Инфоурок › Другое ›Другие методич. материалы›Урокан тема: "Ибрах1им а,Сийлаха а."\nУрокан тема: Ибрах1им а,Сийлаха а.\nУрокан тайпа: тобанан.\nУрокан кеп : диалоган технологи.\nУрокан 1алашо: Кхетош-кхиоран маь1на Даймохк беза хилар а, дика\nг1иллакхаш лардан дезаш хиларх дешархой кхетор а.\nДешархошка шайга турпалхойн дика , вон аг1онаш\nГ1ирс : 1. Яздина дешнаш : Цкъа дайна сий лахарх карор дац.\n2. Т1аьхьенгахь юьхь йоцуш эхье хан йоккхучул ,\nэзарза г1олий ду сийлаллийца валар.\nВовшахтохаран болх-Дешаран ойла т1еерзор.\nДолчу хаарийн актуализаци .\n-Шуна х1ун еллера ц1ахь 1амо?\n-Тхуна ц1ахь 1амо еллера Эдилов Х. язйина поэма « Сийлаха».\nЦуьнан чулацам схьабийца хаа а. Шайна хазахета 3-4 строфа дагахь 1амо.\nЧулацам буьйцуьйту 1-2 дешархочуьнга .\n--Кхин а шуна шайн-шайна тобанашна белла болх бара ,цхьацца турпалхочух лаьцна кечам бар.\n1амийначара юьйцу шаьш 1амийна кийсакаш.\n3-4 дешархочуьнга юьйцуьйту\n- Доцца хьа эр дара аша, муьлхачу хенахь , меттехь хилла иза ?\n-Валарг т1ехь Эдилов Х.язьйина 70 шо хьалха.\n-Х1инца хьа эр дара аша коьрта турпалхой муьлш бу поэми т1ехь?\n-Коьрта турпалхой бу Ибрах1им а, Сийлаха а.\nКерла коьчална т1евалор –Дешаран хьесап д1ах1оттор.\n-Шайн тобанашна белла болх муха кхочуш бина хьовсур ду-кх вай.\n-Х1инца Ибрах1иман васт.\n-Муха хийти шуна Ибрах1иман васт?\n-Ибрах1им къен-миска стаг ву,къинхьегам безаш, къахьоьгур долуш ву, ваха лууш ву.\nХьал, бахам,таро цахиларо г1уллакх д1адахийтац цуьнан.\nПоэма йолаелчахьана чекхъяллалц, цунна т1евог1уш , я и волчуьра д1авоьдуш ца го вайна цхьа а стаг. Стаг,божа,къонах аьлла кхаа декъе бекъалуш бу божарий\nСТАГ-юьртана кхаьчна, цунна т1е бог1у нах, и волчуьра д1а а оьху.\nКЪОНАХ-махкана кхаьчна ,цунна т1е а буьссу говрашкахь нах. Ткъа Ибрах1им ц1енна а ца кхаьчна , шен чоь ца ларло цунна.\nСтеган а, къонахчу стеган а къамел дац цо Сийлахе\nдеш дерг. Цо боху Сийлахе хьо нахана ца гайта лекха\nкерт ян воллу со, ло дешча г1у йоккхур ю ша, бохуш\n- Тоьур ду , Нийса боху ,ян ца йо цо цуьнах шена\nШен чоь ца ларло Ибрах1име .\n- Стенна т1ехь г1алат ваьлла иза шен дахарехь?\n-- Иза г1алатвалар х1ун ду аьлчахь, ша бина берам мерза\nхуьлура ,ша кхиийна синтар хьоме хуьлура ,ша лехна\nбахам мехала хетта , т1аккха цунах стаг воккхавоь.\nЦ1ахь саца йиш йолуш вац Ибрах1им ,шен дахарх , яхарх\nйоккхаеш Сийлаха яц . Сийлахех шена накъост ца ярна,\nшена улле ца яккхарна , т1аьххьара и ялорна. Мил-мила\nялочул йоцуш висар г1оле ю. Кхоьхьуш долу совг1аташ\nд1аоьцур дацара ша адам хиллехь нанас. Нана ша\nадамалла долуш хиллехьара , шайн г1ийла ,миска Ч1ола\nта1ийна шен доьзал шегахьара боккхур бацара , цо и йо1\nкхобур яра. Зулам дожарна бехке Ибрах1им ву, виъ\nстаг воь цо, И керт, ков д1аеллехь кхобур яра цуьнан йо1.\nСийлаха йитина зуда ю . Ша йитана зуда бахьана долуш\nвиъ стаг воь цо ,иза шена луъучу мааре яха йиш\nБер д1адуьгуьйтуш 1едал ду . Къонаха стаг масла1ате\nхуьлу ,масла1атана нах арабоху .\n--Муха лорур вара вай иза?\nВай ма-аллара бер д1адуьгуьйтуш 1едал ду зудчуьнга ша маре яхалц .\nЦо ца йитинехьра ша дара, цо иза йитина. Эдалхин вешин бераш байлахь дуьту\nцо. Церан зударий жоьра буьту , шен йо1 яла юьту цо. Ша дукха хаза дуьйцуш\nхьистина зудчун дахар дохадо цо . Доцца аьлча , нохчийн г1иллакх,оьздангалла,\nдан дезарг, дита дезарг хууш вац Ибрах1им .Цо нах байарх .нислур долуш х1ума\nдац.Зулам ду цо кхуллуш.цо иза цу т1е йига сихъеш ю.\nКниги т1ехь болх бар:\n-Поэми т1ехь муха гучудолу вайна Сийлахин, Ибрах1иман васташ?\nГайтал вайна и васташ гучудохуш йолу меттигаш.\nАг1о: 229; 230; 231.\n-Авторо турпалхойн васташ гучудахарехь 1аламо пайдаоьцуш йолу меттигаш билгалъяхал.\nАг1о: 231; 232;233.\n- Даладел кицанаш зудаберийн кегирхойн оьздангаллех лаьцна.\n- Полководец Чингисханан дешнаш ду: - Нагахь санна зуда галъяьллехь, ледаръяллехь къонахчун, стеган буйнахь яц иза .Шена т1аьхьа шен ц1ийнан нана йигалуш волчу къонахчунна итт салтичунна т1ехь куьгалла далур ду, итт салтийчунна т1ехь куьйгалла далахь , б1е салтийчунна т1ехь куьйгалла далур ду», аьлла. Оцу дешнаша билгалдоккху Ибрах1имна Сийлахина т1ехь куьгалла цададалар.\nШа вала х1отталц болх беш ву Ибрах1им. Сийлаха деш,дуьтуш доцуш ,йолаелла лелаш ю и ду цуьнан г1алат.Шена ца оьшу бахам бохуш лелла йолу Сийлаха бахамо 1ехайо. К1орггера ойла йича и Эдалха цунна т1ехьийзаш хилла я ца хилла ца хаьа вайна . Цо та1ийна б1аьрг дуьххьара буй-те аьлла хетало.\n-Нахалахь лела хууш вуй Ибрах1им? Г1иллакх дуй цуьнгахь?\n-Ибрах1им шен стундай, стуннаний долчу воьду. Ваха ца везара цига , шен накъост я кхин воккха стаг вахийта везара цо цига .Цо ша боху «хьоьца долу эхь-бехк Дала лоьрийла» Ч1олина ша кхетаме хиларе терра хаьа цуьнца къамел дан. Ч1олас боху шен хеннахь ца бира ша серах х1оз , х1инца хьокханах иза балур бац, ша бохург деш доьзал бац, боху цо ( аг1о 57 йоьшу).\n- СИЙЛАХА бохучу дашах муха кхета шу ?\nНохчийн яздархочо Х.Эдиловс СИЙ-ЛАХА бохуш яздина. И дош шина орамах лаьтта .Оцу дашо гойту ,шена ма-хаззара д1аяздо ша бохург. Вайна Сийлаха ца гойту доккхачу ловзаргахь , г1абали йоьхна ,дато доьхка дихкина , шифонан т1ам хьийзош хелхаюьйлуш , я синькъерамехь ца гайтина ,я балхахь къахьоьгуш арент1ехь ца гайтина, х1айт аьлла говза каде куьйгаш долуш ,кузаш деш , я истангаш деш ца гайтина . Цхьана меттехь яхь ца гайтина , шена везаш волчу к1анте ша йига ахь бохур дац йо1а , шена т1ехьийзаш волу к1ант витина , кхечуьнга нуьцкъала маре яхийтинчу йо1а,шена хьалха т1ехьийзаш хиллачу к1анте д1ахьожуш ца хилла , шега вистхилча могуьйтур долуш ца хилла . Оцу мехкарша айдина вайн мехкан сий, уьш ца хилла дешна, институташ яьхна , амма нохчийн г1иллакх , оьздангалла дика хууш хилла царна . Шен да-нана ,йиша-ваша ,гергарнаш ца безаш цаьрца г1иллакх дохийча, шена и к1ант мел ч1ог1а везарх д1айоьдуш хилла.\nАмма Сийлахас шена луш йолу бехчалгаш бахьана долуш шен сий дойу.\nШен сий дайина ца 1аш, шен йиша-вешин , ден- ненан ,халкъан сий дойу цо. Х Х1унда аьлча, нохчийн къомо дешех-детех , луш\nйолчу сискалх шен сий доьхкина дац. Поэто уьш\nдика бу бохуш ца яздо, иза ирча г1уллакх ду\nцаьргара доьжнарг бохуш яздо. Т1аьхьенна\nхаийта яздо, оцу тайпанчу х1уманех вай\nлардаларе кхойкху цо.\n- Хьовсал , х1инца муха гайтина вайна Сийлаха ?\nВайна Сийлаха ц1ахь йолуш хин йистехь бен ца го, я\nловзаргахь, я синкъерамехь, яц иза.\n- Лехча карор дуй сий, лаха деза я лардан деза?\nМел лехарх , мел вадарх, хьадарх карош дац сий,\nиза лардан деза.\n- Х1инца 1ехалур ярий-те нохчийн йо1,я яцара?\nХ1инца иза 1ехалур яцара ,х1унда аьлча нохчийн\nйоь1арий кхеташ бу, дешна бу, оцу тайпана х1ума\nшайгара долуьйтур долуш бац. Вайн ворх1а\nдайшкара охьадог1у сий лардийр долуш бу.\n- Х1инца алийша соьга марехь йолчу зудчо шен сий\nлардеш цхьа а оьрсийн произведени ешний аш?\n- Ешна « Евгений Онегин» ц1е йолу роман.\nОьрсий йо1а Татьяна Ларинас шена везаш волу к1ант\nд1аттоту .Марехь ю иза къеначу, воккхачу стагехь ,\nделахь а и вуха веъча цуьнга деха , доца сов дийца ца\nх1утту иза. Хьан куралла , стогалла ша кхуза нисъелча ,д1аяьлла х1инца\nдуьйна д1а шен х1усамдена тешаме хир ю ша олий д1авох1уьйту цо иза.\n- Дубровский . Мария Кирилловна Троекурова. Мария Кирилловнас цкъа –шозза кехат дохьуьйту шена т1ехьийзачу к1анте , ша маре луш ю олий. И ванне а ца веъча и маре йоьду . Йо1 эцна д1абоьлхуш хуьлу замой ,шен б1о оьций дуьхьалволий совцабо цо . Говрара охьа а оьккхий, сихха йо1 йолчу не1аре воьдий и д1айоьлий куьг кховдадо цо йо1ана т1е, цо мохь хьокху , шена т1е куьг ма кхийдаде ша нехан зуда ю олий. Ц1ендас тапча туху куьйгах Дубровскина . Дубровскис юха а волий, шен охьаоьхуш долу ц1ийна т1е куьг дуьллий мохь туху б1оне , некъ маьрша бита олий.\n- Х1инца шегара дош хьан эр дара аш?\nВайна поэто шена ма-хаззара. Ша ма-хиллара ,язйина . Цо язйина къинхетам боцчу хьолах нах ца битарх, церан къа царах хьарчарх, адамаш хат1е дарх. Х1инца вай хьалха ма-аллара шена везаш волу к1ант витина , ша маре д1аяхча ,цаьргахьа д1ахьожуш ца хилла, дешех –детех 1ехаелла шен сий духкур долуш ца хилла , оьздангаллех, г1иллакхех юхуш ца хилла цхьа а зуда, цхьа стаг шен дахарна юкъаг1оьртича могуьйтур долуш ца хилла, мостаг1ийн кара бахана, церан лайш хилла хан ца яккха\nмокхазан бердах чулелхаш хилла , Эдалха сана ямартлонца т1е куьг\nкховдийна стаг дукха хьолахь вуьйш хилла.\nЦундела хаа деза вайна шайгара масал эца йиш йолуш\nтурпалхой уьш ца хилар. Вайна хьалха шекончохь\nмоттаделлера Сийлаха шен безамна т1аьхьа г1ерташ\nю, амма къона ойланаша ха херцарехь вайна гучудолу\nшеко йоцуш шен дош лардан ницкъ боций , шен къоначу,\nмерзачу безаман а, кхерчан сий дан ницкъ болуш йоций.\nСийлахин дагчу гулло ямарт, зуламе ойланаш, амма уьш\nиэшо цуьнан ницкъ бац .\n- Хьалха заманчохь хиллий-те нохчийн мехкарий Сийлаха\nсанна 1ехалур болуш, шайна лург схьаоьцур йолуш, сискал\nюьхьигах яьхь юхкур йолуш?\nДера ца хилла , х1инцца вай дийцина цунах лаьцна , вуьшта\nсунна баккхийчара дуьйцуш хезна , цаьрга ладег1на, шена\nвеза везаш маре яхар-м дита-хь, шена т1ехьийзаш волу\nк1ант витина , кхечанхьа нуьцкъаха маре яхийтина йо1,\nшена хьалха т1ехьийзаш хиллачу к1анте д1ахьожуш ца\nхилла.Нохчийн г1иллакх, оьздангалла дика хууш хилла\nцарна. Сийлаха санна лучу х1уманех 1ехалуш ца хилла\nнохчийн йо1. Оцу мехкарша даьккхина нохчийн хакъан сий\n- Авторан Сийлахица йолу юкъаметтиг муха хета шуна?\nАвтора Сийлаха бехказа ца йоккху и Сийлахин бехк хилар,\nшен дахаран 1алашо цуьнан цахилар ч1аг1деш гойту\nавторо. Шен дош 1алашдан ницкъ бац цуьнгахь,\nлаам ницкъ бу моьтту вайна ,амма авторо и а ницкъ\nцахилар ч1аг1до ,шен мерзачу безаман а, кхерчан а сий\nца до цо.\n- Х1ун болх бира вай урокехь?\nХаза хитирий шуна вайн урок?\n- Х1ун 1алашонаш х1иттийнера вай кху урокана?\n-Кхочушйирий вай уьш?\n- Коьрта х1ун дара шуна?\n-Керла х1уммаъ хиирий шуна?\n-Хаза х1ун хийтира шуна?\n-Уггар ч1ог1а шуна хала хетта меттиг муьлха ю?\n-Ша бинчу балхана реза мила ву?\n-Мила вац реза?\n-Х1ун ала мегар ду тахана шен балхана реза воцчуьнга?\n1-чу тобанна: Эдалхех лаьцна.\n2-чу тобанна : Аружех лаьцна.\n3-чу тобанна : Ибрах1имех, Сийлахех\nШаьш хадийначу механ «Сийлаха» бохучу поэмех\nжимо рецензи язъе.\nНомер материала: ДБ-024959


Сен-ПьегӀгӀ-Бенувиль — Википеди\n49°44′26″ къ. ш. 0°58′15″ м. д.HGЯOL\nСен-ПьегӀгӀ-Бенувиль (фр. Saint-Pierre-Bénouville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Валь-де-Саан, Озувиль-суьгӀ-Саан, Боваль-ан-Ко, Лестанвиль, Сен-МагӀ (Сен-МагӀитим), Сент-Уан-ле-Може.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ПьегӀгӀ-Бенувиль&oldid=7840411»


ХIун хилла Тимбуктура дезачу жайнех?\nМали -- мах боцу, деза язорш ду Тимбуктун библиотекехь гайта дехкина, 1997\nХIокху дуьнентIехь йолчех уггар дукха исламан динах лаьцна жайнаш гулделла меттиг яра бIеннаш шерашкахь Тимбукту-гIала. Амма тахана кхерам баьржина и мах боцу йозанаш шаьш бовдуш, исламисташ ду шаьш бохучу, тIемалоша хIаллакдина хиларна. Маршо радион корреспонденто Фруд Бежана къамел дира цу хьокъехь Кейп Таунан университетехь Тимбуктун йозанийн проекташкахула эксперт волчу Нобили Мауроца. Цершиннан къамел гочдина Умарова Аминас.\nМаршо радио: Исламах лаьцна яздинчу йозанийн коллекци хIаллакьйина бохучух лаьцна тIаьххьара хаам муьлханиг бу?\nНобили Мауро: (Йохийна) боху хаам тIечIагIбина бац. Тимбуктура догIуш долу суьрташ гина тхуна, амма 8 де дIадели тхайн Тимбуктура зIенаш тхуна кара ца ен. Ур-атталла, йохийна ю бохучу Ахьмад Баба институтера талламхой а Бамакохь бу. Царца къамел дан аьтто баьлла тхан, амма царна а ца хаьа Тимбуктухь боккъалла а хилачух лаьцна.\nТхуна гина, бакъдерг аьлча, цхьадолчу, хIаллакдинчу документийн суьрташ. Амма цхьаьнне а – цигахь (библиотекехь) болх беш хиллачарах – чу а вахана, динчу зене а хьаьжна а, хIун-ду, мила-ду, аладелла дац. Ур-атталла SkyNews телевизионо гайтинчу видеон тIехь а, Ахьмад Баба институтехь болх беш ву аьлла, журналистаца гайтина стаг а, цу чухула туристаш лелийна гид ву. Цигара кхочу хаамаш нийсса бIостанехьа бу.\nХьастагIа вай дешна, цхьадолу деза жайнаш дагийна ду, аьлла. Ткъа меттигерчу Iуьйранан хаамашкахь иза харцдо. Оцу центрера дIадаьхьна боху уьш. Цу хIуманна тIаьхьакхиа хала ду.\nМали -- Ахьмад Баба центрехь дагийна деза йозанаш меттахIиттон гIерташ бу нах, 29Деч2013\nМаршо радио: Деза жайнаш хIаллакдина бохург, боккха бохам санна буьйцу дукхах болчара.\nТимбуктухь йолчу центрехь дерш хIун жайнаш дара? Мел маьIна долуш ду уьш?\nНобили Мауро: Нагахь санна и деза жайнаш хIаллакдина хилар тIечIагIдахь, Африкан Малхбузенан истори тIепаза яйна бохург хир ду. Ахьмад Баба институтехь долу, я мел лаххара а хилла долу 20,000 деза йоза, уггар тIаьхьара динчу хьесапца, ша йолчу Тимбуктухь долчу дезачу йозанийн пхиалгIа дакъа ду. Цундела, и хаам тIечIагIбахь, дера иза боккха бохам ма бу.\nЦарах масех йозийн бен дац, уьш яздина долу хан хууш. Царах дуккха а, ма-оьшшу – кехат а, йоза яздеш лелийна шекъа а теллина ца хиларе терра, уьш маца яздина ду хаа атта дац. Амма наха чIагIдарехь и йозанаш 14-гIа, 15-гIа бIешерашкара а, ур-атталла, 13-чу бIешерера а ду. Наггахь, тIехь хан хIоттийнарш, уьш 17-гIа, 18-гIа а бIешерашкара ду.\nМали -- Тимбуктура исламан центрехь долу деза йозанаш, 02Сти2010\nМассо тайпа йозанаш ду Ахьмад Баба институтехь – меттигерчу исторех лаьцна, дуьненан исторех лаьцна. Исламан литературин хазна а ю цигахь. Бакъонаш, низамаш долу йозанаш, йохка-эцаран документаш, иштта, мехкийн куьйгалхоша дIа-схьа яздина кехаташ а ду. Бес-бесара документаш бу. Хьуна дага мел йогIун йолчу документацин тайпа ду цигахь.\nМаршо радио: КъорIанан йозанаш дагорах лаьцна хIумма а хезний хьуна?\nНобили Мауро: Боккъалла а аьлча, Iовдала хIума хир дара иза. Цигахь хила тарло тIемалоша тIе ца дуьтучу Суфизмаца доьзна йозанаш. Амма бакъ хир долчух тера дац КIуръанан йозанаш я Ахьмад Бабахь йолчу литературех дукхах ерг, цара ягийна бохург. Суна а хууш, дуьххьара хилла ду хIара (тIемалой Тимбуктухь долчу деза йозанашна тIекхевдина бохург).\nУр-атталла, Тимбукту дIалаьцна хиллачу Ансар Динас а (Малирчу исламистийн фракцех дIакъаьстина волчу) гайтинера шаьш деза йозанаш лардеш долу суьрташ. Шаьш а саготту бохура цо, мах боцу йозанаш лардарна. Деза йозанаш лардархой санна гайта лууш бара уьш шаьш. Цхьа кIира хьалха-м дара иза ишта.\nМаршо радио: Тимбуктухь и деза йозанаш бIеннаш шерашкахь лаьттинера. Мехаза йозанаш лардан Iалашонца меттигерчу Iедалша а, бахархоша а хIун дина?\nЦхьацца хаамаш баьржина, деза йозанаш долахь латточу коллекционераша уьш дечиган тIорказашна чу а лечкъош, гIум-аренгахь а, хьеханашкахь а дIалечкъийна, бохуш.\nНобили Мауро: И институт Къилба Африкан Iедалийн институташца цхьанаболх бинчул тIаьхьа кхоьллина яра. Керла Ахьмад Баба институт дуьненаюкъарчу, мехала хIума ларъяран стандарташца йина а, белхахошца Iамораш дIадаьхьна а яра. Къилба Африкера нах Тимбукту богIура ларъяран хаарш лакхадаха. Амма цхьадолу йозанаш, наха шайн долахь латтош дерш, уьш вуно вуочу хьолехь ду. Йозанех шайх лаьцна аьлча, историн йозанийн феномен 1990-чу шерашкахь йолаелла.\nМали -- Тимбукту 1853 шарахь. Цигахь леллачу Германера суртдиллархочо Барт Генриха диллина сурт\nБашха дукха тидам ца бора хIетталц Малхбузе Африкерчу литературина. Цунах кхолладелла сурт муха дара аьлча, Африкан йозанан култура йоцу хьесап дара. Африка, барткхоллараллин култура йолчу пачхьалкхех лаьтта сурт дара. Амма 1990-чу шарахь дуьйна дуккха ахча, проекташ, дерриг дуьнентIера алссам нах а Тимбуктуну тIебирзира.\nМаршо радио: Тимбуктура деза йозанаш доцурш, Малийн тIемалоша Iалашоне лаьцна културин маьIна долуш кхин хIун ю? Африкан пачхьалкхашкахь исламан културин мехала хIума хIалакьйина кхин муьлха масалш ду?\nНобили Мауро: Тимбуктухь дукха Суфийн шира кешнаш дохийна цара. Мали гIаттамхоша лаьцчхьана дуьйна дукха еза, безачу нехан меттигаш йохийна цара. Динан цIарах лелачу экстремисташа изза проблемаш йина Сомалихь а. Каддафи вохийначул тIаьхьа Ливехь а зенаш дина. Тунисера деза кешнаш дохон а хьаьвсинера. Иштта, салафи-ойла йолу боламаш болчехь хуьлуш дерг ду-кх иза. И деза кешнаш хIаллакдарна кхерам болуш ду.\nИслам динехь маьIне меттиг лаьцначу нахана доьгIна ду уьш. Динехь, шаьш кешнаша йоккха меттиг ца лацахь а, уьш беза нах лоруш берш царна тIе оьху. Фундаменталисташца йоьзначу проблемех цхьаъ ю иза – Далла Iамал ярна метта оцу наха и безанаш базбеш хан йойуш ларар.\nТимбуктура дезачу исламах лаьцначу йозанех хIун хилла?


Асхаб Вахарагов — Хадижат New [M95]. Асхаб Вахарагов — Алахьа дагна езнарг х1унда йоьлху New [M95]. Асхаб Вахарагов — Милана New [M95]. Асхаб Вахарагов — Хьана къежа те и хаза б1аьргаш New [M95]. Асхаб вахарагов хавашка Mp3. Асхаб Вахарагов и Дукхваха Очиев попурри New Первые результаты поиска — с YouTube, который будет сначала преобразован, после чего файл можно загрузить, но результаты поиска из других источников могут быть сразу же загружены в MP3-файл без какого-либо преобразования или пересылки.\nАсхаб Вахарагов — Элита New [M95].\nАсхаб Вахарагов Хава New M95 скачать бесплатно в MP3 и слушать песню онлайн\nАсхаб Вахарагов — Сацита 2 New [M95]. Чеченская песня Асхаб Вахарагов Лариса New Асхаб Вахарагов Мовсар и Хьава.\nНа нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно. Хавашко Вахарагов — Безаман 1еха бела уьш New [M95]. Асхаб Вахарагов — Безамо дог 1овжина.\nСлушайте и скачивайте музыку на XoMusic. Аюб Вахарагов Аида New Чеченская песня Асхаб Вахарагов Хаацкха мел веха New Асхаб вахарагов хавашка Mp3. Асхаб Вахарагов — Мел дукха бехи хьоь йог1ур ю сайна New [M95].\nАсхаб Вахарагов и Амалия д1абели вайшинна безам New Асхаб Вахарагов Хьоме Хьавашкааа Первые результаты поиска — с YouTube, который будет сначала преобразован, после чего файл можно загрузить, но результаты поиска из других источников могут быть сразу же загружены в MP3-файл без какого-либо вахаранов или пересылки.\nЧитаем Евангелие вместе с Церковью 1 июня Mp3. Асхаб Вахарагов — Ма йила хьо суна гена. Асхаб Вахарагов — Езар New [M95].\nАсхаб Вахарагов — Баркалла New [M95]. Асхаб Вахарагов — Массарна еза йо1 кхочур юйте New [M95].\nАсхаб Вахарагов — Хьо х1инца д1а йоьду new Асхаб Вахарагов — хьо са дега марзо ю дега езар New Асхаб Вахарагов — Марьям Почта для жалоб и предложении: Асхаб Вахарагов — Я засыпаю с мечтою New [M95]. Асхаб Вахарагов — Седа New [M95]. Асхаб Вахарагов Безамо вагийна лела Чеченский и Русский текст.\nАсхаб Вахарагов — Тамила New [M95]. Асхаб Вахарагов — Алахьа дагна вахаркгов х1унда йоьлху New [M95].\nАсхаб Вахарагов — Хазчу дийнахь ховашка 1уьйренца new Асхаб Вахарагов — — ас хьо сайна ехар ю New Бесплатно Асхаб Вахарагов Мовсар и Хьава mp3. Чеченская песня Асхаб Вахарагов Хьавашка New Асхаб Вахарагов — Хава New Асхаб Вахарагов — Д1а бели вайшина безам New [M95].\nАсхаб Вахарагов Сан даго лоьху хьо Чеченский и Русский текст. Асхаб Вахарагов — Рамзан New [M95].


Серия книг Ирония ХХI | издательство Зебра-Е | Лабиринт\nСерия «Ирония ХХI»\nИрония ХХI Ирония ХХI\nКапо Юрий, море и фея Калипсо 2 рец.\nПроходняк 1 рец.\nРецензии покупателей на серию "Ирония ХХI"\nЕсли Вы обнаружили ошибку на странице серии "Ирония ХХI", пишите об этом в сообщении об ошибке. Спасибо!


Сен-ЛогӀ (Пуьи-де-Дом) — Википеди\nСен-ЛогӀ (фр. Saint-Laure) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.\nДозанашца йу АнтгӀег (Пуьи-де-Дом), Жоз, МагӀенг, Сент-Инья.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ЛогӀ_(Пуьи-де-Дом)&oldid=7838210»


С юбилеем Вас, Алла Николаевна Хамица! – Лида ТВ\nДом/Архив/Поздравления/С юбилеем Вас, Алла Николаевна Хамица!\nС юбилеем Вас, Алла Николаевна Хамица!


Кадыровн долара Нохчийчуьра киллерш бу бохурш Туркойчохь дIалецарх лаьцна ца хаьа Песковна\nНохчийн оппозиционерашна тIелатар дан гIертарна Оьрсийчоьнан бахархой Туркойчохь дIалецарх лаьцна хаамаш бац Кремлехь. Цунах лаьцна кхаарин дийнахь дIахьедина Оьрсийчоьнан президентан пресс-секретара Песков Дмитрийс.\n"ХIан-хIа, Кремлехь цунах лаьцна хаамаш бац. Иза, хетарехь, туркойн агIоне хатта деза", - цитата йо Песковна ТАСС гIирсано.\nПесковс иштта билгалдаьккхина, туркойн агIоно Оьрсийчоьнан ницкъаллин хьукматашка россиянаш дIалецарх информаци кхачийна хиларх лаьцна а ца хаьа Кремлана.\n"Суна ца хаьа, ницкъаллин хьукматийн зIенашкахула хаамаш дIасакхехьийтина хиларх, мухха делахь а, тхуна цунах лаьцна хIумма а ца девза", - тIетуьйхира цо.\nТерроризмаца къийсам латточу Стамбулан полицин урхалло а, туркойн Къоман талларан организацино а дIакхайкхийра, дайначу шеран ГIадужу-беттан 9-хь ялх арахьара чувеана стаг дIалацарх. Царах виъ Оьрсийчоьнан вахархо хиллера, кхин а шиъ – Украинан а, Узбекистанан а. ТIаьхьо билгалделира, буьйцуш нохчий Абдулаев Iабдул, Ахмедов Равшан, Оамаев Беслан, Абдулмуслимов Асланбек а хилар.\nОьрсийчоьнан МИД-ан векало Захарова Марияс тIаккха дIахьедира, арахьарчу политикан хьукмато "тидам латтабо карахь Оьрсийчоьнан паспорташ долу Туркойчохь дIалецначу нехан хьолана тIехь".\nТуркойчоьнан Iедало нохчийн диаспоран куьйгаллина пачхьалкхан хадархой хIиттийна.\nТаллам бечу юкъанна иштта къаьстира, дахначу шеран Зазадокху-баттахь Антальехь лаьцначу Докуев Хьамзата а, Кимаев Бадруддис а юкъарлонаш лелош хиллийла Расаев Бесланца, нохчийн диаспоран векалех лаьцна цуьнга информаци а кхачош – иштта, туркойн зорбанаша "шпионийн скандал" аьллачу гIуллакхна юкъахь хилира бархI стаг. Билгалдоккху, Расаев Беслан инструкцешца лелаш хилла хилар. Нохчийчоьнан цIарах Оьрсийчоьнан парламентехь депутат волчу, мехкан куьйгалхочун Кадыровн Рамзанан гергарчу стагера Делимханов Адамера кхочуш хилла цуьнга уьш, иштта криминалан атворитет волчу, нах байъарна бехкевина, дуьненаюкъарчу лехамашкахь волчу Дукузов Казбекера а.\nЧиллан-баттахь стаг вен гIортарца доьзна гIуллакх кхеле хьажийра. Бехкебечарна 17 шарера 33 шаре кхаччалц чохь яккха хенаш ехна прокуратуро.\nДуьххьара дац официалерчу Соьлжа-гIалин политикан дуьхьалончаш Туркойчохь бойъуш. Байъиначийн тептарехь – Эдильсултанов Гаджи, Джанибеков Ислам, 2008-чу шарахь вийна и шиъ, Асаев Iела (Муса) – 2009-чу шарахь, Мусаев Берг-Хьаж, Альтемиров Рустам, Амриев Заурбек – 2011-хь, Унлю Медет – 2013-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь, Эдильгериев Iабдулвахьид – 2015-чу шеран Лахьан-баттахь, Исрапилов Руслан – 20I6-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь.


ЖигӀмутье — Википеди\nЖигӀмутье (фр. Giremoutiers) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу ПьегӀгӀ-Леве, Поммез, Ольнуа, Ла-От-Мезон, ЖуагӀгӀ, Мезонсель-ан-БгӀи, МугӀу (Франци).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЖигӀмутье&oldid=7832133»


Биарр — Википеди\n49°43′18″ къ. ш. 2°52′44″ м. д.HGЯOL\nБиарр (фр. Biarre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Сомма. Дозанашца йу Кресси-Оманкур, Балатр, Солант, Биянкур (Сомма), Марше-Аллуард. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Биарр&oldid=6704991»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 14 октябрь, 02:33.


Бонкур (Эр а, Луар а) — Википеди\n48°50′48″ къ. ш. 1°27′40″ м. д.HGЯOL\nБонкур (Эр а, Луар а)\nфр. Boncourt (Eure-et-Loir)\nБонкур (фр. Boncourt (Eure-et-Loir)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Ане (Эр а, Луар а), Улен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бонкур_(Эр_а,_Луар_а)&oldid=6712750»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 14 октябрь, 13:24.


Видео Ватсара дхаути. Евгений Минц смотреть онлайн в хорошем качестве\nВатсара дхаути. Евгений Минц\nпн, 02/11/2015 - 16:04


Дюллен — Википеди\nДюллен (фр. Dullin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Савойя. Дозанашца йу Эн (Савойя), Ла-Бридуар, Новалез, Сент-Альбан-де-Виллар, Верель-де-Монбель. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дюллен&oldid=6781925»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 октябрь, 13:30.


44°43′35″ къ. ш. 1°08′49″ м. д.HGЯOL\nСен-Помпон (фр. Saint-Pompont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.\nДозанашца йу Даглан, Бесс (ДогӀдонь), Кампаньяк-ле-КегӀси, Дуасса, Сен-ЛогӀан-ла-Валле.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Помпон&oldid=7840236»


Ле-Тиель-ЛамбегӀ — Википеди\nЛе-Тиель-ЛамбегӀ (фр. Le Tilleul-Lambert) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Тиель-ЛамбегӀ&oldid=7814828»


Пюже-Виль — Википеди\n▲4330 стаг (2018 шеран 1 январь)\nПюже-Виль (фр. Puget-Ville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Прованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Вар. Дозанашца йу Бес-сюр-Иссоль, Карнуль, Коллобриер, Кюе, Пьерфё-дю-Вар, Рокбарон, Сент-Анастази-сюр-Исоль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пюже-Виль&oldid=5180644»


NGC 4608 — Википеди\n1841 километр в секунду\nSB0 , SBa\n12ч 41м 13,2831566199с\n+10° 09′ 20,342721675″\nNGC 4608 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4608: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4608.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4608&oldid=5059285»


18 июня в 12:47 (2014 г.)\nНа Фото: Хамидов Iабдул-Хьамид\n1938 шарахь Московски театральни искусствон институтехь схьайиллина Нохч-ГIалгIайн студи, цига деша вахана Хамидов Iабдул-Хьамид. Кхузахь цо актеран говзалла Iаморца цхьаьна дIадолийна драматургехь болх бар а. ХIетахь Хамидов Iабдул-Хьамида нохчийн матте яьхна классически драматургин произведенеш, 1939 шарахь гочйина цо Ж. Мольеран "Мещанин дворянствехь" («Мещанин во дворянстве»), А. Толстойн "Боданан Iедал" («Власть тьмы»), 1940 шарахь нохчийн матте яьккхина У. Шекспиран “Отелло”, кхиерш а. Дуьненан литературин а хазна йолчу оцу произведенеш тIехь болх бар Iаламат мехала хилла Хамидов Iабдул-Хьамидана шен драматургически кхолларалла кхиарехь.\nИнститут чекхъяьккхина валале, йоьалгIачу курсера къоман театрехь болх бан цIа валийна Хамидов Iабдул-Хьамид. Дуккха а тIаьхьа чекхъяьккхина цо Ленинградски театральни институтан актерийн факультет.\nХамидов Iабдул-Хьамидан кхолларалла а, дерриг дахар а къоман театраца, искусствоца, литературица дозаделла хилла. Къаьсттинчу мехаллин бу театрехь цо бина болх. Театрехь гIуллакх деш кхиъна цуьнан драматургически говзалла, кхоллараллин похIма. Шен дерриге хьуьнарш къоман театрана, искусствона дIаделла цо.\nНохч-гIалгIайн драматически театрехь юьхьанца актер хилла Хамидов Iабдул-Хьамид. Оцу хенахь иттех шо бен дацара къоман театр кхоллаелла, амма шен исбаьхьаллин говзаллица сиха кхуьуш йолчу театрехь дуккха а бара актерийн корматалла йолу къона артисташ. Царна юккъехь бIаьрла вара Хамидов Iабдул-Хьамид. Дукха хан ялале театран директор хIоттийра иза.\nТIеман хан яра, 1943 шо дара доьдуш, театран коллектив кест-кеста йоьдура бIаьхошна хьалха спектаклаш хIитто. Театран репертуарехь алссам яра тIеман тематика йолу, адамийн патриотизм, тIемалойн майралла, доьналла гойту спектаклаш, сценкаш. БIаьхоша реза хуьлий, самукъа долуш тIеоьцуш хилла Нохч-ГIалгIайн драматически театран актераша говза хIиттийна спектаклаш.\nХамидов Iабдул-Хьамида театральни балхаца цхьаьна кхочушдора исбаьхьаллин литературехь болх бар а. 1943 шарахь иза язъян волавелира халкъан иллин чулацаман бух тIехь йолу "Совдаттий, Дауддий" драма. Амма и кхоччуш чекхъяккхар дикка тIаьхьа бен ца нисделла цуьнан. Драматурган дуьххьарлера йоккха произведени яра иза, цу тIехь нохчийн къоман хьалхалера дахар, гIиллакх-оьздангалла, Iадаташ гойтуш дара. Пьеса дуьххьара зорбатоьхна 1956 шарахь Алма-Атахь арадолуш хиллачу "Къинхьегаман байракх” газетан агIонаш тIехь. 1958 шарахь Соьлжа-ГIалахь Нохч-ГIалгIайн книжни издательствос а арахийцира «Совдат, Дауд» пьеса. Цул дуккха а тIаьхьа Нурадилов Ханпашин цIарахчу драматически театро хIоттийна "Совдаттий, Дауддий” драми тIехь спектакль. Къоман театран репертуарехь ехха лаьттина и спектакль.\nНохчийн къам махках даьккхинчу хенахь, 1944-1956 шерашкахь, Джамбулехь а, Фрунзехь а тайп-тайпанчу культурин учрежденешкахь белхаш бина Хамидов Iабдул-Хьамида. Киргизски республикански Халкъан кхоллараллин ЦIийнан директор вохуьйту иза 1945 шарахь, цул тIаьхьа Киргизски ССР-н культурин министесрствон театрийн отделан куьйгалхо а хIоттаво. Оцу хенахь Киргизин периодически зорбанехь кест-кеста арайийлина цуьнан театроведчески статьяш а, рецензеш а. Царах яра дуьненаюкъарчу классикех лаьцна статьяш: Ф.Шиллеран «Ямартло а, безам а» («Коварство и любовь»), У. Шекспиран «Ромео а, Джульетта а», А. Островскийн «Бехк боцу бехкенаш» («Без вины виноватые»), М. Горькийн «Васса Железнова», кхиерш а.\nТIеман хенахь Хамидов Iабдул-Хьамида бинчу белхан Iедало лаккхара мах хадийна: "За доблестный труд в дни Отечественной войны 194I-1945 гг." медаль елла цунна.\n1955-1956 шерашкахь Хамидов Iабдул-Хьамид Алма-Атахь нохчийн маттахь арадолуш хиллачу “Къинхьегаман байракх" газетан редакцехь цхьана муьрехь литературни белхахо, тIаккха культурин отделан заведующи лаьттина, Казахски ССР-н яздархойн Союзан литературни консультантан болх а бина. Казахски пачхьалкхан радиохь нохчийн маттахь йолу передачаш кечъеш а, дIахьош а хилла Хамидов Iабдул-Хьамид.\nНохч-ГIалгIайн эшарийн а, хелхаран а ансамбль вовшахтоьхна, цуьнан куьйгалхо а лаьттина иза. Алма-Атара и ансамбль а ялош 1957 шарахь даймахка цIа а веана. Цуьнан куьйгаллица Нохч-ГIалгIайн эшарийн а, хелхаран а ансамбль ерриге Советски пачхьалкхехь а тоьллачу ансамблех хилла дIахIоьттинера.\nНохч-гIалгIайн къоман искусство кхиорехь бакхий кхиамаш хиларна Хамидов Iабдул-Хьамидана 1959 шарахь Нохч-ГIалгIайн АССР-н халкъан арстистан цIе тиллина.\nМуьлххачу балхахь хилча а, шена тIедехкина декхарш леррина кхочушдина Хамидов Iабдул-Хьамида, цундела жоьпаллин балха хIоттош хилла иза. 1959-1961 шерашкахь Нохч-ГIалгIайн Республикин Яздархойн союзан правленин председатель хаьржина иза. Цул тIаьхьа Ленинградски театральни институтан нохчийн отделенехь шина шарахь хьехархочун болх бина. Ленинградера цIа веанчул тIаьхьа 1962 шарахь Хамидов Iабдул-Хьамид юха а Нурадилов Ханпашин цIарах йолчу Нохч-ГIалгIайн драматически театран директор хIоттаво. Театр а, театральни искусство а кIорггера евзаш волчу Хамидов Iабдул-Хьамида дика дIахIоттабо театран болх, иза куьйгаллехь волуш баккхий кхиамаш боху къоман театран труппо. Театран куьйгаллехь ялх шарахь болх бинчул тIаьхьа Нохч-ГIалгIайн областнойн партийнин комитете балха дIавуьгу Хамидов Iабдул-Хьамид. Культурин секторан заведующи а, агитацин, пропагандин отделан куьйгалхочун заместитель а хIоттаво иза. Оцу хенахь лакхара а, жоьпаллин а дарж дара иза, хьан-хьаннах а тешош а дацара. Хамидов Iабдул-Хьамид дика ларавора балхаца, амма дукха хенахь бан доьгIна ца хиллера цунна и болх.\nЯздархочо Дадашев Iабдуллас шен дагалецамашкахь яздо: «Халкъана боккха эшам беш хийла къонаха дIавоьду дуьнен чуьра. Дагахь лаьттинарг дерриг дан ца кхиира нохчийн халкъана везаш, лоруш волу драматург, поэт, яздархо Хамидов Iабдул-Хьамид. Дуккха а дара динарг, амма дан Iалашо йолуш даг чохь латтийнарг кхин а дукха дара. Язъян йолийнчу произведенийн могIа чекхбалаза а болуш, кехата тIе охьабиллинчохь къолам а буьсуш, сихха гIуллакх хилла, юьрта ваха араваларх, юха ца вирзира Iабдул-Хьамид. Новкъахь машенна авари хила кхалхар нисделира цуьнан. Амма иза вицвелла вац. Цуьнан дийцарш, пьесаш ехаш ю, дехаш ду цуьнан гIуллакхаш, цIе а».\nХамидов Iабдул-Хьамид 1969 шарахь автомобильни катастрофехь кхелхина.\nХамидов Iабдул-Хьамидан кхолларалла коьрта долчунна драматургически произведенех лаьтташ ю, амма мехала сатирически дийцарш а ду цуьнан, мелла а поэтически произведенеш а ю. Шуьйра евзаш яра цуьнан стихаш тIехь яьхна "Нохчийн вальс", "Забаре байташ", кхийолу эшарш а.\n1958-чу шарахь Нохч-ГIалгIайн книжни издательствос арахецна яздархочун «Абубешар» цIе йолу дийцарийн а, кегийчу пьесийн а сборник. Оцу сборник тIехь зорбатоьхна яздархочун сатирически дийцарш: «Абубешар», «Дурдий, Даргий», «ГIирмасолтас яьккхина са», "ДIа – коч, схьа − коч", цхьана декъах лаьтташ йолу сатирически пьесаш: «Абубешар», «Мохсолтин доьхна де». И прозаически а, драматургически а произведенеш цхьаьнатухуш дерг дара царна тIехь яздархочо адамийн амалшкахь нислуш йолу ледарлонаш беламе йохуш гайтар.\nКъаьсттина шуьйра девзаш а, нахана дезаделла а дара "Абубешар", "ДIа - коч, схьа - коч", "Дурдий, Даргий”, "ГIирмасолтас яьккхина са", «Хингал» цIераш йолу дийцарш. Уьш дерриге а сатирически, забаре дийцарш ду.\n"ДIа – коч, схьа – коч" цIе йолу дийцар яздархочун дикаха йолчу произведенешна юкъадогIу. Говза яздина, исбаьхьалла шеца йолуш ду иза. Дийцаран турпалхо Хелисат шен гергара нах болчу хьошалгIа яхча, церан лулахочо Забус, чу а кхайкхина, кхунна совгIат деш, кучана кIади делла хилла. ХIинца Забу Хелисат йолчу еана цо «ша тIе муха оьцу хьожур ша аьлла».\nЗабу ХелисатагIаьрга иза ган сагатделла а, я и шен гергара лоруш а, я цуьнца гIуллакх долуш ца еана, леррина цо ша тIе муха оьцу хьажа, иза зен еана ю, мацах цкъа ша цунна хьошалла дина дела. Забуна дагахь дац Хелисат шен берашца муха йоллуш ю хьажар, я хьалха ша цунна хьошалла а дина тесна долу гергарло чIагIдар. Оьздачу ойланца ца еана иза Хелисат йолчу. Ткъа оцо хоуьйту, мацах ша Хелисатана совгIат деш а, Забус иза даггара дина цахилар, нахана гергахь дика хила, ша йоцург ю моттийта гIерташ иза хилар. Автора и санна долчу хIуманашна дуьхьал хьажийна шен дийцар, адамийн амалшкахь нислуш долчу оцу сакхташца къийсам латтабо цо.\nДийцар тIерачу персонажийн шегара мах ца хадийна автора, амма царах лаьцна шена хеташ дерг исбаьхьаллин сурт хIотторца къеггина гучудаьккхина. Забу ХелисатагIаьргахь а Iийна, цо совгIатана коч а елла, новкъа а яьккхина дIайоьдуш яра. «Кхан доххал гена ялале, газет а даьстина, шена еллачу кIадене хьаьжира Забу. Дукха цунна реза цахиларна, цуьнан лахара балда, деман гала санна, хьаьвзина дIахIоьттира, ши цкъоцкъам айаделира, ши бIаьрг, гонаш оза а бина, эрчабелира, ирахъхьаьдда цуьнан хьаж, пондар санна, хебаршка а дахана дIахIоьттира». Кхузахь шера го вайна яздархо оцу шен персонажо лелочунна реза цахилар.\nГовза хIиттийна ю дийцар тIера диалогаш. ХIора персонажан мотт шен къастамаш, шен башхаллаш йолуш бу. Масала, Хелисатан лулахочо Жарадата иштта дуьйцу: «Биронкъин да вижинчу кошор, со цхьанхьа яхча, сайна кучана кIади елча, гIайгIа ма хуьлу суна, юхаялар муха нислур ду-техьа бохуш, сагатдеш. Кортин Жабраила дешначу къорIанор, олучух ларлуш хьеша-дена шуьйттазза кучана кIади ма елла аса, цхьайттазза суна схьа ма елла. Елла юьсийла сан, цу сайна схьаделлачу кIадинах аса сайна цхьа коч тегнехь, я доьхкина, я хийцина юха дIаделла-кх. Мурца-Iелас дешначу къорIанор, дац уьш совгIаташ даларш, дош доцурш ду-кх».\nАвторан ойла билгалйоккхуш ду дийцаран персонажан къамела юкъара хIара дешнаш: «Стеган вахарехь цхьа дезде деана — зуда ялийна меттиг хилча, кIант я йоI дешна даьлча, я хаза шен гIуллакх дан гIерташ воллу да-нана доцу жимха хьаста, цунна я уьш санна долу кхидолу гIуллакхаш бахьана долуш, шен дан тарлуччул совгIат дар хаза ду. Амма, схьаелла дела дIаяла еза бохуш и кучамаш дIай-схьай хуьйцуш лелош дерш ца оьшуш ду. Уьш дита деза вай».\nХамидовс къоман дахарехь долу оьзда гIиллакхаш, дика гIуллакхаш чIагIдо, ткъа моттаргIанаш лелор, наха а до иштта, бохуш, цаоьшург лело гIертар, дагахь цхьаъ долуш, тIехула кхин лело гIертаран хIумнаш беламе а дохуш, царна дуьхьал къийсам латтабо.\n«Абубешар» цIе йолчу дийцар тIера коьрта персонаж Абубешар, балха ца воьдуш, деш-дуьтуш доцуш, ша кхаьч-кхаьчначохь даккхий хабарш дуьйцуш, дерриг цIийнан дукъ шен зудчунна тIе а диллина лелаш ву. Нахана а, шена а пайдехьа воцуш ша лелаш воллушехь, зуда шен куьйгакIела латтийчхьана, ша дика къонах хета Абубешарна. Нахана юккъехь даккхий хабарш дийцаррий, зудчуьнца къийсаррий бен, кхин гуьнахь а дац цуьнан. ЦIентIехь ша зудчунна гIо дича, шена тIе доккха эхь догIу моьтту цунна. Абубешаран лулахочо гIараваьлла дика тракторист волчу Мохьмада боху цуьнга: «И хьуна эхь ду моьттурш-м эхье хьаха дацара, Абубешар, эхь хьаха ду шен Даймахкана ямарт хилча, къола дича, деш а, дуьтуш а доцуш йорт етташ лелча, харц дерш дийцича, маларш мийлича, пачхьалкхан болх ца бича, шена вон а, ледара а гучунна и шена ца гуш санна тIехваьлча, воккханиг, да-нана, зуда ца лерича, цомгашчунна гIо ца дича, берашка ца дешийтича… – уьш а, и санна мел дерш а ду-кх эхь».\nАбубешарна дезаш къамел дац иза. Цунна «дукха реза цахиларна, оьгIазвахана Iарж а велла лаьтташ волу Абубешар, нитт Iоттабелча санна, балдаш меттах а хьадина керта вахара». Амма тIаьхьо кхийтира Абубешар, кхийтира, ша хьийзош йолу Баянт дIа а яхана, ша цхьаъ висча.\n«ГIирмасолтас яьккхина са» дийцар тIехь, нах Iеха а беш, махлелош волу ГIирмасолта гайтина.\nДаймехкан тIом болчу хенахь Брест-гIап ларъеш да а вийна, байлахь йисина йолу шен кIентан йоI Лайла а кхобуш, гIийла Iаш яра йоккха стаг Маликат. ЙоIана ден цIарах догIучу пенсех жим-жимма охьадуьллуш ахча а IаIийна, цунна совгIатана хIумнаш эца яхана йолу Маликат чIогIа чIагIдеш харц дуйнаш бууш ле а йина, дукха безчу мехах цунна куз а, шал а доьхкира ГIирмасолтас. Иштта харц-бакъ а ца лоьруш, нах Iеха а беш, шена са йоккхуш ву иза. Шен хIума мехал еза йохка гIерташ, Делан цIарах къера дуйнаш буу ГIирмасолтас. Иза Делах а ца кхоьру, нахах эхь а ца хета цунна. Милицех-м кхоьру ГIирмасолта. ТIаьххьар а нах Iехорца са йоккхуш хиллачу ГIирмасолтина, лаьцна чу а воьллина, кхиэл кхайкхийна.\n«Дурдий, Даргий» дийцар тIера Дурда маларо галваьккхина лелаш ву. Маларна тIаьхьаваларо дикачу балхах а вохийна, доьзалехь башха барт а бац. Цуьнан садаIар а, сакъерар а маларца бен дац. ЦIахь а, арахь а хаддаза малар ду цуьнан дагахь. Шена а, доьзална а пайдехьа вац Дурда, маларо дерриг а дIадаьккхина цуьнан.\nДахарехь галваьлларг бакъенга верзаран некъ гойту яздархочо шен дукхаха долчу дийцаршкахь. Иштта ду «Дурдий, Даргий» дийцар тIехь а. Дурда, балха а хIоьттина, нийсачу новкъа а ваьлла дIагIуриг хиларх тешам буьту авторо, шен дийцар дерзош.\nГовза яздина ду Хамидов Iабдул-Хьамидан дийцарш. Исбаьхьаллин васт кхоллар, меттан башхаллаш, Iаламан сурт хIоттор яздархочо шена хьалха хIоттийнчу коьрта Iалашонца догIуш ду. Яздархочун дийцарш тIера хIора персонажан мотт шен башхаллаш йолуш бу. Церан маттехула а хIоттадо авторо шен персонажийн хIора а ша-тайпана долу васташ. Персонажийн чухуле, церан дагахь дерг, ойланийн кIоргенехь дерг билгалдаккха гIерта автор.\nШайн къеггина маьIна а долуш, аьхна Iаламан суьрташ хуьлу Хамидов Iабдул-Хьамидан произведенешкахь. «Абубешар» цIе йолу дийцар Iаламан суьртаца дIадоладо автора: «Iуьйре шийло яра. Генах хаьдда гIа наггахь дитта кIел охьадужуш хаалора. Дуьнен чохь йорт йиттина кIадъелча санна, мархаш ламанца набарна тевжинера. Стигалан гар, хи ца кхоош, йилча санна, цIена а, сийна а дара. Со лаьттачу хи йистерчу чхара тIера дIахьаьжча, аьрру агIор бIаьрго схьа ма лоццу йолчу арахь, дикачу дайша лерина куьг тоьхна, ялташ чу а дерзийна, ерзина яьхна аренаш яра гуш. Цхьацца меттехь етт а, эса а, уьстагIий а, цхьа наггахь ежаш говр а гора».\nОцу хазчу Iаламца догIуш дац Абубешаран ков-кертахь гуш долу сурт: «Кхузара дIахьаьжча, гуш колхозан эвлан йисттехь долу Абубешаран тиша цIенош дара. Уьш къаьсттина тиша а, ледара а хоьтуьйтура царна гуобаьккхина гуш долчу колхозникийн дикачу цIеноша. Абубешаран цIенойн тхов ах эрз буьллуш, важа ах гIодамаш дохкуш бина бара. Цуьнан цIенош юххехула тIех вер-верриг велакъежара, Абубешаран стохка дуьйна а доьхна, раз а даьлла лаьттачу кевнах бIаьрг кхетча».\nIаламан исбаьхьа сурт а хIоттийна, тIаккха гайтина автора тишъелла, тIекхетта йоллуш, тоярхьама куьг тухуш а йоцуш, нах бела а боьлуш лаьтташ йолу Абубешаран цIенойн къепал. И ши сурт вовшех дустуш санна гайтаро алсам доккхуш хета шолгIачу суьртан ирча гар. Абубешар ледара къонах хилар кхин цкъа а гучудоккхуш ду цуьнан цIенойн декъаза сурт.\nАдамийн ледарлонаш а гойтуш, дахарехь новкъарло еш долу хIуманаш гучу а дохуш, царна дуьхьал къийсам латторан ойла кхиайо автора шен дийцаршкахь.\nХамидов Iабдул-Хьамидан драматургически произведенешна юкъа йогIу «Лийрбоцурш», «Бож-Iела», «Совдаттий, Дауддий», «Ламанан йоI», «ТIам сийна кхокха», «Мохсолтийн доьхна де» цIерш йолу пьесаш. Нохчийн драматургехь, театрехь шайн билггалйолу меттиг дIалаьцна произведенеш ю уьш.\n«ТIам сийна кхокха» пьеса берашна лерина ю. Кхаа декъах, ворхI суьртах лаьтташ а йолуш, гIеххьа йоккха драматически произведени ю иза. Туьйра-пьеса аьлла, билгалъяьккхина автора цуьнан жанр. Нохчийн барта кхоллараллин сюжетех пайда оьцуш, барта произведенийн персонажаш юкъаялош, язйина пьеса. Халкъан барта дийцаршкахь, туьйранашкахь санна, Iаьржа-Хожа а, Жоьра-баба а ду пьеси тIехь, тIам сийна кхокха а бу. Кед-кедал бIаьргаш болуш, маьрс-маьрсал цергаш йолуш волчу инзаре воккхачу Iаьржа-Хожас нахана даккхий зенаш до, кест-кеста юьрта а вогIуш бежнаш дIакхуьйлу, нах а дIабуьгу. Юьртахь тоьлла болу кIентий Лечий, Лоьмий воьду Iаьржа-Хожех лата. Майра кIентий бу уьш. Юьртахь вац цу шиммочул нийса пха тухуш иччархо, юьртахь вац цу шинначул дика эраш долуш таллархо. Шен ши кIант Iаьржа-Хожех лата новкъа воккхуш, нанас Бикатус олу цу шинга, шух дог-м лозу сан, «делахь а хIара санна де эшначу хенахь лата вина ас шуьшиъ. Хожех кхералой юха ма верзалаш, сан ши кIант, ас бехк боккхур бу шуьшиннех». Нохчийн иллеш тIерачу нанойх тера ю Бикату, церан ойла ю цуьнан кийрахь ерг а.\nМайра летара Лечий, Лоьмий инзаре ницкъ болчу Iаьржа-Хожех. «Стигалхула лела олхазар мас таса ца даьхьачу, лаьттахула лела акхарой берг тоха ца яьхьачу кху сан махка тIе вала шуьшиъ муха ваьхьна?», – бохуш, буьрса леташ ву Iаьржа-Хожа а. «Ца богIу ницкъ беш миска нах хьийзош, аттах хоттавелларг шен аттах воккхуш, етт боцуш виснарг шен сих воккхуш, бехк боцу гIийла нах къиза хьийзош ву хьо, сийдоцу Хожа», – олий, дарлой, тарраш детташ, кхин а чIогIа лета Iаьржа-Хожех ши ваша. Амма ямартчу Хожас, тешнабехк а бой, кIоргачу гIуна чу вожаво Лечий, Лоьмий.\nМасех шо даьллачул тIаьхьа хиира Куьйрина шен вежаршна хилларг. Лечий, Лоьмий санна, майра, къонахалла йолуш хьалакхиънера Куьйра. Ненера пурба а даьккхина, шен ши ваша кIелхьарваккха воьду иза. ЧIогIа вовшахлета Iаьржа-Хожий, Куьйрий. Шен кIант Iаьржа-Хожа эшо воьлча, цунна гIо дан йогIу Жоьра-баба, стигал къекъош, стелахаьштиг детташ, мох болуьйтуш. ШайтIанаш а шайна гIоьне кхойкху цу шимма. Амма Куьйрина гIо дан а богIу мацах тIам лазийна гIелбелла хилла болу, кхуо дарба лелийна то а бина, дIахецна хилла тIам сийна кхокха. Оцу тIам сийначу кхокханан гIоьнца Iаьржа-Хожа эша а вина, Лечий, Лоьмий, Куьрийн безам болу хаза йоI Маьлха-Аьзний, кхиболу юьртахой паргIат а баьхна, цIехьа бирзира уьш. Адамаш Iаьржа-Хожийн балех девлира.\nПьесин коьрта маьIна иза чекхйолуш далийнчу дешнашкахь ду: «Халкъана гIуллакх дар уггар а деза ду. Сий хуьлда даима халкъан ирс лоьхучун».\nШа язйинчу хенахь боккха кхиам хилла «ТIам сийна кхокха» пьесин, 1959 шарахь драматургически произведенешкахула республикехь дIаяьхьначу конкурсехь лаккхара мах а хадийна, преми еллера цунна.\n“Ламанан йоI” кхаа декъах лаьтташ драма ю. Къоман театро 1960 шарахь хIоттийна Хамидов Iабдул-Хьамида А. Алексеев соавтор а волуш язйина граждански тIеман хенахьлера гIуллакхаш гойтуш йолу “Ламанан йоI” пьеса. «Кху тIехь дуьйцуш долу гIуллакхаш хилла зама – 1918 шо, сентябрь бутт» аьлла, билгалдина автора. Пьесин коьрта турпалхочун Маремин вастехула Соьлжа-ГIалахь бIе дийнахь лаьттинчу тIемашкахь турпалаллица йоьжначу нохчийн йоьIан Арсанова ПетIаматан хьуьнаречу дахаран цхьа мур гайтина пьеси тIехь. Нохчийн литературин классик волчу Арсанов СаьIид-Бейн йиша яра тIамехь лор-йиша хилла дIакъалаьцна йолу Арсанова ПетIамат. ТIеман халчу хьелашкахь доьналла, хьуьнар, адамалла гайтарна, истори юкъаяхана ПетIамат.\nХамидов Iабдул-Хьамидан пьесин турпалхо лор-йиша хилла ца Iаш, божаршка нийсса юй-техьа аьлла, тIемало а ю. ЙоьIан эхь-бехк а, тIемалочун майралла а ю цуьнца. ТIеман халчу хьелашкахь шен оьздангаллех ца йоьхна драмин турпалхо. Нохчийн йоьIан сий а, шен цIе а ларъеш чекхъяьлла иза.\nТайп-тайпана мах хадабора «Ламанан йоI» драмин иза язйинчу хенахь, амма Нурадилов Ханпашин цIарахчу Нохч-ГIалгIайн драматически театран сцени тIехь оцу пьеси тIехь хIоттийна спектакль еххачу хенахь лаьттира.\nХамидов Iабдул-Хьамидан дукхаха йолчу пьесийн чулацамехь дерг кхин хIумма а тIе а ца тухуш, ма-дарра дахарера схьаэцча санна хеталуш ду.\n«Мохсолтин доьхна де» цIе йолу пьеса а ишттачарах ю. Цхьана декъах лаьтташ ю и жима сатирически произведени. Пьеси тIехь коьртаниг сатирически басаршца кхоьллина ХIуьлкаев Мохсолтин васт ду. Керла хIоттийна райпон председатель Мохсолта юьхьанца куьйгалхо хила хьакъ волуш хетало. Шайн гIуллакх дахьаш цунна тIебаьхкина нах Мохсолтина мелла а реза боцуш бистхилча, цуьнан секретарь йолчу Хьавраа боху: «Соьца-м вац и вон. Хьаькамашца а чIогIа хаза гIиллакх лело хууш ву. Кхуза и балха ваийтинчу вайн райисполкоман председателан заместитель волчу Дагаевс «чIогIа гIиллакх долуш а, болх бевзаш а стаг ву и» олу хезна суна». Амма тIаьхьа, аьлча а, сихха билгалдолу Мохсолтас «хаза гIиллакх» хьаькмашца бен лелош цахилар. Берийн яслин заведующи Саибат йогIу Мохсолтина тIе яслина оьшуш йолу шифер язъяйта. Юьхьанца, иза райисполкомехь балхахь ю моттаделла, цуьнца чIогIа кIеда-мерза, гIиллакхе хуьлу Мохсолта, оцу сохьта цунна цхьа бIе шифер а язйо. Ткъа Саибата, ша-м яц райисполкомехь балхахь, ша яслин заведующи ю аьлча, цунна шифер язйина кехат схьадоккху Мохсолтас, Iаламат кIоршаме къамел до, кабинет чуьра араяккха дагахь а ву. Цул тIаьхьа Саибатан цIийнда райисполкоман председатель хилар шена хиъча, оцу минотехь хийцало Мохсолта, дукха чогIа гIиллакх дуссу цуьнга. Мохсолтин гIиллакх догIуш а, доьдуш а ду. Шена пайдехьа хир ву аьлла, хетачу стагаца Iаламат гIиллакхе волу Мохсолта, кхечаьрца чIогIа кIоршаме хуьлу.\nШа куьйгалла дечу меттехь болх дIабодахьара, дика хилахьара аьлла, саготта а вац Мохсолта. Кхуо тIе куьг а яздина, шен хеннахь кехаташ дIа цадаларна, схьаэца дезаш долу товар довш ду аьлла, шега хаам бича, «и-м дахь а кхин яздойтур дара», – боху Мохсолтас. Ша бахьана долуш районна доккха зе хиларх шек ца волу иза. Iаламат ледара куьйгалхо ву Мохсолта. Иза дика куьйгалхо хуьлийла а дацара. Дешна а вац, я мегарг болх бина а вац, шена харц кехаташ а нисдина, цаьрца балха хIоьттина ву. ХIинца ша хьаькам вахча, хIумма а товелла а вац, товала гIерташ а вац я товала хуур долуш а вац. Хьарамлонца нисдинчу хIуманах беркат ца хуьлу. Куьйгалхочун Мохсолтин болх а беркате ца хилира нахана а я цунна шена а.\nШен доьзалца а ца хилла Мохсолта хьанал.\nСтагана ша дина дика а, ша дина вон а дуьхьалдолу. Диканиг диканца дуьхьалдолу, вониг вонца дуьхьалдолу. Мохсолтас дина дика, схьахетарехь, дан а дац, ткъа ша дина вонаш цхьана дийнахь дуьхьалдевлира цунна. Оцу дийнах Мохсолтин доьхна де хилира.\nХамидов Iабдул-Хьамида шен пьеси тIехь Iора а дохуш, шайна дуьхьал къийсам латтош долу хIуманаш вайн дахарехь хIинца а долуш ду. Уьш гучудахарехь, адамийн ойла царна дуьхьалъяккхарехь мехала ю «Мохсолтин доьхна де» цIе йолу пьеса.\nХамидов Iабдул-Хьамидан драматургически говзалла къеггина билгалйолу забаре, беламе чулацам болчу произведенешкахь. Царна юккъехь шен исбаьхьаллица къаьсташ ю «Бож-Iела» цIе йолу комеди.\n«Бож-Iела» комеди Хамидов Iабдул-Хьамидан кхоллараллехь хилла ца Iаш, ерриге нохчийн драматургехь а мехала произведени ю. Iаламат боккха кхиам хилира комедин. Ира сюжет, цIена, исбаьхьа мотт, шен чулацамехь дерг дахарца догIуш нисдар, васташ ша-тайпанчу комедийни кепехь кхоьллина хилар дара оцу пьесина кхиам беънарг.\nАвторан дуккха а зеделларг дара забаре, сатирически произведенеш язъярехь. «Бож-Iела» комеди тIехь къастийна йолу проблемаш драматурго шен хьалхалерчу кегийчу произведенеш тIехь а хIиттийнера. «Абубешар», «ГIирмасолтас яьккхина са» дийцаршкахь а, «Абубешар» дийцаран чулацам тIехь язйинчу изза цIе йолчу жимчу пьеси тIехь а авторо беламе йохуш гайтинера адамийн амалшца йолу ледарлонаш, дахарехь нислуш долу сакхте гIуллакхаш. Изза проблема шуйра а, кхидIа кIаргъеш а къастийна «Бож-Iела» комеди тIехь а. Комедин чулацам чолхе бац, цу тIера хиламаш шайх атта кхетар волуш бу, персонажийн къамелаш къеггина маьIна а долуш, исбаьхьчу маттаца ду.\nДраматургически произведенин коьрта башхалла ю цуьнан сюжетан бухахь къовсам хилар. Вовшашна дуьхь-дуьхьал лаьттачу ницкъашна юкъара къовсам бу драмехь сюжет кхуллуш берг. Бож-Iелиний, цунна гонахара цхьаболчу наханий юкъарчу къовсамах лаьтташ ю «Бож-Iела» комедин сюжет. Цул совнаха, Бож-Iела ша-шеца а ву къийсамехь, шен амалера цхьадолу хIуманаш дуьтуш, царах паргIатволуш ву иза.\nКоьрта турпалхочун Бож-Iелин кхечу персонажашца йолчу юкъаметтигашка хьаьжжина масех сюжетан зIе билгалйолу комедехь: Бож-Iелий – Сутарбий, Бож-Iелий – Зулай, Бож-Iелий – Маймий, Бож-Iелий – Абубешар. Оцарах хIоранца а Бож-Iелин йогIучу уьйрашца гучуйовлу цуьнан амалш, къоман гIиллакх-оьздангаллех лаьцна болу кхетам, адамашка а, дахаре а цуьнан йолу шовкъаш а, хьежамаш а.\nКомеди тIехь алссам гайтина ю Бож-Iелин, Сутарбин юкъаметтигаш. Шайн дуьненан лехамашца вовшашна нийсса дуьхь-дуьхьал ву и шиъ. Сутарби шен сутаралло ваьккхина лелош ву. Муьлххачу хIуманна тIехь а шена са яккхар, пайда бар дагахь ду Сутарбина, хьарам иза хиларх шек а ца волуш. Туьканахь волуш цо дина къоланаш бахьанехь бархI шо хан а тоьхна, чувоьллина хилла Сутарби. Царах пхи шо чохь даьккхинчул тIаьхьа «болх дика барна хьалххе цIа ваийти ша» боху цо. Амма хIетте а кхетам чу ца веана, юха а йохк-эцар тIехь хьалхалерра хьарамлонаш лелош ву.\nБож-Iела чIогIа реза вац Сутарбис лелочунна. «Милк санна, ворта а йолуш, верстина ваттIа воллуш ву хьо. И хIуманаш а дитий, цхьанхьа, хьайга балун боллучу балха гIо», – боху цо Сутарбига. Бож-Iела хьарамлонца гулдина хьал дезаш вац. Сутарбис шега йохка-эцаран декъа вола, тIаккха ахча хир ду хьуна аьлча, сацам боллуш жоп ло цо: «Деллахьа, Сутарби, со-м хьанала къоьлла тоьлуш хеташ ма ву, хьарамчу хьолал».\nСутарбис, шен долахь мелла а хIума йолуш ю аьлла, зуда шена хьахийча, Бож-Iелас боху: «ХIума йолуш ю аьлла, зуда ялор, маре вахар хеташ ву со».\nЦу тайпана, Бож-Iелин Сутарбица йолчу юкъаметтигашкахь билгалдолу иза хьарам хIума лелор доцуш, хьаналчу къинхьегамца ваха лууш хилар. Бож-Iела цхьадолчу ширчу хIуманашна тIегIерташ велахь а, шен ойланца цIена ву, шен амалшкахь къонахаллин билгалонаш хаалуш а ву. Таро йолу зуда а ялийна, цуьнан хьола тIехь ваха хуур волуш вац иза я осалаваьлла дуьненан хIума лоьхур долуш а вац.\nБож-Iела дуьхьал ву Маймин бозбуанчаллашна а, Абубешара дечу десачу къамелашна а, цуьнан декъазчу кураллина а. Абубешар, Маймий, Сутарбий дахарна тIаьхьабисина нах бу, шайн амалшца сакхташ долуш а бу. Бож-Iела цара шайн тобанах ларахь а, царах дикка къаьсташ ву. Амма царах дикачу агIор къаьсташ велахь а, алссам ледарлонаш ю Бож-Iелица а. Ша-шех дозалла деш, шех тоам бина стаг ву иза. «Дукин ирзехь саьрмико цIога тоьхна бIаьрг баьккхинчу БугIин Лом-Iелин кIант Бож-Iела ву ша», – олу цо дозаллица. Шегахь къонахалла а хета цунна, къоман гIиллакхашца вехаш а лору цо ша. Амма Бож-Iелина шех хеташ дерггий, цо лелош дершший цхьаьна ца догIу. Уьш цхьаьна цадаро беламе а воккху иза.\nМала а мелла, некъана генна йистехь лаьттачу зIенан бIогIамна тIетоьхна машен а йохийна, ша балхара дIаваккхийтина Бож-Iелас. ХIинца хIургон тIе балха гIо аьлча, ца воьду. Шен сий лахлуш хета цунна хIургон лело вахча. Маларх ветталуш, деш хIума а доцуш, цкъа цхьана колхозе воьдуш, тIаккха вукху совхозе воьдуш, машен тIе балха ваха меттиг лоьхуш ву ша бохуш, лелаш ву Бож-Iела. ХIусамнанас Зулайс боху цуьнга: «Ма ца оьшурш леладо ахь! Уьш а дитий, хьайга гIо боххучу балха гIохьа. Ахь болх дика бахь, юха а машен тIе воккхур ву хьо». Амма Бож-Iела ца веша хIургонахь болх бан: «Пхеа шарахь трактор а лелийна, итт шарахь шофер а лелла, хIинца хIургон тIе вахар, говрара вир тIе хаар санна хIума ду. Нах стигал оьхуш лаьтташ, со хIургон тIе ваха веза-кх», – олий хададо цо.\nЗулай колхозехь тоьлла хьелийозархо ю. Шен дика хьелий кхечуьнга дIа а делла, цуьнгара машанна ледара долу, гIийла бежнаш шега схьаэцна цо. Бож-Iела реза вац шега ца хоттуш Зулайс иза дарна: «Ас хьоьга нахана гIуллакх ма де ца боху. Соьга хатта а ца хоттуш, ахь уьш дIа хIунда делира боху?». Зулай цхьадолчу кхечу хIуманаш тIехь а яц Бож-Iелин лааме башха ладугIуш. Масала, цIийндас шена чIогIа дихкиннашехь, «клубе а яхана, цкъа хелха сатта-м йоллу» ша олий, гIабали оьций, клубе йоьду иза. Зулай керлачу заманан керла стаг ю. Бож-Iела нохчийн гIиллакхашна, Iадаташна тIегIерташ ву. И ду Бож-Iелин, Зулайн къийсамна бухахь дерг.\nХамидов Iабдул-Хьамидан «Бож-Iела» комеди дIадаханчу бIешеран кхузткъалгIачу шерашкахь язйина ю. Оцу заманан лехамаш, цу хенахьлера идеологи ю пьесин чулацамехь ерг, цуьнца доьзна ду пьесин маьIна а. Бож-Iела тIаьххьаре а тIевирзира Зулайс а, цуьнан магIарехь болчара а бохучунна. Иштта ю Бож-Iелин тIаьххьара монолог: «… айса лелораш нийса хиларх со шекволлушехь, дахар керла хилча, гIиллакхаш керла хила дезий а ца хууш, сонта мел дерш лелий ас. Цундела, шуна ма-гарра, балхах а, зудчух а, нахах а вели со, цу тIе сонта ву аьлла, цIе а яха сан. Массо хIуманал а хала ша-шен вовза хилла. Ша-шен вевзича атта хилла шен вон долчух а, дика долчух а кхета. Хьалххехь кхеттехь дика дара дан. Делахь а, оьрсашний дайна, цкъа а ца кхеташ хуьлучул, тIаьхьа кхетта а кхетча тоьлу». Оцу дешнашкахь билгалдолу пьесин коьрта маьIна а.\n«Бож-Iела» комедин мотт нохчийн халкъан меттан исбаьхьаллица кхелина бу, дукхаха йолу репликаш ирачу аларех лаьтташ ю. Персонажаш, къамелаш деха а ца деш, сцени тIехь вовшашца сих-сиха хийцало. Уьш дикачу драматургически произведенийн билгалонаш ю.\nНурадилов Ханпашин цIарахчу Нохч-ГIалгIайн драматически театран сцени тIехь хIоттийра «Бож-Iела» комеди. Театран директор волчу Хамидов Iабдул-Хьамида пьеса язъешшехь коьрта ролаш билггалболчу актерашна леринера, муьлха актер муьлхачу персонажан роль ловзош хир ву билгал а дина, церан корматалла тидаме а оьцуш, кхоьллинера коьртачу персонажийн васташ. ГIарабевлла болу халкъан артисташ бара комедин коьрта ролашкахь: Давлетмирзаев Iабдул-МутIелип (Бож-Iела), Дениев Iаьльви (Сутарби), Исаева Асет (Майма). Лаккхарчу исбаьхьаллица язйинчу пьеси тIехь лаккхара корматалла йолчу актераша инзаре дика спектакль хIоттийра. Цхьана а кхийолчу пьесин ца хиллачу тайпана боккха кхиам хилира комедин. Оьрсийн литературин классикан Н. В. Гоголан шуьйра евзаш йолчу «Ревизор» комедица юстура иза хIетахьлерчу зорбанехь.\nКомедин коьрта персонажаш Бож-Iела, Сутарби, Майма харцахьарчу амалшца йоллушехь, шайн исбаьхьчу маттаца, хазачу забаршца, шаьш цхьа ша-тайпа беламе хиларца нахана езаелира. Къоман барта произведенийн персонажийн цIерш санна, нахана юкъа яьржира церан цIераш, гуттаренна а халкъа юкъахь йиса а йисина. Пьеси тIера дукхаха долу ира аларш кицанашка а дирзина, нохчийн матте даьхкина. Масала: «Девнах шура ца йогIу», «Ахьар дезачо хьера ваха мало ян мегар дац», «Юучу хIуманийн паччахь жижиг-гала ду», «Дика нах-м шорта хьаха бара, комаьрша нах кIезиг бу-кх», «Метиг санна, дукха хьайгахьа ву хьо». «Ша шакарца тамаш балла доккха хIума ду и».\n1967 шарахь дIаяьхьначу драматически произведенийн Ерригсоюзан конкурсехь кхоалгIачу даржан диплом делира “Бож-Iела” пьесина. Оцу пьеси тIехь спектаклаш хIиттийна Къилбаседа Кавказерчу республикийн ерриге а бохург санна драматически театраша. Нохчийн драматически театран сцени тIехь ша язйичхьана дуьйна таханаллац боккхачу кхиамца хаддаза хIиттош ю и комеди.\nЦу тайпана, Хамидов Iабдул-Хьамидан кхоллараллехь дукхаха ерш забаре, сатирически произведенеш ю, масала, "Абубешар", "ДIа – коч, схьа – коч", "Дурдий, Даргий”, "ГIирмасолтас яьккхина са", «Хингал» цIерш йолу дийцарш, «Бож-Iела», «Мохсолтийн доьхна де» цIерш йолу пьесаш. Цаьрца цхьаьна яздархочун кхоллараллехь йоккха меттиг дIалоцуш ю драматургин кхечу форманашкахь язйина произведенеш а. Царах ю вай лакхахь хьахийна драмаш «Ламанан йоI», «Совдаттий, Дауддий», берашна лерина туьйра-пьеса «ТIам сийна кхокха», турпалаллин драма «Лийрбоцурш». Уьш мехала драматургически произведенеш ю.\nЦарна юккъехь къаьсттина билгалъяккха еза "Лийрбоцурш" цIе йолу драма. Нохчийн къоман сийлахьчу кIантах Советски Союзан Турпалхочух Нурадилов Ханпашех а, цуьнан накъостех-тIемалойх а лаьцна ю и пьеса. Сийлахь-боккхачу Даймехкан тIамехь цхьа эзар гергга мостагI хIаллаквинчу пулеметчикан Нурадилов Ханпашин цIе гIараяьлла евзина ерриге пачхьалкхехь. Цуьнан бIаьхаллин хьуьнарш кхечарна масалла хилла лаьттина. Луьрчу тIамехь халкъан маршо ларъеш, шен къона дахар дIаделлачу Нурадилов Ханпашин цIе гуттаренна а йисна Даймехкан исторехь, къоман иэсехь. Хамидов Iабдул-Хьамида ша пьеса язъян волавалале, Сийлахь-боккхачу Даймехкан тIеман хенахьлерчу документашна тIехь еххачу хенахь болх а бина, дуккха а материл гулйина хилла Нурадилов Ханпашин бIаьхаллин хьуьнарх лаьцна. Оцу исторически бакъдолчийн буха тIехь язйина драматурго шен «Лийрбоцурш» турпалаллин драма.\nФашистски Германис ямартлонца тIом болийча, дерриге а халкъ Даймохк Iалашбан мостагIчунна дуьхьалдалар гайтина пьеси тIехь. ТIеман арахь бIаьхоша а, тылехь хьаналчу къинхьегамца дерриге адамо а мостагIчунна тIехь толам баккхарехьа латтийна турпала къийсам бу пьесин чулацамехь. Гитлеровски фашистех вайн Даймохк Iалашбан гIевттинчу бIаьхойн къонахалла, майралла, шаьш кхиийна даймохк барам боцуш царна дукхабезаш хилар гайтина авторо.\nТурпалаллин драма дIайолало дагах кхетачу авторан дешнашца: «Хьоме доттагIий, зама дIаоьху, оьхур а ю. Амма адамийн дегнаш чуьра цкъа а дIаяьлла яц я ер а яц Даймехкан тIеман буьрсачу деношкахь, вайн халкъан сий, ирс лоьхуш, шайн синош дIаделлачийн сийлахь цIерш. Оцу сийлахьчу цIершна юкъахь ю Нурадилов Ханпашин а, цуьнан накъостийн а цIерш. Бала къона бара Нурадилов а, цуьнан накъостий а. Амма къонахийн дахар шерашца дагардеш хила ца деза, цара шайн халкъана динчу гIуллакхашца дагардеш хила деза.\nБIе шарахь ваьхнарг а ца ваьхна дукха, и шен халкъана гIуллакх деш ца ваьхнехь, ткъа шарахь ваьхнарг а ваьхна дукха, и шен халкъана гIуллакх деш ваьхнехь.\nСуна лаьа, доттагIий, цкъа а лийрбоцчу башхачу турпалхойх дерг шуна дийца. ЛадогIалаш сан дийцаре!».\nИза пьесин пролог ю. Цу тIехь билгалйолу авторан Iалашо а, пьесин тема а.\nШен барамехь гIеххьа йоккха ю пьеса. Прологах, ворхI суьртах долчу кхаа декъах, эпилогах лаьтташ ю иза. Пьеси тIехь 29 персонаж ю: ЦIечу Эскаран эпсарш, салтий, дошлойн эскадронан тIемалой, немцойн эпсарш, салтий, гестаповцаш, эвлара зударий, кхиболу наххий. Пьесин хиламаш тайп-тайпанчу меттигашкахь кхочушхуьлу: нохчийн юьртахь, Украинехь, Сталинградски фронтехь, немцойн блиндажехь.\nПьесин сюжет, цу тIера хиламаш кхиар иштта ду:\nХьалхара сурт – нохчийн юрт, машаре дахар, Нурадилов Ханпаша эскаре ваха новкъа ваьлла, тIом болабалаза бу.\nШолгIий, кхоалгIий суьрташ – тIом боьдуш бу, Украинерчу Захаровка эвлана гена йоцчу хьуьнан йийстехь мостагIчунна тIамца дуьхьал лаьтташ бу Нурадилов Ханпаша а, цуьнан накъостий-тIемалой а. Дика кечам а бина, мостагIчунна рогIера тIелатар кхиамца чекхдоккху цара. Дуккха а фашисташ хIаллакбина, ворхI йийсаре валийна. Нурадилов Ханпаша пулеметни расчетан командир хIоттаво.\nДоьалгIа сурт – Каметин хIусам. Зударий бу тIемалошна яхьийта бедарш а, яа хIума а кхоьхьуш . Тешнабехкаца чу а вогIий, Исраьил нуьцкъаха Камета шена йига гIурту. Каметас, шалгу топ схьа а оьций, дуьхьало йо. И шиъ вовшийн карах ле.\nПхоьалгIа сурт – Сталинградски фронт, Серафимович-гIалина юххехь. 1942 шеран август бутт. Нурадилов Ханпашас хIинцале ялх бIе ах бIе фашист хIаллаквина, пхиъ пулеметни точка йохийна, шийтта мостагI лаьцна каравалийна. Лакхарчу сержантан дарже а ваьккхина, пулеметнин шина взводан командир хIоттийна иза. Нурадиловн бIаьхоша шайна тIедехкина тIеман декхарш кхиамца кхочушдо. Шайн магIаршкахь зенаш хиллехь а, мостагIчун луьра атака юхатоьхна цара.\nЙолхалгIа сурт – немцойн блиндаж. Минанаш тIе а нисвелла, чевнаш а хилла, гIелвеллачул тIаьхьа шаьш каравалийна Баркинхоев, Федоров леван гIерташ бу гестаповцаш. Амма мостагIчунна оьшуш долу цхьа дош ца долу цу шингара. Федоровна тоьпаш туху, Баркинхоев кIелхьарвоккху тIекхиинчу Ханпашассий, Бульбассий.\nВорхIалгIа сурт – Сталинградски фронт. Йогучу гIалин цIерш. Цхьана борза тIехь долчу ор чохь оборона лаьцна севцца бу Нурадилов, Баркинхоев, Бульбий. Пулемет дIа а хIоттош, тIамна кечам бо цара. Цхьа гIап бен пулеметан патармаш дац, цхьаъ бен граната а яц. ХIорш лоьхуш болу немцой тIекхочуш лаьтта. Фашистийн арданг йоккха ю, хIорш кхоъ бен вац. Iаламат халчу тIамехь алссам мостагIий хIалакбеш, турпалаллица Iожалла тIеоьцу кхааммо а.\nПьеса дIайолалуш ма-хиллара, иза чекхйолуш, эпилогехь а ондда дека авторан аз: «Иштта чекхделира цу башхачу кегийрхойн дахар! Хьоме накъостий, вайн ирс, паргIато Iалашъеш, шайн синош дIаделлачу сийлахьчу советски салтийн сий деш, хьалагIовтта! Диц ма де, тахана а дуьнен чохь маьI-маьIIехь тIамо ягош гIаланаш, ярташ хилар, дойуш зударий, бераш хилар.\nТIеман цIе яйна яц. Шайн кхане йоцурш, шайн тахане яхъян гIерташ, герзе кхийда. Сема хила, доттагIий, латта хIинца а халкъан мостагIех цIандаза ду! Сема хила!».\nДаймохк Iалашбеш, халкъан паргIато ларъеш, турпалалла гайтина бIаьхоша. Цара, майраллех, доьналлех ца бухуш, даймехкан мостагIашна дуьхьалбевлла, халкъан сий лардеш, дIаделла шайн синош. Уьш эша ца белла луьрчу мостагIашка, фашисташна тIехь толам боккхуш, турпалаллица эгна сийлахь тIемалой. Дерриге халкъ ду мостагIчуьнца болчу къийсамехь турпалалла гайтина. Иза къеггина билгалдолу пьеси тIехь. Цундела аьлла авторо шен пьесех турпалаллин драма. Даккхий хьуьнарш долу турпалхой а болуш, шен чулацамехь адамийн майралла, доьналла гойтуш йолчу драматургически произведених олу турпалаллин драма.\nДаймехкан тIамехь адамийн патриотизм, майралла, доьналла гайтина йолу турпалаллин драма ю «Лийрбоцурш».\nПьесин хьалхара дакъа дIадолало Ханпашин, Мутин диалогаца. Эскаре ваха новкъа ваьлла Ханпаший, фински тIамехь чов а йина, цIа вогIуш волу цуьнан ваша Мутий дуьхь-дуьхьал кхета. Мутина, цкъа делахь, хазахета шен ваша воккха а хилла, эскаре воьдуш, шолгIа делахь, цуьнан шел жимчу веше йолу къинхетаме ойла а хаало кхузахь. Ханпашига боху цо: «Ден, ненан марзо ахь ца эцна дела, со вара хьуна, жимма айса терго-хIума а еш, хьо деша вохуьйтур бохуш». Амма, шен ваша эскаре ваха лууш, доьналла долуш, къонахалла йолуш хиларх воккхаве Мути. Ханпашина хьехар до цо: «Эскар къонахийн меттиг ю. Салтий вовшийн гIо деш а, терго еш а хила беза. Яхь йоцчу кIантах дан хIума дац. Яхь хила еза. Молханан хьожа йогIуш зама ю хIара, Ханпаша. ТIом эккхаран сахьт дац. Iедална а, нахана а гергахь хьайн дика цIе йоккху агIо лаха». Иштта хьехар дина, эскаре хьажаво Мутис шен ваша. Шен коьртара куй Ханпашина а туьллий, цуьнан куй шена туьллу Мутис: «Саьмгалан хьожа а йогIуш бу хьуна и куй, гIоза а, декъала а лелабойла ахь и!» – олий. Ханпашас а боху: «И сан куй а бу хьуна, Мутий, мехкадаьттанан хьожа а йогIуш, ахь и а лелабойла гIоза а, декъала а!»\nКIорггера маьIна ду оцу суьртан. Даймохк Iалашбаран, къинхьегамца цуьнан хьал дебора ламасташ хедаш дац, уьш, баккхийчаьргара кегийчаьрга а кхочуш, дехаш ду, даима даха дезаш а ду. Адамийн дахаран коьрта гIиллакх ду и.\nЕрриге пьесах чекхдолуш ду Нохчийчоьнан оьздачу кIентан, майрачу бIаьхочун Нурадилов Ханпашин турпала васт. Пьеси тIехь драматурго исбаьхьаллица гайтина шен турпалхочун бIаьхаллин хьуьнарш, цуьнан шен накъосташца йолу юкъаметтигаш, Каметига болчу цIенчу безаман ойланаш.\nЛаккхарчу айамца кхоьллина авторо Нурадилов Ханпашин накъостийн-бIаьхойн Соловьевн, Баркинхоевн, Бульбин, Федоровн, Гнездиковн, Асановн васташ а. Вайн махка Iазап дахьаш веанчу мостагIчунна тIехь толам баккхархьама, шайн синош дIадала а кийча бу уьш. МостагI мел ницкъ болуш велахь а, цунна тIехь толам боккхург хиларх даггара тешна бу пьесин турпалхой. Вовшашна чу садиллина,, цхьа барт болуш, доьналла, майралла йолуш гайтина тIемалой. МостагIчух озавалар, кхеравалар хIун ду ца хаьа царна. Царах хIоранна а шен-шен амал билгалйолу пьеси тIехь.\nДраматурго мух-мухха а ца гайтина мостагIий а, уьш ондда ницкъ болуш, тIелата а хууш, шайгахь майралла а йолуш бу, амма церан къизалла гучуяьккхина.\nКъеггина гучудолу пьеси тIехь тIамо деш долу зенаш, адамашка деана вон, церан гIайгIанаш-баланаш. Юьртахь биснарш беккъа зударий бу. ТIамехь цхьаннан цIийнда вийна, вукхуьнан – кIант, кхечуьнан ваша вийна. ХIетте а церан дегнаш чIагI ца делла, къинхетам бу цаьргахь, комаьрша бу уьш. Нохчийн зударий Бикату, Бесират, Аза, Ану, Хьава, Зина, кхиберш а тIаме баханчу божарийн меттана белхашкахь бу. Азас боху, тIом балале, шиммо, кхааммо деш хилларг хIинца цхьаммо а деш, далург а, цадалург дан гIерташ дохку адамаш. Анус тIетуху: «Ахьа-м баккхийнаш буьйцу. Массо а бер а-м ду, таса а делла, шайн хирг дан гIерташ доллуш». Фронте тIемалошна яхьийта хIуманаш яхьаш баьхкина уьш Бикату хIусаме. ЦIенчу даггара, шайгара мелла а хилла а тIемалошна гIо хилахьара аьлла, хеташ, йохьуьйту цара шайн йолу-йоцург. Драматурго говза кхоьллинчу диалогашкахь билгалдаьккхина, деанчу воно шайн къинхетамен ойланех уьш бохийна цахилар.\nПьесин башхаллех ду хIор персонажан амалехь долу коьртаниг къаьсташ билгалдалар.\nИза кхочушдина говза хIиттийнчу персонажийн йоццачу репликашкахь а, кIеззиг йолчу авторан ремаркашкахь а. Шайн къамелаш дах а ца дойтуш, персонажаш сих-сиха хийцайолуьйту драматурго. ХIораннийн къамел чулацаме, шен маьIна долуш хуьлуьйту. Оцу хьелаша дог доуьйту пьеса еша а, сцени тIехь хIотточу хенахь цуьнга хьажа а, таро хуьлуьйту авторан ойланах кхиа а.\nБуьрсачу тIамехь цхьа эзар гергга фашист хIаллаквина турпалчу пулеметчика Нурадилов Ханпашас. ТIеман даккхий хьуьнарш гайтина цуьнан накъосташа. Даймахкана дIаделла цара шайн къона дахар. МостагIчунна тIехь толам боккхуш, тIеман арахь турпалаллица эгна уьш. Даймохк Iалашбеш, халкъана паргIато йоккхуш велларг адамийн дегнашкахь гуттаренна а вуьсу, тIекхуьучарна масал хуьлий лаьтта цуьнан цIе. Цундела аьлла автора шен турпалхойх "Лийрбоцурш", адамашна уьш бицлург цахилар чIагIдеш.\nХамидов Iабдул-Хьамидан кхолларалла, цуьнан драматургически произведенеш, сатирически дийцарш, цо театрехь дина гIуллакх Iаламат мехала ду къоман литература, театр, культура кхиарехь.\nЦуьнан пьесаш тIехь хIиттийна спектаклаш хIинца а йоккха меттиг дIалоцуш ю нохчийн къоман театран репертуарехь.\nАбубешара лаьттах тоьхна куй. Дийцар // Къинхьегаман байракх. 1955. 8 сент.\nИрсе мохк. Стихи // Къинхьегаман байракх. 1955. 7 нояб.\nСовдаттий, Дауддий // Къинхьегаман байракх. 1955. 8, 15 дек.\nСовдаттий, Дауддий. Пьесин дакъа // Къинхьегаман байракх. 1956. 12-19 янв., 23 февр., 15 март, 20 апр.\nНохчийн вальс. Стихаш // Къинхьегаман байракх. 1956. 23 авг.\nЗабаре байташ // Къинхегаман байракх. 1956. 14 дек.\nЗабаре байташ // Ленинан некъ. 1957. 30 авг.\nДурдий, Даргий. Дийцар // Ленинан некъ. 1957. 12 сент.\nГIирмсолтас яьккхина са. Дийцар // Ленинан некъ. 1957. 2, 4 окт.\nСовдаттий. Дауддий. Пьеса. Грозный, 1958.\nАбубешар. Дийцарш. Грозный, 1958.\nХьоме Москва. Стихи // Сердало. 1960. 14 июль.\nБайташ // Сердало. 1960. 11 авг.\nПартина – хастам! // Грозный. 1960. С. 7.\nКъинхьегам. Стихаш // Сердало. 1963. 13 янв.\nВ родных местах. Стихаш // Сердало. 1963. 24 февр.\nЖаIуьнан илли // Ленинан некъ. 1963. 31 март.\nЭкзамен. Дийцар // Ленинан некъ. 1963. 22 сент.\nБож-Iела. Пьеса. Грозный, 1967.\nДийцарш, пьесаш. Грозный, 1970.\nЛийрбоцурш. Дийцарш, пьесаш. Грозный, 1980.\nАбубешар. Стихаш, дийцарш, пьесаш. Грозный,1991.\nБож-Iела. Комеди // Орга. 1996. № 3, 4.\nБож-Iела. Пьеса // Кн. тIехь: Нохчийн драматурги. Соьлжа-гIала. 2011. А. 27-104.\nЗезаг. − Партизанан илли. − Теркан йистехь. − Хьоме Лайлаъ. Стихаш // Кн. тIехь: Нохчийн поэзи. Соьлжа-гIала. 2011. А. 58-62.\nДядя Вася // Алма-Ата. «Казахгослитиздат. 1957. С. 22.\nАбубешир и Баянт. Рассказ. Пер. А. Казаков // Грозненский рабочий. 1958. 19 янв.


Прат-де-Комте — Википеди\n40°59′01″ къ. ш. 0°24′18″ м. д.HGЯOL\nкат. Prat de Comte\nХуан Хосе Мальрас Паскуаль[d]\nПрат-де-Комте картан тӀехь\nПрат-де-Комте (кат. Prat de Comte) — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 26,4 квадратан километр (2016). ХӀордан сизал локхалла 363 метр. Дозанашца ю Орта-де-Сан-Жоан, Бот (Испани), Гандеса, Эль-Пинель-де-Брай, Бенифальет, Паульс муниципалитеташ.\n85 стаг ↗527 стаг ↗559 стаг ↗613 стаг ↗742 стаг ↗896 стаг ↘849 стаг\n↘814 стаг ↘754 стаг ↗771 стаг ↘511 стаг ↗523 стаг ↘508 стаг ↘491 стаг\n↘411 стаг ↘396 стаг ↘341 стаг ↘302 стаг ↘248 стаг ↘231 стаг ↘207 стаг\n↘177 стаг ↗182 стаг ↗189 стаг ↗191 стаг ↗196 стаг ↘193 стаг ↗194 стаг\n↗205 стаг ↘198 стаг ↘190 стаг ↘183 стаг ↘170 стаг ↘164 стаг ↗165 стаг\n↗177 стаг ↗181 стаг ↘179 стаг ↗183 стаг ↘177 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Прат-де-Комте&oldid=5747074»


Оркс — Википеди\nОркс (фр. Orx) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ланда. Дозанашца йу Бенесс-Маремн, Лабенн, Сент-Андре-де-Сеньян, Собриг. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Оркс&oldid=5177461»


Девушка в джинсах и белой майке. Купить фото № 282504. Фотограф Андрей Аркуша / Фотобанк Лори\nИзображение № 282504\nшатенка, одежда, одна, чувство, прическа, изолированно, джинсы, челка, мысли, ремень, задумчивая, взрослая, лицо, мода, женская, волосы, рука, леди, современная, человек, портрет, поза, симпатичная, кожа, улыбка, прошлое, настроение, белая, женщина, молодая, молодежь, модель, артистическая, привлекательная, красивая, красота


NGC 322 — Википеди\nNGC 322 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nESO 243-15, AM 0054-435, PGC 3412, ESO-LV 243-0150, MCG-07-03-003, 2MASX J00570999-4343376, SGC 005452-4359.8, 6dFGS gJ005710.0-434338, LEDA 3412, APMBGC 243+013-059\n7143 километр в секунду\n0ч 57м 9,992с\n−43° 43′ 37,66″\nWikiSky-da NGC 322: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 322.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_322&oldid=5054960»


Германерчу кхело кхин цкъа а лаца сацам бина набахти чохь воллу нохчо\nТоба а кхоьллина, тайп-тайпана талорш дарна бехке а бина, лецнера Германерчу Дрезден гIалахь бехачу нохчийн а, кхечу къаьмнех болу а божарий 2016-чу шеран гурахь. Дахначу шеран ГIадужу-баттахь йолаеллера церан кхел, амма масех баттана дIаттетинера иза.\nЛаьцнарг верриг а пхийтта стаг ву. Царах доккхах долу дакъа нохчийн къомах ду, немцойн Заксен лаьттарчу прокуратурано чIагIдарехь.\nЦарна бехке дуьллуш ду, мафин кепехь банда а кхоьллина, нахера ахчанаш дахар а, летарш а, ткъа иштта наркотикаш а, герз а лелор а. Тобанера цхьаберш стаг вен гIортарна бехке беш а бу. Царех пхеанна дов 4 бутт хьалха хатта долийнера.\nКху деношкахь юха а доладеллачу нохчийн довхаттарехь скандале голатохар нисделира. Иштта а цхьа шо сов хан лаьцна набахтехь волу Iиса цIе йолу 31 шо долу жимстаг кхин цкъа а лаца сацам бира кхело.\nБандин куьйгалхо ларалуш волу и стаг хIинцалц схьа бехке веш вара рэкет ярна а, кхечарна кхерамаш тийсарца, церан бахамаш схьабахарна а. Амма иза лаьцначул тIаьхьа Iедалхошна гучаьлла, иза иштта цхьа стаг вен гIерташ хилар, прокуроро Хаазе Лоренцас динчу дIахьедарца. Иза лаца омра хиларна формале и стаг юха а лацавезаш вара элира цо.\nЮхь тIе туьтмIаьжгаш йоьхкинчу полисхоша кхелан кхерчахь лаьцна дIавигира иштта а лаьцна набахтехь воллу жимстаг. Цунна дуьхьал керла бехкталламан гIуллакх схьадиллина.


"Ша ма варра Iазапхо ву-кх Кадыров"\nНохчийчуьра веддачо дуьйцу шен нахана тIаьхьабевлла леларх а, мехкан куьйгалхочуьнца шен йолчу юкъаметтигех а\nШи шо хьалха гурахь Кадыров Исламца дов даьлла, тахана Полшехь хьулвелла веха 32 шо долу Абдурахманов Тумсо Къилбаседа-Кавказехь уггар а вевзачех блогер хилла дIахIоьттина. Кадыров а, цуьнан гуо а Iорабохуш блогеро йоху видеошка эзарнашкахь нах хьуьйсу. Оцу тIехула Соьлжа-ГIалин телевизионан эфирехь цуьнан гергарчеран дезна иза бахьанехь бехказабийла.\n- Тумсо, хьан гергара нах хьоьца зIене бовла гIоьртирий, хьоьгара юьхь яккхархьама?\n- ХIан-хIа, берриг а бохург санна сан махкахоша а, сан гергарчара а соьх дозалла до, суна тIе а тов. Оцу репортажехь церан багара даьхна ду и дешнаш. Чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан Соьлжа-ГIаларчу полисхойн декъехь яьккхина ю и сюжет, царна ницкъбеш тIехь, психологин тIеIаткъам а беш.\n- Хьайн нах дIабигарх хааме даьккхира ахь байначу беттан 10-чу дийнахь. Дукха латтийнерий уьш полисхоша шайн карахь?\n- Материал кечъечу масех сахьтехь хан яккхийтинера цаьрга. Уггар къеначу сан девешин ду хьуна 83 шо. Виъ кIант дIавоьллина да ву иза, къанвеллачу дийнахь "Грозный" ЧГТРК-н шоу а лан езаш хилла-кх цо.\n- Оцу сюжет чуохь гайтина йийбар цхьана хIусамчуьра йолуш санна сурт ма дара. Полисхойн декъехь иштта еза диван хуьлийла ду?\n- ХIаъ, полисхойн декъан хьаькаман Дашаев Мохьмадан садоIучу чоьначохь йолчух тера ду.\n- Оцу репортажехь дуьйцу, хьан дешича Абдурахманов Мовлди "уггар халачу шерашкахь республикехь къепе латтийна ву" бохуш. Полисхо хилла ву иза?\n- ХIаъ, полисхо вара иза. Со гал ца ваьллехь, стохка пенси вахара иза. Оцу полисхойн декъехь болх бина а ву хьуна.\n- Хьан Нохчийчоьнан куьйгалхочун гергара волчу Кадыров Исламца довдалар цхьаболчу интернетхоша дузу аш вовшашлахь цхьа хьал-де къовсарца. Хьо а вац олу, ма хетта атта стаг. Хьан да а, нана а мила ду?\n- И бакъ дац. И де тIекхаччалц цкъа а гина вацара суна Ислам. ХIинца долчу Iедалца цхьа а юкъарлонаш дацара сан ден а, ненан а. Сан 2000-чу шарахь кхелхина да схьавелхьара, цхьа а шеко яц сан, Кадыровна дуьхьал хир вара иза а. Вен кхайкхийна хиллачу сан дас набахтехь 18 шо даьккхина. Советан Iедална дуьхьал къийсам латтийна ву иза. Ичкерин пачхьалкехь Дудаев волчу хенахь цуьнца болх бина ву иза, хьалхарчу тIамехь чевнаш йинера цунна. Умалт ю цуьнан цIе.\nСан нана лор ю. Соьлжа-ГIаларчу дарбан хIусамехь кардиореанимацин декъан куьйгалла деш яра иза. Нохчий махках баьхначу шерашкахь йина ю иза. "Мажоран къийсадаларш" ду тхуна юкъахь бохуш, харцдерг даржочара сан биографи таллахьара цул а.\n- Уггар къоначу шерашкахь муха аьтто белира хьан "Электросвязь" урхаллан директоран гIовс хIотта?\n- Юьхьанца, 2004-чу шарахь со инженер вара, хIеттахь чекхъяьккхинера ас Соьлжа-ГIалара информатикан техникум. 2010-чу шарахь диплом схьаийцира ас пачхьалкхан мехкадаьттан институт чекхъяьккхина аьлла. Балха хIотта гергарлонаш оьшу меттига бац "Электросвязь".\n- Ткъа КадыровгIаьрга хьуо вен ца вейтархьама оьшу зIенаш, гергарлонаш. Хьан гергарчаарна хIинццалц схьа цхьа а зен-зулам дина ма дац цара.\n- Боллу сан тайпа-тукхумара нах ша хIаллакбахь а, сан бага лекъар йоций хаьа КадыровгIарна. Мелхо а ас нахала доккхур ду сайна мел хуург, и дерриг а царна дуьхьал ма хуьлу тIаккха. Цундела сих а ца луш, лар а луш, со новкъара дIаваккха болх бу цара беш.\n- Хьо ца кхоьру?\n- Со ца кхоьру, амма со ларло царех. ХIаъ, ка йолу церан дозанал а арахьа беха шайн мостагIий байарехь. Шаьш леринарг чекх ца долуш меттигаш а ма нисло церан.\nМасала, Австрехь чохь валлош ву, Европан полицино дукха сиха гучуваьккхина церан стаг. Вайн кхолламаш Кадыровн карахь боций хаа деза вайна. Дуьненчу валар а, валар а Делан карахь хIуманаш ду. Цундела оьшуш дац Кадыровн нахах кхера. Царех ларвала веза хьо, амма кхера оьшуш дац.\n- ХIаъ, бохур ду хьан хIара къамел хезначара. Хьуна атта ду Полше а хиина, маьрша къамелаш дан. Коьртеш охьа а охкийна, телехьожийлехь къамелаш дан охьаховшийначу хьан гергарчарна хIуммаъ атта дацара. Царна гергахь хьо бехке хетий хьуна?\n- Ца хета, хIокху доллучунна а бехке КадыровгIар бу, со вац. Царна луург и ма ду, суна суо бехкехетийтар. Сайн дайх дисинарг ду ас дIакхоьхьург. Доьналлица чекхбевлла уьш, шайн дахар Советан Iедалца а, цул тIаьхьа оьрсийн экспансица къийсамехь дага а деш.\n- Хьуо луьйчуьра сецча, Кадыровн нах хьайна тIаьхьара бевр бара аьлла хетий хьуна?\n- Уьш муха бовлу суна тIаьхьара, суна дуьхьал даьккхина зуламан гIуллакх хилча, Интерполехула со лоьхуш а цара хилча?\n- Пропагандийн программашкахула а, полицин декъашкахула а хьан гергарнаш текхор бацар-кх.\n- Иштта хила а мегар, я ца хила а тарлора ишта.\n- Шемарчу тIамехь хилла аьлла, хьуна дуьхьал айдинчу гIуллакхах хIун хилира?\n- Цунах хууш хIуммаъ дац суна. Ас лаьцначу адвокатан Тельхигов Асланан, Соьлжа-ГIаларчу "Мемориалан" куьйгалхочун Титиев Аюбан гIуллакх бахьана долуш Нохчийчуьра вада дезна.\n- ШолгIа шо ду ахь диллина, хьайн цIарца КадыровгIарна критика ен. "Грозный" телеканалан эфирехь хIинцца бен хIунда ца гайтина хьан гергарчу нахаца и сюжет?\n- Исраилов Турпал цара вийна хилар ас даржийна дела, тIебирзина хир бу-кх уьш. Са аз дIалакъо гIерта КадыровгIар. Ала дашна, ишта-м социалан машанашкарчу сан аккаунташна а ду цара жигара тIелетарш деш. Iуьйранна, къевлина лаьттина Инстаграм схьаелла аьтто хиллера сан, юха а блок тоьхна цунна. Фейсбук селхана естина ас.\n- Хьан нах гулбина и репортаж хIун Iалашонца яьккхина ю цара?\n- Царна-м шайна а хууш ма дуй, и спектакль хиллийла а, шайх цхьа а тешар воцийла а. Суна хетарехь, цхьана хьажархочунна – Кадыров Рамзанна гергахь хIоттийна ю и. Сан гIуллакх шаьш кегош дуйла дIахаийтархьама шайн паччахьна.\n- Шемарчу даIишхошна хьо гIо деш ву бохуш, дIахьедарш до нохчийн Iедалша. Ткъа Соьлжа-ГIалин пачхьалкхан телевизино, хьо вохкавелла боху "Малхбузерчу доттагIашна". Хьенан ахчанца хене волу хьо – "Исламан пачхьалкхан" я "Вашингтонерчу обкоман"?\n- Сан агIонна буха базбеллачу наха ахчанаш туьйсу суна. Иштта Полшано пособи а латтадо суна, тховкIело йоьхучунна санна.\n- Хьан шуьйра аудитори ю. Кадыровн Телеграмера посташ йоьшурш юккъарчу барамехь аьлча, 30 эзар стаг ву, ткъа хьан видеошка хьуьйсу 100 эзар гергга нах. ХIун къайле ю хьан оццул кхиаме хиларан?\n- Дуккхаъчу нахана цахуург, я хеззаш дийца ца хIуьттург ду ас далхориг. Нахана Iаламат интересе ду ас дуьйцург. Цхьа ЧГТРК а, кхийолу диларш дIакхуьйсийла а бен йоцчу республикехь, со цIенчу хIаваъан къурд беш санна тIеоьцу.\n- Маттана хьан шера хилар ца тайна Кадыровн администрацин экс-куьйгалхочунна Кадыров Исламна а. Цо масийттаза арз дина ахь лелочу канална. Хьоьга хьайгга яздой цо?\n- ХIан-хIа, я цо а, я цуьнца цхьана болх беш хиллачара а цхьаммо ца яздина соьга. Хууш дац, хIинца Ислам хIун лелош ву а. Инстаграмерчу цуьнан доттагIийн агIоне хьаьжча гуш ду, спортан чоьнашкахь хан йойуш иза хилар. Латархойн "Ахмат" клубехь карьера ян кечлуш хила а тарло Ислам.\n- Хьо дика дIанисвелла вехаш вара, Даймахкахь кхуьуш бераш а долуш. Стенца ца тайра хьуна Кадыров?\n- Оьрсийчоьнан цхьа а сардал ловр вац ас Нохчийчоьнан урхаллехь. Оцу маьIнехь аьлча, бен-башха дац цуьнан фамили мухха елахь а. Нагахь Рамзана адамийн бакъонаш хьоьшуш яцахьара (нах бойуш вацахьара, царна тIехь ницкъ беш, къоланаш деш ца хилча), со паргIат дIаIийр вара Оьрсийчоьнан оккупацина бухахь, тахана-кхана паргIато йогIур ю-кх, бохуш. Амма Кадыровс лардеш дац я нохчийн Iадаташ а, я оьрсийн а, я шарIан низамаш а. Ша ма варра Iазапхо ву-кх Кадыров.\n- Цу кепарчу стеган муха аьтто хилла Iедалан коьрте хIотта, хIунда садетта цунна нохчаша?\n- Иза ша веана стаг вац, иза хIоттийна ву. Са хIунда детта хоьтту ахь? Суна-м ца хаьа. Я тIемаша гIора дайина а ца хаьа суна-м тхан… Нагахь Оьрсийчохь цхьа хийцамаш хуьлий, тIаккха цхьаъ хила там бара. И а маца хир ду?\nНагахь Кремлан гIорторах Кадыров волий, тахана цунна муьтIахь болчу гоно хIаллаквийр ма ву иза. ХIинца а ма бу къайлах барт а беш, нах цунна дуьхьал буьйлуш.\nДагадаийтахьа, 2016-чу шарахь Кадыров Ислам юкъахь а волуш, цунна дуьхьалбовлар. ХIетахь куьйгех тапча а йиттина, даржах ма ваьккхира иза. Исламан шича Валид а, ЯмадаевгIеран гергара стаг а вийра.\n2009-чохь дара и я 2010-чу шарахь дара, Кадыровн уллера хадархой а, церан командираш а байира, Устрада-гIалара бахархой.\n- ТIаьххьара, хIун эр дара ахь, харцонна кIелбисинчу нохчашка?\n- Къар ма ло, шайн дан ницкъ берриг де а эр дар-кх. Нах богIур бац вайна тIехIитта. Дашца я гIуллакхца Iазапна дуьхьало ян ницкъ боцучаьрга доIанашкахь деха эр дара ас.\nМегар дац, мохк дIа а тосуш, чуьра аравала. КадыровгIара баккъал а юьхьарлаьцнарг вада мегар ду. Вай массо а дIавахча, къийсам латто мила вуьсу?


МАХАО́Н, махаона, муж. (зоол.). Крупная бабочка желтого цвета с черными пятнами.