Обновлено 16.09.2019 08:36 Автор: Administrator 16.09.2019 08:30\nДегнаш чу дижина аз\n/студенчески тетрада тIера/\n1977 шо. БIаьстенан юьххьехь дара иза. Дуьххьарлера гIа-патар хьалакъеддера. Кестта зазадоккхур ду дитташа, тIаккха, дерриге а дуьненна къажа а къежна, схьахIуттур ю бIаьсте. ХIинцале а ма-ярра бIаьстенан хьожа яра чохь а, арахь а хаалуш: кор-неI диллина Iара гIалара нах. Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан университетан бешахь а денлучу Iаламан шатайпа чам бара. УьйтIахь а, бешахь а долчу гIанташ тIехь студентийн тобанаш совъевллера. Киншканашна а, тетрадашна а тIера шайн цхьацца йозанаш доьшуш я вовшашка дар-дацар деш, хевшина Iара кегийрхой. Йолучу бIаьстенан хазаллех дIаийнера церан къоналла. И шиъ – къоначу студентийн тоба а, йолу бIаьсте а – вовшийн дуьхьа кхоьллича санна, цхьаьнайогIура. Бакъду, аудитореш чохь жигара дIабоьдуш дешаран болх бара: кестта тIекхочуш аьхкенан экзаменийн сесси яра… БIаьстенан аьхналло араийзабора кегийнаш.\nИшттачу цхьана дийнахь университета чуьра аравелира со, кино ваха дагахь: киншканех а, йозанех а унхилла болчу коьрте жимма са а доIуьйтур аьлла. БIаьстенан киномур (киносезон) бара дIабоьдуш, цундела кинопрокатан «зазаш» лоруш йолу фильмаш яра гIаларчу кинотеатршкахь хьийзош. Бакъду, кино ваха меттиг суна кест-кеста ца болура. «Синьор Робинзон» бохуш йолу итальянски фильм яра суна дагайоьхнарг. Билет нислахь, юха а цуьнга хьажа дагахь араваьллера со. Цу юккъехула кхин цхьа мехала ойла а яра ас лерана кхобуш: «Ленинан некъ» газетан штатехь воцу корреспондент со хиларе терра, оцу фильмах газете зорбане дIаяла статья язъян дагахь вара со. Филфакан деканан заместитель йолчу Шевченко Надежда Николаевница Iаламат дика юкъаметтиг яра сан. Кхузткъа шаре яьлла зуда яра иза. Вуно дика Iилманча, меттан говзанча а яра Н.Н. Шевченко. Ларош студент (отличник) ву бохуш, занятешка со цалеларх, соьга цхьаммо а бехк ца боккхура. Дукхахйолу экзаменаш, хатта а ца хоттуш, тIейохкура суна. Амма соьца цхьаьна доьшучу студентийн тобанан старостин декхарш дара ас дIакхоьхьуш, цундела, журнал а карахь, даима а сайн тобанца занятешкахь хила декхарийлахь вара со. Оцу муьрехь «Студентийн бIаьсте – 77» ц1е йолу исбаьхьаллин фестиваль яра Соьлжа-ГIалахь дIайоьдуш: цу декъехь дешаран лакхарчу заведенийн (вузийн) исбаьхьаллин кхолларалле хьажар дара дIахьош. Кестта хила дезачу оцу хьажарна кечамбеш, жигара хьийзаш университетан студенташ а бара.\nН.Н. Шевченкон кабинета чу а вахана, суо тIаьххьарчу шина занятехь хир вац аьлла, цуьнга дIахаийтира ас. Староста оьшуш хан йогIура кест-кеста: суо волу меттиг дIайовзийтар сан декхарех дара.\n– ХIумма-м ца хилла, Джунаидов? – хаьттира цо соьга.\n– ХIумма ца хилла, цхьадика. – жоп делира ас. Кино ваха воллу ала тамехь ца хийтира суна. – Кестта хиндолчу хьажарехь дакъалаца дагахь ву со: цунна кечам бан воьдуш ву со, – аьлла, бакъо а яьккхина, со кино дIавахара.\nОццу бехказлонца занятешкара а ваьлла, цкъа юьрта сайн цIа а ваханера со.\nСмотрах дерг а, айса Шевченкога аьлларг а суна хIеттахь дицделира…\nЦул тIаьхьа ши кIира гергга хан дIаелира. БIаьста даима а хуьлуш ма-хиллара, гIалахь ечу субботнике дигира тхо цхьана дийнахь. Аэропорте боьдучу некъаца дара тхо болх беш. ТIехьажа тхуна тIехIоттийна Надежда Николаевна а яра. ДелкъалтIаьхьа, кхо сахьт долуш, болх д1аберзийра оха. Тхуна баркалла ала тIееанчу Шевченкос элира соьга:\n– Джунаидов, кхана смотр ю вайн факультетан. Со а хир ю цигахь. Хьан номере хьажа чIогIа сатесна ю со. Дешар тIехь санна, цигахь а хьо хьалхара хир ву аьлла, тешна а ю со. Ледара ма хилалахь! Аьтто хуьлда хьан!\n«Йо-о! Горалера меттиг-яI!.. ХIинца хIун до ас?! – ойлане велира со. – ЮьхьIаьржахIотта йиш яц, хIуъа хилла латтахь а! Цул сов, оццул сайн доладеш, гIо-накъосталла деш, хIокху масех шарахь со лоруш, схьайогIуш йолчу лерамечу хьехархочун сайх болу тешам байа йиш а яц. Деха-доца кхин дан а дац: кханалерачу дийнахь хьажаран программи юкъахь сан илли хила дезаш ду-кх!..»\nСан ойла дуьнен тIехула хахкаелира… Эххар а Гуьмсехь сецира иза… Сайд-Ахьмадна тIехь. Иза резахилахь, шеко йоццуш, кхиам хир бу сан. Кхин хан ца йойуш, сайн ка ма-доллу чехка Гуьмсе вахара со. Дала ма-лоьхху, сарахь балхара цIа кхаьчна воллучу Сайд-Ахьмадна тIекхечира со. Дукха хан яцара иза ГIансолчуьра охьа Гуьмсе кхелхина веана. Хьем ца беш, ас сайн гIуллакх дIадийцира цуьнга.\n– ДIавала… ахь хIун дуьйцу?! Хьо хьер-м ца ваьлла?! Сцени тIе волу со?! – юхаиккхира Сайд-Ахьмад. – ДIавала, ма хьехаде!.. Эрна ду иза!..\nЛера-хезе а ца дитира цо сан гIуллакх.\nМассо а кепара иза резаван гIиртира: цу чохь дукха адамаш хир дац а, бехира, дIакхаьчна ваьлча, иштта хир дац а, бехира, сайна оьшу накъост цигахь кхин лохур ву а, бехира… ГIуллакх хуьлуш дацара. Эххар а элира ас:\n– Сайд-Ахьмад, со чIогIа юьхьIаьржахIуттуш ву, нагахь хьо ца вагIахь. Вайшинна кхин чIогIа кечамбан оьшуш а дац, даима а вай гулделлачохь леллийнарг дичахьана. Нагахь санна вай ма-бохху ца нисло-кх, кечам-м бинера, ткъа программи юкъа цхьана бахьанина ца нисвелира, ала йиш а яра сан… Волахьа, хIумма а хир дац!..\nIуьйрана хьалххе гIаьттина, тхойшиъ гIала ваха новкъавелира. КIиранде дара: Сайд-Ахьмад балхахь а вацара оцу дийнахь. ДIа ма-воьддура, Бенара Кабалаев Сайд-Мохьмад волчу квартире вахара тхойшиъ. Аккордеон дика локхуш вара иза. Аккордеон а, дечиг-пондар а аьзнийн декарца тIеттIа а нисбой, студентийн юкъараIойлехь наггахь уьш лоькхура оха. Сайд-Мохьмад тхайна тIаьхьа а хьехна, университетан кхоалгIачу гIишлоне дIавахара тхойшиъ: цигахь дIахьош яра смотр. ХIинца тхуна схьакаро везара вотанча. Иза Гуьмсера 1абдурахьман вара: иза цигахь хила декхар долуш а вара. Говза тухура цо вота: лаккхара корматалла йолчу артисташа а шайна юххе воккхура иза наггахь. Доцца аьлча, тхан тоба гулъелира. Дикка паргIатвелира со, массаьрца а бартхилла, кечаман болх тхаьш дIаболийча.\nКхузза-доьазза юх-юха элира оха илли. КIез-кIеззиг вулуш, Сайд-Ахьмад а вуьйлира адамех а, кхолладелачу хьолах а. Кхин башха сцени тIе вуьйлуш, эвхьазаваьлла-м тхох цхьа а вацара.\nСесанарчу Эльдарханов Ахьмада шен дешнашна мукъам а баьккхина, шен тобанца дIаолуш долу «ПетIамат» цIе йолу илли дара оха дIаала кечдинарг. Кестта юкъадаьлла, халкъалахь боккхачу айамца тIеэцна а дара и илли. Композиторийн агIонга диллича, вуно чолхе илли а хиллера иза. Бакъдерг аьлча, тхуна-м и хIун ду ца хаьара. Цуьнан уггаре а йоккха чолхалла шолгIа аз айарехь (высокий, второй голос) хиллера. Ткъа иза Сайд-Ахьмада, бIаьрнегIар а ца тухуш, ойура. КIотаршкахь еха буьйсанаш яцъян тхаьш гулделлачохь тхешан хено лоьхург леладора оха а. Иллеш олуш а нислора. Жима хилаза мила ву?!\nКечам хилла баьлча, программа чIагIъяле, хила доггIучу кепара «пробный» концерт дIаяьхьира. Тхан исбаьхьаллин куьйгалхо вуно чIогIа резахилира тхан тобанан балхана. ДIадолоран тематически монтаж чекхъяьлча, сцени тIе довла дезаш, тхан илли дуьххьара хIоттийра цо.\n– Иза нуьцкъала илли ду, дика дIаолуш а ду. Вайна коьрта ду оцу иллино жюрин декъашхойн самукъане дог-ойла кхуллур хилар. Иза шеко йоцуш ду, – аьлла, вистхилира иза.\nСуна дуьхьалхIуьттура хьалхарчу могIарехь хиъна Iен йолу сайн хьехархо: диц ца деллера айса цунна делла дош. Бакъду, тхаьш лелочух вела дог догIура сан. Ткъа хIинца коьрта дерг – Сайд-Ахьмад дохкоцавалар дара…\nСуьйре тIекхечира. Луларчу квартирашкара садаIа арадаьлла адам концерте хьажа зала чу дан доладелира, массо факультетера студенташ а тIеоьхура. Цхьа эзар гергга стаг чухоьуш йолу зал тIанк-аьлла юьзира. Схьаеанчу жюрис шен меттиг дIалецира. Хьалхарчу могIарехь хиъна гуш сан хьехархо а яра.\n– КIур кегийна тхойшиъ ваьлла… Ша хирг хир ду!.. – аьлла, сайн догтедина, тIаккха Сайд-Ахьмад чIагIван хьаьжира со.\n– ХIун аьлла, хета хьуна, сийлахь артист?! ВатIийна-ваьккхина Джо Дассен ма ву хьо-м!.. Дог чIогIа детталуш-м дац хьан? – забар ян хьаьжира со.\n– Дависа, хьуна етта!.. Со хIунда валий ахь кхуза? – ша даима а олуш доллу и ши-кхо дош бен ца элира Сайд-Ахьмада. Цуьнан даг чохь гIеххьа гIайгIа хаалора. Тхо кирхьанашна тIехьарачу чоьнаш чохь дара. Зала чохь долу халкъ шена гича-м, сан накъост юхавала а мегара…\n– Сайд-Ахьмад, хIинца Мумадана ган везара вайшиъ! – аьлла, юха а хьовзийра ас накъост.\nАмма, аьлла ваьлча, дохко а велира: иштта а гIоьрттина Iаш волчунна ас шен меттахь йина забар яцара иза. И санна долу хIума Хасмохьмадан доьзалехь цкъеллиг-цкъа я хьехош а, я лелош а ца хиллера.\n– Кхин-м хIумма а эр дацара цо… Хьанехана оьшуш хилча, ца мегча ца долу, кхин ма гIолахь аьлла, IадIийр вара Мумад, – велакъежира Сайд-Ахьмад.\nТхайна тхаьш бина бала а ловш, ладоьгIуш, лаьттара тхо. Тхойшинна герггахь лаьттара Сайд-Мохьмад а, гIуркх санна, ирх а вахана, хьера-тIулггал боккха кехат-пондар гай тIехь а кхозуш. Сайн буйнахь дечиг-пондар Iаьвдина, цуьнан садукъдина, со а лаьттара. Суна тIаьхьахIоьттина сцени тIе дIаваха везаш волу Сайд-Ахьмад а вара, кхосса кечйина топ санна, вулавеллачохь ладоьгIуш Iаш. Горга-йоккха вота дIа а хIоттийна, цу тIе а хиъна Iаш 1абдурахьман а вара, шек д1а а воцуш. ХIокху гIуллакхна, тхо санна, гIайгIане вацара иза… Дуладелла, лаьттара тхо.\n…Эххар а дIакхайкхийра. Даррехь, кхоьтуьйтуш, оьшучохь соцунгIа а еш, аз ойуш, аз лахдеш, йоккхачу говзаллица дIадийхира тхо сцени тIе. Говзачу оьрсийн маттахь иштта дара дIакхайкхар:\n– Илли «ПетIамат»… на чеченском языке!.. Слова… и… музыка… Ахмеда… Эльдарханова! Исполняет вокальная группа студентов второго и четвертого курсов филологического факультета… Чечено-Ингушского… государственного …университета имени Льва Николаевича Толстого: аккомпанирует на аккордеоне… Кабалаев Сайд-Магомед, на национальном дечиг-пондуре… – Джунаидов Аюб, сопровождает на доули… Чагаев 1абдурахьман. Первый голос – Джунаидов, второй голос… – слушатель подготовительного отделения филологического факультета – Абдулхалимов Сайд-Ахмед… Просим принять вокальную группу!..\nСценин йохалла чекх а девлла, микрофонашна тIе дIадуьйладелира тхо. Цига кхаччалц дIа болу некъ беха хетара: йоллучу а филологически факультетан цIе яра ларъян тIелаьцнарг. ХIинца оха баккхахь – толам а хир бу…\nХьалхара пиллиг таIийна, Сайд-Мохьмада дIаозийра кехат-пондар, тIаьххье ас мерзийн аз а хазийтира, мукъамна куц далош, 1абдурахьманан вота а йолаелира. «Кхунах-м цхьаъ хила ма доллу!» – аьлла, дагадеара суна. Пондаршца юьхьйолор чекхдаьлча, дIадоло дийзира илли:\n«Ас лоьху хьо!..» – аьлла, хьалхара дешнаш долалушшехь, тобано а, изза тIаьхьара элира: «Ас лоьху хьо…», – аьлла. «Цу лаьмнийн ярташкахь...» – «Цу лаьмнийн ярташкахь!..» – тIаьхьара олура тобано. Дика схьадогIура илли. ХIинца рогIера ала езачу нотийн гIайгIа яра тхоьгахь хIорангахь: иллихь уггаре а хала меттиг яра иза. Коьрта декхар Сайд-Ахьмадна тIехь дара: иза ларавахь, илли хир ду, цунна цигахь доггIу аз ца даккхалахь, иллих «цхьа а йоцург хир ю»…«Иллих дика илли дийриг цхьа могIа бу», – олу музыкан говзанчаша. Иштта хир а ду иза!.. Пондарийн мукъамашна куц далориг а бу цхьа мерз. Илланчийн аьзнашлахь билгалдуьйлуш, сийначу бацалахь цIен зезаг санна, къесташ хуьлу цхьа шатайпа аз. И аз ду иллих тоьлла илли дийриг, и аз ду иллин мукъам адамийн дегнаш чу бижориг. ХIинца тхан иллина оьшург а ду иштта аз.\nИ декхар кхочушдан тIедоьжна ву Сайд-Ахьмад. «ПетIама-а-а-а-ат!..» аьлла, аз доллушехь, Сайд-Ахьмада шен озаца тIаьхьара айира. Иллин догIа досту меттиг яра иза!.. (Сайна цунах цхьаъ хууш санна, дуьйцу ас!) «ПетIама-а-а-а-а-ат!!!» аьлла, аз дахдира цо. Аз хилла а ца Iара иза!.. Хьал ца хуучунна моьттур дара, Дагаев Валидца а, Кобзон Иосифца а, сцена къуьйсуш, Сайд-Ахьмад хьалакхиъна ву. Дийкира Сайд-Ахьмадан аз – сел йоккха зал юьзира цо. Эзар адаман яххьаш яра гуш: хIор юьхь тIехь шера гора самукъа. ШолгIа а элира тIаьхьара ши могIа: «Со кестта кхочур ву хьо йолчу махка!..» ШолгIа а Сайд-Ахьмадан озо лакхе схьаийцира. Дийкира аз. КIеда, тайна-таме, аьхна, зевне аз. Музыкан говзанчашца къийсамевийла-м хIуттур вац со, амма, цуьнца дуста аз дуьнен тIехь кхин хир дуй-те аьлла, оццул хаза дара аз. Там хиллера суна оцу балхах: хIара «гIурт» кегийнарг со хиларна юьхьIаьржахIоттарна кхоьруш, дукха садиънера ас. «Давай, Серый!.. Молодец!!!» – ала догдогIура сан. Ткъа сцени тIехь и дан сан таро яцара. Хонах дечига-пондаран маьIиг таIош, Сайд-Ахьмадна муьшкаян ларийра со. Со резахиларх кхийтира иза.\nСесанарчу Эльдарханов Ахьмада, ша говза илланча хиларе терра, шена а, шен тобанна а догIу долччу кепара кхоьллина илли дара иза. Иллин говза «пхьар» ву аьлла, гIараваьллачу Сесанарчу Ахматханов Вахас а дикка хала ойуш йолу нота яра иза. Бакъду, Сайд-Ахьмадан лога тIехь цхьа а пха буса а ца лора, и ойуш. Вай-й-н къажарца, жимма корта раз а боккхий, ладогIархошка а хьоьжуш, парггIат лаьттара иза сцени тIехь. мукъамех кIеззиг мукъане а кхеташ волчунна хаьара, мел доккха похIма оьшу илланчина и аз даккха. ЛадугIучийн дегнаш иракарахIиттийра оцу озо. Тапьаьлла тийна, эзар адам дара Сайд-Ахьмадана тIехьаьжна. ХIоранна а юьхь тIехь самукъадалар хаалора. Сцена серлайоккхуш, тIекъарзийначу чиркхаша йохйора тхан яххьаш. Тхох хIоранна а, кIеззиг хаалуш, хьацар тоьхнера юьхь тIе. Сайд-Ахьмад хIинца хаъал паргIатваьллера. Тхо а дара хIинца дикка паргIат: кхидIа а иза ларор хиларх тешнера. Зала чохь дукха бара тхан накъостий. Царна, хIоранна а бохург санна, хууш дара, шолгIа аз айа тхо кхааннах цхьаннан а говзалла йоцийла. Сара санна, вуткъачу хIокху накъосто хIун леладо-те, цуьнга-м айалур ма дац шолгIа аз бохуш, сагатдеш хиллера Сайд-Ахьмад цавевзарш. Хьалхарчу могIарехь хиъна Iачу тхайн декане бIаьргтуьйхира ас: цуьнан юьхь екхаелла хааелира суна.\nШолгIа а, кхоалгIа а дакъош а иштта чекхдевлира. ТIаьххьара ши могIа, кхузза юх-юха олуш, аз лагIдеш, дерзийра оха илли. Сайд-Ахьмадан зевне аз Iаьрчашкахь декаш дисира.\nМеттахъелира зал: берриге а хьовсархой цхьабосса тIараш детта буьйлира. Юкъ-юкъа маьхьарий а хезара: «Молодцы!!!» – бохуш. Моьттур дара, кхарна хьалха артисташ бу. Сценин гIиллакхца догIуш ма-хиллара, ладугIучарна баркалла олучу куьцара кортош а таIийна, юха а дирзина, дIадахара тхо. Детта тIараш ца совцура: концерт йолош, дуьххьара сцени тIе кхайкхинарш дара тхо. Юха а сцени тIе дийхира хьовсархоша. Юха а царна баркалла а аьлла, тхо кирхьанна тIехьа къайладевлира. Концерт кхин а дIаяьхьира…\nХьацар тоьхнера тхуна хIинца. Ца тухийла а дацара! Зала чохь болчел а чIогIа цецдевллера тхо… тхаьш кегийначу «гIуртах», делахь а тхьаьшна резадара тхо. Цунах цецдевлларш-м тхо хилла Iарий а хаац. Зала чохь мел долу моттхуу а, цахуу хIума а цхьаьна... цецдаьллачух тера дара. Мотт хууш ша хилча, цецьяла там бара Гуьмсан-кIоштарчу «Дружба» совхозан тракторни бригадехь, кемсийн аренаш тIехь хотта-чIурам а йина, Сайд-Ахьмада сийсара дIахIоттийна йолу цуьнан трактор а. Силамех юьзна йолу белхан бедарш чу а кхиссина, сийсара дIавахана шен да, сийна костюм а юьйхина, кIайчу куча тIехула цIен галстук а йихкина, «фестивалан полла» некха т1е а латийна, тахана Соьлжа-ГIаларчу йоккхачу сцени тIехь илли-кIеж туьйсуьйтуш ву аьлча, цец муха ер яцара тарахтор?!\nКонцерт чекхъяларе а ца хьоьжуш, кирхьанаш тIехьа долчу тхуна тIееара Н.Н.Шевченко. Ма-йоггIура, Сайд-Ахьмадна тIе еара иза. Ши кIира хьалха айса йийцина «харцо» цунна гучуяьлча санна, эхь хетара суна. Сайд-Ахьмадан пхьарс схьа а лаьцна, оьрсийн маттахь эира цо:\n– Ну, молодцы, мои мальчики!.. И что за слушатель подкурсов у нас объявился, Джунаидов?! Только вы могли такое придумать!.. Скажи мне, кто этот красавец?! – тхан балхана резахилар гучудоккхуш, йистхилира иза.\nСан гергара а ву, сан нийсархо а ву аьлла, вийцира ас Сайд-Ахьмад.\n– Саид, вы далеко пойдете. Вам нужно посвятить себя музыкальному искусству. У вас очень большой дар. Я вам правду говорю… У вас врожденный талант… Вы предоставили залу огромное удовольствие!.. Спасибо вам!.. – довха дешнаш элира цо. Уьш цуьнан даггара а дара.\n«Иза-м, дийцича а, эрна дара!.. Талант, тов!.. Дала ларвойла со хIара Мумадана гучудаларх», – шен дагахь иза а долуш, йоккхачу стагана баркалла а аьлла, Сайд-Ахьмад юхавелира.\nСуьйре тIееанера… Бода къовлабалале аьлла, тIаьххьара Гуьмсе йоьдучу автобусна тIекхиа веза Сайд-Ахьмад новкъа а ваьккхина, со юха зала чу вахара.\nИтт баллаца мах хадочу кепехь уггар а лакхара балл еллера тхан балхана. Телеконкурса юкъа а яхийтира тхан тоба. КхидIа къийса реза ца хилла, ас тIе ца лецира и гIуллакх. Сайд-Ахьмада а магийра сан сацам.\nОрга. №7. 2019. Эл. кеп


© АджьбаргIа ртгIачва йазыркIкIыз асуратква йгIарылхпI\nАгIвычIвгIвысдуква 11.03.2022 09:30 18939\nСынчIва йбергьльу апсыуа уысагIв Аджьба ТIаиф Шаадат йпа сквшы 83 йхъыцIуашын. Ауи йыршIыйара «анчва йахьыла йгIалбгIата» йырпхьадзитI. Йуысаква рмакъым, рпшдзара ахъазла апхьагIвчва щарда цIуата ауысагIв бзи дырбауата хвду йыквырцIун. Ауаса йынцIа йагIамкIва айсра йшIначIватI.\nЙгьи дматематикын, йгьи дфилологын\nАсквш 1939 мартI а 11 атшын Аджьба Шаадат йсабитгIачва дгIарылахIатI ачкIвын хвыц ТIаиф.\n«Ари апсыуа тгIачва апны йджьаущушта зымгIвагьи математика йхънахуан, - лхIвитI ауысагIв йъахIльы (йхъапщыла лахьща – аредакция ррытаразга) йгьи ауи йыршIыйара бзи йызбауа Когониа Элеонора. – Йайщчва, йахщчва зымгIвагьи бзита йапхьун, йара ТIаиф апхьарта дангIалгара Согъвым акъральыгIва педагогика институт (СГПИ) афизика-математика факультет дыцIалырныс йгвыгъан».\nАджьба ТIаиф йгьи ауи йхъапщыла Когониа Римма\nАджьба ТIаиф, ауи йпхIа Алиса йгьи йхъапщыла лахща Когониа Ирина\nТIаиф физмат дгьзыцIамылтI, ауи йгIалцIла арра дызшIырттI. Къвырльыкъвхара далгата дангIацапах асквш 1962 агIан ТIаиф СГПИ афилология факультет намыца бызшва ахъвшара дыцIалтI. Ауаъа намыца бызшва бзита ййырдыртI, уадыргIвана анамыца уысагIвчва руысаква рыбызшвала данрыпхьуз, йанатайкIуаз ауат адырраква гIайыхъвахтI. Аинститут дангIалга «Алашара» гIвырагIацIщтырта (Апсны ССР агазетква йгьи ажурналква ргIвырагIацIщтырта – аредакция ррытаразга) апны редакторта дынхауа далагатI.\nАджьба ТIаиф данстудентыз агIан йапхъахауата йуысаква гIаквшватI. Йапхъахауата йыршIыйара азкIкIра «Ауысаква» асквш 1968 агIан йгIацIцIтI. «АуысагIв аклассика уыса аджьыпха дтагылапI; йуысаква магIны рымапI, угвы йалалитI. Ауи агIвычIвгIвыс йбзазара апны йанакIвызлакIгьи хвы зму ахъвыцраква дрыквчважвитI. Йлирика лкIгIарата йамапI – амузыка макъым, ажвалаща апшдзара», - йгIвитI Аджьба ТIаиф дйыквчважвауата афилология наукаква рдоктор Бигуаа Вячеслав.\n«Анчва йылпха» йгьи ауысагIв йгвпшра\nАсквш 1979 агIан йгIацIцIтI Аджьба ТIаиф йагъьдзу йгIвыраква разкIкIра «Анчва йылпха». ЙынцIра аурала ТIаиф йдырраква йрылайырхIун, асквшква 1983-1985 рагIан Москва Горький йыхьыз нкъвызгауа Алитература институт йадыргалуаз йхIаракIу алитература курсква рпны дапхьатI.\nЙыршIыйара апны ргыларта кIьыдата магIны рымапI асабикви чкIвынргIи рыхъазла йгIвыз ауысаква.\n«ТIаиф апсыуа абаза литература даклассикта дпхьадза йауаштI, ауи йкъальам йгIахъыцIтI асабикви апхьагIвчви рквтала йбергьыльхаз ауысакви алокI-поэмакви», - йгIвитI афилология наукаква ркандидат Когониа Валентин.\nУыса щарда рпны Аджьба ТIаиф йгIаншуш йпсы йшадыруаз рылубгIитI, йалкIгIата аратква гIазрысабапуа агвпшра, талант зму ауысагIвчва ракIвпI. Ауи апшта, Когониа Элеонора йшгIалылкIгIауала, айсра алагарныс щарда атахъыркIвата, асквш 1991 агIан, йгIвыз ауыса «ХIара хIбзазара» нахвата йгIанарбитI «ауи азаман ТIаиф йпсы йшадыруаз апхъахьыла йгIаншушыз». Абар ауи ауыса ашIчIваракI урышв бызшвала (йатазкIыз Лапшин Виктор йакIвпI – аредакция ррытаразга):\nХIпсы зырбампIауа ахьапщ хар хIгIатыцIта ахвитра тшазахIцIара атахъыпI,\nАдуней зынгьи хIгIаквмылшва хIымцарныс ахъазла.\nХIара ахвитра хIазгIаквылтI адуней, хIымгIва гIвына гьамам,\nХIгIазшаз йуыс хIымгIва арытшвитI, хIымгIвхънагитI,\nЙанакIвызлакIгьи йъакIвызлакIгьи хIуыс хIазгIашыкъпI, хIгьачвшвум алащцара.\nХIъадзабгу (хIгIанхузтын), йанакIвызлакIгьи араса акIвпI хIшбзазуш.\nАджьба ТIаиф йгьи ауысагIв Тарба Нелли\n«ТIаиф йыршIыйара атакI йауитI, ауаса йабгамкIва»\nАджьба ТIаиф анахьанат ауысагIвчва руысаквагьи апсыуа бызшвала йатайкIуан – Пушкин, Тютчев, Лермонтов, Блок. Йара ауысагIв йуысаквагьи анахьанат абызшваквала йатаркIуан. АуысагIв йчIвква апсыуа бызшва йгIахъыхта урышвла йырчпаз йагъьу атакIраква йрыуазакIыпI атакIыгIв шIа Ажиба Алина йылчпаз. Абар ауат асатырква:\nАмара джьащахъвапI аташвамта,\nАнур хьапщква кIанапситI.\nАмара пшдзахитI, йпшкахитI.\nМайрума щта ари: шарпны\nзымгIва рыхъаз убылуа укIкIарныс?\nАташварта агIан зымгIва гIаныжьта\nУратуа, уратуа уыдзхырныс?..\nАуаса айгIваджьхра гIанымпщуа\nЙпшдзапIта ауи аъара алакта:\nТшынла агвышхвара гIаунатитI,\nУгвы арыпшкитI – ауи асхъан.\nДзачIвыйа арат зылшушта йаъу,\nЙхъа дазымхъвыцуата зынгьи?\nДзачIвыйа ари апш ймайрам лахьы\nАмара анашхыйара рахIагьи угIанаблитI.\n«ТIаиф йыршIыйара атакI йауитI, ауаса йабгамкIва, – лхIвитI атакIыгIв, – йгьи гвынгIвырапI атакIра апны магIны зму агагьи шыдзуа. СыгIвзачва рыцIа йгIасдахIвта йырпхьадзаз атакIра льальара щарда алызбгIитI. Ауаса йшсылшузла йгIазквчважвауагьи, аритмгьи, ТIаиф йпсыпнкъвгащагьи гIалазыжьтI».\nАжиба Алина йшылхIвауала, Аджьба ТIаиф бзи йылбауа алирикква дрыуазаджвыпI, «зыршIыйара цIолу, йхътIу йгьи угвы йазынадзауа дуысагIвпI». АтакIыгIв йшылпхьадзауала, ауи апсыуа литература бызшва агвацчпара атшауацIнарыхра йхатI ду алайцIатI.\n«Сабанпара асабиква зымгIва рапшта сара ауи йуысаква слымхIа йтгIауата сгIадзынгылтI, – лхIвитI ауи. – Сандуха дшуысагIв бзийу сыласхIвауата дсаргванхатI. Йбзазара ага йагIамкIва йшIчIвазтынгьи, дызташваз атурых заман ага йалачпазтынгьи, йыршIыйара апны дшгIвычIвгIвыс уагIвырльыз йазхъасцIитI. Йуысаква зымгIва гвапарали лашарали йырчвыпI, рахIа йнашхыйу йсатырквагьи агвыгъара хъара анур гIарылкIкIгIитI».\nАджьба ТIаиф йнапIыла йгIвыз аквайчIвагIвыра\nДгIвычIвгIвыс гвапан, чвалатшычпара гьйыламызтI\nАуысагIв абзазара апны гIвычIвгIвысагIарата йынкъвигуз, йапхъахауата ранйара шгIаншаз гIалгвалашвахитI Когониа Элеонора.\n«Сара ТIаиф йапхъахауата санйынйа ссабийыркIван, – лхIвитI ауи. – Йхвбахауа акласс сцауата зны счмазагIвхатI, ауи апхъала щарда мцIуата сахща ТIаиф дйыццатI. Ауи рпны дгIайхтI сара ауаъа сшаъаз йымдыруата. Щта агIвычIвгIвыс йунагIва дгIашылхтI, йквпшырала дамлагата, дджьащахъвата, дпшын пхIвыспахвыцкI даъапI. ДгIасачважвауа далаган джьауап гьйыстуам, спхащитI. БызшвакI ъанызла тшгIасзынайырхатI, сдзыргIвитI». Ауи апхIвыспахвыц, Когониа, ауи асхъан йуысаква дрыпхьун. Ауи акIвымкIвагьи дъауу КвтIол кыт аклуб апны дгIачважвауата дылбахьан. Йажваквала йаларцIаз ашваквагьи лдыруан – ауат дъацIаз апхьарта апны йыргвапхауата йырхIвун.\nКогониа Элеонора йшылпхьадзауала, Аджьба ТIаиф йуысаква зынгьи чвалатшычпара гьрыламызтI.\n«Ауи асовет заман дбзазун, ауаса йыршIыйара уысакIгьи гьалам совет власть, ауи аргIапсща йырзынархата, – лхIвитI ауи. – Ауи заджв йахIваралагьи йгьалайымцIузтI уыса. Сшхъвыцуала, апартия, акомсомол рыхъазла йыргIвуа уысарата йгьйымпхьадзузтI. Ауи йгIалцIла дукI бзи дгьрымбузтI. АчыннкъвгагIвчва дгьраргванымызтI. Гулиа йсогIат (Гулиа Дырмыт йыхьыз зхъхIвалгIу акъральыгIва согIат – аредакция ррытаразга) ангIайквнадырга адуней анихIваджь амщтахь акIвпI. Ауи зынгьи йыхьыз гьрымхIвузтI согIат гIайквнадыргушта. Ауи авласть йраргваныз дгьрылапхьадзамызтI.\nТIаиф зынгьи ауысаква гьалаймырбычвуазтI, лхIвитI Когониа, ауат «анчва йылпхала йгIаншузшва» йаъан. «Ауат рапш уыса гьузалацIушым, ауи ауапчахв дапщылан. Алшара ду щардала йызгIайуата гIацIцIуашзарын», – дкьанкьашитI ауи.\nАмарщан Виталий, Ахмадулина Белла, Аджьба ТIаиф\nАджьба ТIаиф йыршIыйара хъвлапны\nАджьба ТIаиф (агъьмала дапхъахитI)\n«Тынчта дбзазун, дъасан, уыса йгIвуан»\nЙчпауа джьауапкIра азйыман, дцкьан, днардзан, дгвапан – абар Аджьба ТIаиф йхIальшанква шаъаз. «Ауи зынгьи дгьымцныхчылуазтI, заджв йыхъаз йакIвым гьйымхIвузтI, гвы анйырымтуаз йгвы йгьамсуазтI, аинтервью зынгьи дгьамхIвузтI, йымш дыртлапIарныс зынгьи дгьамхIвушызтI, орден дгьамхIвушызтI, зынгьи закIгьи дгьамхIвузтI, тынчта дбзазун, дъасан, уыса йгIвуан», – лхIвитI ауысагIв йъахIльы.\nАджьба ТIаиф йыршIыйара архъвыхыгIвчва шшахIатхауала, айсра апхъала йгIайуаз асквшква рпны ауи рыцIа мачIта дыгIвуа далагатI, ршIыйара тшпсщара найахвуан. Ауаса\nАбашта айсра анакIвшуз агIан йхъапщыла Рими йари акырт айсыгIвчва йыркIыз Согъвым йгIатахатI, йара йшихIвазла, «ауысара абгата дакъвыцIын», апхъала йшырхIвалуз, – «атопхква анхысуа аршIыйара дзыргIвитI», – апшта, ансимшгьи йгIаншауа зымгIва йымшгIвыра йаницIун – акъала апны, йара, йыгвлачва, йынбжьагIвчва, йъахIыльчва рбзазара апны йгIаншуз.\nАджьба ТIаиф йгьи апсыуа уасаражвква\n«Бзила йхIыквшатI»: ауысагIв ймшгIвыра тлапIа\nАджьба ТIаиф ймшгIвыра айсра аналга амщтахь асквш 1994 агIан йгIацIырщттI, хьзыта йахъадздыргылыз рыцIа щарда амшгIвыра апны узынйауа ажваква ракIвпI: «Бзила йхIыквшатI». АмагIныла ари агIвыра хвы аквуцIарныс швабыж йбаргвыпI йгIазквчважвауа азаман ахьантара, агвжвейыгIвара, ашварагIварара гIаупхьадзарыквын (акырт айсыгIвчва Согъвым айсра ангIалага амшква рпны йгIашIарышвта асквш 1993 сентябрь а 27 атшындза йырнапIыцIан – аредакция ррытаразга).\nАпхъадза Аджьба ТIаиф йчпаз агIвыраква араса йгIархIвитI: «УахьчIвала Апсны зташваз аъаща гврыдзга знымзара-зны агвацчпа литература апны йгIадырбахуаштI. Атурых йштурыху йгIанхитI, бзийызтынгьи гвымхазтынгьи йгIащаквыжьра атахъыпI». Ансимшы афатарква ъархIвынчIуз, ауагIа ъадыршвуз, афачIвы рыцIа-рыцIа йъалдзгIуз, адзи аэлектрокъаруи щардала йъашIырчIвалуз, ауагIа гвжвейыгIва рыларцIарныс ахъазла Согъвым урылцIта йгIаншаквауа ъадрычвгьуз акъала апны ТIаиф йанакIвызлакIгьи Россия ахабарргарта атраква дрызпшуан. Арат атраква рпны ауи йцри къраль апны йгIаншауа ауысла ахабарква йдырныс йылшун.\n«Сара швабыж сшвитI абахъщгIара гIаншапIхIва. ХIуагIахъа уасаражвра гIадырбара, тшаладырпара атахъыпI. ХIара йащтацауата агIархвитхра хIазабакIра атахъыпI. ЙгIаншауа йгIаквхта амальква псах йауаштI. ХIкъару гIальальахатI. Акъыльла хIгIальальахарквын хIхъчIватI – хIуагIа ыквчвгIарныс закIы гьазхIвам. ТшадхIкIылра, хIабагвынгIвра атахъыпI. ХIрыцхIагIа ахъазла хIабаркъванчара гьатахъым, азхъамцIара, ахъарпудра апныдза тшнахIыркъвы йгьауашым. Зынзамыза ахысбыжь гIагитI. Бзила йхIыквшатI!» – араса йгIвитI ТIаиф ймшгIвыра апны.\nАджьба ТIаиф ймшгIвыра «Бзила йхIыквшатI» ахъкъьа\n«Сылаквала йызбитI апсыуаква рчва йтшауа»\nТIаиф Аджьби Когониа Римми рсабиква – Алиси Альаси гьрыцмызтI акъала апны, ауат Ачандара кыт йгIатахатI (Гвдауыт район апны ауысагIв йцри кыт – аредакция ррытаразга). ЙмшгIвыра апны ТIаиф йгIайырбитI асабиква шгIайгвалашвауа, драбабарныс шитахъу, дшырхъгвыргIвауа «чгIвча пхадъа хьта рылалмахIва», ауаса ащарда йуагIахъа рылахь шцуш дгьартынчуам: апсыуа ыквырчIвакьуашма, йзыгIащаквхушма Апсны?\nАуипхьадза йыркIыз акъала апны абзазара рыцIа-рыцIа йчхIауачвахитI.\nАбар Аджьба ТIаиф зны йгIвыз: «Абджьарла йадгалу ауагIа машинала йамдитI – айсра фаша рышватагьи йрышвамкIвагьи. УыжвгIадзарагьи ахIвынчIараква гьашIасуам, абзазара шварагIварапI, амгIваква хъгIваркIвапI. Ашвахьадза амгIваква хъыртIыпIхIва сгвыгъитI, ауи агIан зджьакIквата ухъа джвыквга йауаштI. Арат ахпа-пщба мшы чIахъвала хIгIапситI, хIатыкъквакI хIымаркIвапI – хIгьпсрым, агвлачвагьи гIахIцхърагIитI. Ателебара хабарква йрызхъауцIарныс баргвыпI. Акырт хабарргартаква рмурад гвынгIвырапI – хIара хIгвы дрыдзырныс ртахъыпI. ЙахьчIва агвардеецква акъала амыркъьашауа апсыуаква йырзыпшгIун ршсква йрылагIарпсахырныс ахъазла».\nЙджьаущушта йаъапI, ауаса йбергьльыпI Аджьба ТIаиф араса йуыс шбаргвызгьи акъала дъагIатахаз дшамайгIваджьхуаз. АпхьагIв йылайхIвитI ауысагIв ари ауыс йара йабакIра, агъа дызлайпшIагылуа амальта йшипхьадзуз – акъала апны йгIаншуз ачвгьахараква дъаршахIатхаз ахъазла. «ХъатакIла йгIауахвырквын, рыцIа йагъьпI Согъвым съагIатахаз, сылаквала йызбитI араъа йтабзазауа апсыуаква рчва йтшауа. Аратква зхъатала йзымбаз, зчва йтымшаз йыла йгьызгIацIажьуашым йгIаншаз шгвжвейыгIваз, йшгврыдзгаз», – йгIвитI ауи.\nАуысагIв йылахь шцазла ари йгIаншаз шабгу абгата йчва йтшатI. Асквш 1992 октябрь а 9 атшын йаргьи датшагьи апсыуа гвыпкI акырт гвардеецква йыркIын йджвыквыргатI. ЙцIыхъвахауата ауысагIв дабгата дызбаз йхъапщыла Когониа Рима лакIвпI. Дшйыргвышхвуш дащтан, дырпсахырныс дыргузшва йхIвун. Ауищтара щтадъа дыдзта йырпхьадзитI.\nАсквш 2016 агIан йгIандыршатI Аджьба ТIаиф йыхьызла алитература согIат. ЧкIвынргIа ауи йуысаква швабыж бзи йырбитI. Дъадзабгаз ари ачIахIныгIва хьзы йквнадмыргазтынгьи мцыракIгьи аламкIва Аджьа ТIаиф уагIа уысагIвта дпхьадза йауаштI.\nАджьба ТIаиф дъатаз атдзы йкIыдырцIаз ачвахъабага гъвы\nАджьба ТIаиф ймшгIвыра «Бзила йхIыквшатI»\nАджьба ТIаиф йуысаква разкIкIра «Йазалху ауысаква» ахъазла Когониа Валентина йылгIвыз апхъажва, асквш 2011\nАгIвычIвгIвысдуква Аюбилей Аджьба ТIаиф\nТарба Нелли: апсуа хIвсысаква йрыуата йапхъахуз ауысагIв йгьи збзазара насыпла йырчвыз апхIвыс


Сен-ИлегӀ-де-Луьзиньян — Википеди\nСен-ИлегӀ-де-Луьзиньян (фр. Saint-Hilaire-de-Lusignan) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, ГагӀонна а.\nДозанашца йу Мадаян, СегӀиньяк-суьгӀ-ГагӀонн, КлегӀмон-Дессу, КолегӀак-Сен-СигӀк, Луьзиньян-Пети, Монтескье (Ло а, ГагӀонна а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ИлегӀ-де-Луьзиньян&oldid=7837527»


Венизи — Википеди\n48°02′08″ къ. ш. 3°42′32″ м. д.HGЯOL\nВенизи (фр. Venizy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна. Дозанашца йу Фурноден, АгӀс-Дийо, БегӀ-ан-От, Шае, Шампло, Сен-Флорантен (Йонна) , Тюрни. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Венизи&oldid=7491864»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 15 январь, 05:49.


Шаплен — Википеди\n48°34′44″ къ. ш. 4°29′53″ м. д.HGЯOL\n▲51 стаг (2019 шеран 1 январь)\nШаплен (фр. Chapelaine) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу Сомсуа, КогӀбей (МагӀна), МагӀжегӀи-АнкугӀ, Сент-Уан-ДомпгӀо.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шаплен&oldid=7846598»


Мехкарча наькъий хьал во дац — Сердало\nМехкарча наькъий хьал во дац\nГIалгIайчен наькъий хьал Росси гIоллачул дикагIа да. Из белгалдир мехка вена хиннача Россе юкъарча палата наькъех, ЖКХах, гIишлонех йолча комисси кулгалхочо Шпектор Игора, цо вайцига бена никъ чаккхенга хьош Правительстве хиннача кхетаче.\nРосавтодора юкъарча совета тхьамада волча Орлов Петра шийна доагIача даькъа аьлар, Мехкдаь терко хилар бахьан долаш, ГIалгIайчен машин наькъаш 60 % дикача хьале да, аьнна. ХIаьта Россера дараш дерригаш юкъера хьаийцача 35 процентага кхоачаш мара дац, тIатехар цо. – хоам бу Праительства пресс-службас.\n«Тхо дикача а воча а наькъаш тIа лийннад, цудухьа диста хIама долаш да. Тахан шун вIаштIехьдаьннад Росси дIайодаш йола «Безопасные дороги» яхача паччахьалкхен программа чакхъйоалаш даь хила дезашдар де». Ювцаш йола проект чакхъяларца дикача хьале хила дезараш 50% да, хIаьта шун вIаштIехь даьннараш 60%. Из Росси гIолла диллача, дикагIа бола хьокхам ба, аьлар цо. Иштта белгалдаккха безам ба са, Iодехкача наькъашта со раьза воацаш цхьаккха хIама цахилар», — хоам бир Орлово.\nИштта лакхехьа хьоаха яьча комисси доакъашхо йолча Горбатых Галинас ше чIоагIа раьза хилар гучдаьккхар, регионе берий цIенош ца хилара, ишттал берашца дика хиларах.\n«НонагIо социальни объекташка лелаш, боккхий бараш берашца сов дика болаш, тоам хилар сона. Йоккха терко ю, берашка дешийтара а, цар могашалла дикагIа хилийтара а», — белгалдир цо.\n← Эггар тIехчарех футбола стадион хургья ГIалгIай Мехка\nКхоллама наькъаш →\nОстановки и автомобили без пыли\n09.04.2019 serdalo@yandex.ru 0\nВнимание! Опасный вредитель — многоядная муха-горбатка


Oтели Хангнаамеедхоо. Дешевое жилье Хангнаамеедхоо, Мальдивы | Бассейн. Oнлайн бронирование отелей\nOтели Хангнаамеедхоо. Дешевое жилье Хангнаамеедхоо, Мальдивы | Бассейн\nRooms price from RUB 57 904


БуатгӀон (ОгӀн) — Википеди\n48°33′37″ къ. ш. 0°15′48″ м. д.HGЯOL\nБуатгӀон (фр. Boitron) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Ону-суьгӀ-ОгӀн, Оне-ле-Буа, Ессе (ОгӀн), Ле-Мений-Гуьион, МоншевгӀель, Ноф-су-Ессе, Сент-Обен-д'Аппене, ТгӀемон (ОгӀн).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БуатгӀон_(ОгӀн)&oldid=7816423»


Сериал Хулиган и боец сумо!! Мацутаро — Abarenbou Rikishi!! Matsutarou (2014) онлайн смотреть бесплатно\nСериал Хулиган и боец сумо!! Мацутаро — Abarenbou Rikishi!! Matsutarou (2014)\nПеревод: Любительский (Одноголосый) - SpasmSound\nРежиссер: Кайдзава Юкио, Тиба Тэцуя\nОписание Сериала: История вращается вокруг Мацутаро Сакагути, поистине крепкого орешка. Он не употребляет таких выражений, как много работать, прилагать усилия, мечтать, ведь он не типичный герой сёнэн–манги. Однако в сумо ему нет равных!\nсмотреть онлайн Сериал Хулиган и боец сумо!! Мацутаро — Abarenbou Rikishi!! Matsutarou (2014) в хорошем качестве\nХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 1 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 2 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 3 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 4 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 5 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 6 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 7 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 8 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 9 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 10 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 11 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 12 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 13 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 14 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 15 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 16 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 17 серия SpasmSoundХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 18 серия SpasmSound\nХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 19 серия SpasmSound\nХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 20 серия SpasmSound\nХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 21 серия SpasmSound\nХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 22 серия SpasmSound\nХулиган и боец сумо!! Мацутаро - 23 серия SpasmSound


TIA, 29 Июня 2019, 21:28\n10:04 30 Июня 2019\nЯ пойду - жинка заставляет, бухло спрятала.\n19:25 30 Июня 2019\nВ ботаническом саду под крснокнижным лопухом?)))\n19:31 30 Июня 2019\nа и сходил, здорово девочки играют, пофигу ИРА, Леонард Пэлтиер, Игры Патриотов, просто хорошая музыка.


Вахид Аюбов - Память о шамиле : Скачать MP3 бесплатно Скачать mp3 бесплатно: Вахид Аюбов - Память о шамиле\nВахид Аюбов - Память о Шамиле\nУакк - Вахид Аюбов - a href='javascrt: showLyrics(97647976, 9347725);'Память о Шамиле (2011)/a\nWaP.Ka4Ka.Ru - Вахид Аюбов - Каспийское море(в память о Шамиле)\nCAO-JANDOS - Вахид Аюбов - Память о Шамиле\nВахид Аюбов Чеченец - Память о Шамиле (2011)\nВахид Аюбов - Каспийское море(в память о Шамиле)\n[muzmo.ru] Вахид Аюбов - Память о Шамиле\nВахид Аюбов - Каспийское море (в память о Шамиле)\nВахид Аюбов - Каспийское море(Память о Шамиле)\nШамиль Алятуддинов - Память о родителях\nАюбов - Память о шамиле\nВахид Аюбов - Шамиль(((\nВАХИД АЮБОВ - Заплачет раненная мать\nВахтд аюбов - Память о Шамиле\nВахид Аюбов - В Дагестане\nBaxид Аюбов - Память о Шамиле\nВахид Аюбов - Моя струна & зов Азана (акуст. гитара)\nВахид - Памят о Шамиле\n777 - Память о Шамиле\nШами - Время, день, ночь\nВахид Аюбов - Такбир!Аллах Акбар\nВахид Аюбов - Нана со хьа к1ант ву, бусулба умматах Нохчо\nШама & МанТанА feat. Эндшпиль & Jah-Far - Ветер во Дворах [Новый Рэп]\nExNN - Шаманы\nВахид Аюбов - Солнце всходит и заходит\nАбада Ганчу и Мадина - Ту шами ман парвона\nВАХИД АЮБОВ - Д1адижа бера\nАРАБСКАЯ - Это прислал мне черкес Вахид с Голанских высот\nВахид Аюбов - Не печалься мать любимая\nШами - I Love You\nВахид Аюбов - Хасмохьмад\nТагир Умудов и Вахид Гедим - Tahir Umid & Vahid Qedim - Bok\nВахид Аюбов - Ас кхи лоьхур яц\nВахид Аюбов - Я чеченец злой породы (M95)


"ГIалгIайн Iедалхошка цабезам гIатторна" бехкевина оппозиционер Хазбиев\nОппозиционер Хазбиев Мохьмад\nГIалгIайчоьнан Iедалшка мостагIалла гIатторна бехкзуламан гIуллакх даьккхина махкарчу Талламан комитето оппозиционерна Хазбиев Мохьмадна дуьхьал. Цуьнан адвоката Ибриева Хедас бина и хаам "Кавказ.Реалии" портале.\nХазбиев ишта а вара бакъо йоцуш герз лелорна а, Iедалан куьйгаллера нах аьшнаш барна а бехкевина. Керла тIебиллинчу бехкаца, Хазбиевс "цабезам гIаттош хилла" регионерчу Iедалшка 2015-чу шеран гурахь YouTub-ан агIоне йиллинчу роликца. Кхелахоша юьйцучу видеона тIекхиа аьтто ца баьлла Ибриеван.\nМаршо Радионо яздира, кхо шо хьалха меттигерчу Iедална а, полисхошна а критика йина Хазбиев машен ядорна а, бакъо йоцуш герз латторна а бехкевина хиларх. Шена дуьхьал айдина гIуллакх бух боцуш ду аьлла, дIахьедира Хазбиевс. Муьлш бу цахуучу наха шен машенна герзаш диттинчул тIаьхьа, гIалгIайн Iедалхойх ведда кхо шо даьккхира цо Нохчийчохь. Кху шеран юьххьехь шена динчу тIелатарна бехке мехкан куьйгалхочун ваша Евкуров Увайс вира оппозиционеро.


АпгӀемон-ла-ФогӀе — Википеди\nАпгӀемон-ла-ФогӀе (фр. Apremont-la-Forêt, фр. Apremont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.\nДозанашца йу БонкугӀ-суьгӀ-Мез, БгӀуссе-ГӀолекугӀ, ФгӀемегӀевиль-су-ле-Кот, ЖигӀовуазен, Ан-суьгӀ-Мез, Лупмон, МекгӀен, Сен-Жульен-су-ле-Кот, Сен-Миель, ВагӀневиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АпгӀемон-ла-ФогӀе&oldid=7810472»


Бюр (Орн) — Википеди\n48°33′48″ къ. ш. 0°24′05″ м. д.HGЯOL\nБюр (фр. Bures) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Сент-Сколасс-сюр-Сарт, Базош-сюр-Оен, Шампо-сюр-Сарт, Кулонж-сюр-Сарт, Лале (Орн), Ла-Меньер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бюр_(Орн)&oldid=6723485»


Бедык — Википеди\n43°30′47″ къ. ш. 43°09′39″ м. д.HGЯOL\n↗461 стаг (2016)\nБедык картан тӀехь\nБедык (оьрс. Бедык) — Российн Федерацин ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан Эльбрусан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бедык&oldid=4872700»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 апрель, 19:29.


Сент-Коломб-ла-КоммандгӀи — Википеди\n▲868 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСент-Коломб-ла-КоммандгӀи (фр. Sainte-Colombe-la-Commanderie, фр. Sainte-Colombe-la-Campagne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Коломб-ла-КоммандгӀи&oldid=7842483»


17 Февраля, 2020, 03:21:52\nАвтор Тема: Хвалилки! Все, что мы делаем своими руками! (Прочитано 356117 раз)


Валле (Атлантикин Луара) — Википеди\n47°09′42″ къ. ш. 1°16′01″ м. д.HGЯOL\nВалле (Атлантикин Луара)\n58,96 квадратан километр\n▲9182 стаг (2018 шеран 1 январь)\nВалле (фр. Vallet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин Луара. Дозанашца йу Ле-Ландро, Тийер, Ла-Шапель-де-Маре, Музийон, Ле-Палле, Ла-Регриппьер, Ла-Ремодьер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Валле_(Атлантикин_Луара)&oldid=6724915»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 15 октябрь, 06:18.


Вилла Игнатьева Сходница - Вилла Игнатьева Сходница. Санатории Сходница.\nОдноместный полулюкс2-х местныйЛюкс


ВагӀлен — Википеди\nВагӀлен (фр. Warlaing, фр. Warlaing-d'Almes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Тиуьа-ле-МагӀшьенн, Анон, МагӀшьенн, Вандини-Амаж.\n↑ Un véritable succès pour le 9e gala de la Warl’Dance Company — (untranslated), 2014. — вып. 599. — С. 38.\n↑ Déthée A. Patrice Bricout, maire de Warlaing : « Nous avons travaillé à un développement raisonné de la commune » — (untranslated), 2013.\n↑ Lukaszewski J. Warlaing : moderniser la commune et valoriser le patrimoine, à l’actif du bilan de Patrice Bricout — (untranslated), 2019.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВагӀлен&oldid=7817912»


Вассимон-е-Шаплен — Википеди\n48°45′51″ къ. ш. 4°08′40″ м. д.HGЯOL\nВассимон-е-Шаплен (фр. Vassimont-et-Chapelaine) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу СудгӀон, Буьсси-ЛеттгӀе, КоннантгӀе-ВогӀефгӀуа, Оссимон, ЛенагӀгӀе, МонтепгӀе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вассимон-е-Шаплен&oldid=7818682»


Монрабо — Википеди\nМонрабо (фр. Montrabot) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Кормолен, Саллан, Сен-Жермен-д'Ель, Видувиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монрабо&oldid=5173877»


Шампаньи-су-Уьксель — Википеди\nШампаньи-су-уьксель (фр. Champagny-sous-Uxelles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу БгӀесс-суьгӀ-ГгӀон, Шапез, Бисси-су-Уьксель, ЕтгӀиньи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шампаньи-су-Уьксель&oldid=7846165»


ГIамагIай ганаргаш – цIи йоацача лазара духьала дарба — Сердало\nГIамагIа хьогге а дIаяннай, хIаьта бочабIар хьахила хIанз а гаьна да. ГIаьххьа ха я докъадалийта маьлхе дехка дада гIамагIай ганаргаш хьа а ийца царех тIумараш яха. Тхо зIамига долча хана лоалахой берашца дахе йолччара яхе гIамагIаш ца йиача Iелуцар тхо. ХIана аьлча, боккъала чам болаш хулар уж! ХIаьта оаха уж селла дукха гулъяр-м, духхьала цар чам хилар а доацаш кхы а цхьа бахан дар. Цар ганаргаш! Ма чам болаш хул-кх цу юкъера яьккха тIум!\nЛакхагIа йолча ткъоврон тIа вала майрагIа малагIа ва, дукхагIа цу тIера сомаш хьанна гулду хьожаш яхьаш хулар тха массадолча берий, тхоайла. Цун бахьан а дар тIумарашца дувзаденна, хIана аьлча, Iа дукхагIа сомаш мел гулду, дукхагIа ганаргаши, цар чура тIумараши хулар!\nТхо бераш долча хана хIанз мо пакеташи, кулекаши дацар массанахьа, Iокхайса дадаш хIаьта а дацар, хилча а духхьала чIоагIа эшача метте мара леладицар уж. Вешта, моллагIча ловзара берашка селиконовый тIормеш дIателацар цIен боккхагIаша, ловзара кертах болле са ца доаккхаш виса тарлу, яхаш лора дора бераш.\nХIаьта оах тхоай кхача тхоашта тIадувхача барзкъа юхьиг хьал а лаьце цу чу гулбора, хIамма а тIормечурчул кIезигагIа а хилацар иштта гулдаьр. Фу дора аьлча, тIаювхача коча йист гулъеш хьал а лаьце, из цхьан бейоаллаше вокха кулгаца гаьн тIара хьа а боахаш цу чу сомаш бехкар, коча юхьиг лаьца дола кулг кIаьд делча вокханца хувца а хувцаш.\nГIамагIаш миччахьа хулаш яц, уж нийслора дукхагIа, наха доал деча беша е нах бахача коа. ХIаьта оаха цу ковна даьга е цIен-наьнага ца хоатташ яхацар уж, хIана аьлча, цIагIа массаза даьи-наьнеи хьехар латтар лерге: наьха коара, бешара цу цIен сагага ца хоатташ сомаш ма дахалаш, хIама лочкъаерах тарра да шоан из, яхаш.\nТхоашта дукха беза сом гулбаь даьлча, наькъ тIа даьле цига дIахо хьора оаха тхоай яхьаш: малагIчо дукхагIа тIум йоаккх, сихагIа ганаргаш хьанна дохаду хьожаш. Уж дохадеш лаьрхIа хIама хилацар, духхьала наькъ тIара хьаийце гIаьххьа болча шин кхераца, цаI кIал билле цу тIа ганарг а дилле шоллагIбар IотIабетташ йоахар тIумараш. Ма чам болаш а хулар-кх!\nГIамагIай ганаргаш вай дегIа чIоагIа дарбане да. Деррига фуд аьлча, цар ганаргах «ВI7» яха хийла эшаме витамин йоал, цу чу йоагIа цианидное вещество яха хIама. Из хIама дегIах дIакхийттача, цо цIийоацача лазарий клеткаш йоаю е ерзаю.\n100 грамм гIамагIай ганаргах йоахк цIена 25 грамма белок, 47 грамма хьоанал, 4 грамма углеводаш. Из доацаш гIамагIай ганаргаш дарбана да бронхит, коклюш, нефрите яхача лазарашта. Иштта дегIацара тайп-тайпарча садола хIамашта а духьала дарба доал цу тIумарех. ХIаьта укх гIулакха тIумараш бийда йолча тайпара яа еза.\nИштта гIамагIай тIумараш дарбана я дега пхаьнашца бала болча сага. ТIумараш яа йиш я бийда йолаш а, йокъаяь а, кхерза а шийна чам болча тайпара. ХIаьта, хьалхара юача хана волалуш 20 граммал дукхагIа ца йиача бакъахьа я. ДIахо мел дукха юэ а новкъа яц.\nДала лорадолда вай воча лазарех а, балех а. Цамогаш мел волчоа Дала моаршал лулда!\n← Пхьарсах дехка сахьаташ: Мичахьара кхаьчад уж вайга?!\nСИСКАЛА ЧАМ →


Шам-суьгӀ-Ионн — Википеди\nШам-суьгӀ-Ионн (фр. Champs-sur-Yonne, фр. Champs) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.\nДозанашца йу Ожи (Йонна), ОсегӀ, Есколив-Сент-Камий, Сен-БгӀи-ле-Вине.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шам-суьгӀ-Ионн&oldid=7845903»


Кастельви-де-Росанес — Википеди\n41°27′06″ къ. ш. 1°54′02″ м. д.HGЯOL\nкат. Castellví de Rosanes\n▲1933 стаг (2020)\nКастельви-де-Росанес картан тӀехь\nКастельви-де-Росанес (кат. Castellví de Rosanes) — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 16,4 квадратан километр (2016). ХӀордан сизал локхалла 178 метр. Дозанашца ю Марторель, Сан-Андрес-де-ла-Барка, Корбера-де-Льобрегат, Желида, Сан-Эстеве-Сесровирес муниципалитеташ.\n93 стаг ↗157 стаг ↗323 стаг ↘316 стаг ↘297 стаг ↗316 стаг ↘269 стаг\n↘264 стаг ↗284 стаг ↘274 стаг ↘267 стаг ↗272 стаг ↘239 стаг ↗268 стаг\n↗304 стаг ↗330 стаг ↘302 стаг ↗332 стаг ↘307 стаг ↗340 стаг ↗438 стаг\n↗662 стаг ↗1158 стаг ↗1195 стаг ↗1281 стаг ↗1297 стаг ↗1370 стаг ↗1505 стаг\n↗1576 стаг ↗1659 стаг ↗1719 стаг ↗1755 стаг ↗1792 стаг ↘1757 стаг ↘1746 стаг\n↗1760 стаг ↗1771 стаг ↗1807 стаг ↗1826 стаг ↗1865 стаг ↗1884 стаг ↗1933 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кастельви-де-Росанес&oldid=5652569»


Статя нохчийн мотт | Образовательный портал EduContest.Net — библиотека учебно-методических материалов\n«Нохчийн мотт а, таханлера лехамаш а»\n22 апреля 2015 года, г.Грозный\nФамилия, имя, отчество Мунаева Заира Руслановна\nМесто работы, должность МБОУ «СОШ №5 с.Ачхой-Мартан»,\nТема доклада «Преподавание чеченского языка и литературы: состояние и перспектива»\nПочтовый адрес с указанием индекса Ачхой-Мартановский район, с.Ачхой-Мартан, ул. Мамакаева, 15\n366600Тел./факс 8(938) 003-83-23\n«Преподавание чеченского языка и литературы: состояние и перспектива»\nЗ.Р. Мунаева, учитель чеченского языка и литературы\nМБОУ «СОШ №5 с.Ачхой-Мартан»\n«Нохчийн мотт уггаре а хазачу а,\nхьалдолчу а меттанех цхьаъ бу, нагахь\nкхоччуш дика иза хууш хьо велахь».\nХьехархочун болх къайла бахьалур бац. Иза гуш бу б1еннаш дай-наношна, дешархошна, т1аккха церан берашна. Т1ехьа -Марта нохчийн литературни мотт кхоллабеллачарах, кхииначарах юрт ю. Кхузахь кхиъна, нохчийн мотт хьехна бовзийта оьшуш боцчу, аьрбийн, нохчийн литературан бухбиллархой болчу Мохьмад Мамакаев, Юнус Дешериев и.д1.кх. Тхан школехь аса хьоьхучу классашкахь а хилла нохчийн мотт уггаре коьрта предмет. Ненан мотт адаман синкхача бу. Цуьнгахула бен кхиалур бац стеган шега болу ларам, яхь, сий, дешархочун нене, махке безам, г1иллакх, адамалла. Цуьнгахула бен кхиалур дац стеган шен къомах долу дозалла, цуьнан д1адаханчух, оьздангаллех хастам бар, шен дайшна, къомана хьалха, шена т1аьхьадог1учу чкъурана хьалха долу шен декхар, жоьпалла. Х1окху т1аьхьарчу шерашкахь нохчийн маттах дукха дийцина: массо а аг1ор теллина, хестийна. Нохчийн маттах лаьцна дийцина, яздина лаккхара корматалла йолчу 1илманчаша, поэташа, яздархоша, журналисташа, культуран, дешаран-1илманан массо а т1ег1анан белхалоша, дай-наноша. Цара бинарг мехала, ца хилча йиш йоцуш болх бу. Делахь а, багахь «моз» мел дукха бахарх, бага марз ца ло, олуш ду. Ткъа нохчийн маттах долчу дийцаршкахь уггаре к1еззиг дакъа лаьцнарш,шайн ницкъ кхочучу барамехь йолчу ма– дарра аьлча, йоцчу таронашка хьаьвссина, нохчийн матте, дешаре берийн юьхьанцарчу классашкара дуьйна безам кхуллуш болу, берашкахула мотт кханенга д1акховдош болу, нохчийн меттан а, литературин а хьехархой бу. Цкъа делахь, цара дийцаршкахь к1езга дакъа лацар дика ду. Уьш нохчийн меттан «бурлакаш» («д1абоьжна» нах) бу. Уьш а къамелаш дан арабовлахь, г1уллакх телхина долчунна т1е а телхина хир дара. Шолг1а делахь, оцу белхан кхин аг1о а ю: уьш юьстах а буьсуш, церан шайн балхе а, берашка а болу безам, берийн садовзар (психологи), зеделларг доцуш, вай буьйцу болх д1аг1ур бац. Нохчийн маттах лаьцна дуьйцучуьнга ла а доьг1уш, яздийриг деша а доьшуш, телевизионни передачашкахь гойтучуьнга а хьоьжуш, оцу юкъаг1орта ойла а йоцуш 1ийна со. Т1аьхьарчу ткъа шарахь дийцарш вайна дуккха а хезна. Мел дийци а, талхар бен, толуш х1умма а ца хилла. Нохчийн моттий, бусалба динний хьехочу цхьадолчу адамех вочу аг1ор шеко кхоллало сан а, нехан а: х1окху ткъех шарахь хазачу дийцаршна т1ехьа дуьллий, б1останехьа дерг карош схьадог1у вай. Делан къинхетамах дог ца диллар бен, дегайовхо кхуллуш кхин х1умма а хилла дац. Олуш ду, дукха диъча моз а къахьло. Суна нохчийн маттах долчу хазачу къамелел дуккха пайденна хетта цхьана берана ницкъ кхочург 1амор, диканиг дийцар, хьехар дар. Къамелашна т1аьхьадог1уш г1уллакх дацахь, дан а ду иза иштта. Г1уллакхаш гучудевлла дац. Тахана х1ун хийцаделла? Вайн республикехь хиллачу хийцамашна сан хьесапца 20 – 30 шо оьшура. Дерриг а дина, кхочушхилла бохург дац иза. Дан дезаш дерг барам боцуш дукха ду. Делахь а хиллачу хийцамаша дегайовхо ло нохчийн мотт кхиаран, дешар 1аморан декъехь а дошший, г1уллаккхий галморзаха дер дац аьлла. Вешан къам хила лаахь, адамашна тховвий, болххий нисбинчул т1аьхьа, т1ейог1учу хенахь, кхидерг дерриге а т1аьхьа а теттина, коьрта хьалхе дешарна а, 1илманна яла еза. Уггар а хьалха финансировани т1ехь а, нехан кхетамехь а. Берашна хьехарехь уггаре хьалха д1адаккха дезарг вай ваьш 1ехор, моттарг1анаш лелор ду. И цамгарш таханалера а, итт шо хьалхалера а яц. И халонаш ца эшаелла цхьана а 1едале, цхьана а куьйгалхочуьнга. Коьрта долчу декъана нийсачу, хазачу дийцаршна т1аьххьа дог1уш г1уллакхаш ца хиларна. Уьш а, кхийолу а школан «цамгарш» а, халонаш а Президентана Кадыров Рамзанна т1ехдика евзаш а, цо йиллина тидамехь латтош а, юьйцуш а (дас-нанас, хьехархочо, классан куьйгалхочо, иштта декъахь мел волчо а дан дезарг а т1ехь) хиларо, цуьнан дошший, г1уллаккхий галморзаха долуш ца хиларо, дашна т1аьхьа дог1уш гуттар а г1уллакх хиларо коьрта дегайовхо ло тахана. Вайн къоман исторехь республикан хьалхарчу куьйгалхочо нохчийн меттан маь1на а, сий а тахана санна лакха айдина дац цхьана а заманахь. Дешаран а, 1илманан министерство билгалъяьккхина дешаран политика Президентан программа ю. Оцу балхахь ницкъ ма-кхоччу дакъа лацар массеран а декхар ду. Еххачу заманахь, шерашкахь, саццаза дийцаре деш дерг, юьхьанцарчу классашкахь хьехар муьлхачу маттахь хила деза, бохург ду. Иза дийцаре дан оьшуш а дацара. (Дархошка а, церан гергарчу нахе а дарба муьлха леладе, бохуш хоьттучу новкъа лоьраш бовлахь, дархой бала а белла буьсур бу уьш). Оцу хаттарна жоп каро суна цкъа а чолхе ца хета. Политика а, патриотизм а юьстах юьтур ю вай. Баккхийчу 1илманчаша баьхнарг а тидаме ца оьцур вай (цкъа хьалха оьрсийн хьехаран 1илманан а, халкъан школан а бухбиллархо волчу Константин Дмитриевича Ушинскийс аьлларг кхечара баьхначунна т1е а тоьхна: «осуществление обучения должно быть на родном языке; родному языку принадлежит центральное место в формировании человека» («Педагогический словарь», Москва, 1960 г., счтр.551). Беран ненан боцчу, цунна хууш боцчу муьлххачу а, маттахь дешар 1амор муха хир ду хьовсур вай. Чолхе йоцу эксперимент ю, оцу хаттарна жоп луш. Г1арабевлла болу хьекъал долу нах схьа а гулбина, царна хууш боццчу маттахь, уггаре атта долу х1умнаш хьоьхур вай. Цхьана сохьтехь а, цхьана дийнахь а, к1иранах а, баттахь а… Оцу кепара долу дешар, схьахетарехь, дахлур дац. Схьах1уьттучу суьртехь, и нах, хьала а г1евттина, д1аг1ур бу. Ткъа ишттачу хьолехь ялх – ворх1 шо кхаьчначу бераша х1ун дан деза? Церан, куьг айбина бен, дош ала а йиш яц, хьалаг1овтта а йиш яц, арадовла а йиш яц.\nХ1ора денна, баттана, шарна чолхе йолуш д1айоьдучу программо, алсамдуьйлучу ца девзачу дешнаша берийн оцу кепарчу «дешарх» цакхетар кхуллу, са б1арздо, т1аьхьо цунах цабезам хуьлу. Психологин маттахь оцу новкъа даьллачу (даьккхинчу) берах, дешархочух «самоуничтожающаяся личность» олу. Алссам долчу берашлахь дешархой «ле». Дикачо д1а ца лаьцна меттиг еса ца юьсу, оцу меттехь вониг кхолладала долало берийн ойланашкахь, амалшкахь. Бакъду, и дерриге а гучу шераш девлча (олуш ма–хиллара, серах хьокха хилча) бен ца долу. Дуккха а долчу берийн дешарх, школах хьалхарчу деношкахь дуьйна дог доккхучу бахьанех уггаре коьртаниг берашна дешар хьоьху мотт царна цахаар, дуьйцучух цакхетар ду. (1илманчаша боху: 1 – чу классашкара 80% бераш декабрь болалуш, «школа» боху дош хезча, даккхий синош а дохуш, школе ца даха х1уъу а бахьана лоьхуш хуьлу. Иза, т1ом гина а боцчу, бан ма – беззара шерашкахь берийн бошмашкахь школе баха кеч а бина, тоьлла долчу хьелашкахь, шайн ненан маттахь доьшуш болчу дешархойх бохуш ду). И тайпа «зеделларг» долуш, школах дог даьлла болчу дешархойн кегийра йижарий, вежарий цхьана а дийнахь школе а бахале дешарх, школах дог долий, цабезам кхоллалой хуьлу. Оцу белхан дукха хьалха тидам бина вевзаш волчу берийн яздархочо, берийн психологи к1орггера евзаш волчу, нохчийн меттан хьехархочо Махмаев Джамалдис. Цуьнан цхьана дийцаран жима турпалхо 1-чу классе деша ваха дуьхьал ваьлла. Нанас цунна школа хестайо. Т1аккха к1анта хотту, цигахь иштта хаза хилча, шен ваша сел хала х1унда воьду цига х1ора дийнахь, олий. Х1ун 1алашо хила еза дешар юьхьанцарчу классашкахь ненан матте даккхаран? Цхьаболчара боху, хьехар ненан матте ца даккхахь, нохчийн мотт а, цуьнца цхьаьна нохчийн халкъ а х1аллакьхуьлуш лаьтта. Вай хьехар нохчийн матте даккхар долийна а дац. И болх бола а бина, бераш кхиале, уьш г1еметта х1иттале мел к1езга а 30 – 50 шо дер ду. Т1аккхале нохчийн маттах, къомах (вайх дозуш хилахь) хирг хилла а дер ду. Юьхьанцарчу классашкахь беро дийнахь школехь доккхург 2 – 3 сахьт бен дац. Буха дисинчу 12-13 сахьтехь беро х1ора дийнахь ц1ахь доьшу. Цул совнаха, дуьххьара деша а дахкале, 6 шарахь ц1ахь «деша» а доьший, шен кхетам а, кхоллаелла ( 1илманчаша дийцарехь 60 сов %) дика я вон амал а йолуш дог1у бераш школе. «Коьрта школа», дуьненчу девлчахьана, шайн ц1ахь, чохь, гонаха, арахь берашна гуш хезаш ерг ю. Телевизор коьрта хьехархо а йолуш. Бераш вайн «куьзга» ду. Шайна гонаха буьйцучул нохчийн мотт а хаьа царна, шайна гонаха доллучул, гуччул г1иллакх – оьздангалла а ду цаьргахь. (Цу т1оьхула т1е, т1амо шерашкахь дукха боккхачу барамехь сина нуьцкъала 1аткъам бина, хьере дина а ду). Нохчийн мотт а, халкъ х1аллакхуьлучуьра к1елхьарадаккхар таханалерачу вайн декхар ду. Вай шайна гайттинарг, динарг цара кхинд1а а хьур ду. Берашна гонахара дахар вай дикачу кепахь хийцахь, бераш а дикачу аг1ор хийцалур ду. Иза цхьа аг1о ю. Дуьнен т1ехь вай ваьш хилла ца 1а. Хуучу меттанийн бараме (цхьа мотт хаахь – цкъа, ши мотт хаахь – шозза) хьаьжжина хьекъал долуш ву стаг, олуш ду. Юьхьанцарчу классашкахь нохчийн маттахь хьехаран суна гуш йолу 1алашонаш х1орш ю: 1) беран (хинволчу стеган) кхиар шен къоман бух т1ехь хилийтар; 2) дешар, берана хуучу, иза дика кхетачу маттахь, кхиаме хилийтар; 3) ненан маттехула цунна кхин (оьрсийн, кхечу къаьмнийн) меттанаш 1амор атта хилийтар; 4) т1аьххьара а, дерриге а чулоцуш, юьхьанцара школа чекхйолучу хенахь цхьатерра дика кхета а кхеташ нохчийн, оьрсийн мотт а хууш, 2 – 3 чуй т1ег1анашкахь (5 – 11 классашкахь) оьрсийн маттахь деша бер кечдар ю. Маца д1адоло деза юьхьанцарчу классашкахь нохчийн маттахь хьехар? Иза дийцарийн шолг1а аг1о ю. Хи чу а ца волуш, нека 1емар дац, олу. (Хи к1орга долчу а эккхий, ле бохург ма дац иза). Иттаннаш шераш т1аьхьадисина вай. Ткъе пхиъ шо хьалха, берашна школе а дахкале оьрсийн а, нохчийн а мотт хуучу хенахь, пайденна дацахь а, таро яра хьехаран мотт харжа. Таро-м, хьехар вайна ма-хаъара дара. Тахана школе дог1учу берашна цхьа а мотт ца хаьа оьшучу барамехь, нохчийн маттахь хууш долу к1еззиг дешнаш доцург. Дуккха а шераш ду вайн берашна кхета а кхеташ дешар 1ама нохчийн мотт бен боцу, кхин некъ боцу. Ярташкарчу берийн хьалха заманахь а бацара кхин некъ. Вайна мел ч1ога лиъча а, хила ма–деззара вайга тахана дешар нохчийн матте даккхар дола а лур дац. Иза ехха зама оьшуш г1уллакх ду. Делахь а, берийн дуьхьа лелаш делахь, и болх (некъ) д1аболо беза. Воьдучо бен ца эшабо некъ, олуш ма–ду. Кхушара йоккху ерг цхьа г1улч бен яцахь а, пайденна доцу, ма-дарра аьлча, зене долу дийцарш д1адевр дац т1аккха бен. Цул т1аьхьа массеран ойла а, ницкъ а дечунна т1ебоьрзур бу. Тамашийна хета тарлахь а, нохчий моттий, литературий хьехарехь, дешархой 1аморехь кхиамаш баьхначу а, бохучу а хьехархоша вай буьйцучу новкъахь хьалхара г1улчаш яьхна, и болх д1аболийна тоххара: ткъа шо а, ткъе итт шо а хьалха. Юьхьанцарчу а, лакхарчу а классашкахь. Цара нохчийн маттах пайда а оьцуш, оьрсийн мотт а, кхийолу предметаш а хьехна, нохчийн мотт хьоьхуш оьшучу барамехь оьрсийн маттах пайда а эцна, цкъа хьалха нохчийн дешнаш нохчийн маттахь а туьдуш, (маь1на ца хууш долу нохчийн дешнаш берана а, хьехархочунна а «иностранни» дешнаш ду. Иштта дешнаш дуккха а ду). Иштта болх беш хьехархой х1инца а хир бу. Т1аккха бен кхоллалур бац берийн матте, дешаре безам. Олуш ма-хиллара, керланиг дика дицделла шираниг ду. Таханалерачу берашна юьхьанцарчу классийн программех кхета ца хиъча ца довлучу нохчийн меттан дешнийн барам (лексика) царна хуучаьрца буьстича, дукха ч1ог1а к1езга бу. Кхин а к1еззиг хаьа (я хаъане а ца хаьа) царна оьрсийн мотт. Оцу аг1оне ладоьг1ча, ший а мотт берашна дешар д1адоло оьшучу барамехь царна 1амо безаш бу. Нохчийн (г1оле хууш болчу) маттах пайда оьцуш бен, царна оьрсийн мотт 1амабойла а, цу маттахь, кхета а кхеташ, цара доьшийла а дац. Кхин а ледара ду и ший а мотт бераша бийцаран хьал (навыкаш). Берийн шайна гонахарчу дахарх долу хаарш, кхетам (информаци) «телемонологаша» кхоьллина, кхиийна ю. Телевиденина т1е х1инца телефонаш кхетта. Дуьйцург хаза а хезаш, г1еххьа цунах кхета а кхеташ, дуьхьал мотт бийцар оьшуш а доцуш, цундела и бийца 1ама а ца 1емаш, кхуьуш ду бераш. Диалоган кепехь мотт буьйцуш бен берашна 1емар дац ойла яр, шайн кхочуш хилла ойла меттан г1оьнца ладуг1учунна йовзийтар (къамел дар, мотт кхиар). Деша дезаш а, доьшуш а долчу берийн психологин (синан) сурт хууш хила деза. Вайн 1илманан маттахь дийцар дукха чолхе а, деха а хир ду. Суртх1отторан кепехь вай дийцича, 10 шо хьалхалерачу Соьлжа-г1алел ирча хир ду и сурт. Г1ала метта х1отточул дуккха а алсам хан оьшу берийн са хила деззачу могашаллин бараме дало, са+мукъа+даккха. Син могашаллех дозуш ду берийн дешарх кхетар. Цхьана а кепара кечам боцуш дог1у бераш тахана школе. Вай буьйцу кечам 1 – чу классе дахкале берийн б1аьрсин эс, еха заманан эс, тидам, ойлаяр, жима моторика, къамелдар… кхиийна хилар ду. Цундела, школе дахале лерина кечам бина доцу бераш, 6 шо кхаьчча кечамбаран классе а дахийтина, 7 шо кхаьчча 1-чу классе дахийта дезаш дара. Иза дан таро яцахь, кхин ши аг1о а ю: 1-ра класс кечамбаран яр, я 1-чу классан дешаран ах шо мукъана а кечамбаран дан. Цхьаъ ца дахь, берашна оьшучу барамехь я нохчийн мотт а, я оьрсийн мотт а ца хаьа. И тайпа кечам д1аболор а доккха маь1на долуш ду. Вай тахана и болх бан кийча дац, бохуш, дохуш долу орца сов нийса ду. И мел ч1ог1а нийса ду хуур а дац, къаьсттина Краснодарехь а, кхечу г1аланашкахь а 1-чу классера 11-чу классе кхаччалц х1ора классана, х1ора предметана дешархошна а, хьехархошна а г1оьнна арахецна йолу литература (библиотечканаш) ца гича: тетрадан барамехь орфографин, доштидаран, нийсаяздаран словарикаш, леррина долу тетрадаш, гайтаран г1ирсаш, кхечу тайпана справочни литература. И дерриге а ган деза. Тидаме эца: оьрсийн маттахь оьрсийн берашна, шайн ненан маттахь, хьеха арахецна и литература. Вайн берийн ойла йича, со цигарчу берийн хьелех хьоьгу. Ца хууш долу нохчийн дешнаш хьехархошна а, берашна а «иностранни» дешнаш ду. Вай долчохь нохчийн маттана а, оьрсийн маттана а беза и кечам. Оьшу хьехархошна а, дешархошна а лерина йолу «Нохчийн меттан доштуьду», «Нохчийн – оьрсийн», «Оьрсийн – нохчийн», «Нохчийн – ингалсан», «Ингалсан – нохчийн» орфографически, «Математически терминийн» жайнаш (дошмаш, словарикаш). Юьхьанцарчу классашна шаьш, 5 – 9, 10 – 11 классашна шаьш. Вай тахана х1ораммо а шена луъург ала а олу, яз а до. Ткъа школехь бере муха язде ала деза?! Юха а тидаме эца: НГ1- н АССР меттах1оттийна кхо шо кхочуш, 1961 шарахь, Мациев Ахьмадий, Джамалханов Зайндиссий арахецна барх1шеран школан юьхьанцарчу а, лакхарчу а классашна Лерина йолу «Нохчийн меттан орфографически словарь». Вай ткъа шарахь, «книга» яздан деза, «киншка» яздан деза, «жайна» яздан деза, бохуш къуьйсуш 1аш ду. Т1едог1учу дешаран шарна хьалхара г1улчаш яха (и дан таро йоцчохь, х1инца д1ахьочу кепехь болчу балхана дукха ч1ог1а оьшучу г1оьнна) х1ун далур дара? «Орга» газето 2008 шеран 21 – чу апрелехь нийса билгалдаьккхина ма-хиллара, «мотт ларбар ерриг юкъараллин г1уллакх хила деза». Дукхахйолчу школашкахь болу хьехаран г1ирсаш дукха къаьсташ бац масех эзар шо хьалха хиллачарех. Хьеха ма - беззара нохчийн мотт хьеха хьехархошна а, дешархошна оьшуш барам боцуш дукха х1ума ду. Дерриг–м далур дацара йоццучу хенахь. Нийса хир дара аьлла хетта республикехь леррина йолу юкъараллин «Нохчийн меттан фонд» а йиллича. Нохчийн мотт кхиоран пачхьалкхо дечунна т1е г1о дар 1алашо а йолуш. Иштта юкъараллин нохчийн меттан жигархойн республикански цхьаьнакхетар вовшах тоьхча а, х1ора школехь шайн жигархойн тобанаш а йолуш. Зеделларг долу берийн бошмийн белхалой т1е а озийна, телевиденига вовшахтохалур яра деша даха дезачу берашна а лерина йолу «Кечамбаран класс». Кху шерашкахь нохчийн мотт а, литература а, дин а, г1иллакх-оьздангалла а, истори а хьоьхучарна а,1амочарна а дукха мехала, доккха маь1на долу материалаш арайийлина республикански а, районни а газеташ т1ехь, журналаш т1ехь, телепередачашкахь. Нохчийн къоман а, меттан а бакъболу патриоташ бу и болх, шаьш дага а бевлла, бинарш а, беш берш а. Тахана хьехархочунна, дешархочунна оьшург хаа а хууш, бина и болх. Церан дог дохо-м ца лаьара суна. Делахь а хаа деза: и ч1ог1а маь1на долу, мехала йолу материалаш оьшучаьрга д1акхочуш яц. Телевизионни передачашка уггар хьалха хьовса безаш болу дай –нанойх, дешархойх хьожуш вац цхьа а. И журналистийн бехк боцийла хууш ду.\nТелевизионни передачаш х1ора школехь кхетош-кхиоран балхахь гайта некъ лаха беза. Вайна боккъалла а нохчийн мотт кхиа лаахь, дан дезаш а, далур долуш а г1уллакхаш ду уьш. Хьехархошна доккха совг1ат хилла д1ах1оьттира Вагапов 1арбин «Нохчийн меттан доштуьду жайна». Дукха ч1ог1а оьшучу хенахь «Вайнах» журнало зорба тоьхна араевлира Кусаев 1адизан «Нохчийн яздархой» очеркаш. Цхьа а тайпа яздархойх материалаш йоцчу хенахь «Даймохк», «Орга», «Хьехархо» газеташа, «Орга», «Вайнах» журналаша, иштта кхидолчу а газеташа нохчийн а, оьрсийн а меттанашкахь арахоьцуш хиллачу «Литературан аг1онаша», яздархойн дахарх, кхоллараллех йолчу аг1онаша, литературин а, культурин а календараша, рузманаша доккха г1о лецира чолхечу шерашкахь нохчийн мотт а, литература хьехарехь.. Юьхьанцарчу классашна ч1ог1а оьшу материалаш зорбайиттира «Стела1ад» журнало: «Дийнатийн дуьне» (1аморан кхеторан доккха маь1на долуш ду кхузахь дехкина суьрташ: олуш ма ду, б1озза хезачул, цкъа гар г1оле ду), «Ч1ирдиган дошам», «Хьехархочун аг1о», суьрташца цхьаьна ялийна нохчийн алфавит. Нохчийн меттан бакъболчу патриоташа бен бийр боцуш болх бу иза. Доцца аьлча, тахана школашкахь хьехар нохчийн маттахь д1адахьа а, лакхарччу классашкахь нохчийн мотт а, литература а хьеха ч1ог1а оьшу кечам барехь доккха дакъа ду цара лаьцнарг. Аса и дерриге а х1унда дуьйцу? Доккха г1о хир дара лакхахь дийцинчу зеделлачух пайда а оьцуш, газеташа а, журналаша а, тахана янне а йоцу, ца хилча йиш йоцу берашна а, хьехархошна а лерина йолу материалаш лерринчу гуларшкахь (1– 4-чу классашна, цул т1аьхьа, ницкъ кхачахь, 5 – 9-чу, 10 – 11 чу классашна лерина) 1 – 2 тетрадан барамехь а йолуш, школьни программехь ца хиъча ца довллурш бен дешнаш а доцуш «Нохчийн меттан дош тидаран дошам», «Нохчийн меттан орфографически дошам», «Нохчийн – оьрсийн дошам», «Оьрсийн – нохчийн дошам» арахецча. Иштта ч1ог1а оьшуш ю «Дийнатийн дуьне», араевлларш санна, бос болуш суьрташ а долуш, нохчийн оьрсийн маттахь язйина х1уманийн ц1ераш а йолуш йолу. Ца хилча йиш йоцуш оьшу ю юьхьанцарчу классашкахь математически «Нохчийн – оьрсийн математикин доштуьду дошам», «Оьрсийн – нохчийн математикийн доштуьду дошам», математически х1уманийн (геометрически фигураш, телаш) суьрташ, нохчийн маттахь а, оьрсийн маттахь а ц1ераш а йолуш. Уьш арахецча пайденна хир яра, журналийн, газетийн номерашкахь яьржийна а йоцуш, тематически гуларшкахь «Хьехархочун библиотека», «Дешархочун библиотека». И вай юьйцуш йолу терминийн гуламаш «Нохчийн меттан нийсаяздаран дошам» т1ехь (Джамалханов З., Алироев И.) йолуш а хилча. Хьехар нохчийн маттахь д1адолочарна, нохчийн мотт хьоьхучарна доккха г1о хир дара II – III т1ег1анашна лерина Нохчийн литературан классикийн, программи юкъабог1учу яздархойн, классал арахьа еша произведенеш билгалъяьхначу яздархойн йоцца биографиш (юьхьанцарчу классашна шайна, 5 – 9-чу, 10 – 11-чу классашна шайн-шайна лерина), арахецча. Школан дешаран т1ег1анашка хьаьжжина (программехь ца хилча ца йоллучул) лакхахь вай хьехийна дошамаш ницкъ кхоччучу барамехь дешаран шо доладалале, хьехархошка, дешархошка кхачийча, вай бац бохуш шерашкахь буьйцуш болу, ца хилча ца болуш а болу кечам хир бара цкъачунна. Кхетош – кхиоран маь1на долу телепередачаш, электронни носительш т1е а язъеш, арахеца а еза, школашка кхачо а еза, дешархошна гайтар вовшахтоха а деза.\nЖурналаш: «Вайнах», «Орга», «Вестник», «Геланча», «Хьехархо».\nА. Мациев, З. Джамалханов «Дошам», 1976.\n← Тнт неверов част 7 Умейте открыт перед ребенком в окружаюшчем мире что →


Украинан президент кхеле велла\nОьрсийн цхьа могIа сайташ а, социалан машанаш а дIакъовларна Украинан президент Лукашенко Петр кхеле велла оцу пачхьалкхерачу бакъонашларъярхочо, юриста Лихачев Романа.\nФейсбукерчу шен агIонтIехь яздина Лихачевс президенто хIоттийна блок къилба Корейхь политикехь лелочуьнца а дустуш, "низамашца догIуш доцуш, адамийн бакъонаш хьашар" а, адамийн маршонна догIа тохар а ду аьлла.\nКху дношкахь дуьненаюкъарчу Human Rights Watch бакъонашларъяран организацино Украинан президентна тIедожийнера оьрсийн интернет-ресурсашна ша хIоттийна блок дIаяккхар а, адамийн дешан маьршо ца хьешар а.\nДахначу шинарийдийнахь Украинан президента дIаяхйина Оьрсийчоьнна тоьхна санкцеш, шайн махка бахкар дихкиначеран тептар кхи а шордеш. Оцу юкъа яхана "ВКонтакте", "Одноклассники" социалан машанаш а, "Яндекс", Mail.Ru Group сервисаш а, РБК-н сайт а.\nПорошенкос бахарехь, Оьрсийчоьнан пропагандан коьрта гIирсаш бу уьш.


— ИппIалий, са къаний! Даьра, воагIа хургвац-кх кашашкара-м! ХIаьта соахка венна тха да вайрий хьона цигача? — цIенхаштта юхахаьттад вокхо.\n— Вайр! Вайр! — аьнна, дIаваха веннав Цаген.\n— Вададай са! Из-м дукха ахча мичад. ЮхагIоргволаш вий хьо цигача? — хаьттад кхалсаго.\n— Боккъала а, цунга дIакхоачийта далара Iа ер, — аьнна, сихха шоай цIагIара хьа а дена, Цагенага шовзткъа тума ахча дIаденнад цо.\n— ХIай, хIай?! — ийкхад из Iехаяьлга гучадаьннача цун марага. — МалагIча оагIорахьа вахар из? Гаьнаваьнна хургвий из?\n— Жи новкъост, сихагIа дIалачкъалахь! Хьо ве аьнна воагIаш ва хьона из дIа воагIа говрабаьри.\n— Малув Iа вувцар? — хаъттад Цагена, къайлагIа хьокхаш санна, хьаьр кIала пIелг Iо чу а хьекха.\nХIанз-м мича гIоргва хьо, аьнна хеташ вола говрабаьри сиха хьаьр кIала ваьннав, хIаьта Цаген цун говра тIа а хайна дIаийккхав. ХIаьта хьаьрхо бехке воацилга а хайна, хьаьр кIалара хьалваьлча, говр йоацаш хиннай…\n— ТIаккха мара-м со цар бокъонца говра тIера Iо а кхоссанзар, — яьхад Цагена.\n— Аз ше вувчара кIалхараваккхарах сона а, аз сайца боалабаьча новкъосташта а шортта ахча лургда аьннадар сога Цагена. ХIанз сайца цига мала вугаргва ца ховш вагIа со, — аьннад лоамарочо ший лоалахочунга, из гIулакх нийсденна цхьа кIира даьннача гIолла.\n— Из хьай лоалахо Iа вувре, аз шоана лургдола ахча деррига а хьайна дусаргдар-кх хьона! — аьннад тIаккха цо фу ду хьажа дагахьа, лоамарочун уллув ваьнна венар геттара цIаьрмата саI волга хоаденнача Цагена.\nЦIАЬРМАТАЧА ФУСАМНАЬНАГА АЬННАР\nХIаьта цул тIехьагIа дукха ха ялалехьа Цаген геттара чIоагIа маьлхара а гIайгIане а волаш зийнача цун лоалахочо, ший цох чIоагIа дог лазаш санна кеп а оттаяь: «ХГанз фу хиннад цигача, Цаген?» — аьнна, Iоттар а еш, бехк баьккхаб Цагенах.\n— Даьра. воше, соахка кхо сом а денна аз ийца хинна цаI мара йоаца вир-м еннай! — аьнна, лоацца цун хаттар дIадерзадаьд ио леладер кхетадаьча Цагена.\n— Ай ва Цаген, хьай сесагал а дукхагIа езар хьона из вир? Из елча-м мича эттавар хьо селлара халча! Ма чIоагIа саготду Iа цунна? — аьннад фуннагIа-моллагIа даь а из хьовзаванза Iе дагавоацача лоалахочо.\n— Цу хана-м массаварг а: «ВIалла а сагот ма де Iа, Цаген! Дукха хьай са ма даа Iа, Цаген! Оаха кастта хоза нускал доаладергда хьона!» — яхаш, сона гонахьа ма хьувзарий шо, — аьннад цун ха-барах шийна дош ца хеталга дIахайта ловш волча Цагена. — ХIаьта хIанз, вир а денна со виссача хана, цхьанне а хIана алац оаш, эггара дикагIдар-м хац сона, кхыметтале эгтара эсалагIдола вир эцаргда оаха аьнна а? Хоза нускал доаладергда хьона, яхаш, даьсса хабар дувцарал халагIа да мотт сона, цох кхо шай мара ца доаккхе а, сона вир эцалга!\n— Аьъ, ма гIалат ваьнна хиннав со! Ха-м, даьра. ховр сона Iа из иштта дIадерзадергдолга. Вешта, из-м кхыча тайпара хиннад: шун Iатто а ца бувш тха етт, тха Iатто бийна хиннаб шун етт, — аьннад тIаккха Цагена.\n— ТIаккха-м, воше, юххьанца денз гIулакх ше долчча тайпара дувца дезар, — яьхад, фуннагIа даь а Цагенагара хIама яккха дагаволча лоалахочо.\n← КIаьнка баь къахетам


Ешиез — Википеди\n48°09′53″ къ. ш. 2°26′35″ м. д.HGЯOL\nЕшиез (фр. Échilleuses) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе. Дозанашца йу Боесс, Бромей, Живрен, Гранжермон, Ла-Невиль-сюр-Эссонна, Пюизо , Бомон-дю-Гатине. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nЛа-БуьсьегӀ • Ла-КугӀ-МагӀиньи • Ла-Невиль-суьгӀ-Эссонна • Ла-Сель-ан-ЕгӀмуа • Ла-Сель-суьгӀ-ле-Бье • Ла-ФегӀте-Сент-Обен • Ла-Шапель-ОнзегӀен • Ла-Шапель-Сен-Мемен • Ла-Шапель-Сен-СепуьлькгӀ • Ла-Шапель-суьгӀ-АвегӀон • Лаас • ЛабгӀосс • Ладон • Лаи-ан-Валь • Ланжесс • Ле-БагӀдон • Ле-Биньон-МигӀабо • Ле-БогӀд • Ле-Мулине-суьгӀ-Солен • Ле-ШагӀм • Ле-Шу • Леувиль • Линьи-ле-ГӀибо • Лион-ан-Бос • Лион-ан-Суьльяс • ЛомбгӀей • ЛогӀгӀи • ЛогӀси • Лузуе • ЛугӀи • МалезегӀб • МаншкугӀ • МагӀдье • МагӀиньи-лез-Уьзаж • МагӀо-о-Буа • МагӀо-о-ПгӀе • МагӀсенвилье • МагӀсии-ан-Вильтте • МезьегӀ-ан-Гатине • МезьегӀ-лез-КлегӀи • МеллегӀуа • Мен-суьгӀ-ЛуагӀ • Менвилье • МенестгӀо-ан-Вильтте • МегӀенвиль • Месса • МиньегӀ • МиньегӀетт • МонбагӀгӀуа • Монбуи • МонкогӀбон • МонкгӀессон • МонлиагӀ • МонтагӀжи • МонтегӀо • Монтиньи • МогӀвиль-ан-Бос • МогӀман-суьгӀ-ВегӀниссон • Мулон • Нанжевиль • НанкгӀе-суьгӀ-ГӀимагӀд • НагӀжи • Неви-ан-Суьльяс • Невиль-о-Буа • Невуа • Неплуа • Нибель • Ножан-суьгӀ-ВегӀниссон • Нуае • Овилье-ан-Гатине • Одвиль • ОжегӀвиль-ла-ГӀивьегӀ • Окси • Оливе • Ольне-ла-ГӀивьегӀ • ОндгӀевиль-суьгӀ-Эссонна • ОгӀвиль • ОгӀво-Бельсов • ОгӀлеан • ОгӀм • ОтгӀи-ле-Шатель • ОтгӀуьи-суьгӀ-Жуин • Панн • ПаннесьегӀ • Пате • ПегӀ-ан-Гатине • ПьегӀгӀфитт-е-Буа • Питивье • Питивье-ле-Вьей • ПокугӀ • ПгӀенуа • ПгӀессиньи-ле-Пен • ПгӀефонтен • Пуаи-лез-Жиан • Пуьизо • ГӀамулуь • ГӀебгӀешьян • ГӀозуа-ле-Вьей • ГӀозьегӀ-ан-Бос • ГӀувгӀ-Сен-Жан • ГӀувгӀе-Сент-КгӀуа • ГӀуьан\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ешиез&oldid=7486451»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 15 январь, 03:24.


Рекспоед — Википеди\n▼1988 стаг (2018 шеран 1 январь)\nРекспоед (фр. Rexpoëde) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Киллем, Варем, Вест-Каппель, Бамбек, Оост-Каппель. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рекспоед&oldid=5181245»


Viru Prospekt Дело Сависаара без Сависаара. Прокурор требует приговорить Калева Калло частично к реальному сроку лишения свободы » Сайт газеты "Виру Проспект" и "Нарвская газета" - новости Нарвы и всей Эстонии\nКонвейер новостей / Правопорядок / ЗаконДело Сависаара без Сависаара. Прокурор требует приговорить Калева Калло частично к реальному сроку лишения свободы\nДата публикации: 11-05-2020, 09:24 Просмотрено: 506


Францехь хьехархо Пати Самюэль вер толлуш лаьцна кхин а 5 нохчо\nГIуран-бутт 09, 2020\nНохчийн къомах волу 5 жима стаг лаьцна Францехь оршотан Iуьйранна, ГIуран-беттан 7-хь меттигера хьехархо Пати Самюэль вер толлуш.\nНизамаш лардон органашна хетарехь, цара интернетехула кехаташ яздина хиллачух тера ду Пати вийначу 18 шо долчу Анзоров IабдуллахIе, джихадан тема а хьехош, хаам бо Кавказ.Реалиино, France Bleu зорбан гIирсана тIе а тевжаш.\nДIалецна нохчий бу 18-21 шераш долуш. Уьш полисхоша дIабигна Францин ХIордаца Сена (Seine-Maritime) а, Лакхара Луара (Haute-Loire) шина департаментехь.\nЦкъачунна цаьрга цхьанне а бехк кховдийна бац, дIахьуш бу таллам. ХIокху кIиранах хуур ду кхелан хьалха хIуьттур бу уьш я дIахоьцур бу, бехк а ца кховдош.\nТаханлерчу денна Пати верца боьзна таллам дIахьош шеконе лаьцна ву 14 стаг, шайна юкъахь 5 дешархо а волуш. Царах цхьаболчара, хетарехь, зулам деш дакхалаьцна хила мега, ткъа вукхара гIо дина хила мега.\n47-шо долу Пати Самюэль вийна кхушара ГIадужу-беттан 16-хь. Цул хьалха цо дешархошна урокехь дешан маьрша йийцаре еш гайтина хиллера Charlie Hebdo журналана тIехь араевлла Мохьаммад-Пайхамарна ехкина карикатураш. Цул тIаьхьа кхерамаш туьйсуш хиллера цунна.\nАнзоров дIавоьллина Нохчийчуьрчу Шалажахь ГIуран-беттан 6-хь.


Катарина Херцог | Либрусек\nГлавная » Авторы » Катарина Херцог\nФэй. Сердце из лавы и света [litres] 1420K, 196 с. (пер. Лунюшкина)


Нохчашлахь чIагIбелла кхетам бу -уггар халчех,баркалла доцчех,наха алсам наьIалт олучех бу суьдан пурстоьпийн болх.\nПурстоп - Iедалан хьадалча\nЗудий майрий къаьстича, бераш декъар биста кхаччалц, церан девне юкъаметтигаш листарехь,Iедална йогIу ял охьайиллийтарехь, банкашкара эцна кредиташ юхадерзорехь – массо меттехь хьалханчаш пурстоьпаш хиларна,леррина хIуьттаре ян, шайн лаамехь арабевлча санна,уьш ца беза нахана.\nЧоьте оьцуш дац массо хан,раж ларйина низам талха ца дайта, луур толийта,юкъараллин хьашт-дезарш листа таро дебош, Iедалан бохчи чу ахча гулдан уьш арабевлла хилар.\nКхелан пурстоьпийн урхаллин хьостано гIардаккхарца цу декъехь кхушара къаьсттина кхиамаш баьхначух тера а ду цара. Цуо чIагIдарца чекхбаььлачу исс баттахь пурстоьпаша декхархошкара схьадаьккхина 9I0 миллион сом. Иза 522 млн. сом сов ду оццу хенахь стохка гулдинчуьнца дуьстича.\nХIусамашкахь ягочу газана,токана бахархошкара схьадерзийнарг ду 134 млн. сом ахча. Стохлерчул а шозза сов ахча кхачийна пурстоьпаша Iедалан бохчи чу некъан низам лардечу полисхоша диттина гIуданаш бахьнехь -8I миллион сом. Цу тIера доладелла сан къамел I5-I6 шарахь пурстоп болх беш волчу Соьлжа гIаларчу эпсарца Салаца. Тхойшиннан къамелехь гучуйийлира,ца догIу гIуданаш детташ лело хьарамлонаш а, шаьш тоьхна гIуданаш дебийтархьама шен хенна могIарерчу нахе хаамаш дIа цакхачийтар а ишта кх. дI а.\nСала: «Кхушара керла статья ю юкъаяьккхина. Ахь ткъа де далале гIуда охьадиллахь ах дIаделча волу хьо. ТIаккха а, и доллушехь и гIуданаш деттарий, тхойга схьаэхарий тIекхеттехь бен лах ца ло. Вуно чIогIа дукха детташ ду гIуданаш. Ткъа нахе харцо муха кхийдайо? ГIуда тоьхча 20 де далале ахча охьадиллар тIедожо кехат дIа ца кхочуш батте а долу,эха шаре а долу. Хьенан бехк бу ца хаьа. Шен хенна дIа ца кхачош нахана эшам бо,и гIуда а алсамдоккху…»\nМаршо Радио: Токана,газана я хина ахча ца делла. Уьш а аша схьадоху?\nСала: «Нагахь санна цу стага шена еллачу хенан гурахь и ахча дIа ца деллехь, тхуна и кехаташ схьадоуьйту. Стенна аьлча стагера ницкъала декхар схьадаккха бакъо ерг тхан урхалла бен яц. ТIаккха тхойга кехаташ схьадаийта бакъо ю церан,тIедожош дац, бакъо ю».\nМаршо Радио: Сан лулахочун I00 эзар сов декхар ду газана дIадала дезаш. Кхо шо даьллехь низамо магош дац и схьадаккха.Ишта и магош доцург а схьадаккха ара-м ца довлу шу?\nСала: «Тхан кхело бина сацам бийцаре бан я шеконе билла бакъо яц. Нагахь хьо суьдо хьайна йинчу кхелана реза вацахь хьо-хьо кхеле вала веза,хьайга харцо кхийдайой хаийта. Декхархочуьнгара схьаяккха йиш ерг а,йоцург а низамо къастош ду. Дахарехь ца хилча ца йолучу хIуманна а тхан тIекхийда йиш яц,цунна тIедогIучу рицкъанах нисса эханна бен тIекхийда а йиш яц… Ца хилча мегар долу хIума юй,роскошь олу-кх цунах,иза схьаяккха тарло. Тхан балха тIехь халаниг ду мискачеран,гIийла бохкучеран сагатдар…»\nIедална йогIу ял схьагульярх, дийцинчу пурстоьпо Салас билгалдоккхура цкъацкъа низамо бохург тергамза а дуьтуш,ял схьагульяр тIедуьллуш, Iедалхоша барта тIедахкарш деш хилар а,цу декъехь туьйсуш болчу кхерамийн чулацам хIора баттахь бохург санна,чIагIбеш хилар а.\nЦунна лач делахь а тоьшаллла ду кху деношкахь телпон зIенех пайда а оьцуш, ватсап чухула цIе яьлча санна дIасабаржош болу кхайкхам-кхерамаш а. Iедалан я муфтиятан векал а хилла къамел дечо дийцарехь тIедогIучу кIиранан I4-чу дийнахь дуьйна керла мур болош бу махкахь ял охьаюьллуьйтуш, газан,токан декхархой жоьпе беш. Цуо чIагIдарца-м буххера дуьйна а зуьйр долуш ду нийцса я харц оьцу пенсеш боху гIуллакх а. Цу хаамо бакълена а йиш йохийна дукха адам ду Нохчийчохь


Die Welt: Хангошвили вийначунна набахтехь дIовш дала дагахь хиллачух тера ду\nНохчийн тIеман буьйранча лаьттина Хангошвили Зеламха вийна аьлла, шеконашца лаьцначунна дIовш дала дагахь хиллачух тера ду. Немцойн Die Welt ресурсна еллачу интервьюхь дина иштта дIахьедар журналиста Кренинг Аннас.\nВуьйцург ву Оьрсийчуьра 55 шо долу Красиков Вадим, ткъа цо ша чIагIдарца, ву иза 50 шо долу инженер-гIишлошъярхо Соколов Вадим.\n"Схьагарехь, набахтехь цунна дIовш дала Iалашо хилла. Кхелан процессехь мукIарло динчу тешо, 2019-чу шеран гурахь Красиков левинчу зуламан гIуллакхаш луьстучу полицин коьртачу комиссаро бина и хаам. Цо дийцарехь, Красиков кхерамечу хьолехь хиларна Моабит олучу набахтера тутмакхийн дарбан цIийне дехьаваьккхина, могуш воллушехь", - яздо Inopressa.ru. портало гочйинчу артиклехь.\nКомиссаран информацина тIетевжинчу Die Welt ресурсо дийцарехь, Красиковна дIовш дала план хиларх хаам кхаьчна цаьрга, цхьайолчу къайлахчу сервисашкара. Ша кхерамечу хьолехь вуйла, хетарехь, Красиковна хууш хилла. "Иза кхоьруш вацара, цунна са ца гаттадора цо", - дагалоьцу комиссаро.\nТиргартенехь стаг вер толлучу кхелахойн кхеташонехь тоьшаллаш дина Хангошвилин йоIа Амирас. 2019-чу шарахь Марсхьокху-беттан делкъанна рузба дан маьждиге ваха дагахь хиллера цуьнан да.\n"Суьйранна ялх сахьт долучу хенахь ден шолгIачу зудчо хаамбинера цуьнга, делкъанна 12 сахьт долучу заманчохь Малый Тиргартен олучу паркехь нохчо вийна аьлла. Фейсбукерчу цхьанна-м агIонехь дешна хиллера цо, цунна шена кхин дага а ца догIу. Цул тIаьхьа и зулам динчу меттиге яханера иза. Цигара юхаеъча зудчо хаийтинера цунна, вийнарг цуьнан да хилар", - яздо хаамийн гIирсо.\nПолицин хаамашца, боццачу некъатIехула а ца воьдуш, кхечу агIор - Малый Тиргартен парк йолчу агIор ваханера Хангошвили оцу дийнахь. Цуьнан йоIа бахарехь, ламазан хан хила цхьа сахьт диссинчу хенахь араваьллера иза.\n"Криминалан полицино хьалхо дийцарехь, Хангошвили цу дийнахь цхьаьнакхета лерина хиллера Гуьржийчоьнан хиллачу президентан Саакашвили Михаилан хIусамненаца. Цуьнан йоIа бахара, цхьана дийнахь шен дас элира, кхечу махкара, Гуьржийчуьра, хьеший бу ша волчу бахка безаш, амма церан цIераш ца ехира цо аьлла. Цуьнан да волчахь кест-кеста хьошалгIахь хуьлуш хиллера Артур цIе йолу стаг а, цуьнан хIусамнана а", - яздо артиклехь.\nРесурсо карладоккху, Welt am Sonntag тобано дукха хан йоццуш бинчу талламца, вийна Хангошвили а, кхин а 18 стаг а Оьрсийчоьнан президентан "Iаьржачу тептарехь" хиллера аьлла.\n"Тептаран Iалашо яра, оьрсийн Iедална дуьхьал болчу, эмиграцехь бехачу нохчашна бекхам бар. ТIаьххьарчу шерашкахь зуламаш деш хиларца Берлинца цхьаьна яра Стамбул а, Киев а",- яздо Die Welt гIирсо.\nМасех кIира даьлча суьдхоша бовзуьйтур бу шаьш бина сацам.\nЛурчаха Марсхьокху-беттан 23-чохь Берлинна юккъехь герз тоьхна вийра Хангошвили. Полисхоша лецира и зулам дина хила тарлуш йолчу шеконашца Оьрсийчоьнан вахархо. Цуьнан цIе немцойн Iедалхоша йоккхуш яц, делахь а, журналистийн хаамашца, Красиков Вадим ву иза.\n"Бандитийн къестамашкахь" нисделла цуьнан валар, аьллера Оьрсийчоьнан президента Путин Владимира.


Кассир (вахта) — вакансия с зарплатой по договоренности (Гагарин) | КадрСтройСервис\nГагарин. З/п 20000\nГагарин. З/п 30000


Мизин г1ала (Мизин гала) «Мизи (ж.) башня» - в черте Барх1а.\nХушпаран г1ала (Хушпаран гала) «Хушпара (ж.) башня» - в черте разв.\nБетербин г1ала (Бетербин гала) «Бетербия (ж.) башня» - в черте разв.\n1акъаш яхча коьртие (Акаш яхча кёртие) «Плит добывают (где) вершине к» - на в.\nДекъача 1ина (Декача ина) «Сухому ущелью к» - на в.\nПозбиыа лам (Гозбина лам) «Гозбина (?) гора». Один из вариантов Лечана лам. Поз - обруч, колесо, т. е. круглая гора, акк. диал.\nГоврийн керта (Говрийн керта) «Лошадей ограде к» - на в.\nГур г1уйнах (Гур гуйнах) «Гур (?) хребту (склону) к» - на в. Гур - заслон, капкан, дозор (?).\nК1арг1а ег1ача (Карга егача) «Дорожный знак стоит где» -уроч. на в. «Куча камней» - знак проклятия преступника. «Сар-даман к1арг1а».\nТатара бийра (Татара бийра) «Татара балка (лощина)» - на з. Высокие скалы, на которых до сих пор стоят сохранившиеся древние башни.\nБоккхучу бийра (Боккхучу бийра) «Большой балке к» - на з. в районе уроч. Кхуча.\nЦкъиериет1а (Цкиериета) «Цкиериета (?)» - уроч. на з.\nЩолунан бийра (Цолунан бийра) «Цолуна балка»: на окр. Щолу - посудина из гнутой жести с железным дном, в которой жарят ячмень.\nНекъал коча (Некал коча) «Дороги выше (границе)» - на ю. окр.\nХьаткъийн бийра (Хаткийн бийра) «Хаткий балка» уроч. на в. окр. хьаткъа - название съедобной травы.\nСийн йол йолуш бийра (Сийн ёл йолуш бийра) «Синяя трава расчет где балка» - на з.\nЙоккхучу 1авлиех (Йоккхучу авлиех) «Большому (ровному) полю к» - на з.\nКхайн борчие (Кхайн борчие) «Пашни (границе)» - на з.\nПханаран басса (Пханаран басса) «Грабовому склону к» - на в. Барх1а. «Пха» - священное дерево, имеет жилистую структуру, ценится за прочность. В основу многих терминов лег - пха - граб, сухожилие, струна, тетива, стрела, лук, оружие, лопатка (анат.) и др. В данном примере мы имеем пханара - грабовая поляна и басса -склон. В частности, анатомич. «пханар» так же имеет ту же самую основу пхан + ара от пхенийн арие - поляна, где смыкаются сухожилия. Мы видим, что конечный звук «а» в пханар утратился.\nКъайн 1авлах (Каин авлах) «Кьая равнина» - между Верхним и Нижним Барх1а. Все урочища находятся вокруг разв. Барх1а.\nИг1алча Уьшна (Игалча Ушна) «Нижний Ушна» - на п. б. р. Никархойн эрк, на ю.-з. Моцкъара. Название связано с аыина, Ошуна - «терраса». Ср.: «Ламанан аыпнешкахь акхарой ма соь-цу...» (из героической песни). Но могло быть и заимствовано. Ушъ -чертополох (др. слав.) я ушна - река (морд.) Рядом с Иг1алча Уьшна расположены и разв. Маг1алча Уьшна на юге (Верхний Ушна).


Шкатулка Холуй "Конек горбунок" арт. 140119050 - купить в интернет-магазине русских сувениров NashiPodarki\nШкатулка Холуй "Конек горбунок" арт. 140119050\nШкатулка Холуй "Конек горбунок" 80х150


Исламан Нур - Свет Ислама - 165-гIа дакъа\nЗуламхойн кешнашна а, уьш хIаллакьхиллачу меттигашна а тIехдовлучу хенахь делхаран а, кхераран а, Сийлахь-Везачу АллахIе хьаште хилар гучудаккхаран а, церан хьокъехь тидамаза хиларах лардала дезаран а хьокъехь\n955. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийицна: «Уьш ал-Хьижр (олучу метте) кхаьчначу хенахь, (мацах цигахь) самудахой баьхна хилла йолучу, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен асхьабашка элира: «Iазапехь баллош болу уьш болучу чу ма гIойла шу - доьлхуш бен. Нагахь шаьш доьлхур дацахь - ма гIо уьш болучу чу: цаьрга деанарг шайга а ца даийта!» (Бухари: 433, Муслим: 2980).\n(Оцу хьадисан Бухарис далош долучу) кхеча ривайатехь (дийцина, Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна)) дийцира аьлла: «Ал-Хьижрана тIехволучу хенахь АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Шаьш-шайна зулам диначийн хIусамашка ма гIойла шу - доьлхуш бен: цаьрга деанарг шайга а ца даийта!». Цул тIаьхьа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен корта дIахьулбира (бедарца), болар сихдира цо, ша и боьра хадийна валлалц».\n ал-Хьижр – меттиган цIе ю, Хьижазана къилбаседехьа йолучу. Кхузахь буьйцуш берш - 630-чу шеран гурахь Табук гIазоте боьлхучу хенахь хилла болу хиламаш бу.\n Самудахой – шира къам ду, КъурIано ма-бохху, шайга Салахь пайхамар (АллахIера маршо хуьлда цунна) вахийтина хилла долу. И къам хIаллакдина - АллахIе иман дилларе кхойкхуш хилла волучу Салахь пайхамарна (АллахIера маршо а хуьлда цунна) муьтIахь ца хилча.\n Кхузахь дуьйцург - церан хIусамашка я кешнашка бахар ду.\n Кхечу дешнашца аьлча: къинош летийначийн.


Андернос-ле-Бен — Википеди\n44°44′33″ къ. ш. 1°05′25″ м. д.HGЯOL\n▲12 096 стаг (2018 шеран 1 январь)\nАндернос-ле-Бен (фр. Andernos-les-Bains) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Арес (Жиронда), Лантон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Андернос-ле-Бен&oldid=6664069»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 1 октябрь, 21:13.


Ланти-сюр-Об — Википеди\nЛанти-сюр-Об (фр. Lanty-sur-Aube) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Кёнфен, Жевроль, Рьель-лез-О, Дентевиль, Латресе-Ормуа-сюр-Об, Сильварувр, Виллар-ан-Азуа. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ланти-сюр-Об&oldid=5167226»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 11:56.


МольпгӀе — Википеди\n46°47′15″ къ. ш. 6°04′03″ м. д.HGЯOL\nМольпгӀе (фр. Molpré) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Сансо, Лонкошон, Коммуьнай-ан-Монтань, Mièges[d], Mignovillard[d], НозегӀуа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МольпгӀе&oldid=7821666»


Сен-ЛеонагӀ (Сен-МагӀитим) — Википеди\nСен-ЛеонагӀ (фр. Saint-Léonard, фр. Grainval-la-Montagne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу КгӀикбеф-ан-Ко, ЕпгӀевиль, Фекам, ФгӀобегӀвиль, Ле-Лож (Сен-МагӀитим), Ваттето-суьгӀ-МегӀ, ИпогӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ЛеонагӀ_(Сен-МагӀитим)&oldid=7838181»


Ег-Вив (ГагӀ) — Википеди\n▼3338 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЕг-Вив (фр. Aigues-Vives) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.\nДозанашца йу Конжени, Кальвиссон, Муьс, Кодоньян, Обе (ГагӀ), ЕмагӀг, Ле-КаягӀ, ГаллагӀг-ле-Монтуье.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ег-Вив_(ГагӀ)&oldid=7829924»


Кулон (Эр а, Луар а) — Википеди\nКулон (Эр а, Луар а)\nКулон (фр. Coulombs (Eure-et-Loir)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Вилье-ле-Морье, Брешам, Ножан-ле-Руа. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кулон_(Эр_а,_Луар_а)&oldid=6852712»


МагӀсии (Сена а, МагӀна а) — Википеди\n49°02′13″ къ. ш. 2°52′39″ м. д.HGЯOL\nМагӀсии (Сена а, МагӀна а)\nМагӀсии (фр. Marcilly) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу Пуьизье (Сена а, МагӀна а), БагӀси, Дуи-ла-ГӀаме, ЕтгӀепии (Сена а, МагӀна а), ФогӀфгӀи, ЖевгӀ-ле-ШапитгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МагӀсии_(Сена_а,_МагӀна_а)&oldid=7818499»


коьртаниг - Synonyms of коьртаниг | Antonyms of коьртаниг | Definition of коьртаниг | Example of коьртаниг | Word Synonyms API | Word Similarity API\nTop 10 similar words or synonyms for коьртаниг\nTop 30 analogous words or synonyms for коьртаниг\nДаниела Эскобар Даниела Эскобар (; вина 16 январехь 1969) — бразилин актриса, коьртаниг а ю. «Superbonita» — олучу программа тӀехь, болх беш йолу масийтта шо ду.\nТӀуьна тропикийн хьаннаш Тропикийн хьаннашкахь эпифиташ коьртаниг Орхидан а, Бромелийн а доьзалера ю. Эпифитийн ю тайп-тайпана хи молу а, даар озоран а гӀирс:\nМассин хаамийн гIирс Коьртаниг оцу меттигехь ю хаамийн муьран, даржаран, МКГӀ тиражан, цуьнан форматан, чухоаман комплекс; царна богӀуш болу гайтамаш Ӏаткъам бо, масала, хааман сихаллин. Муьраца арахоьцурш декъало хӀора деннарш, хӀора кӀираннарш, хӀора беттанарш, кхаа баттахь цкъа арадовлурш, кхин а.\nЖеребцова, Полина Викторовна Коьртаниг цунна — адамаш кхетар тӀемаш бийлита мегарг цахиларх, къаьсттина шайн пачхьалкхан махкахь. Иштта «Дневник» тӀехь цо дуьйцу, 1994 шарал хьалха Республикехь, оьрсийн а, нохчийн а халкъийн юкъаметтиг гергара а, лараме а яра бохуш.\nМассин хаамийн гIирс «Массин хаамийн гӀирс» цхьаьна классификаци йо оцу билгалонца хьалий-охьий, билгалчу пачхьалкхан административан-лаьттан хӀоттам муха бу хьаьжжина, цу тӀе коьртаниг билгалчу МКГӀ хьашт кхочушдо латта ду, иза арадолу меттиг яц. Цуьнга хьаьжжина билгалйолу цхьа могӀа бухара классаш:\nТираж Тира́ж () — цхьа цӀе йолчу зорбанан арахецаран экземплярийн барам бу. Термин лелайо коьртаниг арахецаран гӀуллакхна, амма наггахь «тираж» бохучу дашо билгалбоккху кхечу кхолламийн барам а, масала кинематографера фильман копийн тираж.\nДзюдо "Дзюдо" цӀе японийн латаран говзаллашкахь лелош яра дзюдзюцу шозлугӀа цӀе санна, амма Дзигоро Канос диллира оцу дешанчу керла маьӀана. Цо элира дзюдохь коьртаниг техника яц, ша шен кхачаме валор ("до") ду аьлла. Иштта и цӀе хержина Кано гайта гӀертар дзюдон гуманизман хьажам. Цу хенахь дзюдзюцу дукха наха лоруш дара шога гӀуллакх, нах хӀаллак бан кхоьллина, оьзда стагехь товш доцу хӀума.\nКаспий-хӀорд Каспий-хӀордан коьртаниг физико-географин хьал ду, иза къевлина континентан юкъара хи ду, Дуьненан океанца Ӏаламан зӀе яц цуьнан. Цундера, Каспий-хӀордан автоматаца дало ца деза дуьненаюкъара хӀордан бакъон низам а, кхетам а, масала, 1982 шеран хӀордан бакъон ВКЪКХ конвенци. Цундера, Каспий-хӀордан бакъо яц кхетам бало, «меттиган хӀорд», «къаьсттина экономикан зона», «континентан шельф», кхин дӀа а.\nЦийн Халкъан Республика Цийхь цемент яр коьртаниг шайн гӀишлошъяре йоьдуш ю, АЦШ-ал 80 сов а йо. Цийх АЦШ-н метта дуьненан хьалхелелориг хилла йинчу а, еш йолчу а тӀехлекхачу гӀилошъярех. 2013 шарахь Чаншехь йина ялар ларъеш ю карайирзинчу чехкачу технологица ешйолу керла уггара а дуьненахь лекха (838 метр) 220 тӀекӀалйина тӀехлекха гӀишло «Стиглара ГӀала» (Sky City).\nДиалектика Диале́ктика ( — къийсаман а, ойла яран а говзалла) — философехь аргументацин некъ а, ойланан чулацамех лаьцна теорин ойланан кеп а. Диалектикан некъ бу европин а, индин а философехь коьртаниг. «Диалектика» дош схьадаьлла Шира Грецин философера. И дош даьржина Платонас язйина «Диалогаш» бахьнехь. Оцу диалогашкахь дакъа лоцу нах ойланаш цхьана йогӀуш ца хила а тарлора, амма цара бакъо лоьхура шайн ойланаш вовшега юцуш. Гегелин тӀера диалектикa дуьхьала хӀоттош ю метафизикин. Метафизикас массо а хӀума а, хиламаш а хийца ца луш а, вовшийца доьзна йоцуш а лору.


Стаг лачкъийна аьлла бехкевен гIалгIай дIа ца хоьцу хIирийша\nМангал-бутт 02, 2018\nШен юьртахо Дзицоев Казбек лачкъийна хилла аьлла, бехкевен гIалгIай Чаниев Хьамзат лаьцначуьра дIахеца реза ца хилла Къилбаседа -ХIирийчоьнан кхел. Дзицоевс иза вацара аьлла, кхелахошка дIахаийтина ша лаьцна латтийнарг. "Кавказан узел" агенталло хаамбарца, Къилбаседа-ХIирийчоьнан Лакхарчу кхеле Чаниевн гIуллакх листар ГIалгIайчоьнан Лакхарчу кхеле я кхечу регионе кховдор дехнера кIентан адвокаташа, хIирийн-гIалгIайн конфликт бахьанехь юкъаметтигаш ира хиларна. Стохка Iай Къилбаседа-ХIирийчоьнан кхело дуьхьало йира дехарна.\nХIирийн-гIалгIайн конфликт иккхира 1992-чу шарахь гIалгIай, хIирий бехачу Къилба-ХIирийн Пригородный олучу кIоштахь. Прокуратуран хаамашца, оцу конфликтехь 583 стаг вийра, 939-нна чевнаш йира, 261 стаг тIепаза вайра. Иттанашкахь эзарнашкахь гIалгIайн дийзира шаьш беха меттигаш дIатийса.\nПригородный кIоштан вахархочо Дзицоев Казбека, ша йийсарехь латтийнарг Чаниев вацара аьлла дIахьедича, Чаниевн адвокаташа дехар дира кхеле, иза маьршаваккха аьлла. "Кхелахошна хьалха, ша лачкъийначарлахь хиллачух тера ву Чаниев, амма иза вац элира Дзицоевс", - хаамбина Чаниевн адвокато Тепсаев Шерипа. Шоьтадийнахь хиллачу кхелан кхеташонехь дехар дIатеттина суьдхоша. РогIера кхелан ладегIарш тIедогIучу шоьтадийнахь нисдина.\nКарладоккху, талламчийн версица, Чаниев цхьана а волуш вовшахкхеттачу тобано 1998-чу шарахь Пригородный кIоштан Тарское эвларчу хьуьнчохь тIелатар динера дарбан бецаш лехьочу меттигерчу шина вахархочунна. Шиннах цхьаъ вийра, Дзицоев лаьцна дIа а вигина, етта а етташ, ларми чохь латтийнера. Цунах ахча делча бен маьрша ца ваьккхианера иза.\nЧаниевца цхьана хилла бохург шен хан а текхна, набахтера араваьлла, важа шиъ федералан лехамашкахь ву. Чаниевн адвокаташа цунна дуьхьалдаьккхина гIуллакх бух боцуш ду аьлла.


Каталог ЦВП Перец сладкий Адлер F1,0,1г."Г"/20 от магазина Амурский дачник+\nЦВП Перец сладкий Адлер F1,0,1г."Г"/20\nЦВП Перец сладкий Адлер F1,0,1г."Г"/20 Семена


Рошфор-сюр-Ненон — Википеди\nРошфор-сюр-Ненон (фр. Rochefort-sur-Nenon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Юра. Дозанашца йу Шатенуа (Юра), Одланж, Отюм (Юра), Баверан, Бреван (Юра), Еклан-Ненон, Фаллетан. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рошфор-сюр-Ненон&oldid=5182262»


Цкъа цхьана дийнахь мацалла дала доллу цхьогал хилла хьуьнахула дедда догIуш. ЦIеххьана хьалахьаьжча, дитта тIехь Iaш акха-котам а гина, цхьогал сецна. Цхьогал гина кхераеллачу акха-котамо мохь тоьхна. Дика дIа а нисделла, цу дитта кIелахь охьа а хиъна, хьастаделла, цхьогало акха-котаме аьлла:\n— Хьажахь, ма тамашийна хIума ду xlapa, хIинццалц схьа акха-котамаша мохь легашкара схьа туху моьттуш дара-кх со, хIинца хии-кх суна, цара бIаьргашца мохь хьоькхуш хилар.\n— ХIан-хIан, цхьогал, хьо гIалатдаьлла, оха легашкара схьа туху мохь, бIаьргашца ца туху, — аьлла акха-котамо.\n— ДIаялахь дIа, хьуна хьайна а ца хаьа, айхьа хIун дуьйцу. Нагахь хьо сох ца тешахь, охьайосса со йолчу, аса хьан бIаьргаш дIакъовлур бу, тIаккха, нагахь санна ахьа легашкара мохь хьакхахь, хьо бакъ лоь-кха.\n— Вай, ма эрна ду-кх хьан кхерар. Аса дуй биъна, стохка дуьйна цкъа а акха-котаман жижиг ца даа, нагахь аса сайн дуй къарбахь, кIамдар а кхетта, со лийр ду, — элира мекара цхьогало.\nАкха-котам, цхьогалх теша а тешна, дитта тIера охьайоьссира. Катоьхна цуьнан когаш схьалецира цхьогало:\n— Дела дуьхьа, ма Iовдал а ю хьо, сох теша мегар ма дац, хIинца аса хьо юур ю!\n— Ма яахьа со иштта, — дехар дира акха-котамо. — Со яале хьалха, ахьа Деле: «Йо, АллахI-Дела, хьан ц!арца аса яа йолайо xlapa», аьлла, дехахь, сан жижиг хьуна дийнна шарахь даа тоьар ду-кх.\nЦо бохучух теша а тешна, цхьогало бага дIайоьллушехь, Деле дехар дан, кIелхьараяьлла акха-котам, тIома а яьлла, ша хьалха Iийнначу дитта тIе охьахиина.\n— ХIан, хIинца хьо ю хьуна Iовдал! — аьлла, ша кIелхьараяларна йоккхаеш йолчу акха-котамо.\nШа лейина хилар ца лалуш, дIасахьийзара цхьогал, хIун дийр ду ца хууш. Ша цомгуш хилла, бохуш, гайх кадетташ, цIийзара, узарш а деш, дитта кIелахь дIасакерчара цхьогал.\nОцу хенахь таллархойн а, церан жIаьлийн а евлла гIовгIанаш хезира цхьогална.\n— И хIун гIовгIа ю те? — хаьттира цо акха-котаме.\n— Шек дIа ма ялалахь, уьш-м барзана тIаьхьа бевлла жаIуй бара, — жоп делла акха-котамо.\nДукха хан ялале, «гIалх-гIилх» а деш, таллархойн жIаьлеш гучудевлира, уьш цхьогална тIе тасаделира. Цхьогал шен ницкъ ма-ббу дедда, кIелхьарадала гIоьртира, жIаьлеш цуьнан лорах доьлхура.\nХала дела балица церан ирачу цергех даьлла цхьогал. Цхьана доккхачу жIаьлин багахь цIога а дуьсуш, коьллаш юкъахь цхьогал кIелхьарадаьлла. КIад а делла, мацалла дала доллуш, чевнаш лозуш, Iуьллура цхьогал.\n— Ва везан Дела, сан дайша а, ден дайша а, ворхIе а дас а цкъа а ца доладора-кх шайн гIуллакх «бисмиллахIир-рохьманир-рохьим» бохучу дешнашца, сан хIун гIуллакх дара бага дIаелла. Ма юьхьIаьржо ю xlapa! Акха-котамо хIилла ди-кх суна, — бохуш, холчудаханера цхьогал.


Нотр-Дам-де-ла-Рувьер — Википеди\nНотр-Дам-де-ла-Рувьер (фр. Notre-Dame-de-la-Rouvière) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Гар. Дозанашца йу Л'Естрешур, Ле-Плантье, Сент-Андре-де-Маженкуль, Сен-Марсьяль (Гар), Судорг, Валлерог. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нотр-Дам-де-ла-Рувьер&oldid=5176278»


Бомон-Пье-де-Беф (Сарта) — Википеди\n47°45′35″ къ. ш. 0°24′04″ м. д.HGЯOL\n▼487 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБомон-Пье-де-Беф (фр. Beaumont-Pied-de-Bœuf) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Сарта. Дозанашца йу Жупий, Туаре-сюр-Динан, Фле (Сарта), Лаверна (Сарта), Люсо (Сарта), Маринье-Лае, Мае (Сарта). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бомон-Пье-де-Беф_(Сарта)&oldid=6712485»


Сен-ЖегӀве-де-Вик — Википеди\nСен-ЖегӀве-де-Вик (фр. Saint-Gervais-de-Vic) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу Сен-Кале, Савиньи-суьгӀ-БгӀе, Ла-Шапель-Уьон, Конье (СагӀта), Сент-СегӀотт.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ЖегӀве-де-Вик&oldid=7836548»


Сен-Пьерр-сюр-Дро — Википеди\nСен-Пьерр-сюр-Дро (фр. Saint-Pierre-sur-Dropt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, Гаронна а. Дозанашца йу Дюрас (Ло а, Гаронна а), Тайкават, Ориак-сюр-Дро, Левиньяк-де-Гюиенн, Монтетон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Пьерр-сюр-Дро&oldid=5186492»


Гонкур (Лакха Марна) — Википеди\n48°14′25″ къ. ш. 5°36′28″ м. д.HGЯOL\nГонкур (Лакха Марна)\n18,77 квадратан километр\nГонкур (фр. Goncourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Бурмон (Лакха Марна), Шальврен, Арревиль-ле-Шантер, Иллу, Лиффоль-ле-Пети, Пре-су-Лафош, Сарт (Франци), Соммрекур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гонкур_(Лакха_Марна)&oldid=6754853»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 16 октябрь, 14:34.


Шуалле-Дардене — Википеди\n47°39′50″ къ. ш. 5°21′14″ м. д.HGЯOL\n17,56 квадратан километр\nШуалле-Дардене (фр. Choilley-Dardenay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Изом, Монсожон, Шамплит, Кублан (Лакха Марна), Кюзе, Доммарьян. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шуалле-Дардене&oldid=5195881»


Окси-ле-Шато — Википеди\n50°13′50″ къ. ш. 2°06′53″ м. д.HGЯOL\n27,08 квадратан километр\n▼2572 стаг (2019 шеран 1 январь)\nОкси-ле-Шато (фр. Auxi-le-Château, фр. Auxy-la-Réunion) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу Во (Па-де-Кале), МезикугӀ, Не-лез-Окси, Ле-Поншель, БовуагӀ-Ваван, ВиянкугӀ, БегӀнатгӀ, ИегӀмон, Мезон-Понтье, Неи-ле-Дьян, БуьигӀ-о-Буа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Окси-ле-Шато&oldid=7828343»


Ману (Эр а, Луар а) — Википеди\nМану (Эр а, Луар а)\nМану (фр. Manou (Eure-et-Loir)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Сенонш, Ле-Меню, Неи-сюр-Ер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ману_(Эр_а,_Луар_а)&oldid=5171020»