Оьрсийчоь: цамгарш, ислам, герз\nГIадужу-бутт 09, 2013\nДагестан -- "Ислам - дин ду, террор яц, хьиджаб - духар ду, герз дац" аьлла йоза ду ХIинжа-ГIаларчу цхьана хIусаман керта тIе яздина, 06Ман2010\nКхо коьртан лазам бу таханлерчу Оьрсийчоьнан, цигарчу социологаша дийцарехь. Бахархойн доккхаха дакъа могуш дацаррий, бусулбанийн терахьаш сиха кхуьуш хиларрий, шо шаре мел долу герз оьцу нах совбийларрий. Оцу кхаа балано кестта гΙелдийр ду Оьрсийчоьнан пачхьалкхалла, лахбийр бу цуьнан ницкъ, дуьненан цуьнга болу сий-ларам, бохуш ду Ιедалх йозучу а, йозуш йоцчу социологин центрша доху орца.\nЛоьрех чекхбевллачу бахархойх 65 процентехь карийна лазарш я могашаллина кхераме долчу кепехь нах бахар, кхачанца аьхаза хилар, хΙу цΙена дацар.\nОьрсийчоьнан могашаллин министралло далочу терахьаша гойту 17 миллион гергга вахархо лоьрех чекхваьккхина хилар, шайлахь кхоалгΙа дакъа бераш а долуш. ХΙора 15-гΙаниг ву, боху министран гΙовса Яковлева Татьянас, гипертони йолуш, ткъа рак кхетта ву хΙора 200-нна юкъахь цхьа стаг. Доцца аьлча, халкъан кхоалгΙа дакъа бен ца ларало могуш.\nБахархойн оьмар яцлуш хилар а бу Оьрсийчоьнна боккха коьртан лазам. Халкъан могашалла лакхайоккхуш бечу белхан хьалхара гΙулч хΙора стаг лоьрийн Ιуналле эцар ду, боху Яковлева Татьянас.\nАла деза, Европаца дустийла а доцуш, медикийн тергонах хаьдда беха Оьрсийчоьнан бахархой. Лоьраша даима а санна зуьй бахархой, масала, Финляндехь, Японехь. Цундела оцу шина мехкан аьтто баьлла нехан хеназа баларш 60 процентна а лахдан.\nБерийн цамгарш а ю Оьрсийчохь кхераме лакхара. Дуьззина могуш ларалучу берийн дакъа дац 25 процент бен, ткъа дуьненчу долу хΙора шолгΙа бер ду, муьлхха а хилла а, шеца цхьа сакхт долуш.\nОьрсийчоьно, аьлча а, цунна коьрта хьакамаш латточу «Цхьааллин Оьрсийчоь» партино кхеторехь, шолгΙачу меттера бала бу пачхьалкхана ислам. Дешаран а, Ιилманан а министран гΙовса Каганов Вениамина деношкахь оцу партин дайшна хьалха къамел деш хазийра и гΙайгΙа. 11 процент берашна лаьа школехь шайна ислам Ιамадойла, аьлла, гΙарабаьккхира цо бусулба дино шена бохьу аьлла хета кхерам.\nИштта далийра цо кхин терахьаш а – 46 процент берашна лаьа шайна керста дин Ιамадойла. Амма коьрта тидам, хьал дикачех дацар къадош, гулбеллачара тΙехьажийра исламна тΙегΙерташ Оьрсийчохь хΙора итталгΙа бер хилар.\nОьрсийчоьнан, статистикаша дийцарехь, кхозлагΙа коьртан лазам бу халкъ бут батте мел болу герзах къовлалуш хилар.\n«Герз лелон бакъо» шех олучу боламан координатора Бутина Марияс далочу терахьашца, ах миллион стаг ву Москох шен дола, Ιедало а магош, герз даьккхина, аьлча а, эцна.\nСтенна оьшу бахархошна герз бохучу хаттарна жоп луш, Бутинас боху, «нахана кхерамзалла яц, вайн хьалхарчу меттехь ду Евразехь адамаша вовший дайъарца».\nТок туху коьчалш а, бΙаьргех хидоккху газ яржае гΙутакхаш а парггΙат эцало Оьрсийчохь. Травматикан тапчанаш лицензи хилча юхку. И тайпа герзаш дезарш тΙех сов бу аьлла хетачу Ιедалша тΙаьххьарчу муьрехь алсам даьхна иза эца оьшу кехаташ, хьелаш – хΙинца кΙиранашкахь дешарх чекхвала веза герз эца дагадеанарг.\nГерз нахана карадогΙу некъаш гатбан беза аьлла, деношкахь къамел дира прессехь Москох мэрехь кхерамзаллин кхеташонан гΙатден гΙовс а, лерринчу ницкъийн, «Альфан», ветеранийн гонехь куьйгалхочун гоьнча а волчу Гончаров Сергейс.\nИштта бу Оьрсийчоьнан кхо коьрта лазам, кхоъ боккха бала халкъан терго ечу а, цуьнгара хьал зуьйчу а эксперташна а, говзанчашна а гарехь: галъялла могашалла, чухьадда хьийза ислам, герзах дулалуш адамаш.\nДуккха а буьйцу и кхо лазам хаамийн гΙирсашкахула а, интернетехула а. Бакъду, бац барт цаьрга болу хьажамаш балхочарна а юкъахь.\nКъоьлла гΙодах а йоьлла, коррупцино охьа а таΙийна дехачу, дела денна адамаш вовшашна цатемаш а беш дехачу хьелашкахь хьалхарниг – могашалла – хуьлийла ю ала дац.\nИсламе болу хьажам – Оьрсийчоьнан рогΙера лазам – къаьсттина гара болу нехан кхетамехь. Хаамийн гΙирсашкахь, интернетехь и хьахош, оьрсаший, бусулба нахий вовшашца лоьлхуьйту девнаш тергал ца дича ца Ιалучун могашалла а талхор йолуш ира го сурт. Ши агΙо, къовсаме яларцана, девнан маьттазчу къамеле юьгуш тема ю могΙарчу нехан дин дийцар. Аьттехь а яц шех тлеранталла олуш йолу хΙума.\nОьрсех болчу дуккхаъчу политикаша ислам даьржаш хилар зулам ларахь а, иза ца Ιамийча ца долу берашна чохь а, арахь а, боху бусулба динан дайша. Изза элира Маршо Радиоца къамелехь Къилбаседа Кавказан коьрта муфтис Бердиев ИсмаьΙала а.\nБердиев: «Оьрсийчоьнан бусулба динан урхалло дехар дира президенте Путине школашкахь берашна дин Ιамор юкъадаккхар доьхуш. Изза доьхура керста динан дайша а, изза доьхура жуьгтийн а, хΙиндойн динан дайша а. Цу тΙекхачале дуккха къийсамаш латтийра оха, оьший школашкахь деккъа керста динан лард Ιамор, дийцаре деш.\nОха, бусулбанаша, бохург ду, деккъа цхьа дин Ιаморехьа а ца доккхуш, дуьненан кхуьй а дин хьеха деза берана. ТΙаьххьара компромисе даьхкина тхо, хьоьхурш динан дай а боцуш, могΙара хьехархой хир бу, аьлла. Коституцехь дац динан да школе а вогΙий, хьеха хΙуттуш, дин пачхьалкхах дΙахадийна ма дуй. Цундела даьхкира-кх тхо оцу компромисе.\nКегийрхой синкхетам лаккхара хила беза, иза массарна а хаьа. Тхуна иза хазахета. Стенна аьлча, халкъ дуьззина могуш дац, динан хаарш цуьнца дацахь. Динах дерг дерриг а хаа дезаш ду, иза ло-кх школашкахь».\nТкъа кхозлагΙчу балано – герзаца нах къовлабалар, иза эцар совдаларо гойту мел кΙаргъелла, яьржина адамашна юкъара гамонаш, мел хецавелла хьийза зуламхо, мел кхераме ву стаг стагна.\nОцу кхаа а лазарх Оьрсийчоь мукъа ца ялахь, цара йохор ю пачхьалкх, бохуш ду статисташа а, политикаша а, массо а кхетамчохь волчу вахархочо а доху орцанаш.


Кровать угловая "Шанталь". Массив дерева - сосна, ольха, береза, дуб. - купить по лучшей цене в Северодонецке от компании "Творческая мастерская "КРОВАТЬ центр" - деревянная мебель от Производителя. Индивидуальный подход." - 689046518\nКровать угловая "Шанталь". Массив дерева - сосна, ольха, береза, дуб.\nУгловая кровать "Шанталь" - изготавливается из массива натуральных пород древесины (сосна, ольха, береза, дуб).


Тереза Мартинцова (Чехия) - Гарбинье Мугуруса (Испания) - онлайн трансляция матча - Теннис. Кубок Кремля (ж) 2021 - Чемпионат\nКубок Кремля (ж) 2021. Тереза Мартинцова (Чехия) - Гарбинье Мугуруса (Испания) - онлайн трансляция матча\n20 октября 2021, среда. 11:05 МСК\n26 Возраст 28\n179 Рост (см) 182\n0 Вес (кг) 73\n73 из 113 = 65% Попадание первой подачи 66 из 92 = 72%\n39 из 73 = 53% Выигрыш первой подачи 42 из 66 = 64%\n19 из 40 = 48% Выигрыш второй подачи 12 из 26 = 46%\n38 из 92 = 41% Очки, выигранные на приеме 55 из 113 = 49%\n5 из 14 = 36% Реализация брейк-пойнтов 7 из 18 = 39%


17.04.2018\tПоэзия, Статьи Оставить комментарий\nêtre imaginaire.Tiré d’une lettre particulière1\nКъоналла т1ееъна аьрха, -\nАмма бергет бека ховха, -\nЛамаст ду вайн баьчча къиза, -\nУьш гуш, б1аьргаш, летта, къега, -\nДагахь – х1орд, ду герга дог1а,\nТулг1енашца хьаг1 ю сан,\nУьш ма уьду, бина мог1а,\nЙийша когех хьерчаш д1а!\nЛаар эццахь, тулг1е хилла,\nКогашна барт бохуш, 1илла!\nХ1а-х1а цкъа-а а хилла бац сан,\nКхехкаш зама, къона, аьрха,\nЛаам, бохуш барташ маьрша,\nИ Армидаш жима хьаста,\nЯ ал-зезаг беснийн меда,\nЯ к1ай куьг а, дуткъа, к1еда;\nХ1а-х1а иштта гаттехь шовкъан\nЦкъа-а ца даьлли сан дог ховха!\nДагахь ю кхи зама суна!\nЙиш сан йолуш сема ган,\nУрх со лаьцна, ирсе, хьуна…\nМуьт1ахь бу ког суна цхьа;\nИ ма х1утту аьрха ловза,\nДахарна со денвеш, хьовза, –\nТийна ц1ий сан доху маса,\nГ1айг1а, безам биэза лан сан!..\nАмма эманаш и хийра\nКхи ма бийца ахьа, лира;\nХан ца йог1у царна яйа,\nУьш эшаршца базба, айа:\nДош а, б1аьрг а, ког а церан,\nКийча 1ехо, ваккха хьера!\nТкъа Онегин вог1у ц1ехьа\nТойнера, набарна ветта,\nТкъа Петарбух, аьрха, х1етта\nВотано г1аттийна, еха.\nСовдегар, хьадалча тиэхка,\nБирже тиэкха г1удалкххо,\nГуьмалг хьуш, охтахо34 – чехка,\nГ1арж деш, дека ховха луо.\nIуьйренан гов аьхна даьржа.\nГ1аьпнаш хецна; туьнталг ю\nТуьйсуш пох1-к1ур, сийна, маьрша,\nБепиг доттург дойчхо35 ву,\nКехат-куй тиллина раз,\nШен д1айоьллуш васисдас.\nТойнан г1аро вуо х1оттийна,\nIуьйре, буьйса вовшех ийна,\nIуьллу наб еш парг1ат и –\nБер таронан, ловзарийн.\nДелкъал т1аьхьа г1оттург, т1аккха\nКийча верг, хан яйа, яккха,\nЕрг цхьатайпа, къорза т1ех.\nКхане тера селханех.\nВарий-те Евгений ирсе,\nМаьрша, къона, хено хьоьстург,\nТоламийн яьккхинарг ирхе,\nДенна там кхечаьрца боькъург?\nВарий-те тойнашна юккъехь\nМогуш и, ша-а саннарг – юххехь?\nХьалха цуьнан луурш ийши;\nХьалха цо син1аткъам бийши;\nМехкарий цо бити шайна,\nХилларш цунна совг1ат тайна;\nЛан 1ехамаш х1оьтти и;\nЯхь ян гуттар доттаг1ийн,\nЙиш яцарна массо дийнахь\nBeef-steaks, далл страсбурган хьийна\nЯа, молуш т1е цхьа шиша,\nЭго ира дешнаш шорта,\nЛозуш хилча ч1ог1а корта;\nЖимха, ерг аьрхалла йиша\nАмма цо ма дити мацца:\nТ1ом, тур, даш а – кхидерг цхьацца.\nБашха цамгар, нислург кхета,\nЙовззалц тарлург дош ца хета,\nИнгалсоша сплин36 шех олург,\nДоцца: оьрсийн хандра бохург\nЦунна, йолуш, бале ели;\nШа-а вуьйш бан дуьненца къастам\nИ ца х1оьтти, Далла хастам,\nАмма дахарх чам ма бели.\nИ – Child-Harold, дитна къинош,\nЛелларг ийна, атта мацца,\nХьешийн ц1а чохь гуора цкъаццкъа,\nХаза хьажар, доху синош\nДара цунна гена, хийра,\nВацара и царна т1ера.\nХХХIХ. ХL. ХLI\nТкъа шу, къагорш гонан дахар!\nЦо ма бити вуно чехка;\nХ1инца вай ма лору бехк цхьа\nЧулацаме къамел хьадар,\nТарлахь а зударша к1орга\nСей, Бентам а вайна вийца,\nВуьшта церан хабарш къорза\nЛан ду хала, хала хийца;\nЦу т1е уьш бу ц1енниг дагахь,\nЧ1ог1а куьце, кхеташ – хаъал,\nЭхь-бехк доцуш деккъа багахь,\nСема, нийса, ирсе баххал,\nБожаршна уьш 1ехо хала,\nГ1оли царна, сплин ловш, бала.\nШу, хазанчаш37, къона, х1ай!\nБуьгурш т1аьхьа ц1ехьа шайн,\nГ1удалкх лоллуш маса цхьа\nШуна а Евгений – гена,\nЛовзарш доцуш, вехарг шена;\nКъовлавелла и чохь ву,\nЦхьацца язъеш ган йиш ю,\nЙоза – болх, т1ехь везарг латта,\nЦо ма бити сиха, атта.\nХ1умма а ца язйи цо,\nЯздархойн ца бевзи гуо,\nТ1аьххьарниш бу герга дукха, -\nПхьалг1а тхайниг цхьаъ ма ю-кха.\nЮха а малонан – марахь,\nСа хьийзарна, даьлла акха,\nИ ма хии, куьйгалг38 – карахь,\nНехан хьекъал дола даккха;\nЖаргийн терхина, ша-а – берттехь,\nЦо уьш йийши, амма эрна:\nЯ сингаттам, 1ехам, г1урт,\nЯ эхь дац-кха, я харц сурт;\nДерриг г1оьмаш тоьхна ду;\nШира дерг – ширделла маь1на,\nКерлачунна иза хьаьхна.\nИ ца воьду жаргат39 чу,\nЭманаш а санна шайлахь,\nЦо жаргаш а йити байлахь.\nСовнах дехкарш нехан генахь,\nАс, цо санна, цхьалла ловра,\nТхойшиъ вевзира цу хенахь.\nСуна цуьнан эхар40 товра:\nСатийсарш ца хетар г1ело,\nТамашалла, цкъа-а ца гина,\nАьрха хьекъал, йоьлла шело.\nТкъа со – дера, и – шад бина;\nШий а шовкъийн ловзар лайна;\nШий а дахарх хьовзам баьлла;\nШий а деган алу яйна;\nШий а лан цабезам аьлла\nБ1аьрзечу Фортунин, нехан,\nХан тхайн йолуш уггар деха.\nКхиънарг ваха, ойла ян\nЙиш яц нахах хьерчаш ган;\nКхеттачунна чам – ов ду\nГ1аларт денойн иддачу:\nХ1ума дац цецвала цунна,\nИэсан лаьхьано ша-а къиза,\nДохковаларш вуу иза.\nТкъа цу хьоло тадо, хьуна,\nДо къамел а, доца хьа-са.\nМотт Онегинан цкъа аса\nТ1е ца лацар, довззалц сайна\nЦуьнан къийсар, доцург тайна,\nТкъа и забар, ерг ахкъаьхьа,\nЭпиграмаш, кхолар хьаьхна.\nХийла аьхка, цхьаьна тийна,\nЙолуш сирла са чекх ана\nБуса лакхахь цу Неванан,\nХинан аьнгали и дийна\nЛовзош доцуш васт Дианин,\nДагалоьцуш мур романийн,\nДагалоьцуш безам дукха,\nСа к1адделла, ханна – мукъа,\nОьцуш т1е и буьйса аьхна,\nIара тхойшиъ, цо дог даьхна!\nГ1енах г1оьмаш тоьхнарг воьду\nГаттера – бос сийна хьун чу,\nИштта ойланца цхьа дай\nЮьхь ган доьлхура тхо тхайн.\nДохковаларш – патар баьтт1а,\nМокхазано везаш лан,\nЕвгений ойлане лаьтта,\nБайтанчо ма вийццар ша-а.\nБуьйса тийна; хезаш деккъа\nГ1аролхойн и кхайкхар теккха,\nТкъа г1удалкхийн ц1ак а сецца,\nМилъоннехь41 г1аьттина эцца;\nЦхьа хинкема, пийсиг хьокхуш,\nДоьду хица, хьалхе йоккхуш:\nТкъа, тхо 1ехош, генахь маьрша\nХеза шедаг, йиш а аьрха…\nТкъа массарел мерза и –\nАз Торкватон октавийн42!\nАдриатин шу тулг1енаш,\nХьо, х1ай, Брента! Сийлахь хьелаш,\nСинг1аттамах вуьзна 1аш, ткъа\nКхочур дац-те аз шун башха!\nКхаъ – т1аьхьешна Аполлонан;\nХезна лирехь Албионан,\nСуна ду и девзаш, хьоме.\nДашочу Италин чоме\nБуьйсанаш ас юур мацца,\nЦхьа венецхо къона сайна\nУллехь йолуш, дуьйцуш цхьацца,\nТкъа, гондола хохкуш тайна,\nТхан барташна карор и –\nМотт безаман, Петраркин.\nМаца дер – маршонан сахьт?\nЗама, зама! – И ду хьашт;\nАс мох боьху, боцург бай,\nХ1ордкеманийн четарш к1ай,\nДарц, тулг1енаш каде эшош,\nБоло некъ, х1орд боькъуш, эт1ош.\nМаца, маца хир ду и –\nБерд ас битар г1айг1анийн?\nСайна ца тов бурчам43 тесна,\nХьалха воьдуш, г1улч а хецна,\nСайн Африкан стигал – хьалахь,\nГ1ийла Россе кхобуш сайлахь,\nБала лайна, безам гина,\nДог ас дитнарг, чевнаш йина.\nОнегин ма вара кийча,\nСоьца ган пачхьалкхаш хийра;\nАмма кхолламо цхьаъ хастий,\nТхойшиъ вовшех д1а ма къастий.\nЦуьнан да цу юкъа кхелхи.\nОнегинна бели белхий:\nДовхой баьхки – ц1ена вай –\nЙолург яккха дагахь шайн.\nЕвгенийс, девнашна гена,\nКхаж а баьлла уьш ца дан,\nДас дитинарг буха шена,\nЦарна дерриг дели д1а,\nХууш санна лийр вуй кестта,\nШен деваша лазар кхетта.\nХан ца йолуш дукха эццахь,\nЦунна хабар схьа ма дохьу,\nДеваша ву аьлла меттахь,\nКхуьнга цо т1екхача боху.\nХаам хезча шена къаьхьа,\nКхоьруш санна виса т1аьхьа,\nИ поштанца ваха, тилла,\nСуртх1отторхо44, доь1уш са,\nАхча дезаш, кхобуш х1илла,\nКепаш лело, 1ехам бан…\n(Сан романан юьхьиг и)\nТкъа д1акхаьчча, цунна ги:\nВаши баьрччехь 1уьллуш ву –\nБол латтана лург и бу.\nТкъа лайш уьйт1е юьзна 1ара;\nВелларг волчу массанхьара\nОьхур хьеший, нах а хийра,\nЛамастана ч1ог1а т1ера.\nГергарчара лазам 1евши,\nМозг1арш, хьеший яа хевши,\nТ1аккха баха, беза, мукъа,\nБолх шаьш бича санна дукха.\nТкъа Онегин – керла ша-а –\nХьалха маьрша лелархо:\nМостаг1 ражан, къерархо,\nХазахеташ хьал шен и,\nХийцаделла, долуш кхи.\nШи де юьххьехь хетар тайна:\nИ аренаш, 1охку шайна,\nЮькъа боьлак, шело ло,\nШовда, тийна декало;\nАмма т1аьхьа, воцуш т1ера,\nДерриг дара цунна хийра;\nНаб т1е туьйсур гучо цунна;\nЭххар кхийтира и, хьуна,\nЮьртахь вахар хиларх г1айг1а,\nХаза эгалш45 дацарх гайта,\nНехан сийсарш, байташ яцарх.\nГ1айг1а г1ертар къамкъарг лаца,\nВисарх лаьттахь, валарх т1ема,\nХилла 1индаг1, хилла эма.\nСуна – мерза дахар юьртан:\nМашар, беркат, 1алам хьийна,\nЦигахь лира ека юькъа,\nБелхан ойла – сема, дийна.\nХан а йойуш, воьдуш хьалха,\nАса 1ам ма толлу цхьалха,\nFarniente46 и – г1иллакх сан.\nIуьйрено г1аттийна 1а,\nЮуш мало, волуш мукъа,\nЙоьшу к1езга, наб йо дукха,\nЭшац ц1е – бакъ, пуьташ ийна.\nИштта аса, хийрехь, тийна,\nМа дии цкъа денош дай,\nУггар ирсе, аьхна сайн?\nМукъалла, заз, безам, юрт а,\nАренаш! Со т1ера шуна.\nДаима бан лаьа къастам\nОнегинний, сайний юккъехь,\nБац-кха суна иза хьастам,\nБакъ гур доцу, хиларх юххехь,\nХ1оттарх ира ешархо\nТеллина сан амат г1еххьа,\nАса дилли баха бехха\nСайн сурт дика массо ханна,\nКурачу Байронас санна,\nТхан йиш йоцуш санна язда,\nЛиъна бе васт тхайниг хазда.\nАла дог1у: бу байтхой\nКхаъ-безаман лайш баккхий.\nГ1енах хьоме яххьаш гой,\nЦеран васт со кхобуш 1ий,\nТкъа и денда муза х1оьтти –\nБ1арлаг1ах цо г1ала йоьтти;\nАс, хьолаца боцуш къийсам,\nЯзйи ламанхо – сатийсам,\nИштта мехкарий Салгиран.\nХ1инца, доттаг1ий, аш дукха\nХаттарш ма ло юха, юха:\n«Мила вуьйцуш ю хьан лира?\nМуьлха, муьлха мехкарий,\nIехош, аьхна ека и?\nХьанна, б1аьрг, синг1аттам бай\nХьабеш, ахьа совг1ат ди,\nГ1ийла олуш узам хьайн?\nЦхьаьнцца дац-кха сан цхьа-а хьа-са!\nБезаман шовкъ хьере аса,\nТам а боцуш, хийла лай.\nЦуьнца теснарг шен уьйр-тай,\nРифмех юцуш, зовкхе ваьхна,\nБайталло т1ех барташ баьхна,\nIеми иза ловца лан,\nПетраркех тарвелла ша-а.\nТкъа ас, ловш безаман ов,\nМотт ма кхеби, 1овдал – сов.\nБезам д1абай, муза – декъал,\nСерладели 1аьржа хьекъал.\nЛоьху ас кхаъ-аьзнийн гулам,\nЯл-ойланийн, теман хьулам;\nЯзйо, дагца йоцуш г1айг1а,\nВицлуш, дахкац аса тайна\nЯлазчу байташца шорта\nЭманийн куьг, ког а, корта;\nЯйна юкъ кхи денлур яц,\nАс сагатдо, б1аьрхиш дац,\nДарцан лар даг чуьра кестта\nЙовр ю, йовр ю, г1ийла летта –\nТ1аккха язъя хуур суна\nТкъе пхиъ йиш и поэм, хьуна.\nДагахь йолуш кепаш дукха,\nТкъа турпалхойн ц1ерийн вай,\nАс чекхбаьккхи, волуш мукъа,\nБолам цхьаъ романан сайн;\nИ зе ч1ог1а со ца х1уьтту:\nБ1останаллаш шорта ю,\nАмма уьш ма-ярра юьту, –\nЦензурина болх хир бу.\nШу сан белхан стоьмаш, кхача\nЖурналхошка, хилий кхача,\nНеванан г1уо йисте д1а\nГ1оза, керла кхоллар сан,\nСийлаллин схьагулъе ял:\nЛеран, арзан, девнан пал!\n1 «Ас-со бохург ч1ог1а хилла ца 1аш, цуьнгахь яра цхьа шатайпа куралла, йиш йийриг цхьатерра бе-башха ца хеташ дийца шен дика а, ткъа иштта вуо а лиэларш – т1аьхьало ша-а лекха лоручу синха-\nаман,1ехам хила а тарлучу».\nНехан кехата юкъара (фр.).\n3 Кхоллараллина болу шовкъ-лаам.\n4 Пушкинан дешхьалхехь-оригиналехь берх1итталг1а мог1а бац.\n5 Къилбаседе (т1ег1а)\n6 Россенан дахарехь хиллачу бал бохучу синкъераман маь1нехь.\n7 Лондонера нукурсак.\n8 Хелхаран тайпа.\n9 Могуш хийла (лат.).\n10 Д1аяхана зама, х1истори.\n11 Х1ума дика ларъярхо (экономхо).\n12 Дерг ч1ог1а толлург (аналитхо).\n13 Iаламехь стагана йохка кийчча карайо х1ума: ч1ара а, хи а и. кх. д1. а.\n14 Бол а, са-а а хир йолуш цхьана ханна кхечуьнга лело дала.\n15 Къиза а, луьра а шеко кхечуьнан безамах, тешамах.\n17 Кехатан кийсигаш, цхьацца х1ума т1еяздина.\n18 Деза де, 1ийд.\n19 Ишлаьпин тайпа.\n20 Заь1ана т1ехь леладо сахьтан тайпа.\n21 Кхоссадалар (фр.).\n22 Театран чуьра г1атташ.\n23 Вордахонан тайпа.\n24 Х1ордан силам.\n25 Т1ех са болу к1аьгнаш дина дезачу аьнгалийн тайпа.\n26 Бедар ц1анйо мерз-чо болу г1ирс.\n27 Ша-а дийриг т1ех лерина дийриг.\n28 Духар духу, дег1ана ц1ано йо чоь.\n29 Дешан дакъа.\n30 Элпийн рог1ехь нисдина дешнаш туьду жарга (кинига).\n31 Вордахонан тайпа\n32 Юткъа асанаш.\n34 Охта хинан йистера яхархо.\n37 Исбаьхьа мехкарий, эманаш.\n38 Язйо г1ирс.\n41 Ураман ц1е.\n42 Барх1 мог1а байт. Хьалхара ялх мог1а хийцало, т1аьххьара ши мог1а хийца ца ло рифам йолу.\n43 Гонах долу дерриг: адамаш а, 1алам а… и. кх. д1. а.\n45 Ч1ог1а исбаьхьа йина, цхьаъ я масийтта г1атт йолу яккхий г1ишлонаш.\n46 Галдеттар, мукъалла (ит.).\nКоьрта долчух бийриг тоам\nМехех лардеш гуно аьрха,\nХаза ц1ено-эгал тайна,\nСте-дог1ахо3 к1езга хьоьстуш,\nТоммаг1 цхьа-а а доцу шекъан.\nОнегинс ишкапаш йоьллу:\nХаржийн тептар ма ду х1ара,\nД1огахь цхьа мор маларш – тайна,\nЭццахь к1удалш, мутт чохь – шайна,\nЗуламхо кхайкхориг и;\nЭманийн дац куьйгаш тергал;\nИ юкъара дара ар.\nЦо 1илманан беи стоьмаш,\nЦуьнан са, цкъа бевзарг мела,\nУьйренех там хилла дара;\nЯра цунна тайна, ховха.\nВайн дахаран лехам боккха,\nЯра цунна къайле токх а,\nИ тешара, хьоме са\nКийча биэкъа муьлхха бала,\nШиллеран, Гоьтенан махкахь,\nШен эшаршкахь, хууш стенна,\nОйла санна йо1ан-стеган,\nБуо г1амаршкахь стиглан беха, –\nТеллинарш, хи оьхуш б1аьргехь,\nХийла 1аш тийналлин баьрччехь;\nИ уьдура церан г1арх а.\nДахарх нийса къамел церан:\nМангал тохарх, чаг1ар дарх, ткъа\nУьшшиъ – герга. Тулг1е – т1улг цхьа,\nЙоза – байт а, ша а – суй а,\nБоцуш оццул къаьсташ дукха.\nЮьхьанца башхалло шайн\nЦа буьтура уьш 1ан бай,\nУьш оьхура чуьчча – мукъа,\nДоттаг1алла ма дац вайн,\nУьйрийн бух бохийна бай,\nАдамаш и девзаш т1ех а,\nВоцуш царна цуьрриг т1ера, -\n(Низам – цхьаъ ду, ткъа дахар – кхи)\nВуьшта вара цхьадерш къастош,\nБайтанчин и къамел-хаттам,\nБ1аьрех богу и суй-г1аттам, -\nШога дош шен багахь кхобуш,\nИ шиъ гуора къуьйсуш дукха\nХалкъийн барт лаамза, мукъа,\nСтом 1илманан вуо а, дика;\nТкъа къайленаш буо кешнийн,\nIара, к1ентан дош зуьйш, тийна.\nТкъа шовкъаша сонта дукха\nХийла хьеший сан хьабора.\nЦеран хьерчарх ваьлла мукъа,\nОнегинс уьш ялхайора,\nСадоккхуш, къахеташ санна:\nИрсе церан к1амдарш лайнарг,\nЦкъа уьш йитнарг массо ханна;\nВу т1ех ирсе уьш ца яйнарг,\nДов малдинарг кхардамца,\nБина шовкъашна и хьарам.\nСуй вайн шовкъийн чуьра баьгна,\nКъона б1аьхьойн схьагуш шена,\nЦеран дийцарш хезаш 1а,\nХьаьгна воцуш цхьа-а и ган.\nСаца ца ло буьйнахь вайга.\nОнегинс ладуг1ур дукха,\nДеган даре дезна, мукъа\nКхиира зэн безам къона,\nБайтанчин са ду-кха сел\nШена йиэза йина кхиэл:\nБехк ма билла, дашо ловзарш!\nВаршаш дуькъа цунна дийзи,\nЦхьаьна хилар, дага довларш,\nБуьйса, седарчий, бутт ийши –\nБ1аьрхиш 1ено къайлах дезна…\nХ1инца бу и вайна летта\nГ1ийла къуьда чиркхан метта.\nIуьйре санна, екхна, хьоме,\nБолар, аз а, г1ад а дуткъа –\nБакъо луо, ешархо, суна,\nЙоккха йиша ялхуо хьуна.\nДоьххьара цу ц1арца яй цхьа\nТкъа и ц1е? Цхьа аьхна ека;\nЭс шираллин деха дукха,\nИ, Татъяна йоккхург ц1е,\nЯцара б1аьрг берзо т1е.\nШа-а – бер, берашца юм эцна,\nЛовзар, идар ца деш, хецна,\nХийла, лардеш денош дийна,\nИ ма гуора, корехь тийна.\nОйланалла, неша8 – еккъа,\nЦо аганан денойх схьа,\nСатийсаршца йора тан.\nХуьйцуш, тоьгуш, охьат1аь1на,\nКечло иза г1оза даха,\nТайниг шен ца оьцур кара;\nИ ца юллур цкъа-а а мара.\nДолуш берийн аьрха хьийзарш\nIаьн т1ехь буса 1ехорш корта,\nДара цунна герга шорта.\nЦеран ловзар, аьрха, девне,\nИ еш хьере, дара зевне.\nИ ч1еркехь10 ма юьсур 1ан,\nХан малх г1отту лиъна ган –\nГийла серладолуш латта,\nЦхьана хенахь, доцуш хала,\nЧиркхашца и г1оттур хьала.\nIехамаш и тайна гуора\nШирачу хенера минех,\nЖаргашна ма вара гена,\nТкъа эмана цуьнан, тов,\nРичардсон кхаъ бара сов.\nБийцира уьш хийла цунна.\nТкъа Грандисон ма вара вайн -\nМайра вирзира-кха ц1ехьа –\nДохо санна маре шийла;\nХ1умнах волар кхаъ бу тайна:\nИрсан метта бу и вайна.\nГ1уллакхна, къерарна – юххехь,\nЦо кхетийра х1у дан диэза,\nМайра караверзо шена.\nТ1аккха, белхашна ша-а – юккъехь,\nЛара харж, ткъа ларга кортош;\nГ1арбашна еттара ша-а,\nМайране ца кхойкхуш цкъа-а.\nХьалха ц1ийца бохкуш гуора\nОьрсийн Н, N францойн санна,\nБайташ т1ехь и тептар, хьуна,\nАкулини11 ю Селина,\nБамби т1ехь шлафор12 а, пес а.\nМайра, доггах иза езаш,\nДуьйцуш-олуш хан д1ахьора,\nОлгас чай а ма кечдора,\nЦаьргахь, даьтталг13 йолуш хьена,\nЦ1ай Кхаарг1а14 – доьшуш до1а,\nНаха синош дохуш лоха,\nК1уо15, х1о санна, дезаш сов цхьа,\nЭххар делла делира\nИза вара дика барин16,\nЛаьттачу буо чуьртан чхар т1ехь:\nЛенский, вирзича ша-а ц1ехьа,\nЛулахонан барз т1ехь веха\nЧов а хилла, 1ийра тийна:\n«Poor Yorik!17 – олуш, 1ийна, –\nГан и лууш вара соьца».\nДен а, ненан чуьртан хаам\nТ1аьхьенаш, кес санна к1енан,\nКхелхаш, чкъор т1едеъча ц1ена…\nДайшца къаьста сихдеш сахьт.\nАмма лаамаша г1ийла\nТ1ех вуо хьадо дог юкъ-кара:\nХьадийр ду цо дегнаш эшна;\nКхолламо ларбина беха,\nМега ца бовш Летехь18, тешна,\nБиса и сан мог1а меха;\nТарло мацца (лаьа – теша!)\nК1езга хаархо цкъа тига\nЛаамца сан мог1а беша,\nБохуш со ву байтхо дика!\nАонидаш19 лорург дукха,\n1 «Х1ай, юрт!»… Х1ораци (лат.).\n3 Хьоладенан кертахь дог1анаш лардийриг.\n6 Чайнна хи дохдо йоккха юзийла.\n10 Ц1ийнан пенаца кхозуш арахьахула йина т1ех1уттийла.\n11 Оьрсийн Акулька нохчийн хьесапехь.\n12 Дойчхойн маттахь халат.\n13 Кхузахь оьрсийн г1аймакхийн ц1ай.\n14 Кхузахь керстанийн Делан кхо ц1е лору ц1ай.\n15 Дакъийначу кхаллар т1ехь йина молу мерза кочалла.\n17 Миска Йорик (инг.).\n18 Ширачу желтийн (грекийн) мифологехь бухарчу дуьненан вицваран хи.\n19 Исбаьхьаллин, байталлин тайпанийн дола до ширачу желтийн куц хаза, сийлахь эманаш-г1аларташ.\nElle était fille,\n– Банний бац. – « Кхетош, дийца ахь.\nЙита иза, Делан доьхьа.\nТкъа х1ун дийр ду? Д1алалла яй.\nСинан, месан кхаъ, и тера,\nБ1аьрхийн, рифмийн et cetera5?..\nГайта и». – Баккъал? –\n– Суна – там. – «Маца?».\nХьошаллин ламастца кхийли:\nБоккха гулам тушпанийн,\nЦу т1е царна деха мийлий\nК1удал чохь эцхьаман6 хи.\n– «Воьлларг, Ленский».- Амма, хьо гуш,\nЭндарини7, чехка хахка!\nМеттигаш х1орш ц1армат, акха!\nТкъа: Ларина ю, са – дийна,\nСо хьан метта байтхо хилча.\nВандикан Мадонехь санна:\nШа-а бутт санна, 1овдал г1орза\nХилла, и Ма-а8 къагорг ханна».\nТкъа Онегин шайга вар а\nЛаринг1арна кхаъ ма бара,\nЛулахошна ловзар даллал,\nГенарчарна бал а баккхал.\nТ1аьхьа-хьалха, хезаш хетарш,\nНаха шайлахь, сема – ла,\nДу цкъачунна дерг латтош,\nМодехь мух1арш ца карош.\nХьалххе уьш къастийна 1ара.\nТатъяна карзахе йора\nЦу хабарша; амма гуора\nЦунна дуьйцург, боцуш тилам,\nГан лаьий, шех хилла хилам;\nХ1у б1аьстенца ма денло.\nДоьллера ваз цуьнан къийла,\nСа х1оьттина васташ кхийла.\nКхоьлли эххар …Б1аьрца ги;\nЦо ма а эли: х1ара и!\nХ1инца буьйсанаш, ва денош,\nВезарх дуьзна; дерриг цунна\nНуьцкъала. Х1инца маь1на,\nТов, и къамелийн хьаьхна,\nОйланаша йина йийсар,\nТкъа гуш денна хьешийн сийсар,\nБах а белла бахар.\nГрандисон а, башха тов –\nБерриш, наб т1е туьйсурш вайна,\nЧ1ог1а хьешана вайн тайна,\nМа хетара боккха кхаъ,\nОнегин шайх хилла цхьаъ.\nШа-а васт хеташ жаргийн дийна,\nЙохуш ц1ераш турпалхойн:\nЛиэла, зене жарга толлуш,\nШен суй-къайле, шен сатийсам,\nТкъа шен деган стоьмаш цхьацца;\nЦо са доккху, дола боккхуш\nБехк-гуьнахь шен доцург цкъа-а а,\nЙоьхьца хаза, ц1иэ а басца.\nЦ1ена суй чохь шена летта,\nСхьагург айаме а, воьлуш,\nЛата кийча нехан метта,\nТкъа т1аьххьарчу декъехь, тоьлуш,\nВонах лардина халкъ, латта,\nДика доьхьа лийриг атта.\nКхетам, хийцабелла – кхи,\nБританин байталлин бийцам9\nДу кхиазхо хьаво г1ан,\nХ1инца цуьнан эла – хан\nТокху ойлане Вампир\nЦа ле жуькти, я Корсар,\nЛорда Байронас беш хийцам,\nРоманталлин10 г1айг1а яьржи,\nЭгоалла11 турпалш хаьржи.\nЛаамца стигланийн со а\nКхи шайт1а да хилла деган,\nПарг1атчу йозана12 луш\nАса бол, Фебана13 гуш;\nДуьйцур дац вуо цу т1ехь аса\nСинан шеца къиза хьа-са,\nШира хьехаш, хьостан хи,\nКъастар, б1аьрхиш, беха тийжам;\nДалхор ховха дешнаш шовкъан\nХ1ай, Татъяна, сан Татъяна!\nКхаъ-д1овш мала кад ахь лоьху,\nМеттигаш дог дийца дай,\nКхузахь, д1огахь ву-кха иза,\nСуйнаш – б1аьрехь, лерехь – гов…\nБуьйса юлу; бутт ма бу,\nАьзнаша деш х1онехь нека.\n– Танаь, х1у де? – «Соьгахь – г1айг1а.\n– Муьлха, Танаь? Цкъа сан мацца\nКъона шераш, хилла, тешна,\nКхойтта шо со кхаьчна яра.\nЗахалш ихира ши к1ира,\nЭххар тхан да т1е ма тайра.\nУллехь воцуш хинверг майра,\nЧ1аба сан д1ахьийцира,\nТ1аккха йоссийра чу нехан…\nХьо-м яц хезаш, тем бац хьуна… -\nБабас жа1ар, до1а дарца,\n«Безам бахна », – юха, юха\nЗовре са луш, кхозура,\nДотуш Танин амат тийна,\nЯьржина и к1ажарш хьийна,\nЦуьнан б1аьрхиш, г1ант а шира,\nТ1ехь 1а баба хьалха цунна,\nХьулбина шен корта сира,\nДоьхна йовлакх, кетар, хьуна;\nДерриг схьагург тар деш лаьтташ,\nЦаьрца эхь-бехк ас ца бийкъи,\nКхиберш гина, лаьтташ юххехь,\nТкъа х1ун карий суна, х1ай?\nВулуш юкъа церан гона.\nСинхааман лай ша-а йолуш,\nСтигланаша делла пох1ма,\nЦундела – сингойла14 аьрха,\nСема хьекъал, мукъо15 дийна,\nШен лаамехь корта маьрша,\nИ бехке ян мила ву,\nЕвзинехь цкъа шовкъийн хьу?\nЦхьа нукурсак ю дов хатта,\nБ1арздеш дог т1ех, юха денва\nВуьшта, кхеттехь халххе чам,\nЙийсархо, х1иллане, къиза,\nИ Татъянин кехат меха.\nОьрсийн мотт и хууш вуо,\nЦо язйора франсойн маттахь…\nТкъа х1ун дийр ду? Бе аш кхетам:\nДаре дайша, байтанчаш,\nДолчунна шаьш хилий къера,\nАш базбина хазанчаш,\nЦу семинархонна, ала,\nЯ цу академхонна вайн!\nIамош гур хазанчийн чкъор\nСуна хийра и болх, хьуна.\nДека со т1ех карзах воккхуш,\nГаллингаш16 ду хьоме суна,\nБайташ санна Богданчин.\nПелаг17 модехь йоций кхи.\nТойнийн, теман илланча,\nТкъа хьо хилча х1инца соьца,\nАс дийр дара дехар хьоьга,\nАхьа декордара товш\nГучувала. Ткъа и хьенех,\nАрахь ларъеш езар-минех,\nФинхойн махкахь кхерста г1ийла,\nТоллуш т1улгийн чхарраш шийла,\nШен лаамца цигахь 1а,\nВоцуш эца бала сан.\nДу Татъянин кехат тайна,\nАс бан биэза цуьнан кхоам,\nМаь1на туьдуш, доьшу сайна,\nДоьшу, дешарх боцуш тоам.\nХьа бовзийти, ала хьуна,\nМотт безаман оццул цунна?\nДог а доьлхуш цуьнан къина,\nСо ца кхета. Беркъа ду\nХ1ара гочдар, сиха дина,\nКеп ерг суьртан дийначу,\nШа-а Фрейшиц, хазийнарг вуо цхьа\nАс хьоь яздо – и ца тоьу?\nКхи т1е тоха х1ун ду сан?\nХ1инца хьоьгахь таро ма ю\nИнкарлонца со лахъя.\nАхьа, бешна сан синкъадам18,\nДагахь яра цкъа ца язда,\nЭр ма дара дош сайн тийна,\nТаккха юьсуш хьо ган хьаьгна,\nАмма боху хьо цхьаъ веха,\nХ1унда кхечи тхойца ловза?\nЙиса къахь ловш чохь а, уьйт1ахь.\nМукъо стиглан: со ю хьан;\nХеби, йогуш, яьккхи хан,\nХилла г1аларт, дай, цхьа хьоме,\nБезам, шовкъ а луш, хьайн бинарг\nСуна хьехам, беза, чоме?\nСо ю-техьа кхи ган йина…\nКехат карахь дегаш ду,\nТкъа ал чуьппалг19 меттах йоху\nЖа1унан г1аттий юьртан гуо.\nГ1айг1а йоцуш, маьрша ю,\n«Сан дог, Дела – гуш, хьан – лай».\nЛулахой вай дукха, хьуна,\n«Стенгахь ву шун хьаша дика? –\nКитайхойн цхьа чайналг20 йохъеш,\nЯржош тамехь к1уран кхагар.\nШийла аьнгалеш го летта\nШайна т1е 1а, товнехь етта;\nБ1аьрхих дуьзна хьажар 1ийжаш,\nСа ма дара цуьнан тийжаш,\nМурст – Татъяна яха, тилла\nТокхам, т1ай а, басалг21 юьтуш,\nПатарш дожош, коьллех ели,\nХьоста улле мацца кхечи,\nСадукъделла, чохь ц1е летта,\nГ1анта юьйжи… « И Евгений!\nЛай-мехкарий бешахь юххехь,\n(Омра дара дайша дина,\nЦа хилийта, къайле йина,\nЦеран комарш яа йиш:\nКъиэра х1итта, седарчий!\nКхайкха жимха дукха\nБаьллех корта буза,\nХаза эшарш меха,\nЗуьйш вайн ловзарш деха.\nЦеран аз лан дезаш шен,\nОв лаг1даллалц деган луьра,\nТкъа суй беснийн – марса, ц1иэ,\nПолла бой чохь бетташ т1ам,\nИшколхоно ца беш хам,\nИштта пхьагалг22 етташ муьрг,\nТосуш, ц1ехьа г1улч цо теси,\nЦхьа кхераме 1индаг1 санна;\nИ, соцунг1а хилла, сеци.\nВолавала, ткъа сада1а,\nМацца хилларг далхо хаа.\n1 «И яра йо1-стаг, и яра безам бахна». Малфилатар (фр.).\n3 Д1аюьй културе яр, пайде х1уш долу, ткъа г1одамех тай до.\n4 Байт парг1атчу, аьхначу, ирсечу дахарх.\n5 И. кх. д1. (лат).\n6 Ц1е кегий туьтийн хьесапехь муьста-мерза комарш.\n7 Оьрсийн Андрюшка нохчийн хьесапехь.\n10 Литературан доьххьарлера мур.\n11 «Ас-солла», шен х1ума деза хилар.\n12 Мукъамца-барамца, рифамца доьзна доцу.\n13 Желтийн – къегинарг. Аполлон-делан шолг1а ц1е.\n14 Х1уманан дуьхе кхуьийла.\n16 Галлех схьадевллачу къаьмнийн дешнаш.\n17 Кхузахь йоккха мас, мацах шеца язъеш хилла.\n18 Дагара дийцар, даре.\n19 Мерзачу х1уманан тайпа.\n20 Басар доккху жима ц1узам долу юзийла.\n21 Жима басе.\n22 Жима пхьагал.\nВайнах. электронная версия №3, 2018\nНазад: Анет Тимербулатова\nВперед: Машар Айдамирова. Талисман гор


Муса Шамсадов. Илланча. | ВАЙНАХ\nАхь д1огахь лам буьххьехь\nЛекха б1ов йоьттира,\nТкъа хьуна адмаша,\n(Хьалха хьан хьайнчара),\n«Тилла ву» – элира.\n«Эрна къинхьегам бу –\nТ1ебоьдуш некъ а бац,\nГаз а яц» – элира.\n«Тоьллера цулле а\nБун йинехь шена.\nКъаналле вахча а\nХууш вац лела».\n«Ма дика хир яра\nЧохь даьхний лело».\n«Чуваха х1усам яц,\nЯй а бац олла».\n«Ма адам ца хьоьгуш\nХили хьан кхоллам –\nЦхьанне а ца оьшу\nХьан иллеш, хьекъал.\nХьо лелла некъаш».\nИштта кхел йира\nХьо ца вевзачара,\nДоцург а кхоьллира\nКхин кхетам бацара\nЦеран, я хьекъал.\nЦарна ца девзара\nХьан дог, хьан некъаш.\nХьо девне вацара.\nАхь-м царна дуьхьал цхьа\nДош а ца элира,\nХьо-м царна, пекъаршна,\nИлланча, хьо веха\nХьайн даг чу тарбина\nВаьлла хьо дуьхьал.\nДаим а лаьттар ю\nАхь йина г1ала.\nДика ду-кх хьо волуш\nТхан орцах вала,\nБодашлахь тхо некъах\nТилла ца лелийта,\nТхан дегнаш делийта.\nСо Нохчийчоьнан бер ду.\nСо Нохчийчоьнан – лаьттан цинц.\nНохчийчоь сан са ду.\nСо мел гена д1авахарх,\nНехан мехкан хазалло\nСо мел ч1ог1а 1ехаварх,\nДаим а ц1а валаво,\nШийла шовда маладой,\nИрсах дог сан 1абадо.\nСох ма ч1ог1а хьаьрчи х1ара г1айг1а,\nД1а ца хоьцуш сан са буса, дийнахь.\nКарзах дуьйлу дог а – аьрха айг1ар…\nХаьа синтем хир бац мел ву дийна.\nСо б1арлаг1ех хилла 1ехавелла.\nСуна туьйра тарделлера дахарх.\nТкъа тахана кхийти ваьлча набарх:\nКхозуш ву со бердах тасавелла.\nДагахь доцуш 1а т1екхечи шийла.\nКоьрте хьийза ойланаш а г1ийла.\nДахар ахь ма тешнабехк би суна…\nАмма со къарвелла гур вац хьуна.\nДог ду къона, къежбеллехь а корта,\nСа ду къар ца луш сан хьийзаш т1ома.\nНекъаш ду сан талла дезаш шорта,\nЮхаденъя езаш – ломахь к1отарш.\nХ1ай 1ожалла, доьху сих ма вехьа –\nДекхарш текхна вер ву сизал дехьа.\nАхь хье ца веш жимма витахьара\nТоллур яра ас дахаран ареш.\nХьо йовзар, хьо езар\nСан лазам хили..\nХьо ду сан дахаран\nДог 1абош, са дузош,\nМаьлхан нур мелла,\nХьо хестош лелла,\nВирзи со баланийн\nТ1емаш а дагийна,\nНекъаш а хаьдда…\nХьо йовза,хьо еза\nСан кхоллам хилла…\nХьо ду сан безаман\nТ1ам бойна илли.\nАмма со ирсе ву –\nИрсах ца тилла…\nКху мукъамо со хьер воккхуш лаьтта,\nЗевне аьзнаш нийсса даг чу 1енаш.\nСан са аш ма лехалаш кхин лаьттахь-\nИ 1аьршаьшка даьлла дахна гена.\nСо ноташ т1ехула стигала волу,\nДег1ах хьерчаш беттан аьхна серло.\nСан са долу синхаамийн дола,\nКху дуьненан сингаттамех херлой.\nДоьлура зезагаш, зазадаьлла беш…\nБ1аьстенан мукъамаш бекара вайна,\nСедарчийн дог1анехь лелара вайша,\nБезаман т1емаш т1ехь, ирс ловзадеш.\nХьо яра сан даг чохь массо а хенахь.\nСан лазам , баланаш байбора ахь.\nТахана хьо суна ю гена-ганахь,\nЯзъелла сан дагна къастаран къахь.\nХьо уллехь яра со висича дорцехь,\nЗерашкахь каг а ца елира хьо.\nТахана юха а оьшу хьан орца –\nДоккхачу дуьненахь цхьа висна со.\nСуна хьан г1о оьшу – ялахьа орцах –\nСа ду сан шелделла кху цхьаллин дорцехь.\nХьан б1аьргаш чохь суна\nБ1аьсте гора –\nЗазадаьлла, зевне ека б1аьсте,\nХелхадуьйлуш зезегаш а гора.\nХьан б1аьргаша суна йовхо лора,\nКхин а маьлхан з1аьнарш,\nКхин а г1ора.\nХьан безамо суна лора дахар\nТуьйранера – цкъа а гина доцу,\nАмма иза хили доца.\nХаац х1инца муха веза ваха\nХьо а йоцуш,\nДаг чохь малх а боцуш…\nХьо г1енах а дуьхьал кхин ца йог1у…\nДуьне хаздеш стела1ад ца догу.\nКхин мел лелар ву те хорам хилла,\nДаг чохь лозуш вайн безаман илли?…\nНазад: Чехов Антон. Дипломат.\nВперед: Муса Бексултанов. И завтра, как вчера


Аппеляцин суьдо тIечIагIйина "Исламан пачхьалкхана" байIат динчу дагестанхочунна йина кхел\nЛахьан-бутт 16, 2021\nМоскварчу апелляцин тIеман суьдо хийцам боцуш йитина Дагестанерчу вахархочунна Абдуллагаджиев Мурадана йина кхел, хьалхо цунна 11 шо колонехь даккха хан тоьхнера, Оьрсийчохь кхело йихкина йолчу "Исламан пачхьалкх" терроран вовшахтохараллана байIат дарна. Суьдехь гӀо лоцучу агӀоно дехара тоьхна хан лахъяхьара, бина сацам дукха луьра бу бохуш, амма эххаре а хьалхарчу инстанцин кхелан сацам битира ницкъ болуш аппеляцин кхело.\nКхушара Марсхьокху-беттан (август) 12-хь Ростовхь (Ростов-на-Дону) Къилбан гонан тIеман суьдо 11-тта шо луьрча хьелашкахь колонехь даккха хан туьйхира Дагестанерчу вахархочунна АбдуллагаджиевМурадана, "террорхойн "Исламан пачхьалкх" вовшахтохаралло лелочунна декъа хилла аьлла, хаам бо "Кавказский Узел" (Оьрсийчохь арахьара агент лоруш ю иза. Ред. билг.) сайто.\nТалламан версица, 2020-чу шарахь Чиллан-баттахь (февраль) Абдуллагаджиевс шен мобилан телефонна тIе тIеман чIагIонан текст а язйина, аудио хаам санна дIахьажийнера иза "Исламан пачхьалкх" тобан куьйгалхочуьнга. Охан-бутт (апрель) болалуш иза лецира Ставрополерчу низамашлардон органаша.


Виссан — Википеди\n50°53′07″ къ. ш. 1°39′46″ м. д.HGЯOL\n79 ± 79 метр\nВиссан (фр. Wissant) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу ОдамбегӀ, Ескаль, ЕгӀвеленган, ТагӀденген.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Виссан&oldid=7821458»


shandi1 : Re: ура! ура! ура!))) [+0]


Аренда таунхауса, дуплекса, бунгало за рубежом. База таунхаусов в аренду выгодно. о. Тасос


Поло Юлла, арт. 711п — купить недорого по цене 234 руб. | kids-centr.ru


Исламан Нур - Свет Ислама - Iумдатул-ахькам: бисмалла чIогIа даккха дезаш цахилар дуьйцу дакъа\nIумдатул-ахькам: бисмалла чIогIа даккха дезаш цахилар дуьйцу дакъа\n100. Анаса ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), Абу Бакара а, Iумара а (АллахI реза хуьлда цаьршинна) шайн ламаз «Хастам бу АллахIна, Iаламийн Дела волучу!» («Алхьамду лиллахIи роббил Iаламийн!») бохучу суратна тIера дIадоладора».\nКхечу ривайатехь аьлла: «Абу Бакарца а, Iумарца а, Iусманца а ламазаш дина аса. Царех цхьаммо а «Къинхетамечу, Къинхетам бечу АллахIан цIарца!» («БисмиллахIир-рохьманир-рохьим») олий, бисмалла доккхуш хезна дац суна».\nМуслиман ривайатехь аьлла: «Сан ламазаш дар нисделла Пайхамарца а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), Абу Бакарца а, Iумарца а, Iусманца а. Цара шайн ламазаш «Хастам бу АллахIна, Iаламийн Дела волучу!» («Алхьамду лиллахIи роббил Iаламийн!») бохучу суратна тIера дIадоладора, я «Фатихьат» суратна хьалха а, я цунна тIаьхьа а «Къинхетамечу, Къинхетам бечу АллахIан цIарца!» («БисмиллахIир-рохьманир-рохьим») аьлла, бисмалла а ца доккхуш» (ал-Бухари: 743, Муслим: 399).


Европехь нохчашкара Iедало бераш дIададахар хIоразза а ирча а, нах Iадош а хилам хуьлий дийцаре дахь а, амма и гIайгIане хилам лахлуш бац.\n"Югендамт монстр ма яц!"\nШо шаре мел долу, мелхо а, алсамдолуш ду Iедало нохчийн доьзалшкара дIадаьхначу берийн терахь.\nХьастагIа Малхбузехь бехачу нохчашлахь яьржира Австрерчу цхьана доьзалера 7 бер дIадоккхуш гойтуш йолу видео. Цу тIехь гуш дара полисхошца цхьаьна Грацехь бехачу АзимовгIеран доьзале баьхкинчу берашна Iуналла даран хьукматан белхахоша доьлхуш, маьхьарш хьоькхуш долу бераш дIадуьгуш.\nУьш мича бахьница дIадаьхна гуш дацара видеогайтамна тIехь, вуно йоьхна лела нана а, кхерделла бераш а доцург. Оцу сохьта даьржира цу видеонна гонахь вуно дукха дийцарш, берийн нанас а, дас а, ден керлачу зудчо а ватсапехула аудиохаамаш баржорца дела денна деба а дебаш.\nТкъа хилларг, Маршо Радионо бинчу талламца, 7 берий, церан наний Грацерчу цхьаьна пансиотан готтачу чоьнах хене бовлуш хиларца доьзна дара. Берашна Iуналла дечу хьукмато, берийн нанас ша дийцарехь, масийтаза хаийтина хиллера цу доьзална, оцул дукхачу берашна и петар дукха готта ю, берийн кхиарна зенехь ю и гатто, цундела шайна йоккхахо петар лаца, ца лацахь бераш цхьана ханна Iедалан Iуналле дохур ду, аьлла.\nТкъа и хаамаш берийн дас-нанас тергал ца беш битинчул тIаьхьа полицица цхьаьна неIаре югендамт яро цу эрчалле даьккхинера хьал.\nАзимовгIеран бераш дIадахар дагах кхеттачу Австрерчу вайнаха оцу сохьта гулдан долийра царна керла петар лаца ахча. Цул совнаха и видео яьржинчу буссехь ватсапехула цхьана цабевзачу наха ир-кара а хIиттийна, масех нохчо гулвеллера Венерчу югендамтана гIишлонна хьалха резадацаран митинг ян, амма цу митинган санкци ца хиларна полисхошна уьш цигара дIасабаьхнера.\nАвстрехь нохчийн я гIалгIайн доьзалшкахь цу тайпа Iотта-баккхамаш нисбелча уггаре а хьалха Венерчу Нохчийн, ГIалгIайн Кхеташоне боьлха гIо лоьхуш берш. Цу Кхеташонан куьйгалхочуьнга Мусалатов Шайхига хаьттира Маршо Радионо карарчу хенахь нохчийн доьзалера дIадаьхначу берийн кхолламах лаьцна. Шайхис дуьйцира: - "ВорхI бер дIадаккхаран бахьанна вай тIаьхьакхиа дуьйладелча, цигахь гуш дерг цхьаъ ду – ден-ненан бехк бу. Стенна бу церан бехк?\nЦеран барт ца хилар бу-кх, барт боцучехь беркат ца хуьлу. Массарна а дагах кхетта хьал ду цигахь. Югендамто бохург цхьаъ ду- цара шаьш чохь Iаш долу хьелаш берашна тоъалла тодичахьана шаьш и бераш цIадохкуьйтур ду аьлла. Цу нахана хIинца карарчу хенахь оьшуш кхин хIуммаъ дац, царна гIо дина, цу ден-ненан хIинца цхьа барт а хилла, цара шайна петар лаьцчахьана“.\nБераш дIадахар иштта цхьа цIеххьана, берийн дена-нанна хууш я дагахь хIуммаъ доцуш, нислуш дац бохуш дуьйцу Мусалатов Шайхис, хIинцалца схьа шаьш Кхеташонехь тергоне лийцинчу доьзалийн масалшна тIе а тевжаш.\nЯ цу берашна кхочуш Iуналла ца дина, я уьш чохь деха хьелаш сов ледар хилла, я царех цхьаъ заьIап хиларна да-нана цуьнна оьшучу кепара хьажа ца ларош, я дас-нанас цу берашна еттар гучудолий – иштта цу кепара хуьлу доккхачу декъехь бераш Iедало дIадахаран бахьнаш.\nКъаьстина дас-нанас берана еттар хьахийра Шайхис, цхьанна а агIор я нохчийн Iадаташца а, я бусалба динца а догIуш а доцуш, хIетте а вайнахалахь даьржина маьттаза хIума санна.\n„Кху Австрехь кхин а дуккхаъ меттигаш ю, югендамто бераш дIадаха кечдина дуйла, дIадаха кхерам шайна буйла хуушехь, дас-нанас хIуммаъ ца деш, тергал а ца деш. Югендамтах вай цхьа монстр а йина Iийча тоьуш ма дац, цара хIун лелдо, мича бахьанишца дIадоху бераш хаа ма дезий вайна.\nЦу берийн бакъонаш ларйан кхоьллина ю и югендамташ, цундела чIогIа дехар ду сан массо а дайшка-наношка, боккъалла а, и шайн бераш лардахьара аш, царна Iуналла дахьара аш, ишколе доьдучу хенахь хаза Iалашдина дахийтахьара аш уьш. Етта-м тешна а мегар дацара царна.\nБусалба динца я вайн Iадаташца а догIуш дац берашна еттар.\nИштта вайн Iадатца вуно бехке лоруш хилла берана тохар. Божабер кхоьруш ца хилийта тухуш ца хилла цунна, ткъа зудбер а, йоI а экам йолуш дена цунна-м хIетте-ветте а тухуш ма ца хиллий.\nЦкъа а вайн къомаца ца хилла долу маьттаза хIумнаш лелон буьйлабелла кху аренца и цхьаболу нах“, - бохуш, оезавоцуш дийцира Маршо Радионе Шайхис.\nIедало дIадигинчу берийн деца Азимов Сулимца а зIене елира Маршо Радио.Шен аз хазош, вистхила ца лаьа элира цо, амма бераш ган магийна шайна, кесталгIа петарца дерг дIанисдинчул тIаьхьа уьш цIадохкуьйтур ду а аьлла шайга, элира цо.\nАла догIу, хьастагIа Грацера дIадигина АзимовгIера бераш хилла ца Iа Австрехь Iедало шен Iуналле даьхна я кхечу доьзалшка кхион дIаделла нохчийн бераш.\nМаршо Радион информацица, масех бIе бер ду карарчу хенахь шайн нохчийн дех-ненах къаьстина кхуьуш. И бераш цIадерзон а, кхечу доьзалшкара керла-керла бераш Iедале дIа ца дахийта а уггаре а хьалха дай-нанойн кхеташ кхиоран болх бан беза, царна шаьш дехачу пачхьалкхан низамаш, и низамаш шайн мел гома делахь а, кхочуш ца дича девр доцийла а кхетош.


гдз по чеченскому языку 8 класса джамалханов з д шардар 134 21 декабря 2017 года - mokyzo\nДжамалханов З .Д ., Мациев А .Г. Нохчийн мотт нийсаязбаран коьрта бакъенаш. ..... Грозный, 1941 - С. 134 . 186. гдз по чеченскому языку 8 класса джамалханов з...q=чеченский язык 8 класс джамалханов шардар 123 решебник&uri=45d1e481618b9a0d5009901f25b23ef6. гдз по... 全記事 管理者用\nгдз по химии ю м ерохин сборник задач и упражнений\nгдз по чувашскому языку 6 класс андреев гурьева учебник 2015 1гдз по чувашскому языку 4 класс гв абрамова рабочая тетрадь ответы 25 10гдз по французскому язык 7 класса кулигина щепиловагдз по чувашскому языку 3 класс абрамова учебник ответы и другие гдз 20\nгдз по чтению работа с текстом 4 класс крылова ответы от путина\nгдз по чеченскому языку 8 класс джамалханов шардар 82 21 сентября 2017 года.\nhttp://equnu.ebyk.osd-studio.ru/engine/l.php?q=гдз по чеченскому языку 8 класса джамалханов з д шардар 134&uri=68a7a67cfc2ed7fea211380b390afc27\nРабочая программа по чеченскому языку. ... 2 Шардар 79 8 ... Джамалханов З.Д., ... 8 сен 2015 ... Джамалханов З.Д., Чинхоева Т.Н.. Нохчийн мотт 10- Мотт ойлаяран а, кхетаман а, хьекъалан, дахаран а уггаре а йоккха хазна ю, хIунда аьлча адамийн дахарехь а, юкъараллехь а буьйцучу матто дакъа ца лоцуш цхьа хIума а дац. Мотт адамийн уьйран а, кхиаран а, къийсаман а гIирс бу.\nРабочая программа по чеченскому языку. ... 2 Шардар 79 8 ... Джамалханов З.Д., ... 8 сен 2015 ... Джамалханов З.Д., Чинхоева Т.Н.. Нохчийн мотт 10- Мотт ойлаяран а, кхетаман а, хьекъалан, дахаран а уггаре а йоккха хазна ю, хIунда аьлча адамийн дахарехь а, юкъараллехь а буьйцучу матто дакъа ца лоцуш цхьа хIума а дац. Мотт адамийн уьйран а, кхиаран а, къийсаман а гIирс бу. Мегарешеба - ГДЗ и Решебник по Русскому языку поможет Вам найти ответ на самый сложный и непонятный ответ по заданному упражнению для 8 класса. д 40 Джамалханов 3. д., Алироев И. Ю. Словарь правописания литературного чеченского языка.—Грозный: ... орфографически таллар, 8) орфографин дакъош а, принципаш а, 9) морфологически таллар, 10) ... яьлла форма ялор а, масала: юьртара хьехархо (сельский учитель), белхалойн класс. (рабочий ... Первые вузовские учебники на чеченском языке были изданы в 1965 году [И. Г. Арсаханов. «Х1инцалера нохчийн мотт»] и 1971 году [А.Д. Тимаев. ..... 8-9- чуй классашна. Грозный, 2002. 110. Джамалханов З.Д., Чинхоева Т.Н. Нохчийн мотт. 10-11 -чуй классан1амат. Грозный, 2002. 111. Джамалханов З. Д. 1-чу классана Нохчийн Республикин юкъарадешаран хьукматашна Іамат / Учебник для 1-го класса учреждений среднего образования Чеченской Республики .... (Джамалханов З. Д. , Вагапова Т. М. , Эсхаджиев Я. У. Чеченский язык. Для 8-9 классов. Синтаксис. - Грозный, ГУП Книжное издательство, 2007. 8 сен 2015 ... Джамалханов З.Д., Чинхоева Т.Н.. Нохчийн мотт 10- Мотт ойлаяран а, кхетаман а, хьекъалан, дахаран а уггаре а йоккха хазна ю, хIунда аьлча адамийн дахарехь а, юкъараллехь а буьйцучу матто дакъа ца лоцуш цхьа хIума а дац. Мотт адамийн уьйран а, кхиаран а, къийсаман а гIирс бу.\nгдз по французскому языку 2 класс касаткина рабочая тетрадь | гдз по чувашскому языку 9 класс андреев и агдз по чувашскому языку 8 класс печников печникова 2015 22 январягдз по чеченскому языку 3 класс солтаханов э х солтаханов и э шардар63


Ши ваша вийначу Бесланерчу вахархочунна 15 шо хан тоьхна набахтехь яккха\nКъилбаседа ХIирийчоьнан Лакхарчу кхело колонехь даккха 15 шо хан тоьхна Бесланерчу вахархочунна Хосонов Олегна, яздо Кавказ.Реалии портало. Цуьнан дов къевлинчу неIаршкахь хаьттина, бехккъасторхой декъехь а болуш. Талламбар а, кхелан процесс а кхаа шарахь дIадехьира.\n2018-чу шарахь Биченов Аланан а, Хосонов Сосланан а дов даьллера Хосоновн доларчу автосервисан гIишлона хьалха. Травматикан герзах пайда а оьцуш, летттера и шиъ вовшах.\nЦхьа хан яьллачу заманчохь конфликт кхин дIа а яхъелира, церан баккхий вежарий юкъа а гIоьртина. Шен жимахволчу вешех бекхам бечу Хосонов Олега "ИЖ-81 (Ягуар)" олучу 12-чу калибран таллархочун топ йиттинера Аланна а, Биченов Сосланна а.\nХосоновгIеран вежарша чIагIдарехь, церан доьзалан бизнесна уьш тIекховдарна иккхинера юьйцу конфликт, ткъа шаьш Iалашдархьама герз караэца дезнера церан.\nКхерамаш тийсарна пачхьалкхо Iалашбора юьхьанца ХосоновгIар. Ткъа шуьйра дийца даьккхина гIуллакх Къилбаседа Кавказан федералан гонашкарчу Талламан комитето шега дIаэцначул тIаьхьа Хосонов лецира.\n2019-чу шеран Чиллан-баттахь 400 стаг вовшах а тоьхна, Бесланехь митинг хIоттийра ХосоновгIеран гергарчара. "Бесланан наной" комитетан хьалханчаша а цхьана дакъа лецира оцу митингехь, цара кхайкхамбира ницкъаллийн структурашка и гIуллакх бакъонехь талла аьлла.\nБиченов Руслана, вийначу шина вешин воккхаволчу вашас тIаьхьо хиллачух шен верси йийцира. БиченовгIеран вежаршка маьттаза динчу къамела тIехула даьлла дов хиллера и.


Шамбон-суьгӀ-ДологӀ — Википеди\n45°29′49″ къ. ш. 3°36′46″ м. д.HGЯOL\n19,7 квадратан километр\nШамбон-суьгӀ-ДологӀ (фр. Chambon-sur-Dolore) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.\nДозанашца йу ШампетьегӀ, ФугӀноль, МагӀсак-ан-ЛивгӀадуа, Ле-Монетье, Сен-Бонне-ле-Шастель, Сен-ЖегӀмен-л'ЕгӀм.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шамбон-суьгӀ-ДологӀ&oldid=7846027»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 08:25.


Плеяди: Дзайбацу-до. Принципы жизни.\nОпубліковано Ярослава о 09:30


Канада — Википеди\nХӀокху версин 10 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2019, 13 март).\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Канада (маьӀнаш).\nКана́да (инг. Canada [ˈkænədə]; фр. Canada [kanaˈda]) — Къилбаседа Америкин пачхьалкх, латтан майданца дуьнехь шолгӀа меттигехь ю. Гуонахьа кхаа океанан хиш ду: Атлантикин, Тийна, Къилбаседа Шен океанийн, дуьненахь уггаре беха хин берд бу. Доза ду АЦШца къилбехахь а, къилбаседа-малхбузехь а, ткъа иштта хӀордаца доза ду Даница (Гренланди) къилбаседа-малхбалехь, Францица а (Сен-Пьер а, Микелон а) малхбалехь. Канадан а, АЦШ а доза дуьненахь уггаре деха доза ду шина пачхьалкхана юкъахь.\nОт моря до моря»\nШатлакхан Илли: «O Canada!»\nМаьрша яьлла терахьаш\n1867 шеран 1 июль (Британин Къилбаседа Америкин акт)\n11 декабрь 1931 (Вестминстеран статут 1931)\n1982 шеран 17 апрель (Канадан акт 1982) (Цхьаьнатоьхна монархи)\nингалсан а, французийн а\nОттава 45°24′ къ. ш. 75°40′ м. д.HGЯOL\nТоронто, Монреаль, Ванкувер, Калгари\nДэвид Ллойд Джонстон\n9 984 670 км² (2-гӀа дуьненахь)\n• % хина тӀехле\n• Мах хадор\n▲34 568 211 стаг\n43 145 Report for selected countries — Canada долл.\n• Шадерг (2013)\n1,518 трлн. долл. (13-гӀа)\n▲ 0,911 (лакхара; 11-гӀа меттиг)\n−3:30 — −8\nКанада — парламентан системица йолу конституцин монархи (паччахьалла) ю, цуьнан монарх ву Британин къаьмнийн доттагӀаллин монарх; Канада — шимотт буьцу а, дуккха оьздангаллин а мохк бу, цигахь ингалсан а, французийн а меттанаш официалан лаьрра федералан тӀегӀанехь. Технологин а, промышленни а кхиъна пачхьалкх, Канада ню дукха отраслан экономика, ехачу Ӏаламан ресурсашна а, йохк-иэцарна (масала АЦШ, цуьнца Канадас комплексца болх бо колонеш йолчу хенахь а, Конфедераци кхоьллинчу хенахь дуйна) а тӀехь бух болуш.\nКхоьллина 1534 шарахь французийн талламхочо Ж. Картьес, Канада дӀайолайо шен юьхьиг хӀинцалера Квебек йолчура французийн колони тӀиера, юьхьанца дехаш меттигера къаьмнаш бен дацара. Ингалсан колонизацин муьрал тӀаьхьа, кхаа британин колонийн бартах (хьалха Керла Францин мехкаш хилла болу) хилира канадан конфедераци. Канада маьрша елира Цхьаьнатоьхна Паччахьаллех машаран процессан жамӀаца, бахбеллачу 1867 шерера 1982 шо кхаччалц.\nТахана Канада федеративан пачхьалкх ю, лаьтта исс провинцех а, кхаа мехках а. Французийн мотт буьйцурш алсама болу провинци — Квебек, йисинарш — дукхах дерг ингалсан мотт буьйцу провинцеш ю, царех иштта ингалсан Канада а олу Квебекца юстуш. Ингалсан мотт буьйцу исс провинцех цхьаъ йолу, Нью-Брансуик ю официалан шинаметтан канадин провинци. Юконан мохк официалан шинаметтан ю (ингалсан а, французийн а), ткъа Къилбаседа-Малхбузан мехкаш а, Нунавут мохк а лору цхьайтталгӀа, цаьрца цхьаьна биъ официалан мотт а (царна юкъахь иштта бу ингалсан а, французийн а).\n2 Географин хьолаш\n3.1 Орамера къаьмнаш\n3.2 Керла Франци\n3.3 Французийн мур: барташ, тӀемаш, ВорхӀ шеран тӀом\n3.4 Ингалсан мур: Лакхара а, Лахара а Канада\nКартьен иэс. Сен-Мало\nКанада цӀе схьаяьлла kanata дашах, иза гочдича «эвла», «юрт», «латта», «мохк» хуьлу лаврентийн ирокезийн маттахь, и цӀе схьаэцна шеш Ӏадаьккхинчу юьртахь Стадаконехь (таханлера Квебекан йисттехь), — Жак Картьен дуьххьара индахой гина 1534 шарахь Гаспехь церан аьхкенан лагерехь. (дуста минго kanötayë’ «эвла, гӀала», ононд. ganatáje «гӀала» кхечу ирокезийн меттанашца.) ХӀинца Квебек гӀала йолчохь 1534 шарахь меттигерчу бахархоша и дош лелийра уьш Стадакона эвла хьажош. Картьен экспедицил тӀаьхьа тӀаьхьа лаврентийн тайпа тӀепаза дайра – археологин ахкарш дийцарехь гуронашна а, къилба ирокезашна а юкъарчу тӀамо хӀаллакбинчух тера ду.\nКартьес тӀаьхьа «Канада» дош и эвла билгалйоккхуш лелийна ца Ӏаш, меттигерчу тхьамдан Доннаконан куьйгакӀелара ерриг областах а элира. 1545 шарахь европин жайнаш а, карташ а тӀехь регион а, Сийлахь Лаврентий хин дерриг бердаш а «Канада» дашца билгалдехира. ТӀаьхьа и цӀераш яха йолийра дукхах йолчу луларчу Къилбаседа Америкин мехкийн а, оцу хенахь Британийн империн куьйга кӀелахь хилла йолу.\nКоьрта йаззам: Канадан географи\nКанадан спутникан сурт. Массанхьа махкахь, къилба йист йоцучохь, тайга ю, арктикан областехь, ткъа иштта бердайисташкарчу лаьмнашкахь а, Сийлахь Ильян лам тӀехь а шаш ду, аренан акъареш латта лело дика ю. Акъарин къилба-малхбалехь, Сийлахь-Даккхий Ӏаьмнаш чура Сийлахь Лаврентий арадолучохь, деха алсама бахархойн дакъа.\nАльбертера Къоман парк Банф\nКъоман Кутеней паркера чен кӀорнеш\nКанадас дӀалоцу Къилбаседан Къилбаседа Америкин доккхаха долу дакъа. 75 % мохк — къилбаседа зона ю. Канадан юкъара латта тӀиера доза ду АЦШ-ца къилбехахь а, къилбаседа-малхбузехь а (Аляскан а, Юконан а юкъахь), яьржина Атлантикин океан тӀиера малхбалехь Тийна океан тӀе кхаччалц — малхбузехь, Къилбаседа Шен океан тӀе кхаччалц — мехкан къилбаседехь. Цуьнан хӀордан доза ду Францица (Сен-Пьер а, Микелон а) а, Даница (Гренланди) а. 1925 шарахь дуьйна Канадан долахь ду Арктикан дакъа 60˚ м-буза д. а, 141˚ м-буза д. а юкъара, амма и ммохк бац массара а къобал бина. Уггаре къилбаседехьара Канадан а, дуьненан а нах беха меттиг ю Алертехь (Нунавут), Канадан тӀеман ницкъийн базехь Элсмир гӀайрен (82,5˚ къ.-с. ш. 834 км — 450 хӀордан миль — Къилбаседа полюсан герга) къилбаседа йисттехь. Канада — мехкан барамца дуьненахь шолгӀа меттигехь ю.\nБахархойн луьсталла (3,5 стаг 1 км²) дуьненахь уггаре кӀезигчех ю. Уггаре дукха нах хевшина мехкан область — иза Квебек-Виндзор аса ю, Сий. Лаврентин аренан бердашца а, Даккхий Ӏаьмнийн къилба-малхбалехь а. Оцу областан къилбаседехьа лаьтта шуьйра Канадан щит, тӀаьхьарчу шенан муьрехь шено цӀанйина, дуьй латта дӀадаьккхина, шортта минералаш долу, Ӏаьмнашца а, эркашца а йолу тархийн регион. Канадехь Ӏаьмнаш дуьненан муьлххачу регионехьчул алсама ду, цуьнан ду дукха цӀена теза хиш. Даккхий Ӏаьмнаш ду дуьненахь уггаре йоккха майда йолу теза хин гӀорош доцу хьост.\nШарлоттаун (Паччахь кӀентан Эдуардан гӀайре) Ӏай\nКанадан малхбалехь Сий. Лавренти хи кхочу Сийлахь Лаврентин аймане, цуьнан дуьненахь яккхийчех хикхоче ю, цигахь Ньюфаундленд гӀайре ю, ткъа Паччахь кӀентан Эдуардан гӀайре цунна къилбехьа ю. Нью-Брансуик а, Керла Шотланди а екъна Фанди аймано, иза гӀараяьлла ю дуьненахь уггаре лакха хӀорд тӀекхетарца. И хӀордаца йолу йиъ провинци ю Квебекан малхбалехьа. Онтарио а, Худсонан айма а лаьтта Канадан юккъехь, ткъа Манитобан тӀиера малхбузехьа Саскачеван а, Альберту а чухула яьржина шуьйра акъари канадийн прерийн Тархийн лаьмнаш тӀекхаччалц, цара къастабо уьш Британин Колумбех. ХӀудзонан аймано шолгӀа меттиг боккху дуьненахь шен барамца Бенгалийн аймал тӀаьхьа.\nОнтариора Ниагара чахчари.\n60-гӀа параллелан къилбаседехьа лаьтта кхоъ канадан мохк — Нунавут, Къилбаседа-Малхбузан мехкаш, Юкон, — шортта Ӏаьмнаш а долуш (уггаре даккхийнаш царех Доккха Чен а, Доккха Йийсархойн а Ӏаьмнаш), чекхдолуш уггаре деха мехкан хи — Маккензи а долуш. Цу тӀе Канадан Къилбаседен континентан латташ къилбаседехьа доза ду шена юкъа дуьненан даккхийчех гӀайренаш догӀу канадан арктикан архипелагца (гӀайренашца). Оцу гӀайренашна юкъара хидоькъеш ю Къилбаседа-малхбузан дехьадовлийла Лабрадоран хӀорд чуьра Бофортан хӀорд чу Баффинан аймах а довлий. Цул сов оцу ша биллинчу регионехь, Паччахь-аьзнин Елизаветин гӀайренашна юкъахь лаьтта къилбаседа магнитан полюс. Спир мара, уггаре малхбален тӀадам бу Канадан (Къилбаседа Америкин а), лаьтта Ньюфаундленд а, Лабрадор а провинцера Авалон ахгӀайрен тӀехь.\nКӀайн ча, къилбаседа Манитоба\nОраматаш хийцало гӀаш долчу диттанийн хьаннаш тӀиера Онтарион къилбехьара ийна а, лаврентийн а хьаннашка кхаччалц, къилбаседехьа лагӀло тайган (къилбаседа хьаннаш я кӀохцалгийн аса) тӀиера тундре а, кхин дӀа Къилбаседан арктикан аренашка а кхаччалц. Полюсан гӀайренаш ду аьхка а дешаш доцу лайш а, шеш а къевлинчу зонехь. Баффинан латта а, Канадан къилбаседера бердашкара кхин гӀайренаш а къевлина тундро, цуо дӀалоцу Канадан материкан дерриг къилбаседа дакъа а, Худзонан айман малхбузан бердаца гуттар а къилбехьа чу а йоьду, Лабрадор ахгӀайрен тӀе а кхочу. Кхузахь кхуьу вересканаш, шач, дакхан а, дакан а коьллаш. Тундран къилбехьа Тийна а, Атлантикин а океанашна юкъахь яьржина хьаннийн шира аса. Алсама ю баганан хьаннаш; коьрта тайпанаш — Ӏаьржа база малхбалехь а, кӀайн база малхбузехь (Маккензи хин тогӀенахь), зез, бага, туя, кхин а. КӀезиг яьржина йолу гӀаш долчу диттийн хьаннаш лаьтта акхтаргех, маъах, дакхах, даках. Даккхий Ӏаьмнийн кӀоштара хьаннаш башха бес-бесара ю (америкин муьшдечиг, веймутан зез, канадан тсуга, наж, цӀабалг, поп). Тийна океанан бердаца яьржина баганан хьаннаш: дугласан а, ситхин а база, аляскан а, цӀиен а кедр; Ванкуверан уллехь кхуьу цӀазамийн дитт а, орегонан наж а. Атлантикин хӀордашна йисттерачу провинцешкахь кхуьу бальзамийн пихтан, Ӏаьржа а, цӀиен а баган акадийн хьаннаш; кхин а кедр, америкин бага, можа дакх, поп.\nТундрин зонехь деха дийнаташ: къилбаседан сай, полюсан пхьагал, лемминг, кӀайн цхьогал оригиналан мускусан уьстагӀбугӀа. Къилбехьа дийнатийн тайпанаш бес-бесара ду — хьуьнан сай карибу, беркате кепара сай вапити, сай, лаьмнийн кӀошташкахь — стомма маӀан ка, лайн газа. Дикка шорта ду дехкий: канадан тарсал чикари, оьпатарсал, америкин бирдолаг, чадахка, гӀамаран пхьагалан доьзалера кхийсалург, хин дахка, зудӀама — мехачо, байн а, америкин а пхьагал, пищуха. Цицигийн экханех Канадехь деха канадан цӀокъ а, тархалом а. Цигахь ю берзлой, цхьогалш, сира ча — гризли, цициг-жIала. Салор кепарчарех — салор, пекан, хешт, чакорт, кхин а. Дукха бенаш беш долу дӀакхелха а, промыслан а олхазарш ду. Текхаргийн а, хилаьттанийн а фауна кӀезиг ю. Тезачу хиш чохь чӀара дукха бу.\nКоьрта йаззам: Канадан климат\nЯнваран а, июлан а юккъера температураш къасталуш ю хӀора а областан. Ӏа хила тарло чӀогӀа буьрса цхьацца мехкан регионашкахь, беттан юккъера температураш кхачало −15 ˚С мехкан къилбан декъехь, ткъа наггахь −45 ˚С а чӀогӀа шийла мехашца. Канадехь мацца а цкъа хааелла температуран минимум, кхаьчна −63 ˚С (Юконехь). ХӀора шарахь лайн чкъор кхачадала таро ю масех бӀе сантиметр (масала, Квебекехь юккъера 337 см). Британин Колумбин берда йист, Ванкувер гӀайре муххале а, юкъара йолу, цигахь барамера климат хуьлу кӀеда а, догӀанаш оьхуш а Ӏаьношца. Аьхкенан температураш кхачало +35 ˚С, +40 ˚С, тӀуналлин индекс лоруш.\nКоьрта йаззамаш: Канадан истори, Канадан конституцин истори, Канадан тӀеман истори, Канадан индихой\nМонреалан панорама, Канада\nБенджамина Уэстан сурт Инарла Вулф валар, гойту Абрааман аренашкарчу тӀамехь ша тоьллачул тӀаьхьа 1759 шарахь британин инарла Джеймс Вулф валар.\nОрамера къаьмнийн археологин а, генетикан а талламаш бакъдира Юконан къилбаседехь адам 26 500 гергга шо хьалха дуьйна хилар, ткъа Онтарио провинцин къилба декъехь 9500 шо хьалха дуьйна.\nАрхеологин объекташ Олд Кроу Флэтс а, Блуфиш а — Канадера уггаре хьалхара адаман (палеоиндахойн) хӀусаман ши археологин иэс ю. Канадан индахойн ю бархӀ ша-тайпа дуьне кхолларах миф. Уьш ю: лаьттах, дуьне кхоьллинчух, схьадаларх, девнах, талорах, велларг денваларх, шина кхуллучух а, церан къовсамех а, ткъа иштта вежарех.\nКанадин бухарчу къаьмнийн цивилизацин юкъайогӀура гуттаренна я гӀалин меттигаш, юьртабахам, юкъараллин а, историн а архитектурин иэсаш, чолхе социалан иерархи.\nОцу цивилизацех цхьаерш тӀепаза яйна гуттара а хьалха европахой охьаховшале (XV бӀешо чекхдолуш — XVI бӀешо долалуш), карийна археологин талламаш бечу хенахь.\nОрамера бахархойн барам мах хадорехь хилира 200 000 тӀиера 2 000 000 стаг кхаччалц 1400 шо чекхдолуш.\nКанадан Паччахьан орамера бахархойн могашалла ларъяран комиссино тӀеийцира терахь 500 000. Юх-юха хуьлуш йолу европин уьнан цамгарш, жӀаьлин ун, кхартанаш, морзгал (царна индахойн Ӏаламан иммунитет яцара), европахошца хьакхаваларан кхечу эффекташца, жамӀ хилира 40 % - 80 % орамера бахархой балар. Канадан орамера къаьмнашна юкъадоьду индахой, эскимосаш, метисаш. Метисийн оьздангалла кхоллаелла XVII-гӀа бӀешерийн юккъехь, индихой а, инуиташ а Европера кхелхинчаьрца иэлучу хенахь. Инуиташ алсама дозадиттира европахойн мухажирашца йолчу юкъаметтигашна юьхьанцарчу муьрехь.\nКоьрта йаззамаш: Керла Францин истори, Америкин французаш йина колонизаци, Квебекан истори\n1534 шарахь французийн талламча Жак Картье воьссина Гаспе.\nДуьххьара европахой баьхкина, норвегийн викингаш Ньюфаундлендера Ланс О Меду 1000 шо хьалха охьахевшинчу хенахь, цу хенахь колонизаци ярах гӀуллакх ца хилча, 1497 шо кхаччалц севцца, италихой хӀордахо Кабото Джованнис (Кабот Джон) таллалц Канадан Атлантикин бердйист Ингалсана.\nТӀаьхьуо, 1498 а, 1521 а шерашна юкъахь, тайп-тайпана португалихойн хӀордахоша теллира Канадан малхбален бердаш, кхоьллира регионехь чӀерий лоьцу гуттаренна а йолу эвланаш. 1524 шарахь Канадан малхбален бердаш теллира французийн паччахьан гӀуллакхехь волчу, флоренцийн хӀордахочун Джованни Веррацанон экспедицис.\n1534 шарахь Жак Картье воьссира Гаспен берда тӀе, цуо оцу латтан цӀе Канада тиллира, иза тӀаьхьуо цхьа провинции хилира Керлачу Францин.\nМасийттаза аьтту ца болуш гӀиртина (Лонг-Айлендера Керла Ангулем а, Флоридера Сент-Огюстен а) французаша кхоьллира паччахьо къобалйина хьалхара колонеш: Тадусак (Квебек) 1600 шарахь, Пор-Руаяль 1605 шарахь, Квебек 1608 шарахь. Ингалсхоша 1610 шарахь законаца кхоьллира Ньюфаундлендехь Сент-Джонс гӀала. Французаш тесира чӀогӀа уьйр гергахь долчу индахойн къаьмнашца.\nАмма европахойн талламчаша дукха лазарш деира, уьш сиха даьржира йохка-иэцаран новкъашкахула бухарчу бахархойн кӀорге, меттигаш яслуш яра. Французийн мухажираш, дукха хьолахь богӀура чӀогӀа могаш боцуш а, боьхачу кеманаш тӀехь а, кӀелхьара бовлура индахойн молханаш бахьнехь. Иштта, масала, цинган (доьлийн цамгар) дарбана, гуронаша кӀайн кедран чкъоьран чорпа малайо, цунах олу — анеда.\nФранцузийн мур: барташ, тӀемаш, ВорхӀ шеран тӀомНисйе\nМехкех, хӀордан базанех, цӀоканех, чӀара лацарех болу къийсамаш хуьлу тӀаьхь-тӀаьхьа морса, шортта тӀемаш лелха, царна юкъахь бара французаш, голландхой, ингалсхой, бертахь долу индахойн тайпанаш. ЦӀуоканаш йохкарна терго латторхьама хилла Францийн ирокезийн тӀемаш доьду ирокезийн конфедерацин, бартхошна юкъахь, уьш бара хьалха голландхой, ткъа тӀаьхьа ингалсхой, гуронаш, алгонкинаш, французийн бартхой. Франко-ирокезийн 1689 - 1763 шерашкахь хилла болу беа тӀамо йол-йолуш Ньюфаундленд, ткъа тӀаьхьа, Акади а ингалсхойн караяхара. Французийн мухажирашна а, британин Ӏедалшна а юкъахь гӀоьртина хьал нислора, масала, ерриг йохийна Пор-Руаяль, цул тӀаьхьа акадихой арабаьхна (гӀарадаьлла Доккха къаьхьа къурс) 1755 шарахь.\nКерла Франци яьржина Тархийн лаьмнашна тӀиера Аппалачи лаьмнаш тӀекхаччалц. Ингалсхошна лаьа даха Огайо эркан атагӀе, Форт Дюкен (хӀинцалера Питтсбург) схьаяккха лууш. 1756 шарахь Францина а, Ингалсан а юкъара Америкера ВорхӀ шеран тӀамехь схьаехира гӀаланаш Квебек - 1759 шарахь, Монреаль - 1760 шарахь. ВорхӀ шеран тӀамехь толам баьккхинчул тӀаьхьа, 1763 шеран Парижан бартаца Йоккха Британис чеккхенца схьатуху Акади, Канада, Луизианан малхбален дакъа (Миссисипин а, Аппалачашна а юкъара).\nИнгалсан мур: Лакхара а, Лахара а КанадаНисйе\nАмерикин революцин чеккхенгахь Цхьаьнатоьхна импери 50 000 гергга лоялисташ кхелха Квебеке, Керла Шотланде, Принц Эдуардан гӀайрен а, Ньюфаундлендан а тӀе.\nУьш Керла Шотландехь биеза хьеший ца хиларна, Нью-Брансуик дӀакъаьста оцу колонех 1784 шарахь. ТӀаьхьа ингалс мотт буьйцу лоялисташ дӀатарбар Ӏалашо йолуш Канада колони 1791 шеран Конституцин актаца екъало шина тайп-тайпанчу колонин, Лакхара Канадан а, Лахара Канадан а, хӀоранна а бакъо йолуш харжа шайн Законанкхолларан гулам.\nТкъех шо даьлчи Канадо ловзайо ладаме роль АЦШ а, Цхьаьнатоьхна паччахьалла а екъначу 1812 шеран тӀамехь. Цуьнан дуьхьалоно ло цунна ладаме ехачу хенан таро, цунна юкъахь Къилбаседа Америкин Британин бахархойн синмехаллин марталла а, къомалла а. Йоккха Британин а, Ирландин а массийн иммиграци Канаде йолало 1815 шарахь. 1891 шо кхачале Канаде кхелхина деа декъан тӀиера кхаа декъе кхаччалц европахой, белира уьнан цамгарех. Цхьа могӀа бинчу барташа, даладо тӀаьххьара Канадан а, АЦШн а юкъарчу бехачу машаран муьре, иза бохабо наггахь хуьлу доцачу фенийн тӀелетарша.\nЗаконаш хӀитто а, налогаш яха а Лахара Канадан парламентан ницкъ ца хиларо, социалан чолхенаш, кӀезиг болчу франкийн мотт буьйцучарна Ӏотталуш долу хӀумнаша Патриотийн гӀаттаме дуьгу. Папино Луи-Жозефан куьйгаллийца кхайкхайо Республика Канадан маршо. И шайн урхалла дан лаам къиза охьатаӀабо британин эскаро, цуо ягайо, талораш до Монтережин дуккха а эвланашна. Дукхаха болу гӀовттамхой ирх оьхкина, цхьаберш хьовсийна Австрале, кхин берш бевдира Цхьаьнатоьхначу Штаташка.\nКъилбаседа Америкин пачхьалкхаш\nАнтигуа а, Барбуда а | Багаман гӀайренаш | Барбадос | Белиз | Гаити | Гватемала | Гондурас | Гренада | Доминика | Доминикин Республика | Канада | Коста-Рика | Куба | Мексика | Никарагуа | Панама | Сальвадор | Сент-Люси | Сент-Винсент а, Гренадинаш а | Сент-Китс а, Невис а | Америкин Цхьаьнатоьхна Штаташ | Тринидад а, Тобаго а | Ямайка\nБозуш болу мехкаш: Виргинийн гӀайренаш (АЦШ) | Ангилья | Аруба | Банка Бахо-Нуэво | Банка Серранилья | Бермуда гӀайренаш | Бонайре, Синт-Эстатиус а, Саба а (Карибан Нидерландаш) | Британин Виргинийн гӀайренаш | Гваделупа | Гренланди | Кайманийн гӀайренаш | Клиппертон | Кюрасао | Мартиника | Монтсеррат | Навасса | Пуэрто-Рико | Сан-Андрес-а-Провиденси а | Сен-Бартелеми | Сен-Мартен | Сен-Пьер а, Микелон а | Синт-Мартен | Тёркс а, Кайкос а | Венесуэлан долахь йолу меттигаш\n↑ Census.gov Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce (2013). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 9 майхь. Теллина 2013 шеран 9 майхь.\n↑ Canada's population clock. Statistics Canada. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь.\n↑ Report for selected countries — Canada\n↑ Human Development Report 2013(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). United Nations. Теллина 2013 шеран 14 мартехь.\n↑ Origin of the Name, Canada (ингалс.). Canadian Heritage (Government of Canada) (2008). Теллина 2010 шеран 27 июнехь.\n↑ Rayburn A. Naming Canada: Stories about Canadian place names. — Toronto: University of Toronto Press, 2001. — P. 13-17. — (ISBN 0-8020-8293-9).\n↑ Mingo (see-001) kanötayë’ PanLex.\n↑ Zeisberger D. Essay of an Onondaga Grammar // The Pennsylvania Magazine of History and Biography. V. 11. — 1888. — P. 444.\n↑ Maura, Juan Francisco (2009). «Nuevas aportaciones al estudio de la toponimia ibérica en la América Septentrional en el siglo XVI». Bulletin of Spanish Studies (Routledge) 86 (5): 577–603. DOI:10.1080/14753820902969345.\n↑ Великие озера Северной Америки (США и Канады): фото, видео, где находятся великие американские озера на карте (2013, 9 июль). Теллина 2017 шеран 11 октябрехь.\n↑ Сергей Губанов Гудзонов залив. Теллина 2017 шеран 11 октябрехь.\n↑ География Канады. Теллина 2017 шеран 11 октябрехь.\n↑ Y-Chromosome Evidence for Differing Ancient Demographic Histories in the Americas (ингалс.) (PDF). University College London 73:524–539 (2003). doi:10.1086/377588. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2010 шеран 22 январехь.\n↑ Cinq-Mars, J (2001). «On the significance of modified mammoth bones from eastern Beringia» (PDF). The World of Elephants – International Congress, Rome. Теллина 2010-02-25.\n↑ J.V. Wright A History of the Native People of Canada: Early and Middle Archaic Complexes (ингалс.). Canadian Museum of Civilization Corporation (27 September 2001). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 19 октябрехь.\n↑ Ron Griebel The Bluefish Caves (ингалс.). Minnesota State University. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2003 шеран 13 ноябрехь. Теллина 2009 шеран 18 сентябрехь.\n↑ Beringia: humans were here (ингалс.) (re-published online by Canada.com). Gazette (Montreal). CanWest MediaWorks Publications Inc. (17 May 2008). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 18 сентябрехь.\n↑ Jacques Cinq-Mars Significance of the Bluefish Caves in Beringian Prehistory (ингалс.). Canadian Museum of Civilization (2001). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2010 шеран 15 апрелехь.\n↑ The Native Imprint: The Contribution of First Peoples to Canada's Character / Dickason, Olive. — Athabasca: Athabasca University Educational Enterprises, 1995. — Vol. 1. — P. 114–117.\n↑ History & Mathematics: Historical Dynamics and Development of Complex Societies. — Moscow: KomKniga/URSS, 2006. — ISBN 5484010020.\n↑ 1 2 3 Wilson Donna M. Dying and Death in Canada. — Toronto: University of Toronto Press, 2008. — P. 25–27. — ISBN 9781551118734.\n↑ Thornton Russell. Population history of Native North Americans // A population history of North America / Michael R. Haines, Richard Hall Steckel. — Cambridge: Cambridge University Press, 2000. — P. 13. — ISBN 0521496667.\n↑ «Handbook of North American Indians: Indians in contemporary society». Garrick Alan Bailey (2008). Government Printing Office. p.285. ISBN 0-16-080388-8\n↑ Civilization.ca-Gateway to Aboriginal Heritage-Culture (ингалс.). Canadian Museum of Civilization Corporation. Government of Canada (12 May 2006). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 18 сентябрехь.\n↑ Inuit Circumpolar Council (Canada)-ICC Charter (ингалс.). Inuit Circumpolar Council > ICC Charter and By-laws > ICC Charter (2007). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 18 сентябрехь.\n↑ In the Kawaskimhon Aboriginal Moot Court Factum of the Federal Crown Canada (ингалс.) (PDF). Faculty of Law(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). University of Manitoba (2007). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2008 шеран 25 июнехь. Теллина 2009 шеран 18 сентябрехь.\n↑ What to Search: Topics-Canadian Genealogy Centre-Library and Archives Canada (ингалс.). Ethno-Cultural and Aboriginal Groups. Government of Canada (27 May 2009). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 2 октябрехь.\n↑ Adrian Tanner Innu Culture 3. Innu-Inuit 'Warfare' (ингалс.). Department of Anthropology-Memorial University of Newfoundland (1999). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2009 шеран 5 октябрехь.\n↑ Pálsson Hermann. The Vinland sagas: the Norse discovery of America. — Penguin Classics, 1965. — P. 28. — ISBN 0140441549.\n↑ Reeves Arthur Middleton. The Norse Discovery of America. — BiblioLife, 2009. — P. 82.\n↑ John Cabot's voyage of 1498 (ингалс.). Memorial University of Newfoundland (Newfoundland and Labrador Heritage) (2000). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2010 шеран 12 апрелехь.\n↑ The Portuguese Explorers (ингалс.). Memorial University of Newfoundland (2004). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2010 шеран 27 июнехь.\n↑ Morton Desmond. A Short History of Canada. — 6th. — Toronto: McClelland & Stewart, 2001. — P. 9–17. — ISBN 0-7710-6509-4.\n↑ Morton, Desmond (2001) (pp. 17-19)\n↑ Morton, Desmond (2001) (p. 33)\n↑ 1 2 Sarkonak, Ralph (1983). «A Brief Chronology of French Canada, 1534–1982». Yale French Studies (Yale University Press) (65): 275–282.\n↑ Moore Christopher. The Loyalist: Revolution Exile Settlement. — Toronto: McClelland & Stewart, 1994. — ISBN 0-7710-6093-9.\n↑ McNairn Jeffrey L. The capacity to judge. — Toronto: University of Toronto Press, 2000. — P. 24. — ISBN 0802043607.\n↑ Haines Michael. A population history of North America. — Cambridge University Press, 2000. — P. 380. — ISBN 9780521496667.\nТӀебуза йаззам (хӀара йаззам тӀех жима бу йа дошам тайпа бу).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Канада&oldid=6102529»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 1 июль 22:23\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 1 июль, 22:23.


Лафкадио Херн (Patricio Lafcadio Tessima Carlos Hearn) (р. 1850), американский писатель.\nRSS Лафкадио Херн (Patricio Lafcadio Tessima Carlos Hearn) (р. 1850), американский писатель. Анонс событий в Пермском крае


Чайхана-лаунж-бар «Кэйфана». Санаторий «Красная Талка». Центр внутреннего туризма и отдыха (ЦВТО)


Швецехь некъан бохамехь велла Мохьмад пайхамарна карикатураш ехкинарг\nСуртдиллархо Вилкс Ларс\nМохьмад пайхамарна ехкинчу карикатурийн автор, шведахойн суртдиллархо Вилкс Ларс кхелхина, дахначу кIирандийнахь Швецин къилбехь хиллачу некъан бохамехь. Швецин зорбанаша полицина тIетевжина яздо, 75 шо долчу Вилксан машен кир кхоьхьучу машенах кхетта бохуш. Суртдиллархо а, иза ларвеш дIасалелаш хилла ши полисхо а велла оцу некъан хьовзамехь хиллачу чевнех. Авари хиларан бахьанаш толлуш ду.\nПолицино ха дора цунна 2007-чу шарахь Мохьмад пайхамаран корта а буьллуш жIаьла диллинчул тIаьхьа, иза "исламан коьрта мостагIийн" тептаре ваьккхича. Карикатура зорбане яьккхира Швецин а, Данин а газеташа. Дуккхаъчу бусулбачу пачхьалкхара нахана провокаци йира оцу публикацино, Вилксна кхерамаш туьйсура, вуьйр ву бохуш а цхьаьна.\nТеррорхойн "Ал-Къайда" организацино 100 эзар долларшкахь ахча кхайкхийнера цуьнан коьртах.\n2010-чу шарахь Швецин къилбера художникан цIа даго гIоьртинера ши стаг. Уппсалан университетехь цо лекци йоьшучу заманчохь цхьахволу ладогIархо тIелеттера цунна, яйн чевнаш а еш. Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь Вилкс вен Iалашонца бинчу бертехь дакъалацарна набахтехь даккха итт шо хан туьйхира Лароуз Коллина.\nСатирикан Charlie Hebdo журнало а цхьана зорбане ехира Вилксан карикатураш, оцу тIехула царна динчу тIелатарехь 2015-чу шеран Дечкен-баттахь вийра 12 стаг. ТIелетарш деш, шайна кхерамаш туьйсушшехь масийттазза дIахьедира Вилкса, адаман маршонел а, дешан маршонел а деза хIума дац бохуш.\nФранцин сатирикан Charlie Hebdo журнална шаьш ехкина карикатураш инстаграман агIонера дIаехира нохчийн юкъараллан-политикан "Вести республики" газетано. Социалан машанан администрацино кхетийра публикаци дIаяккхарх, "юкъараллан бакъонаш йохайо" аьлла.\n47 шо долу францхойн хьехархо Пати Сэмюэль вийначул тIаьхьа кхин тIе а чолхе делира Charlie Hebdo журнало ехкинчу карикатурашна гонахара хьал. Дешархошна дешан маршонех дуьйцучу хенахь исламехь лоручу Мохьмад пайхамарна ехкина карикатураш гайтинера цо. Пати вийначул тIаьхьа Европехь масийттазза тIелетарш хилира, бакъоларъяран органаша бахарехь, радикалан исламхоша дина долу.


Ерикур (Па-де-Кале) — Википеди\n50°20′44″ къ. ш. 2°15′15″ м. д.HGЯOL\n4,95 квадратан километр\n▼91 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЕрикур (фр. Héricourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Круазетт (Па-де-Кале), Бланжерваль-Бланжермон, Флер (Па-де-Кале), Гинекур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ерикур_(Па-де-Кале)&oldid=6785431»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 октябрь, 17:37.


Ariana Grande — thank u, next. A «Bleed» Official Music Video. Ася Халидова Маьрша ю. Хьо веза велира New подпишись на мой канал. Alan Walker — Different World feat. Не забывайте поделиться ссылкой с друзьями!\nОцул веза хьо New — Жайна Матцаева. С помощью удобного маьшра и информации об исполнителях, а также с помощью лёгкого поиска по названию и ключевым словам, вы сможете слушать онлайн mp3 и скачивать песни в один клик. Miley Cyrus Young M. The — Acoustic.\nСкачать бесплатно mp3 песня хьо веза маьрша ю\nLauren Daigle — The Christmas Song. Ася Халидова Маьрша ю. Чеченка поет Радима Хаджимурадова Нохчичоь New. Spitakci Hayko Lusine Ashxarhums Mp3.\nРадима Хаджимурадова Мерза безам New KB — Die Rich feat. Тамара Адамова Хьо муха виц ва веза New [M95]. Хьо веза баха — Зара Ресня Таймысханова. Eminem — «Kick Off» Freestyle. Тимила Сагаипова хьо веза шеко яц. Эшар Мамина нуц хир вара хьо.\nСвязанные файлы ТО БЕРЕЗКА ТО РЯБИНА КУСТ РАКИТЫ НАД РЕКОЙ СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nЭлина Муртазова Хьан безам. Линда Идрисова Безаман Алу.\nAriana Grande — thank u, next. Даже ту, которую вам только предстоит полюбить.\nДля вашего поискового запроса Песня Хьо веза маьрша ю MP3 мы нашли песни, соответствующие вашему запросу, веда показывающие только 10 лучших результатов.\nLs — Хьо веза маьрша ю скачать\nSantiz Ft Kamilov Нимфоманка Mp3. Эшар Мамина нуц хир вара хьо. Радима Хаджимурадова хаза б1аргаш New На нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно.\nМилана Эдилсултанова Хьо Веза New Радима Хаджимурадова Мерза безам New Эшар Мамина нуц хир вара хьо. Карина Радуева Хьо веза шеко яц г. Седанах лепар ю хьуна. Хьо веза венна — Хеда Хамзатова.\nХеда Хамзатова Хьо веза венна. Элина Муртазова Хьан безам.\nСвязанные файлы ЭМИЛИ РОДДА ВОЛШЕБНЫЙ ПОЯС ТИЛОАРЫ СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nМилана Эдилсултанова Хьо Веза New


NGC 3100 — Википеди\nNGC 3100, PGC 28960, 2MASX J10004083-3139519, MCG-05-24-018, ESO 435-30, NGC 3103, AM 0958-312, ESO-LV 435-0300, MRC 0958-314, NVSS J100040-313950, 6dFGS gJ100040.8-313952, SGC 095828-3125.3, LEDA 28960\n1836 шеран 16 февраль\n2584 километр в секунду\n10ч 00м 40,8367657с\n−31° 39′ 52,3597997″\nNGC 3100 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 3100: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 3100.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_3100&oldid=5057751»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 3 июль, 11:52.


Черапаха Тортилла (перелина + блузка + юбка + шляпа). - Детские костюмы "ВиНи"\nЧерапаха Тортилла (перелина + блузка + юбка + шляпа).\nРазмер: шляпа — высота 20 см, ширина 12 см, ширина полей 14 см, перелинка — 23 см, блузка — длина 68 см, ширина 58 см (поулобхват)Ю юбка — длина 101 см, ширина (полуобхват) 74 см.\n2 595.00 ₽Добавить в корзину\n1 139.00 ₽Добавить в корзину\n1 813.00 ₽Добавить в корзину\n4 858.00 ₽Добавить в корзину


Енанкур-ле-Сек — Википеди\nЕнанкур-ле-Сек (фр. Énencourt-le-Sec) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Уаза. Дозанашца йу Буасси-ле-Буа, Шомон-ан-Вексен, Ардивилле-ан-Вексен, Тибивийе. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Енанкур-ле-Сек&oldid=5161337»


Спално бельо с чаршаф BIANA 200x220 | JYSK\n55 ЛВ. /к-т109 ЛВ. /к-т\n4.1 от 5 звезди|От общо 84 международни мнения\nИме: Ева Костадинова


Зелим МУСАЕВ. Мне выпал шанс родиться здесь… - Страница 4 из 9 - ГАУ «Издательский дом»\nСердце я закрыл, в котором небо,\nМузыка – и та не греет уши,\nнаблюдаю звук через беруши,\nКак тихо стало во дворе…\nА нет… в бушующем уме.\nОЗДАМИРОВ Шемал. БУСАЛБА ДИНЕХЬ СОБАРЕ ХИЛАР\nМУСХАДЖИЕВ Cайд-Хьасан. Стихаш\n“Нохчийн мотт – къоман са”\nНе останавливаться на достигнутом. Каим АБУЕВ


Iомабе вай Наьна мотт! - Страница 3\nСабар х1ет, цхаьно иштта язадича, вокхо вешт язадича - т1акх в1аший мишта кхетадергда цар ший къамаьл?\nХ1ай ал воалар, Г1алг1ай меттал алал из)\nМоаршал да хьога а!\n"Цкъа мичча хана а Гуржий т1ема наькъах шо нийслой, ца хозаш юсаргьяц шоана са даьй юрта ц1и - Балта. Сийдолаш болча Бешлоама к1ал улл из, гобаьккха лоамаш а долаш."\nАллелай, ч1оаг1а хьал мотт ба из вай наьн мотт:(\nДРУЖБА И ДРУЗЬЯ (ДОТТАГIАЛИ ДОТТАГIИЙ)\nдружба - ДОТТАГIАЛ\nдруг - ДОТТАГIА\nдрузья - ДОТТАГIИЙ\nОбратите внимание на личные местоимения:\nя - СО,\nты - ХЬО,\nон (она) - ИЗ\nмы (без вас) - ТХО,\nмы (с вами) - ВАЙ,\nвы - ШО,\nони - УЖ\nА сейчас давайте посмотрим и послушаем простые предложения о друзьях:\nЯ твой друг - СО ХЬА ДОТТАГIА ВА\nЯ твоя подруга - СО ХЬА НЕШ Я\nТы мой друг - ХЬО СА ДОТТАГIА ВА\nТы моя подруга - ХЬО СА НЕШ Я\nОн наш друг - ИЗ ТХА ДОТТАГIА ВА\nОна наш друг - ИЗ ТХА ДОТТАГIА Я\nМы ваши друзья - ТХО ШУН ДОТТАГIИЙ ДА\nМы их друзья - ВАЙ ЦАР ДОТТАГIИЙ ДА\nВы его друзья - ШО ЦУН ДОТТАГIИЙ ДА\nОни наши друзья - УЖ ТХА ДОТТАГIИЙ БА\nЯха: У тебя много друзей, Саид? Кто они?- САИД, ХЬА ДУКХА БИЙ ДОТТАГIИЙ ? МАЛАШ БА УЖ?\nСаид: Есть школьные друзья. Многие живут сейчас в Назрани- СОЦА ШКОЛЕ ДЕШАШ ХИННАРАШ БА. Х1АНЗ УЖ НАЗРАНЕ БАХ.\nЯха: А в Москве с кем ты дружишь?- ТIАККХА МОСКВЕ БИЙ ХЬА ДОТТАГIИЙ?\nСаид: В основном, это студенты, с которыми я учусь.- ДУКХАГIБАРАШ СОЦА ДЕШАШ БОЛА СТУДЕНТАШ БА\nЯха: Можешь назвать самого близкого друга? - ЭГГАРА ХЬАМСАРАГIВАР МАЛУВ ХЬА ДОТТАГIАШТА ЮКЪЕ?\nСАИД: Это мой друг детства. Его зовут Мурад, он студент.- ИЗ ВА СА БЕРА ХАНАРА ДЕНЗ ВОЛА ДОТТАГIА. ЦУН ЦIИ МУРАД Я, ИЗ СТУДЕНТ ВА.\nЯха: Где он живет?- МИЧАХЬА ВАХ ИЗ?\nСаид: Он сейчас учится в Египте. Но мы с ним общаемся по электронной почте. - ИЗ ХIАНЗ МИСАРА МЕХКА (ЕГИПЕТ) ДЕШАШ ВА. ХIАЬТА ОАХА ЭЛЕКТРОННИ ПОЧТЕ ГIОЛЛА КЪАМАЬЛ ДУ.\nСаид: А кто твои друзья, Яха? - ЯХА, ТIАККХА ХЬА ДОТТАГIИЙ МАЛАШ БА?\nЯха: У меня много друзей ингушей, но есть и русские, и дагестанцы СА ДУКХАГIБОЛА ДОТТАГIИЙ ГIАЛГIАЙ БА, ХIАЬТА ЭРСИЙ А СЕЛИЙ А БА СА ДОТТАГIИЙ.\nСаид: Ты часто видетесь с ними?- КАСТ- КАСТА ГОЙ ШО?\nЯха: Иногда видимся, а так не получается. Все заняты учатся, работают НАГГАХЬА ГУ ТХО. ИШТТА ВIАШТIЕХЬА ДАЛАЦ БЕРРИГАШ ДЕШАШ А БОЛХ БЕШ А БА.\nИНГУШСКИЕ ПОСЛОВИЦЫ О ДРУЖБЕ:\nБАРТ БОЛЧА СОЦ БЕРКАТ - БЛАГОДАТЬ НИСХОДИТ ТУДА, ГДЕ ЕСТЬ СОГЛАСИЕ.\nБАРТ БОАЦА ДЕЗАЛ - ДЕХА ДIАДАХА ЦIА - СЕМЬЯ БЕЗ СОГЛАСИЯ РАЗРУШИВШИЙСЯ ДОМ.\nДОТТАГIЧОА ХАЙТА ДОГ ВЕШИЙНА ХАЙТАДАЦ - С ДРУГОМ БЫВАЮТ ОТКРОВЕННЕ, ЧЕМ С БРАТОМ.\nМЫ ЖЕЛАЕМ ВАМ СТО НАСТОЯЩИХ ДРУЗЕЙ!- БIАЬ ДИКА НОВКЪОСТ ХУЛВА ШУН!\nПОЗДРАВЛЕНИЯ (ДАЬКЪАЛВАР (ЯР))\nКак известно, ингуши празднуют российские праздники и мусульманские. В праздничные дни принято говорить теплые слова и поздравления. Давайте посмотрим, как поздравляют ингуши друг друга с тем или иным праздником.\nНОВЫЙ ГОД- КЕРДА ШУ\nС Новым годом! Желаю тебе (вам) счастья!- АЗ ДАЬКЪАЛВУВЦ (ДАЬКЪАЛЪЮВЦ- к женщине, ДАЬКЪАЛДУВЦ-МНОЖ. ЧИСЛО) ХЬО (ШО) КЕРДАЧА ШЕРЦА! ИРАЗ ХИЛДА ХЬА ( ШУН)!\nЖелаю тебе (вам) крепкого здоровья!- МОГАШ-МАЬРША ХИЛВА (ХИЙЛА-К ЖЕНЩИНЕ, ХИЛДА- МНОЖ. ЧИСЛО) ХЬО (ШО)!\nЖелаю тебе (вам) успеха!- АЬТТУВ ХИЛБА ХЬА (ШУН)!\nЖелаю тебе (вам) всего хорошего! - ДИКА МЕЛ ДАР ХИЛДА ХЬОНА ( ШОАНА)!\nЖелаем тебе (вам), чтобы в новом году сбылись все Ваши мечты!- КЕРДАЧА ШЕРА ХЬА (ШУН) ДЕГ ЧУ МЕЛ ЛАТТАР КХОАЧАШХИЛДА!\n8 МАРТА- 8-гIа МАРТ\nПоздравляю тебя с Женским днем! АЗ КХАЛНАЬХА ЦIАЙЦА ДАЬКЪАЛЪЮВЦ ХЬО!\nМира, удачи и счастья!- БАРТИ, АЬТТУВИ, ИРАЗИ ХИЛДА ХЬА!\nМоя дорогая мама, я поздравляю тебя с Женским днем!- СА ХЬАМСАРА НАНА, АЗ ДАЬКЪАЛЪЮВЦ ХЬО КХАЛНЬХА ЦIАЙЦА!\nПусть АЛЛАХ даст тебе добра, счастья, успеха и здоровья!- ДИКАХЕТАР, ИРАЗ, АЬТТУВ, МОГАШАЛ ЛОЙЛА ХЬОНА ДАЛЛА!\nДЕНЬ РОЖДЕНИЯ - ВАЬ ДИ ( МУЖЧИНЕ), ЯЬ (ЖЕНЩИНЕ) ДИ\nС днем рождения! - ВАЬЧА (ЯЬЧА) ДЕНЦА ДАЬКЪАЛВОЛВА (ЙОЙЛА) ХЬО !\nЖелаем, чтобы в жизни тебе сопутствовала удача, и все мечты сбывались!- ВАХАРЦА АЬТТУВ ХИЛБА ХЬА, ДЕГ ЧУ МЕЛ ЛАТТАР КХОАЧАШХИЛДА ХЬА!\nДа хранит тебя Аллах!- ДАЛА ЛОРАВОЛВА (ЛОРАЙОЙЛА) ХЬО!\nЖелаем Вам долгих лет жизни!- ДУККХАЧА ШЕРАШКА ДАХАЛДА ШО! или:\nПусть АЛЛАХ продлит твои годы! - ДАЛЛА ХА ЙIАЬХЙОЙЛА ХЬА!\nПОЗДРАВЛЕНИЕ С ОКОНЧАНИЕМ ПРАЗДНИКА РАМАДАН - МАРХА КЪОАБАЛДУВЦАР!\nПоздравляем с окончанием священного месяца Рамадан. Пусть Аллах наградит Вас за Ваш труд!- МАРХА КЪОАБАЛДОЛДА ШУН, ХЬИЙГА ХАЛО МАЬЛЕХЬА ЯЗЙОЙЛА!\nПусть Аллах воздаст и Вам! И наградит Вас тоже за Ваше усердие!- ДАЬЛА РАЬЗА ХИЛВА ШОАНА! ШУН А ХИЛДА МАРХА КЪОАБАЛ!\nДЕХКА А ДАСТА А Т1АДОАГ1А ШУ МАЬРША ДОАГ1АЛДА!\nДанное выражение при переводе на русский язык теряет свою стилистическую окраску, поэтому наилучшим является перевод, приведенный нами ниже. Буквальный перевод этого выражения такой: ПУСТЬ СЛЕДУЮЩИЙ ГОД БУДЕТ СЧАСТЛИВЫМ ДЛЯ ТОГО, ЧТОБЫ ДЕРЖАТЬ ПОСТ И РАЗГОВЛЯТЬСЯ.\nСпасибо за подарок! БАРКАЛ ХЬОНА, СОНА СОВГIАТ ДАРА!\nПодарок - СОВГIАТ\nСчастье - ИРАЗ\nЗдоровье - МОГАШАЛ\nУспех - АЬТТУВ\nПраздник - ЦIАЙ\nСлов для благодарности у меня не хватит. Спасибо тебе tahira-mutahira.\nБаркал, конечно-) Но благодарить скорее надо тех, кто работал и трудился над этими уроками. Они уж, на самом деле молодцы! Аллах1 раьза хилва царна!\nДля интересующихся, все уроки есть здесь http://targim.ru/modules.php?op=modl...9&allstories=1\nЭто мне сильно поможет.\nДиц дале эрси мотт бувц дул малой вэйм... :)\nВэйм долалуц :)


Фонтен-ле-Ерман — Википеди\n50°31′35″ къ. ш. 2°20′57″ м. д.HGЯOL\n3,8 квадратан километр\n▼108 стаг (2018 шеран 1 январь)\nФонтен-ле-Ерман (фр. Fontaine-lès-Hermans) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Вестреем, Фьеф, Недоншель, Февен-Пальфар. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фонтен-ле-Ерман&oldid=5193088»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 15:34.


Ври (Атлантикан Луара) — Википеди\nВри (Атлантикан Луара)\nВри картан тӀехь\nВри (фр. Vritz) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикан Луара. Кхузахь климат барамехь ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ври_(Атлантикан_Луара)&oldid=3959348»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 16 ноябрь, 06:49.


поурочни планаш 8 классехь нохчийн мотт 5 декабря 2017 года - поурочни планаш 8 классехь нохчийн мотт 24 ноября 2016 года - lyd.\nhttp://otok.opozo.separator-dizel.ru/engine/h.php?q=поурочни планаш 8 классехь нохчийн мотт&uri=8e89e315460ee3facfe0925263fdccca\nНохчийн меттан а, литературин а поурочни планаш. - Тумиша ... Тэги: планы, рабочая программа, нохчийн мотт, кхеторан кехат, Поурочные планы ... У кого есть вариант , скиньте мне на эл.адрес. заранее спасибо hutmatg@mail. ru нужны поурочные планы по чеч.яз. и лит. 7 и 8 кл. hutmatg@mail.ru. 20 янв 2014 ... Chechen Language Нохчийн мотт Noxc̈iyn mott. iranmojdeh. Loading... Unsubscribe from .... Диц ма делахь, нохчийн къомана юккъехь, дин аьлча а, и керста, харц кхетам баржо царна г1о деш ву хьуна хьо (цера-м и чекхдер дац , Дала мукъ лахь)! Ойла елахь! Далла гергахь, Дала къобалдеш ... Нохчийн меттан а, литературин а поурочни планаш. - Тумиша ... Тэги: планы, рабочая программа, нохчийн мотт, кхеторан кехат, Поурочные планы ... У кого есть вариант , скиньте мне на эл.адрес. заранее спасибо hutmatg@mail. ru нужны поурочные планы по чеч.яз. и лит. 7 и 8 кл. hutmatg@mail.ru. 30 июн 2014 ... 11-чу классехь 1амочу нохчийн меттан программа, вайна хууш ду, 8-9-чуй классашкахь 1амийнарг карладаккхарна лерина ю. Цундела, вайна хаа деза, литературни мотт стенах олу, йовза еза цуьнан стилаш а, церан башхаллаш а. Шун хаарш таллархьама ас шуна кечдина хаарш-зиэраш ... 20 янв 2014 ... Chechen Language Нохчийн мотт Noxc̈iyn mott. iranmojdeh. Loading... Unsubscribe from .... Диц ма делахь, нохчийн къомана юккъехь, дин аьлча а, и керста, харц кхетам баржо царна г1о деш ву хьуна хьо (цера-м и чекхдер дац , Дала мукъ лахь)! Ойла елахь! Далла гергахь, Дала къобалдеш ... ПОУРОЧНИ ПЛАНАШ 8 КЛАССЕХЬ НОХЧИЙН МОТТ. Нохчийн меттан (литературан) хьехаран планаш 2013-2014 дешаран шо. Нохчийн меттан а, литературин а поурочни планаш. нужны поурочные планы по чеч.яз. и лит. 7 и 8 кл. нохчийн меттан поурочни планаш 6 класс - 5-чу классехь нохчийн мотт к1иранах 1 сохьтехь хьеха лерина ю программа. Мотт - адамийн уьйран уггар мехала г1ирс.\nhttp://otok.opozo.separator-dizel.ru/pourochni-planash-8-klasseh-nohchiyn-mott-1423.html"entry_navi"> ← поурочные конспекты уроков детская риторика 3 класс ладыженская | TOP |\nпоурочное планирование технологические карты по математике 5 класс никольский фгоспоурочное планирование факультативного курса по математике 4 класспоурочное планирование алгебра 11 класс никольский скачатьпоурочное планирование разработки уроков литература 5 класс коровина фгоспоурочное планирование по истории дагестана 9 класспоурочное планирование фгос к учебнику кожиной технологии 5 класс девочки к учебнику кожинапоурочное планирование по русскому языку 4 класс н а чуракова м л каленчукпоурочное планирование к учебнику технология симоненко в.д матяш н.в