/Т1аьхье. Хьалхе - №№ 5-6, 7-8 2013 ш./\nКерлачу историн новкъа дала дезачу къомана хьалхавала стаг, я хьалха санна, имам оьшу, я таханлерчу маттахь лидер аьр цунах. И стаг адам тIаьхьахIуттур долуш хила веза. Иштта лидер ца го махкахь. Шай-шай бохурш-м дукха бу, амма, лидеран сибатехь, тIеоьцуш вац цхьа а. Уьш тобанийн лидерш бу, шаьш ехкинчу партийн «генеральни секретараш».\nЦу юкъахь гучуволу вайн махкахь инарла Дудаев, бан-м цуьнан мохк а бу хIара, делахь а, дукха хан яьккхина цо арахьа, дикка вайн хIуманаш диц а делла, ненан мотт бийцарца а цхьацца чолхенаш хаало, нахана вевзаш а вац. И ца вовзар-м дикахо а ду, (вевзачунна тIаьхьа вай маца хIиттина, хIета) вайн амалехь а ма дац ваьшха верг ваьшна тIехIоттор. Цу хиламан а шен маьIна хир. Гуттар а юьстахара стаг дика тIелоцуш хилла бу нохчий. Иштта тIелаьцна цхьана хенахь Махьама, Шемал, Узум-Хьаьжа…\nДудаевна гонаха а, тIаьхьа а гIаьххьа адам гулло, аьлча а, Москвара, Завгаев вохо тохабеллачу нохчаша, Прибалтикера схьа а кхойкхий, цхьана тобанна хьалхавоккху иза, шайн дагахь шаьш чIогIа «тонкий ход» олург еш а хеташ. Варкъ диллинчу духарца товш инарла хьалха хилча, муьлххачу тобанан а юьхь-сибат цхьана битаме догIу. Кхузахь Дудаевна характеристика яла гIерта а эшац – уьш иттанаш, бIеннаш ю елла, вониг а, диканиг а алаза дисна а дац. ХIокху къамелехь и вийцац, цхьана заманан киртигехь нисъеллачу къоман историга юха хьаьвсина, бIаьрг тоха гIерта вай, цхьана хIуманна тIекхача. Хабарш дуьйцу тахана а, хIетахь а дуьйцура, Дудаев Москвас ваийтинера бохуш. Ца ваийтинера, Москохарчу вайчара ваийтинера, Прибалтике а бахана, шайна юкъарниг хьалхаваккха барт ца хуьлучу кхузарчу нохчаша схьа а валийра. Цу наха витинехь, Прибалтикехь Iан а мегара и стаг, хаа-м Далла дика хуур ду иза…\nБогIу-уш, Дудаеввий, цуьнца бершший, Москвара схьа, охьавоссаве Завгаев бохуш, халкъ ир-карахIиттош телеграммаш а кхоьхьуьйтуш, Iедале богIу. Муьлхачу новкъа? Демократица, харжамашкахь тоьлла богIу я нохчийн ширчу гIиллакхехь, Мехкан кхиэл гуллой, цо и декхар тIудуьллу царна? ХIан-хIа, тIаьхье чам боцуш хинйолчу агIор богIу, къомана юкъаралле йоккха эвхьазло а яхьаш – нохчашна юкъахь цкъа а беркате чекх ца бен болчу новкъа. Цара дохийра боху Iедал-м, ма-дарра аьлча, цара дохийна а дацара, дIо Москвахь вовший барт эгIначу Политбюрон декъашхоша тоххарехь, ден маьршка даха, чуластийна дара...\nВай буьйцучеран доьналла хир дара уьш Iедале Ермолов, Иванов, Апряткин, Власов, ФотеевгIар даржех бохош баьхкинехь. ЦIераш яьхначара шайн къам дуучу хенахь хиллехьара царах «революционераш», «демократаш», «турпалхой» – къомана а, шайна а юьхькIам а, дозалла а хир дара царах тIаккха. Амма уьш, Нохчийчохь Iедале шаьш санна болу нохчий хIиттийча, тохабелира. Къомана юкъа нана-боккха стим тасар дара иза, цундела бара цара схьалаьцна некъ къомана юкъа эвхьазло йохьуш, тIаьхьенца шен зуламца берза хьаьхна. Кхузахь чоьтехь дерг Завгаев даржера вохор дацара, – цунна-м шена яздинарг карор дара – къам декъар, и дохор бара ца боьрзу болу сингаттам. Мел доккха, кIорга, шуьйра хи а, хершнаш даьхна, дIасадаржийча, дакъалу-уш, дакъало. Изза хир ду барт бохийна даржийначу къомах а…\nIедалера боьхнарш, цхьаццанхьа, шайн рицкъ яздел-деллачу дIасабевлира. Цхьаболчарна Москвахь карийра шайн меттиг, вукхарна – Дудаевн штабехь. Иза а вайна дагадогIу, адаман исторехь гуттар иштта схьадогIуш хIума а ду, беа тамаш а бац. Къоман пачхьалкх кхуллу бохуш, лелийнарг а юьстахьдуьту вай, и а дац кху къамелан чулацаме диллинарг. Иза ша хаттар а, къамел а ду, шен меттахь хатта а, дийца а дезаш…\nХIораммо а каяьлларг деш йоьдура зама – цхьаберш баха ховшуш, вуьш къийлуш, иза а адаман исторехь генара схьадогIу – цхьаъ къиен ца вича, вукхунна ваха хаа а дац атта…\nТIаьхьо ладоьгIча, Москвахь болчу нохчашна моьттуш хилла таро яра, Дудаевс, шайна новкъа берш Iедалера а биссийна, хьоьхан текхачу а йиллина, Нохчийчоь шайга кховдор ю. ХIан, шайна луъург де кхунахь, со аш аьлларг дина вели аьлла. Амма, важа ишттаниг далла, оьрсашний дайна, «простой» ца хиллера. Ца хилча, Москвахь болчара церга балда лецира – боккха дегабаам бира. Ши-кхо де хьалха шаьш декъал вина, Дудаев Iедале нийса хIоьттина вац аьлла хабарш долийра, «Банда уголовников во главе с генералом Дудаевым» цIе а тиллина даржийра, Москвахь долчу лекхарчу Iедална хьалха, телевиденихула а кхайкхийра и шайн дог-ойла…\nКхузахь цхьа хIума билгаладаккха деза. Хилларг хилла даьлла. Дудаев Iедале веана. Деллахь, ма хьаштдоцург хила вай долийначух, Iедал оьшуш вац ша а бохуш, Iехий вай цу накъосто. Селхана и Нохчийчу а хьажийна, цигара Iедал дохорца декъал а вина, тахана цуьнца девне девлча, махкана а сингаттам хир бу кхунах. Вайн къомо паччахьан инарлаш-губернаторш а, комиссараш а, ВЧК а, первый секретараш а дукха лайна, сих лур дац вай, вешан хIума нахала а ца доккхуш, цкъа Москвага и Дудаев тIе а лацийтина, кхана Iуьйрре и нахана кIордийча, харжамаш а бина, воссор вай аьлла, хIума динехь, Дудаев кIордор а вара (дукха хан ялале кIорда а вира). Амма и ца даделира цаьрга, мелхо а, Дудаев Москвага тIе ца лацийта хьаьвдира. Президент волу Ельцин-х вацарий Нохчийчоьнан бала болуш а, цига президентан меттана попан гуьйриг хIоттийча а, башха хетар долуш а, ша меттах ца хьевичахьана…\nМосквахь болчара ша тIе ца лоцуш оьгIазъоьхуш, Дудаевс ондо къамелаш деш, цо уьш деш хаза а хеташ, Москвахь болчара и сийсазвешший, елира цхьа хан-зама...\nКестта Москвахь болчу а, царна тIебаханчу а нохчаша, Дудаев ша висна, халкъ тхоьга сатесна ду боху къамелаш долийра. Нохчийчохь долчу хьолах шайна хIума йожар тосаделлачу чиновникашний, инарлашний тамехь къамелаш а, политика а яра иза. Шаьш майраверг схьагIортал бохуш, Грознехь берш а Iара, царна гонаха хьийзарш а бара, гIожмашца шун кеманаш чуоьхуьйтур дара шаьш бохуш, кхерамаш туьйсуш. Ишттачу политикиций, къамелашций, бохьу-уш, тIом беара Нохчийчу, «русско-чеченская» цIе а туьллуш. Тобанаша шайниг лелийра – тIом къомана кхечира…\nВайн олуш ду: «Пондар лоькхучо-м цхьаъ леладора, дIогахь вота еттачо хIун леладо-те?» Цунний дайна, дIогарчу чиновникаша, инарлаша, президенташа а лелориг-м кхеташ дара, ткъа нохчий ду шаьш бохучара кхузахь лелориг хIун дара? Цхьана кана тардаллал бен доцчу шайн къомана юкъахь лело догIург дацара, доцца аьлча. Сан къоман къа ду-кх, цунна бохам берий-те кху балхах аьлла, лакхахь вай ма-аллара, йина ойла ца гора. Челакх билгалонаш яра гушъерш – багахь дуьйцу дайн гIиллакхаш, когашца, аьлча а, танканашца хьашар, гранатометашца лелхийтар дара. Шен хенахь, и гIиллакхаш долчу хенахь, «нохчи» бохург нохчийн мотт бийцаррий, бохь бугIуш, хелхар даррий хилла ца Iийна – нохчийн юкъараллехь хила догIург лелоррий, цадогIург ца лелоррий хилла. Иза ду, шина дашехь аьлча, «нохчолла» – шайн дайн гIиллакх тIера цабохар, ахьарх-бохчанах цаIехабалар, гайне а, багане а ша а, шен къам а юьхьIаьржа ца хIоттадайтар. Дуй и дайн гIиллакхаш – лело деза, даций лелош – дIадевллий хаа деза, вовшашка туьйранаш а ца дуьйцуш. Юха а, ша-шен доладеш хила деза къам, шен мел дайнарг, и туьйранаш дуьйцучара шен мел дайинарг лаха а деза цо. Шинара дайча а, дехьа-сехьа косташ дохьуьйтуш, тIекере еш, саготтахуьлий хьаьвза вайх милла а. Ткъа мел саготте яла еза дайшкахь дуьйна шен схьадогIуш хилларг дайна я галдаьлла карийна юкъаралла? Кхузахь, къомана юккъера схьакхойкхур цхьаъ, къомо муха до ша-шен дола, деша а дешна, Iилманан а, Iедалан а даржашка а бевлла, къомана доладан, гIо-орца хила безарш вовшийн карах леш хилча аьлла. Нийса бохуш хета тарло и хезначунна. Амма, бахац нийса, къомо ша-шен доладеш цахиларна баьржина, къомаца эвхьаза бевлларш бу цо, «гIо-орца хила безарш» аьлла цIе йохурш. Церан вовшийн карах бала гIертар а шаьш сацо юкъаралла ца хиларан билгало ю. ХIун къуьйсуш бала гIерта уьш? Юха а, ала тарло цхьамма, къам цхьа миска ма ду, цу пекъаре хIун де боху кхуо? Цуьнан карахь хIун ду? Иза ахархо ма ду, бежIу ма ду. Къам ахархо хила а деза – ялта хир ду, меца Iийр дац. БежIу хилар а иэхь дац – Iай лахьа а, аьхка маша а хир ду. Амма, цкъа хьалха шех къам ца хилахь – аха а дуьтур дац, беже даха а дуьтур дац. ХIун билгало ю цуьнан къам хиларан? Ша-шен доладар ю. ХIун ду, юх-юха хьехош долу и «ша-шен доладар»? Лакхахь, хьахадешшехь, ала дезаш хиллера, хIун маьIна ду кхузахь цу кхетамна чудуьллург.\nХьалхо аьлла вай, вайн маттахь цхьайолу терминологи цахиларо ишттачу къамелехь цхьацца чолхенаш кхоллар. Кхечу маттахь аьлча, шен доладечу юкъараллах «гражданское общество» олу. Цхьана хан-заманчохь ишттаниг хилла вайн, хиларе терра, шен доладеш даьхна къам, хьесапдича, шена юкъахь тобанаш яржа йолаяллалц даьхна, иштта дехаш, вийцаре вина вуьйцучу Чингисхане а къар ца делла…\nТахана, воьдуш лаьтташехь, хала ду маца яржа йоьлла къомана юкъахь тобанаш ала. Амма, Кавказехь арахьара экспансе йолалуш, и тобанаш яьржина я яржа зирх тесна хилла аьлла хета. Пайдаэца дика дара церан кхоллаяларан, яржаран «механизм», вайн историкаша-Iилманчаша теллина, анализ йина хилча. Хьенеха бинчу талламе хьовса, цо охьадиллина ду иза ма-дарра ала аьтто хир бара кхузахь тIаккха. Суна бевзаш иштта талламаш бац. Хийла оьшуш а, тахана вайна хаа дезаш а долу хIума таллаза карадо вайн, теллинчех дикка шеконаш кхуллурш а нисло. Делахь а, цу заманан а, цуьнан хиламийн а, ваьшка ялун «реконструкци» ян хьовсур вай.\nЯккхийчу пачхьалкхийн цхьацца мехкаш а, къаьмнаш а чулоцучу хан-заманашкахь цу меттигашка хьалха Iилманчийн экспедицеш хьажош политика хилла. Дукхахьолахь – и мехкаш довза, цигахь хIун доллу, мел «потенциал» йолуш къаьмнаш деха хьовса, деш хилла иштта. ШолгIачу рогIехь хьовсош хилла посольстваш – векалш. Церан Iалашо оцу мехкашкахь шайна тIетовжа цхьацца уьйраш, гергарлонаш тийсар хилла. И посольстваш цхьана наха тIелоцуш хилла, иштта хиларе терра, вукхара царна цхьацца совгIаташ деш, цу нехан цIарах паччахье кехаташ хIиттош, паччахьан цIарах царна цхьацца «грамоташ» луш хилла. Нохчашна хIун ю ца хаахь а, шайн маьIна а, тIаьхье а йолуш хуьлу иштта кехаташ, доцца аьлча, и нах паччахьан шен куьйга кIел, шен пачхьалкхе чулацаран тоьшаллаш хуьлий, дIахIуьтту уьш кхано. Иштта ка-мIараш тасалуш хилла паччахьийн векалийн керлачу махкахь (Кхуззахь аьр вай, масала, Россис посольстваш оьхуьйтуш хиллехь, Турцис дешна нах оьхуьйтуш хилла шайн доьзалашца а, кхузара бусалба адам шегахьа дерзо, изза деш хилла Ирано а. Тахана «агент влияния» олу ишттачарах. Уьш дешна, Iилма долуш, дуьненан хIума девзаш хиларе терра, адам тIедоьрзуш а хилла цу нахана, шайхаш, эвлаяаш олий цIе йодуш а хилла церан. Цхьана иштта ваийтинчун тIаьхье хилла бохуш, вуьйцу, масала, ДегIастанахь цIе яххана Iеламча Мохьаммад Ярагский. Вайн Сесанара Ташув-Хьаьжа а цунна тIе воьдуш хилла ву, Таймийн Бийболат ша волчу кхайкхина, цунна кехат делла а хилла цо, и Нохчийчоьнан да лоруш. ГIеза-Махьма а вахийтина цо Нохчийчохь мурдаш вовшахтоха. Нохчийчу дукха шен агенташ баржийна хилла Мохьаммад Ярагскийс, туркоша гIо дийр ду вайна, эскар доуьйтур ду, герз доуьйтур ду бохуш. Доцца аьлча, тIетаьIIина беш болх хилла, нохчий тIамна юкъаозо. Доллучунна ахча-бохча латтош Турци хила. Дукха Iеламнах дуьхьал хилла и тIом болорна…\nИ хIума талла луучунна дукха материалаш ю цу заманах а, хIетахьлерчу хиламех лаьцна а Турцин архивашкахь, иштта хир ю Иранан архивашкахь а, вайн 1илманчаша талла а дезара…\nКхеташ ду вай, и посольстваш тIелецна нах къоман элий я и къам тIаьхьахIоьттина цунна коьртехь лаьтташ нах цахиларх, мел цIе яххана, тур текхаш къонахий шаьш хиллехь а. Масала, ГIебартарчо, воккхачу паччахьан векалш, бехке хьеший бу хьуна хIорш олий, шен гергарло долчу махкахь вевзачу нохчийчунна тIехьовсош хилла, вукхо, хьошалла дой, даа-мала хIоттадой, ловзар дой, уьш Гуьржийчу дIакхетош хилла аьр вай. Вукхара, совгIаташца, грамоташца царах шайна доттагIий, хьеший бина, ма-дарра аьлча, шайна тIетовжа тобанаш йина.\nХилла хир, и цара цIераш яьхнарш наха лоруш а, дош лелаш а, масала, Ушурма Окоцкий я цуьнан кIант Ших-Мирза, цхьа хьал-бахам а болуш, цхьана юьртахь «владелец» а хилла хир, (цхьа доьналладерг, ломара охьа а волий, цхьа меттиг схьа а лоций, ваха хууш хилла, кхуьу-уш, цигахь юрт кхуьуш а хилла, таханлера лаьттан къоьлла ца хилла хIетахь). Амма Арсанукаев Шайхин роман тIехь цуьнан вийцаре хьаьжча, велахь а, вацахь а, и Ушурма Окоцкий вайн паччахь хуьлу. Цхьа тамашийна хIума ду кхузахь, масала, таркхойн шовхал дика вевза нохчашна, фольклорехь, иллешкахь а вуьйцу, ткъа Иван Грознега кехаташ а кхоьхьуьйтуш, вайн пачхьалкх дIакхоьхьуш хилла боху шен «шовхал» мила хилла а ца хаьа къомана. Цхьана а нохчийчунна хезна а, цуьнан иэсехь дисина а хаалац «Ушурма-эла» я «Шихмирза-эла» а. Къоман дийцаршкахь, фольклорехь хьахош хезаш нах а бац уьш, бу бохучо и меттиг билгалъяккха еза, цара ехкинчу гIаланийн цIе я йоккхуш, (вешан столица муьлха гIала хилла а хуур, дан дозалла а хир вайна. Окоцкий бохург Оки-Юрт тIера схьаделахь, иза хIинца БIаьчи-Юьртах дIаийна, мацах цIонтароша йиллина юрт ю).\n«Зайтан Ших-Мирза» илли ду вайн, амма цуьнан чулацамехь и, «как раз», эла цахилар, мелхо а, элашца, шовхалшца яхь йолуш, цаьрца къовсам латтош динбере хилар го. Солтамурд (Салтан)-Мирза ву, «владелец кабака Ларс» аьлла хьахийна посольствон кехат тIехь. Ших-Мирзин ваша ву аьлла а ду иза. И шиъ ши ваша хилла бохург, ша «побратимы» бохучу маьIнехь дацахь, бакъ дина, тIелаца хала ду…\nШайн Iалашонашка хьаьжжина, посольстваша шаьш тIеэцначу нахана цIерш-даржаш кхоош ца хилла. Луъучух веш хилла «маркиз Карабас…» – церан дарж-«имидж» лакхара мел ю, посольствон яхар-яран кхиам сов болу. Вайна дош ца хетахь а, юридически «международные документы» олу цара куьйгаш теIийначу а, церан цIарах хIиттийначу а кехатех, цхьана историн бух хуьлу царах, шен хан тIекхаьчча, юбилейш а язьеш…\nХиллий и нах посольствийн Iалашонех кхеташ, къомана пайда я новкъарло ян долчун кхетам а, хIуманийн тIаьхье ган политически бIаьрса долуш а? Хиллачух тера дац, хиллехьара, шаьш лелийначул шуьйро политика лело тарлора цара посольствашца. Амма ца лелийна, вукхеран Iалашонаш йовза а, церан политика хIун ю хаа а зеделларг шайгахь цахиларна. Хьаша-да тIеэца гIиллаккх а, яхь а хилла, и ларван доьналла а хилла…\nЦхьаболчара, посольстваша нахана техкина цIераш церан отчеташ тIера схьа а язйой, «чеченские князья», «чеченские феодалы» олий, истори йой охьадуьллу. Вай и «феодализм» ойла е-еш хьехо езара, цIе яккха цхьа нохчи эла я феодал хилла ала меттиг а ца хилча. Феодализм олучу юкъараллин чарх шен барамаш болуш ю: паччахь, (латта а, адам а цуьнан долахь ду), цуьнан гIоьнчаш, хьадалчаш («вассалаш» олуш хилла царах), крестьянаш. Паччахьо шена муьтIахь волчунна латта луш хилла, «феод» олуш хилла цу лаьттах, цу тIехь болх бан крестьянаш а, вукхеран шайн латта ца хилла, сеньорна (феодалана) «барщина», «оброк» олу ял токхуш лелош доцург...\nХиллий вайн иштта? Массо а цхьатерра Iаш-вехаш «коммунизм» хилла ала а гIертац кхузахь. Дуккха даьхни дерг а хилла, луларчу ДегIастанера царна Iуй балош а хилла, латта совдерг а, бIов ерг а хилла, амма феодальни системан бакъо а, юкъаметтиг а хилла олийла дац хIетахьлерчу вайн юкъараллехь. Нохчий а болуш элий ца хилла боху вай, луларчех, цхьа бол а буьллий, кхойкхий, эла валош меттигаш-м нислуш хилла. Лахахь керла ехкинчу ярташка баха массо а тайпа-тукхамах нах ховшуш хилла. Ма-дарра аьлча, шайна юкъахь барт ца хилча, шайн доладан, низам латто кхойкхуш хилла цара и эла. (Барт боцчу меттахь гуттар а нисло арахьара орца деха дезаш, ишттачарна эла а вогIур ву, имам а вогIур ву). Хууш ю, балийначу элашца юкъаметтигаш галъевлла, уьш махках баьхна меттигаш а. Вайн и элий хилла бохучара, цхьаннан яьккхина а цIе яккха еза, цуьнан ворхIе да, тайпа-тукхам охьа а дагардеш, наха язйина отчеташ а, тIебаьхкина тIурловгIар, «казбулаташ» шайн тайпа-тукхамашна а буьтуш.\nИ «феодалаш», «элий» а хилла бохучара уьш вайн ца хиллий ца хууш яздеш а хетац, церан шайн бахьана долу таро ю цу хIуманна. И «мотиваци» шаьш диканиг до бохуш ю, тхо цхьаннал а «отсталый» ца хилла, тхан а хилла, шун санна, феодалаш а, элий а, леш а, «классови юкъаметтигаш» а ала гIерта уьш. ТIаккха вайн «авторитет» хьалайолуш куц хIутту таро ю царна. Истори, цхьацца хIуманаш тIеетташ, чоме боккху кхача бац, и ша ма-ярра хила еза. Нохчий шайн лулахойл тIаьхьабисина ца хилла, и бакъду. Къилбаседа Кавказехь уггар доккха къам ду и, даьхни, ялта, стом, хасстом лело нисбелла мохк а бу церан, наха «житница Северного Кавказа» а олуш.\nВот этот кусок, может, лучше бы сноской дать, сестра. Шен меттахь ца хетахь а, дашна ала, тахана вайн гота сецна. Лаьттах шайн деган пха хоьттина баьхначу дайн тIаьхье ю вай, цуьнца хилла церан дахаран беркат. Арматура дIайоьгIча, цо а заза даккхал, нисбелла мохк бу вайн. И беза олу вай массара а, амма вайн хьацар гац цунна тIе Iенаш, гота гац йоьдуш, асар гац деш, яраш яьлла лаьтта бIаьрго ма-лоццу даккхий ардаш. Вайн ойланехь, кийрахь къух даьллачул тIаьхьа евлла и яраш царна тIехь. Тахана вайн ардашца боьзна хилла пха хаьдда, Дала дайшкахь дуьйна деллачун хамбар дайна бохург ду иза. Комаьрша ду вайн латта, къоман эвсаралла, токхо ю иза. Хила деза вайн жайни тIехь, дуьнен чохь мел йолу «ноу-хау» вайн махка йоссаяхь а, лаьттан пусардан дезар, цхьа дол ца дуьтуш цуьнан куьг ца тухуш, стоьмех, хасстоьмех, хьаьжкIах, ялтах, даьхнех доьттина хила деза эзар шерашкахь вайн дайн цIий, хьацаррий хуьйдинарг. Цуьнца бу вайн орам, цуьнан кийра верза а деза кхана вайх хIораннан а. Къоман мотт-гIайба а, синтокхе а ю латта. И яраш санна, къизалла кхуьур ю лаьттах хаьддачу адмана шена чохь а.\nБеккъа мохк бац – шортта хи ду, шортта хьун ю – гIишло ян а, лулахошна йохка а. Дешех дерг хаац, амма дети ду цу махкахь, цIаста ду, гIели ду – цу хенахь уггар лелаш долу металлаш. Луларчу къаьмнийн болу феодалаш-элий ца гуш а, ца бевзаш а, цаьрца вон-дика нисдалаза а бац уьш. Церан «отсталость», цара шаьш, хIунда латтайо а хууш, шайна юкъахь ларъеш латтийнарг ю. Вайн «Iуьргара берзан кIеза а, аганара элан кIант а ма гIоттийла» бохург а ду цхьана хIуманна тоьшалла. Цигара схьахила тарло церан, дукха хьолахь, имамаш арахьара тIеэцар а, мичара ваьлла ца хуун башкир а цхьаьна, цу тIера схьа хир ду тахана а вешан стаг вайна ваьшна тIехь новкъа хетар а. Нохчийчохь боккха ларам болуш а, тIеман гIуллакхна говза, каде, Iелам стаг, воккха эвлаяъ хилла Сесанара Ташу-Хьаьжа, амма имам и ца хоржуш, шен махкахь имамалла доьхна ведда веана Шемал хаьржина…\nДера, доьналла а, вовшах кхетта дуьненан рицкъ а долчех вайна юкъара цхьаберш элан дарж дезаш хилла а хир ма бу, цу тIе гIерташ, цхьацца хIуманаш лелийна хила а тарло цара, вайн дийцаршкахь а, фольклорехь а ду цу лаамех хьахийна хIуманаш, цхьана вашас шен вешега ша эла хила воллу аьлча, оьрсашний дайна, «не пойдет» аьлла, боху, вукхо…\nЛачкъош, ядош хIайт-аьлла лела нах ширачу заманахь массеран а хилла, тахана а бу. Цхьаболчийн дикка хIонс гуллуш а хилла, ишттачех элий, паччахьаш хилла меттигаш дукха ю исторехь. Шен тоба-гIера а кхоьллина лачкъош, ядош, вуьйш-воккхуш лелаш хилла тахана Франци олучу махкахь цхьа хIайт-аьлла къонах. Хуьл-хуьлу-уш паччахь а хилла цуьнах, шортта памятникаш а хIиттийна цунна махкахоша. Дукха хIума хийцало дахаран новкъахь, «хуьлу-уш хуьлу дена вир» олуш ду вайн, хуьлу-уш вайчех а хила тарлора элий а, феодалаш а, цIаьххьана вайн историн чкъурган сема ца йойнехь…\nЦхьана хIуманна тIехь «отсталый» ду вай, цунна долийна хIара къамел а. Политически кхиа деза вай, цу тIехь дегI даккха, даккхий хила деза. Шеко йоцуш, генна тIаьхьадисина го вай цу хьолехь. Юха а хьаьжна, вешан историн муьлххачу хиламе бIаьрг тоьхча, Iехалуш я Iехадеш карадо вай – цхьана агIор ваьшна юкъарчу наха, вукху агIор арахьара схьа. «Iалелай, хIуьнех динчохь инзаре хIума хир ду, тIегулло массо а!» – кхайкхам беш хилла цхьана тобано селхана-стомара (бIе шо сов хьалха хиллехь а, историна селхана-стомара ду иза). Цхьа нах тIегуллуш хилла. ДIакхаьчча, лакхахь ма-аллара, хIара хьенех имам вели олий, хаам беш хилла цаьрга, цо тIе чан кхоьссича, йоккхачу тоьпан яла йийш йоций а хоуьйтуш… И «хьенех», доллучу къомо хаьржинарг хуьлий, дIадоьрзуш хилла. Цхьамма аьр, «хIан-хIа, хилла!»… багарбан а хIуттур иза. Амма, къоман хIуманан доладеш Мехкан кхиэл хилла бохий вай вешан, делахь цо цхьана а имаман цIе тоьхна меттиг ялае цо а, цхьана историко а. Уьш цхьацца тобанаша кхайкхош хилла. Имам Шемал ца вуьйцур вай, хууш ду и муха «хаьржина».\nШемалан тIамехь иттаннах ис вийна кхачаделлачу хьалкъан мичара аьтто бу, цул тIаьхьа цхьа чкъор а кхиале, керла имам кхайкхо а, цунна тIаьхьахIотта а. Дукха наха ара а бевлла, хьаштдоцург ду ахь лелориг, дика болх хир бац кхуьнах аьлла, кхетийна, боху Iаьлбаг-Хьаьже. Ша ийман долуш стаг хиларе терра, шен тилаваларх кхета а кхетта, ша Iедална тIевахана иза. Вайн дакъазалла, хIуманан го баьккхина, леррина, цуьнан хьесапдина, ца ваьлла цхьа а. Цхьа а дика болх ца баьлла къомана ишттачу «боламех». Царах лаьцна яздечара цу хIуманан цхьайолу агIонаш юьстах юьту, майралла, доьналла, къонахалла бохург хьалхадоккху. Дера хила ма хилла и нах майра а, хIайт-аьлла а, бала кийча а, хилла хир бу шайн къомана, махкана дог лозуш а. Ткъа кхоам бац ишттачеран, царна тIаьхьа хIиттинчийн а, шайн къомана дина цхьа дика а доцуш хIаллакьхилар? Цкъа ван а вина, цкъа вала а веза олий паргIатдовлу вай, ишттаниг бехказа даккха. Амма философи яц иза къамел ду, деккъа сонта къамел. Ша вала везаш вуй-м хIора ког боккхуш а дагахь хилча дика ду стагана, амма сонтавалий ле аьлла дац цхьана а жайни тIехь. Сонталла, ша цхьана хIуманна кIелтасар, доллучу халкъана эшам бар ду. И хIуманаш ца хьахадо вай, амма хила деза уьш а хьахош. Вайна вешан истори нийса галлац юх-юха гонаш дохур ду вай. Ша а кхоош, шен къам а кхоош хила веза къонах. Деза хIума ду валар. Дезачу хIуманна кечамбар хила деза дерриг а цуьнан дахар – хьекъале дахар, ийманехь дахар…\nЦIе яххана къонах хилла Таймин Бийболат, Нохчийчохь хилла ца Iаш, йоллучу Кавказехь а, Россехь а ала, амма и ца хаьржина имам, ДегIастанара веана Махьама хаьржина. Дийцарехь, гIаьххьа весаш а (раскол олург) хилла, боху цу тIехула. Ткъа иштта хиллачунна гонаха дуьйцурш хIетахьлерчу тобанаша даржийний, таханалерчаша даржошший хабарш ду. Иллеш а ду ала дага тесира кхузахь, амма, ойлайича, цхьа илли, байт, назма гац вайн фольклорехь къомо цхьана а имамах яьккхина. Кхуззахь ала, (советан Iедал тIедале а ма хилла вайн поэташ а, поэзи а), говзаверг говза а волуш. Дукха хаза васташ ду цара кхоьллина. «Сокровища необычайные» баьхна Л. Н. Толстойс а... Цхьаъ БIаьчи-Юьртара хилла ишттачех, цуьнан цIе йоккхуш хезна а ву со, тахана дага ца ягIахь а. БIаьчиюртахошна йогIу хир ю. Хьалха баккхийчара дийцарехь, иллина «заказ» оьцуш хилла цо шена бежана елча. Цхьа бIаьрг боцуш хилла бохуш а вуьйцу иза. Говр бежанал еза хиларе терра, и елча илли дехо доккхуш хилла цо...\nГIизларан банк яьккхина вогIу обарг Зеламха БIаьчи-Юьрта а воьссина, ловзар хилла деш. Эццахь аьлла бохуш дуьйцура, цу бIаьчиюьртахочо цунах лаьцна илли. «Импровизаци» олу ишттачух…\n«ГIизларан банкера цIеста шайнаш деанчу Зелимханах а илли даьккхича, вай хIун деш Iа вешан Бадин Хушпарх и ца доккхуьйтуш», – аьлла, тохабелла цу накъосте, говр-бекъа а елла, илли даккхийтина Хушпаран гергарчара. Ермоловс Дади-Юрт йоккхуш, чевнаша дерина дегI чекх са гуш хиллера цуьнан олура, и охьа ца дожийта, юьйцинчу кертах букъ а тоьхна, бина бохура Хушпара тIом. «Дакъаза ма вала хьо, нохчийн ши боьра болу шаьлта йинарг, ма ницкъ бо-кх ахь суна», – олуш, мохь тоьхна боху цо эццахь. Шаьлтанан боьранехула куьйга тIе цIий Iенаш, буйнахь мукъ шершаш хилла цуьнан. Вешан иллешна ян еза «ревизи» а хьахаелла, юьстахдевли вай гуттар а ледеш схьадеана къам ду вай бохучунна. Дера, дан-м ду.\nСхьавогIуш хилла цхьаъ. «Во-о, борз ехкинчу буса бина майра нохчий, со Туркойн паччахьо ваийтина, хIара цуьнан «фирман» а ду шегахь, шу кIайчу паччахьна дуьхьал гIовтта деза, шуна гIоьнна гулдина дукха герз а, догIуш доккха эскар а ду, со хьалххе шуьга хаийта веана», – цхьа тоба хьалха а йолий, дIадолош хилла. «Фирман» дохьуш веанарг, шен провокаци а йой, вовш хилла. Орцах догIуш долу эскар а дац, ду аьлла герз а дац… Нохчийчу паччахьан эскар а тоттий, ярташ ягош, эзарнаш хIаллакбеш, эзарнаш Сибаре кхуьйлуш доьрзуш хилла. Тобанах висинарг: «Суна и хир ду ца моьттура… Туркойн паччахьо тешнабехк бира. Цхьана хьенеха аьлларг ца дира, важа хьенех дехьавелира, важа сехьавелира», – олий, бехказволуш хилла…\nЮха кхин вогIуш хилла, ша Иранан паччахьийн а паччахьо ваийтина, хIара «фирман» а ду, шу а – бусулбанаш, тхо а – бусулбанаш, сихонца кIайчу Паччахьана дуьхьал гIовтта, шуна гIонна дохьуш герз а, догIуш эскар а ду, олий. Юха а цхьа тоба вовшах а кхетий, дIадолош хилла, шел хьалха долийначух хилларг хуьлий, доьрзуш хилла иза а. Иштта ловзош хилла нохчий оьрсийн паччахьца Кавказ къуьйсучу туркойн, гIажарийн паччахьаша, я Кавказ а, вай а шайн карадахча, ши кепек дика дан а ца ловзийна. Туркойн паччахь а нехан мехкашший, къаьмнашший дIалуьйцуш хилла. Иранан падишах а – изза. Россин царь а – изза, арахьарчу дуьнен чохь хIун ду а ца хуун къаьмнаш, кехатех ловзуш доху баьлнаш санна, дIай-схьай кхуьйсуш. Царна и лело аьтто беш цу къаьмнийн цхьаболу нах а хилла.\nКхузахь цхьа байттамал ду. Сила йоккха пачхьалкх шена чугIоьртича, жимма бен доцчу къомо, мел майра и делахь а, ен дуьхьало дIайоллошехь эшна ю. Къонахалла, доьналла, майралла а гойтур ю цу къомо, хийла турпалхо а, царах дан дозалла а хир ду цуьнан, шен цIе а йоккхуьйтур ю цо, амма чаккхе цхьаъ хир ю. Цундела а оьшу жимчу къомана йоккха политика, шен жайна, хIуманан тIаьхьенан ойла кIоргге, гена хьожуш ярхьама.\nДукха хIума хийцаделла дуьнен чохь, вукху заманахь баьхна вайн дай эхарте баханчул тIаьхьа. Амма хийцалуш хетац вай ледан хала цахилар. Тахана цхьа а «фирман» а эшац, телефон тоьхча а тоьар ду цхьана березовскийгIарна хьаштхилча, вай Абхазе тIом бан а гIур ду. Антарктида яккха а гIур ду… вуьш ДагIестанчу а гIур бу, тIом а гехь юха цIа а боьрзур бу. И-м, ДегIастанчу тхо ца даханехь а, болабала кичча бара бохуш хеза тахана. Хиллехь, хьал иштта хилча, баххане а баха ца безара, ма-хуьллу и ца хилийта хьовса дезара, лардала дезара. Халхара тIом сецча, тхо тоьлла боху гIовгIа ян а ца езара. И шолгIа тIом тIекхайкхар дара. Ца тоьлла, дехьарниш а, сехьарниш а эшна вай. Сонта хIума дара и шина а агIорхьара. Кхин эшац и «толамаш а, эшамаш а» баха дезара. И хир дара санехь, политикех тера хир дара…\nДагатесначура ала, ша тайпа мохк бу Кавказ, шина цивилизацина юккъехь лаьтта хIара. Доллучу Лаьтта тIехь а уггар стратегически мехала йолчу меттигех цхьаъ ю, хиларе терра гуттар а къийсина а, къуьйсуш а ю. Цхьаболчара проекташ хIиттайо, Кавказ цхьа пачхьалкх хила еза бохуш. И дан шайна цхьацца ницкъаша гIодеш а, кхитIе и дийрдолуш а хета царна. Амма аьттехьа а дац и гIо бохург, шайн проекташ хIитточу ницкъашка шаьш ловзабайтар бен, кхечу маттахь аьлча, «использовать» байтар. Нана-дуьненан тIом болор бара и чекх ца далийта, шайн генна хьажийна геополитически Iалашонаш йолчу хийла а пачхьалкхаша. Масех дин, бIе гергга къам ду кхузахь, шайн исторехь цкъа а цхьа пачхьалкх хилла даьхна а доцуш. Уьш вовшах а кхетийтина, (царна лиъча а, уьш-м лууш а дац, вайн вежарий болчу гIалгIаша а, кхин вайх схьа ца кхеташ, делла дIадевр дара шаьш боху) церан цхьа пачхьалкх а йогIийтина, Кавказ юьтур ю моттаделлачунна, тахана дуьнен чохь хIоьттина геополитически расклад ца го, шен политически бIаьрса аьрто хилар ду цо гойтург. ХIара мохк чулацархьама, бIешерашкахь тIом бина Россис, хийла эзар-эзарнаш салтий охьабохкуш. Турцис бина, Ирана а бина. Кхузара къаьмнаш-м царна цхьанна а оьшуш ца хилла, тахана а ца оьшу (цахилар зеделла меттигаш дукха ю). ХIораммо а кхочушъян гIиртинарг шайн стратегически Iалашонаш ю. Масала, Россин паччахьан стратегически сатасам хилла: хьалха – Кавказ, юха Турцин Стамбул схьа а яьккхина, Босфоррий, Дарданеллий олу ши меттиг схьалаца. Хьуьлла дехьа йистехь йолчу Британски империн Iалашо хилла цуьнга и цадайтар, Росси Стамбул яьккхина йоллучохь, хьайна шеца тIом ца безахь, юхавала аьлла, сацийна Россин император. Дуьнен тIехь гIараяьллачу британски флотаца ларо гIирс ца хилла вукхуьнан. Турцин дуьхьа ца сацийна иза, шен стратегически политикица доггIург ду Британис динарг. Иштта гена хьоьжуш ю нехан политика...\nТахана а къуьйсуш ю Кавказ. Цу къовсаран хьера кIел нисделла вай, вукху агIор аьлча, нах шайн глобальни политика дIакхоьхьуш бу, и хIун ду а ца хуурш, хиэ чемхаьлгаш санна, цара ловзош бу. Тахана доллу латта а, тIаьхьенан ойла ца еш, адамо шена тIехь бечу ницкъо лесто долийна. Кхана кхуьнан хIутту долу хьал Дела воцчунна хаац, амма, кхана, хаза нехан санна яккхий проблемаш хир юй а хууш, «великие державы» олурш, шайна корта баккха некъаш лоьхуш, хIара дуьне цхьацца меттигашкахь юхадекъа гIерта. ГIерта аьлча а, доькъуш ю, и деш хилар дукха гуш ца хилийта, доллучу адамна а саготта ю шаьш боху демогогеш юьйцу, демократи а, цивилизаци а, гуманизм а, адаман бакъонаш а юьйцу, амма, хIуъу мухха дийцарх а, «красная шапочка» мел хаза тегнарг тилларх а, борз шена ижу лахаза ялац. Борз шен когаша кхобуш ю олу, кхузахь ала мегар ду, пачхьалкх шен политико кхобу…\nКхин агIо ю таханлерчу политикехь: бусалбий, керстий вовшие коча а тесна, бан ма-ллу, вовшашка хIаллакбайтар. Тайп-тайпана цивилизацеш вовшашца тарлур яц, уьш вовшийн хIаллакъян гIортаза Iийр яц боху теореш а кечйина. Доллучу адмана а беш тешнабехк, провокаци ю иза. Кега-мерса ницкъ бац и «проект» хIитториг, баккхий гIирсаш бу цуьнан карахь. Таханлера вайн кегийрхой, зударий а балийна, шайн тIаьхье кхиош, баккхий нах а хилла, эхарта берза безаш бу. И ца деш, маж-мекх а далале, уьш хIаллакьхилча тIаьхье йов вайн, генофонд йов, тIаьххье вай къам хилар дов, вай а дов. Цуьнан ойла хила еза саццаза еш.\nЮхадоьрзур вай ваьш юкъахдевллачу. Майра хиларх хIун ду къам, яхь йолуш хиларх хIун ду, Iилма, гондхьа долчун хьесап, ша лардан политика, шаьлта яьккхина латар бен кхин къайле ца хилча. Жанна гонаха берзалой санна, арахьара чугIертарш хилча, шена юкъара нах, уллерчу къаьмнийн элий, цхьаъ – цхьанна, важа – вукхунна, кхин цхьаъ кхечунна, и иштта къам дохка гIерташ хилча? ХIокху тобано, хIокху стага вайн къомана дика дина бохучо, цо бина дика болх, цо йоьттина гIала, цо дина маьждиг, цуьнах даьлла беркат схьагайта, охьадилла цуьнан цIарна улле, цул тIаьхьа дийца цуьнан дика мел хетарг а, и тIема волуш а, бацал лоха лелаш а, хIорда чохь чIерал хIайтъаьлла хилар а, цо чан кхоьссича, йоккха топ цаялар а, хи тIе верта тесна ламаздар а, лаахь – илли а даккха цуьнах, назма а ала, эпопея а язъе.\nЦхьана а тобано, мел дика цуьнан нигат, мел цIена дог-ойла хиларх, кхачор дац къам дикане, шен нигат кхочушдан и охIла яцахь, ша хьалха эцна некъ бевзаш, хIора ког а мича баккха беза хууш, шен къомах дагаяьлла, цунах къахеташ, цунах цхьаъ лазор а шен чуьра бохам хеташ яцахь. Иштта йоцчо, чухьодий, хатIдоццург а дой, юха, хIан-хIа, иштта дан дезаш ца хиллера, хIинца вуьшта дан деза… Юха а вуьшта… ТIаьххье а цунах шаьш а юьхь-Iаьржа хIоттар, къам а хIоттор хуьлу, вийнарг-вайнарг-м хьеха а ца во вай, дуьненан рицкъанан зен а ца хьехадо…\nМуьлххачу а къоман хила тарло тIехIоьттинчу Iедалан низамца къовса хIума: социальни, политически, экономически, кхин тайпанаш а. Арахьарчу пачхьалкхо чулаьцначу къоман шен исторически бахьана а хир, (дуьххьара Дала кхоьллинчу адаман ши доьзалхо кхиъчахьана, кхолладелла дукха бахьанаш лаьтта кху дуьнен чохь). Цундела, олийла дац цхьана а имамана иза цхьа а бахьана доцуш ваьллера. Кхузахь хIуттург кхин хаттар ду: хIун бух кечбина, хьесап дина, хьанна тIетевжина, айдинарг дIадахьа мел хIун ницкъ, гIирс болуш, дечун тIаьхье гуш, долийнарг чекхдаккха охIла волуш хиллий, чекхдаьккхиний? ОхIла а, хьекъал а, доьналла а хиллера, амма, чекхдаккха ницкъ а ца кхаьчна, вукхеран ницкъ сов а баьлла, тIехула тIе, цхьана наха тешнабехк а бина я тIаьхьа хIиттинчара аьлларг а ца дина боху хабар долийча, кхин а сов хаттарш хIутту имаме. «Сайн къаьмнаша тешнабехк би суна, наибаш дIасабевди сан, ас декъалво хьо толамца», – аьлла, каравахна имам Шемал Барятинскийна. Муьлха къаьмнаша бина кхунна тешнабехк? Цхьаъий-аххий миллион болчура бIе ткъа эзарна тIекхачалц, кхунна тIаьхьа а хIиттина, эгначу нохчаша бина? Ткъа уьш цу терахье а балийна, «почетни плене» вахарх хIун олу? Чам боцуш доьрзу долош массо а агIорхьара йина ойла, дерриг а дагардина, баккъалла къомах дог лозуш доцург. Яккхий тоьпаш кIел миска нах кхийсар яц политика, дац шайхалла а, эвлаяалла а, тахана, хьеран тIулга кIел хьаьжкIаш санна, танканаш кIел кхисасар а яц политика…\nЦхьана немцочо аьлла, ша бехказа ваккха хIума карадо уггар харцволчунна а. Нийса хета цо аьлларг, политика лело ца хаахь а, бехказавала хаьа хьанна а. «И хир ду ца моьттара» аьлчахьана бовлу вайн политикаш а, жайни тIера дало дош а карадо. Кхин а ду вайн массо хIуманна а стаг бехказавоккхуш: «Дала яздина хиллера». Яздеш вац Дела вониг, зулам хиндерг адаме дайтар. Некъ белла Цо адамана вон а, дика а къасто. Ша хьайна реза хила лаахь, хIара ду хьуна ша резаверг, хIара резавоцург ду хьуна. Реза верг дахь – шена хьалха юьхькIайн хир ву хьо, реза воцург дахь – хIара тIаьхье хир ю хьуна ахь динчунан, боху Дала. Вочуххий, дикачухий ша хаьржжинарг ду хIораммо а дийриг. Кхо хIума ду боху Iеламнаха, Дала яздина: хьо дуьненчу валаррий, хьан хиндолу дай-наний, хьо лийриг хиларрий. Диснарг – вонний, диканний юккъехь мел дерг – ахь айхьа хоржуш ду, и къасто, цуьнан ойлаян делла хьуна хьекъал. Хье боцуш хIума а долийна, цунах шена а, нахана а бохам а баьккхина, иза-м, иштта а – вуьшта а, Дала яздина хиллера бахар – шен бехкана Дела бехкеван гIертар ду, ийман цатоар ду. Дукха масалш ду вайн цу хIуманашна дало, ца далор-кх аьлла кхузахь дитахь а. Селхана-стомара а бара вайна юкъахь, хьенехан аьтту пханарна тIехь мухIар гина шайна бохурш. ХIун бохург ду иза? Дала ваийтина ву, вер ву аьлларг ву бохург ду. Вуьшта аьлча, шен къомана тIе зулам кхайкхар ду.\nАллахI-Делан омранца бусалба дин кхайкхо долийна Мухьаммад-Пайхамара (I.с. в.). Дала сураташ доссош хилла цуьнга Джабраил-маликехула. Дечкан, тIулган мунданаш делий а лоруш, дехачу къоме, цхьа АллахI воцург кхин Дела цахилар хьедеш, волавелла иза. Шен цIийнан наха, девежарша а цхьаьна, ца олуш, тIаьхьа ца кхуллуш хIума ца дуьтуш, дуьхьало йина цунна, дукхазза холча хIоттийна, вен а гIоьртина. Цунна тIебирзинчарна а кхераме хьал хIоьттина, Эфиопе бовда дезна церан. Ша Медине дIа а кхелхина Элча (I. с.в.). И дерриг а хезна, хууш ду вайна. Кхойтта шарахь лаьттина иштта хьал. Собарца, ша кхайкхориг Делан дашца адаман кхетаме дуьллуш, бух кечбина цо бусалба динан. И даре хьаьжжина, эзарнаша ийман диллина, уггар цунна дуьхьал хиллачу Маккин элаша а цхьаьна. Цаьрца чIир лаьцна, цара шена бинчу ницкъана бекхам ца бина Пайхамара (I.с.в.), доллу Iедал шен кара дирзича а. ХIуманна бух а, кечам а оьшу. ХIун хир дара бусалба динах, шена тIаьхьа цхьа тоба вовшахкхетча, иза, Эфиопе яхийтина, кIелхьара ца йоккхуш, велларг ялсаманехь хир ву шу аьлла, Маккин элийн эскарна кIел кхоьссинехь? Хир а дарий тахана и дин? Вийра а варий иштта сонталла шегара йолуьйтур волчух Дала шен элча? Дика хIума ю стом, амма дан хIума дац цунах эрга болуш схьабаьккхича. Собар хила деза хIума долочехь, и кхочушдан Дала ша хаьржина велахь а. Собар – ийман ду боху, иэхь – ийманан цхьа га…\nЦарна шаьш талор дийриг муьлхачу къомах, муьлхарчу динехь, хIун хан йолуш ву башхалла дацахь а, доллучу къомана тIедохку церан «дезарш». Хьалха къола до стаг юьртахь а, кIоштахь а вевзаш, хIума яйначо цкъа хьалха цуьнга цIано е а олуш хилла. Тахана дикка хIума хийцаделла цу хьолехь а. Дешна дипломаш а долуш, цхьацца белхаш бина я беш а долуш, дукха адам ду ахчанна тIаьхьадаьлла. И гуттар тидамехь хила деза…\nТаханлерчу дахарехь массо а тобанаш, чуьйрашца долу йоьхьаш санна, вовшашца хаьрчина, вовшах хьакхалуш, вовшийн гIо-накъосталла деш хилар гуш ду. Иштта меттигаш дукха нисло. Вайна гина, гуш хIуманаш ду уьш. Дуьнен чохь а алсамъевлла и тобанаш. Вай цу хIуманийн, царах долчун, цара йохьучу тIаьхьенан ойла еш хила деза, и ярал сов, царах ларлуш, вешан юкъаралла ларьеш…\nЦеран ахча дагардан ца гIерта вай, ахча долу нах махкана новкъа бац, цара шайна а, махкана а цунах беркат деш хилча. Вайн Элчано (I.с.в.) боху: «Бахамо а, къелло а стаг Делах ваккхарна кхерам бу». Бахамберг кураволий дакъаза волу, мисканиг – шен къелло цатерг а дойтуьтий дакъаза волу бохург ду иза. Долчаьрга и ахча ваьшна декъа бахац вай, эвсаре долийла церан иза, амма цхьа хIума хууш хила деза царна: вайн къоман селхана элий ца хиллий а, тахана шайх элий а бина, ша «крепостной» а хилла и Iийр доций а. «Революцонни ситуаци» лаьттар ю вайн уьш цуьнах кхетталц. Революци мискачу наха йо бохуш, дуьйцу киншканаша, амма нийса хила мегара и буьзначара мецачаьрга, са легашка а кхачадой, нуьцкъаша йойту аьлча…\nШай-шай хьалхавала гIерташ, дукха адам карзахдаьккхина махкахь рицкъанаша сонта баьхначара а, и карадаза бисина, цаьрга сатуьйсучара а. ХIуманан ойла еш, олу дош а тIаьхьа-хьалха хьожий олуш, боккху ког а Деле шайна собар, ийман доьхуш боккхуш хила безара аьлла хета цу нехан.\nЦхьа вон-дика тIехIоьттича, шен кисанан хьал, ков-кертахь мел хIун ду, хIун харж ян аьтто бу шен хууш, шен долчун чот тоьхна хуьлу доьзалан ден. Иштта, политически дахарехь муьлхха а сацам беш, шен долу-доцчун тоьхна чот хила еза юкъараллин а. Къаьсттина ваьш мел ду гойту терахь дагахь долуш, иэсера и ца дожош хила деза вай. И терахь дицдалар – ваьшна кIел ког тасар, ваьш Iехадар, «реальность» олучух хердар ду. Дуккха хIуманаш тIехь хийцадала деза вайн. «Адамаш, – боху Делан элчанан (I.с.в.) хьадисо, – шун нигаташ, шун дегнаш, шу шаьш а хийцадаллалц АллахIа шун хьал а хьуьйцур дац». Нисса вайга хьаьжна аьлла хета и дешнаш. Мух-мухха а лелийча, чекхдалац хIума. Тахана жима а, воккха а вайх кхета дезарг, кхин дIайолчу вешан исторехь кхечу новкъа довла дезар ду. Чолхе некъ а бац иза, ваьш цу тIе довла дезарх кхетчахьана. Хийла стаг тахана цунах кхеташ вогIу аьлла а хета. Iуьйрана гIоттуш а, буса вуьжуш а хIоранна дагахь хила дезара: вай латто безарг таррийн, шаьлтанийн, автоматийн тIом цахилар, тIулган гIап йоккхург боций а. Туьран дитта тIехь дехаш ду шайтIа, автоматан биргIанна буьххьехь дехаш а. Вай Iилманан гIап яккха еза, хьекъал, кхетам лаха беза. Хьекъалал ира тур ца дина цхьана а пхьеро. Масех эзар шо хьалха аьлла цхьана китайцо: «Хьекъал дерг, шен туьра тIе цIийн тIадам ца хьакхаболуьйтуш, тоьлар ву». Тахана Китайс лелочу политикин тидам бича, хуур ду и дешнаш миллиардал а сов болчу царна диц ца деллий – цхьа топ а ца кхуссуш, меллаша дуьне схьалоцуш бу.\nКъомо шен хIума лардан а, шен бакъо къовса а еза, саццаза къовсуш хила еза. Корта а, дог а долуш кIентий, мехкарий хила а беза цуьнан и хIума а къовсур долуш, юьхь а ларйийр йолуш. Къам холчохь, Iазапехь делахь, цу къомах волчу муьлххачун декхар ду и паргIарт хила лаар, лиъна ца Iаш, шега далург дар. Цкъа хьалха хьекъал оьшу цунна ишттаниг дан, охIла хила веза и дIакхехьа. Вацахь хьо ишттачунна охIла, хабар доцург, бацахь хьайн кхин бух, хьайна тарделларг къоман коча а тасий, и къам дакъаза ма даккха, юьхьIаьржа ма хIоттаде, танканашна, кеманашна, «градашна», ракеташна кIел ма дига, цуьнан кIентий ма хIаллакбе, хьуо а ма ве хIаллак, боху вай цуьнга. Уггар вай ца толон болу гIирс бу автомат олу эчиг. Юха а, вайна вешан хIума къовса а, лардан а хьекъал, хьекъале политика оьшу. Мацах вайн къам Казахстане дигначу эшелонаш тIехь еана, гIали юккъе автоматийн, гранатометийн оьланаш охьаяссийна, хIан, дIаэца шайна аьлча, цхьаъ цу оьланна улле гIур воцуш, и дахка лаца йиллина «мехаза нехча» олург юй хаъал кхетам тоа безара вайна. Юха а, юха а – автомат а, тIом а бац вайн гIирс. Цхьа а масал дац вайн, и бу ала. Хьеха дукха йо вай шаьлта, дозаллица а хьехайо, амма, и а етташ, тIамца даьккхина хIума ца го вайн кху масийтта бIе шарахь, ваьш хIаллакьхиларрий, буобераш кхиорий бен. Вай кахьар хьийзо еза, хьен кахьар. Iилма оьшу вайна. Кху дуьнен чохь а, вукха дуьнен чохь а дикане кхочур дац вай цу шинца бен. «ХIора хIуманан шен некъ бу, ялсамане боьду некъ – Iилма ду», – боху Делан Элчано (I.с.в.)\nКотамаш кхобучо хIора дийнахь ягорйо шен котамаш, гезарий кхобучо – уьш ягарйо, стерчий долчо – уьш. Даьхни бен дац уьш, вай адамаш ду, ваьш хIаллакдо вай, ваьш мел ду хууш, хIора дийнахь ваьш дагардеш, лардеш ца хилча. Кхиа деза вай – терахьехь а, кхетамехь а кхиа. Ваьш ца кхуьуьйту вай. Шина-кхаа дашехь аьлча, цхьана тобано шеггара хIума а доладой, юха, «эхI, дан-м хьаштдоцург дара хIара, делахь а, хIинца ара ца девллча, нахана чекх са гур ду вайх, кхерабелла эр ду нохчий, нахаца яхь, дуьхьал хьажа юьхь хила еза олий», ара а довлий, халкъан эзарнаш кIентий хIаллакьхилийтар ю вайн истори.\n/ТIаьхье хир ю./


Украининехь тIемаш беш бу Оьрсийчоьнан эскархой\nШа пачхьалкх ю аьлла дIакхайкхийначу Донецкан халкъан республикан премьер-министр ву ша бохучу Захарченко Александра дIахьедар дина, сепаратисташна тIехIиттина тIом беш Оьрсийчура шайн лаамехь баьхкина нах бу аьлла. Царна юкъахь дуккха а оьрсийн армехь гIуллакх деш болу эскархой а, эскаран гIуллакх дина болу нах а бу бохуш дуьйцу цо.\nЦунах лаьцна Захарченкос хаам бина «Россия 24» телеканалана интервью луш. Цо дийцарехь, Оьрсийчура баьхкинчу нехан терахь ду 3-4 эзар стаг. И дIахьедар гучудаьлла, Оьрсийчоьнан эскархоша гIо а деш, сепаратисташа Новоазовск гIала дIалаьцна аьлла хаам баьржинчул тIаьхьа.\nУкраинин чоьхьарчу гIуллакхийн министран хьехамчо Шпиряк Зорян дIахьедар дина, Оьрсийчоьно буьззинчу барамехь эскаршца тIелатар дина Украинина аьлла. ХIинццалц Москох харц дора Украинехь шен эскарш хилар.


ХӀинца хӀокху Википеди чохь, нохчийн маттахь 164 818 яззам бу.\nДийнахь хилларг — 14 май\n1607 — Смит Джона кхоьллина дуьххьарлера ингалсан юрт хин болчу АЦШ махкахь.\n1796 — ингалсан лоьро Дженнер Эдварда дуьххьала лелийна вакцина даӀе морзгалшна дуьхьала.\n1918 — экранка яьлла Я. А. Протазановн фильм «Отец Сергий» коьрта ролехь И. Мозжухин а волуш (сурт тӀехь).\n1939 — пхи шо долу перухочо Медина Линас кӀант вина.\n1940 — дуьххьара хӀаваэ даьлла гена лела бумбанаштухург Ер-2.\n1948 — Бен-Гурион Давида кхайкхийна Израиль пачхьалкх кхоллар.\n1955 — ССРС, Албанис, Болгарис, Мажарчоьно, ГДР, Польшас, Румынис, Чехословакис Варшаван барт тӀехь куьйгаш яздина.\n1962 — Афинехь бина Испанин Хуан Карлосан а, Грекийн Софиян а мах.


NGC 4378 — Википеди\nNGC 4378, MCG+01-32-052, UGC 7497, IRAS F12227+0512, PGC 40490, 2MASX J12251807+0455300, VCC 785, EVCC 2099, Z 42-92, Z 1222.7+0512, UZC J122518.1+045530, HIPASS J1225+04, SDSS J122518.09+045530.4, LEDA 40490\n2557 километр в секунду\n12ч 25м 18,076с\n+4° 55′ 30,09″\nNGC 4378 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4378: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4378.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4378&oldid=5059055»


Работа домашний персонал Акъяр (Башкортостан). Вакансии Домашний персонал Акъяр (Башкортостан)\nРабота: домашний персонал Акъяр (Башкортостан), 0 вакансий\nСредняя зарплата для профессии домашний персонал Акъяр (Башкортостан): 23 000 рублей\nДомашний персонал вакансии в Акъяр (Башкортостан)\nАктуальные вакансии Домашний персонал в Акъяр (Башкортостан). Вакансии для тек кто ищет работу в качестве домашнего персонала в Акъяр (Башкортостан) в Республике Башкортостан без посредников от прямых работодателей и от агентств по подбору персонала.\nРабота домашний персонал в Акъяр (Башкортостан)\nПоиск работы Домашний персонал в Акъяр (Башкортостан). Вакансии только от проверенных работодателей страны на сайте работа и карьера ру.\nОбзор зарплат Домашний персонал Акъяр (Башкортостан)\nВведите свой адрес электронной почты, чтобы получать новые вакансии Домашний персонал, Акъяр (Башкортостан) раньше всех


Нохчийчоь -- Контртерроран операцин раж дIаяккхарх лаьцна Хоси-юртахь журналисташна дуьйцуш ву Кадыров Рамзан, 16Охан2009\nКхо шо кхочуш ду Нохчийчохь шолгIа тIом дIаберзийна, аьлла, дIакхайкхийна. Путин Владимир вен дагахь хилла, аьлла, Осмаев Адам дIалаца бакъо елла Москох Лефортово кхело. Ставропол-кIоштIахь байина кегийра нах тIе богIучу (Стигалкъекъа, Май) баттахь Оьрсийчохь хир долчу даздаршкахь терроран тIелетарш кечдеш хилла, аьлла, дIахьедар дина ФСБ-н белхахоша. Шайн республикехь адамаш лечкъор а, дайар а алсам даьлла, аьлла, латкъам бина ГIалгIайчурча Мехк-кхел ц1е йолчу вовшахтохаралло.\nКху беттан 16-чу дийнахь кхо шо кхочуш ду 1999-чу шарахь дIайолийна хилла йолу контртерроран, аьлла, цIе тоьхна йолу Нохчийчура тIеман операци официалан кепара дIаерзийна. ХIинца и гIуллакх лоруш ду исламан гIаттамхошкара кхерам дIабалар санна. Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана дийцарехь, тахана иттаннаш бен тIемалой ца бисина цигахь Iедалшна дуьхьала лаьтташ.\nКонтртерроран операци дIаерзийначулла тIаьхьа Нохчийчурча Iедалшна Москохо бакъо елира Соьлж-гIаларчу кеманпортера кхечу пачхьалкхашка кеманаш дIасалелийта.\nКонтртерроран раж дIа а яьккхина, тIом дIа а бирзина, аьлла, дIахьедар динчулла тIаьхьа алсам делира Нохчийчохь адамаш дайар а, тIеман операцин дIаяхьар а, бохуш дуьйцу Къилбаседа Кавказера хьал шен тидамехь даттош йолчу аналисто Фуллер Элизабета.\nФуллер Элизабет: Баккъалла а, шина агIонна – тIемалошна а, ницкъаллин структурийн белхахошна а- юкъахь дараш алсам девлира контртерроран раж дIаяьккхинчулла тIаьхьа.\nКавказский Узел бакъонашларярхойн интернет-агенталло далочу терахьашца контртерроран операци дIаерзийначулла тIаьхьа даьллачу 300 дийнахь 85 ницкъаллин структурийн белхахо вийра Нохчийчохь. Дуьстина аьлча, и операци сацаяле 300 де хьалха цигахь вийнарг вара 45 эскархо а, полицин а, кхерамазаллин сервисийн а белхахо а.\nКонтртерроран операци дIаерзийнехь а, официала долчу терахьашца Нохчийчохь вуьсуш ву 30 000 сов оьрсийн салтти а, эпсар а.\nКхин цхаьа хIума а ду Къилбаседа Кавказера хьал чолхе лаьтташ хилар гойтуш. Оццу Кавказский Узел олучу интернет-агенталло далош долу сингаттаме терахьаш ду уьш. Мел-лаххара а 258 стаг вийна а, лазийна а ву Къилбаседа Кавказехь Дечкен-беттан 1-чу дийнера, Зазадоккху-беттан 31-чу дийне кхаччалц лаьрча.\nЦарах 163 стаг вийна. 95 лазийна ву. И терахьаш дала до Кавказский Узело, шайн белхахоша гулбинчу хаамашна тIе а тоьвжуш. Вийна волчу 163 стагана юкъахь ву 24 маьрша вахархо а, 57 ницкъаллин структурийн белхахо а. Ткъа важа 82 стаг ву, Iедалша дийцарехь, тIемалой а, царна гIо деш хилла болу нах а. Лазийначарна юкъахь ву11 маьрша стаг а, 81 ницкъаллин структурин белхахо а.\nКхеташ ду, хIара статистика юьззина ца хилар. Массо а цу тайпа хилам ца кхочу хаамашна юкъа. ТIехула тIе, цхьа а аьтто бац ницкъаллин структурийн векалша деш долу дIахьедарш бакъ ду-дац къасто а.\nКху къирнах Москох Лефортово суьдо схьалаца санкци елла Одессехь дIалаьцна латтош волу Соьж-гIалан вахархо Осмаев Адам а, Казахстанера Пьянзин Илья а. И шиъ Оьрсийчурча Iедалша бехке веш ву премьер-министарна Путин Владимирна тIелатар кечдеш хиларна.\nУкраина-- Путин Владимирна тIелатар кечдеш хилла, аьлла, бехке веш ву Одессехь даьлацна волу Осмаев Адам.\nОха хьалха дийцина ма-хиллара, Чиллан-беттан 4-чу дийнахь Одесса-гIалахь Украинан кхерамазаллин сервисо леррина операци дIаяьхьира, Осмаев Адам дIалоцуш. И стаг дуьненаюкъарчу лехаме велла вара Оьрсийчоьнан федералан кхерамазаллин сервисо.\n27-чу дийнахь хаамаш баьржира Къилбаседа Кавказера тIемалой Путин Владимир ве кечлуш хилла, аьлла.\nУкраинехь дIалаьцна волчу Осмаевна а, Пьянзинна а бехке диллира ФСБ-но Iедалан белхахочунна тIелатар кечдар а, оьккхуьйтург кечяр а, бакъо а йоцуш, оьккхуьйту молха леладар а.\nХIинца и шиъ дIалаца, аьлла, омра делла Москохарчу Лефортово кхело. Осмаевн а, Пьянзинан а адвокаташ реза бац цу сацамна. Цара цу хьокъехь латкъам бина Москох-гIалин суьде.\nОьрсийчоь -- Ставрополера Ермоловн цIарах йолчу кадетийн ишколан дешархо тIом бан Iемаш ву, 29Заз2\nКху къирнах Оьрсийчоьнан ницкъаллин структурийн белхахоша, герзаш а диттина, 4 стаг вийра Ставропол-кIоштахь. Некъа йогIуш йолу машен сацо гIоьртина хиллера некъаца лаьтташ болу полицин белхахой. Амма, Iедалан векалша дийцарехь, машен саца а йина, кехаташ гойтучу меттана цу машен чура герзаш тоьхна цу чохь болчара.\nЦера топ нийса ца кхетна, ткъа полицино тоьхначу герзо цу машен чохь хилла волу 4 стаг вийна. Иза хилла Нефтекмск-кIоштахь, Ачикулак олучу эвлахь. Иштта хIума хилча хуьлуш ма-хиллара, 4 стаг чохь хилла машен яьгна.\nШолгIачу дийнахь ФСБ-н векалша дIахьедар дира Ачикулакехь байина болу нах терроран тIелатарш ккечдеш хиллера тIебогIучу баттахь хир долу даздарш дIадоьлхуш, аьлла. Ставропол-кIоштан талламан комитетан векло Данилова Екатеринас дийцарехь, байинарш бу Нефтекумск кIоштан бахархой Бейбулов Мурат-Iела а, Нурлумбаев Муратхан а, Аджимусаев Заирхан а, Абдулкаримов Руслан а. 28-29 шераш долу кегийрахой бу уьш.\nКху къирнах ГIалгIайчурча Мехк-кхел цIе йолчу юкъараллин вовшахтохаралло леррина кехат яздира шайн республикан цIарах Оьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думехь депутат волчу Хамчиев Билане а, Федерацин Кхеташонан декъашхошка Паланкоев Ахьмаде а, Иванов Никите а.\nЦу тIехь дуьйцуш ду ГIалгIайчохь адамаш дайар а, лечкъор а алсам даьлла хиларх лаьцна. Къаьсттина Мехк-кхелана Iаьткъинарг ду кху беттан 3-чу дийнахь Несарахь, шайна юкъахь йоккха стаг а йолуш, маьрша бахархой байар.\nГIалгIайчоь, карта, 2012\nМехк-кхелан дехар тидаме а эцана, Оьрсийчоьнан чоьхьарачу гIуллакхийн министре Нургалиев Решеде латкъам бинера депутаташа. ПIераскана дийнахь министро жоп делла, кху тIаьхьарчу шина шарахь ГалгIайчохь 88 стаг лачкъийна, аьлла, болу хаам талла беза, аьлла. Нургалиевс дийцарехь, цуьнгахь болчу хаамашца ГIалгIайчохь лачкъийна 13 стаг бен вац.\nНургалиевс дIахьедар дина, ОМОН-ан форма а йоьхна, Къилбаседа Кавказехь лелаш берш билггала муьлуш бу бохург хIинца къасто дезаш долу хIума ду, аьлла.


Нах-ДегӀастанан меттанаш — Википеди\nКъилбаседа Кавказан малхбале\n7 миллион герг\nНах-ДегӀастанан меттанаш (къилбаседа-малхбалехьара кавказан) — меттанийн тоба, и меттанаш буьйцу нах баьржина бу Къилбаседа Кавказан малхбалехь (ДегӀастаехь, Нохчийчохь а, ГӀалгӀайчохь а), кӀезиг Азербайджанехь, Гуьржийчохь, Туркойчохь, Урданехь кхин Гергара Малхбале цхьайолу пачхьалкхашкахь.\nИ меттанаш буьйцу неха дукхалла 5 миллион адам гергарчу хьесапехь.\nКъилбаседа кавказан меттанийн юкъа йогӀуш ю тоба.\nЛингвистикехь кхин лелош ю термин дегӀастанан меттанаш, оцу юкъа догӀу массо генаш нехан га диссалц.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нах-ДегӀастанан_меттанаш&oldid=2833853»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2018, 6 ноябрь, 07:34.


Монтрей-сюр-Лозон — Википеди\nМонтрей-сюр-Лозон (фр. Montreuil-sur-Lozon, фр. Montreuil) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Ла-Шапель-ан-Жуже, Лозон, Marigny-le-Lozon[d], Ле-Мени-Ери. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монтрей-сюр-Лозон&oldid=5174547»


Сен-Луьбен-де-ЖоншегӀе — Википеди\n48°46′00″ къ. ш. 1°11′35″ м. д.HGЯOL\n▲4019 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСен-Луьбен-де-ЖоншегӀе (фр. Saint-Lubin-des-Joncherets) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nДозанашца йу НонанкугӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Луьбен-де-ЖоншегӀе&oldid=7838506»


www.islamannur.org - IУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Хьаьж я Iумрат дихкина воцучо лаьцна долучу экханан жижиг хьаьж я Iумрат дихкиначо\nIУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Хьаьж я Iумрат дихкина воцучо лаьцна долучу экханан жижиг хьаьж я Iумрат дихкиначо\nХьаьж я Iумрат дихкина воцучо лаьцна долучу экханан жижиг хьаьж я Iумрат дихкиначо даарах дерг дуьйцу дакъа\n246. Абу Къатада ал-Ансарис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) (Меднара дIа) хьаьж (вуьшта аьлча: Iумрат) дан ваха (новкъа) велира. (Асхьабаш а) бевлира цуьнца ара. (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен асхьабех) цхьа дакъа дIахьажийра, царна юкъахь Абу Къатада а вара. ХIетахь цо омра дира цаьрга: «Вай вовшехкхетталц, хIордан йистехула дIаэхалаш». ХIордан йист а лаьцна, дIабаха бевлира уьш (я АллахIан элча волучуьра, я уьш севцна йолучу хIордан йисттера). КхиндIа дIабахча, Абу Къатада воцучо массара а Iумрат дихкира цара. Ткъа тIаьхьо, новкъахь дIабоьлхуш а болуш, цIеххьана акхачу варрийн (гIера) гира царна. Царна дIатIаьхьаьддачучу Абу Къатадас, (цхьана виркхелана чов а йина) тIаккха урс хьаькхира цунна. Циггахь совца а севцна, (оцу виркхелан) жижиг диира оха. Цул тIаьхьа, хьовсийша бохуш, (вовшашка) баха девлира тхо: «(Iумратан) ихьрам дихкина а долуш, экханан жижиг муха дуу вай?!». ХIетахь цуьнах бухадиссина жижиг тхайца дIадаьхьира оха. Тхаьш АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тIекхаьчначу хенахь, оха цуьнга хаьттира цуьнах дерг. (АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ихьрам дихкина болучу шен асхьабашка дуьхьал) хаттар дира: «Шух цхьаммо а омра динерий цуьнга, (варрийн гIеранна) тIелата аьлла, я (иза цунна тIехьоьхуш) цхьана а кепара къедораш а динерий аша?». Цара жоп делира: «ХIан-хIа». АллахIан элчано элира: «ХIета, дIадаа йиш йолуш ду-кха шу бухадисиина жижиг а».\nКхечу хаамехь хьахийна: ««Бухайиссина хIуммаъ юй шуьгахь цуьнах?». Аса элира: «ХIаъ». ХIетахь аса цуьнга дIакховдийра цуьнан тIа, ткъа цо цуьнах кхаьллира (я диира цо и)» (ал-Бухари: 2570-I824, Муслим: 60/II96).\n247. Ас-СаIб ибн Жассам ал-Лайсис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа Абвехь (я Вадданехь) волучу АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), дан а деана, совгIатна акхачу виран жижиг делира аса. Амма АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) (и жижиг), схьа а ца оьцуш, юхаделира. (Ша и схьацаэцар бахьанехь) сан юьхьа тIехь (халахетар а) хааделла, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Бакъдолуш, оха хьуна юхацаделла и, тхаьш хьаьж дихкина хиларна а бен» Муслиман хаамехь аьлла: «Виран ког».\nКхечу хаамехь аьлла: «Вирах (цхьа) дакъа».\nМуслиман хаамехь аьлла: «Хенан маьIигаш (тIехьара меже)».\n(Жайна) хIоттийначо оцу хьадисах хIокху кепара кхета веза аьлла: «Цунна шен дуьхьа лаьцна моьттуш хилла иза. Ткъа дихкина хьаьж долучо яа мегаш дац шен дуьхьа лаьцна хIума» (ал-Бухари: 1825, Муслим: 1193).


ТIемало: Со Къилб-Малхбале фронтера муджахIид ву. ЦIе Исхьакъ ю сан. ЦIера Iаллерой эвлара а ву со. Цара (Кадырован Iедалша) шийтта вина шаьш, уьш чубогIуш буй хаара, оха уьш чубахкийтина бара. Чу а бакхийтина, ца бовдийта - хьалххе дуьйна цунах лаьцна хууш дара, информаци яра шайн бохуш, къамелаш ду цара деш. Цигахь царна цхьа хIума хууш дацара. ДIакхалха вахана итт муджахIид вара. Уьш юхабовла бахана а бацара. Шаьш кхачалахь, Кадыровн керта а кхача, иштта ният долуш, чубахана кIентий бара уьш. Цхьаберша царах бевзинчух тера ду царна, схьахетарехь. Цара шайн набахтера улле охьавиллина кхин шиъ волчух тера ду. И шиъ стенгара ваьлла ца хаьа суна. Цигахь итт кIант ву хила везаш верг. Итт муджахIид ву дIакхалха чуваханарг. Кхин цхьа хилла а вац. "Съемка яккха баханий, бевддий, схьалоцур бай" боху къамелаш до цара. Цу чу бовда бахана а бацара. Летта, герз а тухуш, дIакхалха бахана кIентий бара. И шиъ мичхьара ваьлла ца хаьа. Шайн шиъ тIетоьхначух тера ду цара. Шайн шиъ вийний, шиъ лазийний, бохуш, къамелаш ду цара деш. Цигахь шина-кхаа сохьтехь дIабаьхьна тIом бу.\nМаршо радио: ТIемалочуьн хьесапехь, цара эвлахь вийнарг, мел лаххара а итт стаг ву – царна юкъахь милцой а болуш:\nТIемало: Цара цIенош дагийна, машенаш ягийна. "Личный охранера" (Кадырован гIаролхойн тобанера) масех вен а вийна цара. Кхоъ долуш чубахана бу уьш. Ялх даллалц, шина-кхаа сохьтехь герзаш диттина цара. Суна хетарехь, цара (официала Iедалша) ша-дерриг схьадуьйцуш дац. Схьагучу суьртехь, мел лаххара иттех стаг вийна царах. Ткъеха лазийна а ву церан. Кхин а сов бацахь.\nМаршо радио: Иштта, тIемалочо бахарехь, Хоси-юртана шаьш тIелатар дан дагахь хиларх лаьцна Iедалшна хууш хилла бохург а, харц дара:\nТIемало: ТIаккха, мархийн баттахь чубахний, хIара дай, важа дай бохуш, хабарш ду дуьйцуш. Мархийн бутт ца лоруш хIума а дац. Беза мархийн бутт бара аьлла, тахана операциш дIа ца хьуш а, набахтехь болу нах ца хьийзош бу уьш? Бац. Селхана а шун программехь а хезаш бу-кха наной боьлхуш. Буй? ТIаккха, и лечкъийн нах а, и набахтеш а, оцу Хоси-юртахь, иза кегийчхьана, и аьтто церан баьлчхьана, цигахь дукха хIума карор ду-кха.\nМаршо радио: Делахь а, къастаза дисина, эвлана чу итт тIемало вахча, эвлана арахьа хьолана тIехьожуш я, Iедалша хьехийначу, видеосурташ даьхначарца маса стаг хилла. Я и чувахана итт тIемало, вала вахана хилла?\nХIинццалц, маьршачу нахана юкъахь дора аша лелхийтарш. Дукха хьолахь, зенаш царна хилара. Шаьш бечу тIеман кеп кхин хийцина аша?\nТIемало: ТIеман тактика хийцина эр ду-кха цунах. Тхан керла тактика а, муьлхха а, тхайн карайогIуш йолу тактика лелон ният долуш ду тхо, Дала мукълахь. Оцу мостагIчуьнца къийса оха муьлхха а тактика лелор йолуш ю.\nМаршо радио: Амма, шаьш маьрша нахана зе до бохург бакъ ца дира тIемалочо:\nТIемало: Тхо маьршачу нахана туху дуй, маьрша нах бойуш дуй, бераш, зударий... Цигахь болу милцой буй, и делан мостагIий, царна улле а бахана лелхаш бу уьш. Цхьаллиг цхьана маьршачу стагана зе дан ният оха ца дина. Ца хууш нислуш хIуманаш ду уьш.\nМаршо радио: Шайн коьрта Iалашо милцой хIаллакбар а, Кремлана муьтIахь волу республикин куьйгалхо Кадыров Рамзан дIаваккхар а хета тIемалошна.\nТIемало: Милцо а, Кадыров а бен вац. Кадыров велахь, дика а долуш ду. Тха аьттоне хьаьжжина хир ду. И вахана хилла итт воцург а, кхин а баха лууш муджахIидаш бу, Дала муъклахь. Дахийта а бохуш, шаьш.\nМаршо радио: КIиран-буса Хоси-юртана динчу тIелатарх лаьцна шайн агIо йийцинарг вара, Малхбале фронтера ву ша аьлла, Маршо радиоца зIене ваьлла тIемало.


Кулонж-сюр-л'Отиз — Википеди\n▼2349 стаг (2018 шеран 1 январь)\nКулонж-сюр-л'Отиз (фр. Coulonges-sur-l'Autize) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-Севр. Дозанашца йу Арден, Сен-Лор (Де-Севр), Сен-Мексан-де-Бенье, Сен-Помпен, Сен-Илер-де-Лож. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кулонж-сюр-л%27Отиз&oldid=6852720»


Олизи-сюр-Шье — Википеди\n49°33′22″ къ. ш. 5°13′16″ м. д.HGЯOL\n▲195 стаг (2018 шеран 1 январь)\nОлизи-сюр-Шье (фр. Olizy-sur-Chiers) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Ла-Ферте-сюр-Шьер, Маландри, Инор, Ламуи, Мартенкур-сюр-Мез, Неван, Стене. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Олизи-сюр-Шье&oldid=5176989»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 22:01.


Рулле — Википеди\nРулле (фр. Roullée) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Сарта. Дозанашца йу Сен-Леже-сюр-Сарт, Луз (Сарта). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рулле&oldid=5182448»


Армантьер-сюр-Авр — Википеди\nАрмантьер-сюр-Авр (фр. Armentières-sur-Avre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Муссонвилье, Шеннебрен, Болье (Орн), Сен-Морис-ле-Шарансе. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Армантьер-сюр-Авр&oldid=6669511»


Белад — Википеди\n44°22′41″ къ. ш. 0°41′02″ м. д.HGЯOL\nБелад (фр. Belhade) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.\nДозанашца йу АгӀжелуз, Мано, Мусте, Писсос, СогӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Белад&oldid=7813773»


МогӀож — Википеди\nМогӀож (фр. Moroges) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Жамбль, Биссе-су-КгӀуьшо, ГӀозе (Сона а, ЛуагӀа а), Сен-ДезегӀ, Сент-Елен (Сона а, ЛуагӀа а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МогӀож&oldid=7821399»


Мама И Син Порна Олайн | Молоденькие любимые порно ролики\nМама И Син Порна Олайн\nДевственницы Смотреть Бесплатно Видео Порнофильм Win A Milf Частное Видео Трахают Спящих Девушек Волосатая Жопа Женская Фото Смотреть Онлайн Порно Мамаши В Чулках Скачать Порно С Участием Alexis Ford Трахнул В Метро Росказ Www.ruporn.tvэротика Ночь Любви Видео Секс\nЗапоздавший потому, что только сейчас потоки грязной воды. Она была миловидной, стройной, с приятной попочкой обтянутой черными брючками, и в белой блузке, под которой угадывалась небольшая, но очено аккуратная грудь порывисто апрель.\nwww.dizajndljakuhni.ru → анал → Мама И Син Порна Олайн


Рузановски (оьрс. Рузановский) — Российн Федерацин Самарин областан Безенчукан кӀоштара эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рузановски&oldid=8368681»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 19 май, 15:57.


Л'Етуаль (ЖуьгӀа) — Википеди\n46°42′51″ къ. ш. 5°32′08″ м. д.HGЯOL\nфр. L'Étoile (Jura)\n▲565 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛ'Етуаль (фр. L'Étoile (Jura)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Кентиньи, МонмогӀо, Ле-Пен (ЖуьгӀа), Пленуазо, ГӀуьффе-суьгӀ-Сей, Сен-Дидье (ЖуьгӀа), Сен-ЖегӀмен-лез-АгӀле, Вильнев-су-Пимон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Л%27Етуаль_(ЖуьгӀа)&oldid=7838410»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 04:41.


Нантей-сюр-Марн — Википеди\nНантей-сюр-Марн (фр. Nanteuil-sur-Marne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, Марна а. Дозанашца йу Безю-ле-Гери, Крут-сюр-Марн, Ситри, Мери-сюр-Марн (Сена а, Марна а), Сааси-сюр-Марн. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нантей-сюр-Марн&oldid=5175752»


W. Farr - Modeling Reliability. Modeling Survey, страница 8 » СтудИзба\nW. Farr - Modeling Reliability. Modeling Survey, страница 8\nТЬе шйех г 1я СЬе Га11иге шйех. Уои сап яее СЬаС ав СЬе пшпЬег оГ геша!пшел Са11игев Йесгеаяев, СЬе яса1е рагатеСег, у[г), шсгеаяев. АпоСЬег чапаС1оп о]'СЫя пюйе1 1я СЬе опе сопв1йегей Ьу Ке]11ег еС а1. [Ке]183]. Адаш, яиссевя[че Га11игев Ы1оъ ап ехропепС1а1 йяСпЬиСюп ж]СЬ ап аяяос1аСей датта ргюг. Ноччечег Гог СЫя саве, СЬе ге11аЫ11Су дтожСЬ Ся шйисей Ъу СЬе вЬаре рагатеСег а гаСЬег СЬап СЬе вса1е рагатеСег Чг[г). Яее [Ке]183] Гог аййСюпа1 ЙеСа11я, 3.6.2 ОСЬег Вауев!ап тобе!в А Вауея]ап Гогти1аС1оп оКСЬе де1швЫ-Могапйа тойе1 мчав сопв1йегей Ьу П апц88] апй П!СС80с]. ТЬе де1швЫ-Могапйа тойе1 Пащ88] аяяитев СЬаС СЬе Сипе ЬеСжееп Га]1игев 1я ап ехропеп6а1 йяСпЬиС1оп. 1п аййСюп, СЬе рагатеСегв СЬаС Йе6пе СЬе Й1яСпЬиС1оп аге СЬетве1чев гапйот чапаЬ[ев.\nП 1СС80с] ивев а в]пи1аг арргоасЬ Со йепче СЬе аййС1опа1 СевСшд Сипе геци1гей Со асЫече а врес16ей ге11аЫ11Су Гог а рчеп орегаСюпа1 Сипе. ОСЬегз жЬо Ьаче СаЕеп СЫв вате Вауев]ап арргоасЬ и!СЬ СЫя тойе1 аге: детче11 [1етче85], ччЬо а11ои в СЬе рагатеСег, Х, оГ СЬе Ро!ввоп Й]вСпЬиСюп СЬг %Со 1Сяе1ГЬе а гапйот чапаЬ[е; 1 !СС]ечгоой апй ЯоГег П1СС87], чгЬо сопяРйег а герагатеСепкей чегя[оп; апй СвепЫ [Свеп90], жЬо ивев СЫя Вауея1ап арргоасЬ Со йег]че СЬе йвСг1- ЬиСюп Гог СЬе С!те Со пехС Га]1иге. ОСЬег Вауея[ап арргоасЬев шс1ийе: Кураев] апй Яшдригжа11а'в [Кура84] Вауев]ап попЬотоаепеоив Ро1явоп ргосевв тойе1; 1Ы'в П Си87] Вауев]ап деотеСпс гпойе1; Берег апй Сатаппорои1оя' [Вес1г90] Вауея!ап арргоасЬ Ког а ргодгат СЬаС тау Ье еггог аггее; апй ТЬотряоп апй СЬе1воп'в [ТЬот80] Вауея]ап пюйе1.\n[Хте91а] ргоч1йев айй1С[опа1 йеСа11я оп СЬеяе тойе1в ая чче11 ав оСЬег регС1пепС геГегепсев. 3.7 Мобе! Йе!а$[опвЬ!рв ТЫв весС1оп чч11 ргоч[йе ап очега11 яСгисСиге Гог войъаге ге11аЬ111Су тойе1шд. 3.7.1 Оепега!!хеб ехропепС>в! тобе! с!авв ТЬе депега1ыей ехропеп6а1 тойе1 6гвС арреагей ш СЬе А1АКв Весоттпепйеа Ргасисе ~от БоЯшаге Яе1гаЬгИу [А1АА93] вСапйагй ая опе оГ СЬе гесопипепйей тойе1я Ьесаияе оС' 1Ся депега11Су. 1С гейесСв ччог1с ЗоГЕааге йе!!аЬ~!Иу Мобе!!пд Зигчеу 111 3.7.2 Ехропепс)а! огбег е1абв1)с тобе! с)аяв Рог ФЫя тойе1 $Ье Ка11иге 11тев оГ а войиаге ге11аЬ1Иу дтотчФЬ ргосеяв аге пюйе1ей ая огйег яФа(1ябсв оГ шйерепйепФ апй поп1йепс1са11у й(яспЬиФес1 ехропепйа1 гапйот чапаЫея.\nМ111ег сМ11186) с1е1 е1орей ФЫя депега1ыагюп апс1 яЬоччес1 1ЬаФ ФЬе де1шя)с1-Могапйа, Соеув ХНРР, сЬе 1одап1Ьт1с Роивоп, апй сЬе рои~ег 1аи тос1е1я (е.д., Пиапе'я пюйе1), атопд оФЬегя, аге врес)а1 савев оИЫя с1авв. М111ег 1еВя а ве$ оК гапйоп1 чапаЫев, Х,, г' = 1,..., и, Ье шйерепс1епй гапйот чапаЫея мчсЬ гевресс1че гачев )с;.\nНе $Ьеп йейпея а яФосЬаяйс ргосеяя, Ж(г), ФЬЮ 1я сЬе пшпЬег оГ Га11игев ФЬаФ Ьаче оссштей Ьу с1те г апй ап авяос1а$ей ргосеяя )Т;, г' = 1„....) сЬаФ и ФЬе $1тев оК ФЬе Га11игея, 1ЬаФ и, Т, = тш)г; 1ч(г) > Л. ТЬе 1ч(г) апй ФЬе Т; аге ФЬе соипйпд апс1 ФЬе оссиггепсе-Ыте ргосевяев оГ ап ехропепйа1 огйег яФаФис1с тос1е1 жЫЬ рагатеФег ве$ Х = Р,„Х„..., Х„). ТЬе ехропепГ|а1 огйег вФас1вйс пюйе1 и сЬагасйепкей Ьу ФЫв рагатеФег яеФ. '1Ъе оп1у гевФпсГюп оп 1Г, и ФЬЮ Х; >О, ! = 1,2,..., апй Х7, Х; с . М111егвЬоччв вате ярес)а1 саяея оГ ФЬе с1авв Ьу 1еЫпд ФЬе Х я Ье чапоив йлпс6опя (е.д., сопяФапс, деотеФ- пс, 1одагйЬт1с, еФс.). Не реп доев оп Фо ргоче чагюив геяи1$в сопсегп1пд ив вепега1 с1авв, шс1ий1пд вЬожпд Ьож а ж)йе чапеку оГ )спожп тойе1я аге оЬФашей ав ярес)а1 савея.\nЕв6та1юп оК ФЬе рагатесегя и по$ сопв1йегей ш ФЫв рарег. Уои аге геГеггей $о Ыя рарег Гог айй1- Ыопа1 Йе$а11я. 3.8 Зойччаге йе!!аЬ))йу РгесПсбог! )и Еаг)у РЬазез о$ Фе Ме Сус!е А11 оГ сЬе арргоасЬев сопя1йегей во Гаг ш ФЬи сЬарФег ассетрФ Фо ргеЙ1с1 1Ье ге11аЬ1Иу оК ФЬе яой~чаге ш ФЬе 1а$ег я$адея оГ ГЬе Ие сус1е (шФеагаФей Феями апй Ьеуопй). %Ьа$ и 1ас)с1пд аге тойе1я ФЬЮ аге арр11саЫе ш ФЬе еаг11ег рЬавея, реп 1евя сов$1у сЬапдея сап Ье тайе. ТЫв весйоп ж111 Ьпейу йеяспЬе воте арргоасЬев ш гЫв агеа. Моге гевеагсЬ 1в, Ьожечег, реалу пеес1ес1.\n3.8.1 РЬаве-Ьаееб тобе! Сайпеу апс1 Вач)в !Сай88, Сай90) оГ $Ье Яогсччаге Ргойисс1ч1су СопвогФ1ит Йече1орей ФЬе рЬаве-Ьавей пюйе1. 11 та)сев ияе оИаи1Ф вФас1в6ся оЬФашей Йиппд 1Ье ФесЬп1са1 геч1ечг оГ гес1и1гетепФя, Йея1дп, апй 1Ье ппр1етепФагюп Фо ргей1сФ сЬе ге11аЬ11йу Йиппд Фея1 апй орега0оп. ТЬе авяитрФюпя Ког ФЫя пюйе1 аге: 1. ТЬе Йече1ортепФ ейогСв сиггеп$ яФайшд 1ече1 и Й1гес11у ге1асес1 $о ФЬе пшпЬег оГ ГаиИв Йисочегей Йиппд ФЬе Йече1ортеп1 рЬаве.\n112 Тесоп1са! РоопдаНоое 2. ТЬе Саи1С й1ясочегу сигче 1в топотойа1. 3. Соде в1ке евС1таСез аге ача11аЬ1е йиг1пд СЬе еаг1у рЬавея оГа йече1- ортепС ейогС. ТЬе тойе1 ехресСв СЬаС Гаи1С йепя1С1ея щч11 Ье ехргеяяей Сп Сегтя оГСЬе питЬег оНаи1Ся рег СЬоивапй 1шея оГ воигсе сойе, жЫсЬ теапв СЬаС Гаи1Ся Гоипй йигшд СЬе гес1и1гетепСя апа1- уяря апй яойжаге йев1дп М11 Ьаче Со Ье погта11зей Ьу СЬе сойе з1зе еяС1таСев. ТЬе(г тойе1 1в СЬеп ехргеввей ая: Л7; = пшпЬег оГ й1всочегей Гаи1Св рег К1 ОС гогот Сипе г вЂ” 1 Со Г = Е(ехр( вЂ” В(г вЂ” 1)' вЂ” ехр(-ВР)1 чкЬеге Е = СоСа1 НеС1те Гаи1С гаСе ехргеввей ш Каи1Ся рег СЬоивапй воигсе 1шея оК сойе (КХ,ОС) г = Гаи1С й(всочегу шйех, МСЬ г = 1 теапв гецигетепгя апа1узгз, ~ = 2 теапя во~1шаге Йеидп, г = 3 теапя ютр1етепгапоп, г = 4 теапя ипЫ вам г = 5 теапв зо~Яшаге гпГедгаСьоп Г = 6 теапв вузГет Ген, г = 7 теапв ассер1апсе Гезг (поСе г Сз поС СгеаСей ш СЬе Сгай1С1опа1 зепзе СЬаС чче Ьаче изей 1С ргеч1оия1у) 1 В= вЂ”, 2 ~ф апй жЬеге т„1в СЬе йе1есС й1всочегу рЬаяе сопвСапС, СЬе реа1~ оГ а сопС1пи- оив сигче 6С Со СЬе Га11иге йаСа.\nТЬ1в 1в СЬе рошС аС ччЫсЬ 39 регсепС оГ СЬе Гаи1Св Ьаче Ьееп й1всочегей. 3.8.2 РгесйсС! пц зоПиаге бе1есСв 1гот Ада дее1дпе ТЫв весС1оп, ип1Же СЬе оСЬегя СЬаС сопврйег ргей1сС1оп ш СЬе еаг1у рЬаяев, аййгеввев опе рагС1си1аг 1апдиаде, Айа. АцгеяС1 апй Кчапсо 1Адге921 аССетрСей Со йече1ор тойе1я Хог ргей1сСшд йеГесС йепв1Су Ьавей оп ргойисС апй ргосеяя сЬагасСег1вС(ся Гог Айа йече1ортепС ейогСв. ТЬе тойе1 СЬеу сопя1йегей мчав: ТЬе сити1аС1че фогт оС'СЬе тойе1 Св К = Е11 вЂ” ехр(-ВР)1, жЬеге 7; 1в СЬе пшпЬег оГ Гаи1Св рег К1.0С СЬаС Ьаче Ьееп й1зсочегей СЬгоидЬ рЬазе 8. Ая йаСа Ьесоте ача11аЫе В апй Е сап Ье евС1таСей. ТЫз оиапСССу сап а1во Ье изей Со еяС1таСе СЬе пшпЬег оГ геташшд Гаи1Св аС вСаае Г Ьу ти1С1р1ушд Еехр(-ВР) Ьу СЬе питЬег оГ зоигсе 1ше вСаСетепСв аС СЬаС рошС, Зойааге йейаЬПйу МобеИпц Зогчеу 113 т 1оф1Ю) = ао +,) а, * 1оа(Х;) в=1 СЬаС 1в, а пш1ССчаг1аСе 11пеаг гедтеяяюп чг1СЬ СЬе йерепйепС чаг1аЫе Ьешд СЬе 1од оК СЬе йеКесС йепв1Су (ХЮ), апй СЬе шйерепйепС чапаЫев Ье1щ СЬе 1од оГ чагюия ргойисС сЬагасСег1яС1св оГ СЬе Айа йез1дп апс1 ргосеяв сЬатасСет1вС1св.\nАпюпд СЬе чаг1аЫез сопв1йегей ччеге: ° СопСепС соирйщ теазигез оГСЬе ехСегпа1 от агсЫСесСига1 сошр1ех1Су оГСЬе йев1дп 1. МишЬег оГ ехрогСей йес1агаСюпв рет 11Ьгагу ишС 2. ТЬе гаС1о оС'СЬе пишЬег оГ ипрогС йес1агаСюпв Со ехрогС йес1агаСюпв 3. ХишЬег оХ сопСепС соир1ев рег 11Ьгагу ип1С и 7о1айШу 1. МишЬег оГ пюй16саСюпв рег 11Ьгагу ишС 2. ТЬе пшпЬег оК попйеГесС шой16саС1опя рег ишС 11Ьгату ° Всизе 1.\nРгасС1оп оК СЬе СоСа1 сотпр11аСюп ишСв СЬаС жете пеж ог ехСепя1че1у пюй16ей ° Сотр1ех1гу 1. ТЬе гаС1о оК ппрогСв Стош ж1СЫп а виЬвувСеш Со СЬе СоСа1 ипрогСв Ув1пд йаСа Стош чаг1оив рго)есСз, СЬе ши1С1чат1аСе геревзюп апа1увев ъ еге сопйисСей чг1СЬ геви1Сшд шойе1в ехр1а1шпа 63 Со 74 регсепС оГ СЬе чапаС1оп ш СЬе йерепйепС чат1аЫе.\nСопСепС соир11па ешегдей аз а сопв1вСепС1у в1рп6сапС чаг1аЫе ш СЬеве пюйе1в. %е р1ап Со арр1у СЫя арргоасЬ оп аййСюпа1 йаСа зеСв. ТЬе геви1Ся арреаг епсоигафпд Кот СЫв рЬаве оГ СЬе Ие сус1е апй СЫв рагС1си1аг 1апзиаде. 3.8.3 йоте Е,аЬогаСогу вогИ Опе оЕ СЬе еаг11еяС апй пювС ~че11 Кпотчп ейогСв Со ргей1сС зойжаге ге11аЫ11Су ш СЬе еаг11ег рЬавев оГ СЬе 1Ке сус1е жая СЬе жогж СшС1аСей Ьу СЬе Ай Рогсе'в Коше 1 аЬогаСогу 1К1 92] (яее ирйаСев ш СЫя геГегепсе). Рог СЬе1г пюйе1, СЬеу йече1орей ргей1сСюпв оГ Гаи1С йепв1Су жЫсЬ СЬеу сои1с1 СЬеп СгапяКогш шСо оСЬег ге11аЬ111Су шеаяигев висЬ ая Са11иге гаСея. То йо СЫв СЬе гевеагсЬегв яе1есСей а пшпЬег оЛасСогв СЬаС СЬеу Ге1С сои1й Ье ге1аСей Со Гаи1С йепя1Су аС СЬе еаг11ег рЬавея.\n1пс1ийей ш СЬе 1СЗС тчеге: А Арр1кайоп гуре (е.д., геа1-Сппе сопСго1 вувСепи, вс1епС16с, 1пСогшаС1оп гпападеп~епС). 8оФмаге йеааЬШту Мобейпя Зигчеу 115 а1опд чч(СЬ ппрогСапС ехатр1ев ~чтСЫп СЬояе с1авяев. Уои вЬои1й поС Ье йитпауей Ьу СЬе пшпЬег оГ с1авзея апй СЬе аяностаСей тпойе1я. ТЫя зЬои1й йг1че Ьотпе Сто ппрогСапС рошСя. гтгвС, СЬаС СЬе йе1й Ьая таСигей Со СЬе ротпС СЬаС тС сап Ье арр1тей ш ргасС(са1 в1СиаСюпв апй фче теашпфи1 геяи1Сз апй, яесопй, СЬаС СЬеге и по опе пюйе1 СЬаС и ЬезС ш а11 зтСиаСюпя. %е йгтп1у Ье1тече СЬаС Со виссеяв6т11у арр1у воГС- очаге ге1таЬ111Су пюйе1шд, уои пеей Со яе1есС СЬе тпойе1 СЬаС и шояС арргорг1аСе Гог СЬе йаСа неС апй СЬе епч1гоптпепС ш тчЫсЬ СЬе йаСа жеге со11есСей. %е а1яо пшзС очаги уои Со ехегстне саге ш арр1ушд СЬе геви1Ся оГСЫя сЬарСег.\nАя сап Ье яееп 6отп СЬе геви1Сз ргеяепСей, СЬе тпаСЬетпаСтсв сап Ье цитСе сотпр1ех. ТЫв саиСюпагу яСаСетпепС и поС тпайе Со йтзсоига~е СЬе арр1тсаС1оп оГ СЬеяе геви1Сн, ЬиС Со чагп уои СЬаС СЬе геяи1Ся саппоС Ье Ытпй1у арр1тей. Уои йоп'С пеей а йеСа11ей ипйегвСапйтпд оГ СЬе таСЬетпаС1са1 йегтчаС1опз Со арр1у 1С. Уои пшяС, Ьотчечег, Ьаче ап ипйегвСапйтпд оГ юЬаС воГСтчаге ге11аЬт1тСу тпойе1з сап апй саппоС йо.


Бешерель — Википеди\nБешерель (фр. Bécherel) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а. Дозанашца йу Лонгольне, Миньяк-су-Бешерель. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бешерель&oldid=5152563»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 19:42.


Монтиньи-суьгӀ-л'Эн — Википеди\nМонтиньи-суьгӀ-л'Эн (фр. Montigny-sur-l'Ain) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Монне-ла-Виль, Шатийон (ЖуьгӀа), МагӀиньи (ЖуьгӀа), МигӀебель, Мон-суьгӀ-Монне, Пон-дуь-Навуа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монтиньи-суьгӀ-л%27Эн&oldid=7823316»


Сент-Круа-дю-Мон — Википеди\nСент-Круа-дю-Мон (фр. Sainte-Croix-du-Mont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Габарнак, Барсак (Жиронда), Лупиак (Жиронда), Преиньяк, Семан, Верделе. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Круа-дю-Мон&oldid=5187743»


ГӀозуа-ан-Муьльтьян — Википеди\n▼603 стаг (2019 шеран 1 январь)\nГӀозуа-ан-Муьльтьян (фр. Rosoy-en-Multien) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.\nДозанашца йу Ле-Плесси-Пласи, Венси-МаневгӀ, Аси-ан-Муьльтьян, БуллагӀгӀ, Етавиньи, ГӀувгӀ-ан-Муьльтьян, Ме-ан-Муьльтьян.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГӀозуа-ан-Муьльтьян&oldid=7826722»


Оьрсийчуьрчу берийн Iаьнан садоIу денош дIататта тарло\nОьрсийчоьнан дешархойн Iаьнан садоIу хан дIататтар дийцаредо кабинетийн министрехь. Къилбаседа Кавказехь когсаласаш хохкуш садаIарна пропаганда ярхьама беш бу и хийцам аьлла вице-премьера Хлопонин Александра "Оьрсийчоьнан газетане".\nЦо бахарехь, берийн садоIу денош когсалазаш хохкучу хенаца цхьана нисдина хила дезаш ду.\nДоккхачу декъанна, Хлопонина билгалдаккхарехь, и кепаш оьшу Къилбаседа Кавказерчу туристийн когсалазаш хоьхку курорташ кхиорхьама. Европан мехкашкахь берийн садоIийла Альпашкахь ло диллинчу хенаца Iедалша нисъеш хиларх а хьахийна Хлопонина.\n"Лаьмнашкахь когсалазаш хохку спорт яржайо иштачу графико. Цкъачунна вай долчахь и гIуллакх дIанисделла дац. Дерриг а дозуш ду хенан хIоттамах а, даккхий лайш хиларх а. Ло дацахь, когсалазийн хан дIайолу, и нийса дац", - аьлла, билгалдаьккхина вице-премьера.\nЦкъачунна оцу экспериментна гонах дийцарш ду дIахьош. "Нагахь вай долчу спортан школашкара когсалазаш хахкархьама гергарчу регионашкара бераш догIуш хилча, садоIу хан жимма дIаттата деза", - аьлла, дIахьедина Хлопонина.\nДийнахь-буса коронавирусах 25 стаг велла Къилбаседа Кавказехь. Цомгуш хилла кхин а 377\n"Новая газето" дийцина, Оьрсийчуьрчу лоьраша ковидна дуьхьал йолу вакцина къайлах хийцарх\nАдвокат Мараков Сергей кхиндIа а чохь вуьтуьш ву\nКоронавирусах 26 стаг велла Къилбаседа Кавказехь. Цомгуш хилла кхин а 358\nТарамовах лаьцна яздинчу Симоньян Маргарите телефон тоьхна Кадыров Рамзана\nСтаврополерчу кхиазхочо гечдар дехна Кадыровга


Яндиев Аслан бехказваккхар доьху адвокато\nШинаридийнахь дийцарш дIадаьхьира Ростов гIалин тIеман кхело Словакино Оьрсийчоьне дIавеллачу Къилбаседа ХIирийчуьра схьаваьллачу гIалгIан Яндиев Асланан гIуллакхан хьокъехь.\nКарладоккху, 2007-чу шарахь дуьйна дуьненаюкъарчу лехамашкахь хилла ву Яндинв Аслан. 2011-чу шеран Дечкен-баттахь Словакехь дIалецира иза, ткъа 2018-чу шарахь Оьрсийчу экстрадици йинчул тIаьхьа БуьритIерчу талламан изоляторчохь латтош вара. 2005-2006-чу а шерашкахь Къилбаседа ХIирийчоьнан дозан тIехь герзашца леллачу тобанашца цхьана зуламаш лелийна аьлла, бехкевора Яндиев. Цуьнан гергарчара бакъ ца до, шайн стаг гунахь хилар дохкучу бехкашна.\nБехкбуьллучура 20 шо доьху Яндиевна. Шинаридийнахь кхелехь вистхуьлучу адвокато Сабинин Андрейс билгалдаьккхина, Яндиевс тIе ца дуьтуш хилар, ша зуламхойн тобанашца теракташ лелийна бохург а, тобанхошна герзаш латтор а. Ишта адвокато тидам тIе бохуьйту, цунна дуьхьал тоьшалла динчу шиммо шаьш аьлларг юхаэцна хилар а, Яндиевна дуьхьал цхьа Оздоев Алихан бен цахилар а. Иза а, Сабинина бахарехь, набахтехь хан токхуш ву, цундела цунна маьIне дац бакъдерг дийцар.\n"Цхьана стага дечу тоьшаллийн бух тIехь бехк буьллийла дац", - аьлла адвокато Сабинина.\nКху бенттан 5-чу дийнахь кхелахоша бовзуьйтур бу Яндиев Асланан хьокъехь шаьш бина сацам.


Мадина Юсупова — Сан хьоменаг neu Мая — Мадина Агульская. Сагым жылдар орг минус демо Вы можете бесплатно скачать и слушать онлайн песню Сагым жылдар орг минус демо в формате mp3 на Зайцев нет. Замок из дождя минус Демо — Барских. Асхаб Вахарагов — Мадина New [M95]. Мадина Юсупова — Дика к1ант New [M95]. Астемир Апанасов — Мадина.\nРани — Са хьоме Мадина. Мая — Мадина Агульская. Мадина Юсупова и А. Мадина Юсупова — Хир юй-те хьоьца New [M95].\nМадина Ералиева — Са ындым са ым жылдар. Нурболат Абдуллин — Сагым жылдар орг минус демо. Мадина Садвакасова — Махаббат жалыны минус. Нурболат Абдуллин са?фм — Сагым жылдар тг оригинал минус ватсап. Мадина Садуакасова — Дударай. Brian Crain — Moonrise.\nМадина Садуакасова колыбельнная Марии-казахская народная песня — Дударай. J J Barnes — Real Humdinger.\nАсхьаб вахарагов — Аюб мадина. Мадина Юсупова — Ма гена вели хьо сан дахар г1елдина. Борбиев — Чи жылдары. Зачем сюда ты пришел Зачем меня ты нашел Не ждала я любви, Не ждала, ты пойми. Мадина Садуакасова колыбельнная Марии-казахская народная песня — Дударай.\nМадина Садвакасова — Аяулы арман. Мадина Юсупова — Сан хьоменаг neu Мадина Ералиева — Сагыныш. Мадина Юсупова — Юсуп New [M95]. Мадина Юсупова — Дог деттало New Мадина Садвакасова — Жана жыл минус демо, толык нускасы сатулы минустин тг,Даулет.\nМадина Садуакасова — Махаббат жалыны. Президент — 01 — Гр. Мадина Зангиева — Ирон дан аз.\nЗаур Салпагаров — Мадина. Мадина Зангиева — Для тебя Абада Ганчу и Мадина — Ту шами ман парвона.\nУ нас всё бесплатно, без регистрации, без подтверждения и без рекламы. Мадина Ералиева — Кайыкта. Турпал — Баркалла цу хьа нанна.\nОблиш demo минус — Лобода. Brookville — Walking On Moonlight.\nСАFЫМ ЖЫЛДАР: Скачать mp3 песни бесплатно\nТой бедою был ты, А женой была. Мадина — Жила-была одна семья. Замок из дождя минус Демо — Барских.


ТуьгӀе-ле-Мон — Википеди\nТуьгӀе-ле-Мон (фр. Thurey-le-Mont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.\nДозанашца йу ВаллегӀуа (Ду), Монсе (Ду), ГӀинье, О-ле-КгӀомагӀи, ШамбогӀне-ле-Бельво.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ТуьгӀе-ле-Мон&oldid=7847435»


Вежарий ШапиевгIар: суфи Абубакар, салафийа Мохьмад\nЛахьан-бутт 14, 2012\nДагестан -- Ацаев СаIид-Апандин муридаш 28Марс2012\nКавказерчу политикан хьелаша эгΙийна вовшашца, хийра нах хьовха, цхьана дех-ненах схьабевлла вежарий а тΙехь. Шатайпа масал карийра Маршо Радиона Дагестанерчу Комсомольское-юьртахь. Шина вешех цхьаъ, вирд а лелош, суфи ву, важа - салафийан гаранах . Амма бусулба динан и ши гара вовшашца гома делахь а, шина вешин барт бу вовшашца. И муха карабойла ду?\nДуьне гара а долуш, цхьа пачхьалкхаш кхечу пачхьалкхех шозза летта вошах кху тΙаьххьарчу бΙешера чохь. Амма дуьненан оцу шина тΙамехьчул дукха делла адам шен исторехь динан бакъонаш къовсуш.\n1572 шо. Карл 9-чун зама. Ιедал къовсуш, динан дакъошка бевлла францхой. Хьал долчу доьзалера Бернар де Мержи воьду Париже цигарчу цхьана инарлан гоне хΙотта. Шен да а санна, керста динан хьалхалерчу ламасташна дуьхьал лаьтта гугенот ву Бернар. Ткъа Парижехь веха цуьнан ваша Жорж. Иза католик ву.\nДино декъна адамийн ши дакъа вовшахлетачохь дакъалоцуш ву Бернар а, Жорж а. Шаьшшиъ ши ваша хиларе терра, дино векънехь а, вовшашца уьйрехь ваха гΙерта и шиъ. Амма цхьана дийнахь вежарийн тобанаш вовшахлеташ, духь-дуьхьал латар тΙедужу кху шинна а. Иштта гугенота Бернара ле чов йо католикна Жоржна. Чуьра садолуш нанас винчо боху шена тΙхьийзачу нахе: «Со дуьххьара француз вац вашас вийна. Ца хила тарло тΙаьххьарниг а».\nДуьненна а вевзачу яздархочун Мериме Просперан «Карл УьссалгΙачун паччхьаллин хроника» тептаран цхьана декъан чулацам бу иштта.\nФранцузашлахь цхьана заманахь лаьттина вашас дин бахьанехь ваша воь тΙемаш.\nТкъа Кавказехь иштта тΙом боьдуш а бу, маца кхачалур бу а ца хаьа.\nНохчийчохь кху тΙаьххьарчу 20 шера чохь вуно дукха доьзалш боьхна, гарабевлла динехь иккхина дотΙана бахьанехь. Ιедало а лоьхкуш, шех цΙера гергарнаш а ца кхеташ, хийла къонаха хервелла дех-ненах, йиша-вешех. Доьзалан цхьа дакъа, цхьана эвлаяана вирд а доккхуш, терикъатан некъахь делахь, бисинарш бац вирд доккхуш, я эвлаяаш къобалбеш а.\nНицкъ шайгахьа болчу Къилбаседа Кавказан мехкийн Ιедалан дайша нийса а, лело хьакъдолуш а лору исламан цхьа кеп, ткъа вукхунна дуьхьал кхайкхийна дΙахьош бу тΙом.\nХийла нисделла а, нислучех а ду хΙара сурт. Нохчийн администрацин Кадыров Рамзанан бΙоно, вахΙабхо ву аьлла, вен а вийна, охьакхоьссина ден когашка цуьнан воΙ. Делларг адам а дац, шайтΙа ду, бохуш, къамелаш а дой, дегара дешнаш доху, шен воΙ цуьнга емал войтуш, цуьнан цΙе а, сий а эрчадоккхуьйтуш. ТΙаккха и хьал тΙеяздина видео тосу интернетерчу Ю-Тюб чу.\nМогΙара бу и хиламаш.\nТахана къаьсттина ира лаьтта терикъатан некъ лелочуй, оцу некъах бевллачу, шайх салафийа олучуй нахана юкъахь Дагестанехь. Цигахь Кремло, берриг а мохк а Ιадош, эзарнашкахь нах а бойъуш, дΙа ца кхехьна, Нохчийчохь санна, ша «контртеррорран операци» цΙе тоьхна халкъ хΙаллакден тΙом. Цундела дагестанхошларчу салафийан охIланийн мелла а аьтто баьлла, Ιедало шайна мел боккха тΙеΙаткъам бахь а, цхьаццайолчу меттигашкахь дийна биса а, цул совнаха шайн маьждигаш Ιалашдан а.\nКизил-Юьртан кIоштарчу Комсомольское-юьртахь беха ШапиевгΙеран доьзал. Иза а бу вовшашца мостагΙаллехь лаьттачу шина гарано бекъна. Шина вашас, Русланий, Рустамий, бусулбаллехь чΙагΙлуш, хийцина шаьшшиннан цΙерш. Руслан - Мохьмад ву. Рустам - Абубакар. ШолгΙаниг, жимахверг, суфийн некъахь висина, вирд а лелош ву. Ткъа воккхахверг, Руслан-Мохьмад – салафийан гаранах дΙакхетта.\nЖимачунна, Абубакарна, аттаха ду ваха а, динан хьашташ кхочуш дан а. Ткъа шолгΙачунна ца битина я Ιедало а, я мехкан муфтиято а оцу тΙехь маьрша некъ. 1999-чу шарахь дуьйна лелаш долчу «ВахΙабизмах а, кхечу динан экстремизмах а долчу низамо» екъна шина вешин ШапиевгΙеранбакъонаш а. Воккхахверг вехка полицин УАЗ муьлххачу сохьтехь а кхача тарло.\nМуха нисделла шаьш, вежарий, динехь гарадовлар иштта довзуьйту жимчу вашас.\nАбубакар: «Сан ваша цхьана хенахь тхуна юьстах Оьрсийчохь вехаш вара. Гарехь, оцу муьрехь салафийан идеологи буханисвелла-кх иза. Цо ша бахарехь, ерриг а иформаци интернетерчу зуламе сайташ тΙера гулйина цо. Стагна, ша виллина цхьана кхетамехь лелча, хала ду кхечу кхетамах теша. Мухха а, хаийтира-кх цо тхуна, ша динан бух хийцина хилар».\nВежарша чΙагΙдарехь, церан нана суфи ю, вирд лелош а ю иза. Цо даима а кхойкху шен ши воΙ бертахь вахаре вовшашца, марзо юкъара ца яккхаре. Маршо Радиоца къамел динчу Абубакара дуьйцу, ша молланашка а хаьттина, хΙун дан деза ша шен ваша суфи, я халкъалахь ма-аллара, вахΙабхо хилча, аьлла. Цара а хьехна Абубакарна вешех ца къастар, барт цуьнца латтор.\nШайн-шайн доьзалш бу суьйлех волчу шина вешин Мохьмадан а, Абубакаран а. Юкъ-кара вовшахкхетий, вовшех марзо а оьцу вежарша. Амма ши маьждиг ду Комсомольское-юьртахь. Мохьмад – салафийан маьждиге лела. Ткъа Абубакар – суфийн маьждиге.


«ГIалгIайче цIера юкъе» -\n«ГIалгIайче цIера юкъе»\nИз цIи йола книжка М. Каца язде доладаь хиннад нийса 95 шу хьалха. Цунна юкъедаха хьалхара дувцар 1926 шера яздаь хиннад, «ГIовттар» яха очерк – 1929 шера. Вай деношка юха кепа а теха из арадоаккхаш, цунна дешхьалхе язъяьй эрсий йоазонхочо Аксёнов Евгене, Фаргиев Хьамзата. Цар белгалдоаккх: « Хьалхара дувцар кепа теха хиннад Буро тIа 1926 шера, цхьа эзар арахецаш, шоллагIчунна – 1929 шера Дона-тIарча-Ростове, дерригаш 50 мара доацаш. «ГIовттар» яха очерк араяккхара эша ахча хьожадаьр хиннай Къилбаседа Кавказа Лоаман Iилма-тохкама институт.\nМ. Каца дувцаро а очерко а гойт вай исторе цхьа дакъа – Къилбаседа Кавказе Советий Iаьдал оттадеча хьалхарча шерий турпала зама. Автора дувцар бокъонца цу тIемашка дакъа лоацаш хиннача наха хьадийца хIама да, цунга гIолла гу вайна гIалгIай къаман деналах, дукха цIий Iодохийташ, кIайчар бандашта духьала шоай кортамукъале бахьан долаш, цар лоаттабаьча къовсамах…»\nКнижка арадоаккхаш дикка новкъостал даь хиннад Москверча Октябрьски революцен Керттерча паччахьалкхен архива Iилман библиотекан болхлочо Семёнова Лидия Дмитриевнас. Цо енна хиннай, кепа тоха пурам а денна, «ГIовттар» яха очерк. ХIаьта «ГIалгIайче цIера юкъе» яха къаьнара книжка лорадеш леладаьча Илиев Саварбика Башира а гIо-новкъостал даьд, из книжка кепа тоха даларца.\n1926-ча шера из арадоаккхача хана, цунна дешхьалхе язъяьр хиннав ГIалгIай авиахима оргбюро председатель Л. Нариманов. Цхьа дакъилг деш вай цунцара: «…Кепа тохаш долча «ГIалгIайче цIера юкъе» яхача книжка тIа ГIалгIай мехка граждански тIом латтача хана Деникина, Соколова, Беликова кIайча бандашта духьала къовсам лоаттабар литературни хьисапе дIаяздаь да.\nСоветски нахах дукхагIчарна хIанз а хац, шоай паргIато бахьан долаш, лоаман къамаша лоаттабаьча къовсамах лаьца.\nШийца нийсде хIама доаца, лоамарой зIамигача къамий цхьаккха тайпара кхоачам боаца партизански отрядаш чIоагIача а къизача а деникински полкашца латар хIанз а революционни литературан гIонца хьагойтадац…»\nЛаьттача тIемаех дола бакъдар Каца дийцараш хиннаб цу шерашка деналца, тIема говзалца белгалбаьнна хинна Ханиев Махьмад, Албогачиев Ювсап, Чабиев Эгало. ХIаьта «Фельдмаршальски яккхар» яха дакъа белггала Албогачиев Ювсапа дийцад аьнна яздаьд автора. Дукха я укх тIа вайна ца йовза моттигаш а. Масала, Буро тIарча Симонова цIагIа подвала чу хий чухийца боабеш латта гIалгIай мукъабаха болхарашта хьалха хиннав ХьажIал-молла, Галашкарча Ижи-хьажий корта баьккха хиннаб моастагIаша. Цул тIехьагIа, из гIажа юхьебегIа, гIалгIашта яппараш еш хиннай цар. СоагIапче лораеш лаьттача Тоаркхо-хьажах а эггара хьалха яздаьр, сона хеташ, Кац хиннав.\nУкх деношка 30 шу дуз, дувца книжка кепа теха тIеххьара арадаьнна. Фаргиев Хьамзата хьалхле а лелаеш, из арадаьккха хиннад 1991 шера апрель бетта.\n← В Магасе чествовали работников сферы культуры


ЦСКА футболан клубан фанаташ. Гайтаман сурт\nВиъ бIе сов ЦСКА футболан клубан фанат лаьцна дIавигна полицин декъе оцу тобан Петербургерчу "Зенитца" хилла ловзар чекхдаьлча, хаам бо Sports.ru сайто.\nФутболахловзар хилла кIиранан сарахь Москварчу "ВЭБ Арена" стадионехь, ткъа иза дIадирзина жамI 2:0 а адолуш хьешаша толам баккхарца. Матч дIайирзича полицино гоне лаьцна ЦСКФ-н фанаташ хиллачу секторшкара хьажархой арабовлу меттигаш. Царах цхьаболчера аьтто баьлла стадионера арабовла 4 сахьт даьллачул тIаьхьа. Оцу хеначохь хьажархой арацабовлийина, ур-аттал гIуллакхна а, церан аьтто ца хилла кхача а, хи а эца.\nБолчу хаамца, фанаташ арабаьхна трибунашкара жимачу тобанашкахь, ОМОН-ан белхахошо хIоттийначу коридорехула. Кхин дIа хIоранна а дегIах а хьожуш, автозакашна чу а ховшош, уьш дIабигна гергарчу полицин декъе.\nДуккха а нах дIалацаран бахьана хилла цхьаболчу хьажархоша, ловзар дIадоьдуш а долуш, пиротехникех пайда эцар.\nОьрсийчоьнан футболан премьер-лигехь, хиллачунна комментари еш, мегар ца хилар билгалдаьккхина стадионехь пиротехника лело, амма цуьнца цхьаьна аьлла, полицино лелийначо "кхерам бина хилла адамийн могашаллина" аьлла.\n"Халахетарца билгалдоккху оху, оцу тайпачу хиламаша Оьрсийчоьнан премьер-лигин имиджана хьовха, ерриг а Оьрсийчоьнан футболна а вуно вочу агIор Iаткъам беш хилар", - аьлла ду, хилларг толлур ду шаьш аьллачу, лиго динчу дIахьедарехь.\nЦСКА футболан клубан куьйгалло шен агIор дIахьедар арахецна, низамехь доцург лелийнарш емал беш, амма оццу хенахь билгалдаьккхина "бехке боцучу нахана эшам хилийти йиш яц" аьлла. ДIалаьцначу фанаташна юридикан гIо дийр ду шаьш, аьлла клубо.


Къахьегамо даьккха сий — Сердало\nКъахьегамо даьккха сий\nВай къам мехках даьккха лийнна, цIаденачул тIехьагIа мел хинна Наьсарен района дикагIбола хьехархой, берригаш хIана бац аьнна, дагабоагIа сона. Уж тайп-тайпара Iилмаш хьехаш бар: наьна мотт, эрсий мотт, биологи, физкультура, математика. Юххьанца дукхагIбараш эрсий е хIирий бар царех, цхьабараш хIара денна Буро тIара Iоухаш хулар. КIеззига мара боацача гIалгIай хьехархоех цаI вар Измайлов (Евлоев) Исраила Хаматхан. Цул совгIа, цо хьийха Iилма хьеха ховш хинна гIалгIай цу заман чухьа цхьан кулга пIелгашца дагарбулургбар. Из химик-биолог вар, цхьа моллагIвар хинна ца Iеш. Дика хьехархо ва, оалаш хозар цох из мел вайзача, цунца гIулакх доагIаш мел хиннача наха. Иштта вувцаш дукха хазарах, новкъа воагIаш из бIаргавайча, дикка ха йоаккхар аз из зувш, цун оамалцара хIанзалца сайна цIаккха ца дайна хIама лаха гIерташ санна. Исраила Хаматхан юкъерча дегIара, герга юхь йолаш, эггара хьалха бIаргавайнача сагá дикка гаьнаваьннача спортсменах тара хетаргволаш, хоза-товш къонах вар. Айса цунца цIаккха къамаьл даьдеце а, чIоагIа сабаре саг хетар сона цох. Вешта, из сона хетара бахьан дар, Хаматхан хьехархо хилар. Из болх беш бола нах берригаш а иштта хила безаш санна хетар сона. Цун вахарца дувзаденна хIама дукхагIа ха ловш вар со, сакхетарг се хилча денз. Сурхо тIарча ийс шера дешача (ООШ) школе балха ера Наьсар-Кертера Тумгоев Мухьмада йоI Фатима. Из Хаматхана зIамагIйолча йиший Розай йолга хайча, со гIадвахар, дувцилга доацаш. Юххьанцарча классашка хьехаш а, школан организатор а йолча цунга хатта йиш яр къаьнача хьехархочун вахарца дувзаденна моллагIа хIама. Цо а новкъостал деш, даьд аз ер йоазув.\nИзмайлов Хаматхан ваь хиннав 1935-ча шера август бетта 21-ча дийнахьа Наьсаре. Карарча хана уж баьхача урамо Сергой (Орджоникидзе) цIи лелаю. Наьсарен къаьнагIа долча даькъа чуйоагIаш я из улица. Цу юхе я №2 йола городера юкъера школа, цхьан хана къаьна аптека а яр цу оагIорахьа. Наьсаре цаI мара а яцар из. Къаьстта из моттиг йовза атта хулар, цу улица тIа «Культмаг» оала тика хилар бахьан долаш. Сона хеташ, эггара дукхагIа нах чуухаш хинна тика яр из 60-ча шерашка. Къаьстта а цо тIаозар берий теркам, цу чу дар дукха спортивни товараш, велосипедаш, кхы мел дола берий сакъердалургдола хIамаш. Цхьан юкъа къаьна кинотеатр хилар укхаза. Гаьна боацаш, кIал тоннель йолаш, чакхбоалар йоккхача шахьарашка (Москве, Баку) уха цIермашинаш лела никъ. Цу тоннелах чакхваьлча базар тIа, нефтебазе кхоачар. Лоацца аьлча, Нана-Наьсарера вахар кхесташ дар цу моттига гонахьа. Из кхувш венав Измайлов Исраилеи Мержоева Гошмоахийи дезале. КIаьнка да, геттара доккхий дешараш дийша веце а, каьхата мотт ховш саг хиннав. Исраила ший а цун берий а кхел дуккха хозагIа хила мегар, 1944-ча шерара февраль хиннабецаре. Кхо воIи кхо йоIи дар цу хана цар дезале: Хьажмурд, Казбан, Марем, Хьажбикар, Хаматхан, Роза. Мохк бохабеча хана, бархI шу даьнна кIаьнк хиннав Хаматхан. Цудухьа хозагIйола бера ха Казахстана аренашка дIаяхьа йийзай цун. Ткъаь цаI шу даьнна зIамига саг хиннав из, вайна цIадахка мукъа беннача хана. Школе ше дешаргдар дийша ваьнна а хиннав, шоаш баьхача Акмолински областа Атбасар яхача шахьар тIа.\nШий боккха дезал маьрша юха мехкабаргбола наькъаш лехаш дукха къахьийгад дезала дас Исраила. Сибре Iобугача хана тIалаьттача салташа шийна дIадахьа ма могга ялат хьаэцийт цунга. Из бахьан долаш, кхыча наха а цхьацца гIо де вIаштIехьадоал цун. Исраил дагалувцаш хилча, цох оалар, хийла саг, моцал ца волийташ, кIалхарваькха саг вар из. Цига ше яьккхача хана, дезала напагIа лоаттаде цо ца беш болх бацар: дахчан пхьара, аьшкапхьара, тIоарсках цхьацца хIамаш хьаеча пхьара. Мохк меттаоттабича, сов гIадбахача наха дешар-хьаькъал дицделе, шоашта баха фусамаш Iалашйора. Цу юкъегIолла, арахьа дIа а баха, деша, балха говзал Iомае паргIата нах кIезига хиннаб, цул совгIа, деша могаргдараш а ловраш а хиннабац дукха. ХIаьта а цу тайпара нах болаш хиннаб. Царех цаI Измайлов Хаматхан хиннав ала йиш я майрра. Кубанерча хьехархой институте деша отта вода из. Хержа факультет аттагIчарех хиннаяц – химико-биологически. Оалаш ма хиллара, корта болча сага мара атта дулургдолаш хIама хиннадац цунна дагадийхар. Бакъда зIамига саг ший низах тешаш а хьаькъалах бIубенна а хинначох тара ва. Ахча-м цига деша отташ цунгара дIа а эцаргдацар; дIаэце а, царна дала цунга из да а дацар. Ший хьаькъалца цу институте дIаотта низ кхоач Хаматхана. Школе яьккха ха зехьа ца йоаеш, къахьийгачох тара дар цо. ЦIагIара ахча Iо ца дехарал совгIа, дезала новкъостал дергдола оагIув лехар зIамигача сага. Дешара мукъаваьлча, товарни вагонаш йолча станце а ухаш, цига вагонаш йоассаеш балхаш деш, хьалуш долча ахчан цхьа дакъа цIакхухьийтар цо. Ховра, вежарашта-йижарашта цох кIеззига хинна а гIо-новкъостал хургдолга. Из мел хала болх ба-м цабаьчоа ховргдац. БIаьш дола галеш, букъ кIалъувттабеш, Iодаьхача; деррига дегI лазаш, дахчан долаш санна дувлалуш хул. ДегIаца низ хиларо гIо дора балха хало ла. ЗIамигача сага кIаьдвалар, наб йича дIадоал. Бакъда наб е а цунга ха хиннай аьлча тешалуц, хIана аьлча институт дика дешаш чакхъяккха низ кхоачаргбацар цун, ший дегIа мел товр цо даьдаларе.\nИнститут чакхъяьккхача, болх боацаш вусарг ма вий со, аьнна, кхера везаш вацар хургвола хьехархо. Вайцигарча школашка чIоагIа эшаш бар химикаш-биологаш. Цхьайолча моттигашка вIалла институт яккханза нах бар уж Iилмаш хьехаш. Бараш а арахьара тIабаьхка бар. Сона дагадоагIа, аз дийшача Наьсарерча №1 йолча школе болх беш яр татрий къамах йола Роза Гафаровна яха кхалсаг. ГIалгIачунга маьре хиларах нийсъеннаяр из вай мехка. Дика хьехархо а яр. ТIехьагIа Баку яхача городе яха из дIаяхай аьнна хезар сона. Кхыча беса аьлча, Исраила Хаматханага хьежаш дукха гIулакхаш, бIаьш бола школай дешархой бар. Хьехархочун никъ беркате хул. Ше леладеча наькъашка хьежжа хул сага гIулакхаш, доаха толамаш. Хими берашта йовзийтарца дIаболабенна къахьегама никъ, ца меттача тайпара, тIехьале йолаш хул. Из кулгал деча балхаш тIа хьежаву. Цо болх баьб Сурхо тIарча, Эккажкъонгий-Юртарча школашка директор волаш. Наьсарерча сайранарча школанна керте а лаьттав из. Цун ханарча гIалгIаех хьабаьнна хьехархой къаман патриоташ бар, аьнна, хет сона. Деррига шоай хьинар вай къам сердалга даккхара дIалуш бар уж. Царех бар Картоев Мухьмад, Цуров Iалихан, Мальсагов Ювсап, Арсельгов Сулейма, кхыбараш. Цар мугIаре дIаоттаве веза Измайлов Хаматхан а. Дешара тIехьадиса шоай къам кхыча къамашта нийса хургдола хIама хьадаь нах ба уж, шоаш а шоай унахцIено а ца кхоеш. Цкъаза шоашта а шоай дезалашта а зе деш, къаман гIулакх хьалхадоахаш, чакхбаьннаб уж. Цудухьа бар уж сий долаш а наха лоархIаш а. ЦIи яьккхача, мехка бовзаш а бар. Нийса аьннад, эггара чIоагIагIа сага сий доаккхар къахьегам ба, аьнна. Иштта даьккха сий дар цардар. Школай директораш тайп-тайпара бувцаш хезаб сона: цIимхарбараш, берашта еттараш, шоашта йоаккхача хIаманна яькхабараш… Бакъда Исраила Хаматхана берашта низ бора цхьан сага оалаш хаза дийзадац. Хьехархошца гIожа, барт бетташ ва аьнна хьоахавеш а хезавац. Нахаца болх бе ховш, де дезар, дита дезар фуд ховш, саг хиннав из. Цудухьа цох дIаудаш хиннабац хьехархой. Цунца цхьана болх бар сийдолаш хийттад царна. Цхьан юкъа, Наьсарен районе экстерна хьисапе экзамен дIаэцача комиссена кулгал деш, хилар из. Сай дагахьа йиса цу хьакъехьара цхьа моттиг ювцаргья аз. 60-ча шерашка дар из. Вай къам Сибре дигача денз, мичав ца ховш, цхьаккха хоам боацаш, вар тха наьна зIамагIвола воша. Эскаре вахачул тIехьагIа, дайнадар цунцара бувзамаш. Тха нана чIоагIа сагота яр цох фу хиннад ца ховш. Из а вар Измайлов Хаматхан яхаш, бакъда из, Йовло а воацаш, Хамхо вар. Хетаргахьа, 10 – 12 шу даьнна хила мегар со цу хана, цхьан Iуйрийна тха наIарга малав ца хов саг вера, нанна боккха кхаъ хилар цо бенача хоамах. «Хьа воша Караганде вахаш а болх беш а ва», — аьнна дIавахавар из. ДIаоарцагIъяьнна, шедар техкача, милице балха волаш, Караганде вахаш хиннавар из. ХIанз санна мобильни телефонаш яцар цу хана. Ах бийса яьлча, цунца къамаьл де телефонни станце ухаш, цул тIехьагIа воккхагIвола воша тIехьавахийта, цIавоалавир цо из. ЦIермашиннаькъа Шолжа-ГIалий тIарча милице а Наьсарерча РОВД а болх беш хилар из. Караганде волаш, майрал гойтарах енна медаль а яр цун. Бакъда 10 класс яьккха вацар тха наьна-воша. Тахан санна дагадоагIа, ший цIерхо волча хьехархочоа тIаваха, экзамен дIаяла кийчлуш из хинна. Итт класс яккхарах дола тешал хьаэца ловш дар цун иштта къахьегар. Исраила Хаматхан волча чIоагIа кийчвенна вахар из, аттестат тIехьагIа цо хьаийцар мотташ ва со.\n1967 шера цIихезача хьехархочо саг йоалаю. Ший вахар дийзар цо Йоккхача Ачалкхе ваьхача Ваделов Халита йоIаца Маржанаца. ЦIагIа йолаш, из къахьегаш хиннаяр юртарча библиотеке. Маьре еча, цо цхьан юкъа болх бир Наьсарерча ГI. Ахриева цIерагIча «Электроинструмент» яхача заводе. Цу кхалсагах доккха беркат доал Хаматхана цIенна. Цо даь пхи воIи ши йоIи да цун. ХIанз уж берригаш боккха хиннаб. Цхьан хIамах тамаш яьй аз: царех цхьаккха хьехархо вац. ХIанад из? Хьехархой вай мехка хала боахкандаь, цар алапеш лакха доацандаь, даггара къахьегашшехь, уж паргIата ца боаландаь, хила тарлу из. Хаматхана къонгаша а мехкараша а зийна хила мег из шедар, цудухьа хьехархочун никъ харжа лайна хургдац царна. Сона иштта хет из. Джаннатин, Мухьмад лораш ба; Iалаудини Муради юристаш ба; Муса экономист ва; Бахьаудина бизнес лелаю, тIоарсках хIамаш хьаеш; Фариза Москве косметолог я. Болх сенна беза, хьатIадоагIаш хIама ца хилча? Цудухьа шоашта аьттув бар леладу вай заман кагийча наха, мехкараша. Из харцахьа а дац. Бакълувш, ший болх даим тIехдика кхоачашбеш, нийсхо йолаш хиннар, къел ла езаш хул. Цу хьакъехьа къамаьл деш, Джаннатина аьлар: «Тха да лаьтташ наха дIателача комиссена чувоагIаш вар. Бакъда ший пхе воIа цхьа лаьттан чIегилг Iойилла дIавахавац из. Шийна хIама дехаргдолаш вацар».\nМичча бесадале а, рузкъа Iоадаьдеце а, дийша, хьаькъалаш долаш, хьаьнала нах ба Измайлов Хаматхана дезал. Из, сона хетачох, даьгара хьадоагIаш да. Воча хIаманца Iоадаьча рузкъал толаш я дикача хIаманца хоттаенна къел. Ше школе болх бешше, Измайлов заочно деша отт Москверча текстильни институте. Из яьккхача, цо цхьан юкъа къахьег Наьсарерча трикотажни фабрикан лабораторе. Ший хьалха хинна химика говзал а цунна укхаза накъаяьнна хургья аьнна хет сона. Фабрике дуккха моттигаш яр цу Iилмаца ювзаенна. Масала, кIадашта деча басарий бесаш тоадаь а хоза хила а дезар. Тамашийна хоза кIадаш хьадора цу фабрике. Школера экскурсе дига, царга хьийжа ва со. Басар деш къаьстта моттиг яр. Цул тIехьагIа цар тIа сурташ увттадора. Тхо цига хиннача дийнахьа хьадеш хиннача кIада тIа увттадаьраш баьццарча баь тIа дагIа кIай кIадаргаш (ромашкаш) дар. Цу дерригнена нийса лостам телаш хиннар фабрикера лаборатори хиннай аьнна, хет сона.\nЧувенача сагаца Iимерза, цун гIулакхага хьажа кийча хиннав Хаматхан. Цунна тешал деш, йиший йоIа Тумгоев Мухьмада Фатимас йоах: «Тхо шоайцига дахача, цхьа бехке хьаьша веча санна хаттар деш; фу эш, мала эш хоатташ хулар из даим. КIаьда а гIулакхаца а саг вар из».\nДуккхача хана къахьегарах, цунна еннаяр «Къахьегама ветеран» яха цIи. Валалехь массехк шу хьалха, Iаьлий-Юрта, Сурхо тIа бода ши никъ къастача, автобуса тIа хьалтIавоалаш вайра сона къаьна хьехархо. Дикка лелалуш, дIатIахьежача беса во воацаш санна хийтар сона из. Со санна массаза гIаш лелаш вар Измайлов а. ЦIаккха машен лоаллаш вайнавацар сона из. Цхьабола нах санна, машенашта чIоагIа тIакхувш воацачох тара вар Хаматхан. Вахара маIан ахчанца, машенаца а доацаш, дикалца, хьаькъалца, хьаьналча хIаманца гора цунна. Измайлов Исраила Хаматхан кхелхав 2004 шера ноябрь бетта 3-ча дийнахьа. ДIавеллав Эккажкъонгий-Юртарча, ший тайпан вежарий боахкача кашамашка. Цох дисад из вовзаш хиннача наьха хоза дагалоацамаш. Цу тайпара я Эккажкъонгий-Юрта вахача Измайлов Салангире Iалихана дег чу йиса ший хьехархочох йола уйлаш. «ГIалгIай дийша хилча, чIоагIа дика хеташ вар из. Урок Iомаяьйий Iа, хоаттар. Iомаяьеце, «Iоха шиъ ба хьона», — аргдар. Шиъ яьккхачоа еш йола Iоттар яр из, цунна эхь хетаргдолаш. Сох оалар: «Iалихан сай ма вий са. Из урок Iомаянза цIаккха венавац. Цунга хIама ала мича деза. Деша ца тугача кIаьнкашка барт беттар, йиIигашца кIаьдагIа вар. Ший болх дика ховш, гIулакхаца саг вар из. Тха тайпан вар Хаматхан. Гаргалол дика лелаеш вар из а цун воккхагIвола воша Хьажбикар а. Тайпан юкъе хила мегаргволаш, вар шаккхе а. Пенсе вахачул тIехьагIа, лаьттанца болх беш, массехк гектар лаьтта леладеш, хилар из, фермерски боахама хьисапе. ХIаьта цун сесаг Маржан а яр, ше йоккха яле а, доахан леладеш. Уж дIалахка дикка гаьна яха-м езар цун. Сел дукха ха яц, из сона, доахан дохкача базар тIа яйна. Кхы а доаханах хIама эца безам болаш яр из. Вешта аьлча, къахьегама нах бар уж мар-сесаг».\n← Кадровый проект подошел к финалу\nУспехи маленькой Амины →\nСеть живительной влаги