4. Сурат АН-НИСАЪ\n(Мадинатехь доьссина‚ дерриге а 176 аят).\nХIай нах! Шу кхера шаьш цхьана синах (Āдамах) кхоьллина волчу шу Кхиош-Кхобучух. Цо кхоьллина цунах цуьнан зуда (Хьава)‚ цаьршиннах Цо баржийра дуккха божарий а‚ зударий а. Шу кхера Делах‚ аш Шеца вовшашка дехарш деш волчу. Гергарлонашкахь 1 а /кхера Делах/. Баккъалла а, и Дела хилла 2 шуна тIехь тергамхо. يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا\nДIало боберашна церан даьхни /уьш баккхий хилча/. Ма хийца боьханиг цIенчуьнца 3 , ма даа церан даьхни‚ шайчух тохий. И хилла доккха къа (иза даккхийчу къинойх ду). وَآتُواْ الْيَتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلاَ تَتَبَدَّلُواْ الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلاَ تَأْكُلُواْ أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا\nШу кхоьруш делахь боберашкахь нийсо цаярх 4 ‚ аш балабе шайна дика хетта болу зударий: шишша, кхокхха‚ йиъ-йиъ 5 . Шаьш нийсо цаярх кхерахь – цхьаъ‚ я шайн аьтту куьйгаша доладинарг 6 (ялае). И герга ду аш харцо цаярна (я шу пекъар цахиларна (дукха доьзалш хилла). وَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُواْ فِي الْيَتَامَى فَانكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلاَّ تَعُولُواْ\nДIало /шаьш балош болчу/ зударшна церан урдо совгIатана 7 . Цара шуна цунах хIума ц1енчу даггара юхалахь‚ гIоза доийла и аш. وَآتُواْ النَّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَّرِيئًا\nДIа ма ло тIалам 8 бан цахуучаьрга шайн даьхни‚ Дала шун дахаран бух бина долу. Цунах даа а‚ тIе духа а ло царна (боберашна)‚ цаьрга хаза дош а āла. وَلاَ تُؤْتُواْ السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ قِيَاماً وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُواْ لَهُمْ قَوْلاً مَّعْرُوفًا\nЗиэ (1алашде) бобераш зуда ялориг хиллалц. Уьш кхиъна буйла шайна хааделча‚ дIало цаьрга церан даьхни. Аш ма даа и кхоам ца беш а‚ тIалам боцуш а, уьш баккхий хилале. Хьал долуш верг озалойла /оцу боберийн даьхни даарх/‚ мисканиг – цо жимма доийла. Шаьш цаьрга церан даьхни дIалуш‚ цу тIехь тешалла хIоттаде. Дала кхачо йина хьесапца. وَابْتَلُواْ الْيَتَامَى حَتَّىَ إِذَا بَلَغُواْ النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُم مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُواْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلاَ تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَن يَكْبَرُواْ وَمَن كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَن كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُواْ عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللّهِ حَسِيبًا\nБожаршна дāкъа ду дас-нанас а‚ гергарчара а /шаьш дIакхелхина/ бухадитинчух‚ зударшна а ду дāкъа дас-нанас а‚ гергарчара а бухадитинчух‚ кIеззиг делахь а и‚ дуккха делахь а – дāкъа ду парз хилла 9 . لِّلرِّجَالِ نَصيِبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا\nИрс 10 доькъучохь хилахь пекъарш а, /шайна цунах ирс ца кхочу/ гергарнаш а‚ бобераш а‚ мисканаш а хилахь – рицкъ ло царна цунах‚ хаза дош āла цаьрга. وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُوْلُواْ الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُم مِّنْهُ وَقُولُواْ لَهُمْ قَوْلاً مَّعْرُوفًا\nКхоьрийла уьш 11 , шаьш шайл тIаьхьа шайн заь1апе доьзал битча, (уьш г1елонехь бисарна) кхоьруш ма хилла. Уьш кхоьрийла Делах /шен доьзална я боберашна эшам хиларх/‚ цара олийла нийса дош /вала герга ваханчуьнга весет нийса де, олий/. وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُواْ مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُواْ عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللّهَ وَلْيَقُولُواْ قَوْلاً سَدِيدًا\nБаккъалла а, зуламца боберийн даьхни дууш берш – уьш ма бу шайн гайш чохь цIе юуш‚ уьш гIур ма бу /жоьжахатин/ ц1ерга 12 . إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا\nДала весет до шуьга шайн доьзалшкахь (царна ирс декъарехь): цхьана божаберана ло шинна зудаберана кхочу дāкъа. Нагахь санна зударий 13 белахь /шиъ а/ шиннал сов а, царна бухадитина долчух кхо дāкъа дича, ши дāкъа ду (цунах цхьабосса доькъур ду царна). Нагахь санна цхьаъ елахь – цунна /бухадисинчух/ ах ду. Дена-нанна – царах хIоранна – ялхалгIа дāкъа ду бухадитинчух‚ нагахь санна цуьнан доьзалхо велахь. Цуьнан доьзалхо вацахь – цуьнан ирс кхочу цуьнан дена-нанна‚ нанна – кхо дāкъа дича, цхьа дāкъа (дисинарг дāс схьаоьцу). Нагахь санна цуьнан вежарий белахь‚ нанна ялх дāкъа дича, цхьа дāкъа ду‚ /хьакъболчарна ирс доькъур ду/ цо дина весет 14 кхочушдинчул тIаьхьа‚ декхарал тIаьхьа. Шун дай‚ шун кIентий – шуна ца хаьа царах мила ву шуна герга пайдехь. Делера парз ду иза. Баккъалла а, и Дела хилла Ша хууш а‚ хьукма /нийса/ деш а يُوصِيكُمُ اللّهُ فِي أَوْلاَدِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنثَيَيْنِ فَإِن كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِن كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَلأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِن كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلأُمِّهِ السُّدُسُ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ آبَآؤُكُمْ وَأَبناؤُكُمْ لاَ تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً فَرِيضَةً مِّنَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيما حَكِيمًا\nШуна а кхочу ах шун зударша бухадитинчух‚ нагахь санна церан доьзалхо вацахь (кхечунна вина‚ я шуна вина). Церан доьзалхо (кхечунна вина волу‚ я шуна вина волу) велахь – шуна цара бухадитинчух доьалг1а дāкъа кхочу церан весет кхочушдинчул тIаьхьа‚ декхарел тIаьхьа. Царна (шу делла, бухабисина болу шун зударшна) – аш бухадитинчух доьалг1а дāкъа кхочу‚ нагахь санна шун доьзалхо (кхечу зудчо вина‚ я цо вина) вацахь. Шун доьзалхо велахь – царна аш бухадитинчух, борхIалг1а дāкъа кхочу, шун весет кхочушдинчул тIаьхьа‚ декхарел тIаьхьа. Нагахь санна шегара ирс кхочуш волу стаг‚ я зуда шен да я доьзалхо воцуш велахь – цуьнан ваша‚ я йиша 15 елахь – цу шиннах хIоранна а, йолхалг1а дāкъа лур ду. Нагахь уьш царал алсам белахь – уьш декъашхой хир бу кхоалг1ачу декъан‚ цуьнан весет кхочушдинчул тIаьхьа‚ декхарал тIаьхьа‚ ша зен ца деш (цхьанна совдоккхуш‚ вукхунна эшош). Делера весет ду иза. И Дела ма ву хууш а‚ собаре а (дуьненахь сиха таIзар ца деш къинош динчарна). وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم مِّن بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلاَلَةً أَو امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن كَانُوَاْ أَكْثَرَ مِن ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّ وَصِيَّةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ\nУьш ду Делан дозанаш. Далла а‚ Цуьнан элчанна а муьтIахь верг – и вохуьйтур ву Цо ялсамане‚ шена бухахула хиш оьхуш йолчу‚ цу чохь уьш гуттар а хир бу. И сийлахь-боккха толам бу-кх. تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ وَمَن يُطِعِ اللّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ\nДалла а, Цуьнан элчанна а Iеса верг а‚ Цуьнан дозанех ваьлларг а – и вохийтур ву Цо /жоьжахатин/ цIерга‚ гуттар а цу чохь хир волуш. Цунна – сийсаза долу Iазап ду. وَمَن يَعْصِ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُّهِينٌ\nШун зударех боьханиг 16 динарг – шух веаммо тешалла дойла цунна тIехь. Цара тешалла дахь – цIахь сацабе уьш баллалц 17 ‚ я Дала цхьа некъ хIоттолц. وَاللاَّتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمْ فَاسْتَشْهِدُواْ عَلَيْهِنَّ أَرْبَعةً مِّنكُمْ فَإِن شَهِدُواْ فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّىَ يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً\nШух шиммо дахь и (боьханиг – зина) – та1зар де царна (човхорца а, бехк баккхарца а, иэхь хетийтарца а, мача тохарца а). Цара шиммо а тōба дахь, дика Iамал яхь‚ юьстахдовла 18 царах. Баккъалла а, Дела ма хилла ша тōба къобалдеш верг а‚ къинхетаме верг а وَاللَّذَانَ يَأْتِيَانِهَا مِنكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِن تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُواْ عَنْهُمَا إِنَّ اللّهَ كَانَ تَوَّابًا رَّحِيمًا\nБаккъалла а, тōба къобалдар ду Далла т1ехь, шаьш ца хууш вōнаш а деш, т1аккха сихонца тōба деш болчарна. Баккъалла а, церан тōба къобалдийр ду Дала. И Дела хилла хууш верг а‚ хьикмате верг а. إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوَءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ فَأُوْلَئِكَ يَتُوبُ اللّهُ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللّهُ عَلِيماً حَكِيماً\nТōба къобалдийр дац шаьш вониг дечарна, шаьш бала герга бахча олуш болчу: "ХIинца ас тōба ди"‚ шаьш ца тешаш а болуш, беллачарна а. Царна Оха кечдина лазош долу Iазап. وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ وَلاَ الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُوْلَئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا\nХIай ийман диллинарш! Хьанал дац шуна аш зударий ницкъаца ирсе битар 19 ‚ хало ма е царна шаьш царна деллачух (урдох) цхьадерг юхаэцархьама‚ нагахь санна билггала боьханиг цара тIедаийтина дацахь. Хаза дāха цаьрца. Шуна уьш безаш ца хилахь а /собаре хила цаьрца/. Шуна цхьа хIума ца еза тарло‚ Дала цу чохь дуккха диканаш хилийта тарло. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ يَحِلُّ لَكُمْ أَن تَرِثُواْ النِّسَاءَ كَرْهًا وَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُواْ بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلاَّ أَن يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِن كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا\nШу лууш делахь зудчун метта зуда хийца‚ аш царах цхьанна дуккха даьхни делла делахь‚ цунах хIумма а юха ма эцалаш 20 . Аш схьаоьцур ду иза ткъа доккха зулам а‚ билгала къа а деш? وَإِنْ أَرَدتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنطَارًا فَلاَ تَأْخُذُواْ مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَاناً وَإِثْماً مُّبِيناً\nАш и схьа муха оьцу‚ шу (майра а‚ зуда а хилла) вовшашна юкъадахана ма хиллий? Шуьгара чIогIа ваIда 21 эцна ма ярий цара. وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّيثَاقًا غَلِيظًا\nАш ма балабе шун дайша балийна хилла болу зударий‚ хьалха дIадаханарг доцург 22 . И хилла боьханиг‚ чIогIа ирчаниг‚ вуно боьха Iадат а. وَلاَ تَنكِحُواْ مَا نَكَحَ آبَاؤُكُم مِّنَ النِّسَاءِ إِلاَّ مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلاً\nШуна (бāло) хьарам бина шун наной а‚ шун йо1арий а‚ шун йижарий а‚ шун ден йижарий а‚ шун ненан йижарий а‚ шун вешин йо1арий а‚ шун йишин йо1арий а‚ шу дакхийна хилла болу шун наной 23 а‚ шун шурин 24 йижарий а‚ шун зударийн наной а‚ шун цIеношкахь Iеш болу шун цаьрца гергара юкъаметтиг а хилла болчу зударийн кхечарна бина болу мехкарий а. Шун цаьрца гергара юкъаметтиг ца хиллехь – къа дац шуна /церан мехкарий бало/. Шун чIурах схьабевлла болу шун кIентийн зударий а‚ ши йиша /иштта йо1 а, цуьнан ден йиша я ненан йиша а/ вовшахтоха (цхьаьна яло) а /хьарам ду шуна/‚ хьалха д1адахна хилларг доцург. Баккъалла а, и Дела хилла гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а. حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالاَتُكُمْ وَبَنَاتُ الأَخِ وَبَنَاتُ الأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللاَّتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُم مِّنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَآئِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللاَّتِي فِي حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ اللاَّتِي دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُواْ دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلاَئِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلاَبِكُمْ وَأَن تَجْمَعُواْ بَيْنَ الأُخْتَيْنِ إَلاَّ مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا\nЗударех марехь берш (хьарам бина шуна бāло)‚ шун аьтту куьйгаша доладина боцурш 25 ‚ и тIедиллина Дала шуна. Хьанал бина шуна цул дēхьахь берш‚ шайн бахамца аш лехча‚ шайн догIу урдо дIалуш‚ шарIаца бāлош долуш‚ зина лелорца доцуш. Шаьш цаьргара марзо ийцича 26 – царна богIу мах дIало парз хилла болу. Парз кхочушдина (царна догIу урдо дIаделла)‚ шу вовшашца реза долуш динчунна тIехь (цара шуна цхьадолу урдо юхалуш) къа дац шуна. Баккъалла а, и Дела ма хилла хууш а‚ хьукма /нийса/ деш а. وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلاَّ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَاءَ ذَلِكُمْ أَن تَبْتَغُواْ بِأَمْوَالِكُم مُّحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُم بِهِ مِن بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا\nШух муьлхачунна ца магахь шен таронца цIена 27 болу муъма зударий бāло – шайн аьтту куьйгаша доладиначу шайн муъма мехкарех (лех) балабе. Далла дика хаьа шун ийман‚ шу вовшах /схьадевлла/ ду. Балабе уьш церан охIлан пурбанца‚ дIало церан мах диканца‚ цIена хилла 28 болу‚ лелар боьха доцуш болу‚ доттагI лаьцна 29 боцуш болу – (зударий). ТIаккха марехь болуш цара боьханиг далийтахь‚ царна оьздачу зударшна догIучух ах Iазап ду. И дерриге ду шух къинах (зинах) кхоьруш волчунна. Аш собар дахь (и зуда ца ялош) – и шуна дика ду. И Дела гечдеш верг а ву‚ къинхетаме верг а ву. وَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنكُمْ طَوْلاً أَن يَنكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِن مِّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُم مِّن فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ فَانكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلاَ مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَن تَصْبِرُواْ خَيْرٌ لَّكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ\nДалла лаьа шуна билгалдаккха‚ шул хьалха хиллачийн новкъа шу нисдан‚ шун тōба къобалдан. И Дела хууш а ву‚ хьукма /нийса/ деш а ву. يُرِيدُ اللّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ\nЦу Далла лаьа шун тōба къобалдан. /Шайн/ дезаршна тIаьхьахIуьттуш болчарна лаьа шу /цIенчух/ дуккха генадовла. وَاللّهُ يُرِيدُ أَن يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ أَن تَمِيلُواْ مَيْلاً عَظِيمًا\nШуна тIера /халонаш/ яйъян лаьа Далла. Адам кхоьллина заьIап. يُرِيدُ اللّهُ أَن يُخَفِّفَ عَنكُمْ وَخُلِقَ الإِنسَانُ ضَعِيفًا\nХIай ийман диллинарш! Вовшийн даьхни ма даалаш харцонца 30 ‚ шун вовшийн резаллица йохка-эцар яцахь. Шаьш ма дайа 31 . Баккъалла а, и Дела хилла шуьца къинхетаме. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَأْكُلُواْ أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلاَّ أَن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِّنكُمْ وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا\nМостагIаллица‚ зуламца и динарг‚ т1аьхьа Оха чуверзор ву цIерга. И хилла Далла атта (и Далла атта ду). وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ عُدْوَانًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيرًا\nШайна нехIа 32 дина долу даккхий къинош аш юьстахтаттахь‚ кегийчарна (кегийчу къиношна) Оха гечдийр ду шуна‚ чудохуьйтур ду шу сийлахьчу чугIойлина (ялсамане). إِن تَجْتَنِبُواْ كَبَآئِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُم مُّدْخَلاً كَرِيمًا\nШуна ма дезийла Дала шух цхьаболчарна вукхарал базбина делларг. Божаршна дāкъа ду шайна карадеъначух‚ зударшна а дāкъа ду царна шайна карадеъначух. Аш Деле деха Цуьнан комаьршаллах. И Дела хилла (ву) массо а хIума Ша хууш. وَلاَ تَتَمَنَّوْاْ مَا فَضَّلَ اللّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُواْ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ وَاسْأَلُواْ اللّهَ مِن فَضْلِهِ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا\nХIоранна Оха хилийтина дас-нанас а‚ гергарчара а бухадитинчух ирсоьцург 33 . Шун дуйнаша чIагIбиначарна (хьалха аш шайна ирс лур ду, аьлла, ваIда йина хилла болу доттагIий), – дIало царна церан дāкъа 34 . Баккъалла а, и Дела хилла массо а хIуманна т1ехь теш. وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالأَقْرَبُونَ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا\nБожарий тIехIиттина 35 бу зударшна, Дала цхьаберш вукхарал базбарца а‚ цара шайн бахамах харж ярца а. Дика зударий бу – / Далла а, шайн марошна а/ муьтIахь берш‚ шаьш лардеш 36 берш /марошна/ гучахь доцург Дала ларде аларна 37 . Шу – церан Iесаллех кхоьруш дерш – хьехам бе царна‚ /цунах пайда ца хилахь/ бита уьш меттахь 38 ‚ /цунах а пайда ца хилахь/ тоха царна (хьехам хилийтарна‚ лазорна доцуш). ТIаккха уьш шуна муьтIахь хилахь – некъ ма бохабе царна. Баккъалла а, и Дела хилла лекха верг а‚ воккха верг а الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا\nШу кхерахь (маран (майрачун) а‚ зудчун а) юккъехь барт бохарх‚ кхайкха хьекъале берш цуьнан (маран) нахана юккъера а‚ зудчун нахана юккъера а. Маслахьат 39 лууш и шиъ делахь‚ Дала аьтто бийр бу царна юккъехь. Баккъалла а, и Дела хилла (массо а хIума) хууш верг а‚ /къайлаха дерг/ дика хууш верг а. وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُواْ حَكَمًا مِّنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِّنْ أَهْلِهَا إِن يُرِيدَا إِصْلاَحًا يُوَفِّقِ اللّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا\nДалла Iибадат де‚ накъост ма лаца Цунна цхьана а хIуманца‚ дена-нанна а дика хила‚ гергарчарна а‚ боберашна а‚ мискачарна а‚ гергара волчу лулахочунна а, гергара воцчу (хийрачу) лулахочунна а‚ аг1ор накъостана 40 а‚ некъан накъостана 41 а‚ шайн аьтту куьйгаша доладиначарна 42 а /дика хила/. Баккъалла а, Далла ца веза деккъа шеца тамаш беш верг а‚ кура верг а. وَاعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالجَنبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالاً فَخُورًا\nПис берш а, нахана пис 43 хила, аьлла, омра деш берш а‚ Дала шайга даийтина долчу комаьршаллах 44 хьулдеш берш а /ца беза Далла/ – Оха кечдина цатешачарна сийсаза долу Iазап. الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُّهِينًا\nШайн даьхни нахана гайтархьама сагIина доккхуш берш а, шаьш Делах а‚ тIаьххьарчу дийнах а тешаш боцуш /ца беза Далла/, шена шайтIа доттагI хилларг – вон доттагI хилла цунах. وَالَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلاَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَمَن يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قِرِينًا\nХIун дара царна Делах а‚ тIаьххьарчу дийнах а тешча‚ Дала шайна деллачу рицкъанах сагIа делча? И Дела уьш бевзаш ма хилла. وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُواْ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقَهُمُ اللّهُ وَكَانَ اللّهُ بِهِم عَلِيمًا\nБаккъалла а, и Дела мискъала зарратал 45 , зулам деш ма вац. И (мискъала заррат) дика хилахь – и т1етт1а алсамдоккху Цо‚ Шегара йоккха ял ло. إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا\nМуха хир ду Оха массо а умматах /цхьацца/ теш валийна‚ хьо хIокхарна тIехь теш валийча? فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاءِ شَهِيدًا\nЦу дийнахь цатешачарна а‚ элчанна Iесалла йиначарна а луур ду латта шаьшца нисдалар. Хьулдийр дац цара Делах /цхьажимма а дуьненахь шаьшца/ хилларг. يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَعَصَوُاْ الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الأَرْضُ وَلاَ يَكْتُمُونَ اللّهَ حَدِيثًا\nХIай ийман диллинарш! Шу ламазна герга ма гIолаш‚ шу дехна а долуш‚ шаьш дуьйцург шайна ца хаахь; шайца боьха хи делахь 46 а – ца луьйчуш, шаьш новкъахула /хи доцучухула/ лелаш дацахь, я /маьждига чохь ца совцуш/ чекхдовлуш дацахь. Шу хиллехь цомгуш‚ я новкъахь‚ я шух цхьаъ хьаштаг1анера (хинарара) веана велахь‚ я шу зударех хьакхаделла 47 делахь – тIаккха шуна хи ца карадахь – тема 48 де цIеначу лаьттаца /я гIамарца/. Шайн яххьех а‚ куьйгех хьакха и. Баккъалла а, и Дела хилла къинхетаме а‚ гечдеш а. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَقْرَبُواْ الصَّلاَةَ وَأَنتُمْ سُكَارَى حَتَّىَ تَعْلَمُواْ مَا تَقُولُونَ وَلاَ جُنُبًا إِلاَّ عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىَ تَغْتَسِلُواْ وَإِن كُنتُم مَّرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِّنكُم مِّن الْغَآئِطِ أَوْ لاَمَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُواْ مَاءً فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا\nХьуна ца го и шайна жайних /цхьа/ дāкъа делларш? Шаьш тиладалар оьцу цара‚ шу а некъах тиладала лаьа царна. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُواْ نَصِيبًا مِّنَ الْكِتَابِ يَشْتَرُونَ الضَّلاَلَةَ وَيُرِيدُونَ أَن تَضِلُّواْ السَّبِيلَ\nДалла дика бевза шун мостагIий. Дала кхачо йина /шун/ вали 49 хиларца, Дала кхачо йина /шун/ гIоьнча хиларца. وَاللّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ وَكَفَى بِاللّهِ وَلِيًّا وَكَفَى بِاللّهِ نَصِيرًا\nЖуьгтийн динехь хиллачарах бу шаьш дош 50 шен меттигера дIадоккхуш берш. Цара олу: "Хезна тхуна /хьан дош/‚ Iеса ду тхо /хьан омрана/", "ЛадогIа ахь – хозуьйтур дац хьуна /вониг/", "РаIина" 51 маттаца к1еда олуш, /ислам/ динна 1иттарш еш. Цара аьллехьара: "Хезна тхуна‚ муьтIахь хилла тхо‚ ладогIа‚ хьажа тхоьга (тхан гIайгIа бе)"- царна дика хир дара‚ чIогIа а /хир дара/. Мухха делахь а, Дала неIалт аьлла царна уьш цатешарна. Ма тешаш бац уьш цхьа кIеззиг 52 (берш) бен. مِّنَ الَّذِينَ هَادُواْ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُواْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِن لَّعَنَهُمُ اللّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلاَ يُؤْمِنُونَ إِلاَّ قَلِيلاً\nХIай шайга жайна делларш 53 ! Шу теша Оха доссош хиллачух (Къуръанах)‚ ша бакъдеш долу шуьца дерг (Таврат а‚ Инжил а) Оха яххьаш нисйина тIехьа ерзаяле‚ я неIалт алале‚ шоьтан дийнан дайшна 54 ма-аллара. Делан гIуллакх кхочушхилла. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ آمِنُواْ بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُم مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ وَكَانَ أَمْرُ اللّهِ مَفْعُولاً\nБаккъалла а, Дала геч ца до Шеца накъост лацарна 55 ‚ Цо геч ма до и доцург Шена луъчунна. Милла а велахь а, Делаца накъост лоцуш – деза-доккха къа кхоьллина (дина) цо. إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاءُ وَمَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا\nХьуна ца го и шаьш цIанбеш берш 56 ? Дала цIанвийр ма ву Шена луург. Цуьрриг а зулам дийр ма дац царна. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنفُسَهُمْ بَلِ اللّهُ يُزَكِّي مَن يَشَاءُ وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً\nХьажал хьо‚ муха кхуллу цара Далла тIехь харцдерг! Кхачо хили цунах билггала къа хиларца. انظُرْ كَيفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُّبِينًا\nХьуна ца го шайна жайних дāкъа делларш – уьш тешаш бу джибтех 57 а‚ тIагIутах 58 а‚ цара олу цатешачаьрга: "Шу ду нийсачу новкъахь /Мухьаммадан Деле/ ийман диллинчарал." 59 أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُواْ نَصِيبًا مِّنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ هَؤُلاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُواْ سَبِيلاً\nУьш ма бу Дала шайна неIалт аьлларш. Дала неIалт аьллачунна хьуна цкъа а карор ма вац гIоьнча. أُوْلَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللّهُ وَمَن يَلْعَنِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا\nЯ шайна мулках 60 дāкъа долуш бу уьш? Цара лур ма дац нахана чамхалг а. أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِّنَ الْمُلْكِ فَإِذًا لاَّ يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيرًا\nЯ нахана хьагI йо-те цара, Дала царна Шен комаьршаллах деллачунна тIехь? Оха делира ИбрахIиман доьзална жайна а‚ хьекъалалла а. Деза-доккха мулк деллера Оха царна. أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنَآ آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُم مُّلْكًا عَظِيمًا\nЦарах (жуьгтех) цунах (цу Дала доссийначу жайнах – Къуръанах) тешнарг а ву. Царах цунна дуьхьалваьлларг а ву. Кхачо хилла жоьжахатица /уьш бāго/ цIе хилар. فَمِنْهُم مَّنْ آمَنَ بِهِ وَمِنْهُم مَّن صَدَّ عَنْهُ وَكَفَى بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا\nБаккъалла а, и Тхан аятех цатешарш – тIаккха бохуьйтур бу Оха уьш цIерга. Церан чкъоьрнаш даьгна мел дели Оха уьш хийцор ду кхечу чкъоьрнашца цаьрга Iазап Iовшийтархьама. Баккъалла а, и Дела хилла нуьцкъала а‚ хьукма /нийса / деш а. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُواْ الْعَذَابَ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا\nИйман диллинарш а‚ дика Iамалш йинарш а – тIаккха уьш чубохуьйтур бу Оха бошмашка (ялсамане)‚ шайн бухахула хиш оьхуш долчу. Уьш цу чохь гуттар лаьттар бу. Цу чохь царна цIена зударий хир бу. Оха чубохуьйтур бу уьш дуькъачу IиндагIе. وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَّهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَلِيلاً\nДала омра до шуьга‚ шайга тешаме елла хIуманаш дIаерзор шайн дайшка 61 ‚ нахана юккъехь шаьш хьукма деш, и хьукма дар нийсонца. Баккъалла а, и Дела – ма хаза ду Цо шуьга шеца хьехам беш дерг! Баккъалла а, и Дела хилла хезаш верг а, гуш верг а. إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤدُّواْ الأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ النَّاسِ أَن تَحْكُمُواْ بِالْعَدْلِ إِنَّ اللّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِ إِنَّ اللّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا\nХIай ийман диллинарш! Шу муьтIахь хилалаш Далла‚ шу муьтIахь хилалаш элчанна а‚ шух гIуллакх карахь долчарна 62 а. Цхьана хIуманна тIехь шун къийсам хилахь‚ аш и д1адерзаделаш Деле а‚ элчане а‚ шаьш Делах а‚ тIаьхьарчу дийнах а тешаш делахь. И дика а ду‚ хазачу кепара дастар а ду. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلاً\nХьуна ца го и шаьш хьоьга доссийначух а‚ хьол хьалха доссийначух а тешаш бу моьттуш берш? Уьш лууш ма бу шайна юккъехь хьукма дойла тIагIута. Цаьрга омра ма дина цунах (тIагIутах) ма теша, аьлла. ШайтIа ма ду лууш уьш тило геннарчу тиларца. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُواْ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَن يَتَحَاكَمُواْ إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُواْ أَن يَكْفُرُواْ بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُضِلَّهُمْ ضَلاَلاً بَعِيدًا\nЦаьрга аьлча: "ТIедуьйла Дала доссийначуьнга а‚ элчанна а (схьадуьйла‚ хьукма дойту вай Къуръане а‚ элчане а)"‚ хьуна ма го и мунепикъаш 63 дIабоьрзуш хьо волчура /сихачу/ берзарца. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْاْ إِلَى مَا أَنزَلَ اللّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنكَ صُدُودًا\nМуха хир ду царна тIе цхьа бāла беъча‚ шайн куьйгаша кечбина болу‚ т1аккха уьш хьуна тIе баьхкича‚ шаьш Делах дуйнаш бууш: "Тхо ма дацара лууш диканиг а‚ кхиам хилар а бен"‚ – олуш? فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَآؤُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلاَّ إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا\nУьш ма бу Далла шайн дегнашкахь дерг хууш берш. Юьстахвала хьо царах‚ хьехам бе царна‚ āла цаьрга /уьш/ к1оргга кхетош долу дош. أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُل لَّهُمْ فِي أَنفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغًا\nЦхьа а элча ца ваийтина Оха цунна /нах/ муьтIахь хилархьама бен, Делан лаамца. Уьш хиллехьара шаьш шайна зулам дича 64 , хьуна тIе богIуш, т1аккха Деле гечдар доьхуш‚ элчано а гечдар дехча, царна и Дела карор ма вара шайн тōба къобалдийриг а, къинхетаме верг а. وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُواْ أَنفُسَهُمْ جَآؤُوكَ فَاسْتَغْفَرُواْ اللّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُواْ اللّهَ تَوَّابًا رَّحِيمًا\nХьан кхиош-кхобуш волчу (Делора) ма бац уьш /Делах/ тешаш шайна юкъадоьжначунна тIера хьукма хьоьга дойтуш бацахь‚ тIаккха а ахь йинчу кхиэлана шайгахь хIумма новкъарло ца карош‚ шаьш цунна муьтIахь хуьлуш бацахь 65 . فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّىَ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُواْ فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُواْ تَسْلِيمًا\nОха царна тIедиллина хиллехьара, шаьш дайа аьлла я арадовла шайн цIеношкара аьлла‚ царах кIеззиг болчара бен и дийр ма дацара. Шайна хьоьхуш дерг цара дахьара – и дика а‚ делилца чIогIа а ма дара. وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُواْ مِن دِيَارِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلاَّ قَلِيلٌ مِّنْهُمْ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُواْ مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا\nТIаккха Тхайна гергара сийлахь-йоккха ял лур ма яра царна Оха. وَإِذاً لَّآتَيْنَاهُم مِّن لَّدُنَّا أَجْراً عَظِيمًا\nНийсачу новкъа бихкина хир ма бара Оха уьш. وَلَهَدَيْنَاهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا\nДалла а‚ элчанна а муьтIахь берш – уьш хир бу Дала шайна ниIмат деллачаьрца цхьаьна: пайхамаршца‚ уггар бакълуьйчаьрца‚ гIазотехь беллачаьрца, дикачаьрца. Ма хаза хили уьш шайна накъост хиларца! وَمَن يُطِعِ اللّهَ وَالرَّسُولَ فَأُوْلَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا\nИ дозалла Делера ду‚ кхачо хилла Дела хууш верг хилар. ذَلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّهِ وَكَفَى بِاللّهِ عَلِيمًا\nХIай ийман диллинарш! Ларлуш хилалаш‚ гIазотана арадовлалаш тобанашца а‚ я дерриге а. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ خُذُواْ حِذْرَكُمْ فَانفِرُواْ ثُبَاتٍ أَوِ انفِرُواْ جَمِيعًا\nБаккъалла а, шух ма ву ша /гIазотана/ тIаьхьавуьсуш верг. Шуна цхьа бохам хилча, олу цо: "Ма ниIмат делла суна Дала со царна юккъехь (гIазотехь) цахиларна" (хиллехьара, со лазийна я велла хир вара). وَإِنَّ مِنكُمْ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُم مُّصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُن مَّعَهُمْ شَهِيدًا\nШуна Делера сийлалла хилча‚ билггала олу цо‚ шуна а, шена а юккъехь безам боцуш санна: "Ма декъаза хили-кх со‚ цаьрца хила ца мегара со – беза - боккха толам ас а боккхур ма барий тIаккха 66 ". وَلَئِنْ أَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِّنَ الله لَيَقُولَنَّ كَأَن لَّمْ تَكُن بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيتَنِي كُنتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًا\nДелан новкъахь тIом 67 бойла шаьш эхартах гергара (дуьненан) дахар духкучара 68 . Делан новкъахь тIом бина велларг а‚ я толам баьккхинарг а – тIаккха лур ю Оха цунна сийлахь-йоккха ял. فَلْيُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالآخِرَةِ وَمَن يُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَيُقْتَلْ أَو يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا\nАш хIунда ца бо т1ом Делан новкъахь а, божарех а‚ зударех а‚ берех а заьIап болчу нехан дуьхьа а? Уьш ма буй олуш: "Тхан Кхиош-Кхобург! Арадаха тхо хIоккху юьртара‚ шена чуьра нах зуламе болчу‚ хьан гергара верас (гIолоцург) ваийтахьа тхуна‚ хьан гергара гIоьнча ваийтахьа тхуна" وَمَا لَكُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيًّا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيرًا\nИйман диллинчара тIом бо Делан новкъахь‚ цатешачара тIом бо тIагIутан (шайтIанан) новкъахь. ШайтIанан верасаш хIаллакбе. Баккъалла а, и шайтIанан мекарло ледара ма хилла. الَّذِينَ آمَنُواْ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَالَّذِينَ كَفَرُواْ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُواْ أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا\nХьуна ца го и шайга аьлларш 69 : "Юхадаха шайн куьйгаш (тIамах: тIом бар ма деха хIинца а – цуьнан хан тIе ца кхаьчна)‚ ламаз хIоттаде‚ закат ло"‚ шайна тIом бар тIедиллича‚ царах цхьа тоба кхийрира нахах‚ Делах кхерарх санна‚ я кхин а чIогIа. Цара элира: "Тхан Кхиош-Кхобург‚ хIунда тIедиллина Ахь тхуна тIом бар. Цхьа гергара замане тIаьхьатаьттина хиллехьара Ахь тхо". Ахь āла: "Дуьненан хIума – кIеззиг хIума ю. Эхарт ду дика ша /Делах/ кхоьручунна. Цхьа цуьрриг а зулам дийр ма дац шуна". أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّواْ أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُواْ رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدَّنْيَا قَلِيلٌ وَالآخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقَى وَلاَ تُظْلَمُونَ فَتِيلاً\nШу миччахьа хилахь а, далар тIекхуьур ду шух‚ чIогIа хIиттийна бIаьвнаш чохь шу хилча а. Шайга диканиг деъча, цара олу: "ХIара Делера ду"‚ нагахь санна шайга вониг деъча, цара олу: "ХIара хьоьгара ду / х1ай пайхамар, ахьа дуьйцу х1уманаш бахьанехь/". Ахь āла: "Массо а ду Делера". ХIун ду-те цу къомана? – Кхета ца туьгу-кх иза хуьлучух 70 . أَيْنَمَا تَكُونُواْ يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِي بُرُوجٍ مُّشَيَّدَةٍ وَإِن تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُواْ هَذِهِ مِنْ عِندِ اللّهِ وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُواْ هَذِهِ مِنْ عِندِكَ قُلْ كُلًّ مِّنْ عِندِ اللّهِ فَمَا لِهَؤُلاءِ الْقَوْمِ لاَ يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا\nХьуна тIедеана долу диканиг – Делера ду хьуна /хIай адам/‚ хьуна тIедеана долу вониг – хьоьгара ду хьуна /ахь деш долу вониг бахьанехь/. Оха вахийтина хьо /хIай Мухьаммад/ нахана тIе элча хилла. Кхачо хилла Делаца теш хилар. مَّا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولاً وَكَفَى بِاللّهِ شَهِيدًا\nЭлчанна муьтIахь хилларг – Далла муьтIахь хилла‚ юхаваьлларг 71 – хьо ца вахийтина Оха царна тIехь терго еш верг 72 хилла. مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللّهَ وَمَن تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا\nОлу цара: "МуьтIахь хир ду". Хьо волчуьра дIайирзича, царах цхьана тобано буса леладо ахь ма де аьлларг. И Дела д1аяздеш ма ву и цара буса лелош дерг. Бита уьш (дIакъаста царах)‚ Далла тIетовжа. Делаца кхачо хилла ша тIетевжаш волчунна. وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُواْ مِنْ عِندِكَ بَيَّتَ طَآئِفَةٌ مِّنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ وَكَفَى بِاللّهِ وَكِيلاً\nКъуръанах ойла ца йо-те цара? Иза Дела воцчуьнгара хилча‚ цу чохь дуккха хилпалонаш 73 карор ма ярий царна. أَفَلاَ يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللّهِ لَوَجَدُواْ فِيهِ اخْتِلاَفًا كَثِيرًا\nКхерамцахиларах а‚ я кхерамах а цхьа гIуллакх шайга деъча – и даржадо цара. Цара и дерзадахьара элчане а‚ шайна юккъера гIуллакх карахь долчаьрга а – тIаккха царах цуьнан буха тIекхуьучарна хуур дара /бакъдерг/. Делан комаьршалла а‚ Цуьнан къинхетам а шайна ца хиллехь‚ цхьа кIеззиг берш боцурш шайтIанна тIехьахIуьттур ма дара шу. وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُواْ بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُوْلِي الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلاَ فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلاَّ قَلِيلاً\nТIом бе /х1ай Мухьаммад/ Делан новкъахь. Ахь жоп лур дац деккъа хьайх 74 а бен. Муъма нехан дегнаш айде /тIамна/‚ Дала сацо тарло цатешачеран ницкъ. И Дела чIогIа ма ву ницкъаца а‚ и чIогIа ма ву бекхамца а. فَقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ لاَ تُكَلَّفُ إِلاَّ نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللّهُ أَن يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَاللّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَأَشَدُّ تَنكِيلاً\nХазачу гIиллакхан агIо лаьцначунна – цунах дāкъа ду‚ вочу гIиллакхан агIо лаьцначунна – цунах мохь хир бу. И Дела хилла массо а хIуманна тIехь ницкъ болуш. مَّن يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُن لَّهُ نَصِيبٌ مِّنْهَا وَمَن يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُن لَّهُ كِفْلٌ مِّنْهَا وَكَانَ اللّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُّقِيتًا\nШайга салам делча‚ цул хазчуьнца салам ло аш я юхадерзаде и. Баккъалла а, и Дела ма хилла массо а хIуманна терго еш. وَإِذَا حُيِّيْتُم بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّواْ بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا\nАллахI цIе йолу цхьа Дела ву – кхин дела вац И бен. Цо дерриге а гулдийр ду шу къематдийнахь‚ цу чохь шеко яц. Мила ву ткъа Делал хабар бакъдуьйцуш? اللّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لاَ رَيْبَ فِيهِ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَدِيثًا\nХIунда хилла шу мунепикъашкахь ши тоба 75 ? Дала /шу шена т1ехь долчу бакъдолчух/ дIаберзина уьш шаьш динарг бахьанехь. Шу лууш ду нисван Дала тилавала витинарг? Дала тилавала витинарг – хьуна карор ма бац цунна некъ /и нисван/. فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللّهُ أَرْكَسَهُم بِمَا كَسَبُواْ أَتُرِيدُونَ أَن تَهْدُواْ مَنْ أَضَلَّ اللّهُ وَمَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ سَبِيلاً\nЦарна дийзира шу ийманах юхадовлар, шаьш юхадовларх терра‚ тIаккха шу хир дара цхьанийса. Ма леца царах доттагIий, уьш Делан новкъахь дIакхалххалц 76 . Нагахь санна уьш дуьхьалбовлахь 77 , схьалеца уьш‚ хIаллакбе уьш шайна карабаьхккинчохь. Царах доттагI а‚ гIоьнча а ма лаца. وَدُّواْ لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُواْ فَتَكُونُونَ سَوَاءً فَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِيَاءَ حَتَّىَ يُهَاجِرُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ وَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلاَ نَصِيرًا\nШаьш шуна а‚ шайна юккъехь а барт болчу къомана тIебаьхкинарш боцурш; я шуна тIебаьхкинарш а, шайн дагахь доцуш шуьца я /шуна дуьхьал долчу шайн/ къомаца тIом бан г1ерташ боцурш а. /Шуьца а, шуна дуьхьал а боцурш/. Далла лиъна хиллехьара‚ Цо шуна тIехIиттор бара уьш – цара шуьца тIом бийр бара. Уьш шух дIакъастахь – цара шуьца тIом бийр бац‚ шуьца машар бийр бу цара. Шуна ца бина Дала царна тIехь некъ (цаьрца т1ом бан бакъо яц шун). إِلاَّ الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَىَ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَاقٌ أَوْ جَآؤُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَاتِلُونَكُمْ أَوْ يُقَاتِلُواْ قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْاْ إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلاً\nКхин цхьаберш карор бу шуна, шаьш лууш шуьца тешаме хила а‚ шайн къомаца (керстанашца) тешаме хила а‚ шаьш питане 78 ма-кхайккхина, цу чу булуш. Уьш шух дIа ца берзахь (шуьца т1ом ца беш)‚ шуьца машар ца бахь‚ шайн куьйгаш шуна /тIекхийдочух/ ца совцадахь, схьалеца уьш‚ хIаллакбе уьш шайна карабаьхккинчохь. Царна тIехь Оха шуна билггала некъ 79 бина (цаьрца тIом бан мега шуна). سَتَجِدُونَ آخَرِينَ يُرِيدُونَ أَن يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُواْ قَوْمَهُمْ كُلَّ مَا رُدُّوَاْ إِلَى الْفِتْنِةِ أُرْكِسُواْ فِيِهَا فَإِن لَّمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُواْ إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوَاْ أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثِقِفْتُمُوهُمْ وَأُوْلَئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا مُّبِينًا\nЦа хилла /цкъа а мегаш/ муъма стагана муъма стаг вēр, гIалатваьлла бен. Цхьаммо гIалатваьлла муъма стаг вēхь, муъма лай а паргIатвоккхур ву (йоккхур ю) цо‚ цуьнан охIланна д1алуш долу дият 80 а лур ду цо‚ цара /цунна гечдина/ сагIина ца дитахь. Нагахь санна и (и ца хууш велларг) хиллехь шуьца мостагIалла долчу къомах‚ ша муъма 81 а волуш – муъма лай паргIатвоккхур ву (йоккхур ю). И хилахь шена а, шуна а юккъехь барт (машар) болчу къомах 82 – д1алуш долу дият лур ду цуьнан охIланна‚ муъма лай а паргIатвоккхур ву. Шегахь (парг1атваккха лай) вацахь (я и эца таро а) яцахь, - тIеттIа шина баттахь марханаш кхобур ду цо‚ Делера гечдар доьхуш. И Дела Ша хууш а‚ хьукма /нийса/ деш а хилла. وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلاَّ خَطَئًا وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَئًا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ أَن يَصَّدَّقُواْ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مْؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةً فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِّنَ اللّهِ وَكَانَ اللّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا\nЦхьаммо, шена хуъушехь, муъма стаг 83 вехь‚ цунна бекхам – жоьжахати ю‚ цу чохь и гуттар лаьттар волуш‚ Дела оьгIаз а вахана цунна‚ неIалт а аьлла‚ Цо кечдина цунна деза-доккха Iазап. وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَآؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا\nХIай ийман диллинарш! Шаьш Делан новкъахь арадевлла долуш‚ аш билгалдаккха 84 : шайга салам деллачуьнга ма āла: "Хьо муъма вац"‚ дуьненан дахаран бахаме догдохуш – Далла гергахь йоккха хIонс ю. Иштта хилла шу хьалха – Дала шуна ниIмат делла. Аш билгалдаккха. Баккъалла а, и Дела хилла аш дийриг дика хууш. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَتَبَيَّنُواْ وَلاَ تَقُولُواْ لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلاَمَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِندَ اللّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنتُم مِّن قَبْلُ فَمَنَّ اللّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُواْ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا\nЦхьатерра бац муъма нахах шаьш гIазотах цхьа а бахьана доцуш бухабуьсурш а‚ шаьш шайн хьолаца а‚ шайн синошца а‚ Делан новкъахь гIазот деш берш а. Шайн хьолаца а‚ шайн синошца а гIазот деш берш даржаца базбина Дала бухабуьсучарал. ХIоранна Дала ваIда йина хазаниг (ялсамане) яла. ГIазот деш берш базбина Дала бухабуьсучарал сийлахь – йоккхачу йолаца (боккха мēла баларца). لاَّ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُوْلِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً وَكُلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا\nШегарчу даржашца‚ гечдарца‚ къинхетамца /базбина Цо уьш/. Дела хилла Ша гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а. دَرَجَاتٍ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً وَكَانَ اللّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا\nБаккъалла а, шайна зуламаш дина, маликаша дIаэцна болчаьрга 85 эр ма ду 86 : "Шу мичахь хиллера?" Цара эр ду: "Тхо хиллера лаьттахь (дуьненахь) долуш кхечара тхуна тIехь ницкъ беш". Эр ду: "Ткъа Делан латта шортта дацара шу кхечухьа дIакхалха?" Уьш ма бу шайн чугIойла жоьжахати ерш. Ма вон хилла-кх /церан/ кхоллам! إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلآئِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُواْ فِيمَ كُنتُمْ قَالُواْ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الأَرْضِ قَالْوَاْ أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُواْ فِيهَا فَأُوْلَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا\nБожарех а‚ зударех а‚ берех а шайна ницкъ хилла /дIабаха/, таро ца хилларш а‚ кIелхьарбовла некъ ца карийнарш а боцурш (царна гечдан там бу Дала). إِلاَّ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ لاَ يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلاَ يَهْتَدُونَ سَبِيلاً\nЦарна бехк ца билла а‚ гечдан а тарло Дала. И Дела хилла къинхетаме а‚ гечдеш верг а. فَأُوْلَئِكَ عَسَى اللّهُ أَن يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَكَانَ اللّهُ عَفُوًّا غَفُورًا\nДелан дуьхьа дIакхелхинчунна лаьттахь карор ма ю дуккха тIетовжийлаш а‚ шорто а. Далла а‚ элчанна а дуьхьалвоьдуш шен цIера араваьлча, цунах валар хилча (и новкъахь велча) – цуьнан ял 87 Далла тIейоьжна. И Дела гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а хилла. وَمَن يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللّهِ يَجِدْ فِي الأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً وَمَن يَخْرُجْ مِن بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلى اللّهِ وَكَانَ اللّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا\nШу лаьттахула девлла лелаш, шуна къа дац аш ламаз доцца дича 88 ‚ нагахь шу кхоьруш делахь цатешачара шайна питана дарна (тIелатарна). Баккъалла а, цатешарш хилла шуна билггала мостагIий. وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُواْ مِنَ الصَّلاَةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُواْ إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُواْ لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِينًا\nХьо (пайхамар) царна юккъехь (г1азотехь) волуш‚ царна ламазна хьалха хIоьттича‚ царах цхьа тоба хьоьца хIуттийла, шайн герз схьаоьцийла. Уьш сужуде бахча (церан ракаIат чекхдаьлча), шуна тIехьа кхиберш хIуьттийла. ТIаккха ламаз даза тоба йогIийла (хьуна тIехьахь ламаз дан). Цара ламаз дойла хьоьца ларлуш, герз а схьаоьцийла цара. Ца тешарш лууш бара шу шайн герзах а, хIуманех гIопал (терго ца еш) хуьлийла – тIаккха уьш шуна тIекхуьур бара цхьа гIулч. Шуна къа дац, нагахь санна шуна цатам белахь догIа бахьанехь, я шу цомгуш делахь, аш шайн герз охьадилларх. Шу ларлуш хила. Баккъалла а, Дала кеч ма дина цатешачарна сийсаза долу Iазап. وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاَةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلْيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّواْ فَلْيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةً وَاحِدَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن كَانَ بِكُمْ أَذًى مِّن مَّطَرٍ أَوْ كُنتُم مَّرْضَى أَن تَضَعُواْ أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُواْ حِذْرَكُمْ إِنَّ اللّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُّهِينًا\nШаьш ламаз кхочушдича, Дела хьахаве ирахь а, охьахиъна а‚ шайн агIошна тIетевжина а. Шаьш кхерамах хьалхадевлча, ламаз хIоттаде (кхоччуш). Баккъалла а, ламаз хилла муъма нахана хан тоьхна тIедиллина 89 . فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلاَةَ فَاذْكُرُواْ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا\nШу ледара ма хилалаш /шаьшца мостагIалла йолу/ нах лаха (гIазот дан). Шу лазош хиларх, уьш а лазош ма бу, шу лазош санна. Шу-м Делера цара дог ца дохучу хIумане 90 догдохуш а ду. И Дела хилла Ша хууш верг а, хьукма /нийса/ деш верг а. وَلاَ تَهِنُواْ فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِن تَكُونُواْ تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللّهِ مَا لاَ يَرْجُونَ وَكَانَ اللّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا\nБаккъалла а, Оха доссийна хьоьга жайна, бакъонца ахь нахана юккъехь хьукма дархьама Дала хьайна гайтинчуьнца. Хьо ма хилалахь ямартхойн дуьхьа къуьйсуш 91 . إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللّهُ وَلاَ تَكُن لِّلْخَآئِنِينَ خَصِيمًا\nДеле гечдар деха. Баккъалла а, Дела хилла гечдеш верг а, къинхетаме верг а. وَاسْتَغْفِرِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا\nАхь ма къийсалахь шаьш ямартло еш болчеран дуьхьа. Баккъалла а, Далла ца веза къинош дарца ямартло еш верг. وَلاَ تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنفُسَهُمْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ مَن كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا\nУьш дIахьуллуш бу нахах, дIахьуллуш бац Делах, ткъа Иза уьш гуш ву, цара буса И реза воцу дешнаш дуьйцуш. Дела хилла цара динчунна го лоцуш верг 92 . يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلاَ يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لاَ يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا\nХIай, шу ма ду церан дуьхьа дуьненан дахарехь къуьйсуш. Хьан къуьйсур ду Делаца церан духьа къематдийнахь? Я мила хир ву царна тIехь векал /церан г1аролхо/? هَاأَنتُمْ هَؤُلاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَمَن يُجَادِلُ اللّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَم مَّن يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلاً\nМилла велахь а вониг деш, я шена зулам деш, тIаккха цо Деле гечдар дехча‚ цунна и Дела карор ма ву гечдеш а, къинхетаме а. وَمَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّهَ يَجِدِ اللّهَ غَفُورًا رَّحِيمًا\nМилла велахь а къа деш – и деш ду цо шена. Дела хилла хууш верг а‚ хьукма/нийса/ деш верг а. وَمَن يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا\nМилла велахь а гIалат я къа деш, тIаккха и цIена 93 волчунна тIетоьттуш – и ма ву ирча харцдерг а‚ билггала къа а шена тIелоцуш. وَمَن يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا\nДелан комаьршалла а‚ Цуьнан къинхетам а хьуна ца хиллехьара – царах цхьа тоба ма яра хьо тило лууш. Цара-м тилор бацара шаьш бен. Цхьа хIумма а цара зен дийр дац хьуна. Дала хьоьга доссийна жайна а, хьекъалалла а‚ Цо Iамийра хьуна хьуна ца хууш хилларг. Йоккха хилла хьуна т1ехь Делан комаьршалла. وَلَوْلاَ فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّت طَّآئِفَةٌ مُّنْهُمْ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلاُّ أَنفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيْءٍ وَأَنزَلَ اللّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا\nДукхадолчу церан къайлахчу къамелех пайда бац, нагахь санна саг1ица, диканиг дарца, нахана юккъехь барт барца омра деш уьш бацахь. И деш верг милла а велахь а, Дела реза хиларе дог а дохуш, тIаккха Оха цунна лур ма ю сийлахь- йоккха ял. لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِّن نَّجْوَاهُمْ إِلاَّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاَحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتَغَاءَ مَرْضَاتِ اللّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا\nМилла велахь а, элчанна дуьхьалваьлларг, шена нийса некъ билгалбаьллачул тIаьхьа, муъма боцу нехан некъана тIаьхьахIоьттинарг – и вуьтур ву Оха ша хаьржинчу новкъахь, вохуьйтур ву жоьжахати чу. Ма вон хилла и цуьнан кхоллам! وَمَن يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا\nБаккъалла а, Дала гечдеш дац Шеца накъост лацар 94 , гечдийр ду и доцург /кхин къинош/ Шена луучунна. Милла велахь а Делаца накъост лоцуш – тилавелла и генарчу тилаваларца. إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاءُ وَمَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيدًا\nИза (Дела) а витина, уьш кхойкхуш ма бу стечу хIуманашка, уьш кхойкхуш ма бу дуьхьалдаьллачу 95 шайтIане. إِن يَدْعُونَ مِن دُونِهِ إِلاَّ إِنَاثًا وَإِن يَدْعُونَ إِلاَّ شَيْطَانًا مَّرِيدًا\nДала неIалт аьлла цунна 96 . Цо (иблисо Деле) аьллера: "Хьан лех цхьа билггала дāкъа сайгахьа доккхур ду ас. لَّعَنَهُ اللّهُ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا\nТилор ма бу ас уьш, ойбур ма бу ас церан /харц/ лаамаш, омра дийр ма ду ас царна – бежнийн лергаш 97 хедор ма ду цара, омра дийр ма ду ас царна – хуьйцур ма ду цара Делан дин 98 " (кхоллар). Дела а витина, и шайтIа шена доттагI лаьцнарг – эшна и къаьстинчу эшамца. وَلأُضِلَّنَّهُمْ وَلأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الأَنْعَامِ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّهِ وَمَن يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِّن دُونِ اللّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِينًا\nВаIда йо цо царна‚ харц лаамаш дага кхуьссу царна. ШайтIано царна ваIда еш ма яц харцдерг бен. يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلاَّ غُرُورًا\nУьш бу шайна чугIойла жоьжахати хир ерш‚ карор дац царна цунах кIелхьардовлар. أُوْلَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلاَ يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا\nТкъа ийман диллинарш а‚ дика Iамалаш йинарш а – Оха чубохуьйтур бу уьш /ялсаманин/ бошмашка, шайн бухахула хиш оьхуш йолчу. Цигахь уьш гуттар хир бу – Делан ваIда бакъ хиларца. Ткъа мила ву Делал дош бакъ олуш? (Хьенан дош ду Делан дашал бакъ?) - /цхьа а вац/. وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ قِيلاً\nШун лаамашца а‚ жайнин охIланан 99 лаамашца а дац иза 100 . Милла велахь а, вониг деш – цуьнца бекхам бийр бу цунна. Карор вац цунна Дела воцург верас 101 а, гIоьнча а. لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلاَ يَجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللّهِ وَلِيًّا وَلاَ نَصِيرًا\nМилла велахь а, дика Iамалш еш, боьрша и велахь а‚ я зуда елахь а, ша муъма (ийман диллинарг) волуш – уьш чу гIур бу /ялсаманин/ беша. Цхьа- цуьрриг зулам дийр дац царна! وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُوْلَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلاَ يُظْلَمُونَ نَقِيرًا\nМила ву хаза динца, ша дика 1амал а еш, шен юьхь Далла муьт1ахь а йина, ша бакъдолчунна тIетевжина хиллачу ИбрахIиман миллатана тIаьхьа хIоьттина хиллачул сов? Дала доттагI лецира ИбрахIим. وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ واتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلاً\nДелан ду стигланашкахь мел дерг а‚ лаьттахь мел дерг а. Дела хилла массо а хIума чулоцуш /Шен 1илманца/. وَلِلّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَكَانَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيطًا\nХьоьга хьехам боьхуш бу уьш зударийн хьокъехь. Ахь āла: "Дала хьехам бийр бу шуна церан хьокъехь а‚ /довзийтур ду шуна/ зударий аш шайна ирсана 102 кхачорах лаьцна, Къуръана чохь доьшуш дерг а, /иштта довзийтур ду шуна/ байлахь дисинчу зудаберех а, шу шайна уьш бāло лууш, царна догIу урдо кхоччуш дала ца лууш болчу, заьIап хилла кIелбисинчийн берийн хьокъехь а /хьехам бийр бу Дала/: аш нийсо латтае боберашкахь. Аш диканиг дахь – и Дела и хууш ву". وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ الَّلاتِي لاَ تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدَانِ وَأَن تَقُومُواْ لِلْيَتَامَى بِالْقِسْطِ وَمَا تَفْعَلُواْ مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللّهَ كَانَ بِهِ عَلِيمًا\nНагахь санна зуда кхоьруш хилахь, майра шех хервала гIертарх‚ шега тидам цахиларх – царна шинна (майрачунна а‚ зудчунна а) а къа дац вовший юккъехь маслахьат дарх‚ маслахьат тоьлуш ду. БIаьрмецигалла лаьтташ ю синошца 103 . Шу дика хилахь‚ шу Делах кхоьруш хилахь – и Дела ма хилла аш дийриг дика хууш (Цо дикачуьнца бекхам бийр бу шуна). وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِن بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلاَ جُنَاْحَ عَلَيْهِمَا أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ وَأُحْضِرَتِ الأَنفُسُ الشُّحَّ وَإِن تُحْسِنُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ اللّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا\nШуна цкъа а ницкъ кхочур бац зударшна юккъехь нийсо ян‚ шуна мел лиъча а. ДIа ма дерза /шайна ца езачу зудчух/ кхоччуш, аш и юьтуш /хIаваэхь/ кхазаелларг санна 104 . Аш маслахьат дахь‚ шу Делах кхерахь – и Дела хилла гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а. وَلَن تَسْتَطِيعُواْ أَن تَعْدِلُواْ بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلاَ تَمِيلُواْ كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِن تُصْلِحُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ اللّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا\nИ шиъ (мар а‚ зуда а) къастахь – Дала лур ду /царах/ хIоранна Шен шортта долчух. И Дела хилла шортта (ниIмат) долуш а‚ хьукма /нийса/ деш а. وَإِن يَتَفَرَّقَا يُغْنِ اللّهُ كُلاًّ مِّن سَعَتِهِ وَكَانَ اللّهُ وَاسِعًا حَكِيمًا\nЦу Делан ду стигланашкахь мел дерг а‚ лаьттахь мел дерг а. Оха весет дина шул хьалха жайна даийтинчаьрга а‚ шуьга а Делах кхера, аьлла. Аш керстадахь 105 – цу Делан ду стигланашкахь мел дерг а‚ лаьттахь мел дерг а. И Дела хилла хьал долуш верг а‚ Шена /массара а/ хастам беш верг а. وَلِلّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُواْ اللّهَ وَإِن تَكْفُرُواْ فَإِنَّ لِلّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَكَانَ اللّهُ غَنِيًّا حَمِيدًا\nДелан ду стигланашкахь мел дерг а‚ лаьттахь мел дерг а. Делаца кхачо хилла /Шен лайн Iамалш/ Iалаш еш верг хилар. وَلِلّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَكَفَى بِاللّهِ وَكِيلاً\nШена лиъча‚ шу дIадōхур ду Цо‚ хIай нах‚ кхиберш бāлор бу. Хилла Дела цунна тIехь ницкъ болуш. إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِآخَرِينَ وَكَانَ اللّهُ عَلَى ذَلِكَ قَدِيرًا\nДуьненан мēла безаш милла велахь а‚ Делан бу дуьненан мēла а‚ эхартан мēла а. Дела хилла хезаш верг а‚ гуш верг а. مَّن كَانَ يُرِيدُ ثَوَابَ الدُّنْيَا فَعِندَ اللّهِ ثَوَابُ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَكَانَ اللّهُ سَمِيعًا بَصِيرًا\nХIай ийман диллинарш! Шу хилалаш чIогIа дIахIиттина нийсонца тешалла деш Далла - шена тIехь делахь а, я шайн дена-нанна тIехь делахь а‚ я гергарчарна тIехь делахь а. И /шена т1ехь тешалла деш верг/ хьал долуш велахь а‚ я пекъар велахь а – Дела ву цу шиннал /лерам бан/ хьакъ верг (дика хууш ву царна шинна пайдане дерг; уьш шиъ а Iалашбийриг Дела ву). Шу тIаьхьа ма хIитталаш деган дезаршна – шу /бакъдолчух/ дIатовжа кхерамна. Аш /тешалла/ хийцадахь я /и тешалла дан шу/ дуьхьал хилахь – баккъалла а, и Дела ма хилла аш дийриг дика хууш 106 . يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلّهِ وَلَوْ عَلَى أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالأَقْرَبِينَ إِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقَيرًا فَاللّهُ أَوْلَى بِهِمَا فَلاَ تَتَّبِعُواْ الْهَوَى أَن تَعْدِلُواْ وَإِن تَلْوُواْ أَوْ تُعْرِضُواْ فَإِنَّ اللّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا\nХIай ийман диллинарш! Шу теша Делах а‚ Цуьнан элчанах а‚ Цо шен элчане доссош хиллачу жайних а‚ Цо хьалха доссийначу жайних а. Делах а‚ Цуьнан маликех а‚ Цуьнан жайнех а‚ Цуьнан элчанех а‚ ТIаьхьарчу дийнах а цатешнарг – и тила ма велла генарчу (к1орггерачу) тиларца. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ آمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِيَ أَنزَلَ مِن قَبْلُ وَمَن يَكْفُرْ بِاللّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيدًا\nБаккъалла а, и тешаш хилларш‚ тIаккха керстадеш‚ юха а тешаш‚ юха а керстадеш‚ тIаккха керстадарца совбуьйлуш берш – Дела вац царна гечдийр долуш а‚ уьш нисбийр болуш а /нийсачу/ новкъа. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ آمَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْرًا لَّمْ يَكُنِ اللّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلاَ لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلاً\nАхь кхаъ баккха 107 мунепикъашка царна лазош долу Iазап хиларца. بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا\nИшттанаш бу уьш, муъма нах битина, ца тешаш берш шайна доттагIий лийцинарш. Сийлалла лоьху-те цара цаьргахь? Баккъалла а, сийлалла ерриге а Делан ма ю! الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَيَبْتَغُونَ عِندَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ العِزَّةَ لِلّهِ جَمِيعًا\nЦо (Дала) шуьга жайни чохь масийттаза доссош хилла: нагахь санна шуна Делан аяташ харцдеш а‚ сийсаздеш а хазахь‚ цаьрца охьа ма ховша‚ аьлла, – уьш кхечу хабарна тIеберззалц. Вуьшта 108 , – шу, баккъалла а, уьш санна хир ду. Баккъалла а, цу Дала гулбийр болуш ма бу мунепикъаш а‚ цатешарш а жоьжахати чохь – берриге а. وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللّهِ يُكَفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلاَ تَقْعُدُواْ مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذًا مِّثْلُهُمْ إِنَّ اللّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا\nУьш бу шу тергалдеш Iаш. Шуна Делера толам хилча‚ цара олу: "Ткъа тхо а дацара шуьца?" Нагахь санна цатешачарна (толаман) дāкъа хилча‚ олу: "Тхо дацара шуна гIо дан гIерташ‚ шу Iалашдеш муъма нахах 109 ?" Дала хьукма дийр ду шуна юккъехь къематдийнахь. Цкъа а цатешачарна муъма нахана тIехь некъ лур бац Дала 110 . الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّهِ قَالُواْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ وَإِن كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُواْ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُم مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً\nБаккъалла а, и мунепикъаш Дела Iехо гIерта. И ву уьш Iехош. Шаьш ламазна хIиттича‚ уьш хIуьтту маллой (ца лууш), нахана шаьш гайтархьама‚ кIеззиг бен Дела ца хьехаво цара. إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُواْ إِلَى الصَّلاَةِ قَامُواْ كُسَالَى يُرَآؤُونَ النَّاسَ وَلاَ يَذْكُرُونَ اللّهَ إِلاَّ قَلِيلاً\nУьш лесташ (д1асахьийзаш) бу оцунна (ийманна а, керстаналлина а) юккъехь: хIокхарах а (муъма нахах а) ца кхета‚ вукхарах а (керстанех а) ца кхета. Ша Дала тилвала витинчунна хьуна карор ма бац /и нисван/ некъ. مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَلِكَ لاَ إِلَى هَؤُلاءِ وَلاَ إِلَى هَؤُلاءِ وَمَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ سَبِيلاً\nХIай ийман диллинарш! Аш ма леца цатешарш, доттагIий бай, муъма нах битий. Шу лууш ду Дала шайна тIехь билггала делил 111 дан? يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَتُرِيدُونَ أَن تَجْعَلُواْ لِلّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُّبِينًا\nБаккъалла а, мунепикъаш хир ма бу /жоьжахатин/ цIеран уггар бухарчу т1ег1анна (г1ата) т1ехь‚ хьуна карор ма вац царна гIоьнча. إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا\nШаьш тōба а дина‚ диканаш а дина‚ Делаца чIагIбелла, шайн дин Далла цIандина берш боцурш. Уьш муъма нахаца бу. ТIаьхьа лур ю Дала муъма нахана сийлахь-йоккха ял. إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ وَأَصْلَحُواْ وَاعْتَصَمُواْ بِاللّهِ وَأَخْلَصُواْ دِينَهُمْ لِلّهِ فَأُوْلَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا\nХIун дийр ду Дала шуна Iазап дина, баркалла олуш а, тешаш а шу хилча? И Дела хилла баркалле 112 верг а‚ хууш верг а. مَّا يَفْعَلُ اللّهُ بِعَذَابِكُمْ إِن شَكَرْتُمْ وَآمَنتُمْ وَكَانَ اللّهُ شَاكِرًا عَلِيمًا\nДалла ца деза вон хабарш даржадар 113 ‚ шена зулам динчо бен. И Дела хилла хезаш верг а‚ хууш верг а. لاَّ يُحِبُّ اللّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَن ظُلِمَ وَكَانَ اللّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا\nАш гучудаккхахь диканиг‚ я хьулдахь и‚ я гечдахь /шена вон динчунна/ вониг, – /мела бу шуна/. Баккъалла а, и Дела Ша ма хилла гечдеш верг а‚ ницкъ кхочуш верг а. إِن تُبْدُواْ خَيْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُواْ عَن سُوءٍ فَإِنَّ اللّهَ كَانَ عَفُوًّا قَدِيرًا\nБаккъалла а, Делах а‚ Цуьнан элчанех а ца тешаш берш‚ шаьш лууш берш Далла а‚ Цуьнан элчанийн а юкъ эгIо‚ шаьш олуш берш: "Теша тхо цхьаболчарах‚ ца теша тхо вукхарах"‚ шаьш лууш берш цу юккъехь некъ лаца (карабан) – إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُواْ بَيْنَ اللّهِ وَرُسُلِهِ وَيقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُواْ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلاً\nБаккъалла а, уьш ма бу хьакъболу керстанаш. Цу керстанашна Оха кеч ма дина сийсаза долу Iазап. أُوْلَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُّهِينًا\nШаьш Делах а‚ цуьнан элчанех а тешнарш‚ царах цхьа а ца къестош берш – уьш бу Оха шайна тIаьхьа ял лур ерш. И Дела хилла гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а. وَالَّذِينَ آمَنُواْ بِاللّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُواْ بَيْنَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ أُوْلَئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ وَكَانَ اللّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا\nХьоьга доьху жайнин охIлано шайга стиглара жайна доссаде‚ бохуш. Мусага цул доккханиг дийхира цара‚ элира: "Дела гайта тхоьга гуччахь". ТIаккха стиглара цIаро схьалецира уьш шайн зулам бахьанехь. ТIаккха эса 114 схьалецира цара (1ибадат дан) шайга билгалонаш схьаеъначул тIаьхьа. Цунна а гечдира Оха. Мусага делира Оха билгала делил. يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِّنَ السَّمَاءِ فَقَدْ سَأَلُواْ مُوسَى أَكْبَرَ مِن ذَلِكَ فَقَالُواْ أَرِنَا اللّهِ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُواْ الْعِجْلَ مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَن ذَلِكَ وَآتَيْنَا مُوسَى سُلْطَانًا مُّبِينًا\nЦеран тIехула лам айбира Оха, цаьрца бартбеш /и тIелацийтархьама/‚ Оха элира цаьрга: "НеIарехула чоьхьадовла, сужуд деш". Элира Оха цаьрга: "/Делан/ дозанех ма довлалаш шоьтан дийнахь 115 ". Цаьргара нуьцкъала ваIда ийцира Оха. وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِمِيثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُواْ الْبَابَ سُجَّدًا وَقُلْنَا لَهُمْ لاَ تَعْدُواْ فِي السَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَاقًا غَلِيظًا\nЦара и шайн барт бохорна‚ уьш Делан аятех цатешарна‚ цара цхьа а бехк боцуш пайхамарш байарна‚ церан "тхан дегнаш мужулт (хьарчийна) 116 ду", аьлла, дош бахьанехь /Дала неIалт аьлла царна/. Дала мухIар тоьхна церан /дегнашна/ уьш цатешар бахьанехь. Цхьа Iеззиг берш бен /царах/ тешар болуш бац. فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَاقَهُمْ وَكُفْرِهِم بَآيَاتِ اللّهِ وَقَتْلِهِمُ الأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقًّ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنَا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللّهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلاَ يُؤْمِنُونَ إِلاَّ قَلِيلاً\nУьш цатешар бахьанехь‚ церан Марьямах 117 лаьцна аьлла долу дош – деза-доккха эладита бахьанехь /неIалт аьлла царна/. وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيمًا\nЦеран: "Баккъалла а, Оха вийна Масихь – Марьяман кIант Делан элча 1ийса", – аьлла, дош бахьанехь а (и дерриге а бахьанехь Iазап дина Оха царна). Вийна вац цара и‚ ирх оьллина а вац цара и. Мухха делахь а, царна /цхьа кхин/ тарвеллера цунах. Баккъалла а, цу чохь хилпало йинарш – цунах шеконехь бу-кх уьш. Цуьнан цхьа а Iилма дац цаьргахь – шайна мотталуш долчунна тIаьхьахIоттар бен. Ца вийна цара и, баккъалла а, وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِن شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُواْ فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِّنْهُ مَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا\nДала Шена герга хьалаваьккхина и. И Дела хилла веза верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а. بَل رَّفَعَهُ اللّهُ إِلَيْهِ وَكَانَ اللّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا\nЖайнин охIланах цхьа а вац цунах тешар волуш бен и 118 валале‚ къематдийнахь и хир ву царна дуьхьал теш. وَإِن مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلاَّ لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا\nЖуьгташкара даьлла зулам бахьанехь хьарам дира Оха царна диканаш‚ хьалха шайна хьанал хилла долу‚ Делан некъах цара дуккханнаш дIатовжор бахьанехь а. فَبِظُلْمٍ مِّنَ الَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَن سَبِيلِ اللّهِ كَثِيرًا\nЦара риба 119 эцар бахьанехь, шайна дихкина хилла долу‚ цара харцонца нехан даьхни даар бахьанехь а. Царах керстанашна лазош долу Iазап кечдина Оха. وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُواْ عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا\nМухха делахь а, царах кIорга Iилма хууш берш а‚ муъманаш 120 а ийман диллина бу хьоьга доьссинчуьнга а (Къуръане)‚ хьол хьалха доьссинчуьнга а‚ ламаз х1оттош а болуш, луш бу закат‚ Делах а‚ эхар (т1аьххьарчу) дийнах а тешаш бу. Царна тIаьхьа Оха лур ма ю сийлахь – йоккха ял. لَّكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاَةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أُوْلَئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا\nБаккъалла а, Оха ваьхьий 121 даийтира хьоьга‚ Нухье а‚ цул тIаьхьа пайхамаршка даийтарх терра. Ваьхьий даийтира Оха ИбрахIиме а‚ ИсмаIиле а‚ Исхьакъе а‚ ЯIкъубе а‚ ЯIкъубан тIаьхьене а‚ Iийсага а‚ Аюбе а‚ Юнусе а‚ ХIаруне а‚ Сулеймане а. Давуде делира Оха Забур 122 . إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإْسْحَقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا\nЭлчанашка‚ Оха хьайга хьалха бийцина болчу‚ Оха хьайга бийцина боцчу а /элчанашка ваьхьий даийтира Оха/. Мусага хабар дийцира Дала /схьадиллинчу/ дийцарца. وَرُسُلاً قَدْ قَصَصْنَاهُمْ عَلَيْكَ مِن قَبْلُ وَرُسُلاً لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ وَكَلَّمَ اللّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا\nЭлчанашка‚ шаьш кхаъ боккхуш хилла болчу а‚ кхерам туьйсуш хилла болчу а /даийтира Оха ваьхьий/ нахана Далла тIехь делил цахилийтархьама элчанел тIаьхьа. Дела веза верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а ву. رُّسُلاً مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا\nМухха делахь а, Дала тешалла до хьоьга доссинчуьнца – Цо доссийна и Шен Iилманца. Маликаша а до тешалла. Кхачо хилла Делаца теш хилар. لَّكِنِ اللّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنزَلَ إِلَيْكَ أَنزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلآئِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللّهِ شَهِيدًا\nБаккъалла а, и цатешнарш‚ Делан новкъара /нах/ юьстахбохуш берш – уьш тилабелла генарчу тиларца. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ اللّهِ قَدْ ضَلُّواْ ضَلاَلاً بَعِيدًا\nБаккъалла а, и цатешнарш‚ зулам динарш – ма вац Дела царна гечдан воллуш‚ уьш нисбан /воллуш нийсачу/ новкъа‚ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَظَلَمُواْ لَمْ يَكُنِ اللّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلاَ لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقاً\nЖоьжахатин новкъа бен‚ уьш цу чохь даима лаьтташ. И хилла Далла атта. إِلاَّ طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيرًا\nХIай нах! Шуьга веана элча бакъонца шун Кхиош-Кхобучуьнгара‚ аш ийман дилла – иза дика ду шуна. Аш керстадахь – Делан ма ду стигланашкахь а‚ лаьттахь а мел дерг. Дела хилла хууш верг а‚ хьукма /нийса/ деш 123 верг а. يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِن رَّبِّكُمْ فَآمِنُواْ خَيْرًا لَّكُمْ وَإِن تَكْفُرُواْ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَكَانَ اللّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا\nХIай жайнин охIла! Дукха тIех ма довла шайн динехь. Ма āла Далла тIехь бакъдерг бен. Баккъалла а, Масūхь 124 , Марьяман кIант Iийса – Делан элча ву‚ Цуьнан дош ду‚ Цо ша делла хилла долу Марьяме‚ Цуьнгара са а ду – ийман дилла Деле а‚ Цуьнан элчанашка а. Аш ма āла: "Кхоъ 125 ". Совца – шуна дика хир ду. АллахI – цхьа Дела ву‚ цIена ву и Шен доьзалхо хиларх. Цуьнан ма ду стигланашкахь а‚ лаьттахь а мел дерг. Кхачо хилла Делаца векал 126 хилар. يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ وَلاَ تَقُولُواْ عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقِّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِّنْهُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ وَرُسُلِهِ وَلاَ تَقُولُواْ ثَلاَثَةٌ انتَهُواْ خَيْرًا لَّكُمْ إِنَّمَا اللّهُ إِلَهٌ وَاحِدٌ سُبْحَانَهُ أَن يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَات وَمَا فِي الأَرْضِ وَكَفَى بِاللّهِ وَكِيلاً\nКуралла янне а йийр яцара Масūхьа Делан лай хила‚ герга долчу маликаша а йийр яцара. Цуьнан Iибадатна куралла йинарг, дозалла динарг – тIаккха Шена тIе гулвийр волуш ву Цо массо а. لَّن يَسْتَنكِفَ الْمَسِيحُ أَن يَكُونَ عَبْداً لِّلّهِ وَلاَ الْمَلآئِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَن يَسْتَنكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيهِ جَمِيعًا\nИйман диллинарш а‚ диканаш динарш а – царна бекхамна лур ю шайн ял‚ Шен комаьршаллица Цо совбохур бу уьш. Амма куралла йинарш а‚ дозалла динарш а – Iазап дийр ду царна лазош долчу Iазапца‚ царна карор вац Дела воцург доладийриг а‚ гIоьнча а. فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزيدُهُم مِّن فَضْلِهِ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنكَفُواْ وَاسْتَكْبَرُواْ فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلُيمًا وَلاَ يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ اللّهِ وَلِيًّا وَلاَ نَصِيرًا\nХIай нах! Еана шуьга шун Кхиош-Кхобучунгара билгало. Къегина нур доссийна Оха шуьга. يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُم بُرْهَانٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَأَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُّبِينًا\nДеле ийман диллинарш‚ Цуьнца чIагIбелларш – тIаккха кхачор бу Цо уьш Шегара къинхетаме а‚ комаьршалле а‚ нисбийр бу Цо уьш Шена тIе нийсачу новкъа. فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ بِاللّهِ وَاعْتَصَمُواْ بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِّنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا\nХьоьга /х1ай Мухьаммад/ жоп доьхуш бу уьш цхьацца хаттаршна. Ахь āла: "Дала кхетор ду шу шен доьзалхо я да, буха а ца вуьсуш, веллачун хьокъехь: нагахь санна цхьа стаг лахь‚ бухавуьсуш шен доьзалхо а, /да а/ воцуш‚ бухаюьсуш ю цхьа йиша – цунна цо бухадитинчух нийсса ах лур ду. Вашас оьцу йишин дерриг ирс‚ нагахь санна цуьнан (йишин) доьзалхо вацахь. Нагахь санна ши йиша буха йисина елахь – цу шинна, кхо дāкъа дина, ши дāкъа лур ду цо бухадитинчух. Нагахь санна бухабисина белахь вежарий а‚ йижарий а – боьршачунна шина зудчунна кхочу дāкъа лур ду. Шуна и билгалдеш ву Дела шу тила цадалархьама. И Дела массо а хIума хууш ву. يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌ فَإِن كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِن كَانُواْ إِخْوَةً رِّجَالاً وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّواْ وَاللّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ\n1 Шу кхера уьш хедорах. Цаьрца а дуйнаш бууш хилла‚ масала‚ вайн гергарлонан дуьхьа де-хьа суна цхьа гIуллакх, бохуш. Вовшийн гергарлонаш ма хедае, мелхо а, уьш ч1аг1йе, боху кху аято.\n2 Хилла шуна т1ехь тергамхо – кхузахь а, цхьа кхечахь а Дала Шен цхьадолу сибаташ д1аяхначу хенахь дало уьш хьалха дуьйна гуттар долу сибаташ дуйла хаийта. Цуьнан маь1на ду: хилла, ву, хир волуш а ву.\n3 Хьарам хIума хьанал долчуьнца: вониг боберашна а дуьтуш‚ шайна диканиг оьцуш.\n4 Шаьш боберахь кхаьбба зудабераш, даккхий хилча, балош хилла уьш кхаьбначу божарша (и ца мегаш а дац), амма уьш санначу зударшна дог1у урдо ца луш хилла. Иштта цу нийсадоцчух лардалархьама кхин зударий балабе шайна, боху Дала, уьш ца балабеш.\n5 Цхьаннал сов зуда ялорах лаьцна масъала (проблема). Дала магош ду бусалба стагана цхьаннал сов (еанга кхаччалц) зударий цхьаьна кхаба, нагахь санна цо кхочушдеш делахь шар1о тергал деш долу шарт1аш. Коьрта шарт1 ду царна юккъехь нийсо яр, аьлча а: массарна цхьанийсса юкъанаккъара кепара юург а, т1едухург а, чохь 1ен меттиг латтор а, х1оранца шен рог1ехь буьйса яккхар а. И кхочушдалур дацахь, хьарам ду цхьаннал сов зуда ялор. Зудчун сий 1алашдар а, иза динехь а, хазчу г1иллакхашкахь кхиар а – майрачун декхарех ду. Иштта хьелашкахь цхьаннал сов зуда ялон магор – Делан хьикмат ду. Хууш ма хиллара, массанхьа а санна, зударийн барам божарел алсам бу, ткъа зенаш хилар божаршна юккъехь дукха хуьлу. Т1аккха цхьаннал сов зуда ялон ца магийча, дуккха зударийн аьтто ца хуьлу хьаналчу кепара шайн дог1мийн а, бахаман а хьашташ кхочушдан. Кхузахь, цхьаболчарна ма моьтту, зударийн бакъонаш талхор дац, мелхо а, уьш 1алашъяр ду.\n6 Аьтту куьйгаша доладинарг – шайн долахь хилла болу зударий – леш.\n7 Ша зуда ялош луш долу урдо хила деза цIенчу даггара (нахана гайтархьама а доцуш‚ шаьш гIиттоне а ца духкуш).\n8 ТIалам бан цахуурш – шаьш кхоччуш хьекъале доцу бобераш.\n9 Парз хилла – ирс шен - шен метте д1адалар шуна т1ехь декхар ду, Дала къематдийнахь барт хоттур болуш.\n10 Ирс- стаг велча, бухадуьсу даьхни.\n11 Бобераш кхобуш берш кхоьрийла шайл т1аьхьа уьш г1елонгахь бисарна, шаьш шайн кегий доьзал эшаллехь бисарна ма кхоьрру. Боберийн бухадуьсучу х1умана т1ехь хаза весет дойла цара. Весет деш верг, цамгаро талхийна, массо а хIума ца хууш хила тарло‚ цунна гIо дан деза ирс нийса декъарехь а, боберашна х1ума бухадитарехь а.\n12 Къуръанчохь яздина سعير Са1ир аьлла ду. Ц1еран алу бохучун маь1нехь ду иза, "жоьжахати" бохург а ду и.\n13 Зударий – кхузахь: веллачун мехкарий.\n14 ХIоранна бакъо ю шен бухдуьсучух кхо дакъа дича, цхьа дакъа я цул к1еззигниг шена луучунна ло, аьлла весет дан: юкъара гIуллакхна, маьждигна, хьуьжарна, бусалба дин Iамочарна… Цул алсамниг весет дан ца мега, я дича а, и оцу кепара кхочушдийр а дац, х1унда аьлча дисина ши дакъа ирс оьцучарна Дала билгалдаьхна дакъош ду. Къуръанчохь весет кхочушдар хьалха яздина делахь а, стаг веллачул тIаьхьа хьалха цунна тIехь хилла декхарш дIалур ду, тIаккха цуьнан весет кхочушдийр ду, бухадуьсучух кхо дакъа дича, цхьана декъан я цул кIеззигчу барамехь. Весет хьалха аьлла Дала цунна тIе тидам бахийтархьама.\n15 Кхузахь Дала буьйцурш нанас кхечунна бина вежарий а, йижарий а бу, аьлча а нана цхьаъ йолуш, дай башх – башха болуш.\n16 Боьханиг – зина (нахаца лелар).\n17 Иза хьукма д1адаьккхина т1аьхьа дог1учу "ан-Нур" сурато т1улгаш бетташ бе (марехь йолу зуда я зуда ялийна стаг) я б1азза шед (я г1аж) тоха (маре яханза йо1ана я зуда ялонза волчу к1антана) омра дарца.\n18 Мукъа бита уьш. Оцу аятан хьукма дIадаьккхина тIулгаш тоха аьллачу аятаца. Оцунах лаьцнарг т1аьхьа дог1ур ду, Дала мукъалахь.\n19 ЖехIал заманчохь гергарниг дIакхелхича, ирс кхочучо цуьнан бахам схьаоьцуш хилла‚ шен коч тухуш хилла дIакхелхинчун зудчунна тIе – и шен мулк ю бохург хилла и. Хаза елахь, шена я шена везачунна ялош хилла иза цо‚ мах а оьций. Я чохь кхобуш хилла и цо шена цуьнгара мах баккхархьама‚ я яллалц‚ я ирсана и дIалуш хилла цо‚ зудчунна и ца везахь а. И дерриг зулам зударий тIера дIадоккху кху аяташа.\n20 Зудчуьнца къесташ, и ялош делла хилла долу урдо а, кхин совг1аташ а юхаэца хьарам ду, цо цуьнца цхьа буьйса а бен ца яьккхинехь а. Цхьа а буьйса яьккхина яцахь, ах урдо схьаэца мега цунна. Къуръанчохь аьлла ду قنطار Къинт1ар – дуккха даьхни бохург ду иза. Кхузахь Дала боху, аш зуда ялош мел дукха х1ума урдона делла делахь а, и йитина д1айохуьйтуш цунах цхьа к1еззиг х1ума а юха ма эцалащ, аш цуьнца цхьа буьйса а бен ца яьккхинехь а.\n21 Аш шарIаца барт ма бина – мар а‚ зуда а хила.\n22 Бусалба дин тIедале хилларг лоруш дац.\n23 Нана лоруш ю Дала бер дакхийна муьлхха а хийра зуда. Шар1о тергал деш дерг ду бер декхачу хенахь дуззалц пхоьазза я алсам дакхор.\n24 Шуьца бакхийна хилла болу.\n25 Йийсаре баьхкина болу зударий‚ шун мулк бу уьш‚ юкъаметтиг хила мегар ду цаьрца.\n26 Зударшца гергара юкъаметтиг хилча.\n27 Марехь хилла шарIехь къаьстина болу‚ я мар велла болу зударий.\n28 Ялор шарIаца чIагIдина.\n29 Цхьанца а къайлаха Iеш боцу.\n30 Харцонца –Шари1ато хьарам динчу муьлххачу кепара: лач1къина, тешнабехк бина, ямартло йина, г1асб дина (нехан латта схьалаьцна), риба хилла, марзалуш долчу ловзаршца даьккхина…\n31 Вовший ц1ий ма 1енаде, шаьш ма дайа. Кхин цу аятан маь1на хила тарло: нехан х1ума даарца даккхий къинош деш шаьш х1аллак ма де.\n32 Нех1а дина - ца магийна, хьарам дина.\n33 Ирсоьцург: иштта гочдина кхузахь 1аьрбийн дошالموالي) ) موالٍ Мавалин (аль-мавали) (цхьаллин терахь – مولى Мавла). Цуьнца дог1уш нохчийн дош «верас» дара, ша 1аьрбийн وارث («варис» - «ирсоьцург») бохучух схьадаьлла долу. Делахь а, нохчийн йозанан маттахь «верас» бохург цхьа кхечу маь1нига д1адирзийна. «Доладийриг, г1уллакхе хьожург, опекун» маь1нашкахь лелаш ду иза. ЖехIал заманчохь стаго олуш хилла кхечуьнга: "Со хьан ирсоьцург ву‚ хьо сан ирсоьцург ву. Хьо лахь, хьан ирс ас оьцур ду‚ со лахь – сан ирс ахь оьцур ду". Иштта цхьана доьзалан нах хуьлуш хилла царах. И хьукма лелаш хилла юьхьанца Маккара бусалбанаш Мадинате д1акхелхича пайхамара ﷺ церан юккъехь вежаралла кхайкхинчул т1аьхьа, вовшвшкара ирс оьцуш хилла цара. И дIадоккху оцу аяташа: хIоранна ирсоьцург ву шен гергаллица чIагIвелла верг.\n34 Иза хьукма лелаш хилла юьхьанца. Т1аьхьа цуьнан хьукма д1адаьккхина.\n35 Церан гIуллакхаш кхочушдеш, кхачо латтош, сий 1алашдеш, диканиг дар омра деш, вочух духатухуш.\n36 Мар цIахь воцуш‚ шен дегI Iалашдеш‚ цуьнан бахам ларбеш берш\n37 Дала ларде аьлларг – маран а, зудчун а юккъехь дерг нахала цадаккхар. Хьадисехь ду: «Къематдийнахь шен меттигца нахах уггар боьханаш бу мар я зуда, вовшийн юккъехь хилла гергара юкъаметтиг нахалахь яржош болу».\n38 Дист ца хуьлуш‚ маран а‚ зудчун а юкъаметтиг ца лелош.\n39 Маслахьат – барт бар, юкъаметтиг тояр. Кхин оцунах лаьцнарг т1аьхьа дог1ур ду, Дала мукъалахь.\n40 Аг1ор накъост – 1аьрбашха: الصاحب بالجنب Муьлхха а хьоьца цхьаьна 1еш волу, я цхьаьна болх беш волу, я цхьаьна доьшуш волу, я цхьаьна новкъахь волу накъост – шен аг1о хьох тоьхна 1еш волу. Цхьаболчу тафсиран 1еламнахана хетарехь, цу чу йог1у хьоьца цхьаьна 1еш йолу хьан зуда а, оцунах лаьцнарг кхечахь къаьсттина дог1уш делахь а.\n41 Некъан накъост – иштта гочдеш ду 1аьрбийн ابن السبيل (Некъан к1ант) бохург. Шен махках а, доьзалах а хаьдда новкъахь волу стаг ву иза.\n42 Аьтту куьйго доладинарш – хьалха заманахь нехан долахь хилла болу леш.\n43 СагIа ца луш‚ Делан новкъахь харж ца еш‚ нахана иштта омра деш берш.\n44 Делан и аяташ нахе ца дуьйцуш берш.\n45 Цхьа к1еззиг х1ума.\n46 Шеца боьха хи дерг – ша зудчуьнца гергара юкъаметтиг хилла волу‚ шен дегI цIан ца динарг (личанза верг)..\n47 Хьакхаделла – Къуръана чохь яздина ду لامستم лямастум. И дош дастарехь 1еламнах бекъабелла. Цхьаболчара (царна юкъахь Шафи1ий) борша стаг хийрачу зудчух муьлххачу кепара чкъор чкъорах хьакхавалар ду и аьлла. Цхьа кхечара (царна юкъахь Абу-Хьанифат) кхузахь Далла луург божарийн зударшца хуьлу гергара юкъаметтиг ю аьлла. Цу т1е а доьг1на, Шафи1ийн (иштта Ахьмад бин Хьанбалин) мазх1абехь шена яло мегаш йолчу зудчух кхетча, ламаз карара долу цуьнан а, цу зудчун а. Абу-Хьанифитан мазх1абехь ца долу, царна юккъехь гергара юкъаметтиг хиллехь бен, Маликан мазх1абехь церан ламаз карара долу, нагахь санна хьакхадалар шовкъаца хиллехь.\n48 Тема – хи доцуш цIано яран я ламаз эцаран куц. ЦIен латта цкъа шен юьхьах тохар шина куьйгаца‚ тIаккха шен аьрру куьг аьтту куьйгана а, пхьарсана а тIехула хьакхар‚ тIаккха аьтту куьг аьрру куьйгана а, пхьарсана а тIехула хьакхар‚ нигат а дарца.\n49 1аьрбийн дош ولي Вали (дукхаллин терахь – أولياء Авлияъ) дуккха маь1наш долуш ду. Цуьнан маь1нех ду: юххера доттаг1, гергара верг, доладийриг, /х1уманна/ т1ех1оьттина верг, шена долахь х1ума дерг, сийлахь верг.\n50 Дош – 1аьрбашха كلم кхузахь: Дала доссийна жайна – и нийса ца толлуш.\n51 Пайхамарна сардам кхуллуш, цуьнах ца бешаш, Iиттарш еш олуш хилла и дешнаш жуьгташа. راعنا "РаIина" – Iалаш де тхо бохург хуьлу Iаьрбашха, ткъа жуьгтийн маттахь цуьнан маьIна ду "тхан Iовдал верг".\n52 Дукха ледара ийман ду церан я дукха к1еззиг бу царах ийман диллинарш, Саламан к1ант 1абдуллах1 саннарш.\n53 Жайна делларш – жуьгтий а, насараш а‚ шайга Делан жайнаш Таврат а‚ Инжил а делла хилла болу.\n54 Шоьтан дийнан дай – цуьнан хьурмат цадарна цхьа жуьгтийн тоба хIаллакйина Дала. Жуьгтийн динехь шоьтан де (т1ера де) дезде ду. Цу дийнахь дуьненан гIуллакхаш дан ца мегаш хилла царна.\n55 Шеца накъост лацар – Шена декъашхо хилийтар.\n56 Кхузахь: къинош дац шайн, бохуш‚ шаьш хестош берш.\n57 Джибт – Дала хьарам динарг хьанал деш волу стаг.\n58 ТIагIут – нахана шайгара шарI гойту стаг (Делан шарIана дуьхьал долу)‚ и кхочушдар нахана тIедуьллуш волу.\n59 Къурайшийн куьйгалхоша хаьттина хилла жуьгташка: "Шаьш ду нийсачу новкъахь я и бусалба нах бу?" Цара аьлла: "Шу ду".\n60 Мулк – дуккха бахам, даьхни; бакъо, хьаькамалла, паччахьалла. Кхузахь а, т1аьхьадог1учохь а лууш дерг хьаькамалла я паччахьалла ду.\n61 Шайга тешаме елла х1уманаш д1аялар шайн дайшка – 1аьрбашха: أَن تُؤدُّواْ الأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا . И аят доссоран бахьана дукха болчу тафсиран 1еламнаха лерина Макка яьккхича, пайхамара ﷺ Ка1бин дог1анаш схьаэцна хилла Абу-Т1алхьатан к1антера 1усманера, хьалха дуьйна церан дайшкахь хилла уьш.1усман х1инца а бен ислам дин т1ельцна ца хилла. 1ела а, 1аббас а уьш шайга доьхуш хилла. Дала шен дайшкахь дита уьш аьлла омра деш ду. Доссаран бахьана иштта хиллехь а, аятан маь1на юкъара ду. Цо чулоцу цхьаннах тешам а бина цунна т1едиллина муьлхха а г1уллакх, Делан аг1орхьара делахь а и, я нехан вовшийн юккъехь делахь а. Иштта шайх бина тешам кхочушбе боху Дала. Г1уллакх тешам болчуьнга, и шега дала хьакъ долчуьнга д1ало бохург а ду цуьнан маь1нехь.\n62 Шайх г1уллакх карахь дерш – шуна т1ех1оттина болу хьаькамаш, имамаш. Царна муьт1ахь хилар декхар ду бусалбанашна, нагахь санна цара бохург Дала бохучунна а, элчано бохучунна а дуьхьал дацахь.\n63 Мунепикъаш – шалхолелораш. Баттаца шаьш бусалба бу бохуш‚ дагца Дела харцвеш берш. Жоьжахатина бухахь хир бу уьш‚ аьлла Дала.\n64 Шаьш шайна зулам дича – шаьш къинош дича.\n65 Оцу аято къеггина гойту вайна бусалбанаша шайна юккъе доьжна х1ума шар1аца къасто дезаш хилар.\n66 Г1азоте ца воьдуш бухависна хиллачу мунепикъо олу и дешнаш шена бусалбанаш тоьлла царна сий а, х1онс а хилар гучудаьлча.\n67 Иза бусалба нахе долу омра ду. И т1ом баран шен бахьанаш ду, Шар1о билгадаьхна долу. Царах ду: керстанаш бусалба пачхьалкхана т1елетта, уьш хьийзош, махках, ц1еношкара арабахар а, бусалбанаш шайн махкахь дин лело цабитар а, бусалба пачхьалкхана зенаш дар а…\n68 Кхузахь Далла лууш берш ц1ена болу, хьакъ-бакъ болу бусалбанаш бу, шайна дуьненал эхарт дукхадезаш болу.\n69 Уьш хилла Маккара бусалбанаш, шаьш к1еззиг боллушехь, шаьш хьийзош хиллачу керстанашца т1ом бан лууш.\n70 Массо а х1ума Делан лаамца хуьлуш хиларх ца кхета и мунепикъаш.\n71 Элчанна муьт1ахь хиларх.\n72 Терго еш верг – хьо ца ваийтина церан Iамалш тергалъян‚ хьо ваийтина кхерам таса, боху Дала пайхамаре.\n73 Хилпалонаш – цхьаьнацадарш.\n74 Кхузахь Дала омра деш ду пайхамаре, т1ом бе шайца т1ом бечаьрца аьлла, хьуо цхьаъ виснехь а, мунепикъаш юхабовларна хьо сингаттаме ма хила – Дала толам лур бу хьуна, аьлла.\n75 ХIунда декъало шу шина тобане мунепикъаш бахьанехь? Ухьудехь тIом болуш мунепикъаш тIам тIера бевдда хилла‚ тIаккха муъма нахах цхьана тобано аьлла: "Бойур бу вай уьш." Вукхара аьлла: "Ма байа".\n76 Пайхамарца а‚ бусалба нахаца а Мадинате д1акхалххалц (хIижар); кхузахь: муьлххачу Делан гIуллакхна муьтIахь хилар‚ гIазоте арабовлар.\n77 Цига ца боьлхуш‚ Делан омра кхочуш ца деш.\n78 Уьш бу шаьш шуьца ду, бохуш, шу Iехош‚ цатешачара шуьца тIаме кхайкхича, царна сихха жоп луш берш.\n79 Оцу аяташа гойту вайна Дала т1ом бе аьлла омра деш ду беккъа ямартло еш болчу, тешнабехк беш болчу, зуламаш деш бусалбанашна т1елеташ болчу керстанашца. Вайца машаран барт болчу а, вайца бацахь а, вайна дуьхьал болчарна г1о деш бацахь ("вайца а бац, вайна дуьхьал а бац") – царца т1ом бан ца маго Дала.\n80 Д1алуш долу дият – вийначу стеган дуьхьал цуьнан ирс кхочучу гергарчу нахана луш долу хIума‚ Пайхамаран ﷺ суннато и билгалдаьккхина: 100 эмкал‚ шайн тайп-тайпана хенаш йолу, хьелий долчохь – 200 етт, уьстаг1ий долчохь - 2000 уьстаг1, деши долчарна – 1000 динар (1динар-4,4 г деши), дети долчарна – 12000 дирх1ам (1 дирх1ам – 3,12 г дети), уьш дацахь - церан барам ахчанца. Царах муьлххачу кепара делчи – къобалдийр ду. И дият лур ду и стаг ца хууш шен карахула веллачун ден аг1орхьара болчу гергара наха кха шарахь. Хуъушехь стаг винчо ша токхур ду цхьана шарахь, нагахь санна цуьнгара ч1ир ца оьцуш дият даларца маслахьат динехь. Муьлххачу кепара шен карахула стаг веллачо шина баттахь т1етт1а марха а кхобур ду.\n81 Муъма – кхузахь: ийман диллинарг, бусалба стаг (муъма стаг) я бусалба зуда (муъма зуда).\n82 Шуьца машаре болу керстанаш.\n83 Кхузахь а‚ хьалахь а: стаг - боьрша стаг а‚ зуда а.\n84 Шаьш гIазотехь долуш билгалдаккха и шаьш тIом беш берш бусалба нах бу я бац. Цхьамма шайга салам делча (и иза бусалба хиларан билгало ю), аш ма ала: "Хьо бусалба вац"‚ цуьнгара хIонс яккхархьама. И аят доьссина цхьана бусалба нехан тобанехь. Шаьш, т1ом а бина, ц1а боьрзуш, царна дуьхьалкхетта хилла цхьа стаг шегахь х1онс (т1амт1ехь мостаг1чуьнгара схьаяккхина х1ума) а йолуш (цхьа к1еззиг уьстаг1ий). Ша цара вен кхеравелла, цо далийна шах1адатан дешнаш, ша бусалба ву а аьлла. Вакхара, цунах ца тешаш, и вийна, и цуьнгара х1онс а схьаэцна. И хабар пайхамаре хьахийна цара. Цо царна бехк баьккхина, и ша бусалба ву аьлларг х1унда вийна аш, аьлла. Цара и билггала керста вара аьлча, пайхамара аьлла, цуьнан дог а дадийна, цу чу хьаьжира шу, аьлла. Цхьана дийцарехь ду и вийра Зайдан к1анта Усамата аьлла, вийнарг Мирдас бин Нах1ийк вара аьлла. Усамат пайхамара хьалха шен к1ант ву аьлла кхайкхина хиллачу Зайдан к1ант вара. Пайхамарна ч1ог1а дукхавезаш вара и, х1етте а, цо цунна ч1ог1а бехк баьккхира и г1уллакх бахьанехь.\n85 Маликаша д1аэцнарш – белларш.\n86 Дуьненахь къинош дина‚ Делан а‚ пайхамаран а омра кхочуш ца деш, беллачаьрга маликаша хоттур ду, шу мичахь дара? ХIунда кхочуш ца дира аш Дала а‚ пайхамара а бохург‚ аьлла. Цара эр ду, ницкъ бара шайна тIехь‚ ца дуьтура шаьш Делах цатешачара. ТIаккха маликаша эр ду: "И Делан латта шуьйра (шортта) ма дарий‚ хIунда д1а ца кхелхира шу кхечухьа шайна и дан таро а йолчу‚ шайна хьанал а долчу?" Уьш жоьжахате гIур ма бу. И аят доьссина Хьабаше я Мадинате хIижре ца боьлхуш, Маккахь, шайга кхоччуш дин ца лелийтича а, реза хилла Iийначарах. Аятан маь1на юкъара ду: и доьзна ду массо а Далла 1ибадат дар хьарам долчохь я кхоччуш Далла 1ибадат дан ца тарлочохь, реза а хилла, шайна хьанал а болчу, маьрша а болчу махка ца боьлхуш, бухабисинчарах.\n87 Ял – мēла. Цунна мēла балар Далла тIехь ду.\n88 Ламаз дацдар юьхьанца кхерам хиларца доьзна хиллехь а, и магийна кхерам ца хилча а, нагахь санна некъ белахь юкъанаьккъара стага цхьана дийнахь а, цхьана буса а беш (85 километр сов), хьаналчу г1уллакхана новкъа ваьлла а велахь. Дацдо 4 рака1ат ламазаш 2 рака1ате, нигат а деш. Иштта цунна магийна дацдарца цхьаьна делкъан – малхбузен, маьрк1ажа – пхьуьйренан ламазаш вовшашна т1еозийна дан хьалхарчу я шолг1ачу ламазан хенахь. И бусалбанашна Делера совг1ат ду я атто ю.\n89 Шен хенахь кхочушдан дезаш долу декхар.\n90 Шу дог дохуш ду шайна мела хиларе, ткъа керстанашна цуьнга дог дохийла а ма дац.\n91 Х1ара 105-г1а – 109- г1а аяташ доссийна ансарех хилла волчу бану- Зафр тайпанан Убайракъан к1ант Т1у1мат бахьанехь. Цо лач1къина хилла шен лулахочун Ну1манан к1антан Къатадатан т1емалочун коч деман (ахьаран) галичохь. Галин 1уьргахула дама даьржина новкъахула. Т1у1мата и д1алач1къина буса жуьгтечун Саминан к1антан Зайдан кет1ахь бехк цунна т1ебахийтархьама. Коч лийхира Т1у1мат волчохь. Ца карийра, ткъа цо дуй биира, ша и ца эцна, цунах дерг шена ца хаьа аьлла. И 1адвитина, лоьхурш деман лорах бахана жуьгтечун кет1а нисбелира. Цигахь царна и карийра. Жуьгтечо элира и шена Т1у1мата йиллина, жуьгтийн наха цунна тешалла а дира. Т1у1матан тайпан (бану-Зафр) хьалхара нах бахара Делан элча волчу шайн стеган Т1у1матан аг1ор доьхуш и ц1анвеш, жуьгтичо лач1къина, бохуш, тешалла а деш. Делан элча ﷺ кхиэл ян волалуш доьссина и аяташ. Дала боху тешнабехк бечунгахь а, боьха лелачуьнгахь а г1о ма даккхалахь, и т1ехула бусалба ву, бохуш лелаш велахь а. Кхиэл бакъдолчуьнца елахь, и бакъдерг керстанан аг1ор делахь а. Дала нуьцкъала бехк боккху ямартло ечунна а, цуьнан аг1ор ваьллачунна а.\n92 Го лоцуш верг – кхузахь: дика хууш верг. Далла дика хаьа цара деш дерг.\n93 И къа дина доцург бехке ван гIерташ.\n94 Накъост лацар – 1аьрбашха: شرك (ширк) - Делах кхин стаг я кхин хIума тардар, Делаца и нисвар. Дела санна цхьа х1ума язъяр. Делан бен доцчу сибаташца (даим дийна верг, массо а х1ума хууш верг, массо а х1ума гуш верг, массо а х1уманна т1ехь ницкъ кхочуш верг …) кхечунна сибат дар.\n95 Дуьхьалдаьлла – дикачу хIуманна дуьхьалдаьлла.\n96 ШайтIанна – шен къинхетамах генадаккхарца.\n97 Уьш тешийта и бежнаш даа а‚ тIехаа а магац аьлла.\n98 Хьанал дерг хьарам дойтитур ду‚ хьарам дерг хьанал дойтитур ду; Дала кхоьллина куц хуьйцур ду цара.\n99 Жайнин охIла – шайн пайхамаршка Мусага а‚ Iийсага а Дала жайнаш (Таврат‚ Инжил) доссийна хилла болу жуьгтий а‚ насараш (христианаш) а.\n100 Бусалба хиларх‚ кхечу динах хиларх пайда бац, Делан омра кхочуш деш вацахь.\n101 Верас – доладийриг, г1одийриг.\n102 Ибн-Iаббасо аьлла: "ЖехIал заманчохь шен долахь байлахь дисна зудабер хиллачу стаго цунна тIе шен коч кхуссуш хилла. Т1аккха и цкъа а яло мегаш ца хилла. И шена езахь, цо шена ялош хилла, цуьнан даьхни дууш хилла. Шена и безаме ца хетахь, ша а ялош ца хилла, я цхьанга ялайойташ ца хилла. И хьарам дина Дала оцу аяташкахь. ЖехIал заманчохь боберашна, зударшна ирс ца луш хилла – иза а хьарам дина Далла.\n103 БIаьрмецигалла дукха ю нахана юккъехь.\n104 Мар санна цуьнца Iан а ца Iеш, я къаьстина йита а ца юьтуш. Цхьаболу нах хилла зударий буьтуш‚ Iиддат чекхдалале юхабалош, кхечаьрга ца бахийтархьама‚ тIаккха юха а буьтуш. И хIума ма леладе боху Дала – я хаза даха цаьрца‚ я хаза бита уьш.\n105 Кхузахь: шу дIадерзахь.\n106 Шуна цуьнца бекхам бийр болуш.\n107 Кхузахь «кхаъ баккха» аьлла Дала, и мунепикъаш сийсаза беш, «кхерам таса» бохучун маь1нехь.\n108 Шу цаьрца хевшина ладугIуш Iахь.\n109 Керстанаш тоьлча‚ цу мунепикъаша цаьрга олу: "Оха дитина хиллехьара, шу эшор дара оцу бусалбанаша‚ царна юккъехь уьш эшо гIуллакх деш дара тхо."\n110 "Цкъа а цатешачарна муъма нахана тIехь некъ лур бац Дала" - Ибн-Касира, и аят достуш, аьлла: "Берриг бусалбанаш х1аллакбан, царна т1ехь кхоччуш урхалла дан аьтто лур бац Дала керстанашна, цхьацца хенахь цхьаболчарна т1ехь царна аьтто хилахь а. Чакхе дуьнанахь а, эхартахь а Делах кхоьручарна хир ю!"\n111 Къематдийнахь Деле шайна бехк баккха меттиг юьту аш?\n112 Аятан маь1на ду Дала муъма нахана 1азап дийр дац дуьненахь а, эхартахь а, уьш Делах кхоьруш дика лелаш белахь. Дела Шен дуьхьа йинчу к1еззиг 1амална дуккха мела луш ву.\n113 Далла ца деза аш вовшашна луьйш долу‚ вовшах ца дешаш долу‚ нахана буьйха луьйш долу хабарш шайна юккъехь даржор. Шена зулам динчу стага мегар ду шена динчу зуламах а, и динчу стагах а лаьцна кхечаьрга дийцар.\n114 Мусан умматан цхьана тобано эсанна Iибадат дира.\n115 Мусага даийтина Таврат тIе ца лоцуш хилла болу Исраилан к1ентий (жуьгтий)‚ Дала царна тIоьхула Синаъ (Синай) лам айбина, кхерийра уьш. ТIаккха и тIеийцира цара. Дала царна даздира шоьтан де. Цуьнан хьурматна цхьа а вон хIума лело ца мегара царна. Дала цигахь цаьрца барт бира (ваIда йира), цара шаьш дан дезарг дуьйцуш‚ Дала Ша царна ден дерг дуьйцуш.\n116 Ийман чугIур долуш дац дегнашка.\n117 Iийса пайхамаран нана Марьям нахаца лелаш ю, аьлла, хилла цара, и берах юьйла хиъча, Дала цуьнан кийрахь Iийса кхоьллина (и маре яхна а йоцуш).\n118 И жайнин охIлан стаг валале‚ тIаккха цуьнан иймано пайда бийр бац цунна; я и Iийса юха дуьненчу ваьлла валале.\n119 Риба – декхарна тIе хIума даккхар (процент яккхар).\n120 Муъма (дуккха – муъманаш) – 1аьрбашха: مؤمن Делах тешаш верг, иймāн дерг.\n121 Ваьхьий – Дала пайхамаршка Джабраил маликехула кхоьхьуьйтуш хилла болу хаамаш.\n122 Забур- Дала Давуд пайхамаре доссийна жайна (Псалтырь‚ Псалмы).\n123 Делан сибат حكيم (Хьаким) кхузахь Хьукма /нийса/ деш верг, олий гочдеш ду, цхьа кхечахь- Хьукма /нийса/ деш верг, хьикмате верг, Шен долахь хьекъалалла дерг олий – цхьана маь1нехь ду уьш.\n124 Масūхь – الْمَسِيحُХьаьхнарг – грекийн маттахь: Христос. Хьалха деъна оцунах лаьцнарг.\n125 Кхоъ – кхузахь: троица – Дела-да‚ Дела-кIант‚ Дела-са бохуш долу насарийн динехь дерг.\n126 Дела диканиг ву Шена т1етовжа, таваккал дан.


Серьга C 40 (проушина) | O-G-M.ru\n2. S, мм: 50\n3. T, мм: 37\n5. DD, мм: 14\n7. DJ, мм: 14\nЧертёж серьги C 40 (проушина)


ГонкугӀ (Лакха МагӀна) — Википеди\nГонкугӀ (Лакха МагӀна)\nГонкугӀ (фр. Goncourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу БугӀмон (Лакха МагӀна), ШальвгӀен, АгӀгӀевиль-ле-ШантегӀ, Иллу, Лиффоль-ле-Пети, ПгӀе-су-Лафош, СагӀт (Франци), СоммгӀекугӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГонкугӀ_(Лакха_МагӀна)&oldid=7824075»


Стигалкъекъа-бутт 08, 2021\nДуьненаюкъарчу бакъоларъяран Amnesty International юкъаралло дIахьедина, Навальный Алексей политикан тутмакх хилар шаьш юха а тIечIагIдина аьлла. Чиллан-баттахь оцу статусах ваьккхинера иза, цо яхначу заманчохь шен къамелашкахь "мостагIалла даржон мотт" бийцарна. Хан-зама яьлча цуьнан хьежамаш а, лелар а хийцадала тарло аьлла, гIалатах кхетта уьш.\nОрганизацин сайтерчу дIахьедарехь аьлла ду, Навальныйн статус тIечIагъярца Amnesty International юкъаралло билгалдоккхуш хиларх, цуьнан бакъонаш ларъян езаш хилар.\nОьрсийчоьнан оппозиционерца Iоттаделлачу хьоло шаьш декхаре дира, шайн чуьра низамаш юхалиста аьлла ду бинчу хаамехь.\nИштта бакъоларъярхоша билгалдаьккхина, политикан тутмакх статус яларца цуьнан политикан программа тIеэцар дац аьлла.\n"Тоххара Навальныйс дина цхьадолу дIахьедарш емалдан догIу, оха цу тIехь бакъ ца во иза. Бакъоларъяран организаци хиларе терра, Amnesty International-о кхин дIа а къийсам латтор бу расизмца а, муьлххачу кепашкахь лелочу дискриминацица а, уьш миччахь нислахь а", - яздо хаамехь.\nОцу юкъанна Amnesty International юкъаралло ца дийцина, муьлхачу къамелашна тIехула ваьккхинера шаьш Навальный хьалхо еллачу статусах. Хетарехь, ша оьрсийн националист ву бохуш, иза лелачу заманчохь оппозиционеро дина къамелаш ду цара дуьйцурш.\nНавальный Алексейна дуьхьал кхин цхьа дов а айдина\n2007-чу шарахь яздархочуьнца Прилепин Захарца а, политикца Гуляев Сергейца а юкъахь "Халкъ" ("Народ") аьлла, националистийн болам вовшахтуьйхира оппозиционера. Мигранташна провокаци лелош, реклама йора органгизацино.\nЦул тIаьхьа "Яблоко" партин могIаршкара дIаваьккхира иза национализмна тIехула, "политикан зен дарна" аьллачу чулацамца.\nНавальныйн агIончаша дIахьедора, Оьрсийчоьнан Iедалхойн инициативаца гIаьттинера организацехь цуьнан статусна гонах къовсам аьлла.\nКарарчу муьрехь Навальный набахтехь воллу, бархI шо хьалха бехкевинчу девнан лорах. Кхело бинчу сацамца а догIуш, иза аравала веза набахтера 2023-чу шарахь.


бекняхоед деряйхи рпеуйнкеямши INFINITY SUPER TRIKE я псвйни аюпаняйхмш (кхжемгхъ)\n113 ПСА. 30 ЙНО.\nдеряйхи бекняхоед рпеуйнкеямши INFINITY SUPER TRIKE аюпаняйхмш √ ЩРН КХЖЕМГХНММШИ РПЕУЙНКЕЯМШИ БЕКНЯХОЕД Я ДНОНКМХРЕКЭМНИ ПСВЙНИ-РНКЙЮРЕКЕЛ ДКЪ БГПНЯКНЦН. цЕПНХ ХГБЕЯРМНЦН ПНЯЯХИЯЙНЦН ЛСКЭРТХКЭЛЮ ХГНАПЮФЕМШ МЮ БЕКНЯХОЕДЕ.\nдеряйхи бекняхоед рпеуйнкеямши ХЛЕЕР ОПНВМСЧ ЯРЮКЭМСЧ ПЮЛС Х УПНЛХПНБЮММСЧ ЛЕРЮККХВЕЯЙСЧ ПСВЙС Я ПЕГХМНБШЛХ ЛЪЦЙХЛХ МЮЙКЮДЙЮЛХ. йНЛТНПРМНЕ ЛЪЦЙНЕ ЯХДЕМЭЕ Я ЛЪЦЙНИ ЯОХМЙНИ Х ОНДЗЕЛМШИ ГЮЫХРМШИ АЮЛОЕП ДКЪ АЕГНОЮЯМНЯРХ ОЮЯЯЮФХПЮ. аЮЦЮФМЮЪ ЙНПГХМЮ ОПХЦНДХРЯЪ ЛЮКШЬС Х ЛЮЛЕ ДКЪ ХЦПСЬЕЙ Х ОПНДСЙРНБ.\nдеряйхи бекняхоед рпеуйнкеямши ЯОПЪВЕР ПЕАЕМЙЮ НР ФЮПЙНЦН ЯНКМШЬЙЮ ОНД ПЕЦСКХПСЕЛШИ РЕМР. ю ЯОЕЖХЮКЭМШЕ ОНДМНФЙХ ОНГБНКЪР НРДНУМСРЭ СЯРЮБЬХЛ МНФЙЮЛ. сДНАМЮЪ ОНДЯРЮБЙЮ ДКЪ МЮОХРЙНБ НЯБНАНДХР ПСЙХ ЛЮЛШ ХКХ ЛЮКШЬЮ НР АСРШКНВЕЙ Я БНДНИ Х ЯНЙНЛ.\nуЮПЮЙРЕПХЯРХЙХ ДЕРЯЙНЦН РПЕУЙНКЕЯМНЦН БЕКНЯХОЕДЮ:\nЙПЕОЙЮЪ ЯРЮКЭМЮЪ ПЮЛЮ;\nЛЕРЮККХВЕЯЙЮЪ УПНЛХПНБЮММЮЪ ПСВЙЮ Я ПЕГХМНБШЛХ ЛЪЦЙХЛХ МЮЙКЮДЙЮЛХ;\nОКЮЯРХЙНБШЕ ДХЯЙХ Я МХЙЕКЕБШЛ ОНЙПШРХЕЛ;\nОЕДЮКХ ДКЪ ЛЮЙЯХЛЮКЭМНЦН ЯЖЕОКЕМХЪ НАНПСДНБЮМШ ПЕГХМНБШЛХ МЮЯЮДЙЮЛХ Я МЮЯЕВЙЮЛХ;\nБШЯНРЮ ОНДМНФЙХ ПЕЦСКХПСЕРЯЪ;\nСДНАМНЕ ЛЪЦЙНЕ ЯХДЕМХЕ Я ЛЪЦЙНИ ЯОХМЙНИ;\nОНДЗЕЛМШИ ГЮЫХРМШИ АЮЛОЕП;\nБ ГЮДМЕИ ВЮЯРХ БЕКНЯХОЕДЮ ЙПЕОХРЯЪ АЮЦЮФМЮЪ ЙНПГХМЮ;\nМЮ ПСКЭ ЙПЕОХРЯЪ ЛЕРЮККХВЕЯЙХИ ГБНМНЙ;\nпЮГЛЕП БЕКНЯХОЕДЮ: 84У51У117 ЯЛ.\nлЮЙЯХЛЮКЭМЮЪ БШЯНРЮ ПСВЙХ: 110 ЯЛ.\nьХПХМЮ ЛЕФДС ГЮДМХЛХ ЙНКЕЯЮЛХ: 47 ЯЛ.\nдХЮЛЕРП ЙНКЕЯ: ОЕПЕДМЕЕ - 27 ЯЛ, ГЮДМХЕ - 23 ЯЛ;\nоПЕДМЮГМЮВЕМ ДКЪ ДЕРЕИ НР 18 ЛЕЯЪЖЕБ ДН 5 КЕР.\nмЮЦПСГЙЮ ДН 25 ЙЦ.\nдеряйхи бекняхоед рпеуйнкеямши INFINITY SUPER TRIKE аюпаняйхмш √ ОНДУНДЫХИ ОНДЮПНЙ ОНЙКНММХЙЮЛ ХГБЕЯРМНЦН ЛСКЭРТХКЭЛЮ.


Аренда таунхауса, дуплекса, бунгало за рубежом. База таунхаусов в аренду выгодно. Женева


Жоссиньи — Википеди\n48°50′16″ къ. ш. 2°45′12″ м. д.HGЯOL\nЖоссиньи (фр. Jossigny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу СегӀгӀи (Сена а, МагӀна а), Вильнев-Сен-Дени, Буьсси-Сен-ЖогӀж, Шантелу-ан-БгӀи, ФавьегӀ (Сена а, МагӀна а), МонтевгӀен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Жоссиньи&oldid=7832421»


Сейан (Вар) — Википеди\n43°38′10″ къ. ш. 6°38′36″ м. д.HGЯOL\n88,66 квадратан километр\n▲2671 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСейан (фр. Seillans) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Прованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Вар. Дозанашца йу Ла-Рок-Эсклапон, Баржем, Баржемон, Каллас (коммуна), Клавье (коммуна), Ком-сюр-Артюби, Файанс, Мон (Вар), Сен-Поль-ан-Форе. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сейан_(Вар)&oldid=5183678»