Хьакамо магийннарг ду нохчашна низам\nОьрсийчохь низамаш талхор могIара хилам хилла лелахь, Нохчийчохь иза къаьсттина маьттазчу суьртахь лела. Iедална Кремло магадо шена луъург халкъах дан. Масала, шен васт къоманна тIедаздинчу Кадыров Ахьмадан сурт дагорна полицино гобина латтийра деношкахь Куьршалан кIоштара БIаьчи-Юьрт.\nРагI лаьцча санна, тIаьхьий-хьалхий тергаллучу, вайнахалахь хааделла а, хIинццалц цкъа хилла а я дуьйцу хезна а доцчу, тамашеначу хиламех дуьзна ду кху тIаьхьарчу хенахь Нохчийчуьра дахар.\nИ бахьнехь гIаьттина зов-гIовгIа хIинца а йижа юьтуш а йоцуш, юха а карла а дохуш, ирчачех а ирча зулам санна, кхайкхош лаьтташ ду Курчалойхь зиярт дагор.\nЗулам дай лоруш лаьцна виъ жима стаг, зIенашца дихкина куьйгаш а долуш, муьтIахь, кортош охьатаIIийна латтар бен кхин харжам боцуш, массо кIошташкахула чекхвоккхуш ву, гуламаш а беш, наьIалташ гулдойтуш.\nIедалан яккхий хьукхмат-урхаллаш ца лерича, зиярташ новкъадаьхкина кегийрхой тIаьххьара кхачийначех ю Новр, Теркйист, Шелковск кIошташ.\nХьолах кхуьуш воцчунна адам ша-щаха гуламе кхочу мотта а тарлуш, кIезиг бахархой ца хуьлу зуламхой нажжаз бечу гуламашкахь.\nМахкахь кху муьрехь шолгIа дийцаре даьккхинарг дара БIаьчин юьртахь сурт дагор а, и бахьнехь ницкъаллин структураша кху Лахьанан- беттан 28-чу дийнахь, гоне а ерзийна, цу эвлахь зераш дар а.\nЦу хиламах лаьцна полисхойн урхалло а, я цхьана Iедалан тIегIанахь а хааме даьккхина хIумма а дац, таппашкахь дIа а буьгуш,дукха кегийрхой а, кхизахой а лебинехь а.\n«Кавказан узел» агенталло дIасабаржийначу хаамна тIе а тевжийна аьлча, забаренна а доцуш, бехкечунна тIаьхьакхиа тохабелла меттигера Iедалдай. Уьш бегашена арабевлла цахилар гойту айкхаллина диллинчу 30 миллион сом ахчано а.\nЗIенехула дIасабаржочу цу хаамехь билгалдоккхуш ду айкхваьллачьнан цIе, КъурIан тIехь дуй а бууш, хьуламехь латтор хилар.\nЦхьаболчарна хетарехь бехкечу нехан сурт дагийнарг ши-кхоъ хиллехь, цу ахачанан дукхалло гучубаха тарло и болх бинарш.\nКарарчу хенахь кхузахь кар-кара а оьцуш дийца даьккхинарг ду Гуьмсан кIоштан Ойсхар эвлара кхиъна йогIу йоI, муьлш бу ца хуучу наха лачкъийна дIайигар а, цхьа хан яьлча мукъайитар а, цул тIехь масех сахьт даьллий-даланза иза ялар а.\nИ ирча зулам динарш муьлш бу хууш дац. И меттиг нисьелла кIира хан хуьлчух тера а ду. И бехк боцу адам Iожалле кхачор, стенна делахь а официлан Iорадаьккхина кхайкхийна а дац.\nЦундела хила тарло цунах дийцар нахалахь марсадалар, жима йоI ер зIенехула цIе яьлча санна сиха дIасадаржор а.\nГуьмсан кIоштехь иккхинчу бохамах шен хьажам болчех ву Соьлжа-ГIалара хьехархо Рамруд.\nРамруд: «Оьрсийн мотт а буьйцуш, хIара юй, яций бохуш, суьртан тI е а хьоьжуш, цара дIа а йигна, маха тоьхна а ца хаьа, я наркотикаш чутиттина а ца хаьа, охьа а кхоьссина и йоI йитна,цIерачарна карийначул тIаьхьа елла.\nКхузахь массо агIор талламаш беш структураш ю, керта а оьхуш,мила ву Iаш бохуш, дIаязбеш лелаш а бу, тIаккха а ишта меттиг нисьялар, низамхоша шаьш бен кхин дойла а яц и тайпа хIума.\nКхузахь дерг Дала ша нис ца дахь нислур ду ала а хала ду. ЧIогIа гена даьлла гIуллакх. Бепиг эца туькана бер дахийта а маьрша доцчу тIедаьлла хIара гIуллаккха-м, Дала диканиг дойла-кх. ХIара Нохчийчоь охьа а йиллина,шаьш Iайша кхузахь аьлла, дIа ца водахь, сунна-м ца хаьа, хIун дан деза…»\nОйсхара эвлахь динчу зуламах дийцинчу Рамрудичух тера дог-ойла ерш дуккха а бу. Къаьсттина хала ду оцу йоьIан цIерачарна бохуш долийра шен къамел Старопромыслан кIоштерчу вахархочо Мусаев Сулимас а.\nСулим: "Кхузара юха а ца хьожуш цхьана дIаваха везар-кх..."\nСулим: «Тайнигах тера, сурт санна хаза йоI ю иза. Цу йоьIан къа хиларал сов, цIерачийн а къа ду-кх чIогIа. ХIунда аьлча и бехкениг Iедало чувоьллина воцуш, мила ву а ца хууш, бIаьрза хьийзаш хало ю –кх цаьргахь. Дала тIаьхьакхиабойла уьш.\nЦа хаьа суна-м. Кхузара юха а ца хьожуш цхьана дIаваха везар-кх. Кху тIаьхьарчу хенахь кху Нохчийчохь бIарзделла хьийзаш ду-кх адам. Кху Нохчийчохь хилла а ца Iа, ерриг Оьрсичоь олучу пачхьалкхехь а дац кхин зовкх хьоьгуш адам».\nГуьмсан кIоштехь йийна йоI бахьнехь къамеле бевлчара массара а бохург санна, вовшах дагабевллачух тера цхьабосса билгалдоккхура, махкара ладегIаме, Iаткъаме хьал а, мохк а битина мичча а цхьанха дIадахар санехь дуй те аьлла, ойла кхобуш дукха бахархой хилар а.


Авреши — Википеди\nАвреши (фр. Avrechy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Уаза. Дозанашца йу Сен-Реми-ан-л'О, Ерийон, Кюиньер, Етуи, Фурниваль, Ламекур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Авреши&oldid=6649678»


АллегӀи — Википеди\nАллегӀи (фр. Allery) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу ВигӀи-о-Мон, ЕгӀен (Сомма), АлланкугӀ, ЕкугӀ-КгӀокуазон, МегӀелессагӀ, Метиньи, ВегӀжи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АллегӀи&oldid=7808886»


"ХIара – суна, хIара - юха а суна, хIара -гуттаренна а суна"\nДагестанерчу ГIизларан кIоштарчу 18 школин директорша ахчанца совгIаташ дина шаьш-шайна. Шайна тIехуларчу хьаькамашца дакъа а дина цхьаболучара.\nДешаран урхаллин администрацина ахча юха а луш\nГIизларан къоштарчу дешаран урхаллин куьйгалхочунна коррупцина дуьхьалоеш гIодан дарже хаийначу Карагаджиев Гитихьмига а, талламан комитетан векалте а арздина Победовски а, Зареченски а ярташкарчу школийн директорша Каримов Нурудина а, Лугуев Мохьмада а 2018-чу шеран гурахь.\nЦара яздора, 2017-гIа шо доьрзуш школашка ахчан совгIаташ хьийсийна, амма ГIизларан дешаран урхалло ша берашна книгаш, спортан йийбар эца йоллу, оцу ахчанах дакъа юхадаийта боху, аьлла.\nЛакхарчу хьаькамаша аьлларг кхочушдина школийн директорша. Керимов Нурудина бахарехь, цо кIоштан дешаран урхаллин куьйгалхочуьнга Абасов Iабдулхьамиде шен школе даийтинчу 650 эзар сомах юхаделла 258 эзар сом. Ткъа Лутаев Мохьмада, цо ша бахарехь, шен школе даитинчу 250 эзар соьмах проф-цхьаьнакхетараллин куьйгалхочуьнга Имартов Турсуне дIаделла 125 эзар сом.\nЮьцу факташ талла тIеэцна ГIизларан кIоштан полицино 2018-чу шеран ГIадужу-беттан 26-чу дийнахь.\nТкъа ГIуран-беттан 12-чохь полицино тергоне эцна ГIизларарчу берийн-кегийрхойн школан директора Омаров Мохьмада шайга даийтинчу 744 эзар соьмах 324 эзар сом кIоштан куьйгалхочуьнга Погорелов Александре юхаделла хилар.\nОмаров хIинца вац оцу балхахь. "Цхьа а бахьана а доцуш", белхан барт бохийна кIоштан администрацино, цуьнгара ша ахча юхаэцна яьлча. Цо ша дийцира ишта "Кавказ.Реалиига". Даржера дIаваьккхина Лугуев а.\nАхчан совгIатех хилларг толлуш ю карарчу хенахь ГIизларара Талламан комитетан урхалла.\nПолиграфехула бакъдерг гайта ца хIоьттира\nШколашна совгIатдеш деллачу ахчанашца харцо лелийнийла гучуделира Зерашдечу палатина. Шайна 2017-чу шарахь ГIизларан кIоштахь лаккхара ахчанаш кхачийначу директорийн тептарахь ву 18 стаг.\nКIоштарчу 42 школин директорех 18-нне бен стенна ца дехна ахча юхадалар? Оцу хаттарна жоп ца карийра Каримов Нурудинна.\n"Талламан комитето хоьттург изза ду. Сан дац дала жоп. Школаша беъначу пайдане хьаьжжина хила а тарло", - боху цо.\nКеримовс дийцарехь,иза а, Аббасов а цхьана левина талламчаша. Керимовс аьшпаш буьтту, аьлла Аббасовс. "Ас тIаккха полиграфехула зен деза бакъдерг, элира, амма иза реза ца хилира", - дийцира Керимовс "Кавказ.Реалиига".\nТкъа журналисто шега телефон а тоьхна, динчу хаттарна делла жоп доцца дара Аббасовн: Каримовс аьшпаш буьтту. Кхин дош ца олуш, охьатесира телефон.\n2013-чу шарахь Победовски юьртахь школин директор хIоьттина Каримов Нурадин. Гонах керт йоцуш, берашна кхача бала меттиг а йоцуш хилла школехь из а валлалц, ткъа цо тойина школа, хийцина кораш, неIарш, хIиттийна оьшу хьелаш. ГIо ца дехна Iедале, накъосташа, доттагIаша бина цунна и аьтто. Иза дерриг а дитина бала боцуш иза балхах вохийначара.\nЦкъачунна школе хьийсиначу ахчан совгIатийн хьокъехь таллам бу боьдуш. Цундела дукхахберш ца хIуьтту хетарг ала. Амма теша, дукха зама ялалале Iедалоахча дууш хьийзинчарна таIзар дийриг хиларх.


ЧIир хьаьрчича ирс дов дерриг а тайпан\nХьан гергарчо стаг вийнехь, я кхин зулам динехь, берриг а доьзало, гергарчара жоп далар дайшкара дуьйна схьадогIуш а, тахана лела торуш а ламаст ду аьлла Кадыров Рамзана прессехь. ЧIирах, лураллех юкъараллехь хетарг.\nСоветан заманахь Кавказерчу мехкашкахь, кхечу пачхьалкхашца дуьстича, кIезиг нислора вер-ваккхаран, Iотта-баккхаман хиламаш.\nДайн дийцаршка ладоьгIча, хIетахь "хьалха хьаьжна бен ког ца боккхуш, тIаьхьа хьаьжна бен дош ца олуш" къонахийн зама яра.\nУр-атталла, шен багара даьллачух а ша жоп дала декхаре вуйла хууш, ша доллу тайп-тукхманна, тIаьхьарчу тIаьхьенна бале долу дерг ца долуьйтуш, ларлуш хилла уьш.\nНагахь санна, луралла тIедужуш меттиг нислахь, Дагестанан а, Нохчийчоьнан а хIора кIоштахь кхоьллина тобанаш хилла, оцу юьртахь лоручу, дош лелачу гIеметтахIиттинчу нахах. Цара маслаIат дой, катуххий дижош хилла иккхина дов.\nIедал керчинчул тIаьхьа, юьйхира къанойн кхеташонаш а. Церан болх сацаран бахьана дацара, адамашлахь къинхетам сов а баьлла, къизаллаш лелор юкъара даларца.\nТахана а хеза, цхьаццанхьара схьа «вийна-ваьккхина» олуш. Бахьанаш кеп-кепара хуьлу: политикан хьежамаш цхьаьна цабар, дош дашера далар, тIехтохам бар, латтанаш къовсар и кх.дI.\nАмма кхи а кIезиг хеза нахалахь, «хьенеха чIирхочунна бекхам бина» олуш…\nКавказехь чIир екъар дац шираллах бухадисинарг. Амма и ламаст шо шаре дуьтуш, бIешерийн херцаршлахь дуьсуш ду.\nШирчу заманахь шен бух а болуш, кавказхошлахь лелла Iадат, мехкаш Россин империн карадахча, дайша ма аллара «гIумкийн вордана хиича, гIумкийн илла ала дезарна, мел а дита дийзира.\nОьрсийчоьнан низамаша ма хьоьхху дийзира Iен а, ваха а.\nДелахь а, нохчашлахь а, гIалгIашлахь а и дIахIоьттина даьлла чIир кхайкхоран, луралла тIелацаран Iадаташ кхачо йоллуш юкъардаха ницкъ ца тоьана я Соетан Iедалан а, я йоккхачу пачхьалкхан Оьрсийчоьнан а, я къаьмнашна тIехь репрессеш лелоро.\nХан-зама яларх тIера йолуш цахилла чIир. Бекхам беш хилла шайн стаг верах 50 я 100 шо далахь а.\nГеч ца до, нагахь санна куьйгбехкениг цхьана кхечу бахьанашца кхалхарх а.\nТIаккха луралла тIедужуш хилла, Iадатца догIуш, зуламхочун гергарчарна, хуьлийла иза ваша, вешин кIант, шича, кIентан кIант.\nДов шерашка ца долуьйтуш къастош хилла вайнаха. Шайн тIаьхьарчу тIаьхьенна гIайгIа-бала а ца беш, уьш маьрша бахийтархьама, кавказхоша сихаллехь чIир оьцуш хилла я маслаIатца дерзош.\nИмам Шемалан заманахь чIир эцарца долчу Iадатехь жимма хийцамаш бинера. ХIетахь, шайн вийначу стагна дуьхьал вен кхачориг шаьш къастош хилла вуон деанчара.\nОцу тептарехь хилла лурвоьллачун дехула болу уллера гергарнаш.\nНагахь санна, юьртахь, махкахь лоруш воцуш, нахана дош цахетачо шайн стаг вийнехь, цунна дуьхьал диканехь-вонехь а волуш, махкахь а цIе йоккхуш волу зуламхочун ваша вуьйш хилла.\nЧIир кхайкхоран дакъа оцу куьйгбехкечунна шена кхаьчна ца Iаш, юьртарчу нахана а дазлуш хилла. Цунах лаьцна шен «Лурвоьллачу стеган илли» байта тIехь Дикаев Мохьмада:\nЧIир юьртах хьаьрчича,\nВовшашна дIовш деттий,\nКарарчу беттан юьххьехь Москох Дагестанера схьаваьлла гоьваьлла спортхо, 33 шо долу Джабраилов Жабраил вийна, тапча йиттина, гал а бевлла, шаьш вен леринчуьнан метта.\nЗуламхо кхело лаьцна, дIахьош талламаш бу.\nСоьлж-ГIаларчу, Маршо Радиоца къамеле ваьллачу Умаев Аданин йоI яхана нуц хилла и вийнарг. Цундела, лаа дацара тхан цуьнга хеттарш дар. ЧIир кхайкхорах, лураллех дехха къамел хилира тхан.\nСоьга гечдалур дацара\nУмаев: «Маларх кхетта, машентIе хиина, дуьнеан синкъерам хьалха а баьккхина, тоьхна доьзалхо вийча, соьга гечдалур дацара. ЧIир йогIу цу стагна!\nХазахета герз даьккхина, куралла кхоьсина стаг вийча, и чIирана вогIу аьлла хета суна.\nХIора стага шех дуьстина, шен сих чекхадаьккхича бен хуур дац цунна, сингаттам мел бу. Доьзал веза а везаш, валарна а кхоьруш кхиош ву, цомгуш хиларна кхоьруш, мацваларна кхоьруш, хазахета цхьана стаго и вийча, оцу вийначун къа стенга даха деза, и волчуьн къа стенга даха деза...»\nХьалхо ма аллара, зуламхо жоьпе озо хан тIехтуьлуш янне а яц дайн Iадаташца.\nМасала, масех шо хьалха, Нохчийчохь меттигерчу куьгалло Динан урхаллехь кхоьллинчу маслаIатан тобано дерзийна маслаIатца 70 шарахь лаьттина шина тайпанна юккъера дов.


Арматура 6а1 цена. Цены, новости, аналитика.\nАрматура 6а1 цена


Аденфер — Википеди\nАденфер (фр. Adinfer) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Блервиль (Па-де-Кале), Монши-о-Буа, Рансар, Буари-Сент-Риктрюд, Души-лез-Аетт, Андекур-ле-Рансар. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Аденфер&oldid=5149169»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 16:22.


Житомир.info | РАДА ОТСТРАНИЛА СТЕЛЬМАХА!\nРАДА ОТСТРАНИЛА СТЕЛЬМАХА!\n15 січня 2009, 11:44


Посадить дерево 2020-01-14 2020-01-14 Вы можете приобрести билеты другие на спектакли театрального агентства «Арт-партнер XXI» по ссылке.СОВМЕСТНЫЙ ПРОЕКТ ПРОДЮСЕРА ЛЕОНИДА РОБЕРМАНА И ТЕАТРА... https://thetime4.net/static/images/events/logo_pi6ao6p29odhc0k_WtFzUxmrPRE.jpg Театр Практика - Большой зал, г. Москва, Большой Козихинский пер., д. 30 Театр Практика - Большой зал, г. Москва, Большой Козихинский пер., д. 30 город Москва Россия


Переведенные слова и фразы - страница 18 - Govzalla\nПереведенные слова и фразы. Страница 18\nDiana, i miss you\t Сан сагатло хьун Диана\ngusto\t - что это?)\nKъобал дойла вай ламазаш, до1анаш!\t Да будут приняты наши намазы (молитвы) и дуа.\nl miss you сан сагаттало хьуна\nO Аллах, прости мне мой грех и моё невежество, неумеренность в моих делах и то, о чём Ты знаешь лучше меня! О Аллах, прости мне (сделанное) мной всерьёз и в шутку, по ошибке и намеренно, ибо всё это мне присуще! О Аллах, прости мне совершённое мной прежде и то, что ещё не совершено, то, что я совершил тайно, и что совершил явно, и то, о чём Ты знаешь лучше меня! Ты — Выдвигающий вперёд, — и Ты Отодвигающий и Ты надо всем властен!\t Амин\nphoto frame\t суьртан гура\nPlay Market\t беркат базар\nthank you so much my heart.\t доккха баркалла хьуна, сан дог\ntürkçe\t seni seviyorum\nwhere is it?\t мичахь ду иза?\n[ткъаршин\t ткъаршина, ткъаршино, ткъаршига, б; мн. ткъаршеш, б] распутица, слякоть\_r\_n\nмарш йохийл\t см. марша йог1ийла\nа\t 1 союз и; кхочушдан а, т1ехкхочушдан а ; выполнить и перевыполнить; ваша а, йиша а ; брат и сестра\_r\_n\nа\t 2 частица 1) и, также, тоже; иза а вахна колхозе ; он тоже уехал в колхоз; 2) даже; берана а хуур дара иза ; даже ребенок понял бы это\_r\_n\nа\t 3 частица, в отношении с некоторыми существительными, местоимениями и числительными, придает им оттенок отрицания: цхьа а ; никто, ничто; цхьа а стаг ; никто, ни один человек; аддам а ; никто, ни один человек; милла а ... ; кто бы ни ...; хьаъа а ... ; кем бы ни ...; х1уъа а ... ; чтобы ни ..\_r\_n\nа\t союз 1) против. ткъа, амма, делахь а; передаётся тж. бессоюзной конструкцией, деепричастием или глаголом в условном накл. + частица а; он поехал, а я остался - иза д1авахара, со висира; я шутил, а он сердился - аса бегаш бора, ткъа иза оьг1азъ-оьхура; учиться может, а не хочет -дешало, амма ца лаьа; хоть красив, а не умён -хаза велахь а, хьекъале вац; пиши пером, а не карандашом- къоламца а ца яздеш, пероца язде 2) соед. ткъа; на горе дом, а под горой озеро- гу т1ехь ц1а ду, ткъа гу к1ел 1ам бу; а как его зовут?- ткъа х1ун ю цуьнан ц1е? 3) усил. ткъа; ма; ткъа... ма; а когда ты поедешь?- ткъа хьо маца г1ур ву?; а я уж так буду рад!- ткъа суна ма хазахетар ду! 4) а то а) (в противном случае): спеши, а [не] то опоздаешь -сихло, т1аьхьавуьссур ву хьо; б) (а на самом деле): если бы так, а то всё наоборот- иштта делахьара а, цхьа х1ума дара, ткъа дерриг а б1останехьа ма ду; в) в знач. «да»: пойдёшь? — А то как же, пойду- воьдий хьо? — Т1аккха ткъа, воьду дера; г) в знач. «потому что» - цундела, -на, дела, а; надо остановиться на ночлег, а то уже темно- буьйса яккха еза: 1аржъелла; а частица 1) при обращ. ва; Салман, а Салман, иди сюда!- Салман, ва Салман, схьавола кхуза! 2) при вопросе х1ан?; что ты сказал, а? х1ун элира ахь, х1ан?; а межд. х1ан; а, так это были вы! – х1ан, ткъа шу дара уьш! а (перед гласным. ан ) приставка «.доцуъ я «за» маь!нехь лела дешхьалхе; мае.: анормальный- ларт1ахь доцу\_r\_n\nа внутри у него розы темно-алые\t довз меги ваьши\nА вот не надо другим так писать) ,я просто к слову написала ,никто не хочет умереть)\t цхьанни ишт яззо оьш дац,ас масал далош яззийнер,цхьанни вал ца ляъ.\nСтраница 18 из 3197\n← Назад141516171819202122Вперед →


Нохчийчоь -- Махкарчу базарех цхьаъ, Соьлж-ГIала, 24Мар2013\nТкъа шо гергга хан яра Теркйист кIоштан ЧIуьлга-Юьртахь йоккха базар болх беш йолу. Цигахь юхкуш яра Iар-дахарехь оьшуш мел йолу хIума: тIе-кога духа а, даа-мала а, массо тайпа хьашт-дезарийн гIирс а. Хийла да велхош, хийла дена миллионашкахь зе хуьлуш, Iедалдайша масех де хан а елла и базар сихаллехь дехьаяьккхина, цигга ЧIуьлга-Юьртахь, некъ очакх болучу меттехь, цIе яьлча санна чехка, шерачу меттехь йина яьккхинчу керлачу йохка-эцаран метте.\nЦхьаболчара и дика ду боху- базара юьртана нацкъара а хир ю, федералан некъаца ваха-ван халонаш а хир яц. Цу тIе цара дийцарехь и базар хиллачу меттехь, новкъа мел йолу гIишло дIа а яьккхина, югIур йолуш ю берашна а, баккхийчарна а лерина бен-бен садоIийлаш, ткъа цхьаболчара боху цигахь керла кIоштан маьждиг догIа лоьруш ду Iедал.\nБахархошна гIоленна дехьа яьккхина базар бохург буххера дуьйна а харц до кхечара. Иза ишта хилча боху цара, и хийцамаш, кхин кIел диллина хIума а доцуш, бахархойн аьттонна, церан дуьхьа бина хилча, и базар йоьгIна, цуьнан долахо а, цигара белхой а дIа стенна баьхна, церан буйнара а яьккхина кхин дай хIиттийна, кхечеран кара дIа стенна елла базар?\nШина –кхаа шарахь,гIадал гIаддайча цхьана шарахь шайн лаамехь стенна ца битна совдегарш, луучо кху базарахь къахьега, луург дIо керлачу базара дехьавала аьлла. Уьш санна иттаннаш хеттарш ду жоьпаза дуьсуш. Доцца аьлчи нахана харжам ца битна, керла йинчу базара дехьа довларрий, я болх-некъ, бизнес охьа а тесса, юьстах довларрий бен. Шайна хиллачу бохамах а, бинчу тIеIаткъамах а дуьйцуш бу шаьш бахархой. Соьца къамел деш волчу Сидекъан йоI а, хIусамнана а хилла цу йохийначу базарахь рицкъ доккхуш.\nМа-дарра аьлча, дукхахболчу бахархоша цхьатерра кхетадо ЧIуьлга-Юьртара базар некъ очакхболучу метте дехьаяккхар. Церан Iалашо хилла боху базара долахой юьстах а баьхна, кхин нах хIиттор, базаран урхалла шайн каралацар. И тIечIагIдо меттах мел хьавинчу вахархочо. Царех ву Теркйист-кIоштан ЧIуьлга-Юьртара Рахьман а.\nДоцца аьлча ткъех шарахь лаьттина базар дIаяккхарна бахархойн реза бац бохург стенна дуьйцу, уьш хаза нехан санна оьгIазбахна бу. Уьш кхеташ а бац хуьлчух. Хьалха базар хилллачохь яккхий машенаш, кранаш, тракторш тIе а оьзна кхехкаш ду белхаш. ГIишлош йохош, отуш, има-беркат хIаллакдеш долу белхаш.\nКерла йинчу базар кертахь а дац, адам тIетаттаделла кхин заздаьккхина хьал. Цхьа наггахь хаало нах-белхой боцург, тховх лаьхьа боьллачу хIусамехь санна, тамаше тийналла яра цигахь олалла деш. ХIара йина яьккхина а йоцуш дIораниг стенна йохийна хаьттича дуьхьал кхеттачу муьлххачо а дацаре белш саттайора. Къамел дан кхин дIоггара стаг воцуш адамийн «йокъалла» яра керлачу базаран кертахь.\nДерзош аьлчи, урхаллехь болчара,бахархойн лааме хьаьжна а доцуш бинчу хийцамашна резаберш Теркйист-кIоштахь дукха бац.\nЧIуьлга-Юьртарчу базаран хан кхачийна


Работа механиком в Судогде от 80 000 руб - свежие вакансии механика на Rabota.ru\nВакансии механика в Судогде от 80 000 руб\nРабота механиком в Судогде с зарплатой до 120 000 рублей. Найдено 6 свежих вакансий механика в Судогде на сайте Rabota.ru.\nавтомеханик механик-наладчик автомеханик-автослесарь электромеханик механик автоколонны электромеханик КИПиА механик по обслуживанию и ремонту механизмов механик по эксплуатации


Убить Билла. Фильм 1 Kill Bill (2003), смотреть и скачать Трейлер №1\nУбить Билла. Фильм 1 | Трейлер №1\nвидео | фильм «Убить Билла. Фильм 1»: 2 видео


"Шозза пIелг тIоьхний - интернет-экстремист ву". Муха аравалало "ВКонтакте" чуьра?\nМарсхьокху-бутт 23, 2018\n"Сова" центран информаци\nVКонтакте-хь хетарг ала массанхьачул а кхераме ду\n"Интернет-экстремисташ" дукха стенна бу Къилбаседа Кавказехь?\n"Экстремистийн" могIаршка Iедало уггаре дукха кегийнах ийзабо "ВКонтакте" социалан машанера. Оцу бахьаница ша кестта хуьйцур ю кхерамзаллин политика, къевлинчу раже йохур ю шех пайдаоьцучийн агIонаш, аьлла "ВКонтакте" ресурсан дайша.\nМаршо Радионо теллира Къилбаседа Кавказехь мел кхераме я маьрша ду машанашкахь агIонаш лело.\nМоскох ю уггаре дукха "интернет-экстремисташ" баьржина меттиг – 527 стаг озийна Iедало бехктакхаме. Цунна тIаьхьа ца юьсу гонахара гIаланаш а (Москохан мохк) – 348. КхоалгIачу меттехь ю … Дагестан, мегаполисашна юьстах лаьтташехь – 332.\nЦул сов, Дагестан хьалхара ю Оьрсийчохь, набахтин биста кхачош, Iедало 2017-чу шарахь жоьпе ийзийнарш лерича – 87 дов (Москох – 78, цунна гонахарчу махкахь – 62).\nТерахьаш, статисташна тIе а тевжаш, даржийна TJournal хьостано.\nОьрсийчоьнан Бехктакхаман Кодексо шина артиклца набахте кхачабо "интернет-экстремисташ": 282-чо ("Гамо я мостагIалла гIаттор, адам сийсаздар"), 280-чо ("Нах экстремизман жигаралле кхайкхар").\nГIудане кхачош ю Административан низам талхорах кодексан ши артикл: 20.29 , 20.3. Набахте ца кхачавайталуш висинарг оцу артиклах чекхвоккху Оьрсийчуьрчу ницкъхоша.\nКхушеран ялх баттахь 762 "экстремист" лаьцна Оьрсийчохь, Iедало бахарехь. Массарел дукха уьш лецарца, Москох ца хьехийча, хьалхарчу тIегIанахь ю ГIебарта-Балкхаройчоь (25), шолгIаниг – Дагестан (23). Краснодарехь лаьцна 10 "интернет-экстремист". Черкесскехь карийна иштачех 6 стаг, Нохчийчохь а, ГIалгIайчохь а – пхиппа.\nВерриг а 8,5 эзар стаг ву Оьрсийчоьнан экстремистийн рееестрехь.Царех 1,5 эзар оцу декъе кхаьчна социалан машанашкахь дош аларна я сурт даржорна.\nХIоьттинчу хьоло Оьрсийчоьнан вахархо, нагахь санна иза интернетах пайда а оьцуш, нахаца парггIат юкъарлонаш лело лууш велахь, декхарево ша яздечух, олучух, интернетехула даржочух ларвала. Iедало иштачунна тоххара кечбина лела иза схьакаро а, цуьнан интернет-леткъамаш экстремизман могIара баха а оьшу "низаман" бух. ФСБ-на хIинца вуно атта карайо адамехь "экстремизм" – бахьанаш а кхуллуш, набахтешка хьежош бу нах.\nЦундела пайде хир ду интернетах а тешаш, хетарг ма-дарра дIаала марзвеллачунна социалан машанех уггаре а шайна кхерамениг муьлха бу хаа. Информацин-аналитикан "Сова" центро бахарехь, ницкъхоша экстремизмна бехке а веш, кхеле озийна кху тIаьххьарчу беттанашкахь ВКонтакте машанехь йозанаш дина 603 стаг. 14 стаг бехкевина Одноклассники чухула экстремизм яржорна. Фейсбукехь "зулам дарна" кхеле валийна 4 стаг.\nГуш ма-хиллара, тахана массо а машанашкахьчул сиха хьох "экстремист" ван тарло ВКонтакте хьо йозанаш деш, "Iедална луьйш", я и тайпа материалаш хьайн агIонтIе хIиттош велахь. Амма ахь цкъа оцу машанехь агIо хьайна схьайиллинехь, атта дац, ларвалархьама, иза дIакъовла.\nМуха дIакъовлало ВКонтакте машанера агIо?\nЧуязвала вуно атта ду, 15 секундехь, аравала – чIогIа хала. Иза го ахь Google-хула "Муха дIатаса еза ВКонтакте" аьлла хаттар дина нах мел бу теллича. И хаттар лаххара а бIе Оьрсийчуьрчу вахархочо до дийнахь. Массарел дукха Google хоттуш хуьлург ю ГIезалойчоь (бахьана – цигахь дукха нах набахте хьийсийна, "экстремизм" бехке а юьллуш).\nМуха дIатаса еза ВКонтакте агIо хьайгарчу телефонехула. Жоп: иза далуш дац.\nАмма компьютерехула валало ВКонтакте чуьра ара.\n1.Профилан жимчу суьртана (аватарна) клик е. Гучуйолу хийцамаш бан могуьйту функци.\n2. Харжа "Юкъаранаш" ("Общие") Кхузахь программо таро ло къайлах хьаьркаш (пароль), телефонан ноьмар, кхийолу билгалонаш хийца. Уггаре бухахь доьшу вай: "Хьан йиш ю хьайн агIо дIаяккха" ("Вы можете удалить свою страницу").\n3. И тIаьххьара кор ахь схьадиллича, харжало пхеа вариантах цхьаъ:\nКхин агIо ю сан;\nВКонтакте-но тIех дукха хан дIайоккху сан;\nВКонтакте чохь тIех дукха ю суна товш йоцу материалаш;\nСайна кхерамзалла яц аьлла хета суна;\nСан агIо кIезиг тергалйо наха;\nХоржу вай "Кхин бахьана", цо схьаделлачу корачу яздо "Оьрсийчоьнан бехктакхаман кодексан 282-гIа артикл. Ца лаьа репост бахьанехь набахте кхача".\nТIаьххьара а магадо хьуна администраторе кехат яздан, "доттагIашка дийца", иштта – "АгIо дIаяккха" а.\nЧекхделин? ХIан-хIа, ца дели.\nЦхьа хан яллалц, дохковаьллехь, йиш ю хьан агIо юхасхьаелла. Цхьа хан оьшу Вконтакте чуьра хьан бух берриг а дIабан. Оцу ханна ФСБ-на я ГРУ-на йовза торуш еха ВКонтакте-н серверашкахь хьох йолу информаци.


ГегӀ (Сен-МагӀитим) — Википеди\n49°50′37″ къ. ш. 0°57′44″ м. д.HGЯOL\nГегӀ (фр. Gueures) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу АмбгӀуьмений, АвгӀемений, БгӀаши, Ла-ГаягӀд, ЛуьнегӀе, Сен-ПьегӀгӀ-ле-Вье (Сен-МагӀитим), Тий-Маннвиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГегӀ_(Сен-МагӀитим)&oldid=7823463»


Мезьер-о-Перш — Википеди\nМезьер-о-Перш (фр. Mézières-au-Perche) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Сент-Ави-ле-Геспьер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мезьер-о-Перш&oldid=5172134»


КугӀ-л'Евек — Википеди\n47°58′01″ къ. ш. 4°58′33″ м. д.HGЯOL\nКугӀ-л'Евек (фр. Cour-l'Évêque) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу ГӀишбугӀ, АгӀк-ан-БагӀгӀуа, ОбепьегӀгӀ-суьгӀ-Об, Шатовиллен, КупгӀе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КугӀ-л%27Евек&oldid=7837299»


Украинех йозуш йоцу пачхьалкх хилла 28 шо кхачар даздина Киевехь\nУкраина, Киев, Крещатик урам.\nУкраина йозуш йоцу пачхьалкх хиллачу денна хьажийна мероприятеш хилла Киевехь. ГIалин юккъехь Крещатик урамехь "Сийнан марш" дIаяьхьна, тIеман техника дакъалоуш а йоцуш. Ткъа Донбассехь тIемаш бинчу наха дIаяьхьна альтернативан "Мохк ларбархойн марш".\nШен вистхиларехь президенто Зеленский Владимира багарбира йоцуш йоцуш йолчу шерашкахь Украинехь хилла кхиамаш. Цо юьстина Украина ненаца, ткъа ГIирма а, Донбасс а цуьнан бераш ду аьлла цо, лулахочо дIадаьхна долу.\nЗеленскийн къамелехь дацара "агрессор" а, "Оьрсийчоь" а дешнаш, билгалдоккху Маршо Радион корреспонденто. Церемонехь дакъалоцуш бара Украинин хилла президенташ Кравчук Леонид а, Кучма Леонид а, Ющенко Виктор а. Зеленскина харжамашкахь эшна хилла президент Порошенко Пётр ца веанера "Сийнан марше".\nУкраина йозуш йоцу пачхьалкх хилла 1991-чу шарахь Марсхьокху-беттан 24-хь. Цу дийнахь 28 шо хьалха УССР Лаккхарчу Кхеташоно сацам бира дIакъаста Советан пачхьалкхах.\nТкъа цул цхьа шо хьалха, 1990-чу шарахь Товбеца-беттан 6-хь, Украинехь тIеийцира маршонан Деклараци. Цундела дуккха а Украинин махкахой тешна бу шайн пачхьалкх йозуш йоцуш йолу 29 шо кхаьчна бохучух.


Сен-Брис-Курсель — Википеди\nСен-Брис-Курсель (фр. Saint-Brice-Courcelles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Марна. Дозанашца йу Сен-Тьерри, Шампиньи (Марна), Мерфи, Реймс, Тенкё. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Брис-Курсель&oldid=5183959»


Буа-Норман-пре-Лир — Википеди\nБуа-Норман-пре-Лир (фр. Bois-Normand-près-Lyre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Буа-Анзере, Ле-Боттеро, Шамбор (Эр), Нофль-Оверньи, Ла-Нев-Лир, Ла-Вьей-Лир. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4677\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Буа-Норман-пре-Лир&oldid=6718809»


Собар кхачийна гIалгIай митингашка арабевлла\nХIокху шина дийнахь ХIирийн махкана юккъехь йолчу Пригородни кIоштерчу гIалгIайн бахархоша митинг дIаяхьнера, шайн дIалаьцна волу ши юьртхо полицера схьавоьхуш. Орцах ваьлла вахана волу, кхин цхьа юккъаралхо а дIалаьцна муьлша бу ца хуучу герзахоша.\nДикка хан яра гIалгIайн юккъаралла иштта меттахъяланза. Бахьанаш дацара бохург дац иза. ТIаьххьарчу хенахь, лачкъийна, вийна-ваьккхина стаг вацара бехке боцучарех, амма, ши де хьалха Пригородни кIоштехь, хиллачо, дицделлачаьрна карладаьккхина, махкахь муха хьал ду.\nМаьрша бахархойн хьокъехь йолу харцо ца лайна митинге арабоьвлера оцу кIоштера нах. Шина дийнахь, «Кавказ» цIе лелочу федерала некъ тIехь митинг дIаяхьира цара. Iалашо- бехк-бахьан доцуш дIалаьцна волу шай ши юьртхо Гуражев Алисхан а, Баркинхоев Мустафа а мокъваккхар. И шиъ дIалаьцнера хIирийн полисхоша, наха бахарехь цхьа а бахьана а доцуш. Дуьйцу оцу акцехь дакълаьцначу юккъаралхочо Абадиев Мусас.\nАбадиев Муса: ««Новый» олуш йолу юьрт ю иза. мухIажаршг бу цигахь бехаш. ГIалгIайн ши жима стаг дIавигна цигара хIирийша. Лулахой а ца кхайкхина и шиъ дIавуьгуш теш хила. Уьш шайца схьабахкийна хилла цара. Низамаш а дохош, церан цIахь талламаш а бина, чуьра цхьацца хIуманаш дIа а яьхьна.\nНаркотикаш, цхьацца хIумана\nАбадиев Муса, блоггер\nш карийна боху. И хIума хилле, цхьанни ваша иштта дIа а вигина, вайна дIаваьлла ву цхьаннен ваша-Баркинхоев Iела. Бузуртанов Ахьмад цIе йолчу тренеран накъост хилла иза».\nВидеокийсак ю оцу митингера гIараьяккхиниа. Цу тIехь гуш ду, митинге веъанчу, кхечу юккъаралхочо Султыгов Сераждис деш долу къамел. Нахана юккъера цуьнга цхьаммо олу: айхь дуьйцург вуо дIяздойту ахь ваша. Цхьа хIума хууш санна. Сийсара буьйсана Султыгов а дIалаьцна муьлаш бу ца хуучу наха.\nАбадиев Муса: «Буьйсана итт сахь даьлча, оха дIа цIа вигира Сиражди. 11 сахь доллуш, ламаз а дина дIавижина хилла иза. Ковнаш доха а дина, туьтмIаьжгеш а йоьхна Iедал чудаьлла цунна. Паспорт а дIадаьхьана цуьнан, телефонаш а дIаяхьан. Хьан вигина а, мичахь ву а хууш дац. Иза лохуш ду тхо».\nШайна тIехь лелочу харцонна доьхьал бахархойн митинг дIасалаьлина полицино. Цхьаболчарна гIуданаш а тоьхна. Нах арабовлар коьрта бахьан и ши кIант а дацара бохуш, кхиин дIа а дуьйцу Абадиев Мусас.\nАбадиев Муса: «Селхана митинге гулбелла нах, леррина оцу цхьана бахьанна баьхкина бацара. Иза, собар а кхачийна хIума дара. ХIоранне шен-шен бала бара. Оцу шина кIентана наха, дIагIо баьхча а, шай гIуллакхан даьхкина шаьш олура. Тхан а дIабигна дуккха а бохура цара. Цхьанна а агIора, кхерамазалла йолуш бац уьш. ХIирийн Iедал ма дай, царна и хIумш лелош дерг. Царна гIо дай,тIехIотта а гIалгIайн Iедал а дац».\nМайски оьвлара дIавигина волу ши кIант мичча чохь валлаш ву хууш ду, амма, тахана а, са ца гуш волу Султыгов Сираждийн кхоллам муха хилла, я иза дIавигнарш муьлша бу хууш дац.\nИ хIума хилла Iаш дац, юккъаралла сингаттамехь латтийна. Селхана, гIалгIайн цхьана блоггеро шен сайт тIехь хаам баржийна, махкахь воьвзуш волу бакъонашларъярхо Муцольгов Мохьмад вен мегаш ву аьлла. Шега, тешамечу хьостано, бахарехь, оцу гIуллакхан махка еана ю къайлахьчу сервисан леррина тоба.\nГIалгIайн юкъараллхо Муцольгов Мохьмад\nШега Муцольгов Мохьмаде телефон дIа ца кхийтира, цунна хIун хета цуьнах лаьцна аьлла хата, амма, цуо шен блог чохь язйина, таханалерачу дийнахь стаг вен регионехь леррина тоба оьшуш яц аьлла. Iожалла а, кхин мел долу хIума санна Делера долун дела, шен дахарехь а, ша дIалелочу бакъонашларъярхойн некъан амалш хийца дагахь вац ша аьлла дIахьедар дина гIалгIайн бакъонашларъярхочо.\nКхузахь дагадаийтиа деза, Муцольгован тIехь кехарм бу аьлла хаам гIарабьккхинчу блогеро бина цхьаболу хаамаш, бакъ хиллийла. Масла, дукха хан йоцуш, цуо хаам бинера, Карабулак гIалара полицийн куьйгалхо балхара дIавоккхура ву аьлла. Бахьанаш а дацара, амма, цуо и яздинчулла тIаьхьа дукха хан ялле иза вуохийра оцу даржера.


NGC 6917 — Википеди\nNGC 6917, PGC 64715, UGC 11563, 2MASX J20272835+0805531, IRAS 20249+0755, MCG+01-52-007, PSCz P20249+0755, UZC J202728.4+080553, Z 2025.0+0756, Z 399-10, LEDA 64715, Gaia DR2 1752017769650912256\n0,015657 ± 0,00017, 0,015657 ± 0,00017\n4691 километр в секунду\n20ч 27м 28,363060802с\n+8° 05′ 53,242330407″\nNGC 6917 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 6917: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 6917.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_6917&oldid=5061629»


БалагӀуьк-ле-Бен — Википеди\n43°26′27″ къ. ш. 3°40′38″ м. д.HGЯOL\n▲6991 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБалагӀуьк-ле-Бен (фр. Balaruc-les-Bains) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.\nДозанашца йу ФгӀонтиньян, БалагӀуьк-ле-Вье, Бузиг.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БалагӀуьк-ле-Бен&oldid=7811563»


Каталог 30м Рулетка геодезийная (мет. травл. лента) W6030/Wynns Tools от магазина ИнКо\n30м Рулетка геодезийная (мет. травл. лента) W6030/Wynns Tools


Къоманна ямарт нах? Стенна оьшу Кремльна Украинехь кадыровхой\nРосгвардин тIемалой Нохчийчохь хьовсаршкахь, 2022-чу шеран Чиллан-бутт\nОьрсийн пропагандин пабликаша, пачхьалкхан "Грозный" телеканало а хаамбира Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан Украине кхаьчна, аьлла. Тоьшаллина гайтина ларми чохь дIаязйина, меттиган билгало ца гойтуш яьккхина видео бен яцара. Цхьа могIа нохчийн жигархой шеконехь лаьтта иза цига вахна бохучунна, цара и хаам политикан пиар-кампанин цхьа дакъа ду боху. Делахь а, Кадыровн юххера теш волу стаг – Пачхьалкхан думан "Единая Россия" партин депутат Делимханов Адам баккъала веана тIеман тийсадаларш лаьттачу Мариуполь гIалин йисте.\nКадыровс а, цуьнан гоно а билгалдаьккхина, оьрсийн политикан системехь цхьанне а йоцу Кремльца юкъаметтигаш шайн хилар, уьш кхин а чIагIъелла тIеман агресси йола а елла, Нохчийчоьнан куьйгалхочух цигара коьрта ньюсмейкер хилча. 58 оьрсийн губернаторех а (аннекси йина Крым а, Севастополь юкъа лоцуш), 450 Пачхьалкхан думан депутатех а шаьш тIеман тийсадаларшкахь хилар дIахьедеш Кадыров а, Делимханов а бен вац.\nЗазадоккху-беттан 14-хь Кадыровс Делимханов тIехь волу видео гIаръяккхира – некъан билгалоно гайтарехь – Мариуполна уллохь Iуьллу Безымянное эвлахь яьккхина ю иза. "Адам ша вахана нохчий тIемалойн аьтто хуьлийла лууш дешнаш ала", - яздина цо 1,5 минотехь йолчу видеонна кIел.\nВидео тIехь Пачхьалкхан думан депутата "Мариупол схьаяккха" планех лаьцна дуьйцу, иштта боху "пхиъ эзар стагах лаьтта тоба меттиге схьакхаьчна". Схьадиллина карти хьалха а лаьтташ, тIемалой дан дезарг хьоьхуш лаьтта иза, гонахьарчу хьолаца дуьстича, видео цара дIалаьцначу школин класс чохь яьккхина ю.\nТидам дIаойбу хIилла?\nИ пиар Кремлан а, ФСБ-н а омраца лелош ю, эзарнашкахь болу оьрсийн эскархойн меттана (Би-Би-Си-н Оьрсийн сервисан маххадорца, 190 эзар долара состав – Прим. ред.), Украинана дуьхьала тIом беш йозушйоцу, Кадыровна бен куьйгкIелахь йоцу тIеман декъаш ю бохуш гайтархьама, дуьйцу Венера Kulturverein Ichkeria ("Культуран "Ичкерия" центран") куьйгалхочо Исханов Хьусайна – нохчийчохь тIемаш лаьттачу хенахь тIе ца эцначу Ичкерин агIонехьа тIемаш бина цо, президентан Масхадов Асланан долара адъютантан дарже хьалакхаьчна иза.\nМассо а, малбузера зорбанаша а тIаьхьа, бакъболу тIом а, Путин а бицбой, кадыровхой бийца хIоьттича, уьш тидам дIаойбучу речIана юкъанисло. Кхечу агIор, Украина кхерайо эша ца лучу нохчех лаьцна дийцаршца, амма цара шайн яьккхийтинчу цIарца цхьанне агIор боьзна бац кадыровхой – иза 1996-чу шарахь федерхой хIаллакбиначеран цIе ю, хета къамелдечунна.\nОьрсийчоьнан эскархойн декъехь Украинехь тIом беш тайп-тайпана къамнашкара нах бу, амма Оьрсийчоь империн бух тIаьхь лаьтташ хиларна, уьш берриг – оьрсийн салтий бу\n"Оьрсийчоьнан эскархойн декъехь Украинехь тIом беш тайп-тайпана къаьмнашкара нах бу, амма Оьрсийчоь империн бух тIаьхь лаьтташ хиларна, уьш берриг – оьрсийн салтий бу. Цхьамма а ца яздо, ца олу тIом беш татарийн йа башкирийн салтий бу, амма массара дуьйцу нохчех лаьцна. Лерина украинхошна а нохчашна а юккъе зайла туху цара", - боху Исхановс.\nТIеман тийсадаларшкахь дакъа лоцуш кеманаш а, яккхийра тоьпаш а ю, ткъа цаьрца дуьстича Нохчийчуьра Росгвардин масех эзар эскархочо дIакхоьхьург коьрта васт яц, тидаме оьцу къамелдечо.\n"Кадыровхой сабанан лоппаг санна медиаца буьйсина бу, цунна тIехьа дIалачкъийна ду Путинан тIеман зуламаш. Ше президент вац Украинерчу тIамах лаьцначу хаамашкахь гуш, Кадыров а, цуьнан цитаташ а ю хьехош цул а дукха", - чакхдаьккхина къамел Исхановс.\nУкраина ларъечу Дудаев Джовхаран цIарахчу батальонан командирна Осмаев Адамна хетарехь, Кадыровн тайна и шен васт – Оьрсийчоьнан президентана хьалха хьествала гIерта иза, цуьнан "фаворит" хила лууш.\n"Кремло кхиамца лелийра кадыровхой нохчийн ницкъашна дуьхьала а, цултIаьхьа Гуьржийчоьнна дуьхьала а, Шемахь а. Цул сов, Кремлехь хетаделла царах бакъболчу нохчех санна кхоьру. Амма угара коьртаниг - Украинан а Ичкерин къаьмнашна юккъехь хьагI кхолла, цхьа а формалан тIечIагIдарш ца хилча а ца хилча а, бартхой болу. Цуьнан тоьшалла – украинан шайн лаамера тIемалой Ичкерехь а, ичкерерниш Украинехь а", - боху Осмаевс.\nШен лаамехь йолчу тIеман тобанан командира билгалдаьккхира, оьрсийн агрессех мохк ларбеш лела нохчий кхечаьрга дIахаийта гIерташ хьийза, "кадыровхой – уьш Украинера "ДНР-н" а, "ЛНР-н" агIончаш санна шен къоман ямарт нах буйла.\nБеттийта пIелг а\nАктивист Янгулбаев ИбрахIим – бакъоларъярхочун Янгулбаев Абубакарн ваша а, оьрсийн террористийн а, экстремистийн а кехате язвина, Соьлжа-ГIалахь лаьцна латточу Мусаева Зареман кIант – реза ву Путино бехкаш Кадыровн "даимна бехке стаг" веш ву бохучунна.\nОьрсийн пропагандина пайде ду украинхой бойъурш оьрсийн тIемалой бац, Нохчмийчоьнан куьйгалхочунна бен куьйгкIела ца лаьтта, цхьа хьенеха кадыровхой бу боху стереотип кхолла, боху Янгулбаевс.\n"Кадыровна тайна шен васт. Шен да Путино вийнийла хууш (I998-2000 шерашкахь тIе ца эцначу Ичкерин президентан администрацин куьйгалхочо Баталов Аптис дIахьедора, Соьлжа-ГIаларчу стадионехь Кадыров Ахьмад а вуьйш динчу эккхийтарна бехке ву Путин – Прим. Ред.), амма цуьнан куьйгкIелахь лаьтта стаг - иза мила ву? Кадыров кхеташ ву – Путин ца хилча, иза ша а хир вац. Цундела цо воккхаверца кхочушдо Кремлан дерриг омранаш", - хета Янгулбаев ИбрахIимна.\nIADAT боламо а тIечIагIдечу активистан хаамашца а догIуш, Нохчийчоьнан куьйгалхо Украине ца вахана, ткъа яьккхина видео иза хIоттийна кеп ю. Окху деношкахь республике юхаеана "Юг" а, "Север" а батальонаш, церан тIемалошца дIаязйина Кадыров Рамзана и видео.\n"Иза махбоцу пиаран кампани ю. Карахь герз доцу маьрша нахаца бен тIом бан хьуьнар дац цуьнан, ткъа бакъболчу тIамехь дакъа лаца доьналла тоьар дац цуьнан. Цуьнан социалан машанашкарчу посташна кIелахь ган тарло бIеннаш беламийн дIахьедарш, иза беламе вуьллуш ву – политиках цхьа блогер хилла. Цунна чIогIа новкъа догIучух тер аду иза, цундела шен стогалла дIагайта гIерташ иштта гайтаме видео яьккхина цо", - дуьйцу къамелдечо.\nКадыровхой сабанан лоппаг санна медиаца буьйсина бу, цунна тIехьа дIалачкъийна ду Путинан тIеман зуламаш\nЦо тIе тидам бохуьйту, гайтинчу видео тIехь гуш вац баккъала а Мариуплана йистехь хилла Делимханов, оьрсийн пропагандистан Соловьев Владимиран эфирехь гайтина трофейн украинхойн тапча цIаеанчу Росгвардин тобано шайца еана яра.\nАла дашна, дуьненаюкъарчу низамашца дуьстича нийса доцу Кадыровн Украине вар шеконашка дуьллу официалан Киево а. Украинан президентан офисан куьйгалхочун хьехамчас Арестович Алексейс Зазадоккху-беттан 13-хь дIахьедира: "ХIинца луьстуш ду и информацин бакъ йа харц хила, амма иза селхана Соьлжа-ГIалахь гина, аьлл информаци кхаьчна. Амма цхьана дийнахь Киеве кхача а аьтто бу. Иштта делахь а, цуьнан гучуваларо хуьйцуш хIумма а дац".\nЦуьнан махкахь хилар шеконе дуьллу Арестовичан комментарино цатам бина Кадыровна, цо яздина шен телеграмехь: "ХIунда "веанехь"? Хьуна ца гира яьккхина видео, йа хьан наьIах пIелг тоха безара аса?", ткъа украинан спикера жоп делира цунна: "Тоха тIаккха пIелг а".\nМосква а сих ц ало республикан куьйгалхочун тIеман тийсадаларшка вахарна тоьшаллаш дала а. Оьрчийчоьнан президентан пресс-секретара Песков Дмитрийс дIахьедира, Кремлехь оцу хьокъехь цхьа а хаамаш дац, аьлла. Дуьххьара дац Песковс нохчийн политик юхаийзош.\nСих-сиха Кремлан дог этIадо Кадыровн дIахьедарша\n"Чоьхьарчу а, арахьарчу а политикехь доладделлачу Iедалан трансферехь Рамзан Ахматович реза вац шолгIачу декъара васташна. БIене ца кхочуш болчу губернаторех цхьаъ хилла ца иза, хилла яьлла къаьстина политикан фигура ю иза, цунах ца хьакхало оьрсийн низамаш а, кхечу хьаькамаш лело декхаре болу дозанаш а. Сих-сиха Кремлан дог этIадо Кадыровн дIахьедарша, хIунда аьлча, цо массо ханна хьалайоху ставкаш, шайна тIехьа Москвана бехказайийла еза дIахьедарш а до цо", - дийцина Кавказ.Реалиига шен цIе ца яккхар дехначу цхьахваолчу оьрсийн политолога.\nКъамелдечо тIечIагIдина, Нохчийчуьра Росгвардин тIемалой баккъала а бац коьрта тохаран ницкъ, хIинцле дIалаьцначу латтанаш тIехь "къепе" бен ца латтайо цара.\nЗазадоккху-беттан 15-хь ткъолгIа де-буьйса хуьлу Оьрсийчоь тIамца Украине чугIоьртина. ТIеман тийсадаларш сацанза ду Украинан къилбаседехь, малхбалехь, къилба-малхбалехь а. Оьрсийн тIемалоша гуо бина масех яккхийрачу Украинан гIаланашна, шайлахь Мариуполь, Чернигов а йолуш, амма уьш схьа ца яккхало цаьрга. Американ зорбанаша дипломатин хьостанашна тIе а тевжаш хаамбо, Москван дуьххьара дехар кхачарца тIеман гIо даккха кийча хилар хаийтина Китайс. Оьрсийн официалан хьаькамаш бакъ ца до Пекинера шаьш оцу тайпа гIо дехна хилар. Тийсадаларш, кеманан тохарш а хIинцале а дIахьош ду.


18 шарана чувоьллинчо оьрсийн набахтера тоьхна телефон...\nТовбеца-бутт 13, 2012\nНабахтехь волчуьн юкъара сурт\nIимран: Сан цIе Iимран ю, 2004-чу шарахь лаца а лаьцна чувоьллина ву. ГIалахь Лаккхарчу Кхелехь хан а тоьхна. Со чохь воллуш волу 8 шо хан кхочу (кеста). Дан хIума доцуш, чIогIа кIел висина цо хIокху сайн хьолаца. КIелвисина бохург хIун ду, (суна) тоьхна йолу хан а, сайца лелош йолу харцо а - цу хIуманаша кIелвитина со.\nIимран: Служба безопасности (Кхерамазаллин сервис) олуш яра вай цIахь, цара тешнабехк бина, кертал араваьлча тIе а кхетта, машенашна чу а тоьхна, дIаваьхьнера со. I0 дийнахь-бусий волу меттиг ца хууш латтийра со - етташ а, ницкъ беш а. Цул тIаьхьа, цIерачара, цхьа Делан къинхетам а хилла, орца а даьккхина, со карор бахьана долуш, вен ца вуьйш, къайла ца воккхуш, дийна висина.\nПрокуратуре дIавелира со, бехк-такхаман гIуллакх а долийна. Аса боккха тIом бина, къахьа де дина, аса гIазакхашна чIогIа дукха зе дина аьлла, чувоьллира со. Со чуволлар бахьана... Лакхарчу Кхело йина харцо.. и яра суна йийца лууш ерг. Харцо хIун яра хьуна аьлчи, цара боху, хьуна кхайкхийначу бехканна тIехь яздина ду - Абубакаров бохуш цхьа кхелахо ву цигахь, цуо кхел йина суна, аса "Мангал беттан хьалхарчу деношкахь оьккхуьйтург а эцна, гIазакхашна буха а йиллина, эккхийтина. Мангал беттан хьалхарчу деношкахь аса схьаэцна боху и оьккхург, юха Стигалкъекъа беттан I2-чу дийнахь эккхийтина" аьлла. Хан туьйхира суна. Аса боху: "Аша хIун дуьйцу? Шу лортIехь дуй?" боху аса. И хIума тергал деш а, ладугIуш а стаг вац.\nIимран: Суна уггар халахеташ дерг хIун ду, Нохчийчохь бу бохуш болу хьаькамаша охьа а ховший къамел до, "шаьш тIом дIабаьккхина, къаьхьа де дина шаьш. Баккхий толамаш баьхна шаьш" бохуш, къамелаш деш Iаш бу уьш.\nЦу наной цара дохош долу дегнашший, царна цара бохьуш болу баланашший...\nЭзарнашкахь чубоьхкина нах, чохь хенаш токхуш а бу. Харцо ю. Цу нахана тIера (яккхий) хенаш дIаяьхна а, гIуллакхаш юхаталлийтина а, кхин дерг дина а, хIума деш бац уьш. Тергал деш дац (тхо). I5-20 шераш кхайкхийна оьрсийн набахтешка дIахьовсийна нохчий, иза тергал деш а дац. Аса ойла йо, Везан Дела, оцу нехан бусулба дегнаш да мукъа а дуй те, олий. Уьш бинчу наноша, дегнаш а долуш ца бина те уьш? Ойла йо цу хIуманна. Делахь, оццул яккхий хенаш кхайкхийна... цхьа нийсо, бакъо... цхьаъ хир дацара те олий, сатуьйсу. Амма...\nНабахтера тоьхна телефон...


Староминскан кӀошт — Википеди\nСтароминскан кӀошт (Староминский муниципальный район) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан муниципалан кхоллам.\n↘40 615 (35-гӀ. меттиг)\n1 030 км² (36-гӀ. меттиг)\nСтароминскан кӀошт Викилармехь\nАдминистративан центр — Старомински.\n48 081 ↘40 343 ↗40 374 ↗41 524 ↘41 097 ↘41 072 ↗41 240\n↘40 755 ↘40 671 ↘40 612 ↗40 764 ↘40 615\nВесели (Староминскан кӀошт)\nВосточни (Староминскан кӀошт)\nДальни (Староминскан кӀошт)\nЗаря (Староминскан кӀошт)\nМирни (Староминскан кӀошт)\nНабережни (Староминскан кӀошт)\nПервомайски (Канеловскан юьртан меттиг)\nПервомайски (Рассветан юьртан меттиг)\nПридорожни (Староминскан кӀошт)\nРассвет (Староминскан кӀошт)\n↑ Департамент здравоохранения Краснодарского края, Староминский район\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Староминскан_кӀошт&oldid=5017409»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 6 июнь 18:50\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 июнь, 18:50.


Салан (Франци) — Википеди\n47°09′53″ къ. ш. 5°47′32″ м. д.HGЯOL\nфр. Salans (Jura)\nСалан (фр. Salans (Jura)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Сен-Вит (Ду), ГӀозе-Флуьан, КугӀтфонтен (ЖуьгӀа), Еван, ФгӀезан.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Салан_(Франци)&oldid=7833457»


Турувр — Википеди\n48°35′25″ къ. ш. 0°39′05″ м. д.HGЯOL\n24,01 квадратан километр\n▼1530 стаг (2018 шеран 1 январь)\nТурувр (фр. Tourouvre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Фен (Орн), Отей (Орн). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Турувр&oldid=5191749»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 14:08.


9 шо ду Нальчикера гIаттам луьсту\nГIадужу-бутт 13, 2014\nНальчикера гIаттамхой кхелехь\nКху деношкахь ГIебарта-Балкхарачоьнан шахьарахь Нальчикехь хIоьттира шина кепара гулам. Хьалхарчу гуламехь дагалийцира ницкъаллин структурашкара 2005-чу шарахь иккхинчу гIаттамехь байина белхахой, ткъа шозлагIчу гуламехь лаьттара цу гIаттамехь беллачу а, бехкебеш дIалецначу а кегийрхойн гергарнаш.\nГIадужу беттан 13-гIа де ГIебарта-Балкхарачоьнан дегалазаман, цкъа а дицлур доцчу дийнан терахь ду. Цу дийнахь герз кара а эцна, Iедалан ницкъашна шайн резабацар гайтира бусулба наха. ГIатамхойн могIарехь вара мел лахара а 250 стаг. Шина дийнахь лаьттинчу тIематасадаларшкахь вийна 35 ницкъаллин структурийн белхахо, иштта 15 стаг кхелхира маьршачу нахах а. Лазийнарш бара 200 стаге кхоччуш. Ткъа гIаттамхойн могIарера цу къовсамехь кхелхира 96.\nГIаттамна кечамбинарг а, цуьнан коьртехь хилларг а ша вара элира оцу деношкахь Нохчийчуьрчу тIеман баьччас Басаев Шемала, ткъа нахана хьалхаваьлларг ша вуйла хаийтира ГIебарт-Балкхарачуьрчу бусулбанийн джамаIатан куьйгалхочо Астемиров Анзора а, цуьнан накъосто Горчханов Илеса а.\nГIаттамхошна дуьхьал гIаттийна дов листа лерина Нальчикехь сихонца йина дIахIоттийра Лакхарчу кхелан керла гIишло - ширачу гIишлочу тарван аьтту бацара оцу девне валийна волу 58 стаг.\nАмма тахханалц а, нах бехке хиларан тоьшалла а дина, кхел кхайкхина яц царна. Маршо Радионо къамел дира Нальчикан яхархочуьнца Набитова Римица. Официало дийцарехь, цуьнан ши кIант гIаттамхойн могIаршкахь кхелхина.\nНабитова: "ГIадужу бетан 13-гIа де сан дагна лан хала а, деза а де ду. Шен доьзал кхалхар- хир дац дена-нанна цул доьхна, дегаIийжаме де. Дешнашца дийцалур а дац. Цхьаьна а нене ма кхочийла ишта шийла кхаъ. Ас денна ойла йо хиллачух. Мел ойланаш ярх, ца кхуьу со дуьхье: хIунда нисделла ишта? Мила ву бехке? ХIунда ца йира тхан бераша шайн дайн-нанойн ойла? ХIун хила деза тхан бераш оццул къизчу новкъа бовла? ХIун Iедал хила деза уьш оцу новкъа баьхнарг? Цхьа а вац царна саготта, бехке белахь а, я бацахь арахеца а. Цхьаммо а тIецалоцу и декхар шена".\nТергамчаша дийцарехь, Оьрсийчоь кхоллаелчхьана, оццул деха бехкебийраш тIеховшош гIант хилла а дац. 58-ннан могIарехь виъ бен вац герзаца лаьцна, оцу гIаттаман билггал декъашхо лара тарлуш, амма адвокаташа а, кегийрхойн гергарчара а дийцарехь, массарна а тIехь ницкъбина Iедало, бехк тIебожо гIерташ.\nНицкъбар гойтуш дуккхаъчу журналисташа зорбе даьхнера церан сурташ.\nЛецнарш бехке хилар тIечIагIдан тоьшаллаш дац кхелан карахь. Тешаша а бакъ ца до и нах бехке хилар. Цундела тахана бакъо ю шайн, боху гергарчара, Iедале шайн нахах майрра жоп деха.\n56 стагана тIехь ен кхел бахьанехь (шиъ кхелхина набахтичохь), тIаьххьарчу исс шарахь Iедало низамца догIуш доцчу хьелашца ницкъ латтабо чохьлатточарна тIехь.\nМассо кепара бакъо толийтархьама, бехкебечара бахьанаш леладора. Масала, 2011-чу шарахь цара цхьабоса мацалла кхайкхийра. Могушверг массо а юхаваьллера юучух. Набахтин куьйгалхоша шайна тIехь ен гIело ца лалуш, хийла латтийна протесташ - хедадора куьгийн пхенаш, тайнашца дIатоьгура шайн батош.\nШайна тIехь ен гIело мел ялхаярх а, тергоне ца оьцу суьдхоша, ца хезаш, тосий дуьту аьрзнаш, боху дукха хан ю тутмакхаша.\n9 шо ду дов толлу а, кхел йоьду а. Кийча дуй-те Iедал тахана мукъане а кхел кхайкхон? Цунах хуург дийцар дийхира Маршо Радионо Нальчикерчу Мокаев Арсене. Шен вешина орцахваьлла хьийза иза кху массо а шерашкахь.\nМокаев: "Кхин хIара ду аьлла, схьаолуш хIума а дац. Юха а довхаттар дIатеттина. Тахана сан нана ваша гуон яхана набахте, тIаьххьара къамел а ненан хилла адвокатаца. Схьагарехь, шайна а ца хаьа царна хIун аьлла жоп лур тхуна, хIун кхуллур дара хIинца. Кхел листар кхин а дIадахдина".\nМаршо Радиоцо къамел динчу нахана хетарехь, 58 -ннан кхел еш схьабогIу суьдхой кху исс шарахь кхиина, шайгара дуккха а гIалаташ дийлийта. Цундела бехкебечийн гергарчара боху, оцу кхелах бусулба нахана тIехь гIелоен инструмент йина Iедало. Ерриг Оьрсийчохь а цецйоккхуш дов ду Нальчикехь луьстуш дерг. Амма хууш дац, дов чекх маца доьрзур ду, хIун къинойш тIехьерчор ду гIаттамхошна.\n9 шарна яхъелла кхел


Реалити-шоун финалхо - Кадыровн гIоьнча\nНохчийчоьнан куьйгалхочунна экономикехула гIоьнча лохуш ю ерриг Оьрсийчоь шен Россия-I телеканалехула.\nМасех бутт бу «Россия-1» олучу телехьожийлехь оцу реалити-шоу-н кечам бо. 2 де хьалха, дуьххьара эфир гайтина. Иза а ю сарахь, уггаре а нах хьоьжучу прайм-тайм олучу хенахь дийнна сахьтехь гойтуш.\nНохчийчоьнах а, цуьнан коьртехь волчу Кадыров Рамзанах а, цо лоьхучу гIоьнчийн хила еза говзаллех а, иштта кхийолчу агIонех а.\nЛеррина сайт а ю кхоьллина. Муьлхачу вахархочунна, зуда елахь а, стаг велахь а, аьтто бу боху оцу дарже хIотта. Цуьнга куьйгалла дан дIалур ю стратегица мохк кхиоран агенталла.\nИ дарж таханалерачу дийнахь деса лаьтташ ду. Къаставале, реалити-шоухь дакъалоцучу хIоранна шортта Iалашонаш хир ю хьалхахь.\nУьш муха хир ю кхоччуш къадош дац, амма, цхьаъ гучуяьккхира и программа дIахьочу оьрсийн журналиста Корчевников Бориса.\nШена экономикан кхиорехь болх бан лууш далахь, оцу къийсаман декъашхочо шен спортан гIора гайта деза. Иза чекхавала веза дуьхьалонан асах.\nИза шоу хиларх кхета тергамхой. Нохчийчоьнан куьйгалхо эфире а ваьккхина, рейтингаш яха гIерташ хиила а там бу оцу каналехь.\nАмма дуккхаъчу нахана, цунна тIаьхьа ойла ейта шортта хIума го. Дуьххьара, Нохчийчохь, экономика кхио ницкъ болу стаг лахалур ву, я вац олийла дац, амма иза хаьржича а, цунна дуккха а болх бу бан безаш, аьлла Маршо Радиога дийцира, юккъаралхочо Бено Шамала.\nИза ша а лаьттина цхьана хенахь, Iедалан даржашкахь. Цундела, мехалла хила там бу цо бохург. Дуьххьара цо тергойо, я махкахь а, я пачхьалкхехь экономика кхио болх бан хуур долуш дукха нах ца хиларна.\nБено: «Политикан болх дIабахьа тоба хила еза. Иштта нах кIезга бу аьлла хета суна. Москох цхьаъ бу, кхузахь-цIахь-кхин бу. Сибрех-кхин бу. Кавказерачу нехан дог-ойла йовза еза. И болх бан безарш уьш ма бай. Церан меттана цхьаммо а бийр бац иза».\nТахана Оьрсийчохь лела цхьадолчу низамашна реза вац юккъаралхо Бено Шамал. Кхидолчу, массарна девзачу кIоргерчу бахьанашца, цара а сецайо экономика кхиор. Масала, цхьатерра кхочу низамаш онда латтанаш тIех кIезга бехачу а, дуккха а бехачу а меттигашна. Иза, бухарана дуьйна нийса дац, аьлла дийцира цо.\nБено: «Iилман агIора аьлча, Кавказера нах авторитий йолуш, шайн кхане шаьш лохуш бу. Монетизаци юккъеяхча а, ерриге а Оьрсийчоь, иза дIаяьккха бохуш араьлча а, Кавказехь берш ца бевлира. Кхузахь, хьо чохь вехаш волу цIа чу ладарш оьхуш хилча а, цхьанге а ца хьоьжуш, айхьа иза тадо вай. Иза тергоне а оьцуш хIума дан деза. Иштта, цхьатерра регионашкахь латтанийн низамаш а хийца деза».\nДаима дIакхайкхош делахь а, Нохчийчохь а, Оьрсийчоьнан могIарерачу регионашкахь санна гIалаташ дуьйлуьйту, Бено Шамална хетарехь. Совдегархойн лаг лаьцначура мал деш дац. Юккъерачу барамера, цара бюджетан доккха дакъа хIоттош доллушехь. Оцу нахана новкъарло а ца еш, ма хуьллу уьш Iама а беш, царна гIортор йича, Iедалан кочара уьш буьссура бара, аьлла хета Бено Шамална.\nБено: «ХIун дан деза вай цIахь? Лаахь-хала а хета, ца лаахь хала а ма хета. Нах паргIат бита беза. Цаьрга болх байта беза. Бизнес лело уьш оьшучохь Iама беш, Iедалша, шаьш юккъараллийн къепе а лердеш хIума дан деза. ТIаккха уьш тIаьхьа бевр бац пенсешна а, пособешна а. Ишттий бен, экономикан кхиамаш бахалур а бац».\nНохчийчоьнан экономика кхиорах жоьпалла верг телехьожийллехь йоьдучу реалити-шоухь къастор ву боьдучу Товбецан -беттан тIаьххьарчу деношкахь.


С ДРЕВНОСТИ ПО НАСТОЯЩЕЕ… - 7-ГIА КИЙСАК - 23 Мая 2018 - NAHI\nГлавная » 2018 » Май » 23 » С ДРЕВНОСТИ ПО НАСТОЯЩЕЕ… - 7-ГIА КИЙСАК\nЦу «къилбседакавказхошний», «къилбкавказхошний» юкъара хьосто кхоьллина ду «кура-араксан», «нах-урартуойн», «нах-кулхин», иштта «таршиш» юкъабогIу меттанаш а, церан и ваьрраш (тайпанаш) а. Вайна ма-хаъарра, цу хьостан гаьнгали хилла «Къилбкавказ - Арарат-лаьмнин онда доьзал» беха, «Кавказ-Арарат лаьмнин къепе» кхоьллаелла кIошта (цу юкъахь бац эрмалой, жуьгтий, тюркаш, ишт. цу могIара кхин тайпа халкъаш). Аларшца бен къаьсташ боцуш, цхьанаметтан адмаш хилла уьш шайн хьостехь. «Шулавери-Шому культура» кхиийначу къилбкавказхойх хиллачу къилбседакавказхоша, кхуллура ю «Майкопан» (ш.оь. III-эзар шаран 27-25-гIа бIешераш), цуьнан бух тIехь «Къилбседакавказан культура» (ш.оь. III эзар шаран чеккхе - II эзар шаран юьхь) а.\nИштта, цу заманчохь ТIехьарачу Кавказехь кхуьуш хилла «кура-араксан», «пракулхин» «нах-хурри-урартуойн» культураш а. Церан га ларалуш ду, тIаьхьо билгальера йолу «таршиш» юкъаралла а. И юкъаралла, кху тIаьхьарчу хенахь, «цуьнан халкъ азиаташ хилла» бохург, Iилмано мелла а къобалдинехь, кхоччуш къаьстийна дац, и «таршишаш» муьлхачу ораман этнодакъа хилла. Историн и «Троя» (изза «Таруиша»; III-эзар шш – ш.оь.1260/50 шш) южучу муьрехь, цунна гIонна баьхкинарш «халибаш», «амазонкаш» хиларо, ойла кхоллайолийту, и троянцаш кавказхойн орам болуш хилла бохург дIахьедан. Иза иштта делахь, цу хьоло юха а ойла кхоллайолийту, «нах-орамах-ам ца хилла те, и «таршишаш» (троянцаш)?» олий. Ширалла хьесапе эцча, цу гIалан дай хила безарш «хатташ» бара, царел тIаьхьа рогIехь берш, ламаройн «каскаш» а болуш. Вайна хаьа, цу муьрехь «хатташна» тардар деш, уьш шайх дIаэбинарш индоевропейцин раса юккъера « протохеттиш» хилар. «Ламарой» болчу «каскин» халкъал хьалха, царелла а дехьа дехаш долу нах-ораман тайпанаш орцахдовларо, и хаттар дIакъовла (уьш, «хатта-минояш» бу ала) аьтто ца ло вайна. Амма вайн ала йиш ю, Жимачу Азин малхбузехьа Iуьллу Таруиша (Троя) олу гIала кхоьллинарш, «ширакавказхой» бу. Вайна иштта хаьа, ширачу оьмаран 16-гIачу бIешерашкахь, «фригих» долчу ваьрраша ассимиляци йан долийна «хаттан» орамах долу тайп, цу гIалара лоллуш, и гIала «хурриташа» дIалаьцна хиллийла. И бахьана долуш (бахьана, зуда ядор гайтахь а), 1260-гIачу шарахь «аххийаваша» («аххийава», «ах-хи-йа-ва», гIазкх. маьIна, «он есть полуморской») Троя йохочу хенахь а, гIайре тIехь санна, цIенна «хурритин» халкъ дехаш хиллачух тера ду цу онда гIопахь. Цуьндела, царна орцаха бевлларш а хилла аьлла хета, гергарчу ораман ваьрраш – «халибаш», историно хьахош болу «амазонкаш» (а-да-мехка-зид) а. Делахь а, историн Iилма, сацам боллуш цу ойлана тIехь чIагIделла ца хиларна а, керла тоьшаллаш оьшуш хьал хиларна а, вайн меттан кепа тIехь хатташца, минойшца, каскашца, кхин йолу гIайренан (Крит, Лемнос, Кипр ишт.кх.дIа а) юкъараллашца, дазарш гайта дезна сан.\n«Хурри-нах-урартхойн маттаца» а, иштта «ширахаттан маттаца» а, гергарло хила таралучу этнодекъах кхолладелла халкъаш ду, историно «этрускаш» («тар-сий», «ара-сена»), «баскаш» (бас-ха, бас-хи, бас-кха), «турдулаш» («тур-ду-эла/и»), «турдетанаш» («тур-детта-эни») аларца билгалдаьхнарш а, цхьаболчу Iилманчаша, уьш, кавказхойн иберин (и-ба-ари) ораман тайпанаш ларахь а. Кавказера, тахана, «ибери» олуш долу халкъ кхолладала (цу цIарца хIетте а), юккъерачу барамехь цу ширачу заманал тIаьхьа, кхин а эзар шо хан яла езаш ю. Иштта иза вай къобалдахь, и шира ибераш лара мегара дац кхузаманан гуьржийн шира дай, уьш (гуьржий), цу заманчохь кхоллабалаза хиларна хьалкъ санна.\n«Индоевропейцин» тайпанаша шайх тардар (ассимиляци) диначу цу «хаттан» («ха-тIе»; гIазкх. маьIна, «стража на /горе/возвышенности») халкъах, тIаьхьо «хеттин мотт» буьйцу халкъ хиллехь а, лаьмнин чIажашкахь (кхузаманан, Турцера «Понтийн лаьмнаш», йа нийса аьлча «Каскин лаьмнаш») дисначу цIена декъан, цу «хаттан» тIаьхьиенаш ю, ширазаманна бевзаш хилла ламарой болу «каскаш» а, тахана Къилбседакаваказера, «малхбузакавказхойн меттан» тIаьхьиенаш йолу «абхазаш», «адыгаш», «абазинаш», «убыхаш», «гIебартой» а, иштта, кхин долу цу «малхбузакавказхойн» орамах хIу хьакхало кегийра этноэлементаш а. Хаттан матта тIехь хеттин мотт кхуллуш декъашхой хилларш бу «лувийцаш», «неситаш», «палайцаш».\n«Шумарш», «элламаш», цаьрца гергарлонаш долу «луллубаш» («лулахь-ба»; гIазкх. маьIна, «есть соседи», «живут по соседству»), церан лулара «гуттиш», «касситаш» тIедаьхкиначарех а, йа кхин этнобух болу а халкъаш дац. Уьш, цу мехкан автохтонаш бу, царна къилбседехьа беха «нахи-хурриташ», «хатташ», «нах-урартхой» санна. Делахь а, «шумарш» олу халкъ, тIаьхьо, Кавказан лаьмнашкара кху махка деъначух тера ду, хин гечонашкахь хидилларан говзалла шайца а йолуш. Иза нисделла хила деза, гIазкхашха «потоп» олу Iаламан бохам хиллачул тIаьхьа (ш.оь. 3000-2950 /± 50 шш./-гIа шераша лоцачу хенан юкъахь). И бахьана хила тарло, шайна юкъахь долу уллера а, генара а генетикан гергарлоне хьаьжжина, мелла а вовшеха къаьсташ и тайпанаш хилар. Масалина ала мегара ду и «шумарш», «загросс-элламан меттан» юккъера «элламех», «луллубах» мелла а къаьсташ хиллехь, уллера орам цхьаъ болуш, гергарло долу «ширакавказхойн» халкъаш хилла уьш.\n«Наирахошна» («нах-ари») гергахь даьхна, цу шинна а агIоно («кавказ-араратан», «загросс-элламан» доьзалш) юкъара (гIазкх. маьIна, «переходный») лоруш хилла тайпанаш ду, ламарой болу «гутти» («гу-тIеэ», гIазкх. маьIна, «на холме», йа «на возвышенности») а, «касситаш» а. «Наираша» («нах-ари»), мелла а шайна уллера лоруш хилла, шайн васташца тералла йолу и «гуттин» халкъ. Вайна ма-хаъарра, «наирашца» юххера генетикан гергарло долуш хилла ду, иштта «хурритин» а, «арин» а, «хаттан» а халкъаш.\n«Къилбкавказ – Арарат-лаьмнин онда нах-доьзал» юкъахь кхианачу меттан дакъоша, билгалйоккху, кхаа тобане и онда доьзал къастош йолу юкъараллаш, меттанаш: «Нах-Кулхин доьзал», «Кура-Араксан нах-доьзал», «Нах-Урартуойн/Ван/, ламаройн доьзал». Цу кхаа доьзало кхоьллина хилла, историна бевзу «Наири», йа «Нахирин Барт» олу цхьанакхетта юкъаралла. «Кура-Араксан культуран» юкъаралла, шина декъе екъча, нийса хила мегара «Кура-Араксан нах-доьзал», «хIордйистенан, Кура-Араксан доьзал» аьлла, цу тIаьххьарачунна юкъахь болуш «къилбкавказ-декъастанан доьзал». «Кура-Араксан культура», цIенна, декъастанхоша кхоьллина культура ю бохург, къобалдеш дац историн Iилмано.\n«Меттан декъадалар» аьлла хIоттийначу кепа юкъара «Нах-Урартуойн/Ван/, ламаройн доьзал» аьлла билгалйаьлла юкъаралла, яржина хилла цу ТIехьарачу Кавказан а, Къилбседа Кавказан а лаьмнашкахь, цуьнан кIеларчу аренашкахь, тогIенашкахь. Иза ю «Ван-Ариан» (ист. «Аран»), «Дурдзука» («дур-дукъе-тIе»; «дур-д-зу-ка»; гIазкх. маьIна, «владелец башни – знающий, удачный»; - ш.оь. 5-гIа бIешо – 2-гIачу бIешаран юьхь) олу юкъараллаш. Цу шиннан бух тIехь кхиана «Аланаш» («арана», «ареной») шайх хира болу, «Ван-да-Аланаш» (ист. «вандаланы»), «сванаш», лачхьакхадаларш долу «асаш» (овса), «хе-ва-сураш» (ист. «Хевсуры»), «картвелаш» (корта-ва-эла), иштта царех хила таралуш ю, цу кIоштана евзина, «миди-атропатан (чIаьнкъа) юкъаралла» а. Майрра, цхьана хенахь «дурдзукан» дакъош хилла ала йиш йолуш ду вай «двалин» (ист. «валы», «двалы»; нах.м. «Да-ва-али», гIазкх., У ущелья, есть владелец»), «сванан» («Со-Ван»; 240/50 шо – карара зама; «швиод», «свеона»), «хевсуран» («Хе-ва-Сур»), иштта кхузаманан «картвелан» (корта-ва-эла), «тушинан» («Туьше-тIе» «Туш-тIе», «Туш-Iин» «Стан-место на верху», йа «стойбища в ущелье»), «бацбийцан» (туш-бацо, бацо ба) тайпанаш, халкъаш, кхузаманчохь царех цхьадерш кхоччуш гуьржех дIаийнехь а.\nШирачу оьмаран хьалхара эзар шераш юккъедоьлхачу а, дахначул тIаьхьа а, екъаяла йолаеллачу къилбкавказан юкъ, малхбузен агIонгахь кхиар долу «Нах-Кулхан доьзалан» юкъаралло, «Кулх-халда-хонан мотт» шен-шен аларш долуш хилла. Уьш ду: «кулхин» («Колхида», «Колхи», «Кулхи», «гилхи», «Куола-хи», йа «КIол-хи-да» йа «КIола-хи-да» кIела долу хи), «халдан» («халдейаш» бац уьш. «ХIал-Да», йа «Хьал-Да»; /5-2-гIа бIешераш), «чанахан» («ча-нах», «ча-нахи»; гIазкх. маьIна, «медведь-нахи»; 5-2-гIа бIешераш. «Кахи», «ка-хи», гIазкх., «быстрая река»), «махалонан» (изза «макрон», «махал-ан-ва», Эры, «Аре-тIе»), «санаарин» («Сана-Ари»; изза, Iарбошха аьлча, «цанари»; олуш хилла «масохи», «месха», «маса-хи» а), «дрили» (ист. «дрилы», «дар-или», йа «ду-али», йа «ламанан нах»), «нах-хонан» («хой», «ха-йа», «ха-Iа», «ха-али-ба») этносаш, тайпанаш, халкъаш. Цу тIаьххьарачеран а, кахи-картвеллан ваьррашца хиллачух тера ду лачхьакхадаларш. Малхбузехьа деха и «кулхин халкъ» (колхидаш) кхоьллинарш, «хуррито-нах-урартун» орам болу бес-бесара тайпанаш ду, историн дохаллехь цу меттехь гуладелла. Мелла а дакъалоцуш, «хатташ» («ха-тIе»; гIазкх. маьIна, «стража на /горе/возвышенности») а хиллачух тера бу цаьрца.\n«Кура-араксан культура» кхианачу махкахь ондачарех хилла, «Кура-Аракс-доьзалан» юкъаралла. Цу юкъадогIуш хилла тайпанаш ду, хIордйистенан прадекъастанхой боцурш а, аларци бен къастам боцу «гаргараш» («гаргара», «гергара», «гергара нах», царна юкъахь - «чIебарлой»; /ш.оь. 4-гIа бIешо - к.оь. 1-ра бIешаран чеккхе), «нахчаванаш», «арцхой» («Арцах», «Арце-хи», «Орхистена», «Ор-хи-йистена», «Уртехе», «Ур-тIе-хи», йа «Уртехине», «Ур-тIе-хине», изза «Цавдак» - «Хачен» - «Карабах» кхузаманан «Нагорный Карабах»), «аранаш» («Сюник», «Сисакан»; «Шуне», «Шюни» «Шюни-тIе», йа «Фавнитида», «Зангезур» («нахан-га» /область), «нахарараш» («Нах-арара», -арарнаш»). Цу нахарарин истории, эрмалоша тахана шайн долаяккхина, хIириша, «аланин» истори ма-яккхара. И болх цаьрга бойтуш, жигара дакъа лаьцнарг Росси ю, гIодеш Европера Iилманчаш а болуш.\nАса ма-хьаххора, ТIехьарачу Кавказан юккъехь а, цуьнан малхбалехь а, кхоллаелла хилла онда бахаман-политикан яккъаш. Уьш ю: ширачу заманчохь «Сакасена» олуш хилла, шена чуйогIуш кхо кIошта йолу, «Аракс» хица кхоллабелла онда мохк. Цу юкъа йогIуш хилла ю «Нахича-Ван», «Арцах», йа «Арца-хи», цу «Сакасена» мехкан юкъ хилла «Шюни» а. И яккъаш кхиийнарш, «нах-маттан» юкъара адам хилла. Иштта, «нах-урартхой» бехаш хилла ю, цу «Севан» (ш.ист. «Суниа-ван» ) Iоманна гонахьа йолу кIошташ а, йоллу «Араратан атагIе» (кхузаманан «Арменин атагIа») а. «Эраш» беха «Эрети» («Ари-тIе») а, кхоллалура болу «Кахетин» мохк а, «нах-урартхойн» орамах долчу адамин, дахаран кIошта хилла ю цхьана хенахь.\n«Ширакавказхойн» орамах долу тайпанаш, кхоччуш къаьстина мур лара мегара бу, ширачу оьмаран, I-ра эзар шаран чеккхе. И тайпанаш, халкъаш шайн дахаран вастехь къастаме аматаш долуш хиллехь а, «симитин», «индоевропейцин» Iаткъамна дуьхьала латточу къийсамехь, даима бартахой болуш даьхна ду.\n«Ширакавказхойн» расан ораман генаш долу и шира этнотобанаш, кхузаманан ваьрраш, халкъаш, церан меттанаш, аларш, лераш кхоллалура долу баххаш ду. Юкъараллин зIенашца, бахамин кхиаршца, культураца, маттаца гергарло долу тайпанаш цкъа хьалха тукхамаш кхуллуш вовшаха а кхетий, тIаккха, керла халкъаш кхуллуш хилла ТIехьарачу Кавказехь. Уьш ду: «Колхидан» (кулхаш), «Гаргаран» («гарга-гар», «гергара»), «Кахетин» («Ка-хи-тIе»; ист. «Кихуни»; гIазкх. маьIна, «удача-река-над» /-место/; «Над рекой удачи»), «Картлин» («Картали», «Корта-эли», «Голова-князья», «главные князья» - прагуьржий), «Шира Ал-Банан», йа «Ал-В/Б/анан» меттанаш а, халкъаш а, мехкаш а.\nЦу «Шира Ал-В/Б/анан» («Ал-Бан» «Албании», «персаша», цу махках «Аран» олуш хилла) махкахь дехаш хилла 26 тайп, шайна юкъахь долуш «нах», «нахин», «дегIастанан», «гIажарийн» орамах кхузамано дIатоьхна долу ваьрраш а, халкъаш а. Уьш хилла «андакаш» («андиа», «Ан-дай-Iа»), «гаргараш» (гергара), «гелаш», «дидураш», «кисташ» (къистинарш), «каспиш», «легаш» (лекаш), «содаш» (садай, «со-да»), «силваш», «удинаш» (утти), и.кх.дIа а. Царна юкъахь хилла, ладаме «нах» тайпанаш ду: «гаргараш», «содаш», «кисташ». «Шира Ал-Ванан» тайпанашна юкъахь, хьалхе йолу хилла халкъ, «гаргараш» бу. Уьш, изза «ал-банаш» (Ал-бан, ал-мохк) бу, «Ван» дош, «Бан» дашца хийцар бен, кхин башхалла йоцуш. ТIаьхьо, нах-этнос цу албанхойн юкъараллех дIакъастиначул тIаьхьа, цу нана-этносин хилла шира историн декъахь шайн халкъ (тIедеъна) хилийта, олалле деъначу къоман Iилманчаша, шайна томехьа йолчу цIерашца хийцина цу цIерах дукхаха ерш. И тайпа болх бинарш ду азербайджанан, эрмалойн, гIазакхийн, жуьгтийн, хIирийн, доцца аьлча, Кавказан автохтонаш хилла доцу халкъаш.\nИштта, цу махкана малхбалехьа а, къилбехьа а кхоллалура ду «каспи-удин», «манан», «прасамарран» меттанаш а, халкъаш а. И «хурритех» долу «мана» халкъ а, цхьаболучу Iилманчаша лоруш ду «урартхойх» къаьстина га. «Наирахошна» уллера, «гуттин» халкъ лоруш хиларна, цу шина халкъана юккъера халкъ лара мегара ду и «манаш» а.\nУрарту пачхьалкх йохале а, йоьхначул тIаьхьа а, цуьнан халкъо кхиийначу культура тIехь, кхуьара ду «Мидин» а, «Атропатенан» махкара, ламаройн маттаца доьзна аларш. Аса дуьйцург дац ша «мидийцин», «атропатенойн» тайпанаш а, йа церан мотт а. Аса юьйцурш ю, цаьрца, юкъара дахар долу «ширакавказхойн» орамах йолу «прааланан» тIаьхьиенаш.\nЦу «Шира Ал-Ванан» («Ал-Бан») малхбузехьа а, цуьнан дазонца а, дехаш хилла: «гаргараш», «глигваш», «санаараш» («Са-На-ари», гIазкх. маьIна «Душа+Проматерь+равнина», «Са-На-аре»; «санаара», изза «хона», «хоной»; Iарб., «цанары»), «Кавказан троглодиташ» (хьехаш чохь бехарш), «хамекиташ» (хамхита – «ха-ма-хи-тIе»), «двалиш» («Да-ва-али», гIазкх., «У ущелья, есть владелец»), «тускаш» (нах-тушинаш) олу «нах-ораман» тайпанаш. И паччахьалла долу мехкаш кхолладелла меттиган бух буьйзина бу, сиз хьокхуш, лахахь билгалдаьхначу этнохалкъашца:\n«Ал-Банан халкъ» кхоьллинарш бу, Кавказан малхбале дIабахна болу, Атропатенан латта тIера «хурри-нах-урартуой» («албанаш», «андакаш», «айнианаш», «гаргараш», «садош», «кисташ», «санаараш», «Эри», и.кх.дIа) а, бухахь баьхна болу «малхбалера къилбседакавказхой» («утти», «каспи», и.кх.дIа) а. Иштта, тIаьхьо, ахэзар шо даьлча, цу халкъана Iаткъам бен болу «гIажарий» а.\n«Гуьржийн халкъан акъари» кхоьллина этнически бух буьйзина бу, «нах-хурриташца», «гIажарийн» тайпанашца а, мелла а «хатташца» («ха-тIе»; гIазкх. маьIна, «стража на /горе/возвышенности»), греко-римашца, симитин элементаца а.\n«Эрмалойн халкъ» - «индоевропейцин» («муска», йа «мушка» халкъах долу фракин пхи тайп) хьалхе а йолуш, «хеттин», «симитин», «грекин», «гIажарин», мелла а «нах-урартхойн» (хана-гаргаран-нахараран) тайпанаша цIий доьттина, тIедеъначарех долу чIаьнкъа къам ду. Цуьнан адам даьхна мехкаш а, кхузаманан Армени кхача цара биначу некъан раж а ю: [«Фраки (Балканан ахгIайре) - Мелитена (Анатоли-Алзи) - Арме-Шуприа (Шубуари) - «Араратан акъари» (Урартуон латта) - «Жима Кавказ» (ТIехьара Кавказ)].\nИ лакхахь хьахийна кхо халкъ (ал-банаш, гуьржий, эрмалой) кхуллуш дакъалаьцнарг ду «Гаргаран халкъ». Иза, шен хьостехь, цIена «нах» ваьррин орам болу, юкъаралла хилла. Цу халкъо «эрмалойн» а, «гуьржийн» а халкъаш кхуллуш мелла а дакъа лаьцнехь, «Шира Ал-Ван» олу пачхьалла кхуллуш, онда жигаралла гайтиначух тера ду цу халкъо, цу хьостехь коьртаниг а долуш. «Ал-банойн мотт» а, йоза а «гаргаран меттан» бух болуш хилла ду, дуьххьара деъначу ахэзар шарахь. Цу «нах-тайпанашна» юкъахь, историна девзуш ду «Нахарары» («Нах-арара», -арарнаш») олуш хилла ваьрраш. Уьш хилла, онда, элин цIийнах долу олаллин тайпанаш, цара кхоьллина кхерчаш. Керлачу оьмаран 8-гIа бIешераш тIекхаччалца бехара бу цу махкахь и элин кхерчаш шайн гIепаш а, эскарш а, шен арахоьцуш «нахч», «нахарташ» олу ахча а долуш. И элий, «нах» тайпанан тIаьхьиенаш хиллачух тера бу. ХIунда аьлча, цу «эрмалоша» шайн шира тешаллашца а бакъдарна, 7-гIачу бIешарахь, Арменехь дехаш «нахчаматянин» тайпанаш хилар, церан провинцех «наханга» («нах-Iан-агIо») а олуш.\n«Къилбседакавказхой мотт» бекъало, кхаа этнодоьзалан декъашка: «малхбузекавказхойн мотт», «юкъаметтера кавказхойн мотт», «малхбалекавказхойн мотт». Хьалха хьахийначу меттан дакъа «хаттан» орамах делахь, шолгIа дакъа нах-этносан орам болуш ду. КхозлагIа декъан орам кхоьллинарш, «Кура-Аракс культуран» юккъера цхьацца долу, нах-орамах доцу тайпанаш, «Каспи хIордан» йистошца даьхна, даьхнелелорхойн тайпанаш хилла ду. «Малхбалекавказхошна» юкъадогIуш долу «Iаьндийн» халкъ, алсама нах-орам болчу ваьррашца хьакхадаларш долуш, шираллера дуьйна даьхначух тера ду, суьйлишка диллича, вайна уллера а долуш. Цкъацца, шайн аматаш тидаме эцча, «нахчий бу» ала а таралуш бу уьш тахана.\nСовета Iедалан Iилманчаша харцахьадаккхар деш, «Iаьндин-жIайхойн мотт» аьлла уьш вовшахатоьхнехь а, и ши мотт кхетар доцуш, цхьана ца догIуш меттанаш ду. Шира заманчохь, ТIехьарачу Кавказехь болчу «Каспийн хIордан» йистонашца даьхна ду, «андаки» («андиа», «Ан-дай-Iа») олуш хилла и халкъ, ДегIастанне качале. Вайна хаьа дезаш ду, и «Iаьндой», шира заманчохь (Урарту паччахьалла кхолладалале хьалха а), даима нах-ваьррин лулахой хилар, Мана махкаца доза а долуш. И «андиакаш» «хурритех» хилла бацахь, шеко а йоцуш, «гаргаран» тайпанашца лачхьакхадаларш долуш хила тарало уьш. Иза вайга меттахIотталахь, и «Iаьндий», дегIастанан ваьрраш юкъахь, уггаре а уллера генетикан гергарло «нахчашца» долуш уьш хилар, чIагIдан йиш ю вайн.\nШирачу оьмаран 13-гIа бIешераш тIера дIайолчу заманчохь, зазадоккхуш кхиа йолаелла «Колхидан культура». Ширачу оьмаран, 7-гIа бIешаре кхаччалца яхна йолу и культура кхиана мохк бу, таханелера Малхбузенан Гуьржеха. Цу заманчохь, «гуьржийн» халкъ кхоччуш кхолладалаза а долуш, цигахь баьхна «колхаш» (кулхи) «майкопан культуро» кхоьллина а, шеко йоцуш «кура-араксан культуро» Iаткъам бина а, «хурритин» цIий алсама долу «нах-тайпанаш» хилла, цу махкахь дехаш дерш. Цу культуран аматаш долуш «ширакобанан культура» хиларна, кху тIаьххьарачу хенахь, Iилманчаша и ши культура вовшахатухуш, «колха-кобанан культура» аьлла чIагIдеш ду. Ткъа «ширакобанхой», «нах-орам» болу тайпанаш ду, «Даръялан чIажахь» кхиана ду ала там болучех.\nТахана вайна евзу Гуьржийн чоьнах а, цуьнан къоман дакъойх лаьцна дийцале, вай билгалдан деза и «гуьржийн» халкъ, ширачу оьмаран кхо бIешерашна юкъахь, «нах-этносан» бух тIехь кхолладелла хилар. Ша Гуьржийн чоь, истори-географин бархI декъах лаьтташ ю. «Абхази», «Мегрели», «Свано-Двалети» (цу юкъахь кхузаманан «Къилб ХIирийн чоь» а йолуш), «Хева-Тушети» (цу юкъахь «Пшава-Хевсурети» а йолуш) олу и этнически мехкаш, «Йоккхачу Кавказан» ломан дехачу дукъаца Iоьхкуш ду. Иштта цу юкъахь, Турцица доза долуш йолу къилбехьара «Месхети» а лерича, вуьш долу пхи дакъа («Аджари», «Гури», «Джавахети», «Имерети», «Картли»,) тахана, «цIеначу гуьржийн ду» ала мегара долу, мехкаш ду уьш. Лакхахь хьахийна «Сванети», «Давлети», «Хевасурети», «Тушети», «Кахети» шеко а йоцуш, «дурдзука» («дур-д-зу-ка»; гIазкх. маьIна, «владелец башни – знающий, удачный») олу халкъ юкъадоьдучу «кура-аракс меттан» доьзалан дакъош а, «нах-тайпанах» хилла а ду шайн хьостехь. Вайна хаа дезаш цхьаъ ду, лахарчу къепо гойту иссалгIа (№9) кийсак, хилла хилар нах-ораман этнотобано кхоьллина, кхиийна, церан долахь хилла, амма цаьргара гена йоцчу хенахь дIабаьккхина мохк хилар. Иштта, цу тIехь вайна гуш долу дазонаш а дац нийса, шираллехь ма-хиллара. Кхузаманан «6», «6а», ах «4», «9», «2» кIошташ (Кура хин гечоне, ТIехьаракавказан юккъера мохк кхаччалца а болуш), нах-тайпанаша онда дакъалаьцначарех ю, историн дохаллехь шайн кхиарца.\nВуьш долу «картвела-иберин матта» юкъара халкъаш («мегрелаш», «занаш», «зугдидо-самурзакаш», «чанаш», «сенакаш») дикка теллина, сайна девзаш ца хиларна, цкъачунна Iора ца дохуш дуьту аса. Цхьаъ ду, шеко хила йиш а йоцуш дерг, иза, Малхбалера Гуьржийчоьно кхиийна халкъан дакъош шайн хьостехь (ш.оь. 4-2 бIешераш) нах-орам болуш, цу тIехь кхолладелла халкъаш хилар. Цара бийцина мотт, «нах-урартхойн» хилар чIагIдан таро йолуш хира ду вай, вайн шира мотт вай меттахIоттабахь. Малхбузехьара «ча-нах» (дукхаха, уьш хIордахой бу) шеко а йоцуш, шайн хьостехь, нах-ораман тайпанаш хилла.\n«Картлин дийцаро» юьйцучу цу историн юьхьигехь, «протогуьржийн» хилла мохк бу, таханалера «Лакхара», «Лахара Картли» а, «Кахети» (къилбседе йоцуш) а, «Джавахи» а, кхузаманан Азербайджанехь долу «Шамхорчай» олу хи тIекхаччалца болу, «Кура» хина къилбехьа Iуьллу мохк а. Цу заманчохь, таханалера «Имеретин», «Месхетин» мехкаша хадийначу дозанца, цуьнан малхбузехьа хилла ю, «Колхидан пачхьалкх». ЦIена «хурритин», «нах-урартхойн» тайпанаша кхоьллина хилла и пачхьалкх, ш.оь. 1-ра бIешаран чеккхенехь бен, шен этносостав хийцаелла а йоцуш.\nАлександр Македонскин оьмарехь цу махкахь дехаш хилларг ду, шеко а йоцуш «халда-хонан» халкъ. «Нах» орамах болу, «гаргараш» коьртехь болчу, «барта» юкъадогIуш хилла а бу и «халда-хонаш». Вуьш долу, историно билгалдаьхна тайпанаш, бахаман аматаша техкина цIераш йолуш хиллачух тера ду.\nВайна хаа дезаш дерг ду, и «гуьржийн» халкъ, дуьххьара, шина халкъан доьзало кхоьллина хилар. Шира яздина тешаллаш, меттан Iилман агIо ларош зерца хьесап дича, билгалдаьлларг ду, «гуьржийн (иберин) мотт» кхуллуш дакъа лаьцнарг, лакхахь ма-хьаххора, боккхачу шина доьзалан меттанаш хилар. Ондачарех долу царех цхьаъ, бухахь даьхначу «ширакавказхойн» орамах долу, «нах-тайпа» хилар. ШолгIаниг, «индоевропейцин» маттаца мелла а гергарло долу, Мидин махкара тIедеана, олаллехь хиллачу халкъан дакъа хилар а. И «гуьржийн мотт» кхуллуш, бух хилла лаьттинарг бу, цу меттигера автохтонан халкъан мотт, вуьшта аьлча, «халда-хонан мотт». Уьш иштта бевзаш бу, «хиониты» олу цIарца а.\n«Ширагрекин» историк волчу Страбонас а билгалдина ду, цуьнан хенахь цу «Иберехь» ехаш, этнически къаьсташ йолу ши тоба хилар. «Мокцевай Картлисай» олучу хенан хаамаша (хроника) дийцарехь а, бухахь даьхна автохтонан дакъа, «бIахалалла йолу хонаш» хилар билгалдолу вайна Юккъерачу Кавказехь дехаш а долуш.\nИ «хонаш», цхьаа шеко йоцуш, «кобанан культура» кхоьллиначу «нах-тайпанах» хилла бу. Ткъа церан шира бух аьхкича, вайна иштта билгалдолу, и «хонаш» «колхидан культура» кхоьллиначу халкъах долу ваьр, дакъа хилар а. ХIунда аьлча, цхьана хенахь, шайна тIегIартачу хийра орам болчу халкъах дIа ца эрхьама, «Чорох» (Чхьора-хи) хин коьртера, «Триалет ломан» дукъаца къилбседехьа таьIаш, «мосхашна» (санаарашна) тIе а доьссина (ш.оь.VII-гIа бIешо), цул тIаьхьа, къилбседа-малхбале гIоьртиначух тера бу и «хонаш», «Кура» хин юккъерачу меттигехь баха ховшуш. Цу тайпанах долчу цхьана декъано, «Даръялан чIажехула» кхин дIа а некъ биначух тера а ду, Къилбседа Кавказехь кхуьачу «кобанан культура» юкъахь дакъалаца. Иза мухха хиллехь а, Нахчийчуьра «чIаьнта-органан чIажахь» яхна ю цу «хонан юкъаралла» а.\n4-гIа жамI: Кхузаманан империн заказашца, йа готтаIалашо йолчу къаьмнин Iилманчаша хIоттийна концепцеш, схемаш дIатотту аса. КIезга делахь а, баккъалла, бакъдерг ду ала томехь долучунна тIетийжаш, кхоьллина ю хIара, «Меттан декъадалар» аьлла «ширакавказхойн» расан кеп. Кху тIехь хьахоза, йа деллаза диснарг толлуш, и чIагIдар тIаьхьиене кховдо Iалашо йолуш, некъан лар ю аса Iораяккхинарг а, царна куьйгалла дан аттонна билгалйаьккхинарг а.\nЦхьанаделан дин а, текъам-динан (язычество) къеп а.\nШирачу заманчохь хилла мифаш а, «дели бу» бохуш, цIуйн цIерашца кегийна гIурт а, тIаьхьо лелла дукхаделин, текъам-дин (язычество) а, хьуна довзийта лаам бу сан. Цкъа хьалха, суна кхолла лаьа цIуйн хилла юкъаметтигаш, церан гергарлонаш билгалдоху кеп а, довзийта лаьа дахаран раж Iорайоккху тешаллаш а. Цунах дерг вай билгал ца даьккхича, йа дийцаре ца диллича, хьуна, сан дешархо хала хира ду кхета, текъам-динан чолхечу къепах. Хьесап дан атта хилийта, хьан тидаме юьллу аса, кху агIонна лахахь гойтура йолу, кхо-йиъ кеп (кепаш №3, №4, №5, №6).\nВайна ма-хаъарра, адаман дахаран исторехь хьалхара зуьретан а, паччахьаллалин а кхерч кхоллало Хьалхарачу Азира, хьекъар долу Тигр (Аренцахи), Евфрат (Буоранун) хин атагIашкахь. Цу атагIашкахь кхолладелла халкъ, нийса хира ду: цу атагIашкахь даха хиъна ламанхой хилла адамаш, дуьххьаралера юкъараллин адамел а кхетам, Iадат, ламаст лекха, кхиаме долуш хилла аьлча. Церан тешар а, динан къепе дерзош юкъ кхуллий, цхьаъ бен воцчу Далла хастам беш хилла. Цу Делан цара йоккху цIе хилла, историно вайна йовзийтина цIе – «Алалуо», йа «Халалуо». ТIаьххьараниг, симитин орам болчу цузаманан адмаша, шайн аларе ерзийначух тера ду, хьалхара «хI» аз дIадоккхуш (охьадожош). Цу цIарна чубиллина кхетам шина дешдекъо кхоьллина хилла, «ХIал», гIазкхашха аьлча «вселенная» бохург ду. Ткъа «Элуо», йа «Эла» олу дашо гойту кхетам, гIазкхашха аьлча «владыка» бохург ду. Стигларчу Iаьршан да волчу Делан сийдеш, динан къепе кхуллучара, аьрда-цIенош деш хилла айъаеллачу меттигашкахь, исторехь «зикуррат» цIарца вайна девзуш долу. И аьрда-цIенош дечеран Iалашо хилла аьлла хета суна, цхьаъ бен воцчу цу Делана, мелла а, и адам гергагIорто а, Цуьнан дикане сатесначу адаман аьтто бан а. Цу гонахьа, паччахьалла кхолла Iалашо хиллачух тера ду, цу заманан мифин хьесапдича. Уьш хилла, цу Кавказан а, Загроссан а, Араратан лаьмнин бахархой – ламанхой а, «Шина хин юккъера» цу ламанхойх хилла атагIой а. И шеа (ламарой, атагIой), цу меттиган адам ду, «пракавказхойн» ораман шира ши га ларалуш долу.\nДуьне кхолладаларца боьзна, цхьана «ХIал-Элана» хастам бечу цу адамин хьалхара кхетамо къобалдинарг а, уьш тешар дерг а хилла: дуьнекхоллар нисдинарг, юкъара, «МЭ» («МА») олу цхьа низам хилар. Цу низамо, юкъара гIуртах «дуьненан хIорд» кхоьллина. Цул тIаьхьа, цу хIорда чуьра гучабаьлла «Лам». И лам, цу хIорда тIехула хьалаайъабелла хих дIахедаш, кхуллуш «ХIаваъ». Цул тIаьхьа, Дала шен гIоьнчашца (билламе аьлча, «маликаш») кхуллу «дийна синош», шайна юкъахь коьртаниг адам а долуш. Цу тайпана ду и шира туьйра (миф).\nХIинца вай, и агIо, кхузаманан Iилман маттаца Iорайоккхура ю: Космасан йозалла Iовдуш, кхолладелла латта а, кхин долу протоседарчий (планета) а. Уьш хила таралуш ду, шан хьесапехь хи, газ, иштта, кхин тайпана йолу гIорзаш. Хенан дохаллехь, царех кхоллало чIагIделла гIатташ. Тектоникан некъаца, и латтан гIатташ тIеттIатаьIначу меттехь, хин бухара айъало, шайх хуьлуш лаьмнаш, иштта цхьацца йолу тIепангаш а. Хичохь кхолладелла са долу хIуманех цхьаерш, латта тIехь йисна, эволюцин некъаца лаьттан хьал тIеоьцуш. Иштта кхолладелла боху Iилманчаша, синойн дахар а, Iалам а, климат а. Цу синош юкъахь, эволюцин некъаца кхоллавелла боху хьалхара стаг. «Беран» хьесапехь хиллачу цу адамах, хенан йохаллица, кхоччуш кхиъна ваьлла кхузаманан стаг хилла цара дийцарехь. Иза, кхузаманан философи ю.\nКху тIаьхьарчу муьрехь «диалектан материализм» юьтуш, динан беша кхийдар совдаьлла цу философин. Политикца боьзна адаман кхетам Iехо безачохь, цу Делаца доьзначуьнца ловзарш леладан а бевлла, «дуьненан юкъаметтигаш кхуллу инженераш» а (гIазкх. маьIна, «инженеры мироустройства»).\nШирачу заманчохь, дуьнекхолларца боьзна и тайпа кхетам а, философи а йолу, Хьалхарачу Азира вайн шира прадайша, тIаьххьара а, мелла а цу нийса хиллачунна тIерабовлуш, хьерадаьлларг дийца долийна. Шайна бевзуш боцчу, цхьацца Iаламан хиламашна цIераш а тохкуш, цу хиламан цIарах «дели», вуьшта аьлча, «цIуй» кхуллу, шайн галабаьккхиначу кхетамехь цара.\nИза муха нисделла? ХIун бахьана хилла, церан дуьххьаралера, и нийса кхетам галабаккха кхолладелларг? Сан шеко яц, нацкъарчу меттехь кхоллабелла, йа кхоьллина хийрачеран кхетам иза хилар. Вайна хаьа, ницкъ боцчуьнан герз, питана дуйла. Питано, шеко кхуллу. И кхоллаелча, мел чIогIа иза хиларх, дукха хьолахь барт буху. Барт боьхна меттиг, дакъошка екъало. Ишттачу меттехь, хIилланца дегIалла веъна нацкъараниг хира ву, маслаIатан да а, кхелахо а, тIаьххьаре а, цу хьогIе йирзиначу шина агIонна тIехь олалла ден дерг а.\nЦу тайпа болчу некъаца, галабаьккхина хилла нухьал-адаман кхетам а. И галабаьккхинарш хилла, Африкан контенента тIера схьаоьху, хIордаца махлелош болу «африо-симитан расан» векалш. Иштта, тIаьхьо, цхьа эзар шо даьлча, аренца лелар долу «индоевропейцин расан» тайпанаш а, цу махка гIерта доладелла къилбседа-малхбалехьара. Цу шина расана оьшуш хилла, махбан керла мехкаш (рынок, полисаш) а, даьхни дажон аренаш а. И шеа раса, хьогIалла йоцуш тIеоьцуш хилла бухахь бехачу автохтонаша.\nВайна хаьа, IV-гIа эзар шаран чеккхенехь а, III-эзар шаран юьхьигехь а, хинкеманаш, бурамаш хиллий, масех тонн тIера, бIенаш тоннаш кира ойъу гIирсаш болуш. Амма, кхиаме болуш махбан, оьшуш ю къуьйсила. Цара, иза а кхоьллина. Муха? Царна, атта некъ карийна. Цкъа цхьаъ хилла, машаре яхна Месопотамин юкъаралла, екъна цара хIуманан, синкхетаман тIегIанехь кескаш еш. «Пунт» олу мохк а, «Дильмун» олу гIайре хьестош, цара, адаман кхетаме кегаре буьллу. Цхьатерра, цара нухьалшна марзйо, Iаьршехь Iачу Далла накъосталлина, латта тIехь адамо шайн урхалла кхоллар. «ХIал-Эла» (ист. Алалу) къобалвеш хиллачу Нухьан халкъо (нухьалш) тIеоьцу «стигланан паччахьалла», «лаьттан паччахьалла» олу, церан, питане бух кхуллура болу ойла. Зайл-йозанехь карийна тешаллаш бакъхилар гойтуш ду АллахIан дош а.\nЦо боху: «Хьýна ца хиъна, баккъалла а АллахI, стигланашин а, лаьттан а паччахьалла /óлалла/ Цуьнан дуй? Шун /ма/ вац АллахI вóцург вéрас /Iуналчá/, вац гIоьнчá» (2-гIа Сýрат Альбакъара /Етт/, 107-гIа аят).\nИ ши кхетам, адамо бекъна хилар гойтуш, тешалла ду иза. Цу галабаьккхиначу кхетам тIехь кхоллало дукхаделин дин, кхуллуш цу цхьаъ бен хилла воцчу Делан накъост. Историно вуьцу и «Алалуо» (ХIал-Элуо), боккхачу хиламна бен юкъа ца гIуртуш, Iаьршенна Iуналла дийриг а вой (вуьшта аьлча виц а вой), цу шина паччахьаллина, шиъ дела кхуллу цара цкъа хьалха: «Стигланан дела – «Ана» , «лаьттан дела – «Ки» олий. Кхоччуш цу шинца боьзна кхетам чIагIбелча, цара кхуллу симитин хIуо шеца долу цIуо - «ХIордан дела – «Энки», иштта церан гIоьнчий болу кегийра, меттиган цIуй а. Иза, тIаьхьо даьржара дерг ду.\n«Стигланаш кхьоьллина Цо гIортолаш а йоцуш шаьш шуна гуш, лаьттах лекха лаьмнаш а доьгIна Цо и шуна /кIелахь/ меттахцахьейта. Массо а куьцара дийнаташ а даржийна Цо цу тIехь. Оха Стиглара /догIун/ хи а доссийна, массо а хазчу кепара ораматаш а довлийтина Оха цу тIехь» (31-гIа Сурат Лукъман,10-гIа аят).\n«Цо кхоьллина шу цхьана синах /Адамах/, цул тIахьа цуьнах йина Цо цуьнан кепарниг /Хьава/. Доссийна Цо шуна хьайбанашха /сте-боьрша даьхнех/ бархI* кепара, Ша шу кхуллуш шун нанойн кийранашкахь ражехь /хи, улх-детта цIи, жижиг цуьрг/ кхолларца, /кийрарчу/ кха /гай, кийра, беран-цIа/ боданехь. Иза АллахI ву шун Дела, Цунна ду паччахьалла /олалла/, /кхин цхьа а/ дела вац Иза бен /Иза воцург/» (39-гIа Сурат Аззумар /ЖIуганаш, тобанаш/, 6-гIа аят).\n(Даьхне*: бежанаш, гомаш, уьстагIий, гезарий, говраш, эмкалш, зIокардаьхне, накхармозий).\n«Цо кхоьллина шу цхьана синах /Адамах/, цул тIахьа цуьнах йина Цо цуьнан кепарниг /Хьава/…» (39-гIа сурат, «Аззумар» /ЖIуганаш, тобанаш/, 6-гIа аят).\n«ХIай адмаш! Кхéра шайн Дéлах, Шá шу цхьана /Áдаман/ дéгIах кхоьллинчу, цунах /цуьнан пIенданах/ цуьнан зуда /Хьава/ кхоьллинчу, цаьршиннах дуккхá бóжарий а, зударий а /кхоьллина уьш дуьнé мел ду/ бáржийначу. …» (4-гIа сурат, «Аннисáъ» /Зударий/, 1-ра аят).\n«/хьалха/ Адамаш ца хилла цхьа /дин долу/ уммат бен, /цул тIаьхьа/ декъаделира уьш /динехь/» (14 -гIа сурат, «ИбрахIийм», 19-гIа аят).\n«/Делора/ Бакъдолуш, Оха лерам бина Адаман кIентийн, Оха лелийна уьш лаьтта тIехь а, хIорд чохь а /царна пайденна/, Оха рицкъа делла царна цIенчарех, Оха толийна уьш толорах а Тхаьш кхоьллинчарех дукхачарна тIехь» (17-гIа Сурат Альисраъ /Дехьаваккхар/, 70-гIа аят).\nЦу вай далийначу аяташа гойту, цу ширачу заманан коьрта васташ.\nАдам, Хьава, церан тIаьхьие йоцург, цу АллахIа царел хьалха кхоьллина хилла дийна синош. Иза бакъдо кху аяташа: «Адам кхоьллина Цо бекъачу боькучу поппарха, /ша цIер тIехь еттина/ кхийра пхьегIа санна»; «Иштта жинн а кхоьллина Цо /вовшех/ ийначу /цIенчу/ цIерах» (55-гIа Сурат Аррахьман /Къинхетамениг/, 14; 15-гIа аяташ). Джабраил-малик коьртехь долу маликаш а, Иблис шайн да волу жинаш а. И жинаш Адам коллале дикка хьалха дуьйна хилла ду. Уьш тера дац адамех а, маликех а. Делахь а, адамо санна ойла йо цара, вон дика къастало цаьрга, шайн тIаьхьие а кхиайо цара адамо санна. Цул совнаха, Адам кхоллале хьалха рицкъана лерина даьхне а, экхий а, кхин долу синош а кхоьллина Дала. Иштта, Цо кхоьллина бес-бесара ораматаш а. Цу жиннин аматаш, васташ, адамца хилла юкъаметтигаш, йийца охла вац со, амма сан кхетамо, хьесапо къобалдеш ду, дуьххьара, Делах накъост тохарца доьзна бахьана, цу жиннаш тIера доладелла аьлла. Иза, Иблисан болх бу. Цунна дика евзу адамин гIийла агIонаш. Цуьнан тешнабехко, хIиллано адаман лаамаш, шена (Иблисана) оьшучу хорша берзабо хаарца. Цуьнан коьрта Iалашо хилла Адаме, Хьавага, Дала царна дихкинарг дайтар. Цо цаьрга дуьхьала, «стом баа» ца олуш, церан лере даима шабар-шибар деш, дегнашка сингаттаме ойланаш кхуллу, бохуш: «…Шу шиъ Дáла духатоьхна /ма/ дац хIокху диттах, шу шиъ малик ца хилийтá а, йа шу шиъ /хIокху ялсаманехь/ гуттар дéхачáрех ца хилийтá а бен» (7-гIа Сурат АльаIрáф /Óганаш/, 20-гIа аят). Цо цу диттах лоций дечу шабар-шибаро, тIаьххьаре а цу шиннан ойлана марздо и стом кхалла. Адамаш там болуш ду дицдалар, гIалата довлар. Амма, Адамера и тайпа ледарло яларан бахьана хилла, цкъаа цул хьалха, Иблисо иза левина ца хилар а, цуьнан хIумалгашна иза кийча ца хилар а. Цул совнаха, цу хIумалгех ларавала Iемина а ца халла иза. Цундела, АллахIа боху: «Iехадаларчу дóжийра цó и шиъ. …» (7-гIа Сурат АльаIрáф /Óганаш/, 22-гIа аят).\nДелан лаамца, иштта зер девзина Адамна, зеделларг хууш а хилла иза. Ялсамане чуьра араволачу муьрехь, латта тIехь ваха, пайхамар хила, Иблисах ларавала, латтана Iуналла дан кийча хилла ша Адам а, цуьнан доьзал а, иштта, церан тIаьхьиенаш а. Делан низамаца деха адам, деба долало, латта тIехь дахар кхиош.\nАдам кхелхиначул тIаьхьа а, Иблис, шен болх сацийна бац. Ша АллахIана делла дош: «Цо /Иблиса/ элира: «Хьан вазаллора, ас уьш /тилонне а/ тилор /Iехор, лебийр/ ма бу – берриге»; «Хьан цIена лайш боцурш» (38-гIа Сурат «Сод», 82; 83-гIа аяташ) кхачушдо цо, Адаман тIаьхьиенаш а, халкъаш а галадохуш.\nЦу кепара нисделла, Нухьан халкъаца доьзнарг а. Иблисо, ша деш долу зулам, шен куьйга деш дац. Цуьнан коьрта герз, хаза, мерза, амма шолхе йолу мотт бу. Цу маттаца, адаме, халкъе шегга дойту цо ша-шена зулам. «Цó /иблийсо/ элира: «Ахь со ма-тилорра, со цáрна кIéлонна хуур ма ду Хьан нийсачу новкъа»; «ТIаккха со дóгIур ду царна /уьш галбáха/ цéран хьалхéнашкахулá а, цéран тIéхьéнашкахулá а, цéран аьтту áгIóнашкахулá а, цéран аьрру áгIóнашкахулá а. Хьýна карор /ма/ бац цáрех дукхах берш /Хьайна/ баркаллé» (7-гIа Сурат АльаIрáф /Óганаш/, 16; 17-гIа аяташ).\nЦхьана Далла (ХIал-Эла) Iибадат деш хиллачу нухьал халкъе, цо кховдабо галабаьлла кхетам - ойла. И кхетам (ойла) нухьалшка кховдо, цунна карийна африо-симитин расах долу, Африкан халкъан дакъа, цу хенахь хIордаца махлелорхой хилла болу.\nАрхиологин схьаделларш, сацкъаран экъанаш тIера мифаш, кхин долу яздина тешаллаш ду, пхи-ялх эзар шо хьалха хилларг, Iорадаккха аьтто вайна беш дерг. И тешаллаш луьттуш хьесап дича, гучадолу, дуьххьара «Шина хин юккъера» дахар дIадоьдуш хилар бертахь а, къинхьегамехь а. Шумаран вариант йолчу мифо, вай дIадуьгу цу хене:\nЦу ширахенахь лаьхьарчий дацара,\nСту лоцу гезгаш а яцара,\nЧагIалкхаш яцара, лоьмаш а дацара,\nЖIаьлеш, берзалой яцара,\nКхерамаш, Iадо хIуманаш дацара,\nАдамашна юкъахь барт бацарш дацара …\nДоцца аьлча, ялсаманинан гергахь ю ала томехь йолчу цу хенахь, «…йоллу «ХIал» (Iаьрше) а, доллу Хьалхарчу Азира адам а, цхьана маттахь, шайн цхьана Делана хастам беш хилла».\n«Ширакавказхойн» нана-маттан юккъера «нухьалан», «элламойн», тIаьхьо «шумаройн» адамо, цу вайн шира прадайша кхуллуш хилла коьчалан, юьртабахаман хайр, тIехкъинхьегам болуш хилла. Цу заманчохь, ширачу оьмаран IV-гIа эзар шераш чекхдовлачу муьрехь, Африкан континента тIера баьхкиначу хIордан махлелорхоша, «Дильмун» (кхузаманан Бахрейн) олучу гIайре тIехь, махбарца йоьзна туп кхуллу. Цигара дIа Iаткъам беш кхолла, шайн лаамаш кхочушбен йолу яккъаш «Шина хин юкъахь» а, Индихь а – махбаран фактореш. Дуьххьара и гIайре, хайр чудуьллу туьпаш йолуш хилла, цу мехкашка дехьадаккха дезачу хьолан.\nЦу схьаоьхачу адамаша, цу махкахь доцу хайр деъна ца Iаш, керла ойланаш (идея) кхоьхьуш а хилла цу махка. Махбарца, хайран аьттонашца хIилла а лелош, хетарехь цара, дуьххьара шайн махбаран яккъаш (полис, фактори) кхоьллина хIордан йистошкахь. Цул тIаьхьа, таме ойланаш, туьйранаш, мифаш юьйцуш, ялсаманех тера долчу «Дильмунан», «Меллухан», «Пунтан» мехкех лаьцна, нехан ойланашка кегари боьллиначух тера ду цара. Иза иштта хилар магош ду мифан цIарах, Энких а, Нинкурсагах лаьцна, долу дийцар «…тIаккха Энкис буьйр дира Утуга /«маьлхан дела»/ стиглара лаьтта воьссина, хоршаш чу теза хи лалла» аьлла. ГIунаш чохь дуьра хилла хи, мерза хилира. Дильмунан /Бахрейн/ гIала хилира хинйистах. Туркиш махко цига даийтира дашо а, сирла сийна бос болу мужтIулг (лазурит) а, Меллуха махко – мехала беза тIулг /сердолик/, Марахши махкара – лаьмнин цIена мокхаз, Маган махкара (Оман) – чIогIа ез, Эллам махкара – буткъа тIаргIа, Езачу гIалара Ур – ялта, даьтта, уггаре а гIолехьа долу кIадий». Цу туьйрано юьйцурш хила еза, дуьххьара «нухьалан» махкахь африо-симиташа кхоьллина махбаран яккъаш - полисаш. Цу Дильмуне хьош хилла хайрах лаьцнарг, хила деза цу тешалло гойтург.\nНухьалан халкъ дехачу муьрехь, Адам пайхамар хилла вац цу адамашна юкъахь. Цуьнан Iуналла шайна тIехь доцчу тIаьхьиенаша, Делан низам («Мэ», йа «Ма») ларор а, шогадерзийначух тера ду. Iаьршехь веха «ХIал-Эла» (ист.Алалуо) гуш хилла вац адамна, амма, адамна хаалуш хиллачух тера бу Иблисан жиннин Iаткъам. Цу шира хенера суьрташ тидаме эцча, иза вайна дика го цхьацца церан аматашца – тIемаш, олхазаран кортош, кога пIелгаш адаман санна ца хилар, ишт.кх.дIа а.\nДуьххьара, харц кхетам кховдабо Иблисо къастийначу халкъо (махлелорхойн декъо) нухьалшка, дуьнекоьллинарг Дела воцуш, и кхоллар нисделча санна, бух боцчу «Iапказан», «хин» кIоргенера (гIазкх. маьIна, «бездна»). Иза нислуш ду зудчо деш долу бер санна, амма и бер кхин ду. Ден оралла (гIазкх. маьIна, «сперма») девзуш ца хилла цу заманчохь, зудчо бер дарца доьзна зер хилар бен. Ораллин кочалла цара лоруш хилла, дуьххьаракхоьллина хи а, делин ницкъаца доьзна тIехдахар (сверхбытие) а, мелла а аттачу даьккхина, гергадалош зударшна чудиллиначу ма-дарра долчу хьоле. Иштта, дуьнеколларан хьалхе а, сте йолчу Намму дIало цара. Церан хьесапехь, Наммус до (кхуллу) стигал а латта а. Ан – стигал ю, Ки – латта ду. Ткъа «Анки», вовшахтохна латта а, стигал а ду. И шиъ вовшехкъастор а, кхолларалла ду. Амма стигал, вайна гуш йолу стигал яц церан кхетамехь, иза ду маликин, юьхьсинан дуьне, и дуьне а ду цу юьхьсинан ницкъано кхолларалла дина. Ткъа латта, иза ду хIуманан дуьне.\nКхоллараллехь дакъа лоцуш бу «Энмешарра» (Эн-ме-/боьрша/с-арра), «Нинмешарра» (Нин-ме-/сте/с-арра) олу ши кхетам. Зайл-йозанан биллам нийса схьабиллинехь, «Энмешарра» бохург «массо а «МЕ-шна» олалла дийриг», йа «массо а даххаш тIехь Дела» бохург ду. Делахь а, сан хьесапо боху и ши цIе йоьзна хилла «боьрша», «сте» синошца, юьхьца.\nДала а боху: «И ву, Ша /сте-боьрша/ хих адам кхоьллинарг. Цо дина и /адам/ схьадалар долш а, захало долш а /сте-боьрша а/. Хьан Дела ницкъкхочуш ву /цу тIехь/» (25-гIа Сурат Алфуркъан /Къастор/, 54-гIа аят). «Баккъалла а Цо кхоьллина шина кепара - боьрша а, сте а»; «ТIадамах, иза /зудчун кийра/ ша Iаночу /буттучу/ хена» (53-гIа Сурат Аннажм /Седа/, 45; 46-гIа аяташ).\nДела гуш ца хиларо а, Иблисана, адам тило аьтто хиларо а, и бахьана долуш Цуьнан низамаш харцтидаро а, «Абзу» боьрша юьхь а йолуш, Намму, йа Тиамат стен юьхь хилар тIеоьцу адаман кхетамо. Вуьшта аьлча, цхьаъ бен воцчу Делах накъост туху, кхетам кечбо Иблисан накъосташа. Нагахь санна, кхузаманчохь (кхузаманан истори евзиначул тIаьхьа) КъурIан доссийна хиллехьара, туьйранаш кхолла а таралора адамо. Амма, цхьа эзар диъ бIешо хьалха, адамна девзуш хилла дац 3,5-4 эзар шираллера дахар а, цу дахаро кхоьллина зайл-йоза а. Иштта, Iораевлла хилла яц, архиологин балхо схьадастар дина и йоза тIехь долу экъанаш а. Делахь а, и ширалла, цу шираллера йоза девзуш хилла доцчу, цу адаме АллахIа боху: «Жинаш АллáхIана дéкъахой дира цáра, Цó кхоьллина /долушнéхьа/ уьш. Шайггара /харцó/ кхоьллира цáра Цунна кIентий а, йоIарий а /бу Дéлан аьлла, шаьш óлучун чулацам/ хаъар /шаьш дуьйцучух кхéтар/ дóцуш. ЦIена ву Иза, лакхаваьлла /Иза цáра /Шéна/ хIоттóчу вастах» (6-гIа Сурат АльанIам /Хьайбанаш/, 100-гIа аят).\nХIоьан сарсал (эмбрион) кхиарца Iилманчашна (Iилмана) Iораялла къайле, 1300 шо хьалха дуьйна КъурIано хьахийна ю, ненан кийрахь адам кхиаран раж хьахош. И тайпа карор ду, Жак ив Кустас шен зерца тIечIагIдина хIордаца доьзнарг а. Уьш дара, дахначу бIешаран бIаьрла цецдаларш (сенсаци). Кхин царелла кIезга башхалла йоцуш схьаделлар хета суна, кху лакхарчу аятца (6-гIа Сурат, 100-гIа аят) сайна Iорадаьлларг а. Сан кхетамо боху: ширачу оьмаран 3300-2950 шерашна юкъахь хилла кечбеллачу хиламна (хидестар), бух кхоьллиначу бахьанан юьхь ю, КъурIано вайна Iорайоккхург. Цу хенан муьрехь нисделла, дуьххьара, Делах накъост тухуш доладелла текъам-дин (язычество). И дин, нухьалшна довзийтинарг а, марздинарг а, и кочатеснарг а, африо-симитин хIордахой хилла – Иблисана накъостий хилларш.\nЛакхахь хьахийна, шумаройх «Абзу» олу, аккадайх «Апсу» олу, шумар-аккадан мифологехь, иза, лаьтта бухара теза хино кхоьллина «дуьненан Iапказ» бу, латтана гонахьа Iуьллуш болу. Ткъа Намму (Тиамат) ю, кхолларан гонахе, йа бер до кийра – На (гIазкх. маьIна, «Проматерь»). Цу шиннах, мифо дийцарехь хуьлу дукха цIу-делин тIаьхьиенаш. Уггар хьалха, церан хуьлу «Ан» (Ану) шайн дайх тера а волуш. Цуьнан сте ю, «Ки». Цара во кIант «Энки». И цIу юкъаваьлча, болало дуьнентIехь къовсам (нухьалан халкъ хIаллакдина бахьана). Туьйрано (миф) дуьйцу, и хьалхара кегийра цIу-дели дIасаидарх лаьцна, церан тIаьхьие юьззина цахилар, церан ледаралла. Тиаматас боху: «церан гIуллакхаш оьгIазе ду, церан гIуллакхаш кхачаме доцуш ду…». Делахь а, да-нана резахуьллу уьш лан, буззалца. И дIасхьаидар, церан жигаралла, качаме цахилар, Абзун эхьхетар совдоккхуш ду. ТIаьххьаре а цо сацам бо, и кхачаме доцчу кхоллараллашца дерг къасто. Историн тIегIанехь хьесапе и тешалла эцча, вайна гучадолу, африо-симитин ойла (низамехь доцу, гIурте дахар), церан питана (цхьаалла йохор), ширачу низаман гура (Ме) бохо, шаьш кхоьллина ойла, лаъмаза карарайолий, кхачаме доцу дуьне кхолладала долало. ТIом, революци, кхин тайпа хийцамаш уьш дагалаьцначеран Iуналлера болий, цкъацца бала бохьу массарна а. Ларамаза галадаьлла хьал меттадало, Iаламата чIогIа къахьега, цIий Iено дезаш хуьлу кхоллархой. Амма, Месопотамехь кхолладеллачу хьола юкъа, ша АллахI гIурту, хIаллакбеш и питана даржийнарш а, царех Iехабелларш а хидесторца.\nТкъа Иблис, кхечу халкъашна кIелахуу, царна тIехь а, хенан дохаллехь изза некъ бан. Кхин муьлха билгало йолуш хилла и ширалла, кхолладелла текъам-дин ца лерича?\nПросмотров: 221 | Добавил: erzu | Теги: С ДРЕВНОСТИ ПО НАСТОЯЩЕЕ… - -ГIА КИ | Рейтинг: 5.0/3


ФекокугӀ — Википеди\nФекокугӀ (фр. Fécocourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.\nДозанашца йу Бевзен, ДоммагӀи-Ельмон, ГгӀимонвиль, Пуьльне, ТгӀамон-Лассуь, Ванделевиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФекокугӀ&oldid=7843687»