Соьлжа-ГIалин юккъерчу СОБР-н "къайлах набахтера" видео яржийна 1АДАТ боламо\nЖигархоша чIагIдарехь, махкара лецна нах латтош, царна тIехь гIело хьоьгу Росгвардин "Ахмат" СОБР-н къайлахчу набахтах Нохчийчуьрчу Iедалхошна оппозицехь йолчу 1АДАТ боламо шаьш бина таллам арахецна. Видео тIехь дуьххьара гайтина къайлахчу набахтен дакъа – набахтен камерех дIакъастийна оперативникийн чоьнаца екъна кабинет. Иштта гойтуш ю оцу гIишлон схема а, дийцина Кавказ.Реалиига 1АДАТ боламо.\n"Кадыровн гонашкахь паника хир ю, къасто гIертар бу, стенгара яьлла тхуна и видео а, материлаш а. Кадыровн пропагандо, гуттар а санна, чIагIдийр ду, фейк ю, кхин хIун дийр дара цара бохуш. Амма факт факт хилла юьсу, оха гIараяьккхина Кадыровн режиман уггар а къайлаха йолу набахте, "и дерриг а фейкаш ю" алар бен кхин хIуммаъ далур дац Кадыровн пропаганде. Гайта тхуна ларма а, казарма а, тIаккха массарна а хуур ду, схемаш ма-ярра цхьаъ юйла", - дIахьедина оппозицин боламехь.\n1АДАТ-а зорбане яьккхинчу видео тIехь Янгулбаев ИбрахIима – федералан суьдхо лаьттинчу Янгулбаев Сайдин а, Соьлжа-ГIалахь лаьцна латточу Мусаева Заремин а кIанта- дуьйцу муха кечйина ю кхъайлах набате, 2015-чу шарахь цигахь хилла ву иза.\n"Со лаьцначу хенахь, оперативнико Махмутхажиев Зеламхас дIаяьккхира соьгара телефон смартфон, хIунда аьлча, цуьнан телефон йохийна яра. Масех видео а, сурт а даьккхира цо СОБР-н кабинетчуьра. Царна тIехь гуш цхьа стаг ву - [Рамзан] Кадыровна уллора вара иза, цхьаъ даьлла валийна. Цул тIаьхьа оперативнико видео дIаяьккхира, амма уьш цу чохь йисинера сан "облако" чохь а, телефонан иэсехь а", - дIахьедина Янгулбаевс Кавказ.Реалиина лучу комментарехь.\nКхаьстина, Махмутхажиев Зеламха – "Единая Россия" партин цIарах Нохчийчоьнан парламентан депутат волчу, Шуьйта-кIоштан полицин декъан хиллачу хьаькаман Махмутхажиев Имам-Iелин жимахволу ваша вуйла.\nЗорбанан гIирсаша а, бакъоларъяран организацеша а масийттазза хаамаш бора, Нохчийчохь къайлахчу набахтешкахь латтош ницкъахоша лечкъийнарш, гейш а, ледарло йийлина кадыровхой а хиларх. Ша Кадыров Рамзана дIахьедора, махкахь къайлаха набахтеш яц бохуш.\nДечкен беттан 20-хь Чоьхьарчу гIуллакхийн министраллин (МВД) белхалоша ЯнгулбаевгIеран петар чу а лилхина нуьцкъаха, тIе йовха бедарш а ца йохуьйтуш, бакъонашларъярхочун нана Мусаева Зарема Соьлжа-ГIала дIийигира, теше санна хеттарш дан. Дуьххьара Мусаевана кхело 15 дей-буьйсий туьйхира чохь даккха, полисхочунна тIелатарна а, иза сийсазварна а аьлла, цултIаьхьа бехктакхаман гIуллакх долийра цунна дуьхьала – дийцарехь, протокол хIотточу полисхочунна тIелетта, аьлла бехкейина.


After successfully trialing it on an international flight between Singapore and London earlier this month, the IATA says it will release its Travel Pass app in mid-April. The software allows airline travelers to store verified COVID-19 test results and vaccination certificates on their phones. The trade association told Reuters it expects to make the app available to download on iPhone around April 15th, with an Android version to follow later. (www.engadget.com) Ещё...\nPhil Howry 8 месяца(-ев) назад 35\nArt Pauly 8 месяца(-ев) назад 9\nBruce Horwitz 8 месяца(-ев) назад 7\nPhil Howry 8 месяца(-ев) назад 16\nNoel Monjure 7 месяца(-ев) назад 2\ngerald imbriale 8 месяца(-ев) назад 5\nTodd Ballard 8 месяца(-ев) назад 9\nAlan Sanderson 8 месяца(-ев) назад 1\nTodd Ballard 8 месяца(-ев) назад 3\nScumhook 8 месяца(-ев) назад 1\nJohn McKay 8 месяца(-ев) назад 36\nTerryjp 8 месяца(-ев) назад 6\nTorsten Hoff 8 месяца(-ев) назад 6\nDan Grelinger 8 месяца(-ев) назад -4\nKevin Toovey 8 месяца(-ев) назад 3\nLanny Word 8 месяца(-ев) назад 0\nMel Malinowski 7 месяца(-ев) назад 1\nJohn McKay 8 месяца(-ев) назад 5\nJohn McKay 8 месяца(-ев) назад 16\nRandy Marco 8 месяца(-ев) назад -6\nJuan Ordonez 8 месяца(-ев) назад -8\ntomasz dabrowski 8 месяца(-ев) назад -2\nJohn Prukop 7 месяца(-ев) назад -5\nJohn D 8 месяца(-ев) назад 17\nLanny Word 8 месяца(-ев) назад 4\nsrobak 8 месяца(-ев) назад -3\nJuan Ordonez 8 месяца(-ев) назад -6\nJean Johnson 8 месяца(-ев) назад 14\nJohn D 8 месяца(-ев) назад 5\nDuane Mader 8 месяца(-ев) назад 7\nAlan Sanderson 8 месяца(-ев) назад 5\nScumhook 8 месяца(-ев) назад 2\nDan Grelinger 8 месяца(-ев) назад -1\nLanny Word 8 месяца(-ев) назад 3\naurodoc 8 месяца(-ев) назад 6\ntomasz dabrowski 8 месяца(-ев) назад 3\nDan Grelinger 8 месяца(-ев) назад -2\ntomasz dabrowski 8 месяца(-ев) назад 2\nDan Grelinger 8 месяца(-ев) назад -3\nDan Grelinger 8 месяца(-ев) назад -5\ntomasz dabrowski 8 месяца(-ев) назад 0\nPete48y 8 месяца(-ев) назад 3\nJohn D 8 месяца(-ев) назад 2\nPete48y 8 месяца(-ев) назад 1\nPete48y 8 месяца(-ев) назад -2\nPete48y 8 месяца(-ев) назад -3\njose figueroa 8 месяца(-ев) назад -3\nJOE SERDYNSKI 8 месяца(-ев) назад 21\nsrobak 8 месяца(-ев) назад 12\nTom Kinnie 8 месяца(-ев) назад 6\nRandy Marco 8 месяца(-ев) назад -2\nJohn Haller 7 месяца(-ев) назад 1\nRandy Marco 7 месяца(-ев) назад -1\nronlyn41 8 месяца(-ев) назад 12\npaul trubits 8 месяца(-ев) назад 8\nDavid Rice 8 месяца(-ев) назад 1\nVijay Dhar 8 месяца(-ев) назад 22\nPatrick Wahle 8 месяца(-ев) назад 3\nsrobak 8 месяца(-ев) назад 8\nLuis Lao 8 месяца(-ев) назад 7\nSam Buhagiar 8 месяца(-ев) назад 4\nRandy Marco 8 месяца(-ев) назад -1\nKaren McCullough 8 месяца(-ев) назад 8\nifbac 8 месяца(-ев) назад 2\nJuan Ordonez 8 месяца(-ев) назад -1\nBrian Onstad 8 месяца(-ев) назад 3\nRobert Cowling 8 месяца(-ев) назад -4\nCarl Keil 8 месяца(-ев) назад 2\nRandy Marco 7 месяца(-ев) назад 0\nCarl Keil 8 месяца(-ев) назад 0\nJuan Ordonez 8 месяца(-ев) назад 0\nPete48y 8 месяца(-ев) назад -5\nMark Schreiber 8 месяца(-ев) назад -11\nMultiComm 8 месяца(-ев) назад 9\nsrobak 8 месяца(-ев) назад -4\nRobert Cowling 8 месяца(-ев) назад -5\nMichael Hunkler 8 месяца(-ев) назад 0\nNancy Sliwa 8 месяца(-ев) назад 7\nChuck Lavazzi 8 месяца(-ев) назад 2\nJuan Ordonez 8 месяца(-ев) назад -3\nMarguerite Potter 8 месяца(-ев) назад 5\nMel Malinowski 8 месяца(-ев) назад 9\nRichard Warren 8 месяца(-ев) назад 2\nChuck Lavazzi 8 месяца(-ев) назад 4\nPatrick Wahle 8 месяца(-ев) назад 0\nRobert Cowling 8 месяца(-ев) назад -8\nJuan Ordonez 8 месяца(-ев) назад 1\nRuss Brown 8 месяца(-ев) назад 9\nAndy Cruickshank 8 месяца(-ев) назад -1\nPete48y 8 месяца(-ев) назад -7\nM20ExecDriver 8 месяца(-ев) назад 15\ndoublet 8 месяца(-ев) назад 3\nRobert Cowling 8 месяца(-ев) назад -13\nKaren McCullough 8 месяца(-ев) назад 2\nCarl Keil 8 месяца(-ев) назад -1\nShara Di Valerio 8 месяца(-ев) назад 6\nJohn McKay 8 месяца(-ев) назад 4\nShara Di Valerio 8 месяца(-ев) назад 5\nJohn McKay 8 месяца(-ев) назад 6\nLanny Word 8 месяца(-ев) назад 2\nKat Zeh 8 месяца(-ев) назад -1\nShara Di Valerio 8 месяца(-ев) назад 2\nShara Di Valerio 8 месяца(-ев) назад 3\nScumhook 8 месяца(-ев) назад 0\naurodoc 8 месяца(-ев) назад 3\ncaptbruce 8 месяца(-ев) назад 4\nroyalbfh 8 месяца(-ев) назад 9\nChris Risley 8 месяца(-ев) назад 17\nMark Kortum 8 месяца(-ев) назад 3\nCarl Keil 8 месяца(-ев) назад -5\ndnorthern 8 месяца(-ев) назад 6\nALLAN LEEDY 8 месяца(-ев) назад 2\ndnorthern 8 месяца(-ев) назад -5\nDavid Rice 8 месяца(-ев) назад 6\nRoger Anderson 8 месяца(-ев) назад 7\ndnorthern 8 месяца(-ев) назад -3\nroyalbfh 8 месяца(-ев) назад -1\nDavid Rice 8 месяца(-ев) назад 7\nTorsten Hoff 8 месяца(-ев) назад 9\nDavid Rice 8 месяца(-ев) назад 4\nBrad Webster 8 месяца(-ев) назад 4\nPete48y 8 месяца(-ев) назад -1\nJohn Eliopoulos 8 месяца(-ев) назад -7\nche mex 8 месяца(-ев) назад 3\nDavid Rice 8 месяца(-ев) назад -9\nsrobak 8 месяца(-ев) назад 4\nJim Jablonski 8 месяца(-ев) назад 3\nmike orf 8 месяца(-ев) назад 4\nChris Risley 8 месяца(-ев) назад 0\ntesttubetony 8 месяца(-ев) назад 4\nBruce Horwitz 8 месяца(-ев) назад 6\nChuck Lavazzi 8 месяца(-ев) назад 3\nArt Pauly 8 месяца(-ев) назад 1\nPete48y 8 месяца(-ев) назад 0\nJohn Eliopoulos 8 месяца(-ев) назад 3\nNorman Atwater 8 месяца(-ев) назад 3\nPhilip Taylor 8 месяца(-ев) назад 7\nCarl Keil 8 месяца(-ев) назад 4\nJim Jablonski 8 месяца(-ев) назад 1\nCarl Keil 8 месяца(-ев) назад 1\nAFL95 8 месяца(-ев) назад 2\nLuis Lao 8 месяца(-ев) назад 2\nJohn D 8 месяца(-ев) назад 4\nLuis Lao 8 месяца(-ев) назад 1\nKathleen Gillis 8 месяца(-ев) назад 2\nSabine Simon 8 месяца(-ев) назад 2\nSidney Smith 8 месяца(-ев) назад 1\nAndrew Bunker 7 месяца(-ев) назад 1\nJohn Hequembourg 7 месяца(-ев) назад 1\nSootBox 7 месяца(-ев) назад 1\nHarpreet Singh 8 месяца(-ев) назад 1\nRandy Manning 8 месяца(-ев) назад 1\nEdward Luczak 8 месяца(-ев) назад 0\nJim Capone 8 месяца(-ев) назад 0\npaul trubits 8 месяца(-ев) назад -1\nmikeenderle 8 месяца(-ев) назад 0\nKaren McCullough 8 месяца(-ев) назад 3\ntom mcdo 8 месяца(-ев) назад 0\nDavid Lisko 8 месяца(-ев) назад 0\nArt Pauly 8 месяца(-ев) назад 0\nCraig Good 8 месяца(-ев) назад -1\nSteve Peck 8 месяца(-ев) назад 4\nArt Pauly 8 месяца(-ев) назад 3\nCheryl Winston 8 месяца(-ев) назад 2\nMichael Hunkler 8 месяца(-ев) назад 5\nMichael Hunkler 8 месяца(-ев) назад 1\nPete Schecter 8 месяца(-ев) назад 0\nJeff Klemp 8 месяца(-ев) назад -1\nifbac 8 месяца(-ев) назад -1\nChristopher Musgrove 8 месяца(-ев) назад -5\nbiggkurtt 8 месяца(-ев) назад -1\nLinda Lou Goodyear 8 месяца(-ев) назад -4\nMarguerite Potter 8 месяца(-ев) назад -3\nCharles Vose 8 месяца(-ев) назад 0\nAlan Sanderson 8 месяца(-ев) назад -1\nMichael Scallan 8 месяца(-ев) назад 4\nAlan Sanderson 8 месяца(-ев) назад 0\nLanny Word 8 месяца(-ев) назад -1\nMichael Scallan 8 месяца(-ев) назад 2\nThomas Nygard 8 месяца(-ев) назад -5\nThomas Nygard 8 месяца(-ев) назад 1\nThomas Nygard 8 месяца(-ев) назад -2\nGary Guy 8 месяца(-ев) назад -3\nifbac 8 месяца(-ев) назад -4\nVincent McPartland 8 месяца(-ев) назад -1\nRobert Maus 7 месяца(-ев) назад -1\nWilliam Mihok 8 месяца(-ев) назад -6\nPete48y 8 месяца(-ев) назад -10\nChuck Lavazzi 8 месяца(-ев) назад 7


Главная / ПРАЗДНИЧНЫЕ ТУРЫ 2019 год / МАСЛЕНИЦА 2018 Автобусные туры и экскурсии из Москвы / 3 дня. Иваново - Шуя - Палех - Холуй - Южа. Масленица 2017\n3 дня. Иваново - Шуя - Палех - Холуй - Южа. Масленица 2017


Ла-ЛешегӀ (Севваь) — Википеди\n▲2635 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛа-ЛешегӀ (фр. La Léchère) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Севваь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-ЛешегӀ_(Севваь)&oldid=7839500»


Къиза де лайра Буьрса-ГIалано\nГIуран-бутт 27, 2014\nНохчийчоь -- Догуш ду Президентан цIа. Дечкен-бутт, 1995 шо.\nНохчийчохь тIом боло кхоччуш сацам бира Оьрсийчоьнан куьйгалхоша 1994-чу шарахь Лахьан-беттан 29-чу дийнахь Оьрсийчоьнан кхерамазаллин кхеташонехь. ШолагIчу дийнахь Ельцин Бориса тIе куьгтаIийра цу хьокъехь долчу указана. Цуьнан цIе яра «Нохчийн Республикан территорина тIехь конституцин къепе а, низаман къепе а юхаметтахIотторан мероприятех лаьцна» аьлла. Ма-дарра аьлча, иза тIом кхайкхор дара.\nТIом кхайкхийна а бацара оьрсийн тIеман хIаваан ницкъаш меттахбевлча. Уггаре а хьалха цара тохарш дира Соьлж-ГIаларчу кеманийн портана а, Ханкалахь а, Калиновское олучу эвлан йистехь а долчу къона пилоташ Iамош лелочу жимачу кеманашна а. Уьш дагийна боккха кхиам хилла шайн аьлла дIакхайкхийра Оьрсийчоьнан Iедалша.\nНекъахой дIасалело шира Ту-134 ши кема а, цхьа "кукурузник" а, лаьмнашкахь жа дажочу пекъаршна юуург латтон беркема а дохор дIоггара дозалла дан хIума дацара. Делахь а Оьрсйчоьнна иза боккха кхиам хийтира.\nОьрсийчоьнан тIеман хIаваанн ницкъийн бюйранче телеграмма яхьийтира ша а пилот волчу Дудаев ЖовхIара. «Ас декъалво хьо, хIаваэхь олалла дарца, гур ду вай лаьттахь»,-бохуш яздора нохчийн президенто.\nГIуран-беттан 18-чу дийнахь дуьйна жигара бомбанаш а, ракеташ а етта йолийра гIалачу оьрсийн кеманаш. ГIуран-беттан 27-чу дийнахь Ельцин вистхилира телевизионехула Оьрсийчоьнан бахархошка леррина кхайкхам беш.\nЦо дийцира хIунда оьшуш ду Нохчийчоь ницкъаца юхаерзо. Егоровна, Квашнинна а, Степашинна а тIедиллина ша нохчашца дийцарш дIадахьа элира Ельцина. Амма шолагIчу дийнахь Степашина дIахьедар дира, дуьйцурш дийцарш дац, ультиматум кхайкхор ду аьлла.\nГIуран-беттан 31-чу дийнахь Iуьйранна Соьлж-ГIалана штурм йолийра Оьрсийчоьнан эскарша. И де иштта дагалоьцу Нохчийн тIеман ницкъийн штабан куьйгалхочуьнан Масхадов Асланан адъютант хиллачу Исханов Хьусайна а, Нохчийчоьнан парламентан декъашхочо, тIаьхьо вице-президент хиллачу Абумуслимов Сайд-Хьасана а, журналисташа Азимова Сийлахас а, Дадаев Асланбека а.\nНохчийчоьнан коьртачу гIалана йинчу штурман ирча тIаьхьенаш яра. Байинера эзарнаш маьрша нах, салттий, тIемалой. Ягийнера бIаьннашкахь гIагI диллина тIеман техника. Соьлж-ГIала яра ерриг а аьлча санна йохийна дIаяьккхина.\nДуккха а хиламаш хилира цул тIаьхьа. Эххаре а 1996-чу шарахь Марсхьокху-беттан 31-чу дийнахь Хасавюртахь барт бира тIом соцо.


Работа (вакансии) вакансия курьера до 55 лет | Joobber.ru\nвакансия курьера до 55 лет\n— 1082381 вакансия\nтренер по фитнесу для детей до 3 лет в детский центр\nкомпания: НВК ООО\nТребования: Педагогическое образование (факультет дошкольной педагогики и психологии) Опыт работы с группами детей раннего возраста (от 6 мес. до 3,5 лет) не менее двух лет обязателен Знание современных методик и программ работы с...\nТребования: 1. Стаж вождения не менее 2-х лет, 2. Водительские права категории В, 3. Желателен стаж работы в доставке продуктов питания, такси, 4. Муж./жен., возраст от 23 до 55...


Оьрсийчоьно "элп алале" во стагах экстремист\nЗазадоккху-бутт 01, 2019\n"Чуволла стаг хилчхьана, бехк карор бу"\n2018-гIа шо а, экстремистийн могIарш а\n"Сова" Центро теллина, стохка маса стаг озийна эсктремизм бахьанехь кхеле, мел харц ю пачхьалкх нах оцу зуламна бехкебарца. Иштта Пачхьалкхан Думано низамаш хийцарца бух биллина экстремизм толлуш кхелаша кхидIа бен болчу белхан, билгалдоккху талламан авторо Кравченко Марияс.\nЦхьана агIор, Думано Бехктакхаман кодексера дIаяьккхина 282 артикл (цабезам гIаттор) – оцо дIакъовлуьйту, я юха луьстуьйту Оьрсийчохь бIеннаш девнаш. Лакхарчу Кхело пачхьалкхерчу кхелашна хьоьху "экстремизца догIу къамел" низаман керлачу кепехь тидар. Думано кечйина, масала, магош доцу васташ суьрташкахь даржорна деш хуьлу таIзар малдечу низаман проект.\n"Нагахь санна Iедало ша экстремизмна дуьхьалдаьхна низамаш кхидIа а хуьйцуш хилахь, аьтто бер бу адамийн бакъонаш хьешар лахдан, боху Кравченкос.\nВукху агIор, стохка а, кхушара а Пачхьалкхан Думано тIеэцна "интернетера жигаралла гура ерзош долу" низам. Иштта, чIагIдина "экстремизмца, терроризмца уьйр йолучарна" ден таIзар. Оцу шина низамо аьтто бо Iедална интернетах пайдаоьцучарна тIехь урх латто а, юкъараллашна хетарг шен лаамехь хьаша а, аьлла го "Сова" Центран экспертна Оьрсийчохь хиндерг.\nХьанна дуьхьаллаьтта экстремизмах долу низамаш?\n"Сова" Центро шен талламехь гойту, экстремизмна дуьхьалдаьккхинчу низамах пайда а оьцуш, Iедало харцонца лоьцурш, набахтешка хьийсораш доккхачу декъанна нахалара жигархой хиллийла.\nЦхьана агIор, дIакъевлина кхушара "дин лелочийнмехаллаш аьшнаш ярца" доьзна гIиттийна девнаш. Амма вукху агIор, пачхьалкхо жигара хьийзо баьхна динан цхьацца гаранашка бевлла беха нах – дозанал арахьара чукхаьчначу динан кепашка бирзинарш.\nПачхьалкхо ша кхиабо шена "экстремисташ"\nБакъоларъярхоша харцо лору пачхьалкхо Нурси СаIидан тоба а, "ТаблигI ЖамаIат" а Оьрсийчохь цамагочу боламашка яхар. Церан а, иштта, террорхойн ю аьлла йолчу "Хьизб-ут-ТIахIрир" тобан алссам декъашхошна таIзарш дина пачхьалкхо тIаьххьарчу шерашкахь. Уьш санна хьийзабо Оьрсийчоьно керста динан ЕхIован Тешаш (Свидетели Иеговы) гарин векалш а.\n"Къаьсттина и нах хьийзабаро совъяккхина, экстремизмна бехке а беш, 2018-чу шарахь Оьрсийчоьно харцонца таIзарш динчу нехан статистика", боху "Сова" Центро.\nХарцонца хьийзочу нехан "бехкех" коьртанаш\nIедалан идеологин оппоненташ бу пачхьалкхо харцонца хьийзочех дукхахберш: сепаратизме я "экстремизман жигаралле" кхойкхурш; Iедална я цуьнан векалшна луьйруш; Украинехьа кхайкхамаш бийраш, иштта дIа кхин а.\nМасала, 2018-гIа шо доьрзуш ши шо цхьайтта бутт хан ьуйхира, 50 эзар соьманна гIуда а тухуш, оппозиционерна Хазбиев Мохьмадна. "Герзаш лелорна" а, "Iедалан векал сийсазварна" а, "нахалахь цабезам баржорна" а дира цунна таIзар.\nДелахь а, цуьнан бехкашна бухадиллинарг дара цо Евкуров Юнус-Бек а, кхелан а, ницкъхойн а векалш харцонаш лелорна емалбар. И тIаьххьара "бехкаш" харцонца хьерчийна Хазбиевна тIе, аьлла хета бакъоларъярхошна.\n"Суо лоьхуш вуй хьожу со хIора Iуьйранна"\n2018-чу шеран аьхка лецира Соьлжа-ГIалахь студент Янгульбаев ИбрахIим. Цунна бехкедира "ВКонтакте" машанехь "Оьрсийчоьнан эскархой" сийсазбар – Нохчийчохь тIемаш боьлхуш байинчу маьршачу нехан суьрташ дара уьш.\nIедало наханна тIехьерчабен кхиболу харц "бехкаш" бу, "Сова" Центро бахарехь, "экстремизман" могIара яьккхина йолу символика яржор. Ткъа теллича гучудолу, Iедалера я цуьнан векалшкара юьйлу аьлла хета харцо Iораяхар ца тайна полицино, я къайлахчу сервисо интернетхой лоьцуш хилар.\nДин бахьанехь вуно дукха бу Iедало харцонца набахтешка хьийсораш.\nТIех луьра дара, масала, Нурсин тобанах ву аьлла, 21 шо бен кхаьчна а воцчу дагестанхочунна Алиев Илгарна Избербашерчу кхело набахтехь даккха 8 шо кхайкхор. Берриг а "бехк" бара цо Нурсин жайнеш дешар, кегийчу наханна уьш довзийтар, Нурсин тобанерчу динан вешарех иза юкъ-кара веттавалар.


Сен-МогӀис-ле-Куш — Википеди\n46°52′47″ къ. ш. 4°36′03″ м. д.HGЯOL\nСен-МогӀис-ле-Куш (фр. Saint-Maurice-lès-Couches) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Сен-СегӀнен-дуь-Плен, Куш, ДгӀаси-ле-Куш.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-МогӀис-ле-Куш&oldid=7839630»


М.ОДЕСА, ЦЕНТРАЛЬНИЙ Р-Н ВУЛ. ДЕГТЯРНА БУД. 18, KB. 12


12 мая в 11:26 (2014 г.)\nНа фото: Сулейманов Баудди\nДIадаханчу бIешеран хьалхарчу эхехь Нохчийчохь угар тоьлла иллиалархо вара Девлатгирин - Эвлара Салин Сулимин Баудди. Иллица цуьнан аз хазаза, цуьнан иллеш дукха ца дезаш, мичча хена а радиохула цо илли олуш хезча, саца а велла, цуьнга ла ца дугIуш стаг хир а вуй техьа олий, хетара. Иштта шен иллешца нахана вевзаш а, дукхавезаш а вара иллиалархо Баудди.\nХалкъан иллиалархо Сулейманов Баудди вина 1902 шарахь Девлатгирин-Эвлахь ахархочун Салин Сулимин доьзалехь. Бауддин да Сулима а, нана Батти а нахаца йоккха марзо йолуш, наха лоруш а, нахана дукхдезаш а хилла. Шайн комаьршаллица цIеяхна а хилла уьш. Жима волуш ненах ваьлла Бауддин, кIентан ворхI шо кхаьчча кхелхина цуьнан нана. Беран хенахь морзгалийн цамгарх бIаьрсан дайна, гуттаренна са ца гуш висна Баудди.\nРадиокомитетехь а, Нохч-ГIалгIайн хелхарийн, иллийн ансамблехь а балхахь волуш Бауддин доттагIалла тасаделира нохчийн гIараваьлла яздархо литературан бух дIахIотторхо хиллачу Бадуев СаIидаца а, яздархошца Нажаев Ахьмадца а, Айсханов Шамсуддинца а, композиторца пондарчица Димаев Iумарца а. Цаьргара исбаьхьаллин произведенеш кхолларан говзалла Iамийра цо. Амма вайнехан яздархоша дош кхоллан говза а, нохчийн мотт кIорггера хууш а волчу Бауддигара а Iамадора шешан кхолларалин балхахь пайдехьа дерш дукка а». Оцу яздархоша гIо дина Бауддина иллеш йозане кепе дерзо а, зорбанехь, радиохь арадаха а.\n– Вайн наьрсаш юкъахь торгIал оьпа шена карий,\n– Настарх лардай, оьпанна тохалахь, – аьлла,\nБауддис олуш хилла иллеш хIинца а ду адамийн дегнашкахь.\nПоэташа стихаш язйо Баудди дагалоцуш.\nОктябрьски революцин 21 шо кхачарна // Ленинан некъ. 1938. 10 нояб.\nШина заманах илли // Ленинан некъ. 1939. 26 апр.\nХанпашех лаьцна илли // Къинхьегаман байракх. 1956. 13 сент.\nЗаманан илли // Ленинан некъ. 1959. 16 авг.\nХалкъан иллиалархо. Иллеш. Грозный, 1962.


Геннадий Снегирев. Михаил. Распечатать текст


Аскулы — Википеди\n53°16′58″ къ. ш. 49°36′32″ м. д.HGЯOL\n86 стаг (2010)\nАскулы картан тӀехь\nАскулы (оьрс. Аскулы) — Российн Федерацин Самаран областан Ставрополан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nБахархойн дукхалла 86 адам леррина 2010 шарахь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Аскулы&oldid=4562017»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 30 январь, 01:52.


ТгӀеньи — Википеди\nТгӀеньи (фр. Treigny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.\nДозанашца йу Мутье-ан-Пуьизе, Буи (НьевгӀ), ДампьегӀгӀ-су-Буи, Сент-Аман-ан-Пуьизе, Ленсек, Сенпуьи, Сент-Коломб-суьгӀ-Луен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ТгӀеньи&oldid=7845944»


МАТЕМАТИКАН А, ФИЗКУЛЬТУРАН А, IАЛАМДОВЗАРАН А ТЕРМИНИЙН НОХЧИЙН-ОЬРСИЙН ДОШАМ\nБилгалдаккхар. Вайна ма-хаъара, вайн махкахь къаьмнийн меттанаш Iаморна паргIато а, таронаш а елла. Меттан дошам меттан хазна ю. Ненан мотт — иза халкъан дахаран хазна ю. Мотт адамийн дахаран а, юкъараллин а, ойлаяран а, кхетаман а, Iилманан а, оьздангаллин а, говзаллин а, халкъан хьекъалан а уггаре а сийлахь-йоккха хазна ю. «Нохчийн меттан нийсаяздаран дошам» цIе йолу хIара книга 7 декъах лаьтта. И дакъош ду: 1/ дешхьалхе, 2/ дошам /словарь/, 3/ нох-чийн меттан нийсаяздаран коьрта бакъонаш, 4/ йозанехь сацаран хьаьркаш хIит-торан бакъонаш, 5/ нохчийн меттан дицлуш лаьттачу халачу дешнийн маьIнаш, 6/ нохчийн литературни меттан норманаш, 7/ математикан, физкультуран, Iалам-довзаран терминийн нохчийн-оьрсийн дошам.\nЦу дакъойх лаьтташ болу нохчийн меттан дошам хIинца дуьххьар арахоьцуш бу. Кхо гIо дан декхар ду нохчийн мотт бакъонца дика Iамош а, вайн маттахь белхаш беш а болчарна массарна а: дешархошна а, студенташна а, хьехархошна а, журналиеташна а, артисташна а, яздархошна а, поэташна а, Iилманан белхахошна а. Цу гIуллакхан кхин цхьа маьIна а ду: нагахь хьехархошна Iилманан терминаш шайн къоман маттахь бакъонца нийса хууш ца хилахь, цаьрга ненан маттахь хьехалур яц математика а, физкультура а, Iаламдовзар а. Ненан меттанаш мас-санхьа а Iамо долийнчу кху муьрехь къаьсттина чIогIа оьшура вайна кху кепара яздина нохчийн меттан жайна. Цундела чIогIа мехала хета меттан хазна ларалун вайн меттан дошам а, иштта Iаламдовзаран а, математикан а, физкуль-туран а терминаш а, нийсаяздаран бакъонаш а, литературни меттан норманаш а, царах кхетар а, нийса пайдаэцар а. Кху балхо гIо дийр ду школашна а, дешаран заведенешна а, культуран белхахошна а.\nБерийн бешахь математикан занятешна оьшу терминаш\nйоккха — большая /-ой, -ое/\nжима — маленькая /-ий, -ое/\nеха — длиннее, длинный /-ая, -ое/\nйоца — короче, короткий /-ая, -ое/\nйохаллехь цхьабосса — одинаковые по длине\nлакхара — верхний /-яя, -ее/\nлахара — нижний /-яя, -ее/\nкхосаберг /ю/ — треугольник\nнийсасаберг /ю/ — прямоугольник\nеакIовниг /ю/ — квадрат\nбиъсаберг /ю/ — четырехугольник\nшуьйра — шире, широкий /-ая, -ое/\nготта — уже, узкий /-ая, -ое/\nлакхахь — выше, вверху\nлахахь — ниже, внизу\nлекха — высокий /-ая, -ое/\nлоха — низкий /-ая, -ое/\nлокхаллехь цхьабосса — одинаковые по высоте\nцхьаъ — один, одна, одно\nцхьацца — по одному\nцхьа а — ни одного, никто\nхIумма а — ничто\nдукха — много\nкIезиг — мало\nмаса — сколько\nоццул — столько\nцхьанийсса — поровну\nйоькъу материал /ю/ — раздаточный материал\nйоькъучу материалца бен болх /бу/ — работа с раздаточным материалом\nаьтту куьг /ду/ — правая рука\nаьрру куьг /ду/ — левая рука\nаьтту куьйга хIуманаш аьрру агIорхьара аьтту агIорхьа дIасаяхкар /ду/ — раскладывать предметы правой рукой слева направо\nаьтту агIорхьа — справа\nаьрру агIорхьа — слева\nхьалхахь — впереди\nтIехьахь — сзади герга — ближе, близко /герга ду/.\nгена — дальше, далеко /гена ду/\nкхидIа а – дальше\nйохалла /ю/ — длина\nшоралла /ю/ — ширина\nлокхалла /ю/ — высота\nхIума, васт, кеп, фигура, куьце дегI — фигура /лат. вид, образ/\nхьала — вверх\nохьа — вниз\nхьалхахьа — вперед\nюханехьа — назад\nаьтту агIор — направо\nаьрру агIор — налево\nалсам, сов — больше\nкIезиг — меньше\nюткъа — тоньше, тонкий /-ая, -ое/\nстомма — толше, толстый /-ая, -ое/\nстомма хиларехь цхьабосса — равны по толщине\nстоммалла /ю/ — толщина\nнийса ю — ракно\nаса /ю/ — полоса, полоска\nгIутакх /ду/ — коробка, коробочка\nжIаьлинускал /ду/ — гриб\nдошам /бу/ — словарь\nдош /ду/ — слово\nмасалла /ю/ — количество\nхIуманийн цхьанийсса йолу масалла /ю/ — равное количество предметов\nдуьхьал /бIостанехьа/ дешнаш: еха - йоца, лекха - лоха, шуьйра - готта — противоположные слова: длинный — короткий, высокий — низкий, широкий — узкий\nюкъ /ю/ — промежуток, середина, центр, интервал /лат./, пространство, расстояние\nагIо /ю/ — направление, сторона, страница\nцхьанийссаниг — эквивалент, равный\nуггаре еха - самый длинный /-ая, -ое/\nуггаре йоца — самый короткий /-ая, -ое/\nбIаьрахьесап /ду/ — глазомер\nбIаьрга юстар /ду/ — глазомер\nугтаре стомма — самый толстый /-ая, -ое/.\nуггаре юткъа — самый тонкий /-ая, -ое/\nуггаре лекха — самый высокий /-ая, -ое/\nуггаре лоха — самый низкий /-ая, -ое/\nкхин а шуьйра — еще шире\nкхин а готта — еще уже\nкхин а лакха — еще выше\nкхин а лаха — еще ниже\nлахара хьала — снизу вверх\nлакхара охьа — сверху вниз\nаьрру агIорхьара аьтту агIорхьа — слева направо\nаьтту агIорхьара аьрру агIорхьа — с правой стороны в левую сторону\nгайтаман гIирсаш /бу/ — наглядные пособия\nдIагайтаран материал /ю/ — демонстрационный материал\nIаморан говзаллин гIирсаш /бу/ — технические средства обучения\nмуцIара го /бу/ — овал /фр. яйцо — хIоа/\nкъастийна меттиг /ю/ — ориентир /шен гIоьнца меттиг къасто хIума/\nметтиг къастор /ду/ — ориентирование, ориентировка\nгеометрически фигураш /ю/ — геометрические фигуры\nшар /ю/ — шар\nцилиндр /ю/ — цилиндр\nюккъехь — посередине\nйистехь — на краю\nйистера — с края\nуггаре йоккха — самый большой /-ая, -ое/\nуггаре жима — самый маленький /-ая, -ое/\nхIуманан кеп /ю/ — модель\nхIуманан кеп кечъяр /ду/ — моделирование\nтIехуле /ю/, экъа /ю/ — плоскость\nкIира /ду/ — неделя\nоршот /ю/ — понедельник\nшинара /ю/ — вторник\nкхаара /ю/ — среда\nеара /ю/ — четверг\nпIераска /ду/ — пятница\nшот /ду/ — суббота\nкIиранде /ду/ — воскресенье\nселхана — вчера\nтахана — сегодня\nкхана — завтра\nлама — послезавтра\nде /ду/ — день\nдийнахь — днем\nбуьйса /ю/ — ночь\nбуса, буьйсанна — ночью\nделкъе /ю/ — полдень\nделкъехь — в полдень\nсуьйре /ю/ — вечер\nсарахь — вечером\nмайда /ю/ — площадь, площадка\nлакхара са /бу/ — верхний угол\nлахара са /бу/ — нижний угол\nаьрру йист /ю/ — левый край\nаьтту йист /ю/ — правый край\nлахара йист /ю/ — нижний край\nлакхара йист /ю/ — верхний край\nэкологи, Iаламан цIа /ду/ — экология /греч. дом., жилище, родина + понятие, слово, учение/\nстоьлан йохалла /ю/ — длина стола\nстоьлан шоралла /ю/ — ширина стола\nхьакхавалар, хаадалар /ду/ — ощупь\nкехатан тIехуле къастор /ду/ — ори-ентировка на плоскости листа\nдукхаллехь цхьанийсса йолу тайп-тайпана хIуманаш ган а, уьш къамелехь билгалъяха а бераш Iамор /ду/ — учить детей видеть равное количество разных предмеов и отражать это в речи\nдийна хIума 2-на, 4-а нийсачу дакъош-ка екъа а, иза къамелехь билгал-даккха а Iамор /ду/ — научить детей делить целое на 2 и 4 равные части и отражать это в речи\nэхан ах, доьалгIа дакъа, деаннах цхьа дакъа /ду/ — четвертая часть, одна из четырех частей\nшиннах цхьа дакъа /ах/ — одна из двух частей /половина/\n2-ра 5-нга кхаччалц долчу терахьийн масалла берашна йовзийтар /ду/ — познакомить детей с количеством чисел от 2 до 5\nдийнна хIума цуьнан декъал йоккха ю /сов ю/ — целое больше его части\nдакъа хIуманал жима ду /кIезиг ду/ — часть меньше целого\n7-нга кхаччалц рогIаллин терахьдешан маьIна гучудаккхар /ду/ — раскрыть значение порядковых числи-тельных до 7\nхьалхара, шолгIа, кхоалгIа /гIутакх/ — первая, вторая, третья /коробка/\nсийна — сйний\nцIен — красный\nможа — желтый\nкIиранан денойх болу берийн кхетам билгалбар, нисбар /ду/ — уточнить представления детей о днях недели\n10-нна юккъехь цхьа терахь кхечул масанна сов ду я кIезиг ду — какое из двух чисел на сколько больше или меньше другого в пределах 10\nйохаллехь, шораллехь, локхаллехь хIуманаш вовшашца юста берашна шардар /ду/ — упражнять детей в сопоставлении предметов по длине, ширине и высоте\nгеометрически фигураш: го, муцIара го, еакIовниг, нийсасаберг, кхосаберг — къасто а, церан нийса цIерш яха а берашна хаар чIагIдар /ду/ — закрепить умение детей различать и правильно называть геометриче-ские фигуры: круг, овал, квадрат, прямоугольник, треугольник\nэс /ю/ — память\nтидам /бу/— внимание\nтидамалла /ю/, тидам хилар /ду/ — наблюдательность\nберийн тидам хилар, дагалацам кхиор /ду/ — развивать у детей наблюдательность и память\nберийн бIаьрахьесап кхиор /ду/ — развивать у детей глазомер\nбIаьрахьесап — меттиган юкъ бIаьрга къасто аьтто бен хьуьнар /ду/ — глазомер — способность определять расстояние на глаз\nгерггара юкъара терахьаш /ду/ — смежные числа\n10-нна юккъехь терахьийн дагардаран рогIалла берашна йовзийтар /ду/ — ознакомление дстсй с последовательностью счета чисел в пределах 10\nнийса а, духанехьа а дагардар шардар /ду/ — упражнять счет /счисление/ в прямом и обратном порядке\nарифметически задачаш хIитто бераш Iамор /ду/ — учить детей составлять арифметические задачи\nзадачан дIахIоттамах бераш кхетор /ду/ — познакомить детей со структурой задачи тIетоха, тIерадаккха, хир ду бохучу дешнех пайдаэца бераш Iамор /ду/ — учить детей пользоваться словами прибавить, вычесть, получится\nфланелеграф /ю/ — кхосаберг, еакIовниг, биъсаберг, нийсасаберг тIелато оьшу хIума /ю/ — фланелеграф\nЮьхьанцарчу классашна математически терминаш\nвовшахтохар таллар /ду/ — проверка сложения\nловзаран упражненеш /ю/ — игровые упражнения\nдидактически ловзарш /ду/ — дидактические игры\nловзаран упражненийн масалш /ду/ — примеры игровых упражнений\nхIуманаш, хIуманийн тобанаш юстар /ду/ — сравнение предметов и групп предметов\nюкъаметтиган а, хенан а кхетамаш /бу/ — пространственные и временные представления\nвовшахтохар /ду/ — сложение\nтIерадаккхар /ду/ — вычитание\nтIерадаккхар таллар /ду/— проверка вычитания\nэцар /ду/ — умножение\nдекъар /ду/ — деление\nдиъ хьесап /ду/ — четыре действия\n1-ра вовшахтухург /ду/ — 1-е слагаемое\n2-гIа вовшахтухург /ду/ — 2-е слагаемое\nжамI /ду/ — сумма\nжимлург /ду/ — уменьшаемое\nтIерадоккхург /ду/ — вычитаемое\nбухадуьсург /ду/ — разность\n1-ра оьцург /ду/— 1-й множитель\n2-гIа оьцург /ду/ — 2-й множитель\nвовшашца оьцурш /ду/ — сомножители\nоьцучеран меттиг хийцар /ду/ — перестановка множителей\nхилларг /ду/ — произведение\nдекъалург /ду/ — делимое доькъург /ду/ — делитель\nкхочург, дакъа /ду/ — частное\nтерахьийн дустар /ду/ — сравнение чисел\nцхьаъ /ду/ — один\nцхьаанча /ю/ — единица\nитт /ду/ — десять\nиттанча /ю/ — десяток, десятка\nкхосаболчун агIонийн йохаллин жамI /ду/ — сумма длин сторон треугольника терахьийн меттиг хийцар /я терахьаш дIасахIиттор /ду/ — перестановка чисел\nтIетоха — прибавить\nтIерадаккха — вычесть\nдIадаккха — отнять\nэца — умножить\nэцаран таблица /ю/ — таблица умножения\nвовшахтохаран хьаьрк / + / — знак сложения / + /\nтIерадаккхаран хьаьрк /—/ — знак вычитания /—/\nэцаран хьаьрк /./ — знак умножения /./\nдекъаран хьаьрк /:/ — знак деления /:/\nПифагоран таблица — таблица Пифагора\nдекъа — разделить\nвовшахтохаран таблица — таблица сложения\nбакъдолу терахь — натуральное число\nго /бу/ — круг кийсак /ю/ — отрезок\nIамийнарг карладаккхар /ду/ — повторение пройденного\nфизминуткаш /ю/ — физминутки\nгорге /ю/ — круг\nгонасиз /ду/ — гонахе — окружность\nкуб /ю/ — куб\nкубик /ю/ — кубик\nкъовларш /ю/ — скобки\nкийсак /ю/ — отрезок\nкийсакан йохалла /ю/ — длина отрезка\nкIезиг я алсам /сов/ — меньше или больше\nцхьаъ — один\nнийсасаболу кхосаберг /ю/ — прямоугольный треугольник\nнийсасаболу биъсаберг /ю/ — прямоугольный четырехугольник\nцхьанахьаьркан, шинахьаьркан терахьийн вовшахтохар, тIерадаккхар /ду/ — сложение и вычитание однозначных и двузначных чисел\nарифметикан хьесапаш — арифметические действия\nнийсасаболчун майда /ю/ — площадь прямоугольника\nуравнени /ю/ — нисдар /ду/ — уравнение\nнийсалла /ю/ — равенство\nнийсаллаяцар /ду/ — неравенство\nпроцент /ю/— процент\nнийса са /бу/ — прямой угол\nдакъош /ду/, дакъалла /ю/ — дроби\nнисдаран орам /бу/, уравненин орам /бу/ — корень уравнения\nцхьалхе дакъош /ду/ — простые дроби\nнисдар кхочушдар /ду/ — решение уравнения\nиттаннийн дакъош /ду/ — десятичные дроби\nлорург, дагардийраг /ду/ — числитель\nбилгалдийраг /ду/ — знаменатель\nдакъош дацдар /ду/ — сокращение дроби\nцхьанахьаьркан терахь /ду/ — однозначное число\nшинахьаьркан терахь /ду/ двузначное число\nкхаахьаьркан терахь /ду/ — трехзначное число\nдукхахьаьркийн терахь /ду/ - многозначное число\nдуьсург /ду/ — остаток\nэцаран меттиг хийцаран башхалла – переместительное свойство умножения\nтерахьан дакъа карор /ду/ — нахождение доли числа\nшен декъан терахь карор /ду/ — нахождение числа по его доле\nцхьаанчаш — единицы\nбIеннаш — сотни\nэзарнаш — тысячи\nмиллионаш — миллионы\nэлпийн гайтамаш /бу/ — буквенные выражения\nцхьа а яц — ни одной нет, ни одного нет\nянне а яц — совсем нет\nдакъош /ду/ — доли\nдакъош /ду/ — дробь\nдакъош билгалдахар /ду/ — обозначение долей\nдакъош дустар /ду/ — сравнение долей\nнийса боцу са /бу/ — непрямой угол\nцхьаанчийн класс /ю/ — класс единиц\nэзарнийн класс /ю/ — класс тысяч\nмиллионийн класс /ю/ — класс миллионов\nтерахьийн дIасадекъар /ду/ — раэложение чисел\nарифметически юккъера терахь карор /ду/ — нахождение среднего арифметического терахьан масех дакьа карор /ду/ — нахождение нескольких долей числа\nеакIов сантиметр /ю/ — квадратный сантиметр\nеакIов дециметр /ю/ — квадратный дециметр\nюкъара маьIна, жамI /ду/ — обобщенне. вывод, сумма\nеакIов метр /ю/ — квадратный метр\nйоккхалла юстаран цхьаанчийн таблица /ю/ — таблица единиц измерения величин\nйохаллин цхьаанчаш — единицы длины\nмайданан цхьаанчаш — единицы плошади\nчухоаман цхьаанчаш – единицы объема\nхенан йоккхалла юстаран цхьаанчийн таблица /ю/ — таблица единиц измерения величины времени\nиссанчин башхаллаш - свойства девятки\nдуьсург долуш декъар /ду/ — деление с остатком\nдуьсург доцуш декъар /ду/ — деление без остатка\nйохаллин барамаш — меры длины\nмайданан барамаш — меры площади\nчухоаман барамаш — меры объема\nхьесапаш кхочушдаран рагI /ю/ — порядок выполнения действий\nчIагIдарна шарамаш /упражненеш/ — упражнения для закрепления\nмосазза сов ду — во сколько раз больше\nэппаза /ду/ — двадцать копеек\nжамI терахьна декъар /ду/ — деление суммы на число\nэцар, декъар тарлар /ду/ — проверка умножения и деления\nмасал кхочушдар довзийта – объясни решение примера\nдукхасаберг /ю/ — многоутольник\nцхьалхе задача /ю/ — простая задача\nхIоттаман задача /ю/ — составная задача\nномерш /ю/ — номера\nнумераци /ю/ — нумерация\nйоккхалла /ю/ — величина\nтерахьийн дIадешар а, яздар а /ду/ — чтение и.запись чисел\nнийсасаболчун /еакIовчун/ агIонийн йохаллин жамI а, майда а каро хаар /ду/ — уметь находить сумму длин сторон и площадь прямоугольника /квадрата/\nнийсасаболчун дуьхь-дуьхьал йолу агIонаш /ю/ — противоположные стороны прямоугольника\n«чолхе ойлайойтурш» — «лабиринты»\nтаблицал арахьара эцар, декъар /ду/ — внетабличное умножение и деление\nжамI терахьца эцар /ду/ — умножение суммы на число\nIамийнарг карладаккхар, цуьнан юкъара маьIна дар /жамI дар/ /ду/ — повторение и обобщение пройденного\nтаблицехь эцар, декъар /ду/ — табличное умножение и деление\nчетни терахь /ду/ — четное число\nчетни доцу терахь /ду/ — нечетное число\n«Сиха кхетар» конкурсана тIедилларш /ду/ — задания на конкурс «Смекалка»\nшо /ду/ — год\nбутт /бу/ — месяц, луна\nде-буьйса /ду/ — сутки\nсахьт /ду/ — час\nминот /ю/ — минута\nшай /ду/ — пять копеек\nбарта лараран кепаш /ю/ — приемы устных вычислений\nйозанца лараран кепаш /ю/ — приемы письменных вычислений\nсиха кхетарна лерина задачаш /ю/ — задачи на смекалку\nдовзийтарца кхочушде масал — реши пример с объяснением\nэцаран меттиг хийцаран закон /ду/ - переместительный закон умножения\nтерахьийн гайтамаш /бу/ — выражения чисел\nеакIовчун майда /ю/ — площадь квадрата\nкхосаболчун майда /ю/ — площадь треугольника\nцхьалхе задачаш /ю/ — простые задачи\nчолхе задачаш /ю/ — сложные задачи\nбарта ларар /ду/ — устное вычисление\nнийса ларар /ду/ — правнльное вычисление\nдахарца уьйр йолуш Iамор /ду/ — связь обучения с жизнью\nцхьаанчийн таблица /ю/ — таблица единиц\nкхочушдар довзийта — объясни решение\nталларца кхочушде декъар — выполни деление с проверкой\nкхочург а, бухадуьсург а караде — найди частное\nнийсалла а, нийсаллаяцар а нийса нисло, ца нисло – проверь верны ли равенство и неравенство\nФизически культуран термииийн дошам\nюьхьанцара хьал /ду/, юьхьанцара кеп /ю/ — исходное положение\nхIума лан хьуьнаре хилар /ду/ — выносливость\nкуьйгаш ластор /ду/ — взмах рук\nхьалаэккхар /ду/ — вскок\nхьехархочуьнга хаам бар /хьехархочунна рапорт далар/ — рапорт учителю\nвовшахкъастор /ду/ — размыкание\nмогIархойн упражненеш /ю/ — строевые упражнения физически\nкультуран урокаш /ю/ — уроки физической\nкультуры хааркйн баххаш /ду/ — основы знаний\nюкъаракхиоран упражненеш /ю/ — общеразвивающие упражнения\nволавалар, йолаялар, дуьйладалар, болар /ду/ — ходьба\nвадар, ядар, довдар, бовдар /ду/ — бег\nкхоссавалар, кхоссаялар, кхиссадалар /ду/ — прыжок\nкхиссадаларш /ду/ — прыжки\nритмически гимнастикан элементаш /ю/— элементы ритмнческой гимнастики\nбуьрка /ю/ — мяч\nкхоссар /ду/ — метание\nтIедийлар /ду/ — лазание\nтIехуладийлар /ду/ — перелазание\nакробатически /пелхьонийн/ упражненеш /ю/ — акробатические упражнения\nдегIан йозаллин нийсалла ларъяран упражненеш /ю/ — упражнения в равновесии\nхелхарийн упражненеш /ю/ — танцевальные упражнения\nвисаш /ю/ — висы — гимнастические упражнения\nтурника тIехь я гимнастически хIазарца, я лентица еш йолу гимнастически упражненеш /ю/ — упражнения на турнике, или гимнаетических кольцах или лентой\nдIасахилар, дIасатаIар /ду/ — размыкание\nкаде ловзарш /ду/ - подвижные игры\nвадар, довдар /ду/ — разбег\nшуьйра ког баккха — шире шаг\nхахкар, чехка вадар — скок\nкхоссавелла чуэккхар /ду/ — спад с прыжком\nкроссови кечам /спортивни довдарш, чехка лелар, чехкаллин къийса-даларш /ду/ — кроссовая подготовка /спортивный бег. ловкость. быстрота движения, спортивные состязания/\nхьалхара-шолгIа дагарде! — на первый-второй рассчитайсь!\nлеламе дикаллаш кхиор /ду/ — развитие двигательных\nкачеств физически культуран кружокаш /ю/ — кружки физической культуры\nнека, нека дар /ду/ — плавание\nсамукъане старташ /ю/ — веселые старты\nгIаш а, лыжаш тIехь а сакъера арадовлар /ду/ — прогулки пешком, на лыжах\nваьштатаIар, тIеттIатаIар /ду/ — смыкание\nгIулч /ю/ — шаг\nгIулчаш /ю/ — шаги\nюх-юххехIитто гIулчаш /ю/ — приставные шаги\nдIасакъаста, дIасахила, новшех къаста — разомкнись\nгимнастически гIаж /ю/ - гимнастическая палка\nгимнастически хIоз /бу/ - гимнастическое кольцо\nгимнастически лента /ду/ - гимнастическая лента\nвис /ю/ — турника тIехь гимнастически хIазарца еш йолу гнмнастически упражнени - гимнастическое упражнение на турнике или на кольцах\nюххетаIар /ду/, гIортор ю/ - упор\nхийцалуш хIиттар /ду/ - перестроение\nбрасс /ю/ — нека даран шакьаьсттина кеп /ю/ — брасс — способ плавания\nракетка /ю/ — теннисах ловзу гIаж /ю/ — ракетка — лопатка с натянутой сеткой для отбивания мяча при игре в теннис\nохьавахар, шершина охьавахар, чушаршар, охьаэккхар /ду/ — соскок\nшаршар, шершар /ду/ - скольжение\nфизически культура /ю/ «Iаламан, дегIан оьздангалла» /ю/ — гимнастикан, физически упражненийн некъаца адаман дегI чIагIдар, кхиор /ду/ — физическая культура — «природная, телесная воспитанность» /укрепление и развитие человеческого тела путем физических упражнений, гимнастики/\nкъастор; билгало, билгалдаккхаран билгало /ю/ — ориентир\nкуц-кеп /ду/ — осанка\nнийса куц-кеп /ду/ — правильная осанка\nчехка гIулчаш /ю/ — быстрые шаги\nгимнастически хен, дукъо, нийсалла /ю/ ---- гимнастическое бревно, равновесие\nагIо хийцар /ду/ — изменение направления\nлахвалар, лахъялар, лахбалар, лахдалар /ду/ — сед\nохьалахвалар, охьалахъялар, охьалахдалар, охьалахбалар /ду/ — присед, приседание садаIа аравалар, волавалар /ду/ — прогулка\nюьхьанцарчу хьолехь — в исходном положении\nсих-сиха ког баккха! — чаще шаг!\nах охьалахвалар /ду/ — полуприсед\nшуьйра гIулч /ю/ — широкий шаг\nдуьхьалонаш эшор /ду/ — преодоление препятствий\nлекхачу стартера вадар, ядар, бовдар /ду/ — бег с высокого старта\nстарт /ю/ — спортивни къовсадалар\nдIадоло меттиг — старт — место начала спортивных состязаний\nжима хин кема /ду/ — челн, челнок\nхин кеманан дадар /ду/ — челночный бег\nгена кхоссавалар, кхоссаялар /ду/ — прыжок в длину\nведда гена а, лакха а кхоссавалар, кхоссаялар /ду/ — прыжок в длину и высоту с разбега\nтIехулакхоссалун муш /бу/ — скакалка\nхьала /ирх/ а, пурх а буьрка кхоссар /ду/ — метание мяча по горизонтальной и вертикальной цели\nнилха ког баккха! — реже шаг\nюьзна кечйина буьрка /ю/ — набивной мяч\nжима буьрка Iалашоне а, гена а кхоссар /ду/ — метание малого мяча в цель и на дальность\nохьадерзийна деха гIант /ду/ — наклонная скамейка\nтIетаьIна охьалахвелла охьадерзийнчу дехачу гIанта тIе валар я ялар /ду/ — лазанье по наклонной скамейке в упоре присев\nгимнастически ога /ду/ — гимнастическая стенка\nкуьйгашца схьалацарца — перехватом рук\nкогаш дIасахIитторца — перестановкой ног\nдукъо /ду/, хен /бу/ — бревно, брус\nтайп-тайпанчу локхаллин дукъошна тIехь ен упражненеш /ю/ — упражнения на брусьях разной высоты\nлаттар /ду/ — стойка\nбIаьргаш а хьаббина, цхьана а, шина а кога тIехь латтар /ду/ — стойка на двух и одной ноге с закрытыми глазами\nгимнастически дехачу гIантан рейки тIехь лаьтташ а, когабуьхьара волалуш а юхаверзар /ду/ — повороты кругом стоя и при ходьбе на носках на рейке гимнастической скамейки\nхьалхахьа карчар /ду/ — перекат вперед\nагIорхьа лIонгавалар /ду/ — кувырок в сторону\nспортивни къийсадаларш /ду/ — спортивные состязания\nспортивни майда /ю/ — спортивная площадка\nнорманийн барамаш /нормативаш/ — нормативы\nдIахIитта! — становись!\nфизкультурни зала чохь леларан ба-къонаш /ю/ — правила поведения в физкультурном зале\nунахцIоналла /ю/ — гигиена\nмуьша тIехь а, висехь а когаш баржийна лахвалар /ду/— сидя ноги врозь на канате и в висе\nюххетаьIна вижна а, юххетаьIна голаш тIе лахвелла лаьтташ а, юххе гергатаьIна а ен упражненеш /ю/ /динахь, дукъо тIехь, гимнастически дехачу гIанта тIехь/ — упражнения в упоре лежа и упоре стоя на коленях и упоре /на коне. бревне, гимнастической скамейке/\nведда гена а, лакха а кхоссавалар, кхоссаялар, кхиссабалар /ду/ — прыжок с разбега в длину и высоту\nкогийн дIахIиттаран кхоалгIа кеп /ю/ — третья позиция ног\nхелхаран гIулчаш /ю/ — танцевальные шаги\nчехка хелхар /ду/ — полька\nког боккхуш дуьйлало! — шагом — марш!\nшаьш долччохь — ког боккхуш дуьй-лало! — на месте — шагом марш!\nкросс /ю/ — спортивни довдар — шера йоцчу, гунаш, боьранаш долчу меттехула чехка лелар /ду/ — кросс — спортивный бег или гонки с препятствиями по пересеченной местности\nкхоссаваларца юхаверзар /ду/ — поворот с прыжком\nкласс, саца! — класс, стой!\nчехка-нуьцкъала леламе дикаллаш кхиор /ду/ — развитне скоростно-силовых двигательных качеств\nчехка лелар /ду/ — быстрота движения\nкаделла /ю/ — ловкость\nдегI сетташ долчу хьуьнаран говзалла /ю/ — гибкость, способность упругости, легкой сгибаемости\nлаьтташ вис яран а, вижна вис яран а упражненеш /ю/ — упражнения в висе стоя и в висе лежа\nаьрру агIо /ю/ — левая сторона\nаьтту агIо /ю/ — правая сторона\nаьрру агIор дерза! — налево!\nаьтту агIор дерза! — направо!\nюхаверза, юхаерза, юхадерза — кругом!\nкогаш саттор /ду/ — сгибание ног\nкогаш дIанисбар /ду/ — разгибание ног\nгимнастически оганна букътоьхна ечу висехь когаш саттор, нисбар /ду/ — в висе спиной к гимнастической стенке сгибание и разгибание ног\nдукъо /ду/, васхал /ю/ — перекладина, турник\nтурник /ю/ — турник\nнисло! — равняйсь!\nметтах ца хьош латта! — смирно /стой/!\nхьалхахьа лIонгавалар /ду/ — кувырок вперед\nкогаш а саттийна, пханарш тIе хIоттар /ду/ — стойка на лопатках, согнув ноги агIорхьа лIонгавалар /ду/—кувырок в сторону\nгIулч йоккхуш дуьйлало! — шагом марш!\nгергаозар, тIеозар /ду/ — подтягивание\nмуш /бу/ — канат\nуллера агIорсаттийнчу дехачу гIанта тIе охьалахвеллачу кепара валар, голаш тIе лахвелла лаьтташ, юххера гIанта тIе валар /ду/ — лазанье по наклонной скамейке в упоре присев и упоре стоя на коленях\nгимнастически оган тIе а, муьша тIе а дийлар /ду/ :— лазанье по гимнастической стенке и канату\nпелхьонийн /акробатически/ упражненеш — акробатические упражнения\nупражненехь тобанца бергал вижна я юххетаьIна голаш тIе лахвелла шаршар, хьалхатаIар /ду/ — перекаты в группировке, лежа на животе и из упора стоя на коленях\nонда доьналла /ду/ — сильная выносливость\nмогушаллин а, спортан а хIора беттан денош /ду/ — ежемесячные дни здоровья и спорта\nкхерам цахилийтаран бакъонаш /ю/ — правила безопасности\nфизически упражнеиеш кхочушъярехь унахцIоналлин бакъонаш /ю/ — гигиенические правила при выполнении физических упражнений\nшина, еа гIулчана дIасатаIа /дIасахила/! — на два, четыре шага разомкнись!\nмогIа /бу/ — шеренга, ряд\nлеламе раж /ю/ — двигательный режим\nшина могIара дIахIиттар /ду/ — построение в две шеренги\nсоцучу метте /финише/ кхачаран говзалла /ю/ — техника финиширования\nкIелдIахула валар /ду/— ползание\nпаргIат латта! — вольно!\nIаламдовзаран терминийн дошам\nвай а, Iалам а — мы и природа\nIаламан тайп-тайпаналла /ю/, Iалам тайп-тайпана хилар /ду/ — многообразие природы\nсадоцу Iалам /ду/ — неживая природа\nхи кхаа хьолехь хилар /ду/ — три состояния воды\nадам /ду/ — человек\nдийнаташ /ю/ — животные\nораматаш /ю/ — растения\nапари, харш /ду/ — сток, желоб, русло\nохьадоьдийла /ю/ — сток\nбуц /ю/ — трава\nдитт /ду/ — дерево\nжIаьлинускалш /ду/ — грибы\nмикробаш /ю/ — микробы\nсагалматаш /ю/ — насекомые\nIаламехь хиэ гобахар /ду/ — круговорот воды в природе\nIаламехь вовшашца йолу уьйр /ю/ — взаимосвязи в природе\nхазалла /ю/ — красота\nIалам довзаран хазахетар /ду/ — радость познания природы\nIалам лардар /ду/— охрана природы\nбехдаларх хIаваъ а, хи а лардар /ду/ — защита воздуха и воды от загрязнения\nадамийн дахарехь гонахарчу Iаламан гIуллакх /ду/ — роль окружающей\nмогушалла тояран Iаламан гIуллакх /ду/ — оздоровительная роль природы\nIаламан практически маьIна /ду/ — практическое значение природы\nIаламехь хазалла, исбаьхьалла ган а, хааяла а, йовза а бераш Iамор /ду/ — научить детей видеть, чувствовать и понимать прекрасное в природе\nIаламан хазалла /ю/ — красота природы\nбахаман гIуллакхна хуьлу вон Iаткъам /бу/ — отрицательное влияние хозяйственной деятельности\nадамийн леларехь Iаламна хуьлу вон Iаткъам /бу/ — отрицательное влияние поведения людей на природу\nнаггахь бен хуьлуш йоцу ораматаш /ю/ — редкие растения\nнаггахь бен хуьлуш йоцу дийнаташ /ю/ — редкие животные\nадаман бехкенна елла дIаевлла /хIу дайна/ дийнаташ /ю/ — животные, вымершие по вине человека\nхьаннаш меттахIиттор /ду/ — восстановление лесов\nнаггахь бен хуьлуш йоцу ораматаш, дийнаташ ларъяр /ду/ — охрана редких растений и животных\nзаповедникаш яхкар /ду/ — создание заповедников\nхIора стеган Iаламехь шен леларна долу жоьпалла /ду/ — ответственность каждого человека за свое поведение в природе\nхьаннаш дIаяхар /ду/ — сведение лесов\nораматаш, дийнаташ хIаллакьяр /ду/ — уничтожение растений и животных\nцIийнан адрес /ю/ — домашний адрес\nгIалин цIе /ю/ — название города\nюьртан цIе /ю/ — название села, деревни\nцIийнан номер /ю/ — номер дома\nурам /бу/ — улица\nсан гергарнаш /бу/ — мои родные\nдоьзалхойн терго яр /ду/ — заботливое отношение к членам семьи\nбаккхийчеран къинхьегам ларар /ду/ — уважение труда взрослых\nдоьзалехь ницкъ кхочу гIуллкхаш дар /ду/ - выполнение посильных поручений в семье\nдийнан къепе /ю/ — дIанисдар — распорядок дня\nшен унахцIоналлин юьхьанцара /атта/ бакъонаш /ю/ — элементарные правила личной гигиены\nкуьйгаш нийса дила хаар /хIума яале хьалха, волавеллачул тIаьхьа, хи эцна ваханчул тIаьхьа /араваханчул тIаьхьа/, куьйгаш дакъор/ — умение правильно мыть руки /мыть руки перед едой, после прогулки, после посещения туалета, насухо вытирать их/\nдаима цIена мерах хьокху йовлакх хилар, цунах нийса пайдаэцар /ду/ — всегда иметь чистый носовой платок и правильно пользоваться им\nнекъан йист /ю/ — обочина\nораматашний, дийнаташний, адамний долу гонахарчу хьолан температуран маьIна /ду/ — значение температуры окружающей среды для растений, животных, человека\nзанятеш йолчу хенахь нийса охьаховшар /ду/ — правильная посадка во время занятий\nцIа чу мох кхетийтар /чу мох кхетийтар/ /ду/ — проветривание помещения\nмох кхетийтаран маьIна /ду/ — значение проветривания\nкхача бааран раж /ю/ — режим питания\nстоьла хьалха нийса хиъка Iен а, столовин гIирсах пайдаэца а хаар /ду/ — умение правильно сидеть за столом и пользоваться столовым прибором\nдешаран а, ловзаран а маьIигашкахь цIано а, къепе а ларъяр /ду/ — соблюдение чистоты и порядка в учебном и игровом уголках\nвайна гонахара хIуманаш /бедар, учебникаш, книгаш, ловзо хIуманаш, цIа чуьра гIирсаш, кхиерг/ ларъяр /ду/ — бережное отношение к вещам, которые нас окружают /к одежде, учебникам, книгам, игрушкам, оборудованию квартиры и др./\nхьошалгIахь а, цIахь а леларан бакъонаш /ю/ — правила поведения в гостях и дома\nдийначу Iаламан маьIиг /ю/ — уголок живой природы\nдийначу Iаламан маьIиган ораматаш, дийнаташ /ю/ — растения и животные уголка живой природы\nшина-кхаа ораматан цIерш а, церан вовшех къастаран билгалонаш а /ю/ — названия и отличительные признаки двух-трех растений\nшина-кхаа дийнатан цIерш а, церан вовшех къастаран билгалонаш а /ю/ — названия и отличительные признаки двух-трех животных\nшколан гIишло, цуьнан кечъяр /ду/ — здание школы и его оформление\nтхан класс а, школан кхийолу чоьнаш а /учительски, столови, актови зал, библиотека, кхиерг/ — наш класс и другие школьные помещения /учительская, столовая, актовый зал, библиотека и др/\nшколан белхахойн корматаллаш: директор, хьехархо, кхетош-кхиорхо, лор, библиотекарь, уборшица /чоь-цIанйийраг/ — профессии работников школы:директор, учитель, воспитатель, врач, библиотекарь, уборщица\nшколан белхахойн къинхьегам ларар /ду/ — уважение к труду работников школы\nшколан гIиллакхийн бакъонаш /хьехархочуьнца, воспитательца, школан кхечу белхахошца, нийсархошца/ гIиллакхе хилар /ду/ — правила поведення в школе /вежливое обращение к учителю, воспитателю, другим работникам школы, сверстникам/\nдош аларан коьрта кепаш: маршалла хаттар, декьалвар, Iодикаяр, де-хар, бехкалавахар, баркалла - основные формы обращения: приветствие, прощание, просьба, извинение, благодарность\nберашна юкъахь доттагIаллин а, гIиллакхе а юкъаметтигаш: кIеда-мерза а, доттагIалла дезарца а вовшашца къамел дар, гIийланаш, кегийнаш ларбар, ловзо хIуманаш вовшашца екъар, вовшашна новкъарло цаяр /ду/ — дружеские и приветливые взаимоотношения между детьми: вежливо и дружелюбно разговаривать друг с другом, защищать слабых и младших, делиться с товарищами игрушками, не мешать друг другу\nзанятеш йолчу хенахь гIиллакх лар-даран бакъонаш /баккхийчаьрга маршалла хаттар, хьехархочуьнца гIиллакхе, кIеда-мерза хилар, хьоьхучуьнга а, жоьпашка а тида-ме 'ладогIар, накъосташна новкъар-ло цаяр, хаттаршна кхеташ жоьпаш далар /ду/ — правила поведения во время занятий /приветствовать взрослых, вежливо обращаться к педагогу, внимательно слушать объяснения и ответы, не мешать товарищам, ясно отвечать на вопросы/\nнекъан билгалонаш: «Дехьаволийла», «Ларлуш хила, бераш!» — дорожные знаки: «Переход», «Осторожно, дети!»\nурамехь берийн лелар /ду/ — поведение детей на улице\nурамах дехьаваларан бакъонаш /ю/ — правила перехоаа улицы\nцIера школе болу некъ /бу/ — дорога от дома до школы\nгIалин Iалам /ду/ — природа города\nхенан хIоттаман /хIо-мархин/ тидам бар /ду/ — наблюдение за погодой\nшеран тайп-тайпанчу заманашкахь ораматаш /ю/ — растения в разные времена года Iай ораматийн кеп /ю/ — вид растений зимой\nолхазарийн тидам бар /ду/ — наблюдение за птицами\nдоьзалехь къинхьегам а, садаIар а /ду/ — труд и отдых в семье\nцIийнан гIуллакхаш тIехь баккхийчарна гIо дар /ду/ — помощь взрослым в домашних делах\nгIалахь керла гIишлош /ю/ — новые стройки в городе\nIалам лардар /ду/ — охрана природы\nхIаваан башхаллаш /ю/ — свойства воздуха\nхин башхаллаш /ю/ — свойства воды\nтаронаш /ю/ — возможности, предпосылки\nкеп /ю/ — форма, образец, вид, колодка, болванка, опьянение, манера, образ, прием «Iаламан календарь» /ю/ — «Календарь природы»\nIалам довзар /ду/ — познание природы\nнекъ, билгалбина некъ /бу/ — маршрут\nготта некъ, гIашлойн некъ /бу/ — тропа, тропинка\nнекъан тача /ду/ — тропа, тропинка\nхIуманан кеп кечъяр /модель кечъяр/ — моделирование\nадамна долу Iаламан маьIна /ду/ — значение природы для человека\nIаламна болу адаман Iаткъам /бу/— влияние человека на природу\nхIаваан башхаллаш, хIаваан билгалонаш /ю/ — свойства воздуха\nIалам /ду/ — природа\nжилIалам /ду/ — природа\nIаламдовзар /ду/ — природоведение, естествознание\nдийнан раж /ю/ — режим дня\nаннийн тIай /ду/ — деревянный мост\nКъилбаседа /бу/ — Полярная звезда\nкъилбаседе /ю/ — север\nмалхбале /ю/ — восток\nмалхбузе /ю/ — запад\nкъилба /ду/ — компас\nкъилба-малхбале /ю/ — юго-восток\nкъилба-малхбузе /ю/ — юго-запад\nкъилбаседа-малхбале /ю/ — северо-восток\nкъилбаседа-малхбузе /ю/ — северозапад\nанайист /ю/ — горизонт\nкъастийна меттиг /ю/, къасторан билгало /билгалдаккхаран билгало/, шеца меттиг къасто хIума /ю/ — ориентир\nметтиг къастор /билгалъяр/ — ориентирование, ориентировка\nанайистан агIонаш малхаца къастор /ду/ — определение сторон горизонта по солнцу\nанайистан агIонаш къилбанца къастор /ду/ — определение сторон горизонта по компасу\nанайистан агIонаш меттигерчу билгалонашца къастор /ду/ — определение сторон горизонта по местным признакам\nметтиган план /ю/ — план местности\nшера аренаш /ю/ — равнины\nбаьрзнаш /ду/ — холмы\nлегIина шера аре /ю/ — плоская равнина\nГеннара Малхбале /ю/ — Дальний Восток\nекхаш йолу дийнаташ /шурамолурш/ /ю/ — млекопитающие животные\nтекхарш, текхаш йолу дийнаташ /ю/ — пресмыкающиеся\nораматийн дургалъэдар /ду/ — опыление растений\nгIишло /ю/, яр, йогIар, дIахIоттор /ду/ — сооружение, здание\nбоьранаш /ду/ — овраги\nгунаш долу шера аре /ю/ — холмистая равнина\nлаьмнаш /ду/ — горы\nраьгIнаш /ю/, лоха лаьмнаш /ду/ — горы низкие\nхIо-марха /ю/, хенан хIоттам /бу/ — погода\nмуьжг /ду/ — спорыш, топтун-трава, куроед, горец птичий, гусиная лапка, гусятник, птичья гречиха\nлекха лаьмнаш /ду/ — горы высокие\nпайде маьIданаш /ю/ — полезные ископаемые\nмокхаз /бу/ — гранит\nгIум /ю/ — песок\nсацкъар /бу/ — глина\nтIулган кIора /бу/ — каменный уголь\nнефть, Iаьржа мехкадаьтта /ду/ — нефть\nIаламан газ /ю/ — природный газ\nторф /ю/ — торф\nаьчган маьIда /ду/ — железная руда\nтIулган туьха /ду/ — каменная соль\nкир-маьIда /ду/ — известняк\nкир /бу/ — 1/ известка, 2/ мел\nмаьIда /ду/ — руда\nIаламехь хи /ду/ — вода в природе\nшовданаш /ду/ — родники хиш /ду/ — реки\nаьмнаш /ду/ — озера\nхин корта /бу/ — исток\nхин га/ду/ — приток\nхикхоче /ю/ — устье\nаьрру берд /бу/ — левый берег\nаьтту берд /бу/ — правый берег\nламанан хи /ду/ — горная река\nшерачу аренан хи /ду/ — равнинная река\nкъепе /ю/ — система, порядок\nхIаваан билгалонаш /ю/ — свойства воздуха\nхьена латта /ду/ — перегной\nIаламан хилам /бу/ — явление природы\nхIорд /бу/ — море\nлаьттан чкъор /я лаьттан тIехулара чкъор/ — почва\nхьуьнан ораматаш /ю/ — растения леса\nхьуьнан дийнаташ /ю/ — животные леса\nдитташ /ду/ — деревья\nкоьллаш /ю/ — кустарники\nкондар /ю/ — крона\nбецаш /ю/ — травы\nкорсам /бу/ — мох\nбага /ду/ — сосна\nбаза /ду/ — ёлка\nзез /ду/ — ель\nнаж /бу/ — дуб\nхьун /ю/ — лес\nберзан юьхь /ю/ — волчье лыко /растение/\nмуьстарг /ю/ — кислица, щавель\nмуьрг /ю/ — калина\nкъийган бIаьрг /бу/ — вороний глаз /растение/\nатйокх /ю/ — кукушка\nатйокхан воьта /ду/ — кукушкин лен\nхIуттут /ю/ — удод\nсалор /ду/ — куница\nсай /бу/ — олень, лось\nлу /ду/ — косуля\nборз /ю/ — волк\nнал /ю/ — кабан\nакхакотам /ю/ — тетерев, фазан, глухарь\nзезагийн курс /ю/ — букет цветов\nораматашъюурш, ораматашъюу дийнаташ /ю/ — растительноядные животные сагалматашъюурш, сагалматашъюу дийнаташ /ю/ — насекомоядные животные акхараллин /акхалла долу/ дийнаташ /ю/ — хищные животные\nерригеюу /хIуъа а юу/ дийнаташ /ю/ — всеядные животные\nхьуьнан къорза олхазар /ду/ — рябчик\nхьуьнан жима олхазар /ду/ — клест\nкуьйра /ду/ — ястреб, ястреб-тетеревятник\nбай /бу/ — луг\nзингат /ду/ — муравей, мурашка\nзингатийн туьйлаг /ю/ — муравейник\nнакхармоза /бу/ — пчела\nбумбари /ю/ — шмель\nчхьаьвраг /ю/ — жук\nлекъ /ду/ — перепел, перепелка\nдахка /бу/ — мышь\nмоша /ду/ — куропатка\nбецамеъ /ду/ — коростель\nIаждарбуц /ю/ — мята, душица обыкновенная\nсула /бу/ — овёс\nсулу /ду/ — 1/ говрана хи мало меттиг, 2/ бераш хи чохь луьйчу меттиг, 3/ хи оьцу меттиг\nсугIа /ду/ — овсюг\nIажаркх /ю/ — пырей\nкъаьнзиг /ю/ — пастушья сумка /потак/\nкхаллар, бепиг /ду/ — хлеб\nялта /ду/ — урожай\nгIодам /ду/ — стебель кукурузы\nгIодамийн цIов /бу/ — сноп кукурузных стеблей\nхьаьжкIийн кан /бу/ — початок кукурузы\nхьаса /бу/ — метелка /соцветие у кукурузы/\nпхьаьркан /бу/ — цветочная метелка у кукурузы\nкан /бу/ — колос\nкIен кан /бу/ — колос пшеницы\nхеха /бу/ — уьшала тIе хIутту бос болу чкъор /ду/ — верхний слой болотной воды\nкемсийн кан /бу/ — гроздь винограда\nIеха /бу/ — полевой вьюнок /хьагIбуц/\nмергIад /ю/ — кIе юкъахь хуьлу Iаьржа горга хIума/ — куколь\nбухIа /ю/ — сова\nгIад /ду/ — ствол, стебель, туловище\nгIа /ду/ — лист\nзу /ю/ — ёж\nбен буц /ю/ — клевер луговой\nдехкийн кхоьш /ю/ — мышиные горошки /хьозийн кхоьш/\nалард /ю/ — донник /трава/\nбецаш, ораматаш хьешна яйар /ду/ — вытаптывание трав и растений дIанисъялар, дIашаръялар /ду/ — приспособление\nдIанислуш /дIатарлуш/ хилар /ду/ — приспособленность\nораматийн кхиар /ду/ — развитие растений\nораматийн дебар, яржар /ду/ — размножение растений\nогар /ю/ — ковыль товбуц /ю/ — отава\nтомари /ю/ — рогоз\nтобалкх /ю/ — фиалка\nчIегIардигкIа /ду/ — ландыш\nдакх /ду/ — береза\nмаъ /ду/ — ольха\nселасат /ду/ — иволга\nчовка /ю/ — грач\nзIуга /ю/ — оса\nцаьпцалг /ю/ — сверчок, кузнечик\nгIодаюкъ /ю/ — поясница,талия\nтум /ю/ — кукурузный початок\nберкат /ду/ — изобилие\nкенахь хьаьжкIаш /ю/ — кукурузы в початках\nбуьртигахь хьаьжкIаш /ю/ — кукурузы в зернах\nхи Iаьнаре дерзар /ду/ — испарение воды\nолхазаршна говзаллица шаьш бенаш дар /ду/ — искусственные гнездовья для птиц олхазарш кхобийла /ю/ — кормушка для птиц\nцIоз /ду/ — саранча\nIов /ю/ — крупа, икра\nполла /бу/— бабочка\nдуга /ду/ — рис\nкIа /ду/ — пшеница\nмукх /бу/ — ячмень\nасар /ду/ — сорняк\nборц /бу/ — просо\nIаьржа кIа /ду/ — рожь\nуьшалан бухIа /ю/ — болотная сова\nоьпа /ю/ — суслик, хомяк\nкуьйранан тайпанара акха олхазар /ду/ — канюк\nнIаьвла /ю/ — жаворонок\nйилбазговр /ю/, йилбаздин /бу/ — стрекоза /шайтIанкема/\nде-буьйса /ду/ — сутка\nкIайн бухIа /ю/ — белая сова\nкъилбаседехьара сай /бу/ — северный олень\nгIала /бу/ — лань /стен сай/, шоьккаре /ю/\nийна хьун /ю/ — смешанный лес\nтайпа /ду/ — порода, сорт\nамалийн къепе /ю/, амалийн зIе /ю/, нервни система /ю/ — нервная система\nцхьана кепе далор /ду/ — систематизация\nсаццаза, хаддаза — систематически\nдакъа /ду/ — компонент\nлаттатодийраш /ю/ — удобрения\nкеп /ю/ — модель, образец, вид, форма, колодка, болванка\nкъахк, маьлказ, лега — клен\nIаламехь ма-дарра долу — естественный\nговзаллица йина йолу — искусственный\nлегIина басе йолу тогIи /ю/ — лощина\nгомха, готта боьра /бу/ — ложбина\nбасешкахь буц йолу беха боьра /бу/ — балка\nхьех /ду/ — липа\nкъахьашто /ду/ — ясень /горькоплодный\nдуушто /ду/ — ясень /со съедобными плодами/\nцхьогал /ду/ — лиса, лисица\nмах /ду/ — осина\nхьуьнан аса /ю/ — лесная полоса\nаре /ю/ — поле\nбуц-аре /ю/ — степь\nсагалбуц /ю/ — полынь\nзIам, ал-цIен зIам /ду/ — тюльпан\nогар /ю/ — ковыль\nгIишло /ю/ — здание, стройка, сооружение\nгодакх, дарта /ю/ — дрофа\nалкханч /ю/ — скворец\nкемсаш /ю/ — виноград\nпхьагал /ю/ — заяц /лергаяхар/\nIаж /бу/ — яблоко, яблоня\nIежийн дитт /ду/ — яблоня\nйокъа /ю/ — засуха\nстигал къекъар /ду/ — гром\nткъов /ю/ — дождь с мокрым снегом\nткъарш /бу/ — слякоть, распутица\nстелаIад /ду/ — радуга\nйочуна /ю/ — ненастье, гроза\nткъес /ду/ — молния\nстелахьаьштиг /ду/ — громовая стрела\nпха карчар /ду/ — растяжение жил\nмеже чуьраялар /ду/ — вывих\nмеже лазор /ду/ — ушиб\nдегIан чкъор /ду/ — кожа тела\nхьач /бу/ — слива\nяьсса аре /ю/ — пустыня\nуьнтIепхьид /ю/ — черепаха\nгIамарпхьагал /ю/ — тушканчик\nэмкалабаI /бу/ — верблюжья колючка\nгIота, жаматта, жоьла /ю/ — кошара, кутан, овчарня, хлев для овец\nэмкал /ю/ — верблюд\nгIургIаз /ю/ — лебедь\nалард /ю/ — донник /буц/\nхье /бу/ — мозг\nхьекъал /ду/ — ум, разум, мудрость\nдог /ду/ — сердце\nпах /бу/ — легкие\nмогушалла /ю/ — здоровье\nцергаш /ю/ — зубы\nкхелаш /ю/ — коренные зубы\nкхача охьу хьер /ю/ — желудок переваривания пищи\nялта охьу хьер /ю/ — мельница помола зерна\nхьер /ю/ — желудок, мельница\nзорх /ю/ — желудок животного\nпотак /ду/— 1/ желудок птицы, 2/ пастушья сумка /трава/\nкхача /бу/ — пища\nхаадаларан /синхааман/ меженаш /ю/ — органы чувств\nбIаьрса /ду/ — зрение\nбIаьрсин меже /сагаран меже/ — бIаьргаш /бу/ — орган зрения — глаза\nхазаран меже — лергаш /ду/ — орган слуха — уши\nпайдаэца — использовать, оперировать\nлатта /ду/ — суша, земля\nшера аре /ю/ — равнина, плоскость /нийса тIехуле/\nтIаьхьало /ю/ — запас\nлаьттан кийра /бу/ — недра\nкIезигалла /ю/ — ограниченность\nГIирмех /ю/ — Крым\nдукхалла /ю/ — множество, численность\nчоман меже — мотт /бу/ — орган вкуса — язык\nхьожакхетаран меже — мара /бу/ — орган обоняния — нос\nхаадаларан меже — дегIан чкъор /ду/ — орган осязания — кожа\nцIокъ /ду/ — леопард\nцIокъберг /ю/ — барс\nцIоькъалом /ду/ — тигр\nлом /ду/ — лев\nпийл /ю/ — слон\nшар /ю/, Латта /планета/ — шар\nлаьттан шар /дуьненан шар /ю/ — земной шар\nхIаваан шар /ю/ — воздушный шар\nахшарийн карта /ду/ — карта полушарий\nмалхбаленан ахшар /ю/ — восточное полушарие\nмалхбузенан ахшар /ю/ — западное полушарие\nлаьттан шаран тIехуленаш /ю/ — поверхности земного шара\nчIерийлоьцург /ю/ — цапля /птица/\nчIерийлецархо /ву/ — рыбак\nтатолаш /ду/ — ручьи\nбецан къух /ду/ — заросль травы\nлахьорч /ю/ — ракушка\nэтмаьIиг /ю/ — катушка, улитка\nтидам /бу/ — внимание\nтерго /ю/ — наблюдение\nтас /ду/ — таз, раковина\nхьал /ду/ — богатство, положение, условие\nбахам /бу/ — хозяйство\nдIадолор /ду/ — введение\nхьалхара дош — вступление /вступительное слово/\nтутмIаьжиг /ю/ — личина\nолхазарш /ду/ — пеликаны, птицы\nарелелор /ду/ — полеводство\nпроблемаш /халонаш/ /ю/ — проблемы\nдIанисъяр, дIанисдар, тодар /ду/ — регулированис\nехаш ерш, бахархой — обитатели\nталхораш — нарушения\nкорматалла /ю/ — профессия\nхьаьрмик /ю/ — шиповник\nбIаьлланг /ю/ — орешник\nзез /ду/ — ель /база/\nлега /ду/ — клен\nбай /бу/, бен аре /ю/ — лужайка, луг\nхас /ду/ — грядка\nмехан кепара дуткъа гIа /ду/ — хвоя\nтIуналла /тIуно/ /ю/ — влага, сырость\nтIадо /ю/ — сырость, влажность\nдIасадаржо — развеять\nдIадахьар /ду/ — смыв\nкIуьран дахкарш /ду/ — клубы дыма\nдаххаш /ду/ — бухайисинарш /ю/ — отходы\nхенакIур, зIокьеттарг /ю/ — дятел\nкуьйра /ду/ — ястреб\nюкъарлонаш /ю/ — сообщества\nхьал /ду/ — положение, условие, ситуация, богатство, капитал\nхиндерг хьалххе билгалдар /ду/ — прогноз\nгIуллакх девзаш, практически — практически\nораматашлелор /ду/ — растениеводство\nнехашкхуьссийла /ю/ — свалка\nдакъа /ду/ — часть, раздел, отрасль, доля\nуьстагIийлелор /ду/ — овцеводство\nсула /бу/ — овес дуга /ду/ — рис\nхьаьжкIа /ю/ — кукуруза\nберцан Iов /ю/ — крупа, пшено\nчIеран Iов /ю/ — икра\nкема /ду/ — судно\nлаьттан тIехулара чкъор /ду/ — почва\nчIоьнацIа /ду/ — кладовая\nинзаре хаза чIоьнацIа /ду/ — чудесная кладовая\nкана /ю/, жима кана — горсточка\nнаьрс /ю/ — огурец\nхорсам /ду/ — редиска\nпомидор, адамат /ю/ — помидор\nжIанк /ду/ — морковь\nтIам /бу/ — крыло, крылышко\nйолхьокхург /ю/ — косилка, сенокосилка\nсагалмат /ю/ — насекомое\nорамат /ю/ — растение\nдийнат /ю/ — животное\nцIирцIирхьоза /ду/ — синица\nбоккха сай /бу/ — лось\nбуъртиг /бу/ — зерно\nжIаьличIара /бу/ — щука\nчайн-балл /ю/ — черемуха\nсурсаташ /ду/ — продукты\nаьргалла /ю/ — сырье\nсадоIу меженаш /ю/ — органы дыхания\nцIийлела пхенаш /ду/ — кровеносные жилы, жилки /сосуды/\nсинпха /бу/ — пульс\nцIийлела меженаш /ю/ — органы кровообращенич\nчорпа /ю/ — раствор, суп, борщ\nхIума йоккхаен ангали /ду/ — лупа\nхIусам, чоь /ю/ — комната, помещение\nкепа тоьхнарг /ю/ — прессованный\nхьайба, бежан /ду/ — скот\nортхалш, меженаш /ю/ — детали\nмисарболат /ду/ — магнит\nбуто, чIогIа — плотный\nчIогIа, онда — прочная\nбора эчиг /ду/ — бурый железняк\nаьлха, гIайракх /ю/ — брусочек, точильный камень\nчекхсагун минералаш /ю/ — слюды, кварц\nаренан шпат /минерал/ — полевой шпат\nчкъор /ду/ — слой\nгIат, чкъор /ду/ — пласт\nунахцIоналла /ю/ — гигиека\nйогург /ю/ — горючее, горючесть\nхьена кочалла /ю/ — маслянистая жидкость\nалу /ю/ — пламя\nхиш-Iаьмнаш /ду/ — водоемы\nдаьккхина тай /ду/ — искусственное волокно\nсийна, стигалан басахь — голубое\nдокъар /ду/ — корм\nчуIано /ю/ — залив\nIам /бу/ — озеро, водоем\nдистина хиш /ду/ — полые воды\nгIороза меттигаш /ю/ — полыньи\nкоча, хатт баьлла — топкий\nдестар /ду/ — разлив\nагIо, ога, кеманан агIонан пен — борт\nберда йистера хиш /ду/ — прибрежные воды\nтарх /ю/ — скала\nхи дестар /ду/ — половодье\nхидоькъе /ю/ — водораздел\nхин мара /бу/ — излучина, изгиб реки\nшовда /ду/ — родник\nхьоста /ду/ — источник\nжима шовда /ду/ — родничок\nпоход /ю/ — поход\nчетар /ду/ — палатка, зонтик, зонт\nбоьра /бу/ — овраг\nчами /бу/ — ковщ, ковшик\nковст, кевстиг /ю/ — береста\nхин га /ду/ — приток\nхикхоче /ю/, хин бух /бу/ — устье\nохьане /ю/ — уклон\nлатта тоден кхелли /ю/ — удобрение\nчекхдолу — просачивается\nбасе /ю/ — склон\nпхьагал, лергаяхар /ю/ — заяц\nкIорге /ю/ — углубление\nгаьннаш долу — ветвистые\nчIаж /ду/ — ущелье\nмокха стигал /ю/ — голубое небо\nаса, моха /ю/ — полоса, полоска вал, дамба — плотина\nгIергIа — ревет\nдуьра Iаьмнаш /ду/ — соленые водоемы\nнуьцкъала гIаьтнаш /ду/ — мощные пласты\nэкъа /ю/ — пластинка\nкир /бу/ — известь, мел\nIункар бердаш /ду/ — обрывистые берега\nчагIаркъонза /ду/ — уксус\nзебар, лейка /ю/ — воронка, лейка\nкIажа /бу/ — подошва\nбарз /бу/ — холм\nбохь /бу/ — вершина\nйист /ю/ — окраина\nворданан некъ /бу/ — грунтовая дорога\nсиламанекъ /бу/ — шоссе\nтIонекъ /бу/ — грейдер\nметтиган йохалла, юкъ /ю/ — расстояние\nмаьIна, жамI — вывод\nсиз, зил, некъ — линия\nгу /бу/ — курган, холм, бугор\nгу /бу/ — холм, возвышенность\nгомха, готта боьра /бу/ - ложбина, балка\nлегIина басе йолу тогIи /ю/— лощина\nбарз /бу/ — холм, курган, бугор, пригорок\nгалцаш, залкаш /ю/ — рытвины шерачу\nаренан хи /ду/ — равнинная река\nлаьтта бухара хи /ду/ — подземная вода\nхоти /ду/ — поляна, опушка\nварш /ду/ — чаща, дебри\nбоь /бу/ — горный чеснок\nсаьрамсекх /бу/ — чеснок /съедобное растение/\nакха цициг /ду/ — рысь\nдедо /ю/ — божья коровка\nделакотам /ю/ — божья коровка\nпотак /ду/ — пастушья сумка\nтарсал /ю/ — белка\nчуьрк /ю/ — комар\nбоьлак /ю/ — роща\nбукъарш /ю/ — отстой, осадок, муть\nбуркъаш /ю/ — бурливость реки\nирзу /ду/ — раскорчеванная земля, засеянная лесная поляна\nмалхбасе /ю/ — солнечная сторона горы\nхьаьвхье /ю/ — теневая сторона горы\nтIедиллар /ду/ — задание\nчIегIардиг /ду/ — ластомка\nгIарагIули /ю/ — журавль\nхаттар /ду/ — вопрос\nлеча /ду/ — сокол, сапсан,\nбалобан датта /ду/ — рябина\nМЕТТАН ГIИЛЛАКХ ЛАРДАР\nДуьненахь къаьмнийн меттанаш дуккха а ду. ХIора меттан а шен гIиллакхаш, цу гIиллакхийн шатайпанара башхаллаш хуьлу. Вешан меттан гIиллакхийн башхаллаш евзаш а, уьш нийса ларъеш а хилахь, вай гIалатдевр дац, нагахь уьш ца йовзахь а, ларъян ца хаахь а, атта гIалатдовла тарло.\nНенан мотт дика хууш а, лаккхара хьехаран говзалла йолуш а волчу ненан меттан, литературан хьехархочо Абдулхьаким Хантимирович Саралиевс хьехархойн республикански семинарехь еллачу нохчийн литературан урокан лаккхара мах хадийра педагогаша. Цуьнан урокан тема яра: «Вайнехан гIиллакх-оьздангаллин урок». Цуьнан зеделларг даржо лууш, аса а елира урок Грознин хьехархойн училищехь, II-чу «Л» курсехь /спецгруппехь/ урок. Сан урокан тема яра: «Литературан урокашкахь вайнехан гIиллакх-оьздангалла Iамор». Урокехь пайда ийцира говзаллин гIирсах /магнитофонах/, вуьшта аьлча, Дагаев Валида олучу халкъан гIиллакх-оьздангалла йовзуьйтучу башхачу иллех /М. Мамакаевн «Даймехкан косташ», А. Сулеймановн «Дог дохден цIе», хьаша хIусаме эцар гойтуш/.\nА. X. Саралиевн а, лакхахь вай билгалбинчу кхечу хьехархойн а белхан зеделларг Iамо а, даржо а мегар дара. Ненан меттан, литературан хьехархошна и пайдехьа а хир дара. Хьехархой Iамор бу зеделларг вовшашлахь даржоро а, хьаналчу, беркатечу къахьегаро а. Эрна дац халкъан хьекъале кица: «Хьанал, беркате къахьегар адаман шолгIа нана ю».\nБалха тIехь зеделларг Iаморций, кхиорций, хьехаран говзаллиций, хааршций школашкахь ненан маттахь бераш Iаморехь, уьш кхетош-кхиорехь дика белхаш беш, кхиамаш бохуш болу юьхьанцарчу классийн хьехархой бу, дуккхамма а шайгара масал эца мегар долуш. Уьш бу ненан меттал сов, математика а, физкультура а, музыка а, суртхIотторан говзалла а, исбаьхьаллин къинхьегам а, Iаламдовзар а нохчийн маттахь хьоьхуш болу хьехархой: Джанар-Алиева К- А. (Хьалха-Марта, № 7 йолу юккъера школа), Ахьматханов А. С. (Шелара № 1 йолу школа), Сулейманова Б. Ш. (ЧIишкара юккъера школа), Юсупова Р. К. (Курчалоевски юккъера школа), Хьалха-МартантIерчу № 7 йолчу школан хьехархой: Ясаева К. Дж., Эдильсултанова Р. А. Цара августехь хьехархойн говзалла лакхаяккхаран институтехь курсашкахь мало йоцуш шайн белхан говзалла лакхайоккхуш, шайна оьшуш дерг дерриге а дIаяздеш, къахьийгира, кхидIа а шайн хаарш лакхадохуш а, кIаргдеш а. Цу гIуллакхо а царна гIо до.\nХьекъалечу Iалашонах бакъонца къаьсташ хилар, и Iалашо кхочушъян лаам болуш, юха ца волуш, къахьоьгуш хилар, доьналла-хьуьнар лардар вайн хила езаш йолу дика амалш ю. Цу дикачу амалех олу «чIогIа лаам» хилар. И чIогIа лаам шегахь кхио ницкъ кхочур бу, нагахь стага шена хьалхахIоттийна муьлхха а хьекъале Iалашо, юха ца волуш, кхочушъяхь.\nВайн меттан гIиллакхаш, шатайпанара башхаллаш йовзар, хаар, нийса ларъяр уггаре а хьалха хьехархойн, яздархойн, Iилманан белхахойн, журналистийн декхар ду.\nКхузахь вай билгалдохур ду вайн меттан цхьадолу гIиллакхаш а, церан ша-тайпанара башхаллаш а.\n1. ТIеэцна дешнаш яздар вайн маттахь коьртачу декъана шина кепара къасто йиш ю /орфографин традиционно-исторически принципехь/:\n1) хьалххе вайн матте тIеэцна бахаман хьолан дешнаш нохчийн маттахь олуш ма-дарра алар, яздар, масала: иту, гIомат, ведар, яьшка, кепек, стака, машен, куршка, минот, бáзар /оьрсийн маттахь базáр аларан метта/;\n2) Iилманан терминаш, юкъараллин-политически маьIна долу тIеэцна цIердешнаш, оьрсийн орфографехь санна, лард /основа/ ларъеш яздан деза, амма родийн чаккхенаш вай ца язйо, вайн маттахь йоцу дела, масала: морфологи, орфографи, орфоэпи, семасиологи, конференци, сесси, съезд, заседани, предложени.\n2. Вайн меттан башхалле хьаьжжина, нохчийн маттахь цхьа шатайпа къамкъарган мукъаза аз ду, хIинццалц вай тергалдина а доцу. Иза ду гII /гь/. Цунах кхолха элп /гII/ ца хилийта, иза кху кепара яздан мегар ду: гь, масала: жIаьло, «гьов!» элира /«гIIов!»/; ваггьай! /ваггIIай!/.\n3. Оьрсийн маттера вайн матте тIеэцначу билгалдешннйн суффиксаш ларъяр-хийцар а, нохчийн меттан доланиг дожар хIоттор а церан маьIнийн башхаллашка хьаьжжина хила деза, церан маьIнаш а ца дохош, масала: 1) грамматически таллар я классаш, 2) грамматикан дакъош, 3) орфографически таллар, 4) орфографин дакъош а, принципаш а, 5) исторически кхиар, 6) историн кхиар (цхьаъ дац), 7) ЦК-н Генеральни секретарь, 8) физически карта, 9) физикан урок.\n4. МаьIна а ца дохош, ала тарлучохь ненан маттахь алар а, яздар а дика хир ду, масала: дошам /словарь/, хIо-марха я хенан хIоттам /погода/, берч /мозоль/, иштта вайн меттан суффикс йолуш а, масала: колхозхо /колхозник./, юьртахо, махкахо, мангалхо санна.\n5. Вайн маттахь мукъа аьзнаш хуьлу деха а, ах деха а, доца а, масала: ваха, вац – ца вов, дац — ца дов, вац — воцуш ву, дац — доцуш ду, вац – ца во, дац — ца до. Уьш дешдакъош кхуллуш долу мукъа аьзнаш ду. Цхьаболчара дешдакъа деш долу доца мукъа аз а /а/, дешдакъа деш доцу мукъаза, цIеххьана йишхадоран хьаьрк а /ъ/ цхьаъ лору; масала: Шаймаъ, Шаймаа. Иза толлур вай. И шиъ цхьаъ делахь, Шаймаъ, Асмаъ бохучу дешнийн чаккхенгара йишхадоран хьаьрк ъ дIа а даьккхина, цуьнан метта вай доца мукъа а хIоттийча, церан алар а, декар а, хазар а, маьIна а цхьаъ хила деза, цул сов, цо дешан грамматически форма хийца а ца еза.\nЦкъа-делахь, Шаймаъ, Асмаъ, Залпаъ бохучу дешнийн чаккхенгахь вай олуш а, хезаш а дерг цIеххьана йиш хадош олу, шозлагIа-делахь, иза мукъаза аз ду /шиъ, диъ, хIаваъ/, кхозлагIа-делахь, цуьнан метта вай доца мукъа аз а хIоттийча, цуьнан алар, хазар, декар йишхадоран хьаьрках (ъ-ах) тера а дац, доьазлагIа-делахь, ъ-ан метта вай а хIоттийча, цо цу дешан грамматически форма хуьйцу, пхоьазлагIа-делахь, цо цIерниг дожарх дийриг дожар до, йолхазлагIа-делахь, цо дешан маьIна а хуьйцу, масала: Асмаъ — Асмаа, Шаймаъ — Шаймаа, Залпаъ – Залпаа. Церан алар, хазар, декар а, я грамматически билгало а, я маьIна а цхьаъ дац. Вайн меттан дешнашкахь йишхадоран хьаьрк /ъ/, доцачу мукъачуьнца хийцадаларх йишхадоран хьаьркан дIадар олу, хIунда аьлча, иза хийцалуш дIадов. Iарбийн меттан грамматикехь цу кепара аз хийцалуш дIадовш хиларх васла олу. И шиъ цхьаъ лара вайн бакъо яц. Кху дешнийн яздар, церан шен-шен маьIне хьаьжжина, кху кепара хила деза: хаал — хаъал, даал — даъал, яал — яъал. Цунах хала хин йолчу кепара чалх ян ца оьшу.\n6. Нохчийн меттан гIиллакх ду, цIерниг дожар лач дожаре дерзош, ораман мукъа аз дахдеш, озош олуш, ораман мукъаниг чIагIлуш, дахлуш билгалдолуш, масала: беш — бешан — бешана, пен — пенан — пенна, куьг — куьйган — куьйгана, шед — шедан — шедана /шедакхаж/. Цундела шед бохучу цIердешан орамехь, а ца яздеш, е яздо: шед.\n7. Шеконан шина а дешан морфологически форма хийцалахь, цу шина а дешан шен-шен маьIнаш ларделла хиларан билгало ю, цундела уьш къаьстина яздо, масала: уьнан коржам — аннийн коржамаш, коран рама — корийн раманаш, сара туху — серий детта (гIаж туху — гIожмаш етта).\n8. Нагахь шеконан шина дашах шолгIачу цхьана дешан формий бен ца хийцалахь, иза, ши лард цхьаьнаийна, чолхе цхьа дош хиларан билгало ю, цундела иза цхьаьна яздо, масала: дегабаам — дегабаамаш /дегнийн баамаш ца олу/, жаIу — жаIуй /жаш Iуй ца олу/, сатуху — садетта /синош детта ца олу/. Дукхаваха хьехархо ву. Воккхачу стага кIанте элира: «Дукха ваха хьо, кIант! Ахьа хьайгара хаза гIиллакх гайти». Церан яздар орфографин семантически /маьIнин/ принципца ду.\n9. Мукъазниг чаккхенгахь долу дешнаш дагардеш хилахь, и мукъазниг шалха а долуш, тIекхета хуттурган суффикс ий: Ахьмад, Салман — Ахьмаддий, Салманний.\n10. Деха мукъа аз чаккхенгахь долу дешнаш дагардеш хилахь, цуьнан ницкъ, гIора алсам хуьлу, цундела тIекхетачу хуттурган суфф. й-нан ницкъ ца кхочу и деха мукъаниг хийца, масала: Муса, Iийса — Мусай, Iийсай.\n11. Доца мукъа аз чаккхенгахь долу дешнаш дагардеш хилахь, тIекхетачу хуттурган суффиксан й-нан ницкъ кхочу доца мукъа а и-не хийца, масала: Муса, Iиса — Мусий, Iисий.\n12. Къайлах меран-нун чаккхенгахь долу дешнаш дагардеш хилахь, и н, хуттурган суффикс а хуьлий (дуьззина н а хуьлий), гучудолу, масала: Асетан йиша, Зайнапан йиша — Асетан, Зайнапан йижарий.\n13. Нагахь къайлах меран-нун а доцуш, чаккхенгахь дуьззина, меттаюьххьера зевне мукъаза н долу дешнаш дагардеш хилахь, и н шалхадолу, хуттурган суффикс ий тIе а кхеташ, масала: Султан, Салман — Султанний, Салманний.\n14. Вайн мегтан гIиллакх ду, ораман мукъа а кIадлуш аь-не доьрзуш, о оь-не хийцалуш, у уь-не доьрзуш, масала: марс — маьрсаца, пхьарс — пхьаьрсаца, лом — лоьмаца, лор — лоьраца, сом — соьмаца, со — соьца — соьга, хьо — хьоьца — хьоьга, хьун — хьуьнца, шу — шуьца — шуьга /шоьца, шоьга яздича, гIалат хир ду/.\n15. «Кхийсина», «кхиссина» цхьаъ дац, церан лексически маьIнаш тайп-тайпана ду, хIунда аьлча, церан кхолладалар тайп-тайпанчу дешнех хуьлу. Иза кху кепара талла йиш ю. «Кхиссина» боху дош «кхосса, кхисса» бохучу хандешан кеп ю: кхисса, кхуьссу, кхисси, кхиссира, кхиссина — кхиссинера (цуьнан маьIна ша ду: схьа а оьцуш, дIакхиссина). «Кхийсина» боху дош кховса — кхийса /левси/ бохучу хандешан кеп ю: кховса — кховсу — кхевси — кхевсира — кхевсина — кхевсинера; кхийса — кхуьйсу — кхийси — кхийсира — кхийсина — кхийсинера /пхьалгIахь левси/. Иштта цу кепара талла а, вайн меттан гIиллакх а, цуьнан башхаллаш а йовза а, Iамо а, ларъян а йиш ю. Цу балхо вай гIалат-довларх лардийр ду.


NGC 7472 — Википеди\nNGC 7472, NGC 7482, PGC 70446, 2MASX J23053862+0303334, MCG+00-58-029, UZC J230538.6+030333, Z 2303.1+0247, Z 379-31, LEDA 70446, Gaia DR2 2661679370355771136\nгергга 0,016605 ± 2,0E−5, 0,016605 ± 2,0E−5\n23ч 05м 38,5978837095с\n+3° 03′ 33,088714077″\nNGC 7472 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 7472: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 7472.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_7472&oldid=5062191»


МуьгӀоль (Пуьи-де-Дом) — Википеди\n45°34′23″ къ. ш. 2°56′35″ м. д.HGЯOL\n▼580 стаг (2019 шеран 1 январь)\nМуьгӀоль (фр. Murol) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.\nДозанашца йу Сользе-ле-ФгӀуа, Ле-ВегӀне-Сент-МагӀгегӀит, Сен-НектегӀ, Сен-ВиктогӀ-ла-ГӀивьегӀ, Шамбон-суьгӀ-Лак.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МуьгӀоль_(Пуьи-де-Дом)&oldid=7824496»


NGC 568 — Википеди\nNGC 568, ESO 353-3, PGC 5468, 2MASX J01275699-3543039, GSC 07004-01899, MCG-06-04-037, 6dFGS gJ012757.0-354304, 2dFGRS TGS623Z103, ESO-LV 353-0030, IC 1709, SGC 012541-3558.6, LEDA 5468, DUGRS 353-002, APMBGC 353+112+050, Gaia DR2 5013264743345545088\n5678 километр в секунду\n1ч 27м 57,0065947968с\n−35° 43′ 3,460842354″\nNGC 568 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 568: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 568.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_568&oldid=5055206»


Лелио Луттацци (Lelio Luttazzi) | Kino-pup.com\n1.\t 1966\t Я вернусь\n... Conte Aleardi\n2.\t 1965\t Сегодня, завтра, послезавтра\n... 1st Idler\n4.\t 1960\t Приключение


нахуй иди .\nоставил Kenneth Rios, дата 2017-04-04 02:01:17\nСкорей бы сделали кнопку "мне не нравиться" , поставил бы Марие\nоставил Mary Windham, дата 2017-04-04 02:01:17\nЛизе было 14 лет.Когда она пошла к подруге её сбила машина.Водитель закопал её в лесу.С тех пор душа Лизы бродит в поисках отомщения если ты это читаешь то ровно в 12 часов к тебе явится призрак Лиза и убъёт тебя предворительно выколев твои глаза и вырвав язык если ты это не добавишь как минимум в 3 коментария.\nоставил Sharon Gully, дата 2017-04-04 02:01:17


NGC 4304 — Википеди\nNGC 4304, IRAS F12196-3312, PGC 40055, ESO 380-20, 2MASX J12221272-3329038, IRAS 12195-3312, MCG-05-29-034, HIPASS J1222-33, NVSS J122212-332905, ESO-LV 380-0200, 6dFGS gJ122212.7-332904, SGC 121935-3312.4, PSCz Q12195-3312, LEDA 40055, FLASH J122212.44-332851.0\n1834 шеран 28 апрель\n2622 километр в секунду\n12ч 22м 12,722с\n−33° 29′ 3,82″\nNGC 4304 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4304: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4304.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4304&oldid=5058981»


ВагӀенн (Йонна) — Википеди\nВагӀенн (фр. Varennes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.\nДозанашца йу Жольж, Линьи-ле-Шатель, МегӀе (Йонна), Вилье-Вине.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВагӀенн_(Йонна)&oldid=7817839»


taro » 24 авг 2020, 13:23\nвот вам самый лучший бонус, таких вы еще не видели.\nПоследний раз редактировалось taro 24 авг 2020, 13:23, всего редактировалось 1 раз.\nREALPAMM » 15 сен 2020, 13:08\nfanto » 19 окт 2020, 14:11


ЭгӀашбатой — Википеди\nЭгӀашбатой — Нохчмахкахойн тукхумара нохчийн тайпа.\nТайпа Q1a гаплобанера ду, Энганой а, ГӀордалой а санна.\nЭгӀашбетан доза ду: къилбехьа Эрсанца, малхбалехьа Курчалца (Гуьмс-хица), къилбаседехьа Гуница, малзбузехьа ЦӀен-Веданца (Хул-Хуло хица).\nГуьмсен къилба-малхбузехь хьалха лаьттина кӀотар ЭгӀашбатойн-Отар, ткъа Гуьмс-Хин аьрру бердаца Аьрсаной-корта дукъ тӀехь лаьттина ЭгӀашбатой эвла.\n1859 шарахь ГӀойтӀан къилба декъах олура ЭгӀашбатойн ГӀойтӀа.\nСиржа-Эвлахь ю ЭгӀашбатойн юкъ.\nXӀX бӀешарахь Хул-Хулон аьтту бердаца лаьттина ЭгӀашбатой эвла я Мимазай.\nЭгӀаштхойн лам – Тевзанан къилбехьа.\nЦхьаьна версица тайпа схьадаьлла шина вешех, историн мехкара Нашхара кхелхина болу ЭгIашах а, Бетех а тайпана ЦӀесий хилла болу. Ткъа церан дай Сайд-Ӏали Шамин кӀентан кӀентан кӀента, Нашха йиллинчу Пахруддинан тӀаьхьенах лору. Уьш цигара ЦӀеса баьхкина, тӀаккха ЭгӀашбета баьхкина.\nЭгӀашбатой схьабовларх лаьцна яздина 1868 шарахь инарла А.П.Ипполитовс, Ахшипатой (ЭгӀашбатой) фамилино лору шайн схьадовлар фиренгейх, аьлчи а европахойх.\nXIX бӀешарахь Соьлжа-ГӀалахь Кировн цӀарах парк лаьттинчохь, хӀинца Нохчийн Республикин резиденци лаьттачох хилла ЭгӀашбатойн-Юрт, иза йохийна инарла Ермоловс. Дийна бисина бахархой кхелхина Йоккха АтагӀа а, ГӀойтӀа а. Цара ехкира керла кӀотарш а, эвланаш а, кхоллаелира ЭгIашбатойн ГIойтIа Гелин ГIойтIан уллехь, адам тӀе а кхетта уьш вовшах кхийтира.\nМамакхин-Юрт лаьттара хӀинцалерачу Ипподромни олучу Соьлжа-ГӀалин кӀоштахь. Соьлжа-ГӀалахь гӀап югӀуш иза кхалхийра хӀинцалерачу меттиге. Мамакхи а, Хьанакхай а тайпана эгӀашбатойх а вара, ши ваша а вара.\nХьанакхайн юрт лаьттара Соьлжа-ГӀалин хьехархойн училище лаьттинчохь.\nБаржар[нисйе бӀаьра | нисйе]\nЭгӀашбатой охьахевшина Нохчийчоьнан ярташка а, гӀаланашка: БердакӀел, Гал-ГӀала, ГӀойтӀа, Жима АтагӀа, Йоккха АтагӀа, Новр-ГӀала, Сиржа-Эвла, Соьлжа-ГӀала, ТӀехьа-Марта, Хьалха-Марта, Цоци-Эвла, Чечана, ЧӀулга-Юрт, Шела, Шелковски.\n↑ 1 2 3 4 5 6 7 А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.280\n↑ Алексей Головлëв — Очерки о Чечне: природа, население, новейшая история\n↑ А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.543\n↑ А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.456\n↑ А.П. Ипполитова [http://www.docme.ru/doc/264152/sbornik-svedenij-o-kavkazskih-gorcah-1-1868-ocr СБОРНИК СВЕДЕНИЙ О КАВКАЗСКИХ ГОРЦАХ ВЫПУСК 1 тифлис 1868 Этнографические очерки АРГУНСКОГО ОКРУГА.] (03 декабря 1868 года).\n↑ А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.469\n↑ А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.486\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЭгӀашбатой&oldid=6107628»\nВикипеди:Тайпанех лаьцна сурт доцу йаззамаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 5 июль, 17:57.


Показать содержимое по тегу: Пресс служба главы грозного\nГлавная\tДепутаты\tФракции\tФакция ПП "Справедливая Россия"\tПоказать содержимое по тегу: Пресс служба главы грозного\tВторник, 23 May 2017 16:42\tРабочее совещание\tГлава г. Грозный Заур Хайдарович Хизриев провёл совещание со своими заместителями и руководителем аппарата. Собравшиеся обсудили повестку предстоящего заседания. Главе города доложили, что повестка полностью сформирована, а необходимая документация подготовлена и уже подана, заседание намечено на 23 мая.\tОпубликовано в\nВторник, 25 April 2017 14:25\tНохчийн меттан де!\tХьоме Махкахой! Ас даггара декъала до шу Нохчийн меттан денца!Ненан мотт – муьлхачу къоман бух а, сий а ду. Ненан меттаца йоьзна ю вайн культура а, вайн г1иллакхаш а. Адамаш ненан маттахь къамел дийцна а ца 1аш, ойланаш а йо. Шен мотт ца лоруш, и бицбинчу къоман сий довр ду. Вайн Паччахьо, Россин турпалхочо, Нохчийн Республикан куьйгалхочо Кадыров Рамзана нохчийн меттан сий ойуш, цуьнга болу ларам лакхабокхуш Нохчийн меттан де билгал дина. 25 – г1а апреляхь нохчийн мотт хеста бо вайн махкахь. Зорбанехула цуьнан мехалла гойтуш къа хьоьгуш болу поэташ, ненан меттан хьехархой баз бо вай. Ас даггара декъала бо уьш массо таханалера дезачу денца! Дала аьтто бойла шу!\tОпубликовано в\n1234 В конец\tСтраница 1 из 4\tСобытияПоздравленияГорсовет\nвлажность: 61%\tветер: 6.44 km/h\t28 Июль 2017


Холуйская миниатюра. Словарь. Иван Шишкин


Шилла (Сцилла). Италия. Калабрия.


Дизайн интерьера квартир. Смоленск.: Минималистичная квартира на Матросово


ОзуагӀ-ле-БгӀей — Википеди\n48°00′49″ къ. ш. 1°28′46″ м. д.HGЯOL\nОзуагӀ-ле-БгӀей (фр. Ozoir-le-Breuil) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nДозанашца йу Тивиль, Виллампуьи, Вилламблен, МамбгӀоль, ПгӀенувеллон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ОзуагӀ-ле-БгӀей&oldid=7828266»


Ӏовхойн кӀошт — Википеди\nӀовхойн кӀошт (оьрс. Ауховский район) — ДегӀастанан административан дакъа. Кхоьллина 1943 шеран октябрехь ДегӀастанан АССРн юкъахь, нохчий-Ӏовхойн латтана тӀехь. Административан центр — ГӀачалкъа.\nоьрс. Ауховский район\n28 455 стаг\nXIX бӀешарахь Къилбаседа-Кавказан имамалла йолучу хенахь кхузахь дара имаматан административан дакъа — Ӏовхойн наибалла. Кавказан тӀом чекхбаьллачул тӀаьхьа, Ӏовхой бехачохь цхьана хенан лаьттира административан дакъа — Ӏовхойн гуо.\n1944 шеран февралехь нохчий-Ӏовхой Нохч-ГӀалгӀайчура нохчашца а, гӀалгӀайшца а махкахбаьхира Юккъерчу Азе, ткъа цера кӀоштан цӀехийцира ГӀазгӀумкийн керла кӀошт аьлла. КӀоштан цхьа дакъа луларчу Казбековн кӀоштах дӀатоьхна ярташка Алмакхара суьйлий ховшира. Суьйлий оцу ярташка шайн лаамца ховшийна.\n1980-гӀа шерийн чакхенгахь нохчаша айдира Ӏовхойн кӀошт хьалха хилачу дозанашкахь меттахӀоттор а, суьйлий, гӀазгӀумкий а шайн махкар ара бахар а. 1991 Халкъан депутатийн III Гуламо сацамбира кӀошт меттахӀоттаян, Ширча-Эвла а, Пхьарчхошка а меттахӀоттош йолучу Ӏовхойн кӀоштан юкъа яха езаш ю. Ткъа гӀазгӀумкашна латта делира Кумторкалан кӀоштехь.\nТахана Ширча-Эвлахь а, Пхьарчхошкахь а бахархой, бакъалла аьлча, этносийн принципехь бекъабелла бу: нохчий а, суьйлий а параллелехь бехаш бу – ишколашкахь бераш доьшуш бу шайн шайна бекъна; нохчаша а, суьйлаша а цхьана маьждигехь ламазаш а цадо. Вовшашка тезете а ца больху. Кегийрхой сих-сиха леттарш а хуьйлу.\n1989 шарахь цхьана агӀора нохчийн а, вукху агӀора суьйлийн, гӀазгӀумкийн а юкъаметтиг телхира, бахьна дара нохчаша Ӏовхойн кӀошт меттахӀоттор дехча, 1944 шарахь дуьйна суьйлий а, гӀазгӀумкий а бехаш болу.\nХаси-Эвлан юкъараллас ГӀачалкъахь 1944 шарахь махкахбехначарна хӀоллам хӀоттиначултӀехьа Бони-Эвлан центрехь суьйлийн а, гӀазгӀумкийн а йоккха митинг гулйира, декъашхоша кхайкхам бира хӀоллам хӀотторо юкъаметтигаш талхош хилар, цул совнах цара Ӏедали дихира нохчий-Ӏовхой Нохч-ГӀалгӀайчоьнан Шелковскан кӀоште махкахбаха аьлла.\n2017 шеран 23 февралехь хила митинг\nПхьарчхошка (Пхьарч-Эвла, Акхташ-Ӏовх).\nл. Кокан басе\nШирча-Эвла стиглара хаьжча\nПхьарчхошка стиглара хаьжча\n↑ А. Вахаева. Сийлахь-воккха устаз вина де билгалдаккхар (нохчийн). — Соьлжа-ГӀала: Даймохк газет, 2019. — 12 июль (№ 52).\n↑ И. Хасаханов. Дагалецира вайн халкъ махках даьккхина 75 шо кхачар (нохчийн). — Соьлжа-ГӀала: Даймохк газет, 2019. — 26 февраль.\n↑ 1 2 Новицкий, 2011, с. 14.\n↑ Адиев, 2016, с. 23.\n↑ * Ренат Алтаев. "Чтобы достучаться до религиозных чувств" // «Кавказ.Реалии» : электрон. новостной ресурс / проект «Радио „Свободная Европа“» / «Радио „Свобода“» (RFE / RL, Inc). — 2020.\n↑ Рамазан Абдулатипов обещал ориентироваться на Рамзана Кадырова. Врио президента Дагестана посетил Чечню и посмотрел на священный волос Пророка Алексей ДРОБОТОВ\n↑ СМИ: Главы Чечни и Дагестана обсудят вопросы восстановления Ауховского района Дагестана Четверг, 06 Декабрь 2018 Архивйина 2019-01-29 — Wayback Machine\n↑ РИЗВАН РИЗВАНОВ НА СТЕЗЕ СЛУЖЕНИЯ ДАГЕСТАНУ ОЧЕРК ЖИЗНИ И ПОЛИТИЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ МАГОМЕДСАЛИХА ГУСАЕВА Махачкала 2003 г.\n↑ Адиев, 2016, с. 24.\n↑ 1 2 Новицкий, 2011, с. 95.\nАдиев А.З. Конфликтный потенциал межэтнических отношений в Республике Дагестан (русский) // Ойкумена. — 2016. — № 3.\nНовицкий И.Я. Управление этнополитикой Северного Кавказа. — Краснодар: Здравствуйте, 2011. — 270 с. — ISBN 978-5-94945-030-7.\nИ. Хасаханов. Дагалецира вайн халкъ махках даьккхина 75 шо кхачар. — Соьлжа-ГӀала: Даймохк газет, 2019. — 26 февраль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ӏовхойн_кӀошт&oldid=7065813»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 25 декабрь 16:14\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 25 декабрь, 16:14.


Август 20, 2019 adminПрограммыLeave a Comment on СА ДАХАР ХИЛЛА ХЬОЬЦА ДОЬЗНА СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nСулейман Хамзаев — Са йовхо хьоьца ю M Свежая музыка Eminem — Good Guy ft. Линда Идрисова Свадебный салон Ирс. Песня — Хьоьца хила лаьа дахар. Линда Идрисова Безам Новая Рустам Чекуев — Дахар. Линда Идрисова — Только ты.\nХаза де-хьа дуьненчохь яхар. Сулейман Такаев — Дахар хазда кхоьллина хьо.\nA «Bleed» Хлоьца Music Video. Ма хилла хьа массарна дика Песня: Ахь соьга йог1у ца аьлчи, Сан даге и ла ца ло, Хьо йоцуш ца ла ло. Шоу Бенни Хилла хард-рок версия [ Чеченская песня — Хаз ди ахь са дахар.\nЛариса Садулаева — Хьоьца хила лаьа яхар. Элина Дагаева — Са дахар безамца new Дала декъал вай дойла. Alan Walker — Different World feat.\nХьо дийнахь, буьйсан дагчу йижна яьлла, Дахар ду са хьоьца дезна, сан хьоме езар. Nicki Minaj — Дахарр Form ft. Miley Cyrus Young M.\nАсхаб вахарагов — Безамах со хьоьгу дахар ца кхоьлина.\nKB — Die Rich feat. Рустам Чекуев — Дахар.\nL-Jane Время и Стекло feat. Хьоьца бен са NEW от гр. Иногда у нас ищут: Линда Идрисова Безам New Музыкальная база постоянно пополняется в соответствии с хьоьцп трендами. Хир йуй те хьо сан ойла еш.\nЗара Таймысханова — Дахар-Туьйра. Хаза де-хьа дуьненчохь яхар. У нас недавно искали: За кулисами Линда Идрисова. Са безам даима бу хьоьца [ Линда Идрисова Безаман алу DMCA Связаться с нами.\nСан дахар хилла хьоьца доьзна. Арби Бетирсолтанов Хьоьца дахар дезаш New [M95].\nХьоьца доьлуш, соьца доьлхуш ирсе денош дегийра [ Пайхамаран дахар — Олхазар Песня: Rationale — High Hopes Official Audio.


Ла-ГгӀанд-ПагӀуасс — Википеди\n▲2833 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛа-ГгӀанд-ПагӀуасс (фр. La Grande-Paroisse) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу Валанс-ан-БгӀи, ВагӀенн-суьгӀ-Сен, ВегӀну-ла-Сель-суьгӀ-Сен, Виль-Сен-Жак, ФогӀж (Сена а, МагӀна а), МонтагӀло, МонтегӀо-Фо-Ионн.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-ГгӀанд-ПагӀуасс&oldid=7838941»


Сен-БагӀтелеми-де-БельгагӀд — Википеди\nСен-БагӀтелеми-де-БельгагӀд (фр. Saint-Barthélemy-de-Bellegarde) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.\nДозанашца йу ЕшугӀньяк, Монпон-МенестегӀоль, Сен-Мишель-де-Дубль, Сен-ЛогӀан-дез-Омм, ЕгуьгӀанд-е-ГагӀддей, СегӀванш.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-БагӀтелеми-де-БельгагӀд&oldid=7834978»


Бусалба дино ца боху вайга, къоман гIиллакхаш дитий, Iаьрбийн гIиллакхашна тIедерза\n7 апреля в 16:00 (2010 г.)\nИйманехь нисбала лууш болу вайн махкахой сатесна хуьлу вевзаш волчу Iеламстеган, Нохчийчоьнан Iеламнехан кхеташонан куьйгалхочун Кадыров Хожа-Ахьмад-Хьаьжин даше. Динах лаьцна долчу муьлххачу а хаттарна цо луш долу жоп дуьззина а, атта кхеташ а, шеконе доцуш а хуьлу. КIорггера Iилма хиларал сов, ладогIархошка и дIакхачо, хьалдолуш, муттане, цIена нохчийн мотт хаар а ду цуьнгахь. ХIокху деношкахь цуьнца доцца къамел дар нисделира тхан. Хожа-Ахьмад-Хьаьжа, вайн бахархоша хьуна даггара баркалла олуш хеза телевиденехь ахь шайн хаттаршна лучу жоьпашна. Тахана вайн цхьаьнакхетарх пайда а оьцуш, «Ан-Нур» газет доьшучеран цIарах масех хаттар дан луур дара хьоьга.\nДукха хан йоццуш, правительствехь хиллачу цхьана кхеташонехь Нохчийн Республикан Президента Кадыров Рамзана иштта элира (сайн дагахь ма диссара даладо ас цуьнан дешнаш): «Бусалба динца цхьаьна вайн кегийрхошна нохчийн гIиллакх довзуьйтуш ца хилахь, хIумма а хир дац». Ахь муха кхетадо и дешнаш?\n– Шу марша догIийла!\n«Ан-Нур» газет доьшучеран цIарах хаттарш дохьуш, шу со волчу дахкар суна тIех мехала хета, со и газет доьшуш а ву. Оцу тIехь тидаме дохку хIуманаш вайн дахаран муьрехь тIех дукха вайна оьшуш сайна хета дела. Шун хьалхарчу хаттарна жоп луш хIун ала догIу?\nВайн Президент Кадыров Рамзан (Дала иза Iалашвойла), дин долчу хIусамехь кхиъна ву. Ткъа вайн бусалба дино лекхачу тIегIан тIе даьккхина дуьйцу:\nа) Даймохк безар, Даймахкана хьанал вацар, эшахь, Даймохк ларбеш шен са ца кхоор;\nб) ненан мот, къоман гIиллакхаш, оьздангалла, яхь ларъяр;\nв) баккхийчеран лерам бар, кегийрхой кхетош, шена зиэделларг царна довзуьйтуш, хьанал баха Iамор;\nг) зударийн, мехкарийн сий лардар;\nд) дай-нанойн хьурмат дар, церан дика дола- дар;\nе) доьзалехь барт латтор;\nж) наркотикаша, вахош долчу маларша, азартни ловзарша вайн тIекхуьу тIаьхье талхош хиларха шен доьзалш кхетор.\nЦхьацца мехкашкара, къаьмнашкара харц-оьздангалла (псевдокультура) тоьлаш ю моьттуьйтуш, вайн къоман орамаш шеца чIагIделла лаьтта мехала гIиллакхаш вайна юкъара дIадаха гIертачийн лаам бохабар, вай динехь нисделча бен вайн кхиам хирбоций хаар шен ненера, дегара, тхан цIийнан дахаран лараш ларъеш болчу баккхийчаьргара схьаэцна Рамзана (Дала иза Iалашвойла). Вайн дайн кица ду: «Уз йиъначу хьожу» олуш. Рамзана (Дала иза Iалашвойла) йиъна уз и ю, цундела аьлла Рамзана: «Бусалба динца цхьаьна вайн кегийрхошна, нохчийн гIиллакхаш довзуьйтуш вай ца хилахь, церан кхиор нийса хир дац. Суна цо и дукха нийса аьлла а хета.\n– Бусалба динца магош дерг вайн Iадаташца а, гIиллакхашца а догIуш дацахь а лелор дика ду олу. Масала: маршалла хаттар дика дуй хаьа вайна, амма йишас вешига а, кIанта дега а, салам луш дац вайн. Ишттаниг кхин а нисло. Цунах хIун эр дара ахь?\n– Динан кIоргенах кхетта боцчара, шайна дайначу (гиначу) хьадисан а, Къуръанан аятийн а тIехула дIа дешнийн маьIнаш до, адамашна юкъа цакхетарш доху. Дала Iилманан кIоргенашка кхачар лойла царна. Бусалба дино ца боху вайга Къуръан Iаьрбийн маттахь хилла алий а, Делан Элча (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) Iаьрби хилла алий, шайн къоман хаза гIиллакхаш тасий дуьтуш, Iаьрбийн, гIиллакхашна тIедерза. Ма дерза! Нохчий долуш, бусалбанаш долуш, вешан къоман хазачу гIиллакхашца дахар а, декъал хилар а лойла вайна вай кхоьллинчу Дала!\nЙишас вешига а, кIанта дега а саламаш далар царна юкъахь боцу сий-ларам дIабоккхуш лерина вайн къомо.\nАссаламу Iалайкум бохучун маьIна соьгара хьуна (шуна) маршо ю бохург ду. Дегара кIантана а, кIантера дена а, несера мардена а, мардегара несана а маршо ю ца баьхча, и йоцуш ду те вай?\n– ХIора стеган а дийнна къоман а дахарехь ненан мотт хааран маьIна муха туьду ахь?\n– Ненан мотт къоман йоцуш йиш йоцу хазна ю. Мотт, ненан мотт, байна долу, и бицбина долу къам и мотт буьйцучу къомах херадолу. Къам долчуьра дIадолу. Дала белла ма бу вайна вешан мотт. Шен ненан мотт бицбинарг, ийманах вухур вац, ала ваьхьар вацара со.\n– ДоIа муьлхачу маттахь дича дика ду. Шена хуучу нохчийн маттахь я шена ца хуучу Iаьрбийн маттахь?\n– ДоIа дар шена дезаш дерг Деле дехар ду. Ша хIун доьху а хууш, хазачу шен маттахь Далла хьаставелла, дехар тоьлаш хир ду.\n– Вайн Iеламнаха нохчийн маттахь хаза хьехамаш бо. Вуьшта аьлча, барта нохчийн мотт дика хаьа царна. Амма дIаяздан хуурш дукха ца хуьлу. Вайн хьуьжаршкахь а, исламан институтехь а нохчийн мотт хьехар гIийла ду аьлла-м ца хета хьуна?\n– Вайн хьуьжаршкахь а, исламан институтехь а, университетехь а ненан мотт Iамабар Iаьрбийн мотт Iамабар санна, лакхарчу тIегIан тIехь хила деза. Ша барта дуьйцург нийса, йозанца дIаяздан хууш Iеламстаг хилар доккха ниIмат ду.\n– Iеламнаха дукха дуьйцу Iилма Iамо дезаш хиларх. Динан Iилма ду иза я дуьненан Iилма а догIу цу юкъа?\n– Iилма Iамадар деза ду бохучу Iеламнаха хьехамашкахь олуш дерг бакъ ду. Оцу юккъе доьду дин довзуьйту Iилма а, дуьнен чохь адамашна дахарехь мел оьшучу хIуманна тIе кхиош долу Iилманаш а.\n– Ша ца кхета белхан меттиг дIалацар а, шена ца догIучу даржехь хилар а къа дуй? Цигахь оьцу рицкъа хьарам дуй цунна?\n– Вайн халкъан кицанца доцца жоп ло ас хаттарна: «Шега ца догIург лелош верг, шега догIург лело а ма вехийла».\n– ШарIо ма-бохху лоьхучу рицкъанца, доьзалшна кхачо а ялуш, вахалур вуй стаг светски пачхьалкхехь?\n– ШарIо ма-бохху лоьхучу рицкъанца, доьзалшна кхачо а ялуш, ийман, беркат долуш, динехь нисбелла а болуш, гIиллакхе болуш, баьхна вайн дай светски пачхьалкхехь. Дала мукълахь вай а дахалур ду.\n– Дела реза хуьлда хьуна, тхан хаттаршна жоьпаш даларна а, тхоьца хIара чулацаме къамелдан хан карорна а.


Оьрсийчоь -- набахтийн гIалахь Сегежехь, Карели.\nШена йиттина аьллачунна кхин а етта...\nСегежера набахтера хьал талла бакъонашларъярхойн тоба яханера. Цара бакъ ца дира тутмакхаша до аьрзанаш. Амма кху деношкахь кхиъ цхьана тутмакха, Нохчийчура вахархочо Мамаев Анзора шен хIусамненехула хаийтина шайна тIехь латточу Iазапех. Цуьнца къамел динера оцу набахте таллам бан еанчу Оьрсийчоьнан адамийн бакъонашкахула векало Москалькова Татьянас.\nДолу хьал, ма дарра цо дIадийцинера цуьнга. Коьрта бакъонашларъярхо дIаяхча, Мамаевн тIехь юха а къизалла йолийна набахтера белхахоша, аьлла дIахьедар дина цуьнан хIусамнанас Садулаева Каметас, Москохахь Сахарован центрехь цу хьокъехь хиллачу дийцаршкахь.\nСегежера и набахти бакъонашларъярхойн тидамехь дукха хена дуьйна ю, аьлла цуьнах Маршо Радиога дийцира нохчийн бакъонашларъярхочо Мальсагова Асета.\nМальсагова: «Нахала яьлла ю и ИК-2 олу набахте. 3 шо хьалха ас, Москоха а, Путине а кехат яздинера цуьнах лаьцна. ХIинца гIарадаьлла цигара хьал. Вайн бераш бахьан долуш, оха цига яхитийна Светлана ю, юрист. Цуьнах цхьа хьал хийцалург хиларна сатуьйсу оха».\nСегежера, хIинца юьйцуш йолу и набахте билгалъяьлла кхиъ цхьана хIуманна тIехь. Кхечу меттигашкахь, тутмакхаш къар ца белча, цига а буьгий, вахтаIабо. Цуьнан куьйгалхо ву, леррина и хIума лело тIехIоттина, аьлла хета бакъонашларъярхочун Мальсагова Асетан.\nМальсагова: «Уггаре а коьртаниг ву цигахь, бехктакхаман урхаллан куьйгалхо Терех фамили йолу. Иза набахтийн куьйгалхо хилла ву. Цигахь вайнехан берашна тIехь къизалла лелош, оцу дарже кхаьчна ву иза. Со цуьнца цхьанакхеттера. Ша дуьйцург а, шега дуьйцург а хIун ду ца хууш стаг ву иза. И накъост цигара дIаваьккхича, цхьа жимма къепе хIуттура дара цигахь. Гелагаев Лом-Iела бохуш вара цигахь тутмакх. 24 сахьтехь куьйгаш тIехь коган пIелгаш лаьттах хьакха а луш кхачийнера цара».\nОьрсийчоь мел ю, набахтешкахь чохь бахкачу нохчийн тутмакхийн а, могIарерачу бахархойн а хьелаш, кхоччучу барамехь толлуш а, церан бакъонаш ларъян кхоьллинчу хьукматаша, хила ма беззара кхочуш ца до шайн декхарш, аьлла хета Мальсагова Асетан. Дукхачу декъана, цара моттаргIанаш ю лелориг, аьлла кхин дIа а дийцира цо.\nМальсагова: «Ас ма дарра эра ду иза, цхьанна иза хаза ца хетахь а. Адамийн бакъонашкахула векал а ву, шортта белхахой а болуш, Iедало шортта ахча а луш. Иштта Юккъараллан чоь а ю. Тхан кхечу мехкашкахь болх бан бакъо яц олу цара. Ас сайга кехат язйича, ас паччахье а, оцу вадамийн бакъонашкахула векале а язйо. ТIаккха, ас язйина и ши а кехат, ша дIавуьжучу гIайбан кIела а дуьллу цо. Кхин царех цо хIун до суна ца хаьа».\nСегежера набахтера рогIера деана арз талла, цига яхана ю, евзаш йолу адвокат Яшина Светлана. Кху деношкахь, хуура ду, цунна цигахь къастаделларг хIун ду.\nАмнисти юкъабахана нохчий а


Мезере (Мез) — Википеди\nМезере (фр. Maizeray) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Арвиль (Мез), Маршевиль-ан-Вуавр, Паре (Мез), Пентвиль, Рьявиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мезере_(Мез)&oldid=5172027»


Сен-СогӀлен-ан-ВаллуагӀ — Википеди\n45°17′21″ къ. ш. 4°57′05″ м. д.HGЯOL\n26,5 квадратан километр\n▼2254 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСен-СогӀлен-ан-ВаллуагӀ (фр. Saint-Sorlin-en-Valloire) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.\nДозанашца йу АннейгӀон, Шатонеф-де-ГалогӀ, Епинуз, ОтгӀив (ДгӀом), Мант, МогӀаз-ан-ВаллуагӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-СогӀлен-ан-ВаллуагӀ&oldid=7841147»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 05:58.