьлу те?! وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَفَلَا يَعْقِلُونَ\nЦа Iамийна Оха цунна (Мухьаммад-пайхамарна) байташ 22 – и дан цо там а ма бацара: иза хьехам а, /хIуманаш/ билгалдоху Къуръан а ма ду‚ وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ وَقُرْآنٌ مُّبِينٌ\nшеца кхерам таса дийнаволчунна‚ цатешначарна тIехь /царна Iазап хир ду аьлла/ дош бакъхилийта. لِيُنذِرَ مَن كَانَ حَيًّا وَيَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكَافِرِينَ\nЦарна ца гина техьа Оха шайна Тхан куьйгаша динчух даьхни кхоьллина хилар‚ уьш царна тIехь дай а бина? أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا خَلَقْنَا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينَا أَنْعَامًا فَهُمْ لَهَا مَالِكُونَ\nОха уьш царна муьтIахь дина 23 : царах уьш тIехуьйшурш а ду‚ царах цара даа а доу. وَذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَكُوبُهُمْ وَمِنْهَا يَأْكُلُونَ\nЦарна цаьргахь пайданаш а‚ маларш а ду – баркалла хIунда ца олу цара?! وَلَهُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُ أَفَلَا يَشْكُرُونَ\nАллахI-Дела а витина, кхин деланаш лаьцна – шайна гIо хир ду моьттуш. وَاتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنصَرُونَ\nХир дац царна цаьргахула гIо – ма бу уьш царна дIахIоттийна бIо 24 ! لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَهُمْ لَهُمْ جُندٌ مُّحْضَرُونَ\nЦеран дашо сингаттаме ма войла хьо. Тхо хууш ду хьуна цара къайладоккхург а‚ цара дIахьедийриг а. فَلَا يَحْزُنكَ قَوْلُهُمْ إِنَّا نَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ\nАдамна 25 ца гина те Оха ша кхоьллина хилар тIадамах 26 ? – билгала мостагI хили-кх цунах 27 ! أَوَلَمْ يَرَ الْإِنسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِن نُّطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ\nТхуна масал а далийна‚ ша кхоллар диц а дина‚ аьллера: "Хьан денйийр ю даьIахкаш, уьш яхкаелча?" وَضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَنَسِيَ خَلْقَهُ قَالَ مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَهِيَ رَمِيمٌ\nАхь āла /цаьрга, х1ай элча/: "Денйийр ю уьш шаьш дуьххьара кхоьллинчо – Иза массо а хIума кхолла Ша хууш ма ву. قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ\nИза ву шуна сийначу диттах цIе хилийтина‚ аш цунах лата а йеш". الَّذِي جَعَلَ لَكُم مِّنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا فَإِذَا أَنتُم مِّنْهُ تُوقِدُونَ\nТкъа стигалш а‚ латта а Ша кхоллинчунна ницкъ ца кхочу и саннарг юхакхолла?! Кхочу!!! И ша хууш волу сов дика Кхоллархо ма ву! أَوَلَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُم بَلَى وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ\nЦуьнан гIуллакх ду, Шена цхьа хIума лиъча, цуьнга "Хила!" āлар – т1аккха иза хуьлу. إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ\nЦ1ена ву И (Дела массо а кхачамбацарех)‚ Шен куьйгахь массо а хIуманан паччахьалла долу‚ шу а Шена тIе дIадерзор долу. فَسُبْحَانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ\n1 Ибн 1аббаса аьлла, يا سين Йа-син бохучун маь1на Т1ий тайпанан лерехь يا أنسان Йа инсан (х1ай адам) бохург ду. Иза Мухьаммад-пайхамаран ﷺ ц1ерех цхьа ц1е ю, аьлла а ду. Дика хуург Ша Дела ву. Йа-син ч1ог1а деза сурат ду. Цуьнан дозаллах лаьцна Делан элчано ﷺ аьлла: "Х1ор х1уманан дог ду, ткъа Къуръанан дог Йа-син ду. Суна луур дара сайн умматах х1ор стеган даг чохь Йа-син хила". Цхьа кхечу хьадисехь цо ﷺ аьлла: "Аш дешалаш Йа-син шайн беллачарна т1ехь". Иштта валаволлучунна т1ехь и сурат дешар дика лерина. Цхьаболчу 1еламнаха, цу хьадисана т1е а доьг1на, дика лерина Йа-син деша массо а беллачарна т1ехь, кешнашкахь а т1ехь.\n2 Царна жоьжахати хир ю‚ аьлла долу церан керстаналла бахьанехь.\n3 Кхузахь Къуръанах ца тешаш болу керстанаш Дала тарбеш бу, шайн куьйгаш ч1енигех г1ортийна, кортош ирх айбинчарах, шайн б1аьргаш охьата1ийна, Къуръане хьажа ца лучарах.\n4 Лавхь махьфуз – Дала хьалхха хирг мел долу х1ума дIаяздина долу жайна.\n5 И хилла х1инца Турцина чуйог1уш йолу, Сирин дозанера юрт – Антакия. (Тафсир аль-Къурт1убий).\n6 Уьш хилла 1ийса-пайхамара бахийтина элчанаш: Садикъ а, Масдукъ а.\n7 Царна г1оьнна 1ийсас вахийтира цига Шам1ун а.\n8 И вара Хьабиб аль-Наджар. Юьртахоша и элчанаш бойуш бу аьлла, царна г1о дан ведда веара иза.\n9 ТIаккха цу керстанаша вийра Хьабиб.\n10 Кхин пайхамарш царна тIе ца бахкийтира Оха, уьш бахкийта ца ийшира.\n11 Къуръан чохь деана الازواج (дукхаллин терахь. Цхьаъ - الزوج ). Цуьнан коьрта маь1на оьрсийн "Пара" бохург ду. Дала бохучух тера ду Ша массо а х1ума шишша кхоьллина: борша а, стен а, бакъахьара-харцхьара (дацаре) а. Иштта ю лаьттах схьа мел йолу х1ума – орамат а, са мел долу х1ума – дийнат а, адамаш а, т1аьхьа 1илманца гучуйолу х1уманаш а: электричествон бакъахьара а, харцхьара (дацаре) зарядаш а, атоман протон а, электрон а, и. д1. кх.\n12 Беттан фазаш.\n13 Малх‚ бутт‚ седа‚ массо а хIума лелаш ю шен новкъахула.\n14 Ийман цадиллар бахьанехь Дала хи далийтина хIаллакдина Нухьан къам. Нухь а, цуьнца цхьаьна ийман диллинарш а, хIора дийнатах шишша а /боьрша а, стен а/ кIелхьарбаьхна кеманна тIехь\n15 Ийман диллинчара элира: "Шуна жоьжахати хир ю".\n16 Къематде догIуш Исрафил-малико локхур йолу зурма.\n17 Дала яханчу заманахь дуьйцу и хир долу х1уманаш, Шена уьш хирг хилар хьакъ-бакъ долу дела.\n18 Дала Къуръан чохь.\n19 ЧугIо цунна тахана.\n20 ДIакъовлур ма ю.\n21 Дала дуьненахь ехха оьмар елла витинарг, къанлой, тишлой, д1аг1о, дег1ера ницкъ д1аболу, берийн амалашка волу. Оцунах ойла ца йо те наха?\n22 Делах цатешачара олуш хилла и Мухьаммад ﷺ ша1ир, аьлча а, поэт ву, цо йоьшурш байташ ю.\n23 Оха уьш царна муьтIахь дина.\n24 Царна тIера Далла хьалха дош дала дезаш. 2 Адам – кхузахь: боьрша стаг я зуда-стаг.\n26 Т1адам – кхузахь: оралла, сперма.\n27 Тафсиран 1еламнаха боху и аят доьссина Убай бин Халаф ц1е йолчу Маккин вахархочун хьокъехь. И веана хилла цхьа яхкаелла даь1ахк яхьаш. И элира цо пайхамарна ﷺ хьалха, ца вешаш: "Ахь боху, х1ай Мухьаммад, Дала вай дендийр ду, вайх иштта яхкаелла даь1ахкаш хилча?" Пайхамаро ﷺ элира цуьнга: "Х1аъ! Цо денвийр а ву хьо, т1аккха жоьжахати чу а вохуьйтур ву!" Цхьаболчу тафсиран 1еламнахана хетарехь, и доьссина пайхамарца ﷺ къуьйсуш хиллачу Аль-1āс бин Вāил бохучу стеган хьокъехь.


1944 шо — Версийн башхалла — Википеди\n1944 шо — Версийн башхалла\n1944 шо (нисъе)\nВерси 2015, 6 май, 10:02\n50 байт тӀетоьхна , 5 шо хьалха\nВерси 2014, 9 декабрь, 18:07 (нисъе)\n(→Оцу шарахь бинарш)\nВерси 2015, 6 май, 10:02 (нисъе) (цаоьшу)\n* [[Айсханов, Султан Катаевич]] ([[1944 шаран]] [[15 июль]]) — нохчийн Ӏилманча, хирург;\n* [[Бислиев, Абдул-Хамид Махмудович]] ([] шаран [[1 июнь]] — [] шаран [[11 ноябрь]]) — физикан-математикан Ӏилманийн доктор, профессор, Нохчийн пачхьалкхан университетан проректор, СССР мисарболатан хиламийн коьрта говзанчах цхьаъ.;\n* [[Гайтукаев, Ахъяд Ахметович]] ([[1944 шаран]] [[18 декабрь]]) — нохчийн актёр, Х. Нурадилован цӀарах йолу Нохчийн пачхьалкхан драматически театран коьрта артистех цхьаъ, К. С. Станиславски цӀарах йолу РСФСР Пачхьалкхан совгӀатан лауреат, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артист.\n== Оцу шарахь белларш ==\n* [[Акаев, Даша Ибрагимович]] ([] шаран [[5 апрель]], [[Шалажа]], [[Хьалха-Мартан кIошт]] — [] шаран [[26 февраль]], Раквере, [[Эстони]]) — хьалхара [[нохчий]]н [[лётчик]], [[Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом|Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман]] декъашхо, [[майор]], Балтийски флотан 9 штурмовой дивизин 35 штурмовой полкан командир.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/wiki/Белхан:Версеш_юстар/648116»


Валорей — Википеди\n47°18′01″ къ. ш. 6°44′35″ м. д.HGЯOL\nВалорей (фр. Valoreille) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду. Дозанашца йу Ле-Терр-де-Шо, Бельерб, Флере (Ду), Оржан-Бланшфонтен, Воклюзотт. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Валорей&oldid=6725040»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 15 октябрь, 06:29.


Бексултанов Муса - Home | Facebook\nSee more of Бексултанов Муса on Facebook\nContact Бексултанов Муса on Messenger\nАкция в поддержку Мурада Мусаева\nСпортивно-туристский Комплекс Кезеной-Ам\nМаршалла ду шуьга, нохчий..)\nХарц ойла ца кхоллаялийта цхьа хlума билгалдаккха лаьа суна.\nХlара агlо лелош ша Бексултанов Муса вац) цуьнан кхолларалла езаш а, лоруш а долу адамаш ду)\nЛарамца Malika Guno\nЦхьалха ду-кх тхо, цхьалха...\n(дийцар юккъера кийсиг)\nМогIа а цхьаъ…\n… Юрт жима хуьлу, кераюккъал, хьо гинарг гина валале – гIан хадарх, ...\n"..Шен чоица, гIовталца, маьхьсешца, сурам-куйнаца, кIалд-даьттий-берамца, логгера вета къевлинчу кучаца, хьонкица, хьаьжкIашца Махьшаре хIотта деза къам, Дала шена еллачу амалца, шен хотIаца, маттаца. Ша мила ву хууш, ваха веза стаг Далла дуьхьал, ша Цуо ма-кхоллара, нохчо а волуш, ингалсхо, гIазкхи, немцо хила а ца гIерташ..."\nсурт - Яхиханов Рустам\nБексултанов Муса shared Malika Guno's post.\n"..Хьо Деле ехначийн безамна алий,\nЯхалахь, Нохчийчоь, малха а ялий....."\nMalika Guno is with Юсуф Яр-Али and 78 others.\nБексултанов Муса added 6 new photos to the album: Дахаран мIаьргонаш.\n"Марша догIийла шу Кавказан «Назмане»!\nТхан белхан коьртачу агIонех ду — иллийн (эшарийн, мукъамийн) продюсировани яр а, уьш дIаяздар а, тхаьш кхоьллина продукци ладогIархошка дIакхачаяр а. Кхузахь шун аьтто хир бу тхан кхолларалла йовза а, тхан компанин таронех, Iалашонех лаьцна хаа а, тхоьца зIене довла а. Кхин а, оха хазахетарца жоьпаш лур ду шуна тайп-тайпанчу хеттаршна тхаьш бечу белхан хьокъехь.\nТхан сайтан тIехь шун таро ю Кавказах лаьцна Iилманан тематикех долу хаарш алсамдаха. Оха шун тидаме бохку Кавказан халкъийн культурех а, литературех а, иллех (эшарех, мукъамех) а, исторех а, гIиллакхех а, ламастех а гIарабевллачу Iилманчийн белхаш а, иштта видео-материалаш а.\nЛарамца - NAZMA сайтан администраци"\n"...сан илли дIадоьду сира сай санна, тарханийн назмане ладоьгIуш латта..."\nБексултанов Муса shared a Page.\nцуьнан аьрха жималла дагалоьцуш.\nТIаккха хIета, хIаъ, итт класс яьккхича (197… шарахь дара иза), тхайн нене сайн цхьаъ бен йоцчу сийначу хечина сиз боккхуш иту а хьакхийтина, «ХIуьнехдинарг – Грозный» аьлла яздинчу автобус тIе билет оьцуш хьалаваьлла – суо интеллигент хила гIертаре терра, – Соьлжа-гIала, университете деша ваха дагахь охьа чу тилира со, киснахь нийсса кхо туьмий ворхI сом ахча а долуш. Сан хIетахь берхIийтта шо бен дацара, кхо туьмий во...\nБексултанов Муса via NAZMA\n"..Ас тоьшалла до: нохчийн мотт лийр бац...."\n"..Ас тоьшалла до: нохчийн мотт лийр бац, со дийна мел ву, цкъа делахь. ШолгIа делахь, вай буьйцуш мел бу, бехар бу мотт. Кхера а ца кхоьруш, ийза а ца луш, шек а ца хуьлуш, Iовдала кураллаш а ца лелош, денна бийца беза къомо шен мотт. [ 24 more words. ]\n“Дахаран куьзга”_Ошаев Халидан кхоллараллех лаьцна\n"Дахаран куьзга"_Ошаев Халидан кхоллараллех лаьцна\nТIом кхин цхьаъ тIаьхьа хиллера... (чаккхе)\n– Суна ца хаьа ахь мила лоьху, хьох нах боьлий-м хаьа суна, хьайн доттагIий а тIехь… цхьамма а кхайкхиний хьо шаьш зударий балийча…\n– Уьш хIунда буьйлу, дийцахь, церан зударий а битий!\n– Уьш дера буьйлу, кху махкана хуург хьуна ца хуу дела! ...\nТIом кхин цхьаъ тIаьхьа хиллера...\nТхан кайоцуш гIело йинчу\nбехкала воьдуш… ...\nБексултанов Муса shared Rasul Shagidow's photo.\n...ДОIА-КАДАМ А ХЬАНАХ БУ-КХ...\nДакъа коша чу охьа а эцна, тlехула верта лаьцча (упханаш дlанисдеш юьртан къеда а волуш), нах жим-жима дlаса бевлира, шайн-шайн коша тlе хlуттуш, шайн беллачаьрга бистхила санна.\nТийналла яра, юьртаца цхьа а уьйр йоцуш санна, кешнийн керт гlайре а хеташ.\nЧарташ гуора тайп-тайпана: лекха, лоха а, гара, нийса а, цкъа мацах новкъа девллачуьра цхьа хlумано-м lадийча санна, дагалецамаша совцийна лаьтташ, я гlайгlано гlелдича санна......\n...дагалецамийн чам-м бац-те хьан дагах хьерчаюьйла ойла я цхьаллин чам бу-те — кешнашкахь синхьаам буссу-кх суна, цхьа гlайгlане синхьаам, со кхузара цкъа а дlавахана, юха, лелла а схьавеъча санна...\n...кешнашкара юьрта дlахьаьжча, юрт елча санна хета-кх суна, чарташна юрт иштта гуш санна: кхузарнаш дийна а гуш, цигарнаш бела гуш санна...\n...мила, мичахь ву техьа-кх вайх, доlа-кадам а хьанах бу-кх...\nТхо дара шу санна! Шу хир ду тхо санна!\nМатто кхуллу Даймохк\nБlешерийн анайистехь, йоза кхолладелча дуьйна схьа, яздаза хlума дисна а дац — цхьа Шекспир а тоьар вара.\nАмма хlора а яздечунна шенна вага дош а деха.\nАс тlамах ца яздина, lаламах я кхолламах а. Со дерригчу дахарехь цхьа къайле йовза гlиртина — хьох къаьстина дlайоьдучу (юха кхана а гур йолчу) зудчун хьажаран къайле. Уьш дукха а хилла чlогlа (тlаьххьара долу хьежарш), суна цхьаъ долуш санна хета (кхуьнан, вукхуьнан аьлла доцуш) — къайле ю-кх церан цхьаъ, юкъара ю гlай...гlа а, хьох къаьсташ тlаьххьара схьахьаьжначу бlаьргийн.\nБексултанов Муса updated their profile picture.


ФСБ-но тIе ца оьцу Богатыревана Соьлж-ГIаларчу аэропортехь шаьш кхерамаш тийсар\nОьрсийчоьнан Федералан кхерамазаллин сервисан (ФСБ) белхахоша харц до ГIалгIайчоьнан яхархо Богатырева Эсет 2019-чу шарахь Мангалан-беттан 30-хь Соьлж-ГIаларчу аэропотехь лееш шаьш цунна кхерамаш туьйсуш Iаткъам бина бохург. Цунах лаьцна дуьйцуш ду Кавказ.Реалиин портале ФСБ-ра деанчу жоьпехь.\nЭсет йиша ю 2011-чу шарахь Домодедово аэропортехь ша эккхийтинчу Iожалхочунна гIо дина, бохуш лоьхуш волчу Богатырев Микаилан. Цо харц до, 37 стаг а вуьйш, Домодедовохь динчу эккхийтарна ша декъах ву бохург. Iедалша цуьнга бехккховдийна зуламан юкъараллан а, бандитийн тобанан а декъашхо а ву, терактехь дакъалаьцна а ву аьлла.\nОьрсийчоьно лоьхуш ву Богатырев Интерполехула. Цундела ша волу меттиг хьулйина хан токхуш ву иза. Микаила дийцарехь, иза бехке хиларан тоьшаллаш дац Оьрсийчоьнан Iедалхошкахь. Цу бахьанца иза вехачу пачхьалкхо дIа ца велла иза Оьрсийчоьне. Йишас Эсета чIагIдо, Микаил шена ганза а, ша цуьнца зIене яланза а 8 шо ду бохуш.\nМарсхьокху-беттан 30-хь Богатырева Эсет шен хIусамдеца Истанбулера Соьлж-ГIала лелачу кеманца цIайогIуш дозанхоша сацийна хиллера, вешех лаьцна хаамаш къастош.\nЗудчо дийцарехь, цIершца ца бевзачу эпсарша кIоршаме багалейинера цуьнга, ваша террорист ву бохуш. Цул сов, цу наха чIагIдеш хиллера, Микаилна экстрадици кечйеш ю, иза кестта Оьрсийчу цIахьажор ву бохуш.\nАмма ФСБ-н белхахоша тIе ца дуьту шаьш цунна кхерамаш тийсар. Хаттарш дар бен кхин шаьш дина хIума дац, кехаташ а ца хIиттийра шаьш, боху цара.


1974 шеран 10 декабрь\nЕвропин Кхеташо Викилармехь\nХӀокху яззамехь къамел ду пачхьалкхийн коьртийн а, Европин бертан декъахойн — мехкийн правительствийн а цхьаьнакхетарех. ЕБ Декъахойн — мехкийн правительствийн министрийн кхеташонах хьажа Европин бертан кхеташо. Дуьненаюкъара кхолламех, лаьтташ болчу 47 европин мехках, хьажа Европин Кхеташо.\nКеп:Европин бертан политика Европин Кхеташо (инг. European Council) — Европин бертан лакхара политикин меже, лаьтта ЕБ пачхьалкхийн — декъахойн коьртех а, правительствех а. Европин кхеташонан декъахо иштта ву цуьнан председатель, иза хоржу 2,5 шеран, кхин а Европин комиссин председатель.\nКхолларан истори[нисъе бӀаьра | нисъе]\nЕвропин кхеташо кхолларан бух хилира францин президентан Де Голль Шарлан, Европин бертан пачхьалкхин формалан доцу цхьаьнакхетарш дӀадахьаран ойла, цуо дуьхьало ян езара, интеграцин кхоллам бечу хенахь, къоман пачхьалкхийн роль охьа ца ялийтарехь. Формалан доцу цхьаьнакхетарш лакхарчу тӀегӀанехь дӀадаьхьира 1961 шарахь. 1974 шарахь ишттачу цхьаьнакхетарехь Парижехь и практика тӀеийцира Жискар д’Эстен Валерис кховдорца, иза оцу хенахь Францин президентан даржехь вара.\nФункцеш[нисъе бӀаьра | нисъе]\nКхеташоно билгалайоху ЕБ кхиаран коьрта стратегин агӀонаш. Политикин интеграцин инарлин аса кечъяр — Европин бертан коьрта Ӏалашо. Кхеташоно импульсаш ло ЕБ ерриг кхиарехь. Министрийн кхеташонца цхьаьна могӀарехь Европин кхеташонан елла политикин функцеш («политикин арбитраж» олуш йолу), цуьнан бакъо ю европин интеграцин коьрта бертийн хийцамаш бан. Цуьнан гуламаш хуьлу эха шарахь шозза сов я Брюсселехь, я председатель йолчу пачхьалкхехь, председатель хуьлу, оцу хенахь Европин бертан кхеташонан коьртехь йолу, пачхьалкхан-декъахочун векал. Гуламаш лаьтта шина дийнахь.\nЦара кечбеш болу а, тӀеоьцу а сацамийн хуьлу политикин директивин амал, кхин тӀе ло царна юридически тӀедилларан ницкъ. Кхеташоно тӀеоьцу сацамаш — ша кепара гӀуллакхийн план ю, царна чохь гайтина кхин дӀа кхиаран Ӏалашонаш. Масала, Лиссабонан стратеги (ЕБ уггаре конкуренци йолу дуьненан экономика яран стратеги) кечйина Кхеташоно. Цуьнан сацамаш хьажийна институташ, меженаш, кхолламаш, ткъа цаьрга терра пачхьалкхаш-декъахой, юридически декхарийлахь бу уьш кхочушбан а, дахаре баха а.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Европин_Кхеташо&oldid=5022084»\nКоммерцин боцу кхолламаш абатца\nЕвропин бертан институташ\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 10 июнь, 05:25.


МегӀси (Йонна) — Википеди\nМегӀси (фр. Mercy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.\nДозанашца йу Шампло, Бельшом, БгӀиенон-суьгӀ-АгӀмансон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МегӀси_(Йонна)&oldid=7819981»


Готланд — Википеди\n57°30′ къ. ш. 18°33′ м. д.HGЯOL\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Готланд (маьӀнаш).\n56 700 стаг (2009)\nГо́тланд (швед. Gotland (хаам)) — Балтикин хӀордан чуьра Швецин долахь йолу гӀайре. ХӀинца уллера кегий гӀайренашца Готланд олу провинци, Готланд лен а, коммуна а ю.\nХӀара Швецех лаьцна чекхбаккханза йаззам бу. Хьоьга, йоза тодина, нисдина, гӀо далур ду проектана.\nХӀара Швецин географех лаьцна чекхбаккханза йаззам бу. Хьоьга, йоза тодина, нисдина, гӀо далур ду проектана.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Готланд&oldid=6084916»\nШвецех лаьцна бовланза йаззамаш\nШвецин географех лаьцна бовланза йаззамаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 27 июнь, 18:22.


Монфланкен — Википеди\n44°31′55″ къ. ш. 0°46′04″ м. д.HGЯOL\n62,21 квадратан километр\n▲2321 стаг (2018 шеран 1 январь)\nМонфланкен (фр. Monflanquin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, ГагӀонна а. Дозанашца йу Лоссу, Ла-Совта-суьгӀ-Лед, Буди-де-БогӀегагӀ, Кастельно-де-ГгӀаткамб, Лакоссад (Ло а, ГагӀонна а), Монтаньяк-суьгӀ-Лед, Польяк, Сент-ЕтгӀоп-де-БогӀн, Савиньяк-суьгӀ-Лейз, Вильнев-суьгӀ-Лот. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монфланкен&oldid=7637448»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 27 январь, 20:18.