КадыровгIар Балканашкахь: хьанна оьшу иза – бусалбанашна я Путинна?\nТовбеца-бутт 20, 2021\nКадыров Ахматан портретана хьалха лаьтташ ву цуьнан кIант Кадыров Рамзан (архивера сурт)\nТIаьххьарчу шина бетта чохь Балканаш хьахочу хаамашкахь яьхна "Кадыров" цIе. Дуьйцура, Сербехь хьумаршан Кадыров Ахьмадан, Нохчийчоьнан таханлерчу куьйгалхочун ден, цIе тиллина урамна, цуьнан цIе лелор ю цигахь йилла леринчу хьафизийн хьуьжаро, бохуш. Кадыровн-воккхахчун цIе туьллур ю аьлла парканна Къилбаседа Македонехь. Боснехь а хир ю Кадыровн Ахьмадан парк, цул совнах, тIай хир ду Кадыров Рамзанан цIе лелош. Хьехавора Нохчийчоьнан таханлера куьйгалхо Сербин Республикан а, Боснин а, Герцоговинан а фестивалехь.\nХьехош болу барамаш доккхачу декъанна бузу Марсхьокху-баттахь Кадыров Ахьмад вина 70 шо кхочуш хиларца. Оцу хиламна тIехьажийначу даздаршна Нохчийчуьрчу хаамийн гIирсаша тиллина цIе ю "Ерриг Европан дагалецамийн барамаш".\nАйинчу инициативан декъахь Мангал-беттан чаккхенехь – карарчу беттан юьххьехь Iалашоне диллинера Европерчу цхьамогIа мехкашка кхачар. Официалехь барамийн хьалханча ю Европан исламан форум, декъашхошлахь ю бархI пачхьалкхера делегацеш. "Горгачу столехь" Оьрсийчуьра дакъалецира Москварчу Исламан культуран центран президента Ниязов Iабдул-Вахьида. Юьхьанца хьеший тIеэцнарг яра Беларусь, тIаккха – Сербин парламент. Серберчу бусалбанийн Санджак кIоштахь хIоттийра юьйцу "горга стол", цул тIаьхьа хьеший бигира Кадыров Ахьмад дагалоцучу Къилбаседа Македонерчу а, Боснерчу а, Герцоговинерчу а барамашка.\nКадырова Ахмадан цIе тиллина объекташ\nНиязовна тIе а тевжаш бира Оьрсийчуьрчу прессо хаам: Серберчу бусалбанийн урхалло дехна Нохчийчоьнан куьйгалле шайн Нови-Пазар гIалахь хьафизийн хьуьжар схьайоьллуш гIодар. Дехарна бухахь дара, боху Ниязовс, "Кадыров Рамзана бусалбанашна гIодеш хилар" а, 2019-чу шарахь Нохчийчу вахана хиллачу Сербин муфтина Дудич Мевлюдна цигара хьафизийн хьуьжарш тайна хилар а.\nСербин муфтий Дудич Мевлюд а, Нохчийчоьнан муфтий Межиев Салахь а, Соьлжа-ГIалахь, 2019 шо\nСанджакехь хьуьжар йиллар "гергарчу хенахь" дийцаредан дагахь ву Сербин муфтий шен нохчийн коллегица Межиев Салахьца, билгалдаьккхира РИА Новости агенталло. Ткъа "Чечня сегодня" ("Нохчийчоь тахана") агенталло и проект хьахийра йина яьлла гIишло санна – бохура, Дудича "дерриг нохчийн къоме" баркалла аьлла хьуьжар еш "гIодарна".\nНови-Пазарехь Кадыров Ахьмадан цIе урамна туьллийла луурш а бу боху хаамашкахь меттигера бусалбанаш.\nКъилбаседа Македоне кхаьчна делегаци тIеийцира мехкан шахьарахь Скопье гIалахь. Цигахь къамел хилира муфтийца Фетаи Шакирца. Кадыров\nКъамелаш а, Кадыров Ахьмадна лерина доIанаш а динчул тIаьхьа гулбеллачийн барт хилира цуьнан цIарца хийца коьрта шахьарарчу ДоттагIаллин паркан цIе. Цул совнах, сацам бина Тетово гIалахь Балканийн, Кавказан гергарлонийн монумент хIотто – цунна а ю туьллуш Кадыров-воккхахчун цIе.\nБосне а, Герцоговине а кхачар къаьсттина деза дуьйцу Нохчийчуьрчу прессо, билгалдоккху цигарчу боснихойн муфтийс Цериг Мустафас нохчашка "мерза маршалла даийтина" хилар. Иза, Кадыров Ахьмад а санна, шен къоманна хьалхаваьлла лелла 1990-чу шерашкахь тIемаш лаьтташ, хилла муфтий, хорваташна а, сербашна дуьхьал кхайкхийна джихIад, Оьрсийчоьнна дуьхьал Кадыров Ахьмада а санна. Бакъду, Кадыровс тIаьхьо хийцина шен байракх, "бенара гIовттале" байъа баьхна Кремланна дуьхьалбевлларш.\nТамаше истори ю. ХIунда аьлча вайн доттагIий сербаш бу Боснехь а, Герцеговинехь а бусалбанаш байъинарш\nБоснехь Кадыров-воккхахниг дашалоцуш конференци дIаяьхьира Сараевохь. И барам хилале Завидовичи гIалахь вазвечу нохчочун цIе тиллира урамна а, тIайна а.\nКавказ.Реалиино хеттарш шайга динчу эксперташа билгалйоккху шайна Балканашкарчу бусалбанашна тIекарло ярний, Югославехь тIемаш лаьттачу заманахь Оьрсийчоьно лаьцна хиллачу позициний юкъахь шалхенаш гуш хилар.\nОрлов Олег, бакъоларъяран "Мемориал" центран куьйгалхо (Оьрсийчоьнана Iедало арахьарчу агентийн могIара яьккхина "Мемориал", амма "Мемориал" цуьнца реза яц – ред.):\n"Тамаше истори ю. ХIунда аьлча вайн доттагIий сербаш бу Боснехь а, Герцеговинехь а бусалбанаш байъинарш. Сараево хIаллакъеш хьийзира\nсербийн тIеман дакъош, Соьлжа-ГIала йохийна Оьрсийчоь а санна. Сербашна тIамца гIо ца динехь а, цаьргахьа яра оьрсийн политика. Цундела ду тамашена – ТIе даш детташ латтийна Соьлжа-ГIала а, хIалаллакьеш хилла Сараево а, хIинца уьш Кадыров Ахьмад вазвеш Iа, Соьлжа-ГIала йохош хьийзинчу Оьрсийчоьнан ницкъашкахьа ваьлла волу Кадыров".\nОрловна хетарехь, Боснерчу бахархошна евзачух тера дац Нохчийчоьнан историн и агIо: "Оьрсийчуьрчу стаганна дIо цхьанхьа, геннахь, хIолламаш хIитто, йоьллучу хьафизийн хьужарна цуьнан цIе тилла гулбеллачу нахана ца евза Нохчийчоьнан истори, ца хаьа цигахь хIун лелла а. Я церан цуьнан балаболучух тера а дац. Ахча луш хилча, таро нисъеш хилча, хIун ду и ниIматаш тIеэцарх!"\nСуна хетарехь, цигарчу нахана гуш ю Оьрсийчоьнан дипломатин мекаралла, амма дакъалоцу оцу ловзаршкахь шина а агIоно\nБалкане хьеший кхачар нисделла цигахь, Сребреницехь, 1995-чу шарахь дуккха а бусалбанаш байъина денош тIекхочуш хиларца. Югослави кхелехула чекхъяьккхинчу Дуьненаюкъарчу трибунало довзийтинчу терахьаша бахарехь, Боснерчу сербаша вийна цигара 7000–8000 бусалба. 2015-чу шарахь Дуьненаюкъара Цхьанакхеттачу Къапьмнийн организаци гIоьртира оцу къаьхьачу хиламна геноцид цIе тилла, амма Оьрсийчоьно вето кхайкхийра оцу сацамна дуьхьал.\n"Серби – иза дукха хенара схьа Оьрсийчоьнан цIуьхIар хилла еха пачхьалкх ю. Оьрсийчоьнан паччахьаша а латтийна иза шайн тIома кIел. Суна хетарехь, цигарчу нахана гуш ю Оьрсийчоьнан дипломатин мекаралла, амма дакъалоцу оцу ловзаршкахь шина а агIоно. Иза шатайпа, бусалбанийн духьа ду а моьттуьйтуш, коьртах куьг хьакхар ду, оха бусалбанийн ларамбо уьш тхоьца хиларна, бохуш, амма кхузахь дерг ду и меттигаш Путинна муьтIахь ян гIертар. И болх, КадыровгIарех пайда а оьцуш, кхочушбан аьтто бу аьлла хета Москвана, шена КадыровгIар – да, воI а – пайде карийна хилар юьхьар а оьцуш арабаьккхина некъ бу иза", - боху нохчийн политолога Кутаев Руслана.\nБоснера а, Герцоговинера а "Чечения фест"\nСербин Республикерчу Боснин а, Герцоговинан а Билеча гIалахь Товбецан-беттан 22-чохь хила езаш ю сагIин концерт "Чечения фест". ДIадиттинчу рекламин суьрташкахь тIеман духарахь гойтуш ву Кадыров Рамзан.\nКегийрхойн "Йезерине" цхьаьнакхетаралло яц боху шаьш тиллинчу бараман цIерца политика, иза шаьш бегашбеш тиллина, боху. Цхьаьнакхетараллин куьйгалхочо Милирадовича Владимира дицарехь, Нохчийчохь тIом боьдучу заманахь Йезерине юьртарчу кегийрхойх, уьш амална сиха хиларна, "нохчий" олдуш хилла луларчу Билечи юьртарчу наха. Цундела хаьржира боху бармна тиллина цIе "Чечения фест" а, реклама тухуш, Кадыров Рамзанан сурт а.\n"Оха и [на постер] хIоттийна , амма цхьанна а хIуьттаренна дац иза. И цIе а йолуш, хьалхара фестиваль оха 7 шо хьалха дIаяьхьира, иштта, ца хуьйцуш, йитина цуьнан цIе", - дийцира Радио Свободин Балканашкарчу сервисе Милирадовича. Цо бахарехь. Хьалхарчу фестивалехь 200 стаг веана хиллехь, 2019-чу шарахь веана 2000. Ткъа 2020-чу шарахь пандеми бахьанехь хилла яц фестиваль.\n"Чечения фест" фенстивалаш дIахьо меттигерчу Iедалан пурбанца: Билеча юьртан администрацино 500 Боснин марка елла (250 евро) иза вовшахтухуш кхушара. Кадыровн сурт рекламе даккхар Iедале хаьттина дац, амма иза дац цунна дуьхьал: Кремланна мутIахь а, Путина тIекъавеш а волу стаг ву суьрто гойтург.\n"Путинах хьакхалушдерг – иза суна проблема еш хIума дац. Суна товш ву иза, иза воккха лидер хиларна", – билгалдаьккхира Радио Свободин Балканашкарчу сервисца къамел деш мэра Вуйович Веселина.\nАмма фестивальна яьлла спонсор-хьукмат ю Черногорера, Никшич гIалара йий кхехкхош йолу фирма. Цуьнан да ю Америкера Molson Coors компани. Радионо фирмехь хаьттира, хаьий цигахь Кадыров Рамзан мила ву а, цуьнан суьрташ фестивалан юьхь йина дIасадетташ дуйла а. Жоа ца делира дуьхьал.\nАмма бараман спонсорна ца хаа йиш яц иштаниг – Кадыров дуьненаюкъарчу санкцешна кIел воллу стаг ву. Цунна а, цуьнан доьзалхошна а дуьхьал Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа санкцеш кхайкхийна стохка Мангал-баттахь - "дуккхаза а къиза адамийн бакъонаш хьашарна", и некъ Кадыровс схьабохьу "итт шо сов хан" хиларна. Ткъа " Магнитскийн тептара" Цхьаьантоьхначу Штатийн финансийн министралло иза язвира цул а хьалха, 2017-чу шарахь.\nЦхьаьнатоьхначу Шататаша санкцеш кхайкхийна Кадыровна дуьхьал\nАла дашна, Кадыров Ахьмадан цIе лелош йолу хьукматаш ягарйина ца валлал дукха ю ша Нохчийчохь, школаш, маьждигаш, майданаш хилла а ца Iа уьш. Чиллан-баттахь "Новая газето" дуккха а нах байъина, къайлаха, кхел а йоцуш, аьлла арахецначу артиклехь бехкеден ницкъхойн дакъа а ду Кадыровн цIе лелош – цигарчу гIишлош чохь хIаллакбина Нохчийчуьра дIагулбина кегий нах. Американ санкцешна кIел ю Кадыров Ахьмадан цIарах йолу фонд а, футболан а, латархойн а клубаш а.


(Чаккхе. Юьхь еша I0-чу лоьмарехь)\nМусана (Делера салам хуьлда цунна) Дала билгалонаш елла, и пайхамар хиларна тоьшалла деш йолу. Веза-Сийлахьчу Дала аьлла: «И хIун ю хьан аьтту куьйгахь ерг‚ хIай Муса?» Цо (Мусас) элира: «И сан Iаса ю‚ со цунна тIетевжа‚ ас цуьнца сайн жана гIаш дегадо‚ суна цуьнгахь кхин пайданаш а бу». Цо (Дала) элира: «Охьатаса и, хIай Муса!» Цо и охьатесира, цунах чехка текхаш текхарг хилира». Дала аьлла: «Схьаэца и‚ ма кхера! Шен хьалхалеррачу куьце ерзор ю и Оха. Хьайн куьг хьайн агIонна тIетаIаде – кIайделла схьадер ду иза, цхьа зен а доцуш – кхин делил ду хьуна!»\nМуса-пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) ФирIавн а, Мисарара бахархой а Дела цхьаъваре кхайкхина. Бакъду, ФирIавна къобал ца бина цуьнан кхайкхам, цо деанарг бозбуанчалла ду, аьлла цо. Цул тIаьхьа цо омра дина, Мусана (Делера салам хуьлда цунна) дуьхьалбаха Мисарахь мел болу саьхьарлончаш гулбе, аьлла. Цхьана дийнахь йоккхачу майданахь гулбелла нах. ФирIавнан саьхьарлончаша шайн Iасанаш, чуханаш а охьатесча, нахана моьттина царах текхаргаш хилла. Дала Мусана (Делера салам хуьлда цунна) дагатесна, хьайн карара Iаса охьатаса, аьлла. Цо и охьатесча, цунах йоккха текхарг хилла, цо церан кегий текхаргаш йиъна. И тамашийна болх шайна гича, саьхьарлончаша ийман диллина. Веза-Сийлахьчу Дала боху: «Саьхьарлончаш суждане охьаийгира. Цара элира: «Оха ийман дилли ХIарунан а‚ Мусан а Деле».\nШегара пурба а доцуш ийман диллина аьлла, ФирIавна уьш ирхъохка сацам бина. Цул тIаьхьа Везчу Дала шен пайхамаре Мусага (Делера салам хуьлда цунна) омра дина, Исраилан доьзалш эций буьйсана Мисарара аравала, аьлла. Iуьйрана ФирIавн шен эскарца тIаьхьаваьлла царна. Муса-пайхамар (Делера салам хуьлда цунна) шен къомаца хIорда йисте кхаьчча, Исраилан доьзалш кхерабелла ФирIавн шайна тIекхиарна. Везчу Дала Мусага (Делера салам хуьлда цунна) омра дина, хьайн Iаса хIордах тоха, аьлла. Цо хIордах Iаса тоьхча, Дала хIорд бекъабалийтина царна. Исраилан доьзалш хIордах дехьабовлуш гича, ФирIавн шен эскарца тIаьхьаваьлла царна. Муса а (Делера салам хуьлда цунна), цуьнца цхьаьнаберш а дехьабевлча, Дала хIорд тIеттIабахийтина, ФирIавн а, цуьнан эскар а хIаллакдина. Веза-Сийлахьчу Дала боху: «Оха хIорд бийкъира Исраилан доьзалшна. ФирIавн а‚ цуьнан эскар а тIаьхьаделира царна зуламций, мостагIаллиций. Ша хIорда бухаваха воьлча‚ цо (ФирIавна) элира: «Со тийши кхин Дела цахиларх, Шех Исраилан доьзалш тешнарг бен‚ со муьтIахь болчарах (бусулба нахах) ву-кх». Дала цуьнга аьлла тIаккха: «ХIинца (ийман дуьллу ахь)? Хьалха-м Iеса хилира хьо, бохамаш бечарах а ма вара хьо! Тахана Оха кIелхьарйоккхур ю хьан дегIан чарх, хьол тIаьхьа богIучарна хьо масал хилийтархьама. Баккъал а, нахах дукхахберш Тхан аятех гIопал хилла ма бу».\nМуса-пайхамар (Делера салам хуьлда цунна) Исраилан доьзалшца хIордах дехьаваьлча, жIарашна Iибадат дечу нахана тIекхаьчна уьш. Исраилан доьзалша Мусага (Делера салам хуьлда цунна) дехар дина, цара санна Iибадат дан шайна дела вехьа, аьлла. Муса-пайхамар (Делера салам хуьлда цунна) царна оьгIазвахана, цо царна хьехам бина, АллахI воцчунна Iибадат дан мегаш дац, аьлла. Цо царна дагадаийтина, Дала уьш Iилманца а, шарIаца а, царна юкъара элча ваийтарца а шайн заманахь долчу Iаламал базбина хилар. Цул сов, ФирIавнах кIелхьарбахарца, церан бIаьргашна а гуш и хIаллакварца а, церан бахамах ирс эцийтарца а Дала царна дика дина хилар дийцина цо царна. Веза-Сийлахьчу Дала Муса-пайхамаре (Делера салам хуьлда цунна) чIагIо йина, шовзткъа де даьллачул тIаьхьа ТIур олучу лома тIехь Ша цуьнга жайна (Товрат) лур ду, аьлла. Шен ваша ХIарун (Делера салам хуьлда цунна) Исраилан доьзалшна тIехь Iуналла дан а витина, Муса (Делера салам хуьлда цунна) Делаца къамел дан вахча, Самирий бохучу стага шайгахь долу дети а‚ деши а лалийна, цунах эса дина‚ шена чухула мох бахча‚ дека а декаш. Цунна Iибадат дан буьйлабелла уьш. Муса (Делера салам хуьлда цунна) ломана тIекхаьчча, Дала цуьнга хаьттина, хьайн къам дитина, сихвелла хIунда веана хьо, аьлла. Мусас (Делера салам хуьлда цунна) жоп делла, уьш шен лорах тIаьхьабогIуш бу, Хьо резавархьама сихвелира со Хьуна тIекхача, аьлла. ТIаккха Дала цунна дийцина, Исраилан доьзалш эсана Iибадат деш тилабелла хилар. Муса-пайхамар (Делера салам хуьлда цунна) сихонца шен къоме юхавахана, тиларх уьш хьалхабахархьама. Шен бIаьргашна уьш эсана Iибадат деш гича, оьгIазвахана, шен аьрру куьйгаца ХIарунан (Делера салам хуьлда цунна) маж лаьцна, аьтту куьйгаца цуьнан коьртан месаш а лаьцна, иза текхон волавелла и. Бакъду, ХIаруна (Делера салам хуьлда цунна) дийцина цунна, эсана Iибадат ма де аьлла ша хьехам бича, царах цхьаболчара бен и къобал ца бира, тIаккха Исраилан доьзалшна юккъехь питана даларх, уьш бекъабаларх а кхеравелла, сецира ша, аьлла. Веза-Сийлахьчу Дала боху: «Цо (Мусас) элира: «Сан Дела! Гечдехьа суна а‚ сан вешина а‚ Хьайн къинхетамна чу а дигахь тхо. Хьо ву-кх уггаре а Къинхетаме верг».\nМуса-пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) Исраилан доьзалша шена Iибадат дина эса лала а дина, хIорда чу кхоьссина. Кхетам болчу нахана хиъна, эсана Iибадат дарца шаьш галдевлла хилар. Цара Мусага (Делера салам хуьлда цунна) дехар дина, шайна гечдар доьхуш Деле доIа дехьа, аьлла. Царна юккъера кхузткъе итт стаг а хаьржина, Муса-пайхамар (Делера салам хуьлда цунна) Деле царна гечдар деха вахана. Везачу Дала омра дина, шен тоба къобал хила лууш волчо ша-шен дегI ден деза, аьлла. Царах цхьаболчара шайн догIмаш дайъина, тIаккха Дала церан тоба къобалдина.\nВеза-Сийлахьчу Дала боху: «Мусас шен къоме аьлла хан хьахае: «ХIай сан къам‚ аша шайна зулам дина‚ аша эса (Iибадат дан) лацар бахьанехь. Тоба де шаьш Кхоьллинчуьнга‚ тIаккха шаьш дайа. И дика ду шуна шаьш Кхоьллинчунна гергахь – тIаккха Цо шун тоба къобалдира, баккъал а, И ма ву тоба къобалдийриг а‚ къинхетаме верг а».\noo5MwY Thank you for your article. Really Cool.


Сан-Мильян-де-ла-Коголья — Википеди\nСан-Мильян-де-ла-Коголья (испан. San Millán de la Cogolla) — Испанин Риохи провинцин муниципалитет.\nиспан. San Millán de la Cogolla\n42°19′45″ къ. ш. 2°51′44″ м. д.HGЯOL\nСан-Мильян-де-ла-Коголья картан тӀехь\nМуниципалитетан майда — 31,19 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 728 ± 1 метр. Дозанашца ю Берсео, Эстольо, Тобия, Ангьяно, Мансилья-де-ла-Сьерра, Вильявелайо, Эскарай, Пасуэнгос, Вильяр-де-Торре муниципалитеташ.\n257 стаг ↗286 стаг ↗293 стаг ↗298 стаг ↗302 стаг ↗303 стаг ↗306 стаг\n↘293 стаг ↘278 стаг →278 стаг ↘260 стаг ↘255 стаг ↘248 стаг ↘244 стаг\n↘240 стаг ↘228 стаг ↘222 стаг ↗230 стаг ↘229 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сан-Мильян-де-ла-Коголья&oldid=5231448»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 25 октябрь 11:16\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 25 октябрь, 11:16.


Сент-Бландин (Де-Севр) — Википеди\nСент-Бландин (фр. Sainte-Blandine) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-Севр. Дозанашца йу Брюлен, Сель-сюр-Бель, Мугон, Праек, Сен-Медар (Де-Севр), Торинье (Де-Севр). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Бландин_(Де-Севр)&oldid=5187482»


Миак-д'Оберош — Википеди\n45°06′38″ къ. ш. 0°54′55″ м. д.HGЯOL\nМиак-д'Оберош (фр. Milhac-d'Auberoche) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Миак-д%27Оберош&oldid=5172808»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 17:55.


↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 Williams, David R. Mars Fact Sheet. National Space Science Data Center. NASA (1 Михий 2004). ТIехьара хьажар хиннад 22 Муттхьал 2011. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 16 Баьцамеа 2011.\n↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 Mars: Facts & Figures. NASA. ТIехьара хьажар хиннад 6 Муттхьал 2007. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 4 Мяцхали 2011.\n↑ Mars: Moons: Phobos. NASA Solar System Exploration (30 September 2003). ТIехьара хьажар хиннад 2 Чантар 2013.\nПоследний раз редактировалась 15 Лайчилла 2020 в 15:16


БавленкугӀ — Википеди\nБавленкугӀ (фр. Bavelincourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу Конте (Сомма), Безье (Сомма), БокугӀ-суьгӀ-л'АнкгӀ, БеанкугӀ, ЕгӀиссагӀ, ГӀуьбампгӀе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БавленкугӀ&oldid=7810900»


"Даймохк битар", Юшаев Султана диллина сурт\n1956 шо. 13-гIа шо ду нохчий Сибрех бахийтина. Сталин велла а даьлла 3 шо. Амма махкахдаьхна Юккъерчу Азехь а, Казахстанехь а хан токхучу къаьмнийн векалшна шайн дог дохийла ю аьлла а ца хета даймахка цIадоьрзур ду-кх шаьш аьлла. Делахь а, хийцамаш хиларан тоьшалла а хилла дIахIутту нохчий бохийначул тIаьхьа дуьххьара Казахстанан коьртачу гIалан Алма-Атан радиочухула хазийтина нохчийн а, гIалгIайн а мукъамийн историн концерт. И концерт кехат пондарца мукъам балош дIайолайо нохчийн халкъан артиста Димаев Iумара.\nКхин а 32 шо даьлча Нохч-ГIалгIайн автономин республикехь (ЧИАССР) Димаев Iумар вина 80 кхачар даздан кечлуш (велла 1972-чу шарахь)нохчийн гоьваллачу поэта Рашидов Шаида язъйо "Пондаран аз" цIе йолу байт.\nПоэт Рашидов Шаид\nРашидов Шаид 1940-чу шеран 15-чу ноябрехь вина Гуьмсан районерчу Энгел-эвлахь. Дуьххьара нохчийн маттахь ша язйина байт гайтина цо Мамакаев Мохьмадана. Нохчийн маттахь дуьххьарлера стихотворении зорбане яьлла 1958-чу шарахь. Велла Дечкен-беттан 13-хь, 2020-чу шарахь.\nКхин а масех де далале композитор а, байтанча а, илланчо а волчу Димаев Iумаран кIанта Димаев Iелас кхуллу, ерриг а оцу ханна хIоллам а хилла дIахIоьттина ала мегар долу, "Пондарна аз" цIе йолу илли.\nРашидов, Шаид, "Пондаран Аз"\n(Димаев Iумаран сийнна)\nДара и юккъерачу Азехь,\nХезча хьан пондаран аз.\nБацара вайнах вон ганза,\nМассарций йоллура вас.\nМукъамаш хаза йиш йоцуш,\nЯьккхира кхойтта шо хан.\nЦIеххьана баланаш отуш,\nБилхира и пондар хьан.\nБилхира сий айдеш халкъан,\nДайн лаьмнех, аренех, хих.\nЗIаьнарш тIеIенаеш маьлхан,\nОйланаш яхарца ирх.\nВилхира пондар мел хезнарг,\nНисбина сеттина букъ.\nГIаьттира массо са лезнарг,\nЯьстина йихкина юкъ.\nБохура вовшашка кхаьънаш,\nДирзира даг чуьра даьIнаш,\nНахана паргIато луш.\nДара и-м юккъерачу Азехь,\nМел дайнарш ца дуьйцу ас.\nТахана, тхоьца хьо вацахь,\nДека хьан пондаран аз.\nДагалоьцу Димаев Iелас:\n- Дадин 80 кхачарна хьажийна хилла суьйре йицлур йоцуш яра. Дада вевзаш хилла а, ца хилла а дукха нах баьхкинера цига, генара хьеший цхьаьна. Царна юкъахь вара вуно доккха похIма долу вевзаш волу нохчийн поэт Рашидов Шаид. Дадин кхоларалла дукха езаш а, евзаш а вара иза. Цундела и суьйре тIекхочууш догъиркарахӀоьттинчу цо язйинера "Пондаран аз" цIе йолу байт. Сцени тIера цо иза дIаешча вуно чIогIа дагах кхийтира суна цуьнан чулацам.\nДимаев Iела, шен ден бюстана уллехь\nДукха хан ялале ас мукъам язбира Рашидов дешнашна. И композици сихха тхайн "Зама" тобанан программина юкъатуьйхира оха. Оцу хенахь дуьйна цхьа а концерт ца яьлла ас айса а, "Зама" тобано цхьаьна а илли ца олуш.\n- Iела, Рашидов Шаид а хIинца воцуш ву. Цо дийцирий хьоьга ша и байт язъярх лаьцна, шен цу хенахь хиллачу ойланех лаьцна?\n- Вайн а, кхидолу а цхьамогIа къаьмнаш махкахдахарца йоьзна тема баш хьехо лууш дацара цу хенахь долу Iедалш. Делахь а и бала бехаш бара хIора а депортацин хан Iаьвшинчу стагехь а, доьзалехь а. Цундела, суна хетарехь, зорбане йохуш ца хиллехь а, нохчийн поэтийн кхоллараллехь оцу заманна хьажийна байташ яра. Рашидов Шаида дийцара, ша бер долуш хезира шена дуьххьара Дадин пондаран аз, шен доьзалца цхьаьна ша Сибарех эцна йоьдучу эшалонан вагона чохь, бохуш. Ткъа сан Iалашо яра цуьнан байт сайн дегах чекхъяккхина иза хааяла, ткъа иштта ладогIархочунна гIо дан кхуллучу иллин чулацамах кхета, цуьнан философина тIаьхьакхиа. Сайга далург-м дира ас, ткъа ас бинчу белхан мах хадор, кхеташ ма хиллара, ладогIархошна тIехь ду-кх.\nДимаев Iумар дуьненчуваьлла 1908-чу шарахь ГIадужу-беттан 1-чу дийнахь. 1924-чу шарахь шен 16 шо долуш волавелира иза Хьалха-Мартантанан кIоштан радиочухула мукъамаш кхочуш бан.\nНохч-гIалгIайн халкъан артист Димаев Iумар\n1929 шарахь Нохч-ГIалгIайн драмтеатре балха кхайкхира Димаев Iумар. Кхин а 5 шо даьлча республикан радиокомитетан халкъан пондарийн гIирсийн оркестран солист хилира цуьнах. 1939-чу шарахь Москвахь хиллачу къовсамехь шолгIа совгIат дира цунна пондар локхуш. 1946-чу шарахь,"спецпереселенец" санна ГIиргIизойчоьнан Пишпек станцехь веха Димаев Iумар пеш яго балха вагIара меттиигерчу "Сельхозмашиностроение" заводе.\n1950-чу шераш дуьйлалуш вевзаш волчу нохчийн яздархочун-драматургана Хамидов Iабдул-Хьамидана тIедожадо Нохч-ГIалгIайн эшарийн а, хелхарийн а ансамбль кхоллар. Цигахь пондарча санна дакъалаца кхойкху 1954-чу шарахь Димаев Iумар.\n- ДагадогIу суна, 1990-чу шерашкахь Нохчийчохь дийнахь а, буса а радичухула а, телевизионехула а лоькхуш хилла "Понадаран аз" композици. Вуно лаккхара дикалла йолуш тоьллачу студехь дIаязйина а яра аьлла хета суна иза.\n- Студин вариант гучуелира 1991-чу шарахь. Москвахь "Орион" студехь дIаязйира оха и композици. ЧIогIа доккха гIо дира тхуна вуно говза режиссер волчу Ремезов Сергейс. "Пондаран аз" йоцург кхин а масех илли яздира "Зама" тобано оцу хенахь. Уьш ерш а юкъаяхара тхан евзаш йолчу "Орамаш а, тIемаш а" эшарийн альбомана.\n- Дуьххьара маца а, мичахь а кхочуш йира "Зама" тобано и композици?\n- Дуьххьара и илли хазийтира оха 1989-чу шарахь Соьлжа-ГIалахь, оцу хенахь гIалин Ленинан цIарах хиллачу коьртачу майданахь. Йоккха концерт а яра иза. Дуккха адам а гулделлера цигахь тхоьга ладогIа. Цкъа а йицлур йоцу премьера яра иза.\nДимаев Iумаран веа кIантах кхоъ мукъамча, музыкан исбаьхьаллин говзанча хилира. Воккхаха волу кIант Димаев Сайд-Эми вара композитор, музыкан культуран говзанча.\nДимаевгIеран доьзал: йоI Димаева Iайнаъ (аьрру агIорхьара), Димаев Iумар, цунна хьалха лаьттарг - кIант Димаев Iела, хIусамнана Димаева Асет, цуьнан карахь верг - жимаха волу кIант Димаев Iамарбек, ирахь лаьттарг - воккхаха волу кIант Димаев Сайд-Эми\nЮккъера кIант– Димаев Iела ву композтор, нохчийн къоман эстрадан мукъаман исбаьхьалла кхоьллинчерах цхьаъ, "Вайнах" а, "Зама" а эстрадан ансабльш кхоллархо а, церан куьйгалхо а, ткъа жимаха волчу вашас – Димаев Iамарбека караэцна шен ден легенда а хилла дIахIоьттина пондар. Ростовра консерватори чекхъяьккхина, уггар хьалхара нохчийн профессионалан пианист а, пондарча а, дуьненаюкъарчу фестивалийн Лауреат а ву Iамарбек. Иза иштта вуу симфонин оркестран солист, шен дена лууш иза хилла ма хиллара. (ДимаевгIеран доьзалан архивера, "Вайн Орфей", Димаев Сайд-Эмин дагалецамаш)\nШен дех бисна пондар локхуш ву Димаев Iамарбек\n- Вайн къоман историн динначу цхьана декъана хIоттийна хIоллам бу, олуш хезна суна наха "Пондаран аз". Хьуна хIун аьлла хета оцу хьокъехь?\n- Тхан мукъамаш, оха деш дерг даима а дукха дезаш хилла дикачу дегнашна. Цундела со ирсе хета суна. Суна хетарехь, деллачу хаттарехь ду жоп а. Ма дарра аьлча, и илли вайн нах сий долуш а, доьналла долуш инзаре халонах чекхбовларх лаьцна ду.


Сарахь, марха дохош, баа токхе кхача бу нохчийн жижиг-галнаш\nМархин баттахь Нохчийчохь сар-сарахь дуккха а нах хуьлу, пхьор даа вовшахкхетий, цхьаьна марха достуш. Ткъа Европехь бехачу вайнехан муха нисло марханаш кхабар а, дастар а? Иза теллира Маршо Радионо.\n„Шуна кхаба тIебиллина болу Рамзана бутт бу, шена чохь КъурIан доссийна болу – ша нахана куьйгалла а долу‚ шена чохь нийсачу некъан, бакъдерг-харцдерг а, хьанал-хьарам къасторан а билгалонаш йолу. Шух цхьанна и бутт тIехIоттахь, цо кхобийла иза“.\nСийлахьчу КъурIанахь „Аль-Бакъара“, нохчийн маттахь аьлча, „Етт“ цIе йолчу суратехь дуьйцу Дала мархийн беттан бозаллах а, цуьнан беркатах а лаьцна. Дукха кегий долчу хенахь дуьйна схьа дагадогIу вайх хIоранна а, Нохчийчохь мархийн Рамазан-бутт тIекхачаре тоссуш хилла са а, и марханаш, лула-кулара а, гергара а, бевза-беза а нах чу а кхойкхуш, гуларахь, цхьа доккха зовкх а хеташ цунах, достуш хилла хилар а, марха къобал дечу дийно бахьаш хилла дезчу дийнан синхаамаш а. ХIинца а ду Нохчийчохь-м изза хьал, замано мел карчамаш лайнехь а, мархийн беттан зовкх алсам далар бен, эшна а доцуш.\nТкъа Малхбузе мел ю баьржинчу вайнехна мухIажирш муха кхобу я досту теша марханаш? Муха хуьлу те хийраллехь Делан пхеа парзанах цхьаъ долу марха кхабар кхочуш дар?\nАвстрехь бехачу БисаевгIеран доьзалехь сарахь марха досту хан герга кхача йолалучу сохьтехь кест-кеста гулло меттигера нохчий. Генна урамера дуьйна схьа мере кхочу доттуш долчу чIепалгийн хьожа. Кхача кечбечу чоьнахь сихъелла и чIепалгаш деш йоллуш карайо хIусамнана Марем. Уллохь галнаш еш цу доьзалера йоккхахйолу йоI Фатима ю, жимма дехьа берамна самарсекх цIанбеш ю шийтта шо долу Фариза.\nШун кечдеш, пхьегIа-хIума нисйина, дIахIоттош лела жимахдолу бераш а. Цу доьзалехь уггаре а кегийра долу, ши шо кхаьчна Хьавай, пхи шо долу Iусманний дIаэккхалца, массо а ву марханаш кхочуш.\nБисаевгIераниг боккха доьзал бу, ткъа цу доьзалан беркатах марзо эца, цаьрца марха даста богIучу хьешийн терахь а ца хуьлу кIезиг. Цундела чIепалгийн шун дикка лакхадаллалц дотта дезаш хуьлу хIусамненан Мареман.\nТкъа цу юкъана доьзалан дас, Хаважис, шена гобина Iачу, кIирделла шега ладоьгIучу берашца дуьйцу, мархин беттан беркатах а, цуьнан башхаллах а лаьцна. Берашна кхеттачу агIор, аттачу маттахь дуьйцу цо.\nХаважи: "ХIара мархийн бутт дешначу наха а беза буьйцуш бу, хIара мел беза бу а, Дала вайна стенна баийтина а. Уггаре а хьалха яа хIума ца юуш баккха безаш бу хIара. Амма цул сов, кхунна юккъе догIуш, барам а боцуш, дукха беркаташ ду. Уггаре а хьалха, хьайн денна а дIадоьдучу дахарх жимма хьо юха а тухий, хьоьга ойла йойту. Хьан гай малло, тIаккха мацвелча, мецачу нехан хьал хаьа хьуна.\nШозлагIа делахь, Далла тIе ойла йохуьйту, валар дагадоуьйту. И дагадеъча, дика хIуманаш дан дог догIу. Цул совнаха, вайна дешначу наха дийцарехь хууш ду, мархийн баттахь дина дика хIума Дала дукхазза совдоккхуш дIаяздо. Цундела цу баттахь дикачу хIуманашна тIехь соввала гIерташ хила веза.\nХьуо цхьа дика мах бечу юккъе нисвелча санна, оцу мархин баттахь шена ял гулъян гIорта веза, нахаца дика хила, сагIийна хIума яла. Олуш ма-хиллара, мархийн баттахь бIаьрг ларбан беза, лерг лардан деза, мотт ларбан беза".\nМарха досту миноташ тIекхачалц доьзалан ден хьехамашка ладоьгIучу берашна юккъехь ву, цхьайтта шо долу Iумар-Муса а. Масса марха кхаьбна ахь, шега хаьттича, цо дуьйцу:\nIумар-Муса: „Бутт кхаба гIерташ ву со. ХIара сан кхойтталгIа марха ду“.\nМаршо радио: „Хала дуй марханаш кхаба?“\nМаршо радио: „Уггаре а халадерг хIун ду?“\nIумар-Муса: „Уггаре а халадерг? Хаац“.\nМаршо радио: „Хьагло хьо чIогIа я мацло хьо? Я гIелло хьо?“\nМацлахь а, мархийн бутт, ка ма доллу, ца бохош, дIакхаба дагахь ву Муса. Цунна хIинцале шортта хIуманаш хаьа мархин беттан маьIнех лаьцна.\nIумар-Муса: „Веккъа цхьа хьо мацвалийта баийтина бац мархийн бутт. Дала байитина иза дика хIума совдалийта. ШайтIанаш а ду мархийн баттахь схьалаьцна латтош. Ламаз дар а, КъурIан дешар а ду деза. Пхийтта шо ма кхаьчнехь парз ду и шаболу мархийн бутт кхабар. Нагахь санна хьо цомгуш хиллий я хьоьга ца кхабалой, тIаккха, и мархийн бутт чекх ма белли, тIекхаба деза ахь“.\nЦу юкъана ламазна молла кхойкху Венехь. Хица а, хурмица а марх доха а дой, джамаIатехь маьркIажа ламазна дIахIутту хIусамдай а, хьеший а. Ткъа ламаз дIадерзийначул тIаьхьа, Iа хьала а гIуьттуш долу чIепалгийн шун а кийча карадо. Амма чIепалгIаш хилла ца Iа нохчийн кхачанех цу сарахь Марема шуьне хIоттийна.\nЦу шуьнехь иштта сискал а, нохчийн вета а, цунах бина межарг а, Итум-Кхаьллара деаъа цIена моз а ду. Ткъа иштта хьеший а, хIусамдай а цхьана марха достуш Iаш, Хаважис дуьйцу Европехь бехачу вайнаха марханаш кхабаран а, дастаран а, бусулба дин лелоран а башхаллех а лаьцна.\nХаважи: „Уггаре а коьрта башхалла кхузах марха дастаран – иза вай вешан цIахь, вешан нахана юккъехь ца хилар ю. Нохчий Венехь мелла а дIа-схьа баьржина бу, наггахь лулахь вайх волу стаг нислахь а. Амма вай доцурш а, кхузахь бусулба нах хиларна, марха лоцучу хенахь, иза кхайкхош хезаш хуьлу.\nНохчий гуллуш маьждиг а ду Венехь, берраш а вайнах хуьлу цигахь, наггахь тIевеъна кхечу къомах бусулба стаг нисвалар бен доцуш. Ткъа вуьштта а хьо кхин къаьмнаш долчу маьждиге вахча а, цигахь а нохчочунна тIе ца нислуш ца Iа.“\nВайнах мархийн баттахь гуттар а чIогIа вовшех марзо оьцуш, цхьаьна марха даста гIерташ а хуьлу, бохуш, дуьйцу Хаважис кхин дIа а. Бовз-безарша сарахь марха даста кхайкхар дукха нислуш хиларна, ур-атталла наггахь стаг чукхайкха рагI а ца кхочуш хуьлу, бохуш дуьйцу цо.\nХаважи: „И гIиллакх чIогIа лелош ду кхузахь. Баккъала а мархийн беттан беркат а ду иза, и марха достуш вай вовшийн чукхайкхар хаза гIиллакх а ду, динехь хIетте а мехала а ду. Иза чогIа боккха мел буйла а хууш, дIаъ-схьаъ кхойкху наха вовший.\nИштта кху мархех бахьана а долий, кху баттахь адамаша вовшех марзо эцар совнаха хуьлу. Цхьа рагI а йиллина, хьал ду кхузахь айхьа цхьаъ чукхойкхучу хенахь я кхайкха де билгалдаьккхинехь, кхечаьрца дуста а дуьстина дан дезаш хуьлу и хIума, нах чукхайкха луурш дукха нислундена“.\nВенехь бехачу ХаважигIеран доьзале марха даста чукхайкхинчарех ю цу гIалахь ехаш йолу Асет. Даймахкана сел гена Iаш болу вайнах, сар-сарахь вовшахкхетий, и марха цхьана даста гIерташ хиларо гойту, бохуш дуьйцу цо, мархийн беттан беркат мел доккха ду бохург.\nАсет: „Адамашна юккъера марзо совйолуш, цхьана диканах Дала итт дика яздеш, вовшашца массо а мерза хила везаш, дика хила везаш, марзонаш а, гергарлонаш а чIагIлуш, массо а агIор беркате бутт бу-кх хIара. Делера совгIат ду-кх хIара массо а бусулба нахана“.\nКхин а бехха Iа хьеший а, хIусамдай а цу суьйранна Венехь бехачу БисаевгIеран доьзалехь, массара а цхьаьна терхьан ламазаш динчул тIаьхьа, луьйш-олуш. Ткъа эххар а и хаза суьйре дIайирзинчул тIаьхьа, тийначу Венерачу урамашкахула цIехьа йоьдуш, карладолу, ишттачу доьзале кхаьчча, Сулейманов Ахьмадан байташ тIехь яьккхинчу нохчийн евзаш йолчу цхьана эшара юккъера дешнаш: „Дела ва хьо могуш-маьрша, ма гIелвелла хир ву хьо, кху тхан жимчу хIусамех вашахь, даккхахь тхоьца дийнна шо“.\nШо ца даккхахь а, кест-кеста юха а хьошалгIа ван луучарех ю БисаевгIеран хIусам. Мархийн баттахь -м муххале а.\nВенера мухIажираш хIора сарахь гулло цхьаьна марха даста


Шамнье-е-Реяк — Википеди\nШамнье-е-Реяк (фр. Champniers-et-Reilhac) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу Сен-Матье (Лакха Вьенна), Бюссероль, Пьегю-Плювье, Мезонне-сюр-Тардуар, Сен-Бартелеми-де-Бюсьер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шамнье-е-Реяк&oldid=5194263»


СегӀазегӀе — Википеди\nСегӀазегӀе (фр. Serazereux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nДозанашца йу Шатонеф-ан-ТимегӀе, ТгӀамбле-ле-Виллаж, Ле-Булле-ТьегӀгӀи, ОгӀмуа (ЭгӀ а, ЛуагӀ а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=СегӀазегӀе&oldid=7834244»


Арзамбуи — Википеди\n47°14′43″ къ. ш. 3°22′04″ м. д.HGЯOL\nАрзамбуи (фр. Arzembouy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ньевр. Дозанашца йу Шамплеми, Артель, Отиу, Шазей (Ньевр), Жири (Ньевр), Сен-Бонно. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Арзамбуи&oldid=6668952»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 2 октябрь, 01:53.


Керла-Йурт — Википеди\n43°15′29″ къ. ш. 45°32′30″ м. д.HGЯOL\nКерла-Йурт — Нохчийчоьнан Соьлжа-ГӀалин кӀоштан эвла йу.\nИза йу Побединскин йуьртан меттиган йукъайодуш.\nЭвла ю Соьлжа-ГӀалина 40 км. къилбаседа-малхбузехьа ю.\nУллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа — Аьчган-ХитӀа ю, къилбаседа-малхбузехьа — Бартхой ю, къилбехьа — СаьмаӀашка ю, къилба-малхбузехьа — Серноводск ю, малхбалехьа — Долинск а Гунюшки а ю.\nСийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь кхелхинчу пилотан каш\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Керла-Йурт&oldid=7052163»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 25 декабрь, 09:06.


9 Февраля 2012 10:12:47\n9 Февраля 2012 10:57:43\n9 Февраля 2012 11:00:33\n9 Февраля 2012 11:09:09\n9 Февраля 2012 11:15:29\nИзменено:\tОльга. - 9 Февраля 2012 11:16:02\n9 Февраля 2012 14:07:53\n9 Февраля 2012 14:13:46\n9 Февраля 2012 14:15:30\n9 Февраля 2012 14:32:23\n9 Февраля 2012 17:12:31\n9 Февраля 2012 17:18:54\n9 Февраля 2012 17:34:43\nИзменено:\tШ Анатолий - 9 Февраля 2012 17:37:16 (добавил еще кое-что)\n9 Февраля 2012 17:47:50\n9 Февраля 2012 17:50:47\n9 Февраля 2012 19:31:03\nИзменено:\tЛёлька - 9 Февраля 2012 19:40:17\n9 Февраля 2012 20:25:13\n9 Февраля 2012 20:59:37\nИзменено:\tОльга. - 9 Февраля 2012 21:04:19\n9 Февраля 2012 21:03:25\n10 Февраля 2012 01:10:54\n10 Февраля 2012 05:22:46


Дийнахьа мукъагIа дIайоае шоай лампаш — Сердало\nДийнахьа мукъагIа дIайоае шоай лампаш\nТIехьарча шерашка дукха дийцад вай мехка нахеи, Iаьдалеи-юкъареи организацеши бала боагIача боараме шоаш йоагаеча электроэнергех мах дIалуц яхаш. Геттара дукха дийцад из дош, шоаш пайда эцача хIамах мах дIабала безаш хиларагI нах дIакхетабе гIерташ телевидене а, радио а, газеташка а, кхы дIахо интернета тоабашка а. Из доацаш, бусалба Iилма дийшача наха а дувц, зехьа хIама доадар къа долаш хилар а, ше пайда эцача наьха хIамах сага мах дIабала безаш хилар а. Бакъда цох кхетараш а цакхетараш а ба.\n«МРСК», «Ингушэнерго» яхача юкъарченаша бахача наха наIарга а ухаш, организацешка а дIаухаш дукха болх баьб, хIанз а даггара из болх беш ба токах доагIар дIадаларах дола гIулакх меттаоттаде гIерташ, цу наькъашца наьха кхетам шербе, лакхабе гIерташ. Из мел дола хIама чакхдаьлча цхьаболчар дIалу шоашкара доагIа ахча, цхьабараш ханахьа луц из, е вIалла ца луш Iа, дукха сагота боацаш. Цул халагIа да цхьаька гIулакх.\nХийла нах хул, шоай электроэнерги эсала я, цунга хьежжа телевизор, е холодильник хьалалотае аьттув хилац шоай яхаш, кадаш. Бакъда шоашка яр лора ца еш, шоай вахар тIа мел йола лампаш – нах чу болча а боацача а – хьал а саге уж дIа а ца йоаеш Iеш хул цхьабараш. Iуйранна балха водача хана новкъа ваьнна лелаш хиларагI дукха хIама зе аьттув хул са. БархI-ийс сахьат даьлча а йоагаш хул цхьаболча наьха коашкара, коанаIарашкара, улицашкара лампаш. Цхьаволчун коа делкъийга а йоагаш хул лампа, йоайинза. Цкъа-дале хIама зехьа доадар да из, шозлагIа-дале Iаьдала а е адамашта а сагота цахилар да.\nЦу йоагаеча электроэнергех мел ханнахьа ахча дIалуш вале а, хIаманна сагота воацаш хила йиш яц саг. Ток, хий, газ, зехьа доадеча сагах Дала шийна хьаденнача ниIмата хам беш вац ца аьлча кхы фу аргда? Даьлера салот-салам хилда цунна, вай Элчано аьннад: «Хи юхе вахе а зехьа хий ма доаде», аьнна.\nМегаргдац хIама зехьа доаде.\n← Ю. Евкуров принял участие в заседании Правительственной комиссии по региональному развитию\nХиво бегаш биц →\n02.11.2019 serdalo@yandex.ru 0


Нохчийчоь, Соьлжа-ГIала, "Нохчийн Республикан халкъийн дуьненаюкъара гуламехь" вистхуьлуш ву муфтий Межиев Салахь, Манг. 23, 2021\n"Нохчийн Республикан халкъийн дуьненаюкъара гулам" цIе а йолуш, Соьлжа-ГIалахь вовшахтоьхначу форумо гурахь хинболчу республикан куьйгалхочун харжамашка шен кандидатура йиллар дехна Кадыров Рамзане, хаам баржийна "Нохчийчоь Тахана" агенталло.\n"Гезгмашин-беттан 19-чу дийнахь хинболчу Нохчийн Республикан куьйгалхочун рогIерчу харжамашка хьайн кандидатура хьалхататта. …Хьан бакъо яц тхан лаам тIе ца эца", - аьлла ду тIеэцначу резолюцехь.\nДелегаташ теша, боху документо, Кадыровн кандидатура Оьрсийчоьнан президента Путин Владимира а къобалйийриг хиларх.\nНагахь ур-атталла масех процент бахархой сан кандидатурина дуьхьал хилахь, со харажамашка ваха дагахь вац\nНохчийчуьрчу хаамийн гIирсаша чIагIдарехь, "халкъийн дуьненаюкъара гулам" аьлла дIабаьхьначу барамехь дакъалаьцна 23 пачхьалкхера веъначу 5 эзар сов делегата. Амма муха хаьржина и нах делегаташ, хьенан цIарах бахна уьш форумехь дакъалаца, хьан къаьстийна кхечу пачхьалкхашкара Соьлжа-ГIала баьхкинарш хууш дац.\nЦхьа бутт хьалха Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана ша шеко йолуш хиларх лаьцна хаийтира республикан куьйгалхочуьнан харжамашкахь ша дакъалацаран хьокъехь. Цунах лаьцна сацам бале хьалха юкъараллина хетарг къастош, леррина таллам бан дагахь ву ша, элира цо.\nТIебогIучу харжамашкахь ша дакъалацарх лаьцна дийцина Кадыровс\n"Нагахь санна ур-атталла масех процент бахархой а сан кандидатурина дуьхьал хилахь, со харажамашка ваха дагахь вац", - хаам бира Кадыровс Стигалкъекъа-беттан 19-хь"ВКонтакте" социалан машанехь.\nГарехь, шинарин дийнахь сихонца вовшатоьхна гулам бу Кадыровс хьехийнарг.\nКадыров Нохчийчоьнна куьйгалла до 2007 шарахь дуьйна. ТIаьххьара хиллачу харжамийн официалан жамIашца а догIуш, 2016-чу шарахь цо гулдира 97,56% кхаьжнаш.\nНохчийчохь адамийн бакъонаш талхорна Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа кхайкхийначу санкцешна кIелахь ву иза а, цуьнан юххерчу гонера масех стаг а.\nКадыров вевза шен девне дIахьедарш дарца. Ткъа кху деношкахь пачхьалкхан "Грозный" телеканалан директора Ахмадов Чингиса дIахьедар дира, Нохчийчоьнан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна критика йинарг шен мостагI ву аьлла.\nИнстаграмехула яьржинчу видео чохь Ахмадовс бохура, - "Кадыров Ахьмад-Хьаьжин кIант бахьана долуш, нагахь санна цхьаъ вен эшахь, вен вогIуш иза велахь, вуьйр ву ша. Етта езахь, еттар а ю цунна, дош ала эшахь, дош а эр ду цуьнга".\nХьалхо дийцина ма-хиллара, республикал арахьа йолчу нохчийн диаспорашкахь нах бу, Нохчийчоьнан куьйгалхошна а, республикан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна а, цуьнан доьзална а хIуманаш дийцарна дуьхьало ян декхаре бина.


Фронкль — Википеди\nФронкль (фр. Froncles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Серизьер, Дуленкур-Сокур, Гдмон-Вилье, Виньори, Вуекур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фронкль&oldid=5193551»


Размышления о чеченском склонении | Нохчийчоь\nHome Ненан мотт\tРазмышления о чеченском склонении\nby Dagun Deniev Февраль 11, 2017 0 comment\nТрадиционно существительные чеченского языка подразделяют на четыре типа склонения в зависимости от того, какое окончание они принимают в творительном падеже. К первому склонению относят существительные, имеющие в творительном падеже окончания -ца, -аца (напр., байракх — байракхца, кор — кораца), ко второму — те, что оканчиваются на -нца, -рца (нийсо — нийсонца, наб — набарца), к третьему — существительные с окончанием -ица (балда — балдица) и к четвертому — существительные, оканчивающиеся на -чуьнца (белхало — белхалочуьнца).\nВ таблице ниже приводятся парадигмы этих четырех типов склонений в единственном числе (таблица адаптирована из «Самоучителя чеченского языка» Зулай Хамидовой [Грозный: Книга, 1991]).\nНа мой взгляд, данная классификация представляет следующие неудобства:\n1) изучающий чеченский язык как иностранный (а бывает и такое) не может знать, какую форму приобретает то или иное существительное в творительном или в любом ином падеже. Это как если бы иностранцу, изучающему русский язык, предложить определять род существительного, подставляя к нему слова «он мой», «она моя», «оно мое»;\n2) даже носитель чеченского языка может ошибиться с окончанием творительного падежа определенного существительного. Он может говорить, например, корица вместо кораца и, основываясь на этой ошибочной предпосылке, просклонять слово кор по образцу третьего, а не первого склонения;\n3) обучающиеся вправе задаться вопросом, почему отнесенность существительных к конкретному склонению определяется по их творительному падежу, а не по дательному, например, или родительному.\nСчитая поэтому традиционную классификацию склонения чеченских существительных не вполне удовлетворительной, я проанализировал склонение слов в словаре Ахмата Мациева (М.: Гос. изд-во иностр. и нац. словарей, 1961), и не только, от А до З и пришел к выводу, что в чеченском языке можно выделить 5 основных и 3 второстепенных типов склонения, отличающихся друг от друга определенными формальными признаками. Из 818 рассмотренных мной существительных 676 (82,6%) строго и 65 (8%) с разными оговорками распределяются по этим 8 типам склонений, и только 77 (9,4%) обладают такими отклонениями или своеобразными формами, что выходят за рамки обозначенных парадигм.\nПри этом «для чистоты эксперимента» я не рассматривал:\n1) масдары (кроме ду́хар): все они относятся к 1 склонению и 3 классу, причем, как правило, не имеют множественного числа;\n2) составные слова: они всегда склоняются по образцу склонения крайнего компонента, входящего в них. Поэтому такие словообразования, как вирбекъа, вирбІарза, виркхе́ла, вирмерІуьрг, вирнехча, вирчІим, не учитывались (а только вир, бекъа и бIарза);\n3) русские слова, за исключением реальных чеченизированных заимствований, таких как баккхал или авгIан;\n4) альтернативные формы написания одного и того же слова. Так, ветчалг и веччалг засчитывались только один раз, так же как, например, даIам и дIа́ма;\n5) слова, омонимичные уже рассмотренным и совпадающие с ними как по падежным формам, так и по классной принадлежности. Поэтому гIу́ра (ю-ю) мерзлота и гIу́ра (ю-ю) пороховница засчитывались только один раз;\n6) слова, имеющие формы только множественного числа: букъарш осадок, гаьллаш удила, гоьттеш медный купорос, гІаш шаг в сторону, гІо́реш краска для окрашивания бурок, гІо́ьмаш ручные кандалы, даххаш отходы при молотьбе, диларш помои, дуьйраш отруби, жуьйраш высевки после просеивания кукурузной муки.\n7) субстантивированные причастия: декъийдуург тушканчик, дехкийлоьцург мышеловка, дугалуьттург цедилка для отварного риса, духдеттарг пустельга степная, дІадоккхург вычитаемое.\nКроме того, поскольку из восьми основных падежей чеченского существительного у Мациева указаны только пять (именительный, родительный, дательный, эргативный и местный), то и анализ строился на сравнении этих пяти падежных форм у отобранных существительных. Тем не менее, можно, кажется, положительно утверждать, что если какие-либо существительные имеют одинаковые окончания в этих пяти падежах, то они также будут иметь одинаковые окончания и в трех остальных падежах (творительном, вещественном и сравнительном).\nПредваряя описание упомянутых восьми «типов склонений» чеченского существительного, хочется подчеркнуть, что данная публикация преследует цель не ревизовать академические факты и не изобрести заново велосипед, а инициировать рефлексию над поисками логики в таком важном и проблематичном при изучении языка явлении, как именное словоизменение.\nИтак, I склонение имеет следующие падежные окончания: ~ан, ~на, ~о́, ~е́; мн. ~(а)ш. Например: адам, адаман, адамна, адамо́, адаме́; адамаш. Это самый распространенный тип склонения. Даже без учета масдаров, среди рассмотренных мной существительных от А до З он встречается в 21% случаев. Сюда относятся, как правило, двусложные существительные, оканчивающиеся на один согласный, причем если этим согласным является -р или -л, то именительный падеж множественного числа имеет окончание -ш, а во всех остальных случаях — -аш. Существительные этого склонения представляют все шесть классов (ву-бу, ю-бу, ду-ду, ю-ю, бу-бу, бу-ду), но чаще всего — 3-й, 4-й и 5-й.\nК этому склонению можно было бы отнести и следующие существительные, если бы не кое-какие их особенности:\n— иное мн. ч.:\nбІе́лиг бу [мн. бІаьлгаш ду] кусок, кусочек\nгуьйриг ю [мн. гоьргаш ю] чурбан, обрубок бревна\nдагала́цам бу [мн. дагале́цамаш бу] воспоминание\nдин бу [мн. дой ду] конь\n— удлинение конечной гласной основы (за искл. дат. п.):\nарван ю [арва́нан, арванна, арва́но́, арва́не́; мн. арва́наш ю] метал. планка, укрепл. шину на колесе\nба́лоз бу [ба́ло́зан, балозна, ба́ло́зо́, ба́ло́зе́; мн. ба́ло́заш бу] воск\nбен бу [бе́нан, бенна, бе́но́, бе́не́; мн. бе́наш ду] гнездо\nбІа́гор бу [бIа́го́ран, бIа́горна, бIа́го́ро́, бIа́го́ре́; мн. бІа́го́раш бу] головокружение\nII склонение характеризуется такой парадигмой: ~ан, ~ана, ~о́, ~е́; мн. ~аш. Например: айр, айран, айрана, айро́, айре́; айраш. Существительные этого склонения односложные и двусложные и принадлежат всем шести классам, главным образом — 3-му и 4-му. От существительных I склонения они отличаются тем, что, за некоторыми исключениями (без, бе́р, бІиж, гIир, гIогI, жир, жуьжап, зил, зип), заканчиваются всегда на группы согласных, а не на одну согласную.\nСюда же можно было бы отнести много других существительных, если бы последние не имели следующие отклонения:\nарц бу [мн. аьрцнаш ду] лесистая гора\nбаI бу [мн. баьIаш ду] репей(ник), колючка\nбеш ю [мн. бошмаш ю] сад\nбог ю [мн. боьгнаш ю] шишка, нарост\nбож ю [мн. бежалой ю] козел\nбохь бу [мн. баххьаш ду] верхушка, верхняя часть чего-л.\nбукъ бу [мн. баккъаш ду] спина\nваз ду [мн. ваьзнаш ду] грудная клетка\nвир ю [мн. варраш ю] осел\nвоІ ву [мн. къоьнгий или воIарий бу] сын\nгам ю [мн. гемаш ю] табачная пыль; отходы сена (при переноске)\nдегІ ду [мн. догІмаш ду] тело\nдукъ ду [мн. даккъаш ду] ярмо (тж. перен.); горный хребет\nжим бу [мн. жаннаш ду] почка\nжІож ю [мн. жІоьжнаш ю] нутряное сало\n— удлинение корневой гласной:\nбел ю [бе́лан, бе́лана, бе́ло́, бе́ле́; мн. бе́лаш ю] лопата\nбокх бу [бо́кхан, бо́кхана, бо́кхо́, бо́кхе́; мн. боькхнаш бу] смола\nвед ю [ве́дан, ве́дана, ве́до́, ве́де́; мн. веднаш ю] наконечник стрелы\nгел ю [ге́лан, ге́лана, ге́ло́, ге́ле́; мн. ге́лаш ю] закрутка\n— удлинение конечной гласной основы:\nавгол бу [авго́лан, авго́лана, авго́ло́, авго́ле́; мн. авго́лаш ду] глиняный шарик\nаттйокх ю [аттйо́кхан, аттйо́кхана, аттйо́кхо́, аттйо́кхе́; мн. аттйо́кхаш ю] зоол. кукушка\nбаргол ю [барго́лан, барго́лана, барго́ло́, барго́ле́; мн. барго́лаш ю] путы, тренога\nба́рол ю [ба́ро́лан, ба́ро́лана, ба́ро́ло́, ба́ро́ле́; мн. ба́ро́лаш ю] бойница, амбразура\nвесет ду [весе́тан, весе́тана, весе́то́, весе́те́; мн. весе́таш ду] завещание\nвескет ю [веске́тан, веске́тана, веске́то́, веске́те́; мн. веске́таш ю] дощечка для вырез. рем. ниток\nгІа́зот ду [гIа́зо́тан, гIа́зо́тана, гIа́зо́то́, гIа́зо́те́; мн. гІа́зо́таш ду] газават\nгІа́рол ду [гIа́ро́лан, гIа́ро́лана, гIа́ро́ло́, гIа́ро́ле́; мн. гІа́ро́лаш ду] караул\nзабур [забу́ран, забу́рана, забу́ро́, забу́ре́] псалмы Давида\nIII склонение представлено следующими окончаниями: ~нан, ~нна, ~но́, ~не́; мн. ~наш. Например: а́га, а́ганан, а́ганна, а́гано́, а́гане́; а́ганаш. При этом если существительное заканчивается на долгое -о́ или -е́, то в дательном падеже эта долгота утрачивается, например: аьхке́, аьхке́нан, аьхкенна, аьхке́но́, аьхке́не́; аьхке́наш.\nСуществительные этого склонения, как правило, односложные, заканчивающиеся на непроизносимую гласную -а, и двусложные, заканчивающиеся на долгую гласную -о́ или -е́, и охватывают все четыре «вещных» класса, особенно 4-й (в 59,3% случаев) и 3-й (в 25,8% случаев). Что касается двух первых классов, обозначающих человека, то они представлены в этом склонении только на уровне статистической погрешности (баьчча, бусалба).\nСледующие слова приближаются к III склонению, но:\n— с иным мн. ч.:\nбо́жа ву [мн. бо́жарий бу] мужчина\nга́за ю [мн. ге́зарий ю] коза\nгалаI ю [мн. галнаш ю] галушки\nгалаII ду [мн. галнаш ду] городки, рюхи\nгора бу [мн. горий] ду слепень\nгІа ду [мн. гІаш ду] лист\n— с формой местного падежа на -га:\nге́чо́ ду [местн. ге́чо́га; мн. ге́чо́наш ду] брод\nгІайре́ ю [местн. гІайре́га; мн. гІайре́наш ю] остров\nей ю [местн. ейга; мн. ейнаш ю] сом\n— с удлинением конечной гласной основы (за искл. дат. п.):\nгинсу ду [гинсу́нан, гинсунна, гинсу́но́, гинсу́га; мн. гинсу́наш ду] ртуть\nПарадигма IV склонения выглядит так: ву/ю ~чун, ~чунна, ~чо́, ~чуьнга; мн. ~й бу. Например: а́хархо́ ву/ю, а́хархо́чун, а́хархо́чунна, а́хархо́чо́, а́хархо́чуьнга; а́хархой бу. Сюда относятся существительные, образованные при помощи суффиксов лица -о́, -ло́, -ро́, -хо́. Во множественном числе конечная гласная утрачивает долготу. Кроме них сюда входят еще существительные на -и, обозначающие национальность: аьккхи, ваьппи, гуьржи, гІа́жари, гІазкхи, гIалгIа, гІумки, жуьгти. Все эти слова выражают профессиональную, национальную и иную принадлежность и относятся к первому или второму классу в зависимости от пола лица, о котором идет речь, за исключением некоторых слов, принадлежащих «только» мужскому (бІахо́, до́занхо́, дошло́) и только женскому (же́ро́, загIало́) классам.\nбе́ре́ ву [мн. бе́реш бу] всадник\nдоттагІ ву/ю [мн. доттагІий бу] друг\nва́хархо́ ву [мн. ба́хархой бу] житель.\nзуда ю [мн. зударий бу] женщина; жена\nНаконец, V склонение имеет парадигму: ~ин, ~ина, ~о́, ~е́; мн. ~ш. Например: а́лаша, а́лашин, а́лашина, а́лашо́, а́лаше́; а́лашаш. В это склонение входят существительные с суффиксом лица -ча, представляющие 1-2 классы (напр., Iилманча), и отвлеченные существительные на -лла, которые распределяются по 4 (напр., дикалла) и 3 (напр., доттагIалла) классам, а также некоторые другие односложные (напр., балда, бІа́ра, жайна, жIонка), двусложные (напр., а́лаша, бахьана) и трехсложные (байттамал) существительные с непроизносимой конечной -а (последняя во всех косвенных падежах единственного числа отпадает).\nгезгмаша бу [мн. гезгмашош ду] паутина\nгІайба бу [мн. гІайбанаш ду] подушка\nгІоьнча ву/ю [мн. гІоьнчий бу] помощник\nеара ю [мн. еарш ю] четверг\nжІаьла ду [мн. жІаьлеш ду] собака\nСледующие три типа склонения можно считать второстепенными ввиду сравнительной малочисленности входящих в них существительных (я привожу их всех в алфавитном порядке). Их типологические особенности часто очевидны (окончание -и у существительных VI склонения, окончание на долгую гласную у существительных VII склонения), но иногда туманны (существительные VIII склонения заканчиваются на -а, но есть ли что-то, что отличает их в именительном падеже от аналогичных существительных III и V склонений, трудно сказать).\nVI скл.: ~н, ~на, ~но́, ~га; мн. ~еш. Во мн. ч. конечное -и на письме выпадает.\nа́къари ю [а́къарин, а́къарина, а́къарино́, а́къарига; мн. а́къареш ю] плато\nангали ду (ангалеш ду) стекло\nа́пари ю (а́пареш ю) желоб для стока воды\nбайто́гIи ю луговая долина (у левого берега реки Сулак)\nбарни ю (барнеш ю) ягненок, оставшийся без матери\nбесни ю (беснеш ю) щека\nбиши ду (бишеш ду) детская рука, ручонка\nбумбари ю (бумбареш ю) шмель\nбумзи ю (бумзеш ю) бумазея\nвалти ю (валтеш ю) матрац (люльки)\nга́ли ду (га́леш ду) мешок\nгаьнгали бу (гаьнгалеш ду) качели; гамак\nгоргали бу (горгалеш ду) звонок; колокольчик\nгІа́бали ю (гІа́балеш ю) старинное национальное праздничное платье\nгІайси ю (гІайсеш ю) урюк\nгІаргІули ю (гІаргІулеш ю) журавль\nгІе́лиI ю (гІе́леш ю) папироса\nгІе́лиII ду олово, полуда\nгІундалгІи ю (гІундалгІеш ю) клоп; черная бузина\nда́ри ду (да́реш ду) сорт шелковой блестящей ткани\nдаьхни ду (даьхнеш ду) скот\nдети ду (детеш ду) серебро\nдеши ду (дешеш ду) золото\nдоди бу (додеш ду) ножка (дет.)\nжижи ду (жижеш ду) мясо (дет.)\nжо́ьжахати ю ад, преисподняя\nжІакки ю (жІаккеш ю) шашки\nжІовни ю ( жІовнеш ю) корнеплод\nзаббари ю (заббареш ю) кривляка\nзени ю (зенеш ю) намерение; порыв\nа́тагIи ю [местн. а́тагIе́; мн. а́тагIеш ю] долина\nбасма бу [эрг. басмо́, местн. басме́; ; мн. басмеш ду] ситец\nбелхи бу [местн. белхе́; мн. белхеш бу] помочь, помощь всем селом\nга́ки ду [эрг. га́кис; мн. га́кеш ду] малютка\nдухІи ду [мн. духІиш ду] духи\nVII скл.: ~н, ~на, ~но́, ~га; мн. ~ш. Если конечная гласная долгая, во мн. ч. она утрачивает долготу.\nа́лу ю [а́лун, а́луна, а́луно́, а́луга; мн. а́луш ю] пламя\nаьрзу ю (аьрзуш ю) орел\nба́ ю (баш ю) поцелуй (дет.)\nба́заръа́чу́ ду (ба́заръа́чуш ду) квасцы\nбаппа́ ду (баппаш ду) одуванчик\nбуру́ ду (буруш ду) бурав; коловорот\nбІе́жу́ ю (бІе́жуш ю) вид степного паука\nваре́ ю (вареш ю) бедро (человека)\nгай ду (гайш ду) живот\nгиччо́ ду (гиччош ду) волосы на висках\nгІарбу́ ду (гІарбуш ду) черная краска для крашения бурок\nгІарлу́ ду (гІарлуш ду) лопаточка для очистки лемеха\nгІий бу (гІийш бу) сухой помет (скота)\nгІишло́ ю (гІишлош ю) постройка\nгІурчо́ ду (гІурчош ду) обруч (для бочек)\nдукъо́ ду (дукъош ду) бревно; матица\nдуушто́ ду (дууштош ду) ясень\nжансу́ ду (жансуш ду) селитра\nгижу́ ю [мн. гижу́наш ю] недозрелый огурчик\nбо́ ду [мн. бай ду] сирота\nжий бу [мн. жерчий ду] овца\nVIII скл.: ~ин, ~ина, ~но́, ~не́; мн. ~наш.\nба́жаII ю [ба́жин, ба́жина, ба́жано́, ба́жане́; мн. ба́жанаш ю] рогуля, рогулька\nбамба бу (бамбанаш бу) хлопок\nбохча ду (бохчанаш ду) бумажник, кошелек; сумочка для швейных принадлежностей\nванда ю (ванданаш ю) перемет (рыб.)\nваба ю (вабанаш ю) вага (шест для поднятия тяжести); лом (инструмент)\nгІа́ла ю (гІа́ланаш ю) город; станица\nгІурма ду (гІурманаш ду) жарко́е\nгІучІа бу (гІучІанаш бу) крайний беспорядок, неразбериха\nдабагІа ду (дабагІанаш ду) дубитель\nдалла ю (далланаш ю) лепешка с начинкой из ливера\nдуьхьло́ца ду (дуьхьло́цанаш ду) повод (ремень узды)\nжаргІа ю (жаргІанаш ю) свиноматка\nжо́ьла ю (жо́ьланаш ю) кошара (отгороженное место для овец)\nзайла ю (зайланаш ю) сковородка\nзо́ка ду (зо́канаш ду) кружка, чашка\nба́жаI ву [эрг. ба́жас; мн. ба́жанаш бу] свояк (муж сестры жены)\nгулмаьнда ду [мн. гулмаьндеш ду] цветной шелковый платок\nНаконец, следующие 77 существительных (9,4%) склоняются особо, хотя в половине случаев они чем-то напоминают разобранные выше типы склонений (поэтому я привожу их не в алфавитном порядке, а по группам, в зависимости от их более или менее общих черт):\nбун ю [буьнан, буьнна, буьно́, буьне́; мн. баннаш ю] шалаш, палатка\nгІан ду [гІе́нан, гІанна, гІе́но́, гІе́не́; мн. гІе́наш ду] сон, сновидение\nахк ду [аьхкан, аьхкана, аьхко́, аьхке́; мн. ахкаш ду] пропасть; горная река\nбарч бу [баьрчан, баьрчана, баьрчо́, баьрче́; мн. баьрчнаш ду] почетное место\nбІар ю [бІаьран, бІаьрана, бІаьро́, бІаьре́; мн. бІаьраш ю] взгляд, взор\nгІарт ду [гІаьртан, гІаьртана, гІаьрто́, гІаьрте́; мн. гІаьрташ ду] бедро\nбад ю [бе́дан, бе́дана, бе́до́, бе́де́; мн. бе́даш ю] утка\nбошхап ду [бошхе́пан, бошхе́пана, бошхе́по́, бошхе́пе́; мн. бошхе́паш ду] тарелка\nвас ю [ве́сан, ве́сана, ве́со́, ве́се́; мн. ве́саш ю] недовольство, обида\nгІаз ю [гIе́зан, гIе́зана, гIе́зо́, гIе́зе́; мн. гІе́заш ю] гусь\nбартI бу [бертан, бартана, барто́, барте́; мн. берташ бу] уговор, согласие, соглашение\nбартII бу [бертан, бартана, барто́, барте́; мн. берташ ду] рот, губы, уста\nарз ду [орзан, орзана, орзо́, орзе́; мн. аьрзнаш ду] жалоба, кляуза\nарс бу [орсан, орсана, орсо́, орсе́; мн. аьрснаш бу] царапина\nбаллI ю [боллан, боллана, болло́, болле́; мн. баьллаш ю] вишня\nбаллII ду [боллан, боллана, болло́, болле́; мн. баьллаш ду] скрепительное кольцо (винтовки)\nбарз бу [борзан, борзана, борзо́, борзе́; мн. баьрзнаш ду] холм, курган, пригорок, бугор\nгІад ду [гIодан, гIодана, гIодо́, гIоде́; мн. гІаддаш ду] стебель\nгІаж ю [гIожан, гIожана, гIожо́, гIоже́; мн. гІожмаш ю] палка\nдак ду [докан, докана, доко́, доке́; мн. декнаш ду] верба\nдакъа ду [докъан, докъана, докъо́, докъе́; мн. декъий ду] труп\nдаш ду [дошан, дошана, дошо́, доше́] свинец\nдаІ ду [доIан, доIана, доIо́, доIе́; мн. даьІнаш ду] язва\nаз ду [о́зан, о́зана, о́зо́, о́зе́; мн. аьзнаш ду] голос\nбал бу [бо́лан, бо́лана, бо́ло́, бо́ле́; мн. баьлнаш ду] кон (партия в играх, танцах)\nбІал бу [бІо́лан, бІо́лана, бІо́ло́, бІо́ле́; мн. бІаьллаш ду] пласт; комок засохшей грязи\nгам бу [го́ман, го́мана, го́мо́, го́ме́; мн. гаьмнаш ду] инстр. для трепанации черепа; мотыга\nгІакх ду [гIо́кхан, гIо́кхана, гIо́кхо́, гIо́кхе́; мн. гІаькхнаш ду] мишень\nгІа́м ду [гІо́ман, гІо́мана, гІо́мо́, гІо́ме́; мн. гІе́маш ду] ведьма, колдунья\nгІап ю [гІо́пан, гІо́пана, гІо́по́, гІо́пе́; мн. гІе́паш ю] патронташ; крепостная ограда\nбе́пиг ду [баьпкан, баьпкана, баьпко́, баьпке́; мн. баьпкаш ду] печеный хлеб\nбекъа ю [бокъан, бокъана, бокъо́, бокъе́; мн. бокъий ю] жеребенок\nзез ду [зо́ьзан, зо́ьзана, зо́ьзо́, зо́ьзе́; мн. зезнаш ду] лиственница\nборш ю [баршан, баршана, баршо́, барше́; мн. бершалой ю] молодой бык (нехолощеный)\nбод бу [бедан, бедана, бедо́, беде́; мн. бедаш бу] тесто\nбол бу [белан, белана, бело́, беле́; мн. белаш бу] плата за помол, гарнцевый сбор\nборц бу [берцан, берцана, берцо́, берце́; мн. берцаш ду] просо\nбоз ду [бо́ьзан, бо́ьзана, бо́ьзо́, бо́ьзе́; мн. бо́ьзаш ду] бязь\nвок ю [воькан, воькана, воько́, воьке́; мн. воькнаш ю] крокодил\nго́ла бу [го́ьлан, го́ьлана, го́ьло́, го́ьле́; мн. го́лаш ду] локоть; колено\nжоп ду [жо́ьпан, жо́ьпана, жо́ьпо́, жо́ьпе́; мн. жо́ьпаш ду] ответ\nбух бу [буьхан, буьхана, буьхо́, буьхе́; мн. баххаш ду] низ\nдума бу [дуьман, дуьмана, дуьмо́, дуьме́; мн. дуьмеш ду] сало\nжуз ду [жуьзан, жуьзана, жуьзо́, жуьзе́; мн. жаззаш ду] одна тридцатая часть Корана\nжут ю [жуьтан, жуьтана, жуьто́, жуьте́; мн. жатташ ю] стая (преимущественно птиц)\nзуд ду [зуьдан, зуьдана, зуьдо́, зуьде́; мн. заддарчий ду] сука\nзуз ду [зуьзан, зуьзана, зуьзо́, зуьзе́] зуд\nан ду [э́нан, анна, э́но́, э́не́; мн. э́наш ду] ломота; ревматизм\nгІо ду [гІоьнан, гІоьнна, гІоьно́, гІоьне́; мн. гІоьнаш ду] помощь; полоз\nгІов ю [гІоьвнан, гІоьвнна, гІоьвно́, гІоьвне́] обледеневший снег на листьях\nбІов ю [бІаьвнан, бІаьвнна, бІаьвно́, бІаьвне́; мн. бІаьвнаш ю] башня\nжІов ю [жІаьвнан, жІаьвнна, жІаьвно́, жІаьвне́; мн. жІаьвнаш ю] молоток\nдов ду [девнан, девнна, девно́, девне́; мн. девнаш ду] ссора\nзов ду [зевнан, зевнна, зевно́, зевне́; мн. зевнаш ду] звон, лязг\nзу ю [зуьнан, зуьнна, зуьно́, зуьне́; мн. зуьнаш ю] еж\nабаде́ ю [абаде́н, абаде́на, абаде́но́, абаде́не́] вечность без конца\nазале́ ю [азале́н, азале́на, азале́но́, азале́не́] вечность без начала\nазалла ю [азалле́н, азалле́на, азалле́но́, азалле́не́] то же, что азале́\nбо́ь бу [бо́ьн, бо́ьна, бо́ьно́, бо́ьне́; мн. боьш ду] горный чеснок\nбІо бу [бІан, бІана, бІано́, бІане́; мн. бІош бу] войско\nге́ ду [ге́н, ге́на, ге́но́, ге́не́; мн. геш ду] живот, брюхо\nге ю [ген, гена, гено́, гене́; мн. геш ю] пядь\nде́до́ ю [де́до́н, де́до́на, де́до́но́, де́до́не́; мн. де́дош ю] божья коровка\nАллахI ву [АллахIан, АллахIна, АллахIа, АллахIе́] Аллах\nДе́ла ву [Де́лан, Де́лана, Да́ла, Де́ле́] Бог\nа́лапа ду [а́лапан, а́лапана, а́лапо́, а́лапе́; мн. а́лапаш ду] зарплата\nбІаьца ю [бIаьцан, бIаьцана, бIаьцо́, бIаьце́; мн. бІаьцаш ю) знак глазами\nдо́ьла ду [до́ьлан, до́ьлана, до́ьло́, до́ьле́; мн. до́ьлаш ду] десна\nбажа бу [бежан, бежана, бежо́, беже́] табун; стадо\nгІала бу [гІелан, гІелана, гІело́, гІеле́; мн. гІелий ду] ланка (самка оленя)\nда́къа ду [де́къан, де́къана, де́къо́, де́къе́; мн. да́къош ду] часть, доля\nдама ду [деман, демана, демо́, деме́; мн. даманаш ду) мука\nдахка бу [дехкан, дехкана, дехко́, дехке́; мн. дехкий ду) мышь\nах бу/ву/ду/ю [э́ханан, э́ханна, э́хаммо́, э́ханга; мн. аьхнаш бу/ву/ду/ю] половина\nдагІ ду [до́гІанан, до́гІанна, до́гІано́, до́гІане́; мн. даьгІнаш ду] карагач\nбай бу [бе́н, бе́на, бе́но́, бе́га; мн. беш или байш бу] луг, лужайка\nвай ду [ве́н, ве́на, ве́но́, ве́га; мн. ве́ш ду] пчелиный рой\nда́ ву [де́н, де́на, дас, де́га; мн. дай] отец\nжа ду [же́н, же́на, же́ или жано́, же́га; мн. жаш ду] отара\nба́ба ю [ба́бин, ба́бина, ба́бас, ба́бе́; мн. ба́банаш бу] баба, старушка\nваша ву [вешин, вешина, вашас, веше́; мн. вежарий бу] брат\nда́да ву [да́дин, да́дина, да́дас, да́де́; мн. да́дагІар бу] папа (обычно в обращении); дедушка\nде́ца ю [де́цин, де́цина, де́цас, де́цига; мн. де́цанаш бу] тетя\nжимха ву/ю [жимхан, жимхана, жимхас, жимхе́; мн. жимхаш бу] младший (по возрасту); подросток\nетт бу [аьттан, аттана, атто́, атте́; мн. хье́лий ду] корова\nболх бу [белхан, балхана, балхо́, балхе́; мн. белхаш бу] работа\nборз ю [берзан, барзана, барзо́, барзе́; мн. берзалой ю] волк\nботт ю [беттан, баттана, батто́, батте́; мн. баттарчий ю] ножны; коробка\nбос бу [бесан, басна, басо́, басе́; мн. беснаш ду] цвет\nдог ду [деган, дагна, даго́, даге́; мн. дегнаш ду] сердце\nдош ду [дешан, дашна, дашо́, даше́; мн. дешнаш ду] слово\nбухка бу [бухкаран, бухкарна, бухкаро́, бухкаре́; бухкарш ду] подпруга; ремень для багажа\nдоьхка ду [доьхкаран, доьхкарна, доьхкаро́, доьхкаре́; мн. доьхкарш ду] пояс, ремень\nгІум ю [гІамаран, гІамарна, гІамаро́, гІамаре́; мн. гІамарш ю] песок\nдиг ду [дагаран, дагарна, дагаро́, дагаре́; мн. дагарш ду] топор\nдол ду [даларан, даларна, даларо́, даларе́; мн. даларш ду] расстояние от локтя до конца пальцев (мера длины)\nдохк ду [дахкаран, дахкарна, дахкаро́, дахкаре́; мн. дахкарш ду] туман\nгІуй бу [гІо́ран, гІо́рана, гІо́ро́, гІо́ре́; мн. гІо́раш ду] засов, задвижка\nзIок ю [зIакаран, зIакарна, зIакаро́, зIакаре́; мн. зIакарш ю] клюв\nбуц ю [бе́цан, ба́цана, ба́цо́, ба́це́; мн. бе́цаш ю] трава\nбутт бу [беттан, баттана, батто́, батте́; мн. беттанаш ду] месяц\nбежана ду [бежанан, бежанна, бежано́, бежане́; мн. бежанаш ду] скотина\nвоттана ю [воттанан, воттанна, воттано́, воттане́; мн. воттанаш] рубанок\nдо́тІана ду [до́тІанан, до́тІанна, до́тІано́, до́тІане́; мн. до́тІанаш ду] расщелина (в дереве)\nдохкана ду [дохканан, дохканна, дохкано́, дохкане́] приплод\nжоммагІа ду [жоммагІан, жоммагІна, жоммагІо́, жоммагІе́; мн. жоммагІаш ду] небольшой топор\nга ду [ге́нан, гаьнна, гаьнно́, гаьнне́; мн. ге́наш или гаьннаш ду] ветка\nгаъ бу [гоан, гоана, гоо́, гоэ́; мн. гаьънаш бу] круп (лошади)\nе́кхоъ ю [е́кхоан, е́кхоъна, е́кхоо́, е́кхоэ; мн. е́кхоаш ю] железа (шейная); лимфатический узел\nде ду [дийнан, денна, дийно́, дийне́] возможность\nде ду [дийнан, денна, дийно́, дийне́; мн. де́нош ду] день\nдо́ бу [дайн, дайна, дайно́, дайга; мн. доьрчий ду] кукурузохранилище; верша\nез ду [йо́ьзан, йо́ьзана, йоьзо́, йоьзе́; мн. езаш ду] желтая медь\nВсе вышесказанное позволяет слегка усомниться в правомерности утверждения о том, что «общих правил, позволяющих самому образовать множественное число от любого существительного, в чеченском языке нет» (Хамидова). Так, можно увидеть, что среди существительных, заканчивающихся на согласную, окончание -ш во множественном числе принимают двусложные существительные с -р или -л на конце. (Правило не распространяется на односложные существительные: говр лошадь — говраш, гул кряж — гулаш, зил черта — зилаш.) Например: айгIар жеребец — айгIарш, аьшкал совок — аьшкалш. Исключение составляют случаи, когда последняя гласная основы приобретает во множественном числе долготу: авгол глиняный шарик — авго́лаш, баргол тренога — барго́лаш, ба́рол бойница — ба́ро́лаш, бер ребенок — бе́раш, бIагор головокружение — бIаго́раш. Существительные, оканчивающиеся на какую-либо другую согласную (или группу согласных) образуют множественное число путем прибавления окончания -аш.\nМожно также заметить, что окончание -еш во множественном числе принимают существительные, оканчивающиеся на гласную -и, причем эта последняя на письме опускается.\nСамо собой разумеется, что все сказанное справедливо только по отношению к тем 818 существительным на буквы от А до З и нуждается в дальнейшем уточнении, исправлении и дополнении путем разбора склонения всех остальных слов от следующей буквы И до последней заветной графемы I.\nРазмышления о чеченском склонении was last modified: Февраль 12th, 2017 by Dagun Deniev


Салават Юлаев - ХК Сочи. Лучшие моменты первого периода. ''КХЛ-видео''


Мон-ДогӀ (Пуьи-де-Дом) — Википеди\nМон-ДогӀ (фр. Mont-Dore (Puy-de-Dôme)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.\nДозанашца йу ПегӀпеза, Ла-БугӀбуль, Шамбон-суьгӀ-Лак, ШастгӀе-Санси, Ла-ТугӀ-д'ОвегӀнь, МуьгӀа-ле-КегӀ, ОгӀсиваль, Сользе-ле-ФгӀуа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мон-ДогӀ_(Пуьи-де-Дом)&oldid=7821760»


ЦАХАЛ бомбит Сирию | Новости Армении\n"Абрамсы" сожжены старыми советскими ракетами (Вид ... (9273) Главная | Ближний Восток, Происшествие → ЦАХАЛ бомбит Сирию\nЦАХАЛ бомбит Сирию\n21 Авг 2015: 11:21. Автор: HayNews | Комментариев нет » Военно-воздушные силы Израиля совершили авиаудар по территории Сирии и позициям армии страны в ответ на ракетный обстрел, сообщает Reuters.\nАвиаударам подверглись, в частности, объекты инфраструктуры в районе населенного пункта Кумейтра, находящегося в 40 км от Дамаска. Отмечается, что в результате данного удара никто не пострадал, зданиям и инфраструктуре был нанесен материальный ущерб.\nМетки записи: Сирия, ЦАХАЛ Категория Ближний Восток » Происшествие » Поделитесь этой статьей: Твитнуть


7 мая в 11:37 (2010 г.)\nНохчийн къоман дахарехь цхьа ша-тайпа меттиг дIалоцу зудчо. Цуьнца цхьаьна ондда жоьпалла а ду нохчийн зудчунна тIехь. Цкъа делахь, ша кхуьуш дуьйна схьа нохчийн гIиллакхийн а, ламастийн а гураш чохь нис а елла, шен цIенна а, юьртана а, махкана а юхькIам боллуш чекхъяла еза и.. Цул тIаьхьа, шех нана хилча, доьзална масал хилла дIахIотта а еза… Тахана Шелан кIоштара Чуьйри-Эвлара «Муъминат» цIе йолчу зудаберийн хьуьжарехь доьшуш болу мехкарий хIинццехь дуьйна схьа билгалбевлла, нохчийн зудчун хила деззачу вастехь шайн къона дахар дIа а долош.\nТкъа кхузахь-м цецволийла а дац. ХIокху тIаьххьарчу итт шарахь сов хьуьжарехь зудаберашна бусалба динан хазна йовзийтина ца Iаш, иштта ийманехь кхетош-кхиорехь цаьрца болх а беш, гIиллакх-оьздангалла царна хьоьхуш, къахьоьгуш ю Нохчийчохь «Муъминат» цIе йолу зударийн хьуьжар схьайиллина дуьххьарлера цуьнан куьйгалхо Юсупова Мадина. Дукха хан йоццуш вайн республикехь Интеллектуальни Центро хIора шарахь дIахьош йолчу 6-чу церемонин «Синмехаллин орамаш» («Духовные корни») цIе йолчу номинацин зударех дуьххьара лауреат ю Мадина. ТIекхуьу чкъор ийманехь кхетош-кхиорехь жигара болх барца билгал а яьлла иза\nЦу Iалашонца хIокху деношкахь Мадинас шен хьуьжаран дешархойн хаарш а зуьйш дIаяьхьира конкурс. Хьуьжаран чоь готта хиларан бахьанехь, и конкурс дIаяьхьира Чуьйри-Эвлан № I йолчу юккъерчу ишколехь.\nКонкурс кхаа декъе екъна яра: Къуръан хаза дешар, Ислам динах а, нохчийн гIиллакх-оьздангаллех лаьцна хеттарш, кхача кечбан хаар.\nТкъа хIокху конкурсан жамIаш дан вовшахтоьхнера жюрин тоба. Царна юкъахь вара Нохчийн Республикин бусалба Динан урхаллин векал Халиков Зеламха, Нохчийн Республикин Правительствон кегийрхойн комитетан векал Абдувагапов Джабраил, иштта юьртарчу къанойн кхеташонан председатель волу Эльмурзаев Абу-Солта, маьждиган имам Камайлаев Iусман а.\nКонкурс дIайолош жюрин декъашхоша билгалдаьккхира хIара тайпа мероприятеш мехала хилар. Цара иштта тидам тIебахийтира Мадинас бечу беркатечу балхана, даггара цунна баркалла а олуш.\nКонкурсан хьалхара дакъа дIадоладелча, цуьнан кхаа декъахочо жюрин тидаме дохку шайн хаарш. Мукъамечу озаца, ладоьгIучун лерса хьоьстуш дека зал чохь Къуръан доьшучийн аьзнаш. Жюрино билгалдаьхна Къуръанан сураташ дагахь хууш болчарна, уьш дешначул тIаьхьа, Къуръан нийса деша Iаморца хIоттийначу «таджвид» бакъонца дагахь Къуръан дешарх лаьцна а, бусалба динан баххаш дуьйцучу жайнеш тIера а, иштта гIиллакх-оьздангаллех лаьцна хеттарш а дора. Шайгахь эхь-бехк алсам хиларна, мелла а ийзалуш, боьхна хиллехь а, декъашхоша кхоччуш жоьпаш лора хаттаршна. Делахь а цу декъехь тоьлларг билгалъяккха дийзира жюрин. Иза яра хьуьжаран дешархо Сагаипова Маьлх-Аьзни.\nШолгIачу декъехь дакъалоцуш ворхI йоI яра. Кхузахь низам иштта дара: Къуръан тIера сураташ шерра дIадешар. Цаьрга а вай лакхахь хьахийна хеттарш дира жюрин декъашхоша. Кху декъехь билгалъяьккхира кхо декъашхо: хьалхарчу меттигца хьуьжаран уггар а жима дешархо исс шо кхаьчна Абдулкеримова Марем, шолгIачу меттигца – Абдулкеримова Хьава, кхоалгIачу меттигца – Хаджимурадова Милана.\nТкъа конкурсан кхача кечбан хааран дакъа тIекхаьчча, жюрина хьалха кхехьа йолийра тайп-тайпана, цхьа корматаллица кечйина юургаш. Массо а юургаш чомехь а, хазачу кепехь йина хиллехь а, делахь а уьш кечйинчу ворхI декъашхошна юккъера кхоъ билгалъяьккхира жюрино. Уьш а «кIелхьара ца бевлира» конкурсан хеттарех. Царна юкъахь хьалхара меттиг Дашаева Хьавана елира, шолгIаниг – Тимуркаева Хьавраана, кхоалгIаниг – Тимуркаева Иманина.\nХIокху конкурсехь дакъалаца кечйина яцахь а, амма жюрин декъахойн къаьсттина тидам тIебахийтира хьуьжаран куьйгалхочо Мадинас Къуръанан кепехь, тIехь деза сурат яздеш кечйина йолчу тортана а.\nИ мероприяти дIайоьдуш, хьуьжаран дешархоша юкъ-кара йоьшура шайн хьоьхуш йолчу Мадинас язйина йолу байташ, вайн Делан Элча Мухьаммад Пайхамар (IалайхIи ссолату ва салам) хестош, ненан йозаллех лаьцна, иштта нохчийн оьздачу йоьIан васт хIоттош йолу. Кху чохь гулбеллачарна дагах кхеташ, чулацаме, кIорга маьIна долуш яра уьш. Кхузахь а Мадинин корматаллех пайдаоьцу цуьнан дешархоша.\nКонкурс ерзош, кхузахь толаман меттигаш яьхначу декъашхошна грамоташ елира, мехала совгIаташ а дира.\nБилгаладаккха деза, хьалхарий, тIаьхьарий меттигаш яцара кхузахь къуьйсурш. Конкурсан Iалашо – кху хьуьжарехь доьшуш болчу зудаберийн хаарш зер а, дешарехь вовшашца уьш яхье бахар а, церан ойла кхидIа а алссам исламан динна а, Къуръан дикка Iамадан лаарна а тIеяхийтар.\nКонкурсан цхьа а декъашхо ца висира тидам боцуш, хIоранна а кечдинера совгIат. Цул сов, жюрин декъашхойн терго еш, царна а делира мехала совгIаташ.\nХIара конкурс вовшахтухуш, ерриге а харж шен чоьтах а еш, шайна хIоранна там бан гIертачу Мадинина даггара баркалла элира цуьнан дешархоша. Царна дика хаьа, хIокху массийта шарахь и тайпа мероприятеш а еш, цхьаьнга а хIума а ца доьхуш, луш мах я алапа а доцуш, мел чолхечу хенахь а цхьа а дарс юкъа а ца дуьтуш, кхарна чу са диллина, и схьайогIуш юй. Кегий белахь а, дешархойн леррина тидам бо Мадинас Делан дуьхьа а, шайн дуьхьа а лелочунна. Ткъа царна и дукха хаза масал ду.\nИштта хила а деза и. «Чулацаме» къамелаш а деш дIалеларх тоьуш дац, тIекхуьучу чкъурана вайх схьаэца дика масал дацахь, вай дешнашца а ца деш, бIаьрла гIуллакхаш царна гойтуш дацахь а. Вай дуьйцучуьнга-м леррина ладогIа а тарло цара, амма дукхахьолахь вай лелорриг бен ца до цара а...\n«Муъминат» хьужарехь доьшучу зудаберийн наноша а лаккхара мах хадийра Мадинас бечу белхан. Иштта шайн бераш «куьйга кIел а лаьцна», Мадинас Iамадар – царна боккха синтем бу.\n…Кху дIаяьхначу конкурсехь бацара тоьлларш я эшнарш къестош. Тахана бусалба дино ма-бохху духарца нис а белла, сел кегий боллушехь, Къуръанца марзо йолуш, Делан некъа тIе гIертар, гIиллакхца, оьздаллица къаьсташ хилар – кху хьуьжарехь доьшучу хIора зудаберан боккха толам бу и. Ткъа дахаран новкъахь шайн хаарш зен а, совдаха а аьттонаш дуккха а хир бу церан…Коьртаниг – хIинца санна, и шайн лаам цара даг чохь латтийчахьана. Олуш ма ду, жимчохь Iеминарг – тIулга тIе язйина йоза ду.


ГӀуан — Википеди\n▲112 321 стаг (2019 шеран 1 январь)\nГӀуан (фр. Rouen) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Ле-Пети-Кевилли, Соттвиль-ле-ГӀуан, БиогӀель, БонсекугӀ, Буа-Гийом, Кантеле (Сен-МагӀитим), ДагӀнеталь, Девиль-ле-ГӀуан, Ле-ГгӀан-Кевилли, Мон-Сен-Еньен, Сен-Леже-дуь-БугӀ-Дени, Сен-МагӀтен-дуь-Вивье.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГӀуан&oldid=7827614»


Шуази (Нор) — Википеди\nШуази (фр. Choisies) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Еб (Нор), Сольринн, Димешо, Обреши. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шуази_(Нор)&oldid=5195876»


ГӀуффиньи — Википеди\nГӀуффиньи (фр. Rouffigny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу Ла-Ланд-д'ЕгӀу, БугӀгеноль, ШегӀансе-ле-ЕгӀон, Ла-ТгӀините (Манш), Вильдьё-ле-Поэль-Руффиньи[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГӀуффиньи&oldid=7827915»


Никогда не отвечайте незнакомцам «Наука и жизнь» 2009 г №12 в djvu — 146 кб\nДмитрий W. Вронский. Шерра «Техника - молодежи» 2009 г. №3 в djvu - 593 кб\nто же Дмитрий W. Вронский. Шерра «Техника - молодежи» 2009 г. №3 12 кб текста + 63 кб графики


Ле-Турай — Википеди\nЛе-Турай (фр. Les Tourailles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Ла-Карней, Дюрсе, Сент-Онорин-ла-Гийом, Сент-Оппортюн. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Турай&oldid=6860965»


Луьглон — Википеди\nЛуьглон (фр. Luglon, окс. Luclong) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.\nДозанашца йу АгӀангосс, ГагӀен, СабгӀ, ВегӀ, Игос-Сен-СатуьгӀнен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Луьглон&oldid=7817306»


Качык — Википеди\n↘257 стаг (2016)\nКачык картан тӀехь\nКачык (оьрс. Качык) — Российн Федерацин Туван Эрзинан кожуунан юкъа йогӀу эвла.\n269 →269 ↘264 ↗267 ↘265 ↘261 ↘257\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Качык&oldid=4753689»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 23 февраль, 06:05.


Подшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR, купить в магазине "ПРОМЕТЕЙ" +380 (98) 399-25-65 ОФОРМИТЬ ЗАКАЗАТЬ\nВ наличииПодшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR\n63006, Подшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR, FIAT, DOBLO, Сцепление, гидравлика, трансмиссия **, КУПИТЬ за 542 грн. - Подшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR в магазине "ПРОМЕТЕЙ",


Казахаша а, ГIиргIизоша а Дагалоьцу Вайнах ЦIера Баьхна Зама\nВайнах бохорна тIехьоьжуш хиллачу Чоьхьарчу ГIуллакхийн Наркомо Берия Лаврентис цIера ваккха везаш виъ бIе кхузткъа эзар ца кхочуш нохчо а, гIалгIа а ву, аьлла, Сталине телеграмма яхьийтинера 1944 шеран чиллан-беттан 17-чу дийнахь. Амма ши кIира даьлча, зазадоккху-беттан хьалхарчу дийнахь, операцин коьрта дакъа дIадирзинчул тIаьхьа, ша Советан Пачхьалкхан лидере дахьийтинчу рапорт тIехь Берияс оцу тIерахьана тIетуьйхира кхин а 19 эзар стаг. И силаа долу халкъ Казахстане а, ГIиргIизойн махка а Iен охьахао Iалашо яра Советан Iедалан, бухахь дехачу къаьмнашка хоьттуш хIума а доцуш. Казахаша а, гIиргIизоша а дагалоьцу Нохчийн шаьш долче балор.\nАх миллион гергга адам цхьана меттера кхечу метта даккха, боьдуш тIом а болуш, атта болх бац мел йоккха а, ницкъ болчу а пачхьалкхана. Советан Iедало и операци чекхъяьккхира 3 кIирнахь. Амма дицдан оьшуш дац Советан Iедалан дуккха зеделарг хиллийла къаьмнаш цIийнах дахарехь.\n1941 шарахь, Гитлерс Советан пачхьалкхаца тIом болийча, къаьсттина марс елира халкъашна еш йолу депортацеш. Ийдал-хи йистехь Iийна болу немцой, ша берриш бохург санна, дIабахийтира Казахстане уггар хьалха. Юха лаххьийна цIийнах-цIарах дехийра Кавказехь а, ГIирмехь а Iийна долу Славянех доцу къаьмнаш: ГIезалой, ГIалмакхой, Кхарачой, Балкхарой, Месхетера Туркой, ГIалгIай, Нохчий а. Iаьржа ХIордан йистерчу кIошташкара - цул совнах - бохийра эрмалой а, болгараш а, грекаш а.\nМамбеталиев: «Со юккъерчу ишколан дешархо вара 1944-чу шарахь. Шортта ло а долуш, вуно шийла Iа деанера оцу шарахь. ЦIера баьхна нохчий балийнера Ленин колхозе. Уьш схьабалабале, цигахь даьсса лаьтташ хила долу цIенош жимма цIандийра, чу кира а тухуш. ТIебалийнарш наггахь дIатарбора шаьш Iаш хилла болчу нехан хIусамашкахь. Иштта Iедало билгадаьккхинера. Царна гIайба-йийбарца гIо а дора.»\nМамбеталиев: «Уьш чIогIа вочу хьелашкахь бара. Царгахь я юргIанаш дацара, я кад-Iайг бацара. Кхуза схьакхаьчча а, цамгарш хьийзош, царна юккъехь шортта баларш дар, къаьсттина берашна юккъехь. Кхузарчу наха, шайн ма-хуьллу, гIо дора царна. Цхьаболчара оза етт лора, вукхара газа лора, кхечара яахIума хьора царна. Иштта бIаьстенга бевллира уьш. Ткъа 5-6 шо даьлча, уьш дикка баха хевшира, шаьш чIогIа къахьега хууш къам хиларе терра.»\nАбдаржуманов: «Ярташкахь тIебалийнаршший, бухахь Iаш болу наххий вовшашца дикка тарлуш Iара, амма гIаланашкахь проблемаш нислора. Чоьхьарчу ГIуллакхийн Министраллин рапорташ дешча, гучудолу, царна юккъехь цхьаболчара яахIума лачкъош хиллийла а, вукхара нехан хIусамаш чура хIума ядош хилла хилар а. Ткъа Малхбалерчу Казахстанехь йолчу Зыряновск-гIалахь 1946-чу шарахь боккха буй-тIара хиллера, цхьана агIора нохчий-гIалгIай а болуш, ткъа вукха агIора царна дуьхьал бевлла меттигера белхалой а болуш.»\nНохчийчоь – Соьлж-ГIалахь херцашлахь Iуьллуш йолу нохчий цIера бахарна хIоттийна мемориал, 29Стиг2008\nДуьненан цхьайолчу институташа билгалдоккху, Нохчашна Советан пачхьалкхо динарг доккха зулам хилла хилар. 2004-чу шарахь Европан парламенто, масала, 1944 шарахь хилларг геноцид яра, аьлла, документ тIеэцнера, амма иза тIаьхье йоцуш дисира. Тахана я Нохчийн Iедал а дац, я Iедалх йоцу цхьа а вовшахтохаралла а яц Оьрсийн пачхьалкхе хиллачух жоп доьхуш.\n(ХIара программа эфире дуьххьар эфире елира 2007-шеран чиллан-беттан 23-чохь)


Эсмурзаева Мадина: Хьуьнаре нохчийн зуда Европехь а ю ша ерриг\nАвстри -- Эсмурзиева Мадина, мухIажиршка хьожучу социалан декъан белхахо, Вена, 18Лах12\nАвстрехь уггаре а дукха нохчийн мухIажарш бу бехаш, кхечу Европерчу пачхьалкхашца дуьстича. Цигахь Iедалан тайп-тайпанчу хьукматашкахь белхаш бечу вайнехан терахь а ду цундела алсам. Кху деношкахь Венехь вовшахкхеттера меттигерчу социалан кхерчашкахь белхаш бен нохчийн зударий, шайн зеделларг вовшашна довзийта.\nМасех шо хьалха, Европе вайнах дIакхалхар керла долчу хенахь, нохчийн мухIажиршца белхаш беш хилларш, дукхахьолехь, бухарчу къаьмнех болу социалан белхахой а, психологаш а, гочдархой а бара. Иза Европерчу пачхьалкхашкахь меттигера меттанаш а хууш, цигахь дIа а тарбелла, деша а дешна, шайн корматаллех пайда эца вайнехан говзанчаш кхиина бацарца дозура.\nУр-атталла Iедалан хьукматашца йолчу юкъметтигашкахь гочдан а атта стаг ца каравора 5-6 шо хьалха нохчашлахь. Амма хенан йохалла и хьал хийцалуш ду. Хьалакхуьуш бу меттан халонаш ца евза кегирхой а, когахIуьттуш бу кхузахь деша а дешна, шаьш Iамийначу говзаллех пайда оьцуш болу гIеметтахIиттинарш а. Яьржаш ю церан вовшашца йолу уьйраш а, вовшийн зеделлачух цара пайда эцар.\nИшттачу зеделлачух пайдаэцаран Iалашонца вовшахкхеттера Венехь мухIажиршца белхаш беш болу нохчийн зударий. Шайн белхан башхаллаш йийцаре ян, вовший довза а, вовшашна белшаш гIорто а, зIенийн маша кхолла а.\nИ цхьанакхетар хьалха-тIаьхьа даьккхинарг яра Австрерчу Санкт-Поьлтен-гIалахь ехаш йолу а, мухIажаршна Iуналла дечу социалан хьукматехь болх беш йолу а Эсмурзаева Мадина.\nЦо иштта дуьйцу Маршо Радиоане шайн тоба кхоллаяларх а, шайн Iалашонех а лаьцна.\nЭсмурзаева: „ХIокху пана-махка арадаьлла лелачу вайн къомана муха гIо дийр дара теша, бохуш, хьийза нах вовшашна бовзар а хир дара, вовшех Iамар а хир дара, аьлла, ойла хиллера сан дахначу шарахь. Юха сайна бевзачу, социалан системехь белхаш бечу зударшца дага а яьлла, Зазадоккху-баттахь дуьххьара цхьанакхийтира тхо. ХIетахь дуьйна, ка ма-доллу зIенехь хила а гIерташ, вовшех дага а довлуш, схьадогIуш ду тхо“.\nМаршо Радио: Кху чохь гулвелла иттех стаг хиларе хьаьжча, дуккха болчух тера ду социалан системехь болх беш болу вайнах Австрехь...\nЭсмурзаева: „ЧIогIа дукха бу. Тахана цхьацца шайн белхийн бахьанашца кхуза кхача ка ца даьлларш а бу шортта. Массеран а аьтто ма ца хуьлий цхьана дийнахь вовшахкхета, балха тIера йиш ца хуьлуш я доьзалера бахьанаш долуш, аьтто ца болуш. Амма и тайпа белхаш беш болу нохчийн зударий кху махкахь вуно дукха бу“.\nМаршо Радио: Кхузахь гулбелларш берраш а зударий хилар – иза ларамаза нисделла ду я аш шайн гонехь зударий бен тIе ца оьцу? Я иза нохчийн зударий цхьа къаьстина каде хиларца доьзна ду теша?\nЭсмурзаева: „Суна хетарехь, нохчийн зударийн тIаьхьарчу 20 шарахь шайга далур дацара аьлла мел хеташ хилла хала белхаш шайна тIе а эцна, и доьзалан дукъ дIакхехьа дезна хиларна, - тIом болуш вахар-вар маьрша ца хилар бахьана долуш а, доьзал, базаршкахь лаьттина а, кхаба безаш хиларна а, кхечу бахьанашца а, зуда чIагIъелла тIаьхьарчу заманахь. Иза ду цо кху аренца дIакхоьхьуш дерг а.\nБожаршна кхузахь хало ду, церан аьттонаш мелла а боьхна. Амма вай иза бахьана долуш вайн къонахий охьа а таIор бац, церан сий а дожор дац. Я дожа а ца дина. И нохчийн зуда мелла а жигара лела езаш а, цуьнан цу тIехь алсамо кадолуш а хьал ду-кх кхузахь. Соьга хаьттича-м, иза даима а хилла иштта - хIусамдена хьалха аьхна зуда а хуьлуш, марзхошна хьалха хила ма-еззара нус а хуьлуш, цIийнан дукъ дIакхехьнарг зуда хилла кху тIаьхьарчу ткъеха шарахь. Иза ду кхузахь гуш дерг а".\nМаршо Радио: Муьлхарнаш ду Австрехь бехачу нохчашца белхаш бечу вайн къоман социалан белхахошна а, царна тIеоьхучу мухIажиршна а хьалха лаьтташ долу уггаре а ира хеттарш?\nЭсмурзаева: „ТIеман чевнаш хилларш дукха бу вайна юккъехь, сица йолу чевнаш а, дегIаца йолу чевнаш а. Шаьш кхузахь Iийр долуш а дац, шаьш хIетаъ-ветаъ цIагIур долуш ду, бохуш, цундела шайн кхузахь орамаш хеца я кхузахь маттаца а, дешарца а, белхашца а дIатарвалар ца лоьхуш болу нах а бу.\nИштта, лайна баланаш бахьана долуш, шайна цхьа некъ ца карош, чохь бисинарш а, халонехь берш а бу. Иштта болчу нахана консультацеш еш а, царна ка ма-доллу гIо-накъосталла деш а дохкуш ду тхо. Цхьаболчара-м вайнах интеграци ян лууш бац, олий, тIе мухIар туху, амма иза бакъ дац, массаьрга а цхьатерра далуш хIума дац иза. Амма шен цхьа метиг а, некъ а лоьхучарна гIо дар – иза тхан Iалашо ю“.\nМадинас дийцарехь, нохчийн къомах болу социалан белхахойн маша хIинца-хIинца бен кхоллалуш а ца хиларна, и белхахой шаьш а жим-жима кога-ира хIуьттуш, зеделларг IаIош, Iемаш схьабогIуш а хиларна, церан вуно дукха хуьлу вовшашна дала а, вошашкара эца а.\nЭсмурзаева: „Тхо вовшахкхетча, дийца Iаламат дукха хIума хуьлу тхан.\nТхуна хан а ца тоьа. ЦIахь кегий доьзалш а бацахьара, чохь „сийдоцу хIусамдай“ а бацарахьара, паргIат Iийр долуш дара тхо, хабарш а дуьйцуш. Амма забар а йоцуш аьлча-м, чIогIа вовшашца самукъа а долу тхан, дукха хIума Iама а Iема вовшашкара.\nТхаьш долчу белхашкахь тхан болу накъостий - уьш вайн къомах ма ца хуьлу, церан, тхан санна, ма ца лозу вайн къомах дог, хIунда аьлча, уьш „балха“ аьлла схьабогIуш бу цига. Ткъа тхо, тхаьш цу къомах хиларе терра, цу лазамашца дехаш ду. Цундела а чIогIа мехала ду тхуна вовший довзар а, вовшашца тхайн уьйраш латто йиш хилар а“.\nНохчийн а, нохчех боцучу а мухIажиршца белхаш бечу вайнехан говзанчийн могIарш шо шаре мел долу а шорлуш бу. Йоллучу Австрехула дIасабекъабелла болу уьш вовшашца зIенехь латто атта дац, хIора а балхахь хилар а, дукхахберш доьзалийн наной хилар а тидаме эцча. ХIеттIе а и зедалларш декъар, масех баттахь цкъа мукъане а цхьаьна а кхеташ, вовшех марзо а оьцуш, дага а довлуш - и Iадат кхин дIаа лардан а, кхаба а дахахь бу Австрера социалан хьукматашкахь къахоьгуш болу вайнехан зударий.\nЕвроперчу нохчийн гIайгIанаш


▼39 056 стаг (2020)\nНарон картан тӀехь\nМуниципалитетан майда — 66,91 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 26 метр. Дозанашца ю Неда (Ла-Корунья), Сан-Сатурнино, Вальдовиньо, Ферроль муниципалитеташ.\n29 466 стаг ↘29 263 стаг ↗33 825 стаг ↗34 404 стаг ↗35 083 стаг ↗35 664 стаг ↗36 245 стаг\n↗37 008 стаг ↗37 712 стаг ↗38 285 стаг ↗38 910 стаг ↗39 238 стаг ↗39 450 стаг ↗39 574 стаг\n↘39 565 стаг ↘39 426 стаг ↘39 280 стаг ↘39 115 стаг ↘39 080 стаг ↘39 056 стаг\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 22 февраль 16:16


Home Игры ХЬЕХАМАШ ЗУДЧУЬНЦА МУХА ХИЛА ВЕЗА НА ЧЕЧЕНСКОМ СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nБлaгодарность рoдителям за такого сына! Дала геч дойла вацна массарна. Хьехам зина ма тамашина болх бу. Салахь Межиев Дика зуда. Дала нийсса дин т1ехь латтайла вай.\nПереключить навигацию Toggle navigation. Онлайн трансляция с Веб-камер производится абсолютно бесплатно в режиме реального времени — эфир онлайн. Хадижа Абасова 1 месяц назад Аллах1 рез хуьл хьун хиа хаз хьехам бо ахь.\nГруз из Донбасса в Россию до 50 тыс за 4 года войны Mp3. Дала иманчохь хулитила вай. Хьехам — Ма ирча ду и зина. Хьехам Зудчунца муха хила веза зудчун хьакъ — Скачать mp3 бесплатно. Хьехам Зуда шен х1усам ден муьт1ахь хилар.\nНа нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно. Для вашего поискового запроса Хьехам Зудчунца Муха Хила Веза Зудчун Хьакъ MP3 мы нашли песни, соответствующие вашему запросу, но показывающие только 10 лучших результатов.\nDavido — Wonder Woman Official Video. Ас массо ву ца бох ишт но дукхах берш бу.\nРамзан — Ибрахlийм Пайхмар [хьехам ]. Фатима мир ей встала против второй жены раскаяние и тд сказки я изучаю Ислам, затерла до дыр эту тему ревность и прочее всегда сопровождали жизнь женщин и нигде это не оговаривается как отсутствие Имана, кроме как в толкованиях, которые очень странны. Хаза хьехам зуда ше х1усам дена муьт1ахь хилар. Хьехам зудчуьнах лаьц Rukiyat Coeva 2 года. Token — Мкха Official Music Video.\nПрощай ты прощай отпусти улетая никуда Mp3. Смотреть видео Хьехам -Зудчунца муха хила веза зудчун хьакъ.\nКто стоит за лучшим ЧМ в истории футбола?! Мариуполь Город занесло снегом Mp3. Шо1ип — Бусалба динах тасло, декъал хира ву хьо Zello чохь бин хьехам. Мама Я Модник Mp3.\nИли что делать если яишенка не выходит Пусть будет Аллах доволен вами! Eminem — Good Guy ft. Самые горячие новинки музыки, популярные альбомы, быстрый поиск музыки онлайн, скачивание бесплатно и без регистрации. Дик Зуд хил муг1 йиз Дийцар.\nХьехам Зудчунца муха хила веза зудчун хьакъ. Быстрый поиск любого видео. Зудчуьнан декхар чееченском дакъа Майрачунна муьт1ахь хилар. Хаттар доьзалхочух йолш х1усам чура цхьадолу г1ул.\nБилал — Зударшна хьехам Билал — Зударшна хьехам. Случайный видео чат чат рулетка ,аудитория — это люди со всего мира.\nХьехам зина ма тамашина болх бу Хьехам зина ма тамашина болх бу. Gesaffelstein — Reset Official Video.\nХьехам зина ма тамашина болх бу.


Артез-ле-Вивье — Википеди\n49°34′01″ къ. ш. 4°53′24″ м. д.HGЯOL\nАртез-ле-Вивье (фр. Artaise-le-Vivier) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — Арденаш регионехь. Коммунан департамент — Арденаш. Дозанашца йу Шемри-сюр-Бар, Мезонсель-э-Виллер, Ле-Мон-Дьё, Ла-Нёвиль-а-Мер, Стон (Франци), Chémery-Chéhéry[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Артез-ле-Вивье&oldid=6670270»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 2 октябрь, 03:10.


Юрий КЛЮЧНИКОВ. АЛЬФРЕД ХЕЙДОК. Из «Воспоминаний» - Газета День Литературы\nФОРУМ / Юрий КЛЮЧНИКОВ. АЛЬФРЕД ХЕЙДОК. Из «Воспоминаний»


Великий йогин Шри Шивабалайоги Махарадж. Жизнь, духовный путь, наставления по практике — Купить за 4 020 тг. — Ханут Сингх — Книга\n208 x 136 x 15\nХанут Сингх, все книги


ДогӀно (Мозель) — Википеди\nДогӀно (фр. Dornot) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.\nДозанашца йу КогӀни-суьгӀ-Мозель, Новеан-суьгӀ-Мозель.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ДогӀно_(Мозель)&oldid=7829036»


Нохчийчоь --Пресс-конференци луш ву Нохчийчоьнан президент Махсхадов Аслан, Соьлж-ГIала, 03ГIа1999\nДашо адам данне дац дуьнентΙехь – бу хΙораннан кхечу нехан кхетамца богΙуш ца хуьлу кхетам, ю гонахарчийн бΙаьргаша шайн-шайн хьесапехь туьду ледарлонаш.\nЯц Маршо Радион Ιалашо нохчийн къомо заманашкахь вуьйцуш вехар волчу баьччанах Масхадов Асланах я дела ван а, я лахвина могΙара нохчо ван а. Ιалашо цхьаъ ю – мила вара иза, хΙун адам дара, тоьлла агΙонаш стенца яра, кхечу адаман а санна, даьндарго лаца хала а доцу цуьнан дог муха дара, лазамаш муьлхарш бара гайтар.\nДукха ду Масхадов Аслан вевзинчийн, везначийн цунах лаьцна дийца. Оха хΙара дийцар хΙоттадо цуьнца шайн хилла самукъне а, беламе боцу а хиламаш бовзуьйтучу къонахошца цхьаьна.\nМасхадов Асланан амал, хатΙ, стогалла, доьналла, майралла, ледарлонаш, уьш цуьнгара евлира аьлла хетахь, царех лаьцна а дагалецамашка бовлар дийхира ас программин кху декъехь Баталов Аптига, Вачагаев Майрбеке, Алиев Идрисе.\nХьалхарчу тΙамехь массех бΙе новрхо, теркахо, кхечу меттигашкара кΙентий тΙьахьа а хΙиттийна, летта, халкъо Масхадов Аслан президент хаьржича, кхерамзаллин урхаллехь а, шен Масхадовн администрацин куьйгалхо а лаьттира Баталов Апти.\nНохчийчоь -- Оьрсийн эпсарца машаран къамел деш ву инарла Баталов Апти, 31Деч1996\nТкъа шолгΙачу тΙеман юьххьехь тешнабехкца оьрсаша, аьлча а, ФСБ-но, лаьцна Москох дΙавигина, ша цхьана петарахь кхобуш, баккхий хьакамаш а Ιехийна, веддачех ву хΙинца Ингалсехь веха Баталов Апти.\nМасхадов Асланах дуьххьара шен бΙаьрг бузуш нисделларг дагалоьцу цо.\n"Борша дац шу, - аьлла, гIаьттинарг Аслан хиллера..."\nСтеган мах хадабо цуьнан шена гонахарчу хΙуманашка, рицкъане, бахаме болчу хьажамо. Оцу тΙехь Масхадов Аслан цхьа а къестамаш болуш адам дацара, аьлла, хилам бовзийтира Маршо Радиона Парижехь вехачу историн Ιилманчас, къоман лидеран пресс-гΙоьнча лаьттинчу Вачагаев Майрбека. Иштта дагалоьцу цо цхьа самукъне сурт.\n"Шена еъна оццул хаза стол тергал а ца йира цо!"\nФранци --Нохчийчоьнан зIенан министр лаьттина Алиев Идрис\nТкъа муха баьчча вара Масхадов Аслан? Атта дарий-те цунна хΙора а къонахчунна ша инарла хетачу тΙеман аренашкахь коьртехь латта боху агΙо йовза лууш, ас доьху лидеран гоне дагадогΙург дийцар.\nУниверситетехь физика хьехар тΙамо шегара даьккхича, Нажи-Юьртана гонахарчу ярташкара кегий нах шен гоне а озийна, царна хьалха а хΙоьттина, бΙаьхочун новкъа велира сесанхо Алиев Идрис 1994-чу шарахь. Ткъа шина тΙама юккъехь лаьттира зΙенан министр. Цуьнан бу хΙара дагалецам.\n"Дегабаам а бай ма гIахьара хьо, Идрис!"\nСтаг, хуьлда иза паччахь я жаΙу, гайно вовзуьйту. Цхьабосса мацлуш ву тΙемало а, цуьнан баьчча а. Дуьйцуш томе дацахь а, гайца муха вара Масхадов Аслан дийцар тΙедожадо ас айса къамел дечарна. Баталов Аптин дагалецам.\n"ТIекхаьчча, юург оха, хьала а кхолий, вуьтура иза!"\nАптис а санна, Масхадов Аслана муха доккхура шел бораха шена ца хетачу тΙемалошна юкъахь шен гайна дакъа цхьа самукъне дагалоьцу Алиев Идриса а.\n"Кхо де дара-хьуна сан цергах хIума хьакхаяланза!"\nХьалхарчу тΙамехь уггаре хала беъначу муьрех цхьаъ бара Ичкерин бΙаьхошна 1995-чу шеран аьхкенан юьххьехь оьрсийн эскарш, гара а девлла, Шуьйтанний, Ведананний агΙор цхьана дийнахь чухьалхар. Оцу деношкахь, жимма дакъа бен лаьмнашкахь ца дуьсуш, тΙамах бевддера дукхахберш.\nМасала, Веданара БΙаьчи-Юьрта, оьрсий болчухьа, боьдучу ломан некъан йистошца кийланашкахь Ιохкура уьдучу нохчийн тΙемалоша охьаяьшна мажош. Духар хуьйцуш, Веданахь оьцучу трико-хечин мах бара автоматанчул кхузза беза.\nМел воьхна гора оцу дийнахь Масхадов Аслан? Дагалоьцу Баталов Аптис.\n"Бер санна вилхира со, дIа юьстах а ваьлла..."\nКремль хьовха, дерриг дуьне а инзардоккхуш нисделира цΙеххьашха лаьмнашкара охьабевллачу нохчийн тΙемалоша махкахь бΙеннашкахь блок-посташ а, эзарнашкахь оьрсийн салтий а, километршкахь тΙеман техника а лаьтташ, Соьлж-ГΙала мостагΙчух мукъаяккхар.\nФранци --Нохчийн историк Вачагаев Майрбек, Париж, 2012\nОцу деношкахь стенгахь вара Масхадов, цуьнгара хьал-де муха гора? «ДжихΙад» операци йолийначу 1996-чу шеран Гезгмашин-беттан 6-чу дийнахь Масхадовна уллехь вара Вачагаев Майрбек. Иштта бу цо бовзуьйту хилам.\n"Эхь хетий хьуна, Турпал-Iела?!"\nДерзош, Масхадов Асланан аз карладаккхархьама, цо Маршо Радионехула деш хиллачу къамелийн цхьа фрагмент ялайо ас. ТΙаьххьара хезаш а дац вайна цуьнан аз, ала дац дΙакъаьстар ву иза къоман ойланех.\n"Вайна хууш цхьа хIума ду - и мостагI кху махкара араваккхар!"\nМасхадов Аслан дагалоцуш...


Нохчийн диаспоран Венера митинг\nВенерчу адамийн бакъонийн майданахь дуккха а нах арабевлла митинг дIаяьхьна, Нохчийчохь лоьцучу Евробертан пачхьалкхашкара а, Туркойчуьра а оппозицин жигархойн гергарнаш лецарна дуьхьал. Акци вовшахтоьхначара дийцарехь, 50 гергга стага дакъалаьцна цигахь, яздо Кавказ.Реалиино.\n"Тхоьца бара, Евробертара Оьрсийчу депортаци ярна а, нах лечкъорна а, лецарна а дуьхьал болу Австрин бакъонашларъярхой. Европера дешан маршо бахьана долуш Нохчийчохь нах балахьоьгоуш бу", - дийцина Кавказ.Реалиига митинг вовшахтоьхначех йолчу, ша Ичкерин векал лоручу Дунаева Розас.\nЦо тIечIагIдина, нохчийн диаспорех схьакхетар мухIажаршна гIо латтон Iедалшца йоьзна йоцу Seebrücke, Stop Deportation, Antifa организацеш а, кхин а масех антирасистийн юкъараллийн векалш а.\nСпикерша дIахьедина, Европера Iедалхошна тIехь жоьпалла хилар, бакъо йоцуш бехкзуламан гIуллакхаш дуьхьал а дохуш, кхел йоцуш таIзар ден долу эмигранташ Оьрсийчу дIахьежорна.\n"Нохчийчохь нах хьийзош боллушехь, режиман критикийн гергарнаш лечкъошшехь, жигархошна а, блогершна а кхерамаш туьйсушшехь, Австри дагахь ю нохчашна депортаци ян. Цо са ца гатдойла яц", - билгалдаьккхина Дунаевас.\nКху деношкахь, протестан барамна анонс йинчу Der Standard газето яздира, Европе эмиграци йинчу нохчийн гергарнаш лечкъорах.\nIедалхошна оппозицехь болчу блогерийн Нохчийчуьра гергарнаш лечкъорна а, оьрсийн набахтешкахь нах хьийзорна а дуьхьал тахана, Дечкен-беттан 8-чохь Францерчу Страсбургехь митинг дIаяьхьира. Акци вовшахтоьхначех цхьаъ ю даймохк дIатесна Нохчийчуьрчу бахархойн организацеш вовшахтуху Европерчу нохчийн Ассамблея а, Евробертан исс пачхьалкхашкара жигархой а.\nИштта дозанал арахьа бехарш Оьрсийчу дIахьийсорна а, Нохчийчохь нах лечкъорна а дуьхьал митинг хIоттийнера Венерчу Адамийн бакъонийн майданахь ГIуран-беттан 30-чохь. Австрехь бехачу Ичкерин векалша вовшахтоьхначу акцехь дакъалецира 20-х стага гергга. Оцу дийннехь Норвегин Осло гIалахь а хIоттийра изза митинг.


Торрельяс — Википеди\n41°53′42″ къ. ш. 1°46′09″ м. д.HGЯOL\n2,531126 ± 1,0E−6 квадратан километр (2014 шеран 1 январь)\nТоррельяс картан тӀехь\nТоррельяс (испан. Torrellas) — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 2,531126 ± 1,0E−6 квадратан километр (2014 шеран 1 январь). ХӀордан сизал локхалла 570 ± 0 метр. Дозанашца ю Тарасона, Санта-Крус-де-Монкайо, Лос-Файос муниципалитеташ.\n303 стаг ↗304 стаг ↗312 стаг ↘311 стаг ↘304 стаг ↗315 стаг ↘304 стаг\n↘301 стаг ↘293 стаг ↗296 стаг ↘290 стаг ↘287 стаг ↘275 стаг ↘269 стаг\n↘248 стаг ↗254 стаг ↘250 стаг →250 стаг ↘246 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Торрельяс&oldid=5780169»


Мусаев Сулиман. Некъахочун тидамаш | ВАЙНАХ\n25.04.2016\tЛитература, Проза, Статьи Оставить комментарий\nАьхке. Август беттан тов. Г1алара автостанцехь лаьтташ юьрта йоьду автобус ю. Иза д1аяха х1инца а хьалхе ду. Юьзна ю автобус.\nЦхьацца кехаташ хьаладаьхна, шайна мох бетташ я юьхь т1е йовлакхаш хьоькхуш 1а чохьберш. Массо кор а диллина ду, х1етте а мох хаалуш бац. Наггахь цхьацца мерза х1уманаш юхку зударий бовлу автобус т1е:\n– Же, дукхадахарш, шоколадан экъанаш, «Сникерсаш», сег1азаш ду бабигахь, д1аэцал, – олуш.\n– «Шовда» дац хьоьгахь?\n– Дац, аса х1инца доуьйту шуна.\nТ1ехьа г1ента т1ехь 1ашволчу Мурада, сих-сиха шен коьртара шляпа а йоккхий, к1унзална а, вортана а т1е йовлакх хьокху. Хьехархо ву иза, юьртара ишколехь нохчийн мотт хьоьхуш. Тахана дешаран министерстве веана вара, белхан г1уллакхана. Цигахь дийна де а дайъина, ша автобус т1е кхеарх воккхавеш 1а иза. Кху т1ера охьавоьссинехь х1ун дара-те, олий дагадог1у цунна цкъа, цхьажимма махе вала, юха шен меттиг цхьамма д1алацахь а олий, сацало, ч1ог1а г1елвелла хиларна. Дехьо хиъна 1аш цхьа буто дег1ехь, ткъе пхиъ-ткъе ворх1 шо хир долуш жимстаг ву, баьшначу коьрта тиллина пес а йолуш. Ши б1аьрг хаббина 1ачу цуьнан балдаш наггахь велакъажарца д1асадоьлху. Цуьнан тидам хилла Хьава – шовзткъе итт шо хир долуш, доккха мокха йовлакх тиллина зуда ю иза – елало, шен лулахочух кхеташ: ши к1ира а дац Аслан, керла нускал а далийна, боваьлла.\n– Самарт! Пираьшк юий ахь? – мохь хьокху хьалхахь 1аш йолчу цхьана стоммачу зудчо.\n– Г1оза юийла, ца еза суна, – дуткъачу озо жоп ло т1ехьара.\n– Яахь, дика ю хьуна.\n– Х1ан-х1а, булачк йиъна аса.\nКегийрхой тилпош чохь бохкуш бу, кхин гуш а, хезаш а х1ума доцуш. Цхьа жима ши к1ант ч1ог1а самукъадаьлла 1а, роликашка хьоьжуш.\n– Ватццапачухула схьаяийтахьа, – хеза наггахь.\nДаккхий куьзганаш дехкина, лергахь йоьхкина ладуг1ургаш йолуш, йо1 ю кора хьалхахь. Кара биллинчу т1оьрмиг т1е тилпочуьра мукъаман эшшарехь вота а ю п1елгашца етташ. Мочхал чурадаккха санна, 1уьйшуш сег1аз а. Коьртара баьццара йовлакх белшаш т1е охьадахна.\nСаг1адоьху зуда йолу хьала, буйнахь кехатан г1утакх а долуш:\n– Делан дуьхьа, саг1ийна…\nЦхьаболчара кегий ахча тоссу цу чу.\n– К1ордийна-кх х1орш а!\n– Нохчийн мотт а 1амийна!\n– Х1инца цхьа к1ант вахийтина-кх, ахча делла…\n– Шина т1амах а девлла 1аш долчу вайна дара-кх саг1а дала дезаш… – аьзнаш а хеза юкъ-юкъара.\nСаг1адоьхург д1айоьду. Нах жим-жима кхин а т1еоьхуш бу. Х1инца меттиг йоцуш, лаьтташ а пхийттех стаг ву. Цхьаболу кегийрхой, воккхахверг т1еваьлча, хьалаг1овту. Вуьйш т1аккха а шайн тилпош чохь бохку, гуш х1умма а доцуш.\n– Ванах, вайн д1адоьлху хан т1е а ма кхаьчнера. Х1унда лаьтта-те вай? – меттаха йолу цхьа зуда.\n– Валлах1и, и шопар цкъа а шен хеннахь схьа-м ца вог1у!\n– Латта мел лаьтти а нах дукхаха хир бу, т1аккха сом а алсама хир ду…\n– Доккха х1ума ду-кх х1ара…\n– Вайн юьртахь бен бан-м бац хьуна иштта г1урт! Шайна дагадеъча рейсе ара а ца бовлу, бевлча а цкъа а шайн хенахь д1а а ца боьлху… – г1овг1анаш йовлу.\nТ1аьххье а схьавог1у шопар а. Масех минот яьлча автостанци т1ехьа а юьтий, г1алара араболучу новкъа йолу автобус.\nНазад: Бугаев Ваха. Стихаш\nВперед: «Ненат мотт – хьо ду сан дахар»


Ноелле — Википеди\n47°41′37″ къ. ш. 1°05′30″ м. д.HGЯOL\nНоелле (фр. Noëllet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу ВегӀгонн, АгӀмее, Шазе-АнгӀи, КомбгӀе (Мен а, ЛуагӀа а), Сен-Мишель-е-Шанво, Ле-ТгӀамбле (Мен а, ЛуагӀа а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ноелле&oldid=7826071»


КгӀепи (Па-де-Кале) — Википеди\nКгӀепи (фр. Crépy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу ЛисбугӀ, ТенегӀ (Па-де-Кале), Тии-Капель, ВегӀшен, АмбгӀикугӀ, ЕкигӀгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КгӀепи_(Па-де-Кале)&oldid=7834898»


Бомон-ан-Дуьа — Википеди\nБомон-ан-Дуьа (фр. Beaumont-en-Diois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.\nДозанашца йу БогӀегӀ, БельгагӀд-ан-Дуьа, ШагӀан (Франци), ЖоншегӀ, Леш-ан-Дуьа, Луьк-ан-Дуьа, Пуайоль, Сен-ДизьегӀ-ан-Дуьа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бомон-ан-Дуьа&oldid=7815648»