Къоман культурин цхьа хазна\nГазиева Аза, Нохчийн Республикан искусствийн хьакъйолу гIуллакххо\n(Йиллина 80 шо кхачарна доьзна, Х.Нурадиловн цIарахчу нохчийн театран дахаран некъе бIаьрг кхарстор)\nКхоллараллин некъан юьхь\nI9I2 шеран аьхке. Цхьана дийнахь Соьлжа-ГIалин майданахь мIаьк-баьлла боьдуш нохчийн синкъерам бара. Шовкъе бохь буьйгIуш кегий нах, гIургIезах кура техкаш, хелхаран ког шаршош мехкарий, юкъа лела жухаргаш. БIаьрса хьостуш, тамехь дара хIоьттина сурт. Хьовсархойн самукъадаьллера. Синкъерам дIабоьхча а, дIасабаха ца лаьара царна. Массо маьIIера къамел хезара, и тайпа синкъерам кест-кеста бан беза бохуш…\nСинкъерам хIоттийнарг Шерипов Хьайдарбек вара – оьрсийн эскаран эпсар. ХХ-чу бIешеран юьххьехь дуьйна иза «вогуш» вара нохчийн театр кхолла лууш. I905-чу шарахь Шерипов Хьайдарбека ондда къахьийгира Л.Андреевн, В.Гаршинан цхьана актехь йолу пьесаш хIитто гIерташ. Амма нохчийн хьовсархой ца кхийтира царех. Оьрсийн лакхарчу драмин «чухлара тоьганаш» хийра дара, театр йовзаза болчу нохчийн хьовсархошна. Шерипов Хьайдарбек ледара актер хилар дацара цуьнан бахьана. Къаьмнийн амал, лазам, лехам башхалла хила тарлора. «Синкъерам» дегаайамца тIеэцаро гойтура, шайн сина гергарниг вайнахана дезаш хилар, цунах кхета уьш кийча хилар а. Кхузахь билгалдаккха догIу: «Синкъерам» сценари язйинарг Шерипов Данилбек хилар, шен къоман гIиллакх, гIуллакх, забар евзаш къахьегна цуо кхоллараллин хьаьттахь. Массарна ма хаъара, Нохчийчохь хIетахь арадолуш хиллачу «Терек» газетан коьрта редактор хилла Шерипов Данилбек, шен къоман «чуьра» дахар девзаш вара. Цундела дукха тамашийна ца хета тахана, шина вашас хIоттийна «Синкъерам» хьовсархоша безаш тIеэцар.\nАмма Шерипов Хьайдарбекан лаам мел боккха хиллехь а театр кхоллар ца нисделира. Iаьржа талу хилла чубаьржира I9I4-чу шарахь дуьненан дуьххьарлера тIом. Цуьнан шогачу тулгIенаша герга озийра Россихь граждански тIом а, Октябран революци а. Кхаа бIе шарахь Россихь олалла дина РомановгIеран кхерч хIаллакбеш, баьрче бевлира коммунисташ. Нохчийн лаьмнашка чаболахь схьакхечира Советан Iедал, массо маьIIе шен аьрха архаш туьйсуш. Муьлххачу хенахь хуьлу массо Iедалан санна, дукхахьолахь дуьйцург, лелориг гал-морзах дуьйлуш дара советан Iедалан а. Амма, хастам хиларо АллахI-Дала аьлла боху: «Цхьа дика доцуш, вуо лур дац». Иштта дара Советан Iедалца дерг а. Мелла а некъ баьстира нохчашна йоза-дешарца йолу уьйр-марзо чIагIъян. БегIийлаш кхоьллира къоман культура кхио а. Вовшах туьйхира литературно-драматически тобанаш. Жигара дIахьош дара царна юкъахь йохьаллин къийсадалар. Уьш Нохчийчохь хилла ца Iара. I926-чу шарахь Ростов гIалахь хиллачу театральни фестивалехь, еригге Къилбаседа Кавказера кхоллараллин тобанашна юкъахь шолгIа меттиг яьккхира, Ошаев Халид куьйгаллехь волуш, цигахь дакъалаьцначу Нохчийчуьра векалша. Иза боккха кхиам бара. Театральни кхолларалло Нохчийчохь хьийкъина зIийдиг тосуш хиларна къеггина тоьшалла дара иза. Цхьа а щеко яцара, цу тайначу зIийдиго беркате заза хоьцург хиларх. Театральни «хорша» синхьаамийн мерза ун хилла каде яьржаш яра Нохчийчохь. Иштта, 1928-чу шарахь Яндаров Мохьмада гулйира кхин цхьаъ драматически тоба. Цхьанхьа Соьлжа-ГIали юккъехь еса хIусам карийна, наха дIакхийсина тишачу аннех сцена йина, болийра къоначу театралаша шайн болх. Забарш, хелхарш, эшарш – и дерриге дара труппин репертуарехь. Забаре интермедеш царна язъеш гIо дора Бадуев СаьIида, иштта цу тобанна юкъахь къахьоьгуш вара яздархочун ваша Бадуев Мовжди, тIаьхьо нохчийн дуьххьарлера халкъан артист. Дийнахь доьшура Яндаров Мохьмада куьйгалла дечу театральни тобано, суьйранна спектаклаш хIиттайора. Езаш тIеоьцура уьш хьовсархоша. Студийцин похIма бахьанехь, шо далале, нохчийн театр аьлла цIе дIаяхара цуьнан. Бакъду, нохчийн къоман театр кхоллаяларан де 1931-гIа шеран I-ра май ларалуш ду, хIетахьлерчу Iедало шен омрица чIагI а дина.\nНохчийн театр кхоллар дахаран бакъдерг хилла даьлча, Iедало Бакура вехна валийра корматаллин режиссер Алили Мамед. Шина шарахь болх бира цуо къоначу актерийн сценически говзалла шаръеш. Дикци, болар, васт кхоллар, – и дерриге Iамо дезаш бара нохчийн актераш. Театральни Iилманан баххаш мукъане а карадерзо дезара. Церан дипломни спектаклана керла пьеса язйира нохчийн къоначу яздархочо Бадуев СаьIида. Цуьнан цIе «ЦIен гIап» яра. 1919-чу шарахь нохчийн Iалхан-Юьртахь цIечу эскарша инарла Деникина эскарца тIом беш баьккхинчу толамах яра иза. Премьера 1933-чу шеран май баттахь хилира. Боккхачу дегаайамца тIеийцира хьовсархоша и. 1933-чу шеран II-чу июнехь арадаьллачу, СССР-н коьртачех цхьаъ долчу «ИЗВЕСТИЯ» газета тIехь, дуккха хастаме дешнаш долуш, йоккха рецензи яра цу спектаклах. Спектакль гинчара дийцарехь, и хьакъ яра иштта шех хастаме дош ала. Цу спектаклехь нисделлачу самукъане бакъдолчех ду Базоркин Идриса язйина «Кремневый пистолет» дийцар а.\n1934-чу шарахь Россин пачхьалкхехь цхьацца хийцамаш хилира. Вайна цунах хилла хийцам-баккхам ГIалгIайчоь Нохчийчоьнах схьатохар бара. Вовшах туьйхира театраш а. Мелла похIма ду аьлла хеташ болу кегий нах Гуьржех деша бахийтира. Цигара вехна валийра лаккхара корматалла йолу говза режиссер Арчил Чхартишвили. Цуьнан уллера гергарло тасаделира нохчийн яздархочуьнца Бадуев СаьIидаца. Цу кхоллараллин гергарлонах доккха беркат делира нохчийн театрана. Гучуевлира керла пьесаш, цаьрца цхьаьни премьераш, актерийн цIерш: Исаева Асет, Ташухаджиева Асет, Мустапаева Хьулимат, Бадуев Мовжди, Туликов Хьамзат, Зубайраев ЯрагIи, Мусаев Хьалим, Сапаров Мохьмад, Алхазов Тута, Исаев Тапа, дуккха кхиберш.\n1936-чу шарахь Москвахь ГИТИС-ехь дешна ваьлла, цIа вирзира нохчийн дуьххьарлера режиссер Батукаев ХIарон. Цуьнан дипломни спектакль яра «Майра Кикила», коьртачу ролехь Бадуев Мовжди волуш. Коьртачу турпалхочун эшарна дешнаш яздира нохчийн къоначу поэта Мамакаев Iаьрбис.\nХХ-чу бIешеран ткъе уьтталгIачу шерийн юкъ Бадуев СаьIидан кхолларалло беркате заза даьккхина мур лара мегар ду. Прозехь болх бина ца Iаш, СаьIида жигара къахьоьгу керла пьесаш язъеш, уьш боккхачу кхиамца хIиттайо нохчийн театрехь. Цу шерашкахь цо язйинчу «ПетIамат» пьеси тIехь спектакль хIоттийра театро, коьртачу ролехь Алиева Тамара йолуш. Актриса хьалхо евзинера хьовсархошна «БЭЛА» спектаклан коьртачу ролехь. Махкахь езаш тIеэцначарех яра Алибеговн инсценировки тIехь театро хIоттийна и спектакль. Хьовсархошна боккха кхиам хетара Бадуев Мовждис кечйина Максим Максимычан роль. Алиева Тамарин Бэлин хазалло цецбаьхна, цуьнга юх-юха хьовса оьхурш кIеззиг бацара. Ала догIу, Алиева Тамара мел оьшу хьийкъина актерски таро, къеггина похIма долуш актриса хилла хилар.\nНохчийн культурин башха кирхьа хилла йоццачу хенахь театр дIахIоттар, хьалхарчу тулгIенехь болх бан буьйлабеллачу актерийн бIаьрла хьуьнар ду. Церан цIерш вай юьххьехь ехира, Алиева Тамара а цу сийлахьчу тобана юкъара йоккхийла доцуш ю.\nI938-чу шарахь кегийрхойн тоба Москва театральни институте деша яхийтира, актерийн говзалла Iилманца юцуш караерзаяйта. Дуьненна евза ГИТИС яра вайн студийцаша хаьржина институт. Минаев Петр, цуьнан хIусамнана Горькая Лидия яра цу институтехь вайн къоначу махкахойн хьехархошна юкъахь.\nТкъа театр кхиамца болх беш яра. Нохчийн актерийн самукъадолура хIора керлачу спектаклах а, шайх дозалла дечу хьовсархойх а. Къоман театр Соьлжа-ГIалахь спектаклаш хIиттийна ца Iара. Аьхкенан довхачу деношкахь хIора юьртахула чекхйолура къоман театр, хьаьттахь болх бечу ахархошна хьалха спектаклаш хIиттош. Цундела евзира театр Нохчийчоьнан массо маьIIехь. Массанхьа езаш тIе а оьцура.\nАмма вайн бакъо яц и муьлха хан яра билгал ца доккхуш кхин дIа къамел дан. Бода букъбеш олаллехь чIагIделлера ХХ-чу бIешеран ткъе уьтталгIа шераш. СССР-хь сталинизман чилла яра, къиза кохьар хилла, адамийн рицкъ охьуш. Нохчийн интеллигенци НКВД-н лармичохь Iазап токхуш яра. Иштта лаьцна дIавигна, къайлаваьккхира Бадуев СаьIид. Балхара дIаваьккхина, Гуьржеха цIа хьажийра Чхартишвили Арчил. Цкъа а хIотто бакъо йоцуш йихкира «ПетIамат» спектакль. ХIинца дика кхета вай цу буьрсачу заманахь, нохчийн поэта Мамакаев Мохьмада яздинчу могIанех:\nIаьржачу халоно хьовзинчохь\nма довла боху цуо.\n1941-чу шарахь болабелира Сийлахь-боккха Даймехкан тIом. 13 эзар сов стаг, шайн лаамехь, тIаме вахара Нохч-ГIалгIайчуьра СССР-на фашистийн бIо тIегIоьртинчу хьалхарчу деношкахь. Царна юкъахь бара, берриге а бохург санна, нохчийн театрера божарий. ЦIахь бисинчу актераша концертни бригада вовшах туьйхира. Къилбаседа Кавказехь цхьа гIала яц цу агитбригадо ЦIечу эскаршна хьалха концерт ялаза. Нохчийн театран актераша дика болх баран къеггина тоьшалла ду, 1943-чу шеран апрель баттахь вайнехан театрана Советски Союзан Турпалхочун Нурадилов Ханпашин сийлахь цIе ялар. Иза боккха юьхькIам бара. Делахь а, дерриге а хи чу кхоьссина тIулг санна дайра шо далале.\nI944-чу шеран 23-чу февралехь махках даьккхира нохч-гIалгIайн къам, цуьнца цхьаьна цуьнан ьоме театр а. Шен къомо меллачу эшамийн къаьхьачу кедан доккха дакъа кхечира нохчийн театрана. Делахь а цуо яхь дIа ца елира. Уггаре а халчу хенахь шен къомана гIортор хилла дIахIоьттира нохчийн театр. Цунна некъ карийра де эшначу халкъан дог хьаста. 1946-чу шарахь Джамбульски областера Ленинагорскехь нохчийн режиссера Батукаев ХIарона, шен куьг кхочехь болу актераш схьагулбина, вайнехан маттахь хIоттийра «Аршин мал Алан» спектакль. Бакъду, цу спектаклера цхьайолу зударийн ролаш ловзош божарий бара, актрисаш ца тоарна. Амма, цу хьоло новкъарло ца йира музыкальни комеди езаш тIеэца. ХIора суьйранна, юх-юха гуллора цуьнга хьовса нах. Нохчий, гIалгIай гулбелла ца Iара. Казахаш, оьрсий богIура нохчаша хIоттийначу самукъанечу спектакле. Эххара гIалин куьйгалло дехар дина спектакль оьрсийн маттахь гайтира. Цунах тоам ца беш, меттигерчу Iедало дехар дина, пьеса казахин матте яьккхира Батукаев ХIарона. Цу цхьана шарахь Джамбульски областан массо юьртахула чекхъелира нохчийн актераша хIоттийна спектакль. Цунах доккха беркат делира. Шахтехь хала болх беш хилла Батукаев ХIарон, областера Iедало кхайкхина Джамбуле вигна, дехаршца цунна тIедиллира, оьрсийн драмин областан театр кхоллар. Батукаев ХIарон кхиамца цу тIедилларца лара а вира. Цундела вайн тахана эвххьаза дозалла дойла ю, Джамбулера оьрсийн драмин областан театр нохчаша кхоьллина аьлла. Ма-дарра дийцича, цу цхьана театрехь йисина ца Iа нохчийн лар: Киргизера оперни театран хьостанехь лаьттина ву Эсамбаев Махьмуд, Бексултанов Iумар, Базоркин Идрис. Мел инзаре халчу хьолехь шаьш нисбаларх, бакъболу нохчий хьаналчу къинхьегамах къехкаш ца хиларна къеггина тоьшалла ду иза.\nХастам хиларан АллаххI-Делан къинхетам хьалхабаьлла, I957-чу шарахь вайнахана цIа берза бакъо елира. Дукха чехка цIа йирзира къоман театр. Боккхачу дегаайамца дIаболийра болх. Москвара схьабаьхкира режиссераш Минаев Петр а, цуьнан хIусамнана Горькая Лидия а.\nКарлаехира хьалха хилла спектаклаш. Билгалъехира кхидIа хIитто лерина пьесаш. Вайнехан кегийрхойн йоккха тоба деша хьажийра Ленинградера театральни институте, Хамидов Iабдулла куьйгаллехь волуш.\nАмма кегийрхой деша хьовсийнера аьлла мукъа Iаш яцара театр. Цо меттахIиттийра хьалха нохчийн драматургашца хилла зIенаш. Кхоллараллин гергарло тосуш, тIеозийра къона драматургаш. Йовзийтира керлачу актерийн цIерш. 1961-чу шарахь, нохчийн театран сцени тIехь болх болийра Багалова Зулайс. Еххачу ханна нохчийн театран зевне илли хилла хьовсархойн дегнашкахь лераме меттиг дIалецира Зулайс. Гамзатов Расулан поэми тIехь «Асет» спектакль хIоттош, цуьнан нене дехар дина, ехна ялийра иза театре. Ткъа режиссераша спектаклера коьрта роль тешийра дуьххьара сцени тIе яьллачу ялхитта шо кхачаза йолчу йоIах. Боккхачу кхиамца Багалова Зулайс иза ловза а йира.\nИштта, юьхьанца яьхначу гIулчех, Багалова Зулайн кхоллараллин кхиамех лара йогIу Алпатун роль а. Нохчийн театрана Мусаев Мохьмада язйина «Цхьана юьртахь» пьеси юккъера ю и роль. Театро изза цIе йолуш спектакль хIоттийра цу тIехь. Кхолларалехь алссам зиэделларг долу актераш бара спектаклехь дакъалоцуш; Зубайраев ЯрагIи, Мустапаева Хьулимат, Исакова Зина, Мусаев Хьалим. Амма царех къаьсташ яцара къона актриса Багалова Зулай. Гуш дара, нохчийн къона йоI къеггина похIма долуш артист хилар.\n1962-чу шарахь Ленинградера театральни институтехь дешна яьлла ц1а йирзира кегийрхойн тоба. В.Шекспиран «Ромео и Джульетта» пьеси т1ехь х1оттийна спектакль еара цара ц1а. Ромеон ролехь вара нохчийн театр езачарна цкъа а вицлур воцу Идаев Юсуп. Джульеттин роль Хаджиева Нелиех тешийнера.\nЛенинградехь дешна яьлла кегийрхойн тобанах ондда гIортор хилира Нохчийн театрана. Бакъдерг хIунда ца дуьйцу, хастам хиларо АллахI-Дала Шен комаьрша къинхетам тIехьовзийна, ца кхоош похIма делла вара царах хIора а. Буьйса хазйина седарчий санна, иэсехь серла йовлу церан сийлахь цIерш нохчийн театр хьахийначохь: Идаев Юсуп, Давлетмирзаев МутIелип, Цицкиев Мохьмад, Дудаев Муса, йижарий ИсаевгIар, Паскаева Раиса, Саиева Тайбат, Минкаилова Зоя, Хаджиева Неля, иштта дIа кхиберш а. Уьш бахьанехь нохчийн театран репертуарехь гучуевлира оьрсийн а, кхечу къаьмнийн а авторийн драмаш. Уггаре а хьалха хьахо лаьа А.Островскийн «Без вины виноватые» пьеси тIехь хIоттийна спектакль. Хьоладен Муровн ролехь Идаев Юсуп вара, Кручинина Еленин ролехь – Хаджиева Неля. Дуьненан даьхни бахьанехь дуьххьарлера безамна йина ямартлонах яра и спектакль. ТIехIиттинчу хьелашка хьаьжжина, эгIаза, адмийн кеглуш, хийцалучу амалех а яра. Кручинина Еленин синъондалла гайта Хаджиева Неллин ницкъ кхаьчнехь, шен турпалхочун амалера цIарматалла гайтира Идаев Юсупа, ерриге а шен актеран говзалла орцахъяьккхина.\nИштта вайн тидам шена тIеийзочарех ю нохчийн театро хIоттийна дуьненахь гIараваьлла вевзачу немцойн поэтан Ф.Шиллеран романтически драма «Коварство и Любовь». И спектакль яра нуьцкъала, цIеначу безамах. Актерийн къегина ансамбль яра спектакль хIоттийнарг: Давлетмирзаев МутIелип, Багалова Зулай, Хаджиева Неля, Исаева Асет, Хадзиев Мохьмад, иштта дIа кхиберш. Церан аьтто белира, еххачу ханна, хьовсархойн дагахь дуьсу долу сирла сурт хIотто. Цундела езаш тIеийцира массара и спектакль.\nХХ-чу бIешеран кхузткъалгIа шераш юккъе доьлхушнохчийн театро бина болх хьехочохь, йийцаре ца йоккхуш юьтийла дац, нохчийн культурехь уггаре мерза стом хилла «Бож-Iела» спектакль. Эзаре кхочуш лаьтта нохчийн актераша цуьнан ловзаяр. Спектаклан премьера хилира I965-чу шеран I-чу майхь. Хамидов Iабдуллас язйина комеди хIоттийнарг вара режиссер Петр Харлип. Буьйса хазйина седарчий санна, серлаюьйлу вайн иэсехь дуьххьара и спектакль хьовсархойн кхиэле йиллинчу актерийн сийлахь цIерш: Исаева Асет, Чимаев Хьамид, Зубайраев ЯрагIи, Алиева Тамара, Дениев Iальви, Мустапаева Хьулимат, Давлетмирзаев МутIелип. Актерийн масех чкъор хийцаделла, вайна массарна дукхаеза «Бож-Iела» спектакль ловзош, амма цIена нохчийн маттахь, халкъан забарш юкъаюцуш язйина пьеса чомах а, басаха ца телхаш, яха йисна театран сцени тIехь а, къоман дахарехь а.\nЗаманан йохалла нур дан ца туьгу кхин цхьа пьеса ю Хамидов Iабдуллас цу шерашкахь язйина, тахнене схьакхаьчна. «Лийрбоцурш» цIе йолу пьеса Советски Союзан Турпалхочух Нурадилов Ханпашех лаьцна ю. ХIетахь къона Омаев Дагун эскарера цIа верзале, цуьнан актери таротидаме эцна, леррина цунна язйина ю бохуш дуьйцу и пьеса. Мухха делахь а, тахана а театран репертуарехь кхиамца дIайоьдуш ю и, хьовсархойн дог хьоьстуш.\nАйтматов Чингисан «ЦIен йовлакх тиллина сан акхтарг» хIоттийра нохчийн театро цу шерашкахь. Хьаналчу къинхьегамах, цIенчу ойланех, сирлачу безамах, акха хуталш санна, наггахь царна новкъарло ечу кIезигчу адмийн амалера сиркхонех яра и спектакль. Хьовсархой ойлане бохуш, чулацаме яра. Ткъа вайна цунах мехала дерг, коьртачу ролашкахь Идаев Юсуп, Багалова Зулай хилар дара, хIунда аьлча, нохчийн театран репертуарехь дукха яц, иштта къеггина похIма долу хIусамдай, хIусамнаной цхьана спектаклехь партнераш болуш.\n1967-чу шарахь режиссеран говзалла караерзийна Ленинградера цIа вирзира Хакишев Руслан. Мерза кхаъ бара иза нохчийн театр езачарна. Цуьнан дипломни спектакль, дуьненна вевзачу испански поэтан Гарсия Лоркин «ЦIий Iанийна ловзар» драми тIехь хIоттийна яра, изза цIе а йолуш. Генара Испани вайн махкана мелла герга юзуш сурт хIоттийнера художника Туладзес. Коьртачу ролашкахь Омаев Дагун, Хаджиева Нелли, Хакишева Хьава, Хучиев Адам, Багалова Зулай яра.\nЦкъа мацах аьрхачу безаман шовкъ кхихкинчух тера дара, малхо дагийначу кху лаьтта тIехь. Бакъду коьртачу турпалхочо Леонардос (цуьнан роль ловзайо Омаев Дагуна) тоххара кхин нускал далийна, доьзалехь кхуьуш ву кIант. Амма синтеме дац цуьнан хIусамненан, каяьллачуьра къевсина даьккхина ирс (хIусамненан роль ловзайо Багалова Зулайс). Цунна хаьа, Леонардос буьйсанна доху синош ша бахьанехь ца дохийла. Духхьарлера безам бу хIусамден хIинца а садууш, цIийца лозуш, дог гIайгIанца Iуьйдуш, буьйсанан тийналлехь мерзачу набарха вохуш. Эххар хабар кхочу, мацах Леонардона езнарг маре йоьдуш ю аьлла. Ткъесах хьалалета кIентан ши бIаьрг. Самадолу цуьнан синхотешкахь тебна хилла иблис. Ойлане вийлар кIиллошна дитина, деган шовкъечу лаамна йийсаре воьду Леонардо. Ловзаргара дададо нускал. Шен зуда, кIант дицдой, невцан юьхьIаьржа хIоттар тергал ца деш, безаман бух боцчу Iинчу эккха Леонардо. Хьовсархойн дагна Iаткъаме лар йитинч хIинца а хьовсархоша тIе а оьцу.\nЦу шерашкахь Нохчийчу цIа вирзира режиссер Солцаев Мималт. Театран коьрта режиссер Солцаев Мималт волуш чекхдевлла шераш нохчийн сценин уггаре а беркате лара догIу. Хиллачу йоккхачу СССР пачхьалкхехь массарел тоьллачу пхеа режиссерех вара Солцаев Мималт. Ша дуккха а шерашкахь куьйгалла дина къоман театр а яьккхира цуо кхоллараллин лаккхарчу тIегIане. Корнель, Шекспир, Гоголь, иштта дIа кхин дуккха а дуьненна евза цIерш олалла деш яра нохчийн театран репертуарехь. Иза данне дац вайн заманан драматурги Солцаев Мималтан тидамера яьллера бохург. Кхин хIумма ца хилча а, Зорин Леонида язйина «Варшавская мелодия» пьеси тIехь изза цIе йолуш хIоттийна спектакль боккхачу кхиамца чекхъелира цу шерашкахь. Ши артист бен вацара спектаклехь дакъалоцуш, амма и шиъ т1ехдика ларийра шайн декхарца. Цхьани тайпа шеко хила оьшуш яц цу декъехь. Идаев Юсуп а, Саиева Тайбат а ма дара и ши артист, халкъана, махкана девзаш а, дезаш а долу. Делахь а, Солцаев Мималтан кхоллараллехь нохчийн театр езархой цецбаьхнарг кхин дара. I968-чу шарахь Мималта ша инсценировка йой, театрехь хIотто кечйо Бадуев СаьIидан «Бешто» повесть. Коьрта роль тешайо Омаев Дагунах, Бусана – Багалова Зулайх, РакаIат – Гичаева Раисах. Мерза кхаъ хилла дIахIоьттира «Бешто» къоман культура езачарна. Лаккхара мах хадийра цуьнан театр евзачара. И мах Соьлжа-ГIалахь хадийна Iаш бацара.\nХХ-чу бIешеран кхузткъе уьтталгIачу шерийн юьххьехь Москва гастролашка яхара нохчийн театр. Дукха спектаклаш яра цига яьхьна: «Нефтяникаш», «ПетIамат», «Бешто», «Лийрбоцурш», иштта кхин а. «Советская культура» газето масех статья араяьккхира театран гастролех дуьйцуш. Цара массара цхьана озехь чIагIдора, шен къеггина хатI долуш, нохчийн театр гIеметтахIоьттина хилар.\nМосквахь театральни институтехь дешна яьлла, цIа йирзира кхин цхьаъ а кегирхойн тоба. «Отелло» яра церан дипломни спектакль. Коьртачу ролехь – Азаев Хьамид. Дездемонин роль ловзош яра Радуева Зураъ. Ягон ролехь гучувелира тахана вайна массарна дукхавеза Джамаев Iимран. Москвара кегийрхойн тоба цIа ерзар а, цул тIаьхьо Воронежера дешна яьлла кхин цхьа тоба тIекхетар а Iаламат мехала дара нохчийн театрана.\nАлссам актераш оьшура чолхе спектаклаш хIитточу коллективана. Царех цхьаъ лара мегар ду нохчийн театро гIалгIайн яздархочун Базоркин Идрисан «Из тьмы веков» романа тIехь хIоттийна спектакль. Ешархошна везавеллачу Калойн роль ловзош Марисултанов Iела вара. Цуьнан деган езаран Зорин роль ловзийра Радуева Зураа. Даима санна, къеггина васт кхуллуш, Насин роль ловзийра Багалова Зулайс. Воккхачу яздархочо роман язъяре терра, къонахчун сибтехь, хIораннан шен-шен вара коьрта турпалхо Калой. Алссам актерски таро йолчу Марисултанов Iелин каелира, и кхиина яьлла адмийн ойла ца йохош, чомехь, сирлачу куьцехь, доьналлех вуьззина бакъволчу къонахчун васт кхолла.\nИштта чолхечаре ю ХХ-чу бIешерийн дезткъалгIачу шерашкахь нохчийн къоман театро хIоттийна «БIешарал а дахло де» спектакль. Айтматов Чингизан «Плаха» романа тIехь йина инсценировка яра иза. Театран боккха кхиам бара и хIоттор. Махкана тIегIерта бохам гуш санна, театро орца дохура адме, цу спектаклаца сема хиларе кхойкхуш, шайн орам биц ца дар доьхуш.\nЯра дера, театран репертуарехь нохчийн авторийн пьесаш цу шерашкахь. Къоман драматургис заза даьккхина мур лара мегар ду и хан. ХIунда аьлча, дийнна цхьа могIа нохчийн драматургин керла цIерш евзира махкана, театро эвсаре бина болх бахьнехь: С.Гацаев, С-Х.Нунуев, Л.Яхьяев, М.Ахмадов. Нунуев Сайд-Хьамзатан «Дела воцург накъост воцуш» пьеса бахьнехь дуьххьара сцени тIехь гайтира вайнахана сталинизман гIуранца цIевзина еана 1944-чу шеран 23-чу февралан шийла Iуьйре, и бахьнехь вайн дай-наноша хьегна къа-бала.\nМассарна хууш ма-хиллара, дистина догIучу хие санна, чалхаш текхош деара СССР пачхьалкхехь ХХ-чу бIешерийн дезткъе уьтталгIа шераш. Ха харца тIедеанчу Iедало хаъал малйира низам лардаран архаш. Нохчийчохь Iуналла доцуш дитира алссам герз. УьнтIе хаьхкина кхоьаш санна, лакхара охьа къамелаш хецаделира «маршо», «паргIато», «демократи» бохучу дешнашца луьста дуьйцина. Бакъду, Нана-Нохчийчоьнна-м бахбеллачу тIамца дирзира уьш, бехк боцчу адмийн цIийн Iаьмнаш хIиттош.\nНохчийн къоме кхайкхаза боьссинчу къаьхьачу балех ондда дакъа кхечира вайнехан театре а. Йохийнера театран гIишло, дукхах болчу актерийн хIусам, Iаьткъинчу эрчоно дегнаш лоьлхуьйтуш, вайна юкъара дIабевлира цхьаболу артисташ. Хала а, лазаме а дара и хьал, амма театр йохьах ца юхуш, доьналлица чекхьелира нохчийн театр цу зиерех. ТIеман авиакхийсарш дIайоьрзушшехь шен кхоллараллин болх карлабаьккхира театро. Юхаденйира массарна дукхаеза «Бож-Iела» спектакль. ХIоттийра керланиг – «Жима Эла». Антуан де Сент-Эзюперин «Маленький принц» повесть ю иза, нохчийн халкъан поэта Абдулаев Лечас нохчийн матте гочйина, режиссера Хакишев Руслана кхиамца хIоттийна. Доккха совгIат дара иза тIеман къизалло сакхачийначу халкъана. Кханенах дегайовхо чIагIйора цу спектакло. Тешавора тIеман чалх дIаерзо гIаьттинчу мехкан къонахчо, вайн дуьххьарлера Президента (Дала гIазот къобал дойла цуьнан) сирлачу сатийсаме къам кхачориг хиларх. Тахна-м, хьалха АллахI-Дела, тIаккха нохчийн мехкан къона баьчча бахьнехь масех ю вайн махкахь театр. Да а, буьйса а ца лоьруш болх беш ю кху деношкахь дезткъа шо кхаьчна пачхьалкхан драмтеатр. Юха денйина М.Ю. Лермонтовн цIарах йолу оьрсийн театр. Болх беш ю тайнагийн театр. Кхоьллина кегийрхойн театр «Серло». Самукъанечу зазанах мел хьийкъина гаьннаш уьш делахь а, церан цхьа цIе ю – нохчийн театр. Нохчийн пачхьалкхан драмтеатро хьанал бинчу балхо таро хилийтина царна дахаран зIийдиг таса. Цундела нохчийн театран дезткъа шо кхачар билгалдоккхуш, цаьрга массаьрга ала лаьа цIенчу даггара: «Ирс, аьтто, беркат даима лаьттийла шун кхерчахь. Кхоллараллин кхиамаш дебийла шун, шайн хьовсархойн дог доккхадедеш. ТIеман къахьо кхин цкъа а ма гойла вайна. Дала декъал дойла шу!»\nНурадилов Х. ц1е йолу театран спектаклийн дакъош./


Къинойх цIанвеш, ялсамане ваха хьакъвеш йолу Iамалш\nХастам бу АллахIана. Цунна хастам а бо вай, Цуьнгара гIо а лоху вай, Цуьнга гечдар а доьху вай. АллахIаца вайн догIмийн вуочу гIиллакхех, вай еш йолчу вуочу Iамалех а ларло вай.\nАллахIа Ша нисвинарг тило да ма вац, Цо тилийнарг нисван да ма вац. Ас тоьшалла до, АллахI воцург кхин дела вац аьлла, – Ша Цхьаъ волу, Шеца накъост а воцуш. Ас юха а тоьшалла до, Мухьаммад Цуьнан лай, Цуьнан Элча а ву аьлла.\nБаккъала а, АллахIан къинхетам боккха бу, Шен хадийна чаккхе а йоцуш, я мел дукха адамех бича а гIеллур боцуш. Адаме шен дахарехь бала я хало кхаьчча, цунна а, Дала цунна тIебоссош болчу къинхетамна а юккъе пардо дулу, нагахь санна, и бала Делера буй а хиъна, оцу стага собарца са ца тохахь. И вай дийцинарг бакъдеш долу делил – хьашташ кхочушдар а, бала дIаайбар а доьхуш долчу доIанашца къинойх цIанвар доьхуш долу доIанаш хиттина хилар Пайхамаран (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) суннатехь вайна карадар ду. Оцу балхо чIагIдо, адам къинойх цIандалар а, Везчу Дала цуьнан хьашташ кхочушдар а вовшашца доьзна хилар, – аьтто хилар а, ницкъ болуш хилар а Деле гечдар дехарца хиларх терра. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Гечдар деха шайн Деле, баккъал а, Иза ву-кх дукха Гечдешверг. Цо стиглара шортта догIа доуьйтур ду шуна. Цо гIо дийр ду шуна даьхни, кIентий совбахарца, Цо хуьлуьйтур ю шуна бошмаш, хуьлуьйтур ду шуна хиш-татолаш». «Нухь», 10-12. ХIара аят ду-кх вай дийцинчунна уггар дика тIенисвеш дерг.\nБаккъал а, Дала адам зер, цунна тIе бала боссор адамо летийна къинош бахьана долуш ца хуьлу даима; иза кхаа декъе декъалуш ду:\n1. Дала бала боссорца адам зийча, цо шега кхаьчна бала нахе балха ца бича, и бахьана долуш Дала гечдо оцу адамо летийначу къиношна.\n2. Дала бала боссорца адам зийча, амма цо шега кхаьчна бала нахе балхийча, и бахьанехь оцу баланах Делера Iазап хуьлу цунна, ял хилар доцуш.\n3. Дала ша балийца зер бахьанехь адам доккхадеш а, цуьнгахь диканиг гуш а хилча, иза хуьлу Далла гергахь и лай даржехь хьалаваккхар. ХIара хьал пайхамарийн а (Делера салам-маршалла хуьлда царна), церан верасаш болчу дика Iамал ечу Iеламнехан а дарж ду.\nЦундела, коьртачех ду, Дала, Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) билгалдина къинош нахана довзийтар, уьш летийначарна царах дIацIанбала некъ хьехар, иза доьзна ду и нах Делан къинхетаме догдохуш хилийтарца. Коьрта Iалашо иза а йолуш яздина хIара жайна.\nАллахIа вай Шен къинхетаме кхойкху\nВеза-Сийлахьчу Далла Шен леш дукхабезарца доьзна делилаш сийдолчу Къуръана чохь дуккха ду, дагарлур доцуш. Царех коьрта долчех ду къа латийначу Шен леша дина тоба Дала къобалдар, И царна къинтIера валар, Ша реза волу диканаш Цо царна далар, царна оьгIазваханчул тIаьхьа Цунна юха уьш дукхабезар. И дерриг чулоцуш ду-кх Делан дош.\n1. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Шайн Деле гечдар деха аш, тIаккха Цуьнга тоба а де, Цо тоьхна хан тIекхаччалц (шу дIакхалххалц) зовкх хьоьгуьйтур ду шуьга, хIора дика Iамал ечунна (цуьнан Iамале хьаьжжина) дика бекхам бийр бу». «ХIуд», 3.\n2. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Гечдар деха шайн Деле‚ баккъал а, Иза ву-кх дукха Гечдешверг. Цо стиглара шортта догIа доуьйтур ду шуна. Цо гIодийр ду шуна даьхни‚ кIентий совбахарца‚ Цо хуьлуьйтур ю шуна бошмаш‚ хуьлуьйтур ду шуна хиш-татолаш». «Нухь», 10-12.\n3. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Ша вуон хIума я шен дегIана зулам динарг, цул тIаьхьа Деле гечдар дехнарг, – цунна карор ду Дела гечдеш, къинхетам беш хилар». «Ан-Нисаъ», 110.\n4. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Ахь ала: «ХIай шайн догIмаш зен дайинарш (къинош летийнарш), аш дог ма дилла Делан къинхетамах. Баккъал а, Дала гечдо дерриге а къиношна. Баккъал а, Иза тIех гечдийриг а‚ къинхетаме верг а ву». «Аз-Зумар», 53.\n5. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Баккъал а, хьан Дела нахана гечдар дукха долуш Ву, уьш зулам деш болушшехь». «Ар-РаIд», 6.\n6. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Баккъал а, АллахIана дукхабеза тоба деш берш, цIано еш берш». «Аль-Бакъарату», 222.\n7. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «АллахIе тоба хIунда ца до цара, Цуьнга гечдар хIунда ца доьху? Баккъал а, АллахI гечдеш, къинхетам беш ма Ву». «Аль-Маида», 74.\n8. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Аш тоба дахь, и шуна дика ду». «Ат-Тавбату», 3.\n9. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Цуьнга (Деле) гечдар деха‚ тIаккха Цуьнга тоба де‚ баккъал а, сан Дела (къинхетам барца) гергахь, (доIина) жоп луш Ву». «ХIуд», 61.\n10. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «АллахIе тоба де аш массара, хIай ийман диллина нах, – шаьш декъалхилархьама». «Ан-Нур», 31.\n11. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Амма тоба а дина‚ ийман а диллина дика Iамал йинарг – иза ву декъалхиллачарех». «Ал-Къасас», 67.\n12. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Иза ву Шен леша дина тоба къобалдеш‚ къиношна гечдеш, Иза хууш Ву аш дийриг». «Аш-Шура», 25.\n13. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «ХIай ийман диллина нах, АллахIе бакъ-цIена тоба де аш». «Ат-Тахьрим», 8.\nХIокху аяташа билгалдо:\n1. Веза-Сийлахь Дела къинхетамца, комаьршонца Шен леша дина тоба къобалдеш, церан къинош дIадохуш хилар.\n2. Веза-Сийлахьчу Делан къинхетамах ду, тоба динчу стеган къинош диканашца Цо хийцар, оцу стага динчу тобанна дуьхьал бекхам беш.\n3. Тоба дар, гечдар дехар адамна ницкъ, даьхни, бахам лучу бахьанех цхьаъ ду.\n4. Веза-Сийлахь Дела ийман диллинчу нахана таIзар дар, чIир эцар дезаш вац, бакъду, тоба а дина, Шега воьрзучу леца къинхетаме, и дукхавезаш ву Иза.\n5. Баккъал а, Делан оьгIазло юссуш яц шен тиларна чохь чIагIвеллачу керста стагана тIе бен.\n6. Баккъал а, Дала Шена Iеса хиллачу адамашна Iамийна тоба даран дешнаш, и къобал хиларан белхаш. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Адама Iамийра шен Делера дешнаш, Цо цунна гечдира, баккъал а, Иза Ву гечдеш, къинхетаме». «Аль-Бакъарату», 37.\nДелан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлдаа цунна) нийсачу новкъа нисдо вай.\nВеза-Сийлахьчу Дала къинхетаме волчу Шен Элчане (Делера салам-маршалла хуьлдаа цунна) аьлла: «Оха хьо Элча вина вахийтина вац, Iаламах къинхетам бархьама а бен». «Аль-Анбияъ», 107.\nВеза-Сийлахьчу Дала Шен Пайхамарх (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) лаьцна аьлла: «Баккъал а, шуьга веъна Элча‚ шух шайх а волуш‚ шуна хала хилларг шена дазлуш‚ шу нисдарна тIехь сутара а волуш‚ муъмин нахах доглозуш а‚ къинхетаме а волуш». «Ат-Тавбату», 128.\n(Т1аьхье хир ю)\nЗорбане кечйина Алиев Ахьмада


Лаборель — Википеди\nЛаборель (фр. Laborel) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Дром. Дозанашца йу Этуаль-Сен-Сирис, Сент-Коломб (Лакха Альпаш), Шовак-Ло-Монто, Изон-ла-Брюисс, Монтобан-сюр-л'Увез, Вильбуа-ле-Пен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лаборель&oldid=5166644»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 11:09.


NGC 1349 — Википеди\nNGC 1349, 2MASX J03312754+0422511, UGC 2774, MCG+01-09-006, PGC 13088, Z 416-13, Z 0328.8+0412, UZC J033127.5+042251, NPM1G +04.0118, LEDA 13088\n1886 шеран 20 декабрь\n0,021995 ± 7,0E−6, 0,021999 ± 2,3E−5\n6595 километр в секунду\n3ч 31м 27,543с\n+4° 22′ 51,13″\nNGC 1349 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 1349: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 1349.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_1349&oldid=5055987»


Сен-Море — Википеди\nСен-Море (фр. Saint-Moré, фр. Moré-sur-Cure) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна. Дозанашца йу Арси-сюр-Кюр, Бланне, Преси-ле-Сек, Вутене-сюр-Кюр. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=33748\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Море&oldid=5185984»


Нови Кутум — Википеди\nоьрс. Новый Кутум\n↗134 стаг (2010)\nНови Кутум (оьрс. Новый Кутум) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Приволжскан кӀоштара эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нови_Кутум&oldid=7257026»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 29 декабрь, 21:08.


ФгӀенуа (Па-де-Кале) — Википеди\nФгӀенуа (фр. Fresnoy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу ГӀолланкугӀ, ЕнкугӀ (Па-де-Кале), Вьей-Еден, Виеман.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФгӀенуа_(Па-де-Кале)&oldid=7843212»


БУХАРА ДВОРЕЦ СТАРАИ-МАХАСА. ТИР. 20000 купить на | Аукцион для коллекционеров UNC.UA\nБУХАРА ДВОРЕЦ СТАРАИ-МАХАСА. ТИР. 20000


ПьегӀгӀмон-суьгӀ-Аманс — Википеди\n47°47′55″ къ. ш. 5°39′31″ м. д.HGЯOL\nПьегӀгӀмон-суьгӀ-Аманс (фр. Pierremont-sur-Amance) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу АнгӀозе, Фель-Бийо, ЛафегӀте-суьгӀ-Аманс, Уж (Лакха Сона).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПьегӀгӀмон-суьгӀ-Аманс&oldid=7832890»


ХӀара йаззам бу Россера лакхарчу тӀегӀанера мехкан дакъошах лаьцна. Политикин хӀоттам лаьцна, хьажа Российн пачхьалкхан хӀоттам. 1918 шерера дуьйна российн федерализман истори лаьцна, хьажа Российн Федеративан хӀоттам. Массо а тайпана мохк бекъар, царна юкъахь муниципалан, тӀеман, экономикин лаьцна, хьажа Российн мохк бекъар.\nДехар «Российн регионаш» хьажийна йу кхузе; II а, III а кхайкхаман Пачхьалкхан думера фракцех лаьцна см. Российн регионаш (депутатийн тоба).\nХӀокху заманан Российн федеративан хӀоттам[нисйе бӀаьра | нисйе]\nЭкономикин гӀуллакх[нисйе бӀаьра | нисйе]\n↑ Сецессия — Конституционное право РФ — Яндекс. Словари Архивйина 2015-09-23 — Wayback Machine.\nРоссийн Федерацин субъектийн совгӀаташ\nАлтайн мохк • Байкалдехьара мохк • Камчаткин мохк • Краснодаран мохк • Красноярскан мохк • Перман мохк • Приморьен мохк • Ставрополан мохк • Хабаровскан мохк\nХанты-Мансийн автономин гуо-Югра\n↑ 1 2 Республика ГӀирма а, Севастополь а лаьтта къаьмнашна юкъахь къобал ца дина Россех тоьхна махкахь\n↑ Байконур гӀала, Кхазакхстанан махкахь латтахь а, РФ йолчу юкъаметтигашкахь статус елла, Федералан маьӀна долу гӀалин санна\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Российн_Федерацин_субъекташ&oldid=6085882»\nРоссийн Федерацин субъектийн исписка\nРоссийн конституцин бакъо


Марсене (Жиронда) — Википеди\n45°03′29″ къ. ш. 0°20′14″ м. д.HGЯOL\nМарсене (фр. Marcenais) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Ларюскад, Марсас (Жиронда), Периссак, Сен-Женес-де-Фронсак, Val-de-Virvée[d], Тизак-де-Лапуиад, Салиньяк (Жиронда). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Марсене_(Жиронда)&oldid=5171578»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 16:44.


иранехь - Synonyms of иранехь | Antonyms of иранехь | Definition of иранехь | Example of иранехь | Word Synonyms API | Word Similarity API\nTop 10 similar words or synonyms for иранехь\nTop 30 analogous words or synonyms for иранехь\nАзербайджанийн мотт Баьржина бу Иранехь, Азербайджане, Ӏиракъехь, Россиехь (дукху берш ДегӀастаехь), Гуьржийчоь, Турцехь. Дукхалла 35—40 млн адам.\nКаспий-хӀорд Азербайджанехь а, Иранехь а Каспий-хӀордах хӀинца а олу Хазарин я Мазендеранан (Иранан бердаца йолчу Мазендаран провинцехь дехачу изза цӀе лелочу къоман цӀарах).\nНохчийчуьра акхарой Вайн Къилбаседа Кавказехь а, Закавказехь а, Малхбузехьа Иранехь а хуьлуш ду уьш. Церан дахар ламанан хишца, чалхаш йолчу меттехь, Теркан йистошца ду.\nХафиз Ширази Цуьна байташ гӀажарийн поэзин бохь лоруш бу. Иранехь уьш хӀинца а йошуш а, юцуш а ю. Бухаран ханаллехь XVI—XX бӀешарашкахь школашкахь Ширази байташ Ӏамаяра тӀедожийна дара.\nНастаӀликъ НастаӀликъ, Иран настаӀликъ () — Ӏаьрбийн йозанан ламастин хатӀех цхьаъ ду. ХӀинцалерачу хенахь и хатӀ кӀорггера лелош ду Иранехь, АфгӀанистанехь а, Пакистанехь а.\nВайн заманара Исбаьхьаллин ТехӀеранин музей Вайн заманара Исбаьхьаллин ТехӀеранин музей (), иштта евзаш ю ВзИТМ, иза Иранехь уггаре яккхий йолчу исбаьхьаллин (художественни) музейх цхьаъ ю. Цуьнан 3000-эзар хӀуманийн коллекцеш ю. Иштта ВзИТМ-н йолуш ю уггар йоккха вайн заманара исбаьхьаллин иранан цхьа коллекци.\nДециев, Бисолт Османович Цо толам беккхира АЦШ а, Иранехь а, Италехь а, Норвегехь а, Венгрехь а, Россехь а, хилла халкъашна юккъера яхьаллонашкахь. 1989 шарахь цо толам беккхира Будапештехь хилла дуьненан Гран-прихь.\nАзербайджанаш Азербайджанаш (, я ) — тюркийн мотт буьцу къам, дукху берш Ӏаш бу Азербайджанехь а, Иранехь а. Дукхалла — 30 миллион адам. Кхин Ӏаш бу Россехь (ДегӀаста) а, Гуьржийчохь (Борчалы) а, Туркойчохь а (Карс а, Ыгдыр а).\nМолла Молла () — хуург а, бусалба динан гӀуллакххо а ву. Уьш иштта къаьмнашкахь бу: Иранехь, Турцехь, Пакистанехь, Афганистанехь, Индийн субконтинентехь, Юккъера Азехь а, Босни а, Герцеговинехь а. Маьждиган имам а хуьлу молла.\nИслам Ислам динехь болчарех бусалба нах олу. Бусалба нах шина декъе бекъалуш бу: сунниташ а, шиӀиташ а. Дуьненахь дукхах берш сунниташ бу. Суннизмехь болчу наха массо а Ӏеламнах а, эвлаяаш а къобалбо. Сунниташ баьржина бу: СаӀудийн Ӏаьрбийчохь, ӀЦЭ-хь, Кувейтехь, Кавказехь, и.дӀ.кх. ШиӀизмехь болчу наха къобал цабо эвлаяаш а, пайхамаран беза халифаташ а. ШиӀиташ баьржина бу: Иранехь, Азербайджанехь, Ӏиракъехь а и.дӀ.кх.


Деза совгIат делла Малалина\nФранци -- Юсафзай Малали метта совгIат схьаэца веанера цуьнан да Зияуддин Юсафзай, Париж,09Деч2013\nКхо бутт хьалха Пакистанехь тIалибаша тIелатар динера 15 шо долчу интернет-жигархочунна Юсафзай Малалина. Яланза яьлла йолу и йоI хIинца а кхоччуш метта еана яц. Дуьненна а гIараяьллачу цу кхиазхочун цIе тоххарехь зудаберийн ишколашкахь деша йолчу бакъонехь къийсаран символ хилла. Ткъа кху деношкахь цунна Парижехь делла деза совгIат.\nШа Юсафзай Малала хIицна а Лондонехь шена йинчу чевнех йоьрзуш ю. Цундела цуьнан цIарах совгIат схьаэца веанера цуьнан да Зияуддин Юсафзай. Ткъа йоIана делла долу совгIат яздархочун а, зударийн бакъонашкахь къийсархо а хиллачу Симона де Бовуаран цIе лелош ду. Иза хIора шарахь доллучу дуьнентIехь а зударийн бакъонаш ларъеш болчу жигархошна луш ду.\nСовгIат схьаоьцуш йоьIан дас элира, шена доккха сий ду и кепара преми Малалина ялар, аьлла. „Со вехачу меттигашкахь дай шайн кIентий бахьана долуш бевзаш а, сийдолуш а хуьлуш бу. Ткъа со кIеззиг бен боцучу дайх ву, шайн мехкарий бахьана долуш бевзаш бевллачех“, - элира цуо.\nПакистанехь хIинца а цхьаццайолчу меттигашкахь жигаралла гойтучу тIалибийн тобанех лаьцна цуо элира, уьш хьалха я тIаьхьа Iедалшца берта бахка безар ду, хIунда аьлча цара лерина йолу ша-башха къепе цу махкахь чекхъер йолуш яц, аьлла.\nКарарчу хенахь 15 шо долу Юсафзай Малала шен 11 шо долуш йолаеллера, интернет-машанахь блог олуш долу йозанаш дан. Цуо яздора 2007-чуй, 2009-чуй шерашкахь иза ехаш хиллачу Сват -чIожанехь Iедал шайн дола даьккхина хиллачу тIалибийн леламех а, цара цу чIожера массо а зудабераш доьшуш йолу ишколаш дIакъовлийтина хиларх а лаьцна.\n2011 шарахь БиБиСи телерадиокампанино цунна Дуьненаюкъара берийн совгIат далар даздар бахьана долуш дуьненна а гIараяьлла йолу иза тIалибаша шайн а, Делан а мостагI кхайкхийнера, иза ен чIагIо а еш. Ткъа гIадужучу баттахь ишколера цIа йIогIуш йолчу цунна герз диттинера цабевзаш болчу тIалибаша. ХIетахь дуьйна Британехь дарба деш ю иза, ткъа цуьнан дарбанашца йоьзна йолу харжаш Пакистанерачу Iедало шена тIеэцна.


Каталог ЦВП Баклажан Багира F1 0,1г." Г"/20 от магазина Амурский дачник+\nЦВП Баклажан Багира F1 0,1г." Г"/20


Речь идёт о дипмиссиях в Анкаре, Стамбуле, Адане и Измире. Для экстренной помощи в нерабочие дни американцев просят связываться с ближайшим консульским отделом....\nОпубликовано: 03:12, Апрель 25, 2021 Источник: life.ru Рубрика: «Основные новости» Поделиться новостью:\nВ Москве временно закрыли два «Макдоналдса» из-за нарушений по COVID-19\nСпециалисты Управления Роспотребнадзора по Москве выявили нарушения противоэпидемического режима в 33 ресторанах общественного питания «Макдоналдс», …\nПлощадь в Париже временно закрыли из-за свинцовой пыли\nОна вернется к привычному режиму работы и будет открыта для посетителей после деконтаминации (специальной уборки). …


ТугӀ-суьгӀ-МагӀн — Википеди\nТугӀ-суьгӀ-МагӀн (фр. Tours-sur-Marne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу Бузи (МагӀна), Амбонне, Ати (МагӀна), Биссей, Конде-суьгӀ-МагӀн, Жалон, Пливо, Val-de-Livre[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ТугӀ-суьгӀ-МагӀн&oldid=7847153»


Сюлли (Сона а, Луара а) — Википеди\nСюлли (Сона а, Луара а)\n▼491 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСюлли (фр. Sully) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Вьеви, Тюри (Кот-д’Ор), Окси (Сона а, Луара а), Кюржи (Сона а, Луара а), Епинак, Сен-Леже-дю-Буа. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сюлли_(Сона_а,_Луара_а)&oldid=5190031»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 12:29.


Ле-СандгӀ — Википеди\nЛе-СандгӀ (фр. Le Cendre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.\nДозанашца йу КугӀнон-д'ОвегӀнь, Ле-МагӀтгӀ-де-ВейгӀ, ОгӀсе (Пуьи-де-Дом), Ла-ГӀош-НуагӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-СандгӀ&oldid=7814665»


NGC 5053 — Википеди\nNGC 5053, C 1313+179, GCl 23, [KPS2012] MWSC 2101\n−5,81 ± 0,53 миллиарксекунд в год, −2,76 ± 0,53 миллиарксекунд в год\n44 ± 4,9 километр в секунду\n13ч 16м 27,09с\n+17° 42′ 0,9″\nNGC 5053 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 5053: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 5053.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_5053&oldid=5059730»


Герзанна а, ахчанна а дуьхьа: Нохчийчуьра стенна боьлху Украине тIом бан\nУкраина, Луганскан кIошт, Севедонецк. Нохчийчуьра оьрсийн эскархо цхьахдолчу нахбехачу ц1ийнан ларми чохь. 2022-чу шеран Стигалкъекъа-бутт\nБиъ бутт болабелла Оьрсийчоьно Украинана дуьхьала тIом беш. Эскаран могIарш дузархьама махкахь къайлаха мобилизаци ю дIахьош. Лаамхо хила мел-луург Зазадоккху йа Охан беттанашкахь фронте ваха дIавазвелла. Доккхачу декъанна уьш хIинцалера, йа хьалхо ницкъаллин хьукматашкахь болх бина нах бу. Эскархошна хIора баттахь 200-300 эзар сом ахчанаш лур ду баьхнехь а, хIинца лаамхойн терахь лахделла. Сих-сиха латкъамаш до тIамера юхабаьхкинчу наха, ахча буьззинчу барамехь схьа ца делла шайна, барзакъ доцуш, йоккхачу тоьпан дилха санна охьакхиссинера шаьш, юург ца латтайора, бохуш.\n"Хьалха санна 300 эзар а ца ло", - яздо нохчийн лаамхойн чаташкахь. Республикера тIаме бигначийн терахь официалехь ца хьехадо. Цуьнан меттана регионан куьйгалхочо Кадыров Рамзана дуьйцу, республикера керла йолах лаьцна нах дIахьийсорах лаьцна, ур-аттала тайп-тайпанчу къаьмнех хуьлу уьш а.\nРеспубликехь жигара гулбо кегийрхой социалан машанашкахула, юьртийн, кIоштийн вотсап тобанашкахула, телеграмерчу каналашкахула а. Ур-атталла тIаме хьийсабо набахтехь хан токхурш а, талламна кIелахь берш а. Цул сов, цхьахберш лечкъабо, царна барзакъ, герз кара а делла, тIаме хьажон.\nХила тарло, цхьана зуламна тIехула стаг дIа а лоций, талламна меттана Украине вахар хьоьху цунна\nЛаамхой гулбархьама гIалмакхойн куьйгалхочо омра арахецна, Украинерчу тIаме ваха реза волчунна ахча лур ду аьлла дIа а кхайкхош. 30 эзар сом кхачор ду хIоранна а бюджетера. Краснодарехь лаамхой тешош болх беш хьаькамаш а бу – шаьш бинчу балхах лаьцна администрацина хьалха чот яла деза церан. Хьукматийн куьйгалхошка шайн белхахошна тIеман министраллица контракт яздарехь новкъарлонаш ца яр хьоьхуш арахецар дина гIалин мэро.\nОцу юкъанна фронтера хаамаш кхочу, уггара оьшург эскархошна тоьаш яц бохуш: гIагIдиллина жилеташ, йовха бедарш, кхачанан сурсаташ, дарбанийн гIирс а. Хетарехь, Оьрсийчохь йолах лаьцна нах чекхбевлла ца Iаш, уьш латтон ахча а чекхдолуш ду.\nТIеман низамашца беха\nНохчийчуьра схьаваьллачу юристо, бакъоларъярхо Янгулбаев Абубакара чIагIдо, хIора кIирнах Нохчийчуьра 200 эскархо хьажор ву, аьлла дош делла волу Кадыров Рамзан халонаш ловш ву республикерчу нохчашлахь дийна ницкъ гулбарехь.\n"Сан зерашца, 1400 Нохчийчоьнан вахархо бен ца гулвина, тIаккха верриг республикера дIахьажийнарг кхо эзар стаг бен вац. Агитаци юкъаяьккхина: оха 300 эзар сом ло, ткъа шун кхалхарца йоьзна ял пхи миллион хир ю. Оцу гIуллакхна коьртехь Кадыровн ницкъаллин блокехула гIоьнча Мартынов Даниил ву. Муьлхха а стеган хIинца Нохчийчу а веана фронте кхача йиш ю. Оьрсийчуьра хилла а ца Iаш, ОДКБ-н пачхьалкхашкара, Белорусера, Арменера, Кыргызстанера, Казахстанера а", - боху Янгулбаевс.\nЦо дийцарехь, Нохчийчохь иштта "дIагулбо" шортта оьрсийн къомах нах а. Лаамхой Соьлжа-ГIалин мэре кхойкху. Цигара дукхачу хьолехь Гуьмсарчу тIеман базе хьийсабо, тIаккха уьш герз кхийса, автомат вовшахтаса, оьккхуьйтурш яхка, лазийначарна хьалхара гIо кхачон, тактика лелон а Iамабо. Цул тIаьхьа барзакъ а, герз а кара ло. ГIагI диллина жилеташ, коьрта йохкурш а ца ло – уьш еза хиларна. ТIаккха Украине хьийсабо. Юучунна а, дIасавигарна а ахча дIало.\nАхчанна дуьхьа тIом бан лууш хилла болу Нохчийчуьра бахархой Зазадоккху йа Охан беттанашкахь Украине дIабахана. Церан декъехь бара ницкъаллин хьукматийн белхахой, хIинцлера тутмакхаш, йа хьалха даккхийра зуламаш дарна набахтехь хан яьккхина хилла болу нах а. Чуволларца бина сацам болх бан ца болабелла болу "лаамхой" бара церан декъехь. Уьш массо тIаме боьлхура, Iедалца барт а бина, набахтех хьалхабовлархьама. Янгулбаевс лерина толлура и гIуллакх.\n"Хан токхуш болу [нах] тIаме хьийсор – иза рогIера хIума ду [Оьрсийчоьнна]. Сирла масала – Шемара а, Гуьржийчуьра тIеман тийсдаларш. 2008-чу шарахь Гуьржийчохь Ямадаев Сулима (нохчийн "Восток" батальонан буьйранча. – Редакцин билгалдаккхар) куьйгкIелахь тIом бан зуламхой арабохура. Ур-атталла талламна кIелахь а болуш, "Исламан пачхьалкхан" (организаци террорхойн леринаю, Оьрсийчохь дихкина ду цуьнан гIуллакхаш. – Редакцин билгалдаккхар) агIо лаьцна тIом бан лууш болу нах а арахоьцура Шемахь", - тешна ву Кавказ.Реалиица къамелдинарг.\nНохчийчуьра балхахь болу ницкъахойх а, лаамхойх-рекрутерех а "кадыровхой" олу. Янгулбаевс бахарехь, уьш, дукхачу хьолехь, Украинехь йийсаре ца кхочу, амма сих-сиха артиллерин тохаршна кIелахь кхелха. Оьрсийн чугIортар доладелла бутт баьлча, дуьххьара чуогIорта аьтто боцуш дирзича, кадыровхой кхолгIачу эшелоне хьовсийра. ХIинца уьш украинхойн дIалаьцначу латтанаш тIехь "зачисткаш" еш лела.\nУкраинехь байъиначех мел-кIезиг а виъ нохчо тIом болабалале набахтешкахь, йа талламна кIелахь хилар гучудаьлла Янгулбаевна.\n"Уьш "наркотикийн" артиклашна тIехула бехкебеш бара. Царах лаьцна хаамаш аса церан юьртахошкара а, лулахошкара а тIечIагIбина. Церан кхалхар баккъала хилар гучудаккхархьама, аса сайна церан кешнийн, чуьртийн суьрташ даийта, аьлла дехар дира", - дуьйцу къамелдечо, байъиначийн цIерш а йохуш.\nМударов Абубакар, Чучаев Заур, Успанов Аслан а ву вуьйцург. ТIаьххьарчо Кадыровга видеокхайкхам бинера хьалхо, низамехь доцуш Iедал тIаьхьдаьлла шена аьлла, иштта шена орца дехнера цо. Ша стенна бехкевеш ву ца дийцира цо, амма элира, шена хьалхо кхел йина. ВоьалгIаниг – Имадаев Зейнди – наркотикаш лелорна масийттаза кхел йина вара.\n"Имадаев – царна юккъера уггаре хьерваьлларг ву, - боху Янгулбаевс. Шайн юьртахь массарна бале ваьлла иза, иштта гергарчу наханна а. Сан хаамашца, иза шаьш кадыровхоша вийна, украинхошна тIехь къизаллаш лелорна а, талораш лелорна а. Цуьнан хьокъехь чIир хир яц, хIунда аьлча, гергарнаш цунах дIахаьдда – телекамерана хьалха "Кадыровна гайтархьама" а доцуш, баккъала а".\nБакъоларъярхочо бахарехь, рогIерчу кадыровхошна дихкина ду Украинехь лецнарш хьийзон.\nБарзакъна тIера шевронаш, погонаш, ерриг билгалонаш а схьаяхар тIедожийра тхуна, Оьрсийчу схьакхачалц балаклаваш охьа ца яхар а\n"Иза оьрсийн къайлахчу сервисийн къастийначу наха лелош ду, хьалха хиллачу КГБ-но, НКВД-но, чекисташа санна. Кадыровхошна тIехIуттуш вац со. И нах уггара хьалха ахчанца боьзна бу, цуьнан дуьхьа уьш хIуъа дан кийча бу. Кхечу нехан цIийнах ахча даккха эхь ца хета царна. Амма и нах тIеман низамашца беха, церан шатайпа доьналлин кодекс ю", тешна ву Янгулбаев.\nКадыровхошлахь "иэхье нахалабевлла", бехбала ца луурш а бу, аьлча а, тIеман зуламашца. Церан цхьахдолу дакъа цига омрана кIел а нисделла кхаьчна, къизалле шайн болу безамна ца кхаьчна, билгалдоккху къамелдечо.\nНохчийчохь бахархой нуьцкъаха тIаме хьийсоран система яц аьлла хета Янгулбаевна. Амма бакъоларъярхочо тIедуьту, Европе дехьа а бевлла, мухIажаран статус яккха луучу нохчаша зорбанашкахь йолчу информацех пайда эца мегаш хилар.\n"Кхел йина хилла волу шовзткъа стаг дIалецира Устрада-ГIалахь дукха хан йоцуш, тIаме бахар хьийхира царна. Уьш реза ца хилира. Верриг шовзткъа стаг цIавеара, цхьа а чу ца воьллира. Хила тарло, цхьана зуламна тIехула стаг дIа а лоций, талламна меттана Украинерчу тIаме вахар хьоьху цунна. Цунах теша со. Бутт хьалха, Кадыров лаамхой тоьаш ца хиларан проблемана тIеIоттавелча доладелла иза. Цхьаберш полицин декъе кхойкху, профилактикан къамелаш дан деза олий. Амма Нохчийчохь дIалаьцначул тIаьхьа къайла мел-ваьлларг тIаме ца кхочу. Хьалха санна стаг къайлахчу набахтешкахь вита мега", - боху Янгулбаевс.\nНуьцкъаха Украине хьажийна хилар хууш долчех веккъа цхьаъ ву Халитов Хьасанан ваша, тIетоьхна бакъоларъярхочо.\nЦа кхаба йиш яцара – адамаш ма ду вай\nАнониман кепехь къамел дан аьтто хилла Кавказ.Реалиин Украинан малбалехь "командировкехь" хиллачу Нохчийчуьрчу ФСИН-ан урхаллан белхахочуьнца. Цуьнан тоба йийсаре лаьцначу украинхошна гIаролла деш ю. ХIинца иза шен цIахь ву, Нохчийчоьнан цхьахйолчу юьртахь.\n"Украинаца долу доза оха хадийча, буьйранчас ерриг смартфонаш схьаехира, тхоьгахь йиснарш доьзалца зIе латтон елла кнопкашца йолу телефонаш бен яцара. Иштта, барзакъна тIера шевронаш, погонаш, ерриг билгалонаш а схьаяхар тIедожийра тхуна, Оьрсийчу схьакхачалц коьртера балаклаваш охьа ца яхар а, хIуъа хилахь а, тхайн яххьаш ца гайтар а", - дуьйцу къамелдечо.\nБалхахь болу эпсарш омранца кхаьчнера цига, цара шайна тIедиллинарг кхочушдора. Амма йолах эцна болу лаамхой тIехь камераш йолу телефонашца баьхкинера, видеош язйора, эфирашка а буьйлура, туьтмIаьжигаш ца лелайора, "хецна зуламаш" леладора, меттигера нах хьийзабора, церан бахамаш схьабохура.\nУФСИН-н белхахочо бахарехь, цунна а, цуьнан белхан накъосташна а дихкинера украинхойн йийсархошна кхача бала – "уьш къера хиллалц", аьлча а, украинхойн эскарийн йолу меттиг схьайийцалц. Оцу Iалашонца ВСУ-н эскархошна етта а, Iазап дан а йиш яра.\n"Делахь а, оха уьш кхобура, адамаш дай тхо-м. Тхуна дийнахь лучу ахчанех оха царна кхача оьцура. Хи а лора, низам а дохош, уьш царна камерана чу хьора, - дуьйцу нохчийн эскархочо. – Суна дагадогIу, ши эзарлагIчу шерашкахь тхуна тIехь федералхоша хIинца украинхошна деш дерг лелош. Суна дагайогIу ткъе итт стаг чохь а валлош, хьашташ кхочушдан ведар а лелош хилла йолу и камераш-клеткаш. Кхача а бац. Тхо массо а кхеташ ду и тIом харц хилар, амма омра – омра ду. Республикехь лартIехь дахар хилийтархьама, йа нуьцкъаллин хьукматашкахь болх бо ахь, йа бан а ца бо".\nНохчийн полисхоша шайн социалан машанашкахь лаамхой лоьхуш арахецарш до, цаьрга Оьрсийчоьнан тIеман министраллица контракт яздайта. РогIерчу эскархошна а, сержанташна 34 эзарна тIера 68 эзаре тIе кхаччалц ахча дуьйцу, амма иза Украинерчу леринчу операцехь дакъа лоцуш велахь - кхин а 53 доллар дийнахь. МостагIан техникана тохар дича луш ахча а ду – 50 тIера 300 эзаре кхачалц, иштта тIеман декхарш чекхдевлча, ветеранан кехат а – цо аьтто ло, коммуналан гIуллакхех дала деза ахча лахдан.\nСоьлжа-ГIаларчу яхархочо Iайшата (цIе хийцина ю. – Редакцин билгалдаккхар) дийцина Кавказ.Реалиига, дукха хан йоцуш цуьнан гергара стаг нохчийн коьртачу гIалин цхьахйолчу кIоштан полицино дIалаьцна хилар. Жимастаг "молханашна тIехь" хилар ма-дарра гуш дара. Иза РОВД схьа а валийна, харжамна хьалха хIоттийра: йа доккха гIуда а, набахте а, йа Украине новкъа валар.\n"Иза реза ца хилла, хIинца Нохчийчуьра вада лууш ву иза оьрсийн къилбаседе болх бан. Делахь а, гIуда такха дезаш ву иза, амма ша а, шен ваша паргIат вита лууш ву. Церан хала доьзалан кхоллам бу. Нохчийчохь шолгIа тIом болалуш, 1999-чу шарахь церан да хIусамера ара а ваьлла вайна, хIинца тIепаза вайна лоруш ву иза. ТIом царна кхин ца оьшу, муьлххачу кепехь", - дуьйцу Iайшата.\nЦо чIагIдо, Нохчийчуьра божарий дукхачу хьолехь Украине баха текхабо ахчанца, амма вуьшта а хуьлу.\n"Адамалла йолу стаг цига гIур вац. Амма дуьхьала ойланаш а ю. Кхузарчу Iедална реза боцучарна хета, тIамехь герз а даьккхина, цуьнца дуьхьало ялур ю шайга. Юхабаьхкинчу лаамхойн цхьана декъехь герз лелон аьтто луш кехаташ ду. Герз цIахь леладо цара. Вайнчарах цхьахберш цундела гIерта цига – нохчашна дукхаеза ловзориг бахьанехь… Тапчанаш, патармаш", - боху къамелдечо.\nБакъоларъярхочо Янгулбаев Абубакара а дуьйцу оцу тенденцих лаьцна.\n"ОДКБ-н а, НАТО-н а герзаш схьагулдо муьлххачу дозана уллохь иккхинчу конфликто. Цхьахболу нохчий тIаме боьлху оцу герзанна дуьхьа. Цара догтешна кадыровхой шаьш болуш санна "Ахмат – сила!" бохуш, маьхьарш детта", цигахь герз даьккхина, иза Кадыровн режимна дуьхьала лелон, йа дIадохка дог-ойла хуьлу церан", - боху бакъоларъярхочо.\nОьрсийчоьнан низамашца "лаамхой" боху дош дан а дац. Низамехь йоцу герзан вовшакхетараллина юккъехь дакъа лацар кхелана кIел вуьгу гIуллакх ду\n"Юг" батальонан буьйранча Украинера Нохчийчу герзаца юхаваран масала даладо цо, дийцарехь, оцу бахьанца меттигерчу ницкъахойн бIаьргаш хьалхара дIавелира иза.\n"Делахь а, иза хилале цо тиктокехь шортта видеош арахоьцура. Кадыровс етта а йиттина, ларми чу кхоьссина бохуш, дуьйцура. Украинхошна карадаьхкинчу къамелашкахь цунна тоьшаллаш дара. Кадыровхоша дуьйцура и хилларг. Амма рогIерчу эскархочуьнга фронтера оькхуьйтург схьаялур ю. Дукха хан йоцуш царах цхьаммо ялх шен накъост вийна", - дуьйцу къамелдечо.\nУкраинера юхабаьхкинарш, Янгулбаевс бахарехь, Нохчийчохь официалехь доцу тептаре баха аьлла, омра дина. Ницкъахоша толлу, цара цигара герз деана хилар, цаьрца кхеторан къамелаш до.\n"И болх массочу ханна низамехь доцуш дIахьо Нохчийчохь. Стаг дIавуьгу, цхьана ханна латтаво, тIаккха кехаташна куьйг яздойту, иза кхеторан къамелаш дара, цуьнан цхьа а резавацар дац, аьлла. Амма пенал дехьа хIуъъ а хила мега. Аттачу ижунна тIехьбоьвлла таллархой дIалехка гIерта уьш", - тешна ву бакъоларърхо.\nУьш низамехь йоцу хьукматаш ю\n"Гражданин. Армия. Право" Бакъоларъяран тобанан директоро Кривенко Сергейс шен белхан накъосташца тайп-тайпанчу оьрсийн эскархойн категорешна хьехарш ло. Цо дийцина Кавказ.Реалиига, регионашкахь къайлаха мобилизаци муха дIахьо.\n"Ма-ярра мобилизаци яц, дIакхайкхийна яц иза. Хаамаш тIечIагIдан деза бохуш бахьана а хIиттош (Iилма, доьзал, могушалла), военкомате резервера нах кхайкхар ду дIахьош. Иштта кехат шайга кхаьчча бахархой военкомате схьабан декхаре бу. ДIакхайкхийна мобилизаци ца хиларна, тIеман гIуллакхашка резервера нах дIабига йиш яц. Амма царна хьоьху, тIеман гIуллакхаш даран контрактана куьйг яздар. Реза ца хилахь, военкоматехь иза нуьцкъаха ца дойту. Амма контрактхойн цхьа дакъа гучудолу", - кхетаво Кривенкос.\nНах тешоран процесс ю цуьнца дIахьош, боху бакъоларъярхочо.\n"Лаамхой бу бохурш лоьху Оьрсийчоь мел-ю. ХIинца а билггала хууш дац, муьлхачу сервисашца кечдо церан кехаташ. Уьш контрактхой бац, къаьсттина "лаамхой" бу. "ЛНР-н", "ДНР-н" сервисашкахула, йа доларчу тIеман кампанешкахула. Оцу кепара маса стаг схьагулван аьтто баьлла – хууш дац. Статистика яц, барамаш бийца хала ду. Царна цхьа ахчанаш хьоьху, амма уьш схьа ца ло бохуш латкъамаш хуьлу", - тIетуху къамелдечо.\nЦо бахарехь, лаамхой-рекруташ кхеташ бац, шаьш стенца контракт яздо а, муьлхачу статусехь Украине шаьш хьийсабо а. Ца кхета, уьш низамца йогIуш йоцу сервисаш хилар.\n"Оьрсийчоьнан низамашца "лаамхой" боху дош дан а дац. Низамехь йоцу герзан вовшакхетараллина юккъехь дакъа лацар - иза кхелана кIел вуьгу гIуллакх ду, зуламан кодексехь артикл ю оцу хьокъехь. Амма оьрсийн Iедало оцу артиклана юкъа 2013-чу шарахь дешнаш тоьхна, вахархочо Оьрсийн Федерацин интересаш хьалхатоьттуш тIом беш хилахь, иза жоьпаллех хьалхъавоккху, аьлла. Амма дерриг хийцдала мега, "Оьрсийчоьнан интересаш" хийцаяла мега", - билгалдоккху бакъоларъярхочо.\nБеллачийн доьзалшна хьажийна ахча дIакхачорехь проблемаш хила мега Кривенкос бахарехь. Иза Оьрсийн Федерацин эскархо валахь – бен дац, кхайкхинарг, йа контрактхо, - цунна чевнаш хилахь, йа иза кхалхахь пачхьалкх цунна ахчанца зен меттахIоттон декхаре ю, дерриг цхьана тоьхча иза бархI миллион соьме кхача мега. Амма оцу ахчане кхача йиш ца хуьлу массо ханна.\nЛаамхойх лаьцна дерг дийцича, церан гергарчарна цхьа а ахча ца догIу уьш кхелхича. Вийначун контрактехь яздинарг бен ца кхочу царна. Охан-беттан чакхенгахь Оьрсийчоьнан президенто лаамхо кхелхича пхи миллион сом даларх лаьцна омрана куьйг яздира. Амма муьлхачу сервисо дIадала деза и ахча – кхеташ дац, билгалдоккху Кривенкос.\nКавказ.Реалиино хьалхо арахийцира, Украинерчу тIамехь байъинчу Оьрсийчоьнан Къилбан а, Къилбаседа Кавказан а бахархойн гергарчу нехан дийцарш. Нохчийчуьрчу спецназан базехь эскархой кечбаран доца Iамораш чекх а даьккхина, лаамхойн кепехь 2022-чу шеран Зазадоккху-баттера Стигалкъекъа-батте кхачалц Украине ихнарш бу буьйцурш. Церан долара хаамаш – цIе, фамили, ден цIе, веха меттиг, вина шо, тIаме схьавалийна терахь – Украинан тIеман министраллин кара кхаьчнера.\nОцу хьокъехь дуьххьарчу арахецарехь Кавказ.Реалиино Нохчийчуьра лаамхой бу бохучийн дийцарш далийра. ШолгIачехь – Ставрополан махкара, Дагестанера, Кубанера, Кхарачойн-Чергазийчуьра, ГIалгIайчуьра, Ростован махкара эскархойн а, церан доьзалхойн а дийцарш.


Буро тIа маьждиге марха даьстар | Новости Магаса - БезФормата\nМассане кхабанза баргбоацаш, бусалба наха Дала тIабилла, цар къиношта гешт деш ба параз мархий бутт. Укх бетта шоаш деш дола дикаш, луш дола сагIа совдаккха гIерташ къахьегаш хул дунен тIа мел дола бусалба адам. ХIана аьлча, Дала дуккхазза совдоаккхаргда аьнна да, укх бетта чухь даь дола моллагIа а дика хIама. Даьлера салам моаршал хилда цунна Даьла элчас аьннад яхаш бусалбаша хьадувц, «Ший бусалба вешийга марха дастийтача сага, из кхаьбачун хулаш мо маьл хургба, вокхачун маьлах хIама эша а ца луш», аьнна. Цудухьа цу маьла юкъе баха гIерташ нахага марха дастийтар духьа уж гулбеш царна хIама дуадеш моттиг лелаю бусалба наха.\nБуро тIарча «Суннитский» оалача рузбан маьждиге Iадат а хинна дIадахад, мархий бетта хIара сайранна цига гулбеннача нахага марха доастийташ, дукхача наха цхьана маьркIижа а, пхьера а, таравихьа а, витара а ламазаш деш. Цхьацца болча наха, е тоабаша шоашта белгалъяь сайренаш дIатIа а ийце барт болаш дIахьу из болх. Цу юкъе дакъа лоацаш духхьал хIири хиннача а ца Iаш, гIалгIай а кхыча къамах бола нах а хул.\nМархий бетта юкъ екъалуча буса, Пригородни районерча гIалгIаша вIашагIъелла лелаеш йолча Ингушское национально-культурное общество (ИНКО) «Даймохк» яхача юкъарчено кхы а нах тIахьийха марха доастийташ моттиг нийсъелар. Ала деза цу тайпара марха доастийташ йола сайре гIалгIаша укх шера шозлагIа дIахьош хинналга а, из гIулакх хоза Iадат хинна дIаэтталга а.\nИНКО «Даймохк» юкъарчен тхьамада волча Шоанхой Iамархана Элберда яхачох, укх тайпара вIашагIкхетараш дукхагIа мел хул къамашта юкъе барт совбоал, дIахо йодача хана машар латтаргболаш кIийле хул, нах шойла дикагIа дIа-хьа бовз, беркат дарж.\n«Ер болх оаха ишта лелабу шоллагIа шу да. ХIири, гIалгIай боацаш кхы а дукха кхыча къамах нах хул укхаза маьждиге марха доасташ. Уж болхлой ба, студенташ ба, туристаш ба, иштта кхыбараш а. Царна вай дIадовзийта а, гIалгIай довне боацаш маьрша нах болга дIахайта а, къамаштеи, бусалба нахаи юкъе барт хилийта а, гIалгIашта баха-бахка паргIатагIа хургйолаш а, цига озавала везаш хIама доацилга наха дIабIаргдайта а беш болх ба ер. ХIанз Iадат а хинна дIаэттачул тIехьагIа дIахо иштта барт а болаш, машар тIехьа кхы а ер болх дIагIоргба аьнна хет тхона. Бусалба нах къахетаме, сабаре, кIаьда хила безаш бутт ба ер. Дала вай марха къоабала долда, хьийга хало маьлехьа йойла», — аьнна белгалдир, цу гIулакха хьалха латтача Шоанхой Элберда.\nМаьркIижа ламаз даьчул тIехьагIа маьждига кIалхарча гIата чу IокIал а байна цу чу хIама дуаш, марха доасташ, дIа-хьа къамаьлаш деш ха дIайихьар бусалба наха. Укхаза вена дакъа лоацаш Къилбаседа ХIирийчен муфтий Гацалов Хаджимурат а вар. Марха доасташ нах болча юкъа дош оалаш йистхиннача цо дийцар, бусалба наха цхьана марха дастар шийх беркат хьадоалаш хиларал совгIа, царна маьл хулаш а хIама да аьнна.\n«ЧIоагIа дика болх ба вай тахан укхаза иштта гулденна. ХIана аьлча, дукхагIа вIашагIдеттадаларца, вIаший къамаьл хиларца, гIулакх леладирца мара нах шойла бовзац, гаргалол совъялац. Къамашта юкъе барт хургболаш, вай дахар Даьла раьза хургволча наькъ тIехьа хургдола оагIо лелаеш хила деза вай. Тховсара вай вIашагIкхетар а Ин Ша АллахI иштта да. Доккха беркат да марха дастаргахьа, хица, хурмайца, маькхаца, кхыдолча даарашца. Дала вайна хьаденна беркат да ер. Цул совгIа шийгахьа маьл совбоалаш хIама да наха цхьана марха дастар. Кхыча сагага марха дастийтача сага, из кхаьбачоа хулаш бола маьл хул, вокхан маьлах хIама эша а ца луш. Хурма е хий денна а, е кхыдола хIама денна а вай сага моцал йохайича Дала цох боккха маьл лу вайна», — аьнна дийцар муфте Хаджимурата.\nМарха доасташ хIама диа баьлча юха лакхе маьждиге хьалтIа а байна гулбеннарашта юкъе викторина оалаш йола яхьараш дIайихьар. Цига хинна хаттараш дар бусалба динца дувзаденна. Викторина дIахьош хиннар вар Къилбаседа ХIирийчен муфте гIонча вола Аршиев Батраз. Марха дастара сайре дIахьош хинначар совгIата Къуръанаш дийкъар хаттарашта нийса жоп денначарна. Уж пхийтта саг вар.\nЦу тIехьа таравихь ламаз а даь, гIулакх чакхдаьлча, цхьацца бола нах шоайла дIа-хьа бовзаш къамаьлаш а даь, хозача гIулакхаца дIа-хьа къаьстар Даьла духьа вIашагIкхийтта тайп-тайпарча къамаех бола бусалба вежари. Белгалде деза, марха доастача дакъа лоацаш хиннараш маьждиг хьалдизза нах бар, аьнна.\nЛакхе интервью енначар аьнначох маьл болаш а, наха юкъе барт беш а Iадат да из. ХIаьта цига нахага марха дастийтара гIулакх цхьан сага шийна дIатIа а ийца, ший цIи ма яккха аьнна дIадерзадаьд. Вай марха а, сагIа а Дала къоабала долда вай.\nМарха дастара цIай хьатIадеча геттара гIадбахе, из дездеш хул дунен тIара беррига бусалба нах.


Перинаталан центрехь кхачамбацарш карийна ГIалгIайчуьрчу прокуратурана\nБераш дуьненчу дохучу махкарчу перинаталан центрехь дуккха а кхачамбацарш карийна ГIалгIайчуьрчу прокуратурана. Оцу урхалло меттигерчу яхархочунна Экажева Тамарина деллачу жоьпа тIехь ду ишта яздина. ГIалгIайн мехкан перинаталан центран коьртачу лоьро Халухаева Людмилас шен декхарш корматаллица кхочуш ца дарх арз динера цо. Экажевана хетарехь, лоьрийн бехках беран цIа дIадаьккхинера цуьнан.\nКехата тIехь билгалдаккхарца,Кавказ.Реалиин артиклехь Экажеван дIахьедаран хьокъехь язйина факташ теллина. Уьш бакъ хилар а къаьстина, ткъа Халухаева тIейогIучу заманчохь оцу тайпаниг ма далийта аьлла, дIахьедар а дина, йитина.\n"Дика а хета, тамашен а ду, лоьрийн гIо кхачочу заманчохь Тамарица нисъелла проблемаш а, кхачамбацарш а прокуратурана хааялар а, - дуьйцу, бакъоларъяран "Мемориал" центраца (Оьрсийчоьнан Iедало арахьарчу агентийн тептара язйина\n"Мемориал", амма и статус шена тIе ца эцна "Мемориало" – редакцин билгалдаккхар) болх бечу цуьнан адвокато Агальцова Тамарас. - Делахь а, тхуна ца тайна, беран цIа дIадаккха хIун бахьана хIоьттинера, къастийна цахилар".\nЭкспертийн жамIашкахь цунах лаьцна яздина хила тарло, боху Агальцовас, амма адвокатийн аьтто ца кхаьчна и кехат каракхача.\nЦундела, оцу гIуллакхан духе кхиархьама адвокаташ дагахь бу шайн экстпертийн сацам байта.\nКарарчу ушеран 2021-чу шарахь Маршо Радионо шен агIоне ийцира, ГIалгIайчуьрчу перинаталан центран коьртачу лоьран ледарлонах а, цуьнан корматалла цахиларх а язйина материал.\nОцу дарбан хIусамехь зенаш хиллачара дуьйцура, шайн беран цIа дIадаккхарх перитонит бахьана долуш. Цул совнах, центрехь бераш дукха леш хилар а къаьстина. Центран белхахоша латкъамаш бора шайн куьйгалхочун "профессионализм цахиларна".\nЭкажевас латкъам биннашехь, дийнна шарахь и гIуллакх тергал ца деш Iийначу прокуратурано, материал зорбане яьллачул тIаьхьа шайн таллам болийра.


Сен-Жан-де-Ребервилье — Википеди\n48°36′41″ къ. ш. 1°15′03″ м. д.HGЯOL\nСен-Жан-де-Ребервилье (фр. Saint-Jean-de-Rebervilliers) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Сен-Совер-Марвиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Жан-де-Ребервилье&oldid=5184370»


NGC 4698 — Википеди\n1010 километр в секунду\n12ч 48м 22,9112380605с\n+8° 29′ 14,648866444″\nNGC 4698 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4698: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4698.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4698&oldid=5059375»


Адрес: М.ХАРКIВ, КОМIНТЕРНIВСЬКИЙ Р-Н ВУЛ. КОВТУНА БУД. 12, KB. 7


07448-66102 гидронасос бульдозера D355 | КуплюЗапчасти.РФ\n07448-66102 гидронасос бульдозера D355\nДата публикации: 13.10.2020 11:49\n1.\tПоршень 6D155 6128-31-2140 – 2 шт\n2.\t07448-66102 гидронасос бульдозера D355 новый оригинал\nГлавный гидронасос Д355 Гидравлический насос для бульдозера Komatsu D355A-3 (07448-66102)\n3 Турбина D355A\nID Объявления: 237702


Увиль — Википеди\n49°01′10″ къ. ш. 1°21′45″ м. д.HGЯOL\nУвиль (фр. Ouville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу Бельваль (Манш), КугӀси (Манш), Монпеншон, НикогӀ, Сен-Дени-ле-Ветуь, Соссе (Манш), Савиньи (Манш).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Увиль&oldid=7842074»


20. Сурат ТIАХIА\n(Маккахь доьссина‚ дерриге а 135 аят).\nТIахIа 1 . طه\nОха ца доссийна хьоьга Къуръан хьо дакъазаваккха (хьоьга баланаш хьегийта) 2 , مَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى\nхьехам хилла бен ша /Делах/ кхоьруш волчунна. إِلَّا تَذْكِرَةً لِّمَن يَخْشَى\nШа латта а‚ лекха стигланаш а кхоьллинчуьнгара доссош долчу хьолехь /ду хIара Къуръан/. تَنزِيلًا مِّمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَالسَّمَاوَاتِ الْعُلَى\nШа сов Къинхетаме верг ву И – Iарша тIехь д1анисвелла (ч1аг1велла) И 3 . الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى\nЦуьнан ду стигланашкахь дерг а‚ лаьттахь дерг а‚ цу шиннан 4 юккъехь дерг а‚ лаьтта бухахь дерг а. لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرَى\nАхь дош чIогIа āлахь 5 а, – баккъалла а, Иза хууш ву къайле а‚ вуно хьуламехь дерг а. وَإِن تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَأَخْفَى\n/Цхьа Аллах1/ Дела ву – кхин дела вац И бен. Цуьнан ю хаза цIерш. اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى\nХьоьга деаний Мусан хабар? وَهَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ مُوسَى\nЦкъа цунна гира цIе‚ тIаккха цо элира шен доьзале: "Шу совца /хIокху меттехь/‚ суна цIе хааелла‚ со ван мега шуна цунах цхьа āлу яхьаш‚ я суна карор бу цIарна гергахь нийса некъ". إِذْ رَأَى نَارًا فَقَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّي آتِيكُم مِّنْهَا بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدًى\nИза цунна 6 тIевеъча‚ кхайкхира: "ХIай Муса! فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِي يَا مُوسَى\nБаккъалла а, Со ву хьан Эла 7 ‚ дIаяха хьан мачаш – хьо ву ТIува олучу езачу атагIахь (аренгахь) 8 . إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى\nАс хьо хаьржина – ладогIа ваьхьица дуьйцучуьнга. وَأَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِمَا يُوحَى\nБаккъалла а, Со Дела ву‚ кхин Дела вац Со воцург‚ Суна Iибадат де‚ ламаз а хIоттаде Со хьехаван. إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي\nБаккъалла а, сахьт 9 т1екхочур ду‚ Со воллу и хьулдеш‚ хIор синна ша тIегIерташ долчуьнца бекхам хилийта. إِنَّ السَّاعَةَ ءاَتِيَةٌ أَكَادُ أُخْفِيهَا لِتُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا تَسْعَى\nХьо цунах (къематдийнах тешарх) юха ма воккхийла, ша цунах ца тешаш, шен дезаршна тIаьхьахIоьттинчо – (ваккхахь) тIаккха хIаллакхир ву хьо. فَلاَ يَصُدَّنَّكَ عَنْهَا مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِهَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَتَرْدَى\nИ хIун ю хьан аьтту куьйгахь ерг‚ х1ай Муса?" وَمَا تِلْكَ بِيَمِينِكَ يَا مُوسَى\nЦо элира: "И сан Iаса ю‚ со цунна тIетевжа‚ ас цуьнца сайн жана гIаш эгадо‚ суна цу чохь кхин пайданаш а бу". قَالَ هِيَ عَصَايَ أَتَوَكَّأُ عَلَيْهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَى غَنَمِي وَلِيَ فِيهَا مَآرِبُ أُخْرَى\nЦо (Дала) элира: "Охьакхосса и‚ х1ай Муса!" قَالَ أَلْقِهَا يَا مُوسَى\nЦо и охьакхоьссира – цунах чехка текхаш йолу текхарг хилира. فَأَلْقَاهَا فَإِذَا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعَى\nЦо элира: "Схьаэца и‚ кхера а ма кхера!" Шен хьалхалеррачу куьце ерзор ю и Оха. قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا الْأُولَى\nХьайн куьг хьан агIонна тIетаIаде – кIайделла, схьадер ду иза, цхьа а хало йоцуш – кхин цхьа делил ду хьуна وَاضْمُمْ يَدَكَ إِلَى جَنَاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ آيَةً أُخْرَى\nОха (и делил дали хьуна) хьуна гайтархьама Тхайн даккхийчу делилех (кхин цхьаъ). لِنُرِيَكَ مِنْ آيَاتِنَا الْكُبْرَى\nХьада ФирIавнна тIе гIо‚ – баккъалла а, и тIехваьлла /Делан дозанех/". اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى\nЦо элира: "Сан Кхиош-Кхобург‚ схьабеллахь суна сан кийра /суна т1едохку декхарш кхочушдан атта хилийта/‚ قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي\nАхь дайдехь суна сан гIуллакх. وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي\nАхь бастахьа сан матта т1ера шад 10 - وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِي\n(т1аккха) уьш сан къамелах кхетар бара. يَفْقَهُوا قَوْلِي\nВехьа суна гIоьнча сан ц1ийнан охIлах- وَاجْعَل لِّي وَزِيرًا مِّنْ أَهْلِي\nХIарунах- сан ваших. هَارُونَ أَخِي\nЦуьнца сан ницкъ чIагIбехьа. اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي\nСуна декъашхо вехьа цунах сан гIуллакхехь. وَأَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي\nОха Хьо хеставархьама дуккха а. كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيرًا\nОха Хьо хьехавархьама дуккха а. وَنَذْكُرَكَ كَثِيرًا\nБаккъалла а, Хьо хилла-кх (ву-кх) тхо гуш верг". إِنَّكَ كُنتَ بِنَا بَصِيرًا\nЦо (Дала) элира: "Хьуна делла ахь доьхург‚ х1ай Муса. قَالَ قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يَا مُوسَى\nОха кхин /хьалха а/ ма бинера хьох къинхетам‚ وَلَقَدْ مَنَنَّا عَلَيْكَ مَرَّةً أُخْرَى\nОха ваьхьица хаийтира хьан нене хаийта дезарг: إِذْ أَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّكَ مَا يُوحَى\n"тIорказа чу вилла и‚ тIаккха (Нил 11 ) хи чу кхосса. Хино юьстах кхуссур ву иза – Сан а‚ цуьнан а мостагIчо схьаоьцур ву и". Ас хьуна совг1ат дира Сайгара безамца‚ хьо кхиавайта Сан бIаьргашна хьалхахь. أَنِ اقْذِفِيهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِّي وَعَدُوٌّ لَّهُ وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِّنِّي وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي\nХьан йиша ма йоьду (хи йистехула, хьо чохь волу т1орказ тергал а деш)‚ тIаккха цо олу: "Ас тIехьажадей шу и 12 кхобур волчунна?" Оха хьо юхаверзийра хьан нене, цуьнан бIаьрг бузо а‚ и гIайгIане ца йожийта а. Ахь цхьа стаг вийра – Оха хьо кIелхьарваьккхира сингаттамах. Оха зийра хьо ч1ог1ачу кепара. Хьо висира цхьана шерашкахь Мадйанан нах болчохь. ТIаккха хьо схьавеара шехеннахь /элчаналла хьуна т1едилла Дала билгалйинчу хенахь/‚ х1ай Муса. إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَن يَكْفُلُهُ فَرَجَعْنَاكَ إِلَى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ يَا مُوسَى\nАс Сайна /элчалла д1адахьа/ хаьржина хьо. وَاصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسِي\nХьада‚ гIуо хьо а‚ хьан ваша а Сан делилашца‚ аш шиммо а ледарло ма йелаш Со хьехаварехь, اذْهَبْ أَنتَ وَأَخُوكَ بِآيَاتِي وَلَا تَنِيَا فِي ذِكْرِي\nдIагIо ший а ФирIавнна тIе‚ баккъалла а‚ и тIехваьлла /Делан дозанел/. اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى\nАш шиммо āла цуьнга кIеда дош‚ ойла ян тарло цо‚ я кхеравала тарло иза. فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّيِّنًا لَّعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى\nЦу шиммо (Мусас а‚ ХIаруна а) элира: "Тхан Кхиош-Кхобург‚ тхо кхоьру цо тхайна вас ярна‚ я и тIехвāларна". قَالَا رَبَّنَا إِنَّنَا نَخَافُ أَن يَفْرُطَ عَلَيْنَا أَوْ أَن يَطْغَى\nЦо (Дала) элира: "Шуьшиъ ма кхера‚ Со шуьца ву‚ хезаш ву‚ гуш ву. قَالَ لَا تَخَافَا إِنَّنِي مَعَكُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى\nДIагIо цунна тIе‚ аш шиммо āла: "Баккъалла а, тхо хьан Кхиош-Кхобучун элчанаш ду. ДIабахкийта тхоьца Исраилан кIентий‚ Iазап ма де царна. Тхо даьхкина хьуна тIе хьан Кхиош-Кхобучуьнгара делилаца. /Делан 1азапах/ маршо ю нийсачу новкъа т1аьхьахIоьттинчунна. فَأْتِيَاهُ فَقُولَا إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَا تُعَذِّبْهُمْ قَدْ جِئْنَاكَ بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكَ وَالسَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى\nТхуна ваьхьица хаийтина: Iазап хир ду‚ аьлла‚ /цIена Делан дин/ харцдинчунна а‚ /оцунах/ юхаваьллачунна а". إِنَّا قَدْ أُوحِيَ إِلَيْنَا أَنَّ الْعَذَابَ عَلَى مَن كَذَّبَ وَتَوَلَّى\nЦо (ФирIавна) элира: "Мила ву шуьшиннан Кхиош-Кхобург‚ хIай Муса?" قَالَ فَمَن رَّبُّكُمَا يَا مُوسَى\nЭлира /Мусас/ : "Тхан Кхиош-Кхобург ву‚ Ша массо а хIуманна сибат делларг а 13 ‚ тIаккха /и/ нийсачу новкъа диллинарг а". قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى\nЦо (ФирIавна) элира: "Хьалха хиллачу тIаьхьенийн гIуллакх муха (хир) ду 14 ?" قَالَ فَمَا بَالُ الْقُرُونِ الْأُولَى\nЭлира /Мусас/: "Царах долу Iилма сан Кхиош-Кхобучунна гергахь Жайни (Лавхьул Махьфуз) чохь ду‚ тила а ца ло сан Кхиош-Кхобург‚ виц а ца ло. قَالَ عِلْمُهَا عِندَ رَبِّي فِي كِتَابٍ لَّا يَضِلُّ رَبِّي وَلَا يَنسَى\nИ ву Ша хилийтинарг шуна латта ага 15 хилла‚ Цо шуна цу т1ехь некъаш дехкина‚ Цо даийтина стиглара хи". Оха схьадаьхна (кхиина) цуьнца (хица) шина кепара 16 тайп-тайпана ораматаш. الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْدًا وَسَلَكَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًا وَأَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّن نَّبَاتٍ شَتَّى\nДаа шайна (лаьттах схьадолу рицкъ)‚ шайн даьхни а дажаде. Баккъалла а, цу чохь делилаш ма ду хьекъал долчарна. كُلُوا وَارْعَوْا أَنْعَامَكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّأُوْلِي النُّهَى\nЦунах 17 Оха кхоьллина шу‚ цу чу Оха шу юхадерзор ду‚ цу чуьра Оха шу арадохур ду (дендина) кхин цкъа (къематдийнахь). مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَى\nОха цуьнга (ФирIавне) гайтира Тхайн дерриге а делилаш – цо харцдира‚ цо тIе ца ийцира /уьш/. وَلَقَدْ أَرَيْنَاهُ آيَاتِنَا كُلَّهَا فَكَذَّبَ وَأَبَى\nЦо (Фир1авна) элира: "Хьо веана тхо тхайн лаьттара(Мисран махкара) арадаха хьайн бозбуунчаллица‚ хIай Муса? قَالَ أَجِئْتَنَا لِتُخْرِجَنَا مِنْ أَرْضِنَا بِسِحْرِكَ يَا مُوسَى\nОха а гойтур ма ду хьуна цунах терра бозбуунчалла. (Вовшахкхета) хан йилла тхуна а‚ хьайна а юккъехь‚ оха а, ахьа а хуьйцур йоцу‚ – нийса меттиг (массарна а тIебахка атта йолу меттиг харжа вайна къовса)". فَلَنَأْتِيَنَّكَ بِسِحْرٍ مِّثْلِهِ فَاجْعَلْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ مَوْعِدًا لَّا نُخْلِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنتَ مَكَانًا سُوًى\nЦо (Мусас) элира: "Хан ю шуна – хаздаран де 18 а‚ Iуьйре делкъехьа йоьрзуш /я малх гIеххьа хьалабаьлча, цига/ нах схьа а гулбеш". قَالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّينَةِ وَأَن يُحْشَرَ النَّاسُ ضُحًى\nФирIавн д1авирзира (бакъдол- чунна т1ера), шен мекарлонаш 19 гул- йира‚ тIаккха (билгалйинчу хенахь) веара. فَتَوَلَّى فِرْعَوْنُ فَجَمَعَ كَيْدَهُ ثُمَّ أَتَى\nЦаьрга Мусас элира: "Ма бала бу шуна (бале лоцур ду шу)! Ма кхолла Далла тIехь харцдерг – Цо Iазап доуьйтур ду шуна. ХIаллакхилла (Далла т1ехь) харцдерг кхоьллинарг". قَالَ لَهُم مُّوسَى وَيْلَكُمْ لَا تَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ كَذِبًا فَيُسْحِتَكُمْ بِعَذَابٍ وَقَدْ خَابَ مَنِ افْتَرَى\nЦара къийсира шайн гIуллакх вовшашлахь‚ шаьш дуьйцуш дерг (къуьйсуш дерг) къайладаьккхира. فَتَنَازَعُوا أَمْرَهُم بَيْنَهُمْ وَأَسَرُّوا النَّجْوَى\nЦара элира: "ХIара шиъ бозбуунча ма ву. Цу шинна лууш ду шаьшшиннан бозбуунчаллица шу шайн лаьттара (махкара) арадаха‚ шун масалин некъ 20 шаьш д1абахьа (аш лелош долу даккхийн бозбуанчаллаш шаьш д1адахьа). قَالُوا إِنْ هَذَانِ لَسَاحِرَانِ يُرِيدَانِ أَن يُخْرِجَاكُم مِّنْ أَرْضِكُم بِسِحْرِهِمَا وَيَذْهَبَا بِطَرِيقَتِكُمُ الْمُثْلَى\nВовшахтоха шайн мекарлонаш‚ тIаккха цхьана могIара д1ах1итта 21 . Воккхавер ву тахана тоьлларг". فَأَجْمِعُوا كَيْدَكُمْ ثُمَّ ائْتُوا صَفًّا وَقَدْ أَفْلَحَ الْيَوْمَ مَنِ اسْتَعْلَى\nЦара элира: "ХIай Муса‚ я ахь кхуссу (хьайн 1аса)‚ я тхо хуьлу хьалха кхуьйсурш?" قَالُوا يَا مُوسَى إِمَّا أَن تُلْقِيَ وَإِمَّا أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقَى\nЦо элира: "ХIан-хIа‚ кхисса аш!" ТIаккха церан машшаш а‚ церан Iасанаш а цунна тарлора церан бозбуунчаллица меттахъюьйлуш. قَالَ بَلْ أَلْقُوا فَإِذَا حِبَالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِن سِحْرِهِمْ أَنَّهَا تَسْعَى\nМусана шегахь кхерам хаабелира. فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُّوسَى\nОха элира: "Ма кхера‚ баккъалла а, хьо ву вуно лакхахь верг (хьо царал тоьлур ву). قُلْنَا لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنتَ الْأَعْلَى\nКхосса хьайн аьтту куьйгахь ерг (1аса)‚ цо кхоллур ю цара йинарш. Баккъалла а, цара йина бозбуунчийн мекарло. Воккхавер вац бозбуунча, миччахьа а и веъча а". وَأَلْقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلْقَفْ مَا صَنَعُوا إِنَّمَا صَنَعُوا كَيْدُ سَاحِرٍ وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ أَتَى\nБозбуунчаш суждане ийгира. Цара элира: "Оха ийман дилли ХIарунан а‚ Мусан а Кхиош-Кхобучунга". فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سُجَّدًا قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ هَارُونَ وَمُوسَى\nЦо (ФирIавна) элира: "Аш ийман дилли Цуьнга ас шайна пурба далале хьалха? Баккъалла а, шун воккханиг 22 ву иза (Муса) ша шуна бозбуунчалла Iамийнарг. Ас дахаза дуьтур ма дац шун куьйгаш а‚ шун когаш а дуьхь-дуьхьал (аьтту куьг, аьрру ког)‚ ас ирхъухкур ма ду шу хурманан диттийн г1аддаш тIехь‚ шуна хааза дуьсур ма дац‚ муьлханиг ву тхох (сох а, Мусан Делах а) Iазапца нуьцкъала верг а‚ и дахден верг а". قَالَ آمَنتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَأَرْجُلَكُم مِّنْ خِلَافٍ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَلَتَعْلَمُنَّ أَيُّنَا أَشَدُّ عَذَابًا وَأَبْقَى\nЦара элира: "Тхуна цкьа а хьо г1оле хетар ма вац цо (Мусас) тхуна ялийначу билгалонел а‚ тхо Кхоьллинчул а (тхан Делал а). Кхочушде айхьа сацамбинарг: ахь кхочушдийр ду-кх деккъа х1окху дуьненан дахар (-ан г1уллакх). قَالُوا لَن نُّؤْثِرَكَ عَلَى مَا جَاءَنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالَّذِي فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا أَنتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِي هَذِهِ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا\nБаккъалла а, Оха ийман дилли тхан Кхиош-Кхобучуьнга, Цуьнга тхайн къиношна гечдайтархьама а‚ ахь тхоьга нуьцкъала леладайтинчу бозбуунчаллина а. Дела – дика а ву‚ /хьол а, массарал а/ бухавуьсуверг а ву". إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغْفِرَ لَنَا خَطَايَانَا وَمَا أَكْرَهْتَنَا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَاللَّهُ خَيْرٌ وَأَبْقَى\nБаккъалла а, шен Кхиош-Кхобучунна тIе зуламаш дина вогIуш верг – цунна хир ю жоьжахати‚ лийр вац и цу чохь‚ вехар а вац. إِنَّهُ مَن يَأْتِ رَبَّهُ مُجْرِمًا فَإِنَّ لَهُ جَهَنَّمَ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحْيى\nЦунна (Далла) тIе ийманехь а болуш, дика Iамалш а йина баьхки- нарш – уьш бу шайна вуно лаккхара даржаш (т1ег1анаш) кечдина дерш – وَمَنْ يَأْتِهِ مُؤْمِنًا قَدْ عَمِلَ الصَّالِحَاتِ فَأُوْلَئِكَ لَهُمُ الدَّرَجَاتُ الْعُلَى\nIадн (ц1е йолу ялсаманин) бошмаш‚ шайн бухахула хиш оьхуш, цу чохь уьш гуттаренна буьсур болуш. И бу бекхам шаьш (ширках а, къинойх а) цIанбеллачарна. جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاءُ مَن تَزَكَّى\nОха ваьхьица хаийтира Мусага: "Новкъа вала /Мисрара/ Сан леш эций буса 23 ‚ билла царна /хьан 1аса тохарца / х1орда чухула бекъа некъ, хьо кхоьрур воцуш /Фир1авнан эскар хьайна/ тIекхиарх‚ хьо кхоьрур воцуш /шаьш хина бухадахарх а /. وَلَقَدْ أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقًا فِي الْبَحْرِ يَبَسًا لَّا تَخَافُ دَرَكًا وَلَا تَخْشَى\nЦарна тIаьхьавелира ФирIавн шен эскарца – уьш д1ахьулбийра хIорда чохь ша хьулбечо(йоккхачу тулг1ено Фир1авн а, цуьнан эскар а х1орда бухабахийтира). فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ فَغَشِيَهُم مِّنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ\nТилар чу бахийтира ФирIавна шен нах‚ нийсачу новкъа ца бигира. وَأَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَمَا هَدَى\nХIай Исраилан кIентий! Оха кIелхьардехира шу шайн мостагIах (Фир1авнах)‚ ваIда йира шуьца 24 ломан аьтту агIоргахь‚ Оха доссийра шуна манна а‚ салва а 25 . يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنجَيْنَاكُم مِّنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى\nДаа Оха шайна деллачу рицкъах цIенадерг‚ тIех ма довлалаш /дозанех/ цу тIехь (кхоаме хилалаш) – тIаккха /т1ехдовлахь/ Сан оьгIазло хьаьрчар ю шух. Шех Сан оьгIазло хьаьрчинарг – хIаллакхилла. كُلُوا مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَلَا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَمَن يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوَى\nБаккъалла а, Со ву тIеттIа гечдийриг ша тōба диначунна‚ ийман диллинчунна‚ дика Iамал йиначунна- тIаккха нийсачу новкъа ваьллачунна. وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِّمَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى\n"Хьо стен сихви хьайн къомах‚ хIай Муса?" 26 . وَمَا أَعْجَلَكَ عَن قَوْمِكَ يَا مُوسَى\nЦо элира: "Уьш бу сан лорах /суна т1аьхьа богIуш/‚ со-м сихвелира Хьуна тIекхача‚ сан Кхиош-Кхобург‚ Хьо реза хилийтархьама". قَالَ هُمْ أُولَاءِ عَلَى أَثَرِي وَعَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضَى\nЦо (Дала) элира: "Баккъалла а, Оха питане лаьцна хьан къам хьол тIаьхьа (ахь иза хьайл т1аьхьадитча)‚ иза тиладина Самирийс 27 ". قَالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِن بَعْدِكَ وَأَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ\nМуса шен къомана тIе юхавирзира, оьгIаз а вахана‚ г1ел а велла. Цо элира: "ХIай сан къам! Шун Кхиош-Кхобучо шуьца хаза ваIда ца йинера ткъа? Яхъели шуна ваIда я шуна лии шайх шайн Кхиош-Кхобучун оьг1азло хьарча – аш йохий сан ваIда?!" فَرَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ يَا قَوْمِ أَلَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْدًا حَسَنًا أَفَطَالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ أَمْ أَرَدتُّمْ أَن يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِّن رَّبِّكُمْ فَأَخْلَفْتُم مَّوْعِدِي\nЦара элира: "Оха ца йохийра хьан ваIда тхайн лаамца‚ амма тхоьга схьабаийтира /цу Фир1авнан/ къоман хазнийн маххьаш‚ Оха уьш /ц1ерга/ кхиссира 28 . Иштта кхоьссира Самийрийс". قَالُوا مَا أَخْلَفْنَا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنَا وَلَكِنَّا حُمِّلْنَا أَوْزَارًا مِّن زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْنَاهَا فَكَذَلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُّ\nЦо царна 29 эсан куьцехь дина сурт х1оттийра, 1аьхаш а долуш. ТIаккха цара (тилабеллачара вукхаьрга) элира: "ХIара шун а Дела ву‚ Мусан а Дела ву. Амма цо (Мусас) вицвина /и шен Дела /". فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَدًا لَهُ خُوَارٌ فَقَالُوا هَذَا إِلَهُكُمْ وَإِلَهُ مُوسَى فَنَسِيَ\nЦарна ца го-те цо (эсо) шайна дуьхьал къамел цадар а‚ цуьнгахь (шена 1ибадат ца дича) шайна зене дерг а‚ (шена 1ибадат дича) пайде дерг а цахилар а? أَفَلَا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا وَلَا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا\nХIаруна а ма аьллера цаьрга хьалха (Муса вухаверзале): "ХIай сан къам‚ шу цуьнца 30 питане лаьцна 31 . Баккъалла а, шун Кхиош-Кхобург Ар- Рахьман 32 ву. Суна тIаьхьахIитта‚ сан омрана муьтIахь хила". وَلَقَدْ قَالَ لَهُمْ هَارُونُ مِن قَبْلُ يَا قَوْمِ إِنَّمَا فُتِنتُم بِهِ وَإِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمَنُ فَاتَّبِعُونِي وَأَطِيعُوا أَمْرِي\nЦара элира: "Тхо совцур дац цунна Iибадат дечура, тхайна тIе Муса вухаверззалц". قَالُوا لَن نَّبْرَحَ عَلَيْهِ عَاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنَا مُوسَى\nЦо(Мусас, ша юхавирзича) элира: "ХIай ХIарун‚ хьуна стен новкъарло йи, уьш тилабелла гича, قَالَ يَا هَارُونُ مَا مَنَعَكَ إِذْ رَأَيْتَهُمْ ضَلُّوا\nсуна тIаьхьахIотта? Сан омрана Iеса хили хьо?" أَلَّا تَتَّبِعَنِ أَفَعَصَيْتَ أَمْرِي\nЦо (ХIаруна) элира: "ХIай сан ненан кIант! Ма лаца сан маж а‚ сан корта а 33 . Со кхийрира ахь āларна: "Исраилан кIентий бекъна ахь, сан дош а тергал ца ди ахь". قَالَ يَا ابْنَ أُمَّ لَا تَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَلَا بِرَأْسِي إِنِّي خَشِيتُ أَن تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِي\nЦо 34 элира: "Ткъа ахь х1ун эр ду, хIай Самирий (Хьан дайтина и хьоьга)?". قَالَ فَمَا خَطْبُكَ يَا سَامِرِيُّ\nЦо элира: "Суна гира царна 35 ца гинарг: ас схьаийцира элчанан 36 лора т1ера цхьа кана /чан/‚ и кхоьссира ас /эсан суьрта т1е/‚ иштта хаздира суна /и/ сан сино". قَالَ بَصُرْتُ بِمَا لَمْ يَبْصُرُوا بِهِ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِّنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُهَا وَكَذَلِكَ سَوَّلَتْ لِي نَفْسِي\nЦо (Мусас Самирийчуьнга) элира: "ДIагIо! Ахь /дуьненан/ дахарехь баха дезар ду: «Хьакхавала мегар дац! 37 ". Хьуна тоьхна хан ю 38 ‚ йохор йоцуш. Хьажал хьайн деле‚ хьо шена Iибадат деш лаьтташ волчу‚ оха и вагаво‚ тIаккха оха и варжор ву, чим а бина, хIорда чохь". قَالَ فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَيَاةِ أَن تَقُولَ لَا مِسَاسَ وَإِنَّ لَكَ مَوْعِدًا لَّنْ تُخْلَفَهُ وَانظُرْ إِلَى إِلَهِكَ الَّذِي ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفًا لَّنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ لَنَنسِفَنَّهُ فِي الْيَمِّ نَسْفًا\nШун Дела АллахI ву‚ Ша воцург кхин дела а воцуш‚ массо а хIума чулаьцна Цо Iилманца". إِنَّمَا إِلَهُكُمُ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَسِعَ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا\nИштта Оха дуьйцу хьоьга хьалха хиллачу хаамех лаьцна‚ Оха делира хьоьга Тхайгара /х1ара Къуръан кхета луучунна/ хьехам а хилла. كَذَلِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنبَاءِ مَا قَدْ سَبَقَ وَقَدْ آتَيْنَاكَ مِن لَّدُنَّا ذِكْرًا\nЦунах дIабирзинарш‚ муьлш белахь а‚ – баккъалла а, цара хьур ма бу къематдийнахь /къинойн/ мохь. مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ فَإِنَّهُ يَحْمِلُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وِزْرًا\nГуттаренна а буьсур бу уьш цу /жоьжахати/ чохь – вон хир бу царна къематдийнахь и мохь. خَالِدِينَ فِيهِ وَسَاءَ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حِمْلًا\nОцу дийнахь (Исрафил малико) зурма локхур ю‚ Оха гулбийр бу оцу дийнахь къинош динарш, сенбелла 39 /шайн беснаш а, бIаьргаш а/. يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ وَنَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقًا\nВовшашка шабар-шибар дийр ду цара: "Аша-м ца даьккхира /дуьненан дахарехь/ итт /де/ бен" 40 . يَتَخَافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِن لَّبِثْتُمْ إِلَّا عَشْرًا\nТхо дика хууш ду цара дуьйцур дерг. Царах (дахаран) некъа т1ехь леларца уггар тоьллачара эр ду: "Аша-м цхьа /де/ бен ца даьккхина" 41 . نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِن لَّبِثْتُمْ إِلَّا يَوْمًا\nЦара хоьтту хьоьга лаьмнех лаьцна‚ ахь āла: "Дохийна (аьтта), даржор ду уьш сан Кхиош-Кхобучо 42 ". وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ يَنسِفُهَا رَبِّي نَسْفًا\nДуьтур ду Цо уьш шера аре а хилла. فَيَذَرُهَا قَاعًا صَفْصَفًا\nХьуна гур яц цигахь таь1на а, айаелла а меттиг. لَا تَرَى فِيهَا عِوَجًا وَلَا أَمْتًا\nОцу дийнахь уьш тIаьхьахIуьттур бу кхайкхамбечунна 43 ‚ шех юьстахбовлийла доцуш‚ д1атийна хир ду аьзнаш Сов Къинхетаме волчунна (Далла) муьт1ахь а хилла‚ хьуна хезар дац шабар-шибар бен 44 . يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لَا عِوَجَ لَهُ وَخَشَعَت الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَنِ فَلَا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْسًا\nОцу дийнахь пайда бийр бац шапаIато 45 Ша Сов Къинхетаме волчо шена пурба деллачунна бен‚ шен дашна 46 Иза (Дела) реза хиллачунна бен. يَوْمَئِذٍ لَّا تَنفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا\nЦунна (Далла) хаьа церан хиндерг а‚ церан хилларг а‚ уьш тIаьхьакхуьур бац Цунна (Далла) Iилманца. يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا\nЯххьаш муьт1ахь хир ю Ша Дийна Волчунна, Ша /Iаламийн гIуллакхашна/ Д1ахIоьттийна Волчунна (Далла), дог диллина вуьсур ву зулам динарг (Делаца накъост лаьцнарг). وَعَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ وَقَدْ خَابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْمًا\nШа диканаш динарг‚ ша муъма а волуш – и кхоьрур вац зуламах а‚ эшамах а. وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا يَخَافُ ظُلْمًا وَلَا هَضْمًا\nИштта доссийра Оха и Iаьрбийн Дешар 47 а дина‚ цу чохь кхерамаш билгалбехира Оха, уьш кхоьрур бацара-те‚ аьлла‚ я цо царна /шайл хьалха хилларш хIаллакхилар/ дагадойтур дацара-те‚ аьлла. وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا وَصَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرًا\nЛекха ву Дела – Ша бакъволу паччахь! Сих ма ло /х1ай Мухьаммад/ Къуръанца (Джабраил-маликана т1аьххье доьшуш, дицдаларна кхоьруш) хьайга Цуьнан ваьхьий чекхдаллалц‚ āла: "Со Кхиош-Кхобушверг‚ совваккха со Iилманехь". فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِن قَبْلِ أَن يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا\nОха ваIда йинера хьалха Āдамца а – цо йицйира и. Тхуна ца карийра цуьнгахь чIогIалла (собар ца тоьира Делан омра кхочушдан). وَلَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِن قَبْلُ فَنَسِيَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا\nХьахаде! Оха аьллера маликашка: "Сужуд де 48 Āдамна". Цара сужуд дира, Иблис доцчо – и дуьхьалделира /сужуд дан/. وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى\nОха элира: "ХIай Āдам‚ баккъалла а, хIара /Иблис/ мостагI ду хьан а‚ хьан зудчун а. Цо ялсамани чуьра ара ма доккхийла шуьшиъ – тIаккха (цо даккхахь) дакъазавер ву хьо. فَقُلْنَا يَا آدَمُ إِنَّ هَذَا عَدُوٌّ لَّكَ وَلِزَوْجِكَ فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقَى\nБаккъалла а, хьо цу /ялсамани/ чохь меца а вуьсур вац‚ верзина (беркъа) а вуьсур вац. إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَى\nХьо цу чохь хьаглур а вац‚ /маьлхан/ йовхоно вагор а вац". وَأَنَّكَ لَا تَظْمَأُ فِيهَا وَلَا تَضْحَى\nШайтIа тIедирзира цунна /Адамна и тилаван/‚ цо элира: "ХIай Āдам‚ ас тIенисвей хьо гуттаренан а‚ цкъа а чекхдер доцчу паччахьаллин а дитта тIе?" فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَّا يَبْلَى\nЦу шиммо 49 цу (дитта) т1ера /стом/ кхаьллира – тIаккха цу шинна шаьшшиннан иэхье меттигаш гучуевлира – уьш буьйлабелира шайна тIе ялсаманин (диттан) гIаш летадан. Āдама Iесалла йира шен Кхиош-Кхобучунна – и тилавелира. فَأَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِن وَرَقِ الْجَنَّةِ وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى\nТIаккха шен Кхиош-Кхобучо хаьржира иза (Адам, пайхамар вира цунах)‚ тōба къоболдира цуьнан‚ нийсачу новкъа а ваьккхира и. ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَهَدَى\nЦо (Дала) элира: "Охьадисса шу шиъ цу /ялсамани/ чуьра /Иблисаца/ цхьаьна, шун зуьрретах цхьаберш (Адаман а, Хьаван а т1аьхье а), вукхарна (Иблис а, цуьнан б1о а) мостаг1ий а хиллачу хьолехь 50 . Шуьга кхаччане а кхачахь Соьгара нийса некъ‚ цу Сан некъана тIаьхьаваьзнарг – и тилалур вац (дуьненахь)‚ и дакъазавер вац (эхартахь). قَالَ اهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعًا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَى\nСо хьехорах юхаваьлларг – сов готта бахам бу цуьнан (кошан готталла хир ю цунна). Оха г1аттор (денвийр) ву и къематдийнахь, бIаьрзе а волуш. وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى\nЦо эр ду: "Со Кхиош-Кхобург‚ Ахь хIунда г1атти со, бIаьрса а доцуш‚ со бIаьрса долуш ма вара-кх (дуьненахь)?" قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا\nЦо (Дала) эр ду: "Иштта (хьо б1аьрзе г1аттор санна) даьхкира хьоьга Тхан аяташ – ахь уьш дицдира (царах д1а а вирзина). Иштта (ахь уьш дуьненахь дицдаре терра) тахана хьо а вицвийр ву (жоьжахате а вахийтина)". قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى\nИштта бекхам бо Оха тIалам ца биначунна‚ шен Кхиош-Кхобучун аятех ца тешначунна. Эхартан Iазап вуно чIогIа а ду‚ /ханна/ деха а ду. وَكَذَلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِن بِآيَاتِ رَبِّهِ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبْقَى\nУьш (Маккин мушрикаш) нийсачу новкъа т1е ца баьхна -те Оха шайл хьалха мел хIаллакйинчу тIаьхьенаша? – церан х1усамашкахула д1асалелаш ма бу уьш (царна гуш ма яра уьш х1алакхиларан лараш)! Баккъалла а, цу чохь делилаш ма ду хьекъал долчарна. أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّأُوْلِي النُّهَى\nДош 51 хьалха ца даьллехьара хьан Кхиош-Кхобучуьнгара, и 52 хиндерг дара, цIе тоьхна хан а /ца хиллехьара 53 /. وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ لَكَانَ لِزَامًا وَأَجَلٌ مُسَمًّى\n(Цундела) собаре хила хьо цара дуьйцучунна тIехь‚ хьайн Кхиош-Кхобучунна тасбихь (ламаз) де малх схьакхетале а 54 ‚ и дIабузале а 55 . Буьйсанна а 56 тасбихь (ламаз) де‚ дийнан дозанашкахь а 57 ‚ – хьо реза хила там бу. فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا وَمِنْ آنَاءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضَى\nХьан бIаьргаш хьежане а ма хьийжаде 58 Оха царах (мушрикех) шайна (дуьненан) дакъа деллачаьрга– дуьненан дахаран зазадаккхар ду иза‚ уьш цуьнца Оха зерхьама. Хьан Кхиош-Кхобучун рицкъ дика а‚ вуно ханна деха а ду. وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَى\nОмра де хьайн доьзале (ох1лане) ламаз де‚ алий‚ хьо а цу тIехь (ламаз дарехь) собаре а хила. Оха ца доьху хьоьга рицкъ. Оха лур ду хьуна рицкъ. ТIаьхье 59 – /Делах/ кхерар (долчарна) ю! وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَّحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى\nЦара (цатешачара) элира: "Цо (пайхамара) деънехьара вайга шен Кхиош-Кхобучуьнгара цхьа /билгала/ делил?" Цаьрга ца еана ткъа билгало хьалхалерчу жайнашкахь? وَقَالُوا لَوْلَا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِّن رَّبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِم بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الْأُولَى\nОха уьш хIаллакбинехьара Iазапца цул (пайхамар ваийтале) хьалха‚ цара эр ма дара: "Тхо Кхиош-Кхобург‚ Ахь ваийтинехьара тхоьга элча, – тхо тIаьхьахIуьттур ма дара Хьан аяташна‚ тхаьш сийсаза хилале‚ тхаьш юьхьIаьржа хIиттале?" وَلَوْ أَنَّا أَهْلَكْنَاهُم بِعَذَابٍ مِّن قَبْلِهِ لَقَالُوا رَبَّنَا لَوْلَا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِن قَبْلِ أَن نَّذِلَّ وَنَخْزَى\nАхь āла (х1ай пайхамар, оцу цатешачаьрга): "Массо а хьоьжуш ву (хьенан хир бу толам)‚ хьоьжуш 1е шу а‚ тIаккха, тIаьхьа, хуур ду шуна‚ муьлш бу нийсачу некъан дай, муьлш бу нисбелларш". قُلْ كُلٌّ مُّتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدَى\n1 Т1а-х1а طه – 1аьрбийн элпаш. Кхин цхьадолу сураташ санна, цаьрца д1адолош ду Дала х1ара сурат нахана гайтархьама Къуръан элпех лаьтташ а, инзаре чулацаме а хилар. Ибн-1аббасна хетарехь, цуьнан маь1на х1ай стаг бохург ду. Иштта Т1ах1а Мухьаммад пайхамаран ﷺ сийлахь ц1арех цхьаъ ю. Иштта, пайхамаран ﷺ дог оьцуш, доссийна Дала х1ара сурат, керстанаша пайхамарна халонаш гойтуш, дог эшош хиллачул т1аьхьа.\n2 Дала Къуръанан аят доссича, пайхамара а, цуьнан накъосташа а дукха дехха ламазаш деш хилла, шайна хало еш. Къурайшан мушрикаша аьлла хилла: «Мухьаммаде Къуръан дуссуш ма дац цунна хало ян бен». Царна жоп луш, боху Дала, хьуна хало ян ца доссадо и Къуръан.\n3 ХIара санначу аятех олу "кхетам боцу аяташ" (المتشابهات Алмуташабих1ат). Царах ду Делан куьг, юьхь, баьрг хьехош дерш а. Цара Дела Ша кхоьллинчу х1уманех (адамех) тера хоьтуьйту, ткъа Дела цхьанна х1уманах тера вац. И аяташ Дала доссийна халкъ зерхьама шайн ийманехь, иштта долу аяташ кего ца мега. Уьш дастарехь вайн бусалба Iеламнах шина новкъахь бу: хьалхабаханарш (салафиташ), тIаьхьабеанарш (халафиташ). Хьалхабаханчеран некъ бу: Дела цIанвар халкъах тарваларх, и муха ду цалехар, и куц дIа ца даккхар, цуьнан маьIна Далла Шена а бен цахаар, иза даста я тида цамагар. ТIаьхьабаьхкинчеран некъ бу: Дела цIанвар иштта долчу аятийн тIехула долу Дела халкъах тарвеш долчу маьIнех, ткъа иза даста я тида магар Делаца тāм болчу маьIница. Цунна т1едоьг1ча, «1арша т1ехь д1анисвелла И» бохучун маь1на хила тарло: «Массо а х1уманан паччахьаллин доладар кхочуш хилла Цуьнан». Дика хуург Дела Ша ву. Кхин оцунах лаьцнарг хьалха деана (Аль-А1раф, Ра1д сураташкахь).\n4 Лаьттана а‚ стигланийн а.\n5 Ахь ч1ог1а алахь а, меллаша алахь а – цхьа терра ду Далла. И массо а х1ума хезаш ву.\n8 Синай ломан гергахь.\n10 Муса хилла мотт таслуш.\n11 Мисрахь долу доккха хи.\n12 Муса вакха ца туьгуш хилла и хи йистера схьаэцна болчу ФирIавнан доьзалан зударех. ТIаккха Мусан йишас олу: "Ша хьажор дара шу и вакхор волчунна тIе". Цо уьш шен а‚ Мусан а нанна тIе хьажабо. Цунна мах луш цуьнга вакхавойту цара иза.\n13 Ша массо а х1ума кхуллуш верг.\n14 Х1ун хилла царна цара жа1аршна 1ибадат дарна?\n15 Агана чохь санна, цу лаьттах шу кхуьуш, цуьнца шу ч1аг1луш.\n16 Шина кепара – борша а, сте а ю лаьттах схьа мел йолу орамат. 1аьрбийн дешан زوج (дукхаллин терахь – ازواج) кхин маь1на тайпа ду. Таккха цуьнан маь1на хуьлу: ораматийн дуккха тайпанаш.\n17 Лаьттах – поппарх кхоьллина дуьххьарлера стаг – Адам.\n18 ФирIавнан нехан дезде.\n19 Мекарлонаш – кхузахь: Мусаца къовса шен бозбуунчаш гулбийра цо.\n20 Кхузахь: Шун дайн деза хилла долу дин дохо г1ерташ ма бу уьш.\n21 Цхьа мог1а бе - кхузахь: цхьабартболуш сацам бе шайн г1уллакха т1ехь, ч1аг1ло.\n22 Муса (бозбуунчаш дукхахберш Исраилан кIентий хилла).\n23 Исраилан кIентий эций аравала буьйсанна Мисарера‚ ФирIавнах кIелхьарбаха уьш.\n24 Мусага къамел дан а‚ цуьнга Таврат доссон а. "Шуьца" аьлла кхузахь Дала и Мусаца деш долу къамел а, цуьнга луш долу Таврат а царах доьзна долу дела.\n25 Манна а‚ салва а – Дала стиглара‚ Мусас Исраилан кIенташна дехна‚ даийтина даарх дуьзна шун ( ألمنيманна – мерзачух‚ моз санна‚ألسلوى салва – "Сумана" (лекъ) цIе йолчу олхазарех).\n26 Хаьттира Дала Мусага Синай ломана тIекхаьчча: « Хьайн нах тIаьхьа хIунда бити ахь?».\n27 Самирий – Мисрахь хилла жуьгти.\n28 Шайн цIера еана хазаллаш цIерга кхиссийтира цаьрга Самирийс. Уьш цо, лала а йина‚ царах эсан сурт дира. Дала уьш зерхьама‚ цу чу са кхоьллира. Исраилан к1енташа шаьш Мисрара арадовлале цигарчу бахархошкара цхьана ханна пайда эца зударша хазаллина лелош йолу дашо х1уманаш эцна хилла. Муса Делаца къамел деш хьевелча, Самирийс элира цаьрга: «И Муса бухавитина и шуьгахь йолу хазнаш бахьанехь - уьш д1акхисса еза аш». Цара уьш гулйина Самирийга д1аелира, ткъа цо уьш, ц1ергахь лала а йина, эсан сурт дира, шена чухула мох д1асалела 1уьргаш а дуьтуш. Мохо шок еттара – нахана цу чохь са ду моьттура. Иштта шайт1ано хаздарца уьш буьйлабелира цунна 1ибадат дан. Цхьа кхечахь, вай хьалха ма аьллара, Дала уьш зерхьама, чу са кхоьллира, аьлла а ду.\n31 Питане лаьцна – тилар чу дигна, шух тешаш берш а, тешаш боцурш а къасторхьама.\n32 Къинхетаме верг - Дела.\n33 Мусас, оьг1аз а вахана, шен аьтту куьйга Х1арунан коьртан месаш а, аьрру куьйга цуьнан маж а озийна хилла.\n34 Мусас, Самийригахьа а вирзина.\n35 Муса Исраилан к1енташца х1ордал дехьа волуш, Фир1авн а, цуьнан эскар а хина буха боьлхуш, Самирийна гира Джабраил малик говра т1ехь. Цо шен шина куьйга говран бергийн к1елара латта схьаийцира, цо и ша эсан сурт динчу дашочу х1уманашна т1е кхоьссира.\n36 Джабраил маликан лорах цхьана буйнахь схьаэцна чан.\n37 Мусас элира Самирийчуьнга: «Хьуна дуьненахь та1зар хир ду хьо цхьа висар – хьо цхьаннах цахьакхавалар, хьох цхьа а цахьакхавалар, цханнан а хьоца уьйр цахилар». Дала цунна дуьненан бала совбаккхархьама дара иза.\n38 Эхартахь таIзар дан.\n39 Дукха кхерабевла.\n40 Олуш цхьаболчара.\n41 Дуьненахь яьккхина зама иштта к1еззиг хетар ю царна.\n43 Исрафил малико сур локхуш нах кхойкхур бу махьшаре Далла хьалха.\n44 Дукха кхерабевла бистхала луш хир бац нах.\n45 ШапаIат – цхьаммо цхьанна а гIодаккхар (къематдийнахь шена везачунна гIодаккхар г1ортар). Дала шена пурба деллачуьнга а бен шапа1ат далур дац.\n46 Тоба деш олучу. Шен тоба къобалдинчунна долуьйтур ду Дала шапа1ат.\n47 Къуръан. 1аьрбийн маттахь قرءان Къуръан « дешар» бохург ду.\n48 Гора гIо.\n49 Адама а‚ Хьавас а.\n50 Дала боху Адаме а, Хьавага а: « Охьадисса шу шиъ ялсамани чуьра лаьтта т1е, шун зуьрретах цхьаберш, шайна карадеънарг а, шайн бахам а бахьанехь а, шайн лехамаш а, дезарш а тайп-тайпана хилар бахьанехь а мостаг1ий хир бу вукхарна. Тоьлуш долу маь1на: «Охьадисса латта, хьан, Адам, зуьррет а, Иблисан зуьррет а цхьаьна, вовшашна мостаг1ий а хилла».\n51 Делах цатешарш а‚ вон леларш а къематде кхаччалц Iазап ца деш буьтур бу‚ аьлла долу Делан дош.\n52 Вон лелачарна деш долу Iазап (дуьненахь).\n53 Ц1е тоьхна хан а /ца хиллехьара/ - и аят шен маь1ница "Дош" бохучун т1аьхьа дог1уш ду, делахь а, Дала Шен хьикматаца т1аьхьа далийна. Аятан маь1на: Делера дош хьалха ца даьллехьара, билгал- яьккхина хан ца хиллехьара, керстанашна, церан зуламаш бахьанехь, дуьненахь 1азап хир дара.\n56 МаьркIаж-ламаз а‚ пхьуьйр-ламаз а.\n58 Царах хьоьгуш.


Сент-Андре-Лашан — Википеди\n44°30′18″ къ. ш. 4°09′49″ м. д.HGЯOL\nСент-Андре-Лашан (фр. Saint-André-Lachamp, фр. Allure, фр. Lachamp-du-Fer) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Ардеш. Дозанашца йу Бомон (Ардеш), Фожер (Ардеш), Лаблашер, Планзоль, Риб (коммуна), Сабльер, Сен-Мелани, Сен-Пьер-Сен-Жан. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 3 4 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=30419\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Андре-Лашан&oldid=5187370»