Керттерча редактора дезал\nАьрхIий бетта 12 ди 2021 шу\nТайп-тайпарча шерашка «Сердало» газета керте лаьттаб итташ вай къаман дикагIбола нах, царех цаI хиннав Къуркъанаькъан Хьадиса Солсбик.\nМехко сий деш хинна саг\nШолжа-ГIалий тIарча кепайоазон ЦIен ялхлагIча этажа тIа 80-ча шерашка, лифта чура дIааравоаллаше, эггара хьалха бIарг тIаоттар дукха доккха доацача улга, вIаший тIехь-тIехьа дIанийсдаьдар цу тIа газет хьахилча денз цун хиннача керттерча редакторий сурташ. Дуккхабараш царех боацаш бар, Iел дунен тIа дIабахар бахьан долаш. Бакъда тIехьарча хана хиннарех кхоъ хIанз а бIаргаго йиш яр редакцен тховна кIалха. Царех вар Тебой Iабазбика Тухан — керттера редактор, Лаьнанаькъан Керам-Хьажий Мустафа — таржамхо. КхоалагIвар, цу хана редакце болх беш веце а, бакъда каст-каста го йиш яр цига, нагахьа санна журналистий партийни собрани йолаш ди дале. Газета партийни организаце учёте латтар Къуркъанаькъан Солсбик. Из бIаргавайча, редакцен дIадахача шерех, цун исторех хьокхавелча санна хеталора. Юкъерча дегIара, сийрда юхь а жогIара бIаргаш а долаш, керо корта болаш, 74 шу даьнна воккха саг вар из. ХIаьта а из ха цун яьннай ала хало дар, дегI-кеп дайча, Солсбик иштта къаьна хетацар. Хетаргахьа, из дувзаденна дар цо дувхадеча барзкъанца. Хоза товш, хьакимаша ювхаеча тайпара костюм ювхаш хулар из, цо а дикка къонагIа хетийтар гаьнарча шерашкара саг. ХIанз болх беш волча керттерча редактора эггара юхерча, кертерча, магIахьарча моттиге Iохоавора из. Кхыметтел Керама Мустафа а цул магIавалацар, воккхагIа хилар бахьан долаш, из лоархIар цо а. Шортта собране ваьгIе, наггахьа мара йист ца хулаш, дIаводар воккха саг. Нагахьа санна шийга хIама хоатте, нийса, хьаькъал долаш жоп лургдар. Низткъа хьахаззал мара йистхургвацар, шорта лувш оамал яр цун. Цу моттиго а кхыча цун оамалаша а хьагойтар, из чIоагIа сабаре саг хилар. Дукха хIама бIаргадайна, халонаш, замай къизал лайна нах массаза иштта хул; сонтал, курал, сухал йоацаш. Цу мугIарера саг вар Хьадиса Солсбик а. ХIетта даха а болх бе а долалуш долча тхона — къонача журналисташта — хацар цунга мишта йистхургда, цунца къамаьл деш хилча фу дувцаргда, цох эхь хетар, увзалора. Воккха саг ше а вацар зIамагIбола нах шийца дукха хьакхаштабоахарех. Хаьттача моаршала жоп даларал совгIа, кхы къамаьл хилацар цун шийна бовзаш боацача, редакце къахьегача нахаца. Из а цун эздела цхьа белгало яр. Цун сий деш, из чIоаггIа лоархIаш бар цу хана газете болх беш хинна гIорбаьнна журналисташ Котанаькъан Султан-Гири, Хамхой Мустафа, Къоастой Башир, Абаьданаькъан Бек, Овшанаькъан Султан-Хьамид, Майсиганаькъан Саламахан, Пхьилекъонгий Ахьмад, Саганаькъан Iалихан, Харсенаькъан Адам, кхыбараш. МоллагIа а хIама Солсбиках дувцача хана, беламах хIама доацаш, цIенхашта хулар из дувцаш болча а цунга ладувгIаш болча а наьха йовхьамаш. Цун вахара никъ хала, сий долаш хилара, хьаькъалца бувзабенна хилара дола тешал дар из.\nКъуркъанаькъан Хьадиса Солсбик ваь хиннав 1906-ча шера Наьсарен района Дошлакъий- Юрта. 20-ча шерашка из дешаш хиннав И. Сталина цIерагIча къахьегама малхбоален коммунистически университете, из чакхъяьккхай Солсбика 1928-ча шера. Цу шера ВКП(б) дIаийцав из мехка столице Москве. ДIахо дIайодача хана, ГIалгIай автономни областе тайп-тайпарча гIулакхаш тIа хиннав. Цо къахьийгад облисполкома инструктор, «Сердало» газета керттера редактор, издательствон кулгалхо волаш, парте обкома культуран а пропагандан а отдела керте латташ. Балха тIа лакхлуш воагIа зIамига саг кастта исполкома председателалла хорж, парте обкома орготдела хьалхле лелаеча шерашка, цох обкома бюро доакъашхо а хул. Шолжа-ГIалий тIа вахаш вола Солсбик Нохч-ГIалгIай обкома кулгал деш болча партийни болхлой отдела керте оттаву. Массанена дика ховш да, уж фу ханаш хиннай, цхьаболча хьакимий кхелаш, цар вахара чаккхе гаргайоалаеш, Сталина мел ийрчаяьхай. Цудухьа Iоажал цу ханарча хьакимий кога кIал йоаллаш хиннай. ВIалла дагадоацар IотIакхелле, де доацаш воавеш, набахта воллаш, халача мехкашка Iовохьийташ хиннав, сихагIа лергвола балхаш дайтар духьа. Цу хIамах мелла лораваларах, кIалхарваьннавац вай мехкахо а. 1937-ча шера ноябрь бетта 30 дийнахьа Хьадиса Солсбик лоац. Парте Нохч-ГIалгIай обкома пленума соцам тIаийца хиннаб, партена тешаме цахиларах (партийни сага фийлал йоаярах, халкъа моастагIашца барта баха уйла хиларах), из дош тахка дезаш хиларах, хьалхара секретарь Егоров В. Г. , «Грознефтекомбината» кулгалхо Розиноер С., ВКП(б) обкома отдела заведующи Къуркъанаькъан С. обкома балха тIара мукъабалийта а, бюрон юкъера арабаха а, парте мугIарашкара дIабаха а. Солсбик шин шера Шолжа-ГIалий тIарча НКВД набахта ваьллав, цун дош тохкаш Iаьдал а долаш. Цул тIехьагIа, 1939-ча шера Къилбаседа Кавказа тIема округа трибунало, СССР УК 58-ча статья оттайийя, 7 шу суд ю, бакъда СССР Лакхехьарча суда тIема коллеге соцамах царех 5 шу мара дитац. ГIалгIашта во хьайза ха хиннай из. Цу хана вайгара дIаяьккха хиннай Буро, къовсам тIа даьнна хиннад хьакимий гIулакх, вайцига вийна хиннав И. М. Черноглаз яха гIалгIай обкома хьалхара секретарь, набахта чубехка, топаш тоха судаш яь хиннай хьалхара паччахь хиннача Заьзганаькъан Бейсолта Идриса, ах паччахь хиннача Горчхананаькъан Iисий Iаьланна, иштта кхы дIахо а.\nПхи шу доаккх Солсбика Коми АССР набахта воаллаш, цул тIехьагIа, из Iовохьийт Узбекски ССР Маргилан яхача шахьар тIа. Цигара из цIавоалаве гIерташ (1943), къахьийгад цун фусам-нана хиннача Аьлтамаранаькъан МурцаIала Хьавас. Хетаргахьа, цу хана дика ховш хиннад вай мохк бохабергболга, цудухьа, дукха хало йоацаш, мехкавала вIаштIехьадаьннад тутмакха. Цу хана денз юха а Нохч-ГIалгIай мехка ваьхав из, 1944-ча шера вай арадаххалца. Казахстане яьккхача хана, Кустанайски областерча мах беча моттигашца бувзабенна хиннаб цун къахьегам. Пешковски района Смирновка яхача юрта баьхаб цун дезал. Мохк меттаоттабаьчул тIехьагIа, Нохч-ГIалгIайчен массе тайпа ветераний Совета кулгалхочун ( В. И. Филькина) заместитель хул Хьадиса Солсбиках. ДIахо къахьег «Вторчермете», цхьан хана ше керттера редактор хиннача «Сердало» газета завхоз волаш.\nЗамай харцо, къизал лайна вола къаьнара партийни болхло, ше валлалца йолча хана, нийсхо езаш, бакъдолчоа тIехьа волаш, чакхваьлар. 1983-ча шера парте кандидаталлара дIаваккха оттаваьвар со. Цу хана газета воккхагIвола корреспондет волаш, хIетта ваха а къахьега а дIаволалуш вар со. ЦIаккха дицлургдац Солсбика а Керам-Хьажий Мустафас а цу деша духьала кхаж тесса хилар а, сай оагIув хьаллацар а. Цу хана Солсбикá ший къона шераш, шийга ена гIелал дагаена хиннай аьнна хет сона.\n1956-ча шера хьалхарча Iаьдало баь мел хинна бехк цунна тIера дIабаьккхаб. ХIаьта а лайнача халоно а харцоно а цун вахар дикка лоацдаьд аьнна хет сона. Къуркъанаькъан Солсбик кхелхав 1985 шера декабрь бетта 22-ча дийнахьа. Цу хана цун 79 шу даьнна хиннад. 2005 шера ГIалгIай Республикан президента Заьзганаькъан Мурада амарах, цунна еннай «КарагIдаьннарех» яха орден.\nАьлтамаранаькъан МурцаIала Хьава — Солсбика фусам-нана\nКъонахчал дола кхалсаг\nЦо хьабенача вахара новкъа дика новкъост, гIонча йолаш чакхъяьннай цун фусам-нана МурцаIала Хьава. Из а дукхача гIулакхаш тIа лийнна, денал долаш хинна лоаман кхалсаг я. Солсбикал 7 шу зIамагIа хиннай Хьава. Из яь хиннай 1913-ча шера декабрь бетта 14-ча дийнахьа. Ширача заман зулемерча Iадаташта духьала къовсам а лоаттабеш, дешарга, ираз долча сийрдача вахарга кхача гIийртарех цаI я из. Цо леладаь балхаш дайзача, къонахашта нийса хьинар долаш а, шийга караденна гIулакх тешшаме кхоачашдеш а, цох лоархIаеш а хьаенай беркатерча дезала нана. Цхьаболча наха оал, даьра, тха нана деша, болх бе мукъа ма хиннаяц, бераш хилча, кхалсаг когашкара а кулгашкара а йийхка я цу гIулакхашта. Из нийса дац. Деша безам болча, хьаькъал долча сагá даим а ха корайоагIа, дезала гIулакх дешарца а балхаца а тарде. Цунна дола къаьгга масал да Хьавай вахар. Хьож вай цо хьабенача, сога хаьттача, халача наькъага.\nАьлтамаранаькъан Хьавас 1932-ча шера чакхъяьккха хиннай Лоаман хьехархой института биологе факультет, кхы а ши шу даьлча (1934) мохк тахкара ГIалгIай Iилма-тохкама института чуйоагIаш йолча аспирантуре лакхъю цо Iилма довзара кIоаргл а говзал а. Цу институте Iилман болхло йолаш, къахьег 1934-1936 шерашка, болх бу школан хьехархо (1937-1939), Шолжа-ГIалий тIарча горОНО методист йолаш. Оалаш ма хиллара, водар гаьнавоал. Бакъда, гаьнавала безам бале, сабарца, сатоха харца барт-машар хила беза. Уж шаккха хIама МурцаIала Хьавай оамалца хиннад аьнна хет сона, хIана аьлча шерагара шерга цхьацца лагIа доаккхаш, толама тIехьа толам боаккхаш, балха тIа лакхлуш, хьаенай из. 1940-1941 шерашка цох хул Шолжа-ГIалий тIарча № 5 йолча юкъерча школан завуч. 1941-1944 шерашка — Наьсарерча юкъерча школан директор. Ювцар, хетаргахьа, таханара № 2 йола юкъера школа я, хIана аьлча из я цу шахьар тIара эггара къаьнагIйола бераша деша моттиг. Вай мехках даьхача хана, идеологеца дувзаденнача балхашта гаргабуташ хиннабац къаман дийша нах. Цар тайп-тайпара балхаш даьд: когагIирс беча фабрике, спиртзаводе, бане, пхьегIаш еча заводе, мах беча моттигашка, иштта кхы дIахо а. Хьавайна укхаза накъайоал ше цхьан хана караерзаяь хьехархочун говзал. 1944-1958 шерашка цо къахьег шоаш баьхача Смирновка яхача юртарча юкъерча школан хьехархо а, тIаккха завуч а йолаш. Замаш а хувцалу, царца хувцалу наьха гIулакхаш а. Иштта хилар укхаза а. 1958-1959 шерашка вай мехкахо дешаш хул КПСС ЦК доалахьа йолча, партийни а советски а болхлой кийчбеш йолча лакхарча партийни школе. Цул тIехьара кхо шу парте Нохч-ГIалгIай обкома отдела заведующе заместитель йолаш доаккх цо. 1963-1964-ча шерашка парте обкома школашта тIахьожам лоаттабеча сектора керте латт. Юха ше хьалха хиннача отдела заведующе заместитела, политпроса юкъарча политически а экономически а дешара университета кулгалхочун гIулакхаш тIа хиннай. ДIахора ши шу (1965-1966) цо доаккх парте Наьсарен райкома секретара дарже. Итт шера (1966-1976) Нохч-ГIалгIай культуран министра заместитель йолаш къахьег цо. Цигара пенсе яхачул тIехьагIа, МурцаIала Хьава А. П. Чехова цIерагIча библиотекан искусствай отдела библиографа болх беш хул.\nЦун баиографи ешаш, цецвувлар со Хьавай хьинарах, лоIамах. ГIалгIай цхьаькха кхалсаг йовзац сона, ший уйланга кхача гIерташ, моллагIа нийслуш йола халонаш теркал ца еш, уж атта ловш, из санна хьаена. Нагахьа дезала хьакъехьа дувце; цIа, мар лелаве, царга хьажа, кхо воI-йоI кхеде ка яьннай цун. Укхаза гу вайна лоаман кхалсага уйлай чIоагIал, хьаькъал, къам дукха дезаш хилар, цун гIулакха деррига ший вахар дIадалар. Иштта баьха гIалгIай кхалнах дукха бац, уж дагарбе цхьан кулга пIелгаш а тоъаргда. Бакъда цар шоай вахарца масал гойтад эзарашта. Кхелхай МурцаIала Хьава 1994-ча шера.\nСолсбика воккхагIвола воI — Аламбик\nСолсбикеи Хьавайи тIехье\nСаг ше хьаваьнначара хул, яхаш, цхьа кица да вай къаман. Къаьстта а из доагIаш да лакхе вай бийцача Къуркъанаькъан Солсбикеи Аьлтамаранаькъан Хьавайи къонгаштеи цаI мара йоацача йоIаи. Къонгаш кхоъ ва, шевар вай республике дика вовзаш, шоаш болча моттиге белгала болаш хьабаьхкаб, шоаш хьегача къица доккхий толамаш а доахаш. Эггара воккхагIа вар Аламбик. Филологически Iилмай доктор, профессор вола из йIаьххача хана къахьегаш хилар Шолжа-ГIалий тIарча Л. Н. Толстой цIерагIча университета эрсий метта кафедра хьехархо волаш. БIаьш, эзараш студенташ ба цунгара Россе паччахьалкхен керттера мотт Iомабаь. Къаьстта а цун цIерца дувзаду вай дешáш доашхаш, кхетадайташ дола, таханарча дийнахьа дикагIа лоархIа «ГIалгIай-эрсий дошлорг». Ше эрсий мотт хьехаш вале а, наьна меттацара безам, чам дIа ца боалаш, ваьхар цун автор. 2004 шера арадьаннача цу книжканна юкъедахад 11142 дош. Из лаьрхIа да юкъерча школашка деша дагIача берашта, хьехархошта, студенташта, аспиранташта, лакхара дешар хьехача хьахархошта, Iилманхошта. Укхаза сайгара тIатоха безам ба са; журналисташа, йоазонхоша, кепайоазон редактораша, корректораша цох чIоаггIа пайда эц, аьннна. Аламбика хьинаре дакъа лаьцар вай къонача республике университет хьаеча гIулакха юкъе, ше валлалца йолча хана цига эрсий мотт хьехаш а хилар из. Цул совгIа, из вар эрсий метта кафедран кулгалхо. Из цига балха волча хана, цхьа гIулакх нийсденна, университете вахар со. Къамаьл хинна, из вовзаш вацар со, хIана аьлча из тхона хьехаш хиннавацар. Тхона эрсий мотт хьийхараш бар Лаьнанаькъан Сафара Фатимеи Беканаькъан Хьадиса Пантеи. ГIалгIай университета коа дIачуваьнна, филологически факультете чуводаш йолча наIарашкахьа со волавелча, коа араваьнна, готтача асфальта тIа латта Солсбика Аламбик вайра сона. Со шийна дIатакхача гаргагIертача, Iокхайда, лаьттара цхьа хIама хьаийцар цо. Цунга геттара чIоагIа, из дIа а хьа а ерзаеш, хьежа эттар. Сона ханзар, цунна кораяьр фу яр. Бакъда Iилманхочун теркам селлара чIоагIа тIаэзар фуй ха-м ловргдар. Дуккха книжкаш дийшад аз, вай мехка дикагIбола нах бувцаш яздаь. Царна юкъе е Аламбик а е цун вежарий а байнабац сона. Из цу книжкай кхоачамбоацар, эрсий меттала аьлча, «йоккха минус» я аьнна хет сона. Аламбик кхелхав 2013-ча шера, дIавеллав дай баьхача Дошлакъий-Юрта. Къаьстта новкъа да цун тIехье цахилар.\nЦу дезалера шоллагIвола воI Тимур ва. Мехкдаьтта институт чакхъяьккхачул тIехьагIа, цо йIаьххача хана къахьийгад «Грознефть» оалача объединене, Емало-Ненецки, Хантымансийски округашкарча мехкдаьтта доккхача моттигашка, «Малгобекнефть» яхача НГДУ. Дукха къахьегама совгIаташ да Солсбика Тимура. Из «ГIалгIай республикан мехкадаьттан а газа а промышленноста гIорваьнна болхло», къахьегама ветеран ва. Тимур карарча хана Дошлакъий-Юрта вах.\nСолсбикеи Хьавайи я цаI мара йоаца йоI Нина. Цо а ший нанас санна биологе факультет яьккхай. Болх баьб Шолжа-ГIалий тIарча берий беша кулгалхо йолаш, карарча хана Питере яхаш я Нина.\nЮххера а, вай вувцаргва цIихезача даь-наьна эггара зIамагIвола воI Руслан. Из сона белггала вовзаш а къамаьл доагIаш а вола дукха ха я (1994). Цох цхьацца йоазош деш, царна кепа етташ моттигаш а хиннай са вахаре, масала, 1997-ча шера март бетта 14-ча дийнахьа «Наьсарен оаз» яхача газета тIа арадаьннадар аз цох даь «Фатанча» яха йоазув. Руслан, нах дукха безаш а ше наха везавалийта ховш а, саг ва. Цун вахара говзал культураца ювзаеннай дукхагIча даькъе, белггала оале — хореографеца (халхарашца). Из ваьв 1950 шера лакхе вай йийцача Смирновке. 1968-ча шера чакхъяьккхай Шолжа-ГIалий тIара № 1 йола юкъера школа. 1969 шера деша отт цу шахьар тIарча университета исторически факультете. Эггара хьалха цига гучадоал цун халхарашцара хьоашал. Дешаш волча юкъа, университете хьаю цо «ДоттагIал» яха ансамбль. Факультет яьккха ваьлча, Грозненски района Комсомольское яхача юрта къахьег цо, № 2 йолча школан директора кхетам баларах вола заместитель волаш. 1974 шера Шолжа-ГIалий тIарча В. Ленина цIерагIча культуран цIагIа Папиянц Сергейца хьаю цо «Мередиан» яха ансамбль. 1976 шера Соче хиннача халкъа кхоллама хьалхарча Ерригсоюзни фестивала лауреат хул цох. 1978 шера ансамбль Чехословаке гIолла гастролашка яхе хул. 1985 шера «Фатанча» яха ансамбль хьаярах а самодеятельноста Ерригсоюзни хьажаре из котъяларах а, цунна лу лауреата майдилг. ХIаьта 1986 шера самодеятельни искусстве доккхий толамаш дахарах Руслана лу «ВЦСПС хьарак (знак)». Цу тайпара коталонаш кхы а йоах цо. Из шедар ца зувш бацар Нохч-ГIалгIай республиканна керте латта хьакимаш а. Цудухьа 1990 шера Лакхехьарча Совета амарца вай мехкахочоа, къонача артиста лу «НГIАССР культуран заслуженни болхло» яха сийдола цIи.\nНохчех вай хьакъаьстачул тIехьагIа, Наьсарерча берий кхоллама ЦIагIа Руслана хьаю «Фатанча» яха ансамбль. Цо а 1996, 1998, 2002, 20О3 шерашка дакъа лоац лоархIамерча мехка вIашагIкхетарашка: республикан кагирхой кхоллама шоллагIча фестивале; Россе берий халхара тоабай фестивале; Москве хиннача къамий культурай Ерригроссийски фестивале; Санкт-Петербурга 300 шу дизара хетаяьча Ерригроссийски къамий культурай фестивале, иштта кхы дIахо а.\n2004 шера апрель бетта 22 дийнахьа халхараш дезаденна вола Къуркъанаькъан Руслан хьожаву «ГIалгIайче» яхача Паччахьалкхен халхара ансамбла директоралла. Укхаза а балха кердадар юкъедахьа гIерташ, керда программа хьаеш, къахьег цо. Оттаду фаташца деш дола халхар. Из дезаденна тIаийца хиннад Москверча, Санкт-Петербургерча, Пермерча, Къаршой-Черсий республикерча, Татрий мехкарча, Сибрерча, Сургутерча, Тюменерча, Емало-Ненецкии Хантымансийскии мехкашкарча, Италерча бахархоша. ГIалгIайчен керттерча ансамбле болх беш карагIдаьннарех, Руслана еннай «ГIалгIай республикан халкъа артист» яха цIи, Россе профсоюзий председатела М. В. Шмаковс диплом даларца белгалваьккхав из. Цун ансамблашка хиннача берех кагийнах хиннаб тахан, шоашта хьехамчас Iомадаьр шоай зIамагIдолча ноахалашта дIалуш хьабоагIа царех цхьабараш. Масала, дика йовзаш я Муцолганаькъан Мусай «Фатанча» яха берий тоаба. 2010 шера денз, вай мехкахо пенсе вахав.\nРуслан деша говзал, Iилман кIийле йолча дезалера хьаваьнналга хайташ да, цо укх тIехьарча шерашка яздаь, арадаьха книжкаш. Уж хетадаь да вай къаман халхарий исторена. «ГIалгIай халхара исторецара» яха книжка шозза арадаьннад. ТIеххьардар — 2020 шера. Из яздеш шийна гIо даьча архивашка къахьегача Газиканаькъан Берснакъа баркал оалаш ва автор. Ше историк хиларах тарра, Руслана яздаьд «Ширача Йовлой тайпах» яха книжка а. ХIанз историк къахьегаш ва Йовлой тайпах хьабаьннача тайп-тайпарча тIемашка дакъа лоацаш хиннача нахах дувцача книжка тIа.\nКарарча хана Руслан дай лаьтта, хьамсарча юрта вах. Цои цун фусам-нанас Алмазанаькъан Кайпаси кхедаьд йоI-воI. ГIайрбика вай университета физико-математически факультет яьккхай, Мадинас — эконмически. Шинне а цIеча дипломашца яьккхай университет. Вай республикерча «Ростелекоме» къахьегаш хьабоагIа уж.\nЦу тайпара доккха беркат хьадаьнна, тайп-тайпарча ханашка шоай къаманна накъабаьнна нах хиннаб Хьадиса Солсбикеи МурцаIала Хьавайи дизалера кхийнараш. ДIахо дIайодача хана а, шоай мехка пайдане а долаш, дукха ноахалаш царех хьадаларга сатувса догдоагIа.\nСолсбика зIамагIвола воI — Руслан\nРуслана яздаь «ГIалгIай халхарий исторецера» яха книжка


Санта-Олалья — Википеди\nСанта-Олалья (испан. Santa Olalla) — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.\nиспан. Santa Olalla\n40°01′25″ къ. ш. 4°26′09″ м. д.HGЯOL\n▲3279 стаг (2020)\nСанта-Олалья картан тӀехь\nМуниципалитетан майда — 72 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 492 ± 1 метр. Дозанашца ю Алькабон, Кармена, Ла-Мата, Карричес, Эрустес, Доминго-Перес, Отеро, Ормигос, Македа (Толедо), Санто-Доминго-Каудилья муниципалитеташ.\n2536 стаг ↗2595 стаг ↗2857 стаг ↗2973 стаг ↗3111 стаг ↗3263 стаг ↗3416 стаг\n↗3465 стаг ↗3522 стаг ↘3511 стаг ↘3465 стаг ↘3435 стаг ↘3326 стаг ↘3277 стаг\n↘3220 стаг ↘3219 стаг ↘3217 стаг ↗3251 стаг ↗3279 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Санта-Олалья&oldid=5760353»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 24 февраль 08:30


Фое — Википеди\n44°25′33″ къ. ш. 0°17′24″ м. д.HGЯOL\nФое (фр. Fauillet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, ГагӀонна а.\nДозанашца йу ФоггӀоль, Гонто-де-НогагӀе, ЛаггӀуьегӀ, Сенести, Тоннен, ВагӀес.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фое&oldid=7844428»


↑ Городской еженедельник «Йошкар-Ола». Специальный выпуск. Генеральный план города от 3 марта 2009 года. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 12 августехь. Теллина 2010 шеран 13 июлехь.\n↑ 1 2 Происхождение названий и народа марийского. yocity.ru. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 13 августехь. Теллина 2009 шеран 18 июлехь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Йошкар-Ола&oldid=6810514»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 18 октябрь 12:50\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 18 октябрь, 12:50.


Вонуаз (Орн) — Википеди\n48°21′23″ къ. ш. 0°29′09″ м. д.HGЯOL\n▼101 стаг (2018 шеран 1 январь)\nВонуаз (фр. Vaunoise) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Ле-Ге-де-ла-Шен, Шемии (Орн), Иже (Орн), Ориньи-ле-Бютен, Сен-Фюльжан-дез-Орм. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вонуаз_(Орн)&oldid=6742527»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 16 октябрь, 05:41.


10 самых ярких павильонов ЭКСПО | BURO.\nДевиз выставки – "Мудрость природы"\nДевиз выставки – "Вода и устойчивое развитие"\nДевиз выставки – "Лучше город – лучше жизнь"\nДевиз выставки – "Живой океан и побережье"\nДевиз выставки – "Накормить планету. Энергия для жизни"


Гуьржийчоь-- Маьждигехь. Дуиси., ГIура-бутт, 14, 2015\nМасийтта стаг чувоьллина Тбилисерчу кхело "Исламан пачхьалкх" шех олучу тобанца уьйраш лелорна.\nДАIИШ олучу терроран тобанца зIенаш ю аьлла массийта пIаьнказхо, яьккхий хенаш а тоьхна набахте хьажийна Гуьржийчуьрчу кхело.\n«Гуьржийчоьнна дуьхьал шен цхьанна а тайпа гамо яцара»,-аьллера Борчашвили Аюба, кхело сацам балле, шега деллачу тIаьххьарчу дашехь.\nАмма Тбилиси-ГIалана кхелан куьйгалхочо Мсхиладзе Лилис, иза бехке лерира пачхьалкхан бехктакхаман низамийн ши артикал:«Терроран тобанна юккъе баха нах иркахIиттор а», «терроран тобанца ша а юккъевахар а, я цунна гIодар а» а цIе йолу, йохийна аьлла\nБорчашвили Аюбан 14 шо хан тоьхна.\nЦуьнца кхиъ шинна стаган а кхайкхина хенаш. 23 шо долу Хутунишвили Георгийн II шо тоьхна, 21 шо долчу Пирисебия Давидан-10 шо билгалдаьккхина чохь даккха. Оцу талламан юккъахь хиллачу кхиъ цхьанца- Куправа ГеоргиIца кхело барт бинера.\nЦо набахтехь цхьа шо бен доккхура дац. Хенаш кхайкхинчеран адвоката Николаешвили Гелас, кхелан сацам емал бира. Маршо радиога вистхуьлуш цо элира, шаьш лаккхарчу кхеле аппеляци чулура ю аьлла.\nНиколаешвили: «Борчашвили Аюбан гIуллакхехь, цуьннан цхьа жимма бехк болуш тоьшаллаш дара.\nАмма цу хьокъехь сацам бар боьзна бара цхьана хIуманца- кхелхочо муха туьдура ду иза: бекхбиллархойн, я адвокатийн агIонца. Ша Борчашвили Аюба даре динера, ша Шемахь хилла хилар а, цигахь Батирашвили Тарханца гина хилар а. И шиъ гергара а ву, цхьана хьалакхиъна а ву. Ша цуьнан векал лоруш а вара цо. Бехкбиллархойн агIоно лорура, цо дийцинчо иза ДАIИШАН векал хилар а, цо ПIаьнказ чIожера кегийчу нахера байIат схьаэцна хилча, цуьнан бехк бу аьлла.\nЦундела кхел прокуратуро бохучуьнна тIеа тайна, ши артикал йохийна аьлла, сацам кхайкхира иза бехке веш болу.Цу юккъахь ду: оцу тобанна юккъе нах бигар а, ша а цу юккъаххь хилар а. Иштта тоьшаллаш ду-кх. Оха аппеляци а йина, Хутунишвили а, Пирисебия а бакъ веш болу сацам тIеэцийта хьовсура ду тхо».\nАдвоката иза бахарх, бехк буьллуш йолу прокуратура нийса бIостнехь хьежам болуш ю оцу кхелан сацамна.Цигахь къобал деш тIеэцна иза. Цул совнах, цара къайлахь яьккхина видео а гайтира кхелехь, Борчашвили Аюба, ша ДАIИШан векал ву бохуш йолу.\nБорчашвили Аюб а, кхиберш а дIалаьцнера дIадаханчу шарахь аьхка. Iедалша уьш тидаме эцнера ПIаьнказ чIожера 16 а, 18 а шераш долу ши жима стаг Куштанашвили а, Багакашвили а вайначулла тIаьхьа.\nЦхьацца хаамашца и шиъ Шема вахна тIом бан. ПIаьнказхоша оцу хьокъехь цхьацца дуьхьалонан акци а йинера.\nЦара Iедалшна тIедожийнера кегий нах Шема дIаэхарна дуьхьало е аьлла.\nПIаьнказ чIожехь ша тайпа тIеэцна шайн махкахошна набахтехь яьккха яьккхий хенаш тоьхна аьлла. Хетарг довза атта дацара кистойн юккъараллехь.\nАмма шай цIераш ца яхар а доьхуш дийцира цара цуьнах. ХIокху зудчуьнна оцу процессан коьрта фигурантан бехк ца хета. Борчашвили Аюб, цо бахарехь дика юьртахо а, лулахо а вара, нахана ма хуьллу гIодеш.\nКисто-зуда: «Иза террорист а вацара. Йишина-вешина дика ваша вара. ГIо-накъосталла деш а вара. Дика ца тоьхна цунна и хан».\nБорчашвили Аюбан а, кхечеран а бехк хилча а, царна кхайкхина хенаш тIехсов яьккхий ю, аьлла хета кистойн жимчу стаган. Цунна а лууш дацара шен цIе яьккхийта. I4 шо хан тухучу хенахь, цуьнан цIахь бераш хилар чоьте а ца эцна элира цо.\nКисто-кIант: «14 шо тохар нийса дац. Бераш а, зуда а ма ю цуьнан. Суна нийса ца хета иза».\nДАIИШ терроран тобанца зIенехь хилар хьокъехь, Гуьржийчохь хIара кхел дуьххьара яц. Оццу Тбилиси-ГIалара кхело луьстуш ду Аджарера 4 вахархочуьнна хьокъехь гIуллакх а. Уьш кхо бутт хьалха дIалаьцнера Iедалша. Царна а бехке дуьллуш ду, оцу терроран тобанца зIенаш хилар.\nПIаьнказ чIож кху итт сов шарахь, йохьарлаьцна юьйцуш ю, къаьстина Оьрсийчоьнан хаамийн гIирсаша. Наггахь жигара доккхуш, наггахь гIелдеш а кхайкхадо цара иза, террорхой бу цигахь бехаш бохуш. Цу тайпа рогIера Iаткъам цара бан болийна цхьа бутт хьалха. Москохано чIагIдеш дIахьедар динера оцу чIожехь террорхой хилар сов, цигахь цара тIеман Iаморш деш ду а бохуш.\nИза бакъ доцийла хаа йиша ю хьенна а.Цига боьду некъ биллина бу. Дукха хан йоцуш цига кхаьчнера Оьрсийчоьнан «Россия-24» цIе йолчу каналан тоба а. Царна а цакарийнера цигахь Кремло бохург.\nШемара тIом сацон барт бина\nШемара тIом Грацерчу кхелехь


Гийвиль — Википеди\n48°13′28″ къ. ш. 1°48′50″ м. д.HGЯOL\nГийвиль (фр. Guilleville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nДозанашца йу ТгӀанкгӀенвиль, Имонвиль, Janville-en-Beauce[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гийвиль&oldid=7823622»


Йоазонхо, хьехархо, вай заман саг | Новости Магаса - БезФормата\nСо школе деша вагIача хана дар из, тха классе даьллача улга лакхе хьалтеха гIалгIай къаман къаьнагIболча йоазонхой сурташ доахкар. ХIаьта класса уллуврча пенашца Iо, аьттехьа а аьрдехьа а, шинна оагIорахьа, вай ханарча къонагIболча йоазонхой сурташ дар гуш. Цул совгIа, лоацца хIара йоазонхочун вахарах лаьца йоазоши, цар аьнна мехка цIихеза дешаши дар яздаь. Цу хана вайзар сона гIалгIай йоазонхо Iарчакхнаькъан Яхььяй Сайт-Салам (Сали). Цун цIи гIалгIай поэзена юкъеенай 1975 шера стихаш язъе из волаваларца.\nЯхььяй Сали ваьв СибарегIа 1958 шера октябрь бетта 13 дийнахьа. Ялх бутт баьнна зIамига кIаьнк хиннав из, да веннача хана. Да веце а, даь доал ца эшийташ, кхеваьв из, геттара дукха везаш хиннача нанас Исмейлнаькъан Шахмарзий Губатеи, даь-дас Iарчакхнаькъан Эсолта Османеи, даь-нанас Овшнаькъан Эсбе Амнатеи. Да воацаш висандаь а доацаш, геттара шоай виIий-воI дукха везаш, цох садоаллаш хиннаб боккхий нах. Тхьоврча хана хинна хIамаш дика довзаш, къаман гIулакх дика ховш, шоай хана леладаьр дика дагадоагIаш болча даь-дас а даь-нанас а дукха дийцад шоай виIий-воIа халкъа багахбувцама фаьлгаш, дувцараш, кицаш. Цар эздийча хьехамца, хьалхадоахача гIулакхашца кхелетав зIамига саг. Кхийна хьалъэттача гучадаьннад боккхийча нахаца яьккха ха мел пайдане хиннай, кхувш воагIача зIамигача сага.\nБера хана денз сакхетам лакха болаш, аьннар чехка дIаэцаш, безаме, кадай кIаьнк хиннав Сали. Цунга хьежжа дешара а дика тIакхувш хиннав из. БархIлагIча классе д1ачуваллалца цун сурт хьалтеха даьллад школан сийлен улга тIа. Халкъа багахбувцам дика ховча даь-дас хьалхадаьха дувцараш бахьан долаш, геттара дукхадезаденнад Салена гIалгIай литература а фольклор а, цунга хьежжа цунцара безам, ди тIехьа совбувлаш, геттара айбеннаб цун. Из гуш да цун исбахьален, Iилманца дувзаденна балхаш дешашча хана.\n1957 шера, цу ханарча Iаьдало бокъо а енна, шоай мехка юха цIааха болабеннаб, 1944 шера мехках а баьха, Юкъерча Азеи Казахстанеи Iобахьийта, цига кхойтта шу а доаккхаш баьха гIалгIай. ХIаьта 1960 шера шоай Даьймехка цIабаьхкаб Эсолта Османа дезал а. Белгалде деза уж Сурхо тIара Iарчакхнаькъан хилар а, 1944 шера арабоахача хана Сурхо тIара Iобахийта хилар а. ХIаьта а хIанз уж баха сайцаб Наьсаре. Ший мехка цIавенача хана ши шу даьнна, боккхагIчарна эггара хозагIа хеташ йолча хана чу волаш хиннав Сали. Когашваха а ваьнна, хIетта мотт Iомабеш воагIаш хиннав из. Цудухьа цунна дукхагIча даькъе ший мехкара Наьсарера берал мара дагадагIац.\n1964 шера, ший 6 шу дала доаллача хана, Наьсарерча №1 йолча школе деша вахав Яхььяй Сали. Цига дешаш долча берашта юкъе, кхетам лакха болаши дешара дика тIакхувши, хиннав из. Къаьстта гIалгIай мотт, литература дикагIа ховча дешархой цIерашта юкъе йоаккхаш хиннай цун цIи массаза а.\nIарчакхнаькъан Яхььяй Сали стихаш язъе волавеннав 70-ча шерашка. Цун хьалхара стихашта кепа техай 1976 шера «Ленина никъ» яхача Наьсарен районе арадувлаш хиннача газета тIа. Циггара дIаболабеннаб поэта кхоллама никъ. Эггара хьалхара «Iуйре дика хийла» яха цун стихай гуллам арабаьннаб 1979 шера. Из я Сали 5-ча курса студент хинна ха. Цу хана из дешаш хиннав Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен университета меттай факультете. Ала деза, цун кхоллама гуллама дешхьалхе язъяьр, гIалгIай къаман дукха везаш, ший кхоллам халкъа хьамсара болаш хинна ГIалгIайчен халкъа поэт Гаьгенаькъан Аюпа Гирихан хиннилга. Салех вашаш а цун байташ дукха езаш а вар Гирихан. Дала гешт долда цунна. Цул тIехьага вай мехкахочун арадийнна книжкаш гIалгIай а эрсий а меттала хиннад: «Вахара бос», «Безаман цIогIа», «Цвет жизни», «Строгое время». Цун байташта таржамаш даьд Москверча поэташа Кузовлёва Татьянас, Савельев Владимира, Каныкин Аркаде, Питерерча поэташа Воронов Сергейс, Вольский Сергейс, Костромерча поэта Лапшин Владимира. ТIеххьарчо ший «Ночной дозор» яхача книжканна а юкъейихьай вай мехкахочун цхьа стихотворени. ХIаьта цун «Къонахий бIаргашкара хий» яха поэма Доккхача Советски Энциклопеде «Ежегодник» оалача книжка тIа белгалъяьккха хиннай. Цун байташта кепа йийттай «Молодая гвардия», «Дон», «Наш современник» яхача журналаша. Москве арадаьннача «Дукха еза сона Кавказ» яхача книжканна юкъейихьай цун байташ.\nЯхььяй Сали, поэзи язъяь а ца Iеш, прозаца а хьоашал долаш, дикка из караерзаяь ва. Цун кхолламе я драматурги а. «Иштта а хул» яха цун пьеса кепа теха араяьннай «Литературни ГIалгIайче» яхача журнала тIа. ХIаьта Я. Голяковс инсценировка яьча Т. Готье «Капитан Фракасс», Л. Яхьяева «Даькъазвалар» яхача пьесашта таржамаш даьд цо. Сале проза даькъе даьча йоазонех да «Болатхан», «Суруш» яха дувцараш,уж арадаьннад «Наьсарен оаз» яхача газета тIа, тIехьагIо, дешачарна хоза хеташ хиларах, цIаькха а кепа техай цу дувцарашта «Литературни ГIалгIайче» яхача журнала тIа.\nIарчакхнаькъан Сали воккха хьехархо ва. Воккха а безача маьха а хилаций из, къам хилара керттерча белгалонех бола мотт хьехаш хилча. Белгалде деза ГIалгIай мехка эггара дикагIа къаман мотт ховш болча 5 сагах, хIаьта хьехархошта юкъе хьалха латташ из хилар. Ше хьехархо хиларах тарра, дукха къа а хьийга, ше язбаь 5-9 классашта бола сочиненей, изложеней, диктантий гуллам арахийцаб цо 2005 шера.\nХьехархо хиларал совгIа, журналист а ва из. 1980 шера, дийша университет яьккхачул тIехьагIа, Сурхо тIарча школе хьехархочун балха тIа хьожаву из. Бакъда 1981-1983 шерашка цо болх бу «Сердало» яхача ГIалгIай къаман мехка юкъарча газета корреспондент а воккхагIвола корреспондент а волаш. ХIаьта 1984 шерагара 1991 шерага кхаччалца, цо къахьег Нохч-ГIалгIай книжни издательстве корректор волаш а редактор волаш а.\n1982 шера Яхььяй Сали дIаэц СССРа журналистий Союзе. ХIаьта 1990 шера денз из ва СССРа, хIанз Россен йоазонхой Союза доакъашхо. Из вахийта хиннав ХIХ-ча Ерригсоюзни къонача йоазонхой совещане балха юкъе дакъа лаца аьнна Москве.\nКарарча хана Сали болх беш ва Сурхо тIарча 9 шера дешаш йолча школе гIалгIай мотти литературеи хьехаш, цул совгIа из болх беш ва «СелаIад» яхача берий журнале корректоралла. Цу жарнала оагIош тIа каст-каста го йиш я поэта берашта лаьрхIа ду йоазош. Геттара хоза а хеташ, дукха а дезаш деш бераша цун кхоллама балхаш.\nМехка бахархоша лоархIаш, берашта а боккхагIчарна а дукха везаш саг ва Сали. Хьехархо, журналист, йоазонхо хиларал совгIа этнограф, фольклорист ва ала мегаргдолаш дика хов цунна гIалгIай къаман оамалех, гIулакхех, Iадатех долча хаттарашта доагIа жоп дала.\nIарчакхнаькъан Яхььяй Сали бIаргавайна, сона вовза итт шу мара хургдац, цун исбахьален кхоллама тIагIолла вайза дуккхагIа ха яле а. Хийла цунга телефон тохар нийслу са, моллагIдола се шек вола е сайна цаховш дола хIама хатта аьле. Сих а ца луш, лерттIа со хьакхета а веш, дизза жоп лу цо са хаттара. Кхыча цун оамалех санна цу даькъе а сона хьокхам хулаш, аз масал эцаш саг ва из, къаман мотт, гIулакх, оамал дика ховш хиларах. Боккхийча наха дувц, Даьла раьза хилва цунна, Белхарой БатIал-Хьажас аьннад яхаш: «Ший къаман гIулакх, оамал, мотт цаховр цу къамах вац», — аьнна.Цхьаькха а да цо аьннад яхаш дувцаш: «Ший мотт безачоа, ший къам деза, ший къам дезачоа ший мохк беза, хIаьта мохк безар Далла везар да», — аьнна. Къонах а, Далла везар а ва ала йиш йолаш, уж гIулакхаш шийх доахкаш ва Сали.\n2012 шера Iарчакханаькъан Салена еннай «Заслуженный учитель РИ» яха еза цIи. Иштта къаман культура дика йовзаш хиларах 2018 шера «Заслуженный работник культуры РИ» яха цIи а еннай цунна. Ираз долаш беркате лелайойла цо уж.\nХIара йоазонхочоа ший тайпара гу вахара хьал, иштта Салена а гу из ший кхетамца хьаькъалца. Кхыча поэтий кхоллама юкъе эргаш, ший тайпара, маIан кIоарга долаш, чулоацам бIаьхий болаш, дешачарна хьехам луш, царна салоIам беш я цун поэзи. Даьхе, Iалам, хозал, нана, лоамаш, лаьтта, безам, эхь-эздел, къонахчал, доттагIал, сий, денал, яхь дувцаш я цун стихаш. Царца кхувш йола тIехье, хьаотташ дола ноахал эзди кхувргда. Цудухьа, хьамсара «Сердало» дешархой, долчара лахе Сале кхоллама балхаш деша ях аз шуга.\nШий хIара стихотворени халкъа багахбувцамца йийза язъю ала йиш я Сале. Цун из дика вIаштIехьа а даьннад, хIана аьлча, цун дика хов даьй мотт, цар гIулакхаш, оамал, Iадаташ, дика довз эздел, цун бух. Цудухьа, наха хьехам луш хиларал совгIа, уж эздийча оамала тIахьехаш дунен вахарца гIабаккха Iомабеш я йоазонхочун стихотворенеш.\nКхыча йоазонхошта санна хьамсара а боча а я цун ший нана. Ший мугIарашка хестаю цо из цун низ, оамал, хьинар, камоаршал, дега йIовхал, бера ший наьнацара бувзам гойташ. Из я укх тайпара:\nНана йолча кхача гIерташ,\nБер дар бIаргаш лешадеш,\nНах цу бера гонахьа хьувзар,\nТеде гIерташ, Iехадеш.\nЦхьанне теник яхьар цунна,\nВокхо шекар цунна лора,\nЦхьан юкъа из соцар, тIаккха\nЮха хий Iолегадора.\nЯхьар цунна йоккха бургац,\nБурчолга тIа хохкар из,\nБакъда вIалла корош бацар\nИз бер тедеш бола низ.\nХIанз укхаза ер цхьа стихотворени йийшача Iергдац вай, дIахо а кхыйола цун стихаш ешаргья вай.\nШийна дукха дезача ший къаман мотт дика, цIена ховш волча Салена хала дац стихотворени язъеча хана, адама кер чу а даьнна, дегах латаргдолча тайпара дешаш кхолла. Цудухьа тамаш а яц, дукха а езаш, хоза а хеташ, цун стихаш наха ешаш хилар. Уж го йиш я каст-каста кепа етташ «Литературни ГIалгIайче» яхача журнала тIа.\nIарчакхнаькъан Яхььяй Сали, поэтически кхоллама юкъе стихаш хиларал совгIа, дика поэмаш а я. «Къонахий бIаргашкара хий» яха поэма хетаяь я яхачеи кердачеи шин заманна. Цунгахьа йоазонхочо дувцар да къонахчун денал. Цунга гIолла из гIерт вай хьалкхувш долча ноахала юкъе къонахий хилийта а цар дог чIоагIде а денал долаши майреи уж хилийта а. Из йоацаш, кхы а массехк поэма я йоазонхочун ший халкъа йита.\n«Сердало» газета лаьрххIа дIаязваь болхло веце а, каст-каста го йиш я, вай мехкарча хьалах дола а, вешта исбахьален кхолламца дийза а Сале йоазош кепа детташ. Цкъаза, «Сердало» дешархочо телефон техе баркал, оал цун дувцараш дийшача.\nСале проза сона сайна хоза хет, сакъердам а, эздел а шоашкахьа долаш хул цун дувцараш. Царех цхьа дувцар хIанз укхаза дIахо доаладергда вай.\nДикка ха яр Хамберд хьун йисте ваха хьалваьнна. Цигара аттагIа яр чарахье ваха, боккха боаца ший боахам лелабе. Деррига дуне хьу йолаш мо хетар из вахача босагIара дIахьежача. Гобаьккха гонахьа са чудоалла дегI деце а, цхьаь вацар из. Дийнахьа а бус а цунца дар жена хьалха лела жIали. Дика новкъост дар Суруш. Бакъда, цхьан бус бIарг хилча мо, кхыча апарах дижар хоза лаьтта цар деррига вахар.\nШийла а баьде а енаяр из даькъаза гуйран бийса. Жела чу деча таташа сомаваьккхар Хамберд. Корах чухьежача бетто хIанзалца сийрдаяьха цIенъюкъ тховсара кIор мо Iаьржъенна уллар. Баьде яр аре а. Минута массаза яла айлуш доагIар дIа-юха хьувча жево Iодеттача баргий тата, картах Iоулла яьсса ведар лестар. Юххьанца из михо эгаерг лаьрхIар къоаночо. Бакъда, михах хIама доацилга хайча, шекваьлар.\nТиша кетар хьатIа а кхелла, корага вахар из.\nДIатеттар ширалла хийраяьнна латта гаргаш. «ЗаргI» аьнна, аьгар царех цхьанне бIалг.\n– Мелбеннаб, — хийтар къоаночоа. — Со а веннав мел. Сага моастагIа я ха-м. Суруш, — дIакхайкар из, корах ара а къеда.\nЖIалегa Iимад яланзар. Жа-м хIанз а сатем байна хьувзар. ХIанзалца, уж бахьан долаш, герз бедолла дезаш ха енаяцар фусам-даьга. Цудухьа тховсара а дуненна маьрша дар цун кулг. Чура ниI дIайийлла, ото чу Iочуваьлча, цу чура гIанд а хоарцадеш, жIали дIаарахьийдача мо хийтар цунна.\n– Суруш, раьза воацаш тIачайхар Хамберд. Бакъда из Суруш дацар. Ший новкъостий жела чу лелача юкъа, ото чу фуд хьажа чулеста борз яр. Цкъарчоа дIа а едда, тIаккха юха тIа а йийрза:\nХрр–рр–рр–рр, – царгаш къодайир цо.\n– ЭхI, – бе боалла кхохкабенна бага лостабир воккхача сага. ЦIерах кхераенна борз юхаяьлар.\nЦу бус дукха жа тийдадар берташа. ХIаьта цун бехк дукхагIа жIалена бора воккхача сага. Цудухьа из чударга хьежа, цунна таIазар де соцадир цо.\nВож Iуйрийна а бIарчча дийнахьа а цIенах кхетанзар. Малх чу а биза, боад къовлабала беннача хана, лоха яьча саьргий картах тIех а кхоссаденна, ший бу йолчахьа хьалдоладелар из. ЭгIазалах дизача бIаргашца цун дегI диста, тIеххьа волавелар Хамберд а. Къона волаш къиза вар, оалар цох юртхоша. Из бакъ а дар. Дукха оакхарий, оалхазараш доадаьдар цо ше дуненахьа яьккхача заман чухьа.\nЖIалена тIачовханзар, йистхиланзар. Воддаше а хьалъийцар дукха ха йоацаш цо даьча кIазилгех цаI. Аьрдигаца хьалъайдир. Аьттигаца хьаяьккхар юкъах йоалла шалта. Суруша юхь тIагIолла Iобаха, лаьтта Iобежар хи тIадам. Цо кIаьддинзар чарахьа дог. Ирача шалта дитто нийсса ахдаьккхар кIазилг. Нанна хьалхашка из Iо а кхесса хьаволавелча, иккех хьалетараш гIаьнаш а доацаш, цIех хинна дарбалаш я мотталора цунна.\nЦу бус коара дIадаха Суруш воккхача сага моццагIе дицденнадар. ХьунагIара цIаухача наха ала-м оалар шийнеи-шийнеи дайнад аьле. ХIаьта а тешацар-кх Хамберд. Из моццагIе деннарг лоархIар цо. Дикка ха ма ярий из хинна.\nЦкъа Iай, иштта хьунагIара цIавоагIаш, вордаш лелача новкъа Iо а леста босах Iоволавелча, цIаьхха, ший никъ жIале пхорагIа тедаш дайра цунна.\n— Суруш! Дийна да-кх из, — жIали къайладаьнначахьа Iоведар Хамберд. Бакъда, вож укхох хIамма а хьуладала лаьрхIа дацар. Шийца кхы а кхо новкъост а долаш, нийса духьалдоагIар из. Къоаночоа дага а дацар цунна тIехьардараш ше дийначунца даь кIазилгаш хилар.\nХьалтIакхоаччаше, юстара а даьнна, дIаэттар Суруш. Вож кхоъ воккхача сагах летар. Духьалъотта, дов де гIертар чарахь. Цкъа Хамберд котвоалар. ТIаккха юха кIалводар. Дийна гурмат хиле, карчар шийлача лай тIагIолла.\nСайренгахьа лестача хана, лакхача босах дайдда урагIдолхача жIалешта тIехьара юхакъаьста латтар Суруш. Iоа, кIалха, юккъегIолла ахдаьккха ший кIазилг уллаш санна хетар цунна.\nДувцарашта етте а, Сале стихашта наггахьа мара кепа еттац «Сердало» газето. Цудухьа дIахо цун стихаш ешаргья вай. Царех цхьаяраш иллей хьисапе язъяь я. Укхаза белгалдаккха лов «Турецке хор» оалоача Москверча вокальни тоабо гIалгIай меттала дIаоалаш хиннача шин иллех цаI цо яздаьлга. ХIанз цун стихаш йовзийта лов сона.\nЦхьанне ахча доалл,\nВокхан бохча доалл\nЦхьанне къонал йоалл,\nВокхан къоанал йоалл\nСа-м дог доалл\nЦун хIара цIенах,\nЯх тхона юхе\nЙиIиг — Изаш.\nИз йолча водаш,\nХьу аз зизаш.\nЕ кисаш диззе\nКулг даьсса воде\nХьай шаккъа бий,\nХьажийтал цар чу\nАНЕ АБАХИ ЛОАЛАХОЙ КХАБАХИ\nКъайла мел хиннар\n«Вададай!» — аьлар.\nЦарел а хьаьра:\nХаьнаш дар хьагуш\nКизга мо шаьра.\nЙитта иллар яр\nТха анне аба,\nКарта тIа яьгIар –\nШоашкахьа сакъердам а, безам а, машар а долаш я стихаш, бакъда шоай тайпара хьехам луш а я уж. ДIахо иллеш доаладергда вай.\nГIалгIай оамал яьй\nВай ноаной дозалах,\nВай берий деларах,\nДикагIа я дуккха\nВай гIалгIай оамал,\nВай гIалгIай оамал.\nФуд ховш яц цIаккха\nИйрчал е гоамал\nВай кIантий хьувзарах,\nВай вордай цIувзарах,\nЭздий фу кхедарах,\nГIалгIай мотт лебарах,\nНикъ ба гаьна, бакъда сона\nЦагIа ягIа лац,\nХIана аьлча, безам мара\nДег чу хIама дац.\nМух ба хьекхаш, хьалха санна\nДог са готта хьовз,\nХIана аьлча дег чу бер мо\nКъона безам ловз.\nБезам, безам –\nБезам — доккха цIай.\nКъий ма лулда вай.\nНовкъа хургдац сона нанас\nДарах лира дов.\nХIана аьлча дег чу бахаш\nБезам болга хов.\nДoгIa делхе е ди къовкъе\nДего аргдац: «Вах!»\nХIана аьлча, дега кIалха\nБIайха безам бах.\nБезам вайна юкъегIолла\nБIаьсти санна лел,\nНагахьа санна безам беце,\nЯьсса я вай кхел.\nМорхаш ахац михьаръяьле,\nОттац шийла дохк,\nХIана аьлча ба со яхар\nБезам яха мохк.\nБезам – доккха цIай.\nУкх дунен тIа\nХьаьший санна даха,\nФухха оале наха.\nЛоам чу ухаш,\nБIайха безам бувца:\nСийрда седкъий лувца.\nДеза вай шиъ\nДеза иштта лела.\nХIанз ца биа\nБуаргбац вай Iела.\nДIа а увтташ,\nХьона, сона мара.\nДаргда вай шиъ,\n«Axl» ца оалаш,\nУкх дунен тIа бIаьра:\nДа вай наькъаш\nБезам санна шаьра.\nБийсаш хургья, маьржа!\nХотта санна Iаьржа.\nМалх мо хоза\nВай безаман сийна:\nДукха ара лийна.\nТахан вай вувцаш волча йоазонхочо, хьехархочо берашца дукха къахьег, царга стихаш язъяйташ, цунца цхьана цар мотт шаьрбеш. Сурхо тIарча Матенаькъан Маккас дувц мел хьинар долаш саг ва Сали, мел чIоагIа ший кIаьнкаца къахьийгар цо:«Са воккхагIволча кIаьнка, дукха еце а язъяь стихаш я гIалгIай меттала. Цунга уж язъяйтар а, цун царга чам бахийтар а Сали Яхьяевич ва. Цо язъяь стихаш газете а, журнале а кепа тохийте, тIаккха царех хинна гонорар дахьаш хьал а вай, шийн гаьна доллаше цун дог а хьаьсте, дIаводар из. Иштта кхыча берашца а хьег цо къа. Дала маьрша лелаволва из, аз лоархIаши сона эзди хеташи хьехархо ва из».\nЦо тIахьожам беш, корректорал деш, дукха книжкаш яздаьд вай мехкарча йоазонхоша, хIана аьлча цул дикагIа кхы вац оал дIахаьттачо. Аз доаккхал ду айса хьалхара яздаь сай арадаьнна «Дувцараши фаьлгаши» яха книжка цунга дешийта.\nIарчакхнаькъан Сали укх дунен чу ваьнна 60 шу дуз тахан. Цу денца из даькъала а вувцаш, сай цIерагIа а тхоай редакце цIерагIа а лоархIамца ловца боаккх аз цунна: ираз, аьттув болаш, хьайна безарашца а волаш, дунено а гонахьарча наха а дог хьесташ, хьайна мел лов вахалва хьо Сали.\nАрчаков Сале кхоллам:\nI. «Iуйре дика хийла». Стихаш. Дешхьалхе язъяьр Гагиев Гирихан. Шолжа-ГIала, Нохч-ГIалгIай книжни издательство, 1979.\n2. «Вахара бос». Стихаш. Шолжа-ГIала, Нохч-ГIалгIай книжни издательство, 1983.\n3. «Лаьттан воI». Очеркаш. Шолжа-ГIала, Нохч-ГIалгIай книжни издательство, 1988.\n4. «Безаман цIогIа». Стихаши поэмаши. Шолжа-ГIала, Нохч-ГIалгIай книжни издательство, 1989.\n5. «Хьастий мохк». Стихотворенеш. Грозный, 1986. ОагI. 3-6.\n6. «5-9 классашта лаьрхIа сочиненеш, изложенеш, диктанташ». Назрань, 2005.\n7. «Са мохк». Стихотворенеши, дувцараши, поэмеи. (Коллективни гуллам). Грозный, 1980.\n8. «Цвет жизни». Стихотворения. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, 1987.\n9. «Строгое время». Стихи и поэмы. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, 1992.\n10. «Люблю я Кавказ». Стихи. Москва, «Современник»,1988.\n11. Кортоев Д. Дег чура йоагIа цIена оаз. («Iуйре дика хийла» яхача сборниках). – «Лоаман Iуйре», 1980, №1, оагI. 59-60.\n12. Ведзижев А. А. Безама мугIараш. – «Сердало», 1984, 16 январь.\n13. Ведзижев А. А. ГIозален мугIараш. – «Лоаман Iуйре», 1984, №1, оагI. 69-70.\n14. Мальсагов А.У. Хьинар долчо мара лоам баккхац. – «Лоаман Iуйре», 1987, №2, оагI. 3-10.\nI5. Мальсагов А.У. Арчаков Сали Яхьяевич. (Кто есть кто в ингушской литературе). – Литературная Ингушетия. №1-№2, 2007, оагI.4-5.\n16. Чтобы сердца скорее пробудились. Поэту С. Арчакову 50 лет. – «Ингушетия», №122, 11 октября 2008г.\nТворческий коллектив Назрановского районного дома культуры провел мероприятие «Дарим детям радость» в сельском поселении Мужичи, сообщает пресс-служба Республиканского дома народного творчества.\nВчера для себя впервые учащиеся Центра образования г. Магас открыли драму Островского "Гроза" в другом ракурсе, посмотрев постановку А.Льянова.\nАртисты театра имени Идриса Базоркина принимают участие в фестивале «Кавказский меловой круг»\nАртисты Ингушского государственного драматического театра имени Идриса Базоркина во главе с художественным руководителем Исой Чахкиевым принимают участие в международном театральном фестивале «Кавказский меловой круг»,\nВыставка ко Дню национального костюма\nВ преддверии Дня национального костюма 25 апреля 2019 года в 15:00 в Государственном музее изобразительных искусств Республики Ингушетия состоится открытие выставки традиционных и средневековых национальных костюмов,\nМолодая общественно-политическая газета республики «Ингушетия» отмечает 26-летие\nУже более четверти века газета освещает события, происходящие в республике и за её пределами.\n24.04.2019 Народное собрание


2-комнатная квартира №149 дом №15Л — Скандинавия — Инстеп\n2-комнатная квартира №149 ← 2-х квартиры ← Дом №15Л\t← Скандинавия\n1. 1\t-комн. квартира №151


Чиллан-бутт 08, 2013\nИзраил - жуьгтийн меттан абат\nТIехь ондда къахьоьгуш а, Iедало лелош а доцу, кегийчу къаьмнийн меттанаш юкъара дIадовлуш йолу зама ю хIара. Цунах лаьцна дуьйцуш, дIахьедарш деш, орца дохуш а бу меттанийн говзанчаш. Делахь а, уьш буьйцучех тIаьххьара стаг дIаваьлча, иштта мотт хиллера олий, исторехь иза билгалдаккхар доцург, кхин цара хIумма а ца юьсу. Бицбала герга болчу меттанашна юкъахь бу, еххачу хенахь дIатесна бисина хилла нохчийн мотт а. Иза Москохана муьтIахь долчу, Нохчийчура Iедало лелош бац. Ур-атталла, республикин школашкахь а дозанал арахьара мотт санна хьоьхуш бу. Мел лелахь а, нохчашна юкъахь лелаш болу мотт денбан бала хIунда ца кхочу те нохчийн?\nКегийчу къаьмнашна хала ду таханлерчу хьелашкахь шайн мотт ца байта. Барна кхерам болу мотт кхион а, ларбан а, бийцийта а Iедалийн гIортор ца хилахь, говзанчийн хьесапехь, гергарчу хенахь дуьнентIера дIадевр долуш ду, хIинцалерчух шовзткъеха процент меттанаш. ХIора къоман маттаца доьзна инзаре дукха хIума ду. Цунах кхетачара шайн мотт денбина ца Iаш, и мотт бахьанехь, шайн пачхьалкх а кхоьллина.\nЮхаденбинчу меттанех а, уьш юхакхолларна тIехь болх бинчарех а лаьцна дуьйцуш, 1966 шарахь Iамеркерчу меттан говзанчо ХIауген Эйнара яздинера: "Схьагарехь, хIора а мотт юхаденбаран юьххьехь лаьтташ цхьа энтузиаст хилла. Оцу шен дерриг къомал а чIогIа, цуьнан хьаштех кхеташ волу. Мотт эвхьазабаьккхинчу къомара схаьваьлла волу стаг, реформатор - шен мотт лакхабаккха гIертачу хенахь, шен къам кIелхьардаккхаран гIуллакхехь, цхьа дакъа лаца хьожу. Ненан маттах къоман барт баран билгало а, герз а деш бохуш язлдинера, Iамеркерчу лингвисто. Цо хьахийнарг вара, иврит мотт юхаденбина волу стаг.\nБелла жуьгтийн мотт денбина волу Бен Йехуда Элиэзар\nКегийчу къаьмнийн меттанаш юхадендаран леринчу програмийн декъехь, аса тахана дуьйцур ду, ивритах – жуьгтийн маттах а, иза денбинчу стагах а лаьцна. Цу тIехь суна гIо дийр ду, телефонехула Израилера схьа къамел динчу - Айзенштадт Галинас. Дуккха а шерашкахь Маршо радион корреспондент болх бина а, Советан пачхьалкх йоха йолаялале, Беларусси йозуш ца хиларехьа кхоллабеллачу боламан жигара декъашхо хилла а ю. ВорхI шо хьалха, Беларуссера Израиле дIа а кхелхина, хIинца цигахь ехаш ю.\nАйзенштад Галина: "Уггар хьалха "шалом" ала лаьа суна шун ладогIархошка. Иза, стаг гуш олуш долу дош хилла ца Iа. Машар а, дика мел дерг а хуьлийла бохург ду. Шун хIусамашкахь боккъалла а машар хIоттийла лаьа суна."\nМаршо радио: Айзенштад Галина а ю, мотт ларбарехь, уггар а хьалха, боккха болх бан а, къахьега а дезарш Iедалш ду аьлла хетачарех.\nАйзенштад Галина: "Дага догIа хIума а дац, Израилан куьйгалхойх цхьаммуо а, цIаьххьаша, иврит маттахь а ца деш, ингалс маттахь къамел дийр ду бохург. И стаг хьера-м ца ваьлла эр дара. Кхузахь ингалс мотт Iамош, хьоьхуш бу. Кегийрахошна оцу маттахь дика къамел дайта а хьовса. Цул сов, Израилан уггар хьалхара премьер-министр ХIурион Бэн хIоьттича, цо шен министршна дихкира, иврит боцчу кхин цхьана а маттахь къамел дан. И нах бара хьуна тайп-тайпанчу пачхьалкхашкара баьхкина, идиш - европерчу жуьгтийн - мотт хууш болу жуьгтий.\nУр-атталла, Iедалан гIуллакхаш дина бевлчи а, идиш бийца ца магийтора цо царна. Иврит мотт бийцар тIедиллина ца Iаш, шайн фамилиш а хийцинера цо-м, уьш иврит маттаца а нисъеш. Иза ша Полшера вара. Цуьнан фамили Грин яра. Иза Бен ХIурион хилира - ХIурионан кIант бохург ду иза. Иштта, массо министраша хийцира. Иштта дIдахара иза. Масала, Голда Мейер - прмеьр-министр а, арахьарчу гIуллакхийн министр а хилла йолу - Голда Мейерсон яра.\nТхан хIинцалера президент схаьоьцур вай - Перес Шимон. Иза хьалха Перский вара, хIинца - Перес Шимон ву. Шуна ма-гарра, ур-атталла, цигахь а, маттаца боьзна хийцамаш бина цара. Ала дашна - Мейер Голда а, Перес Шимон а - ший а, цIера Беларуссера ду. Беларуссера вара, иврит мотт юхаденбан гIо динарг а."\nМаршо радио: Айзенштадт Галинас хьехош волу стаг, Беларусерчу Лужки эвлара Бен Йехуда ЭлиЭзер ву. ТкъаясналгIачу бIешерахь массо а жуьгтийн бераша санна цо а, шира жуьгтийн мотт Iамош хилла и – дин Iаморан коьрта билгало хилла иза. Цо дика дешарна, лаккхарчу, жуьгтийн дин Iаморан "ешибот" олучу дешаран хьукхмате хьажийна. Цигара ваьлча ребе – жуьгтийн молла хир вара цунах.\nАмма, дуьненан хIуманаш хьалха а девлла, оьрсийн гимназе вахара иза. Цигахь а, сихачу кепехь дешна велира I877 шарахь. Оцу шарахь Оьрсийчоьно Оттоман империна тIом кхайкхийнера, шайн славянан вежарий, туркойн урхаллин кIеллара дIабаха. Оцу и хенахь йозуш ца хиларца йоьзна кхин а масех европерчу пачхьалкхийн а кхоллаеллера. Болгарашна церан бакъонаш юхаяларо меттахваьккхира Бен Йехуда а.\nИ бахьанехь, Палестине дIакхалха сацам бира цо. Амма, дуьххьара Париже вахара, лоьрийн говзалла караерзо. Йовхарийн цамгар а кхетта, могуш воцуш хилча, дешар юкъах а даьккхина, 1881 чу шарахь Палестине вахара, иврит мотт денбан.\nКхузахь ала деза, йозий бен, иза буьйцуш мотт хилла ца хилар. Жуьгташа шайн мотт бийца беза аьлла ойла а кхоллаелла, массо а жуьгташна маьIне гIуллакх долийна стаг ву Йехуда Бен Элиэзер.\nАйзенштад Галина: Цкъа делахь, и хIума долийна стаг ву иза. ШолгIа делахь - цуьнан доьзалан истори - ма-дарра аьлчи, Палестинера дуьххьара доьзалх бу иза, иврит мотт бийцинчех. Амма, кхоллам муха бу хаьий шуна? Цуьнан кIант хьалхар бер хилла и мотт Iамийнарг. Делахь а, школехь иврит Iамо а болийна, иза школе лела волавелча, цигахь къийсамаш бара дIахьуш, мотт говза хьанна хаьа хьовсуш. Толам кхечу кIанта баьккхинера.\nЭлиэзеран мел дог даьттIа хир ду суна хаьа. Делахь а, цуьнан кIанта французийн маттахь говзаллаш а гайтина, толам баьккхина.\nГой хьуна, ворхI шарахь чохь а кхаьбна, кхин цхьа а мотт ца хозуьйтуш, делахь а, иштта хуьлу-кх.\nМаршо радио: Шен кIанте иврит мотт бийцийта ЭлеЭзера динарг, тахана тайп-тайпана дуьйцу. Айзенштад Галинас бахарехь, Бен Йехудас шен зудчуьнгара Деборера дош даьккхина хилла, цо исторехь дуьххьара бер кхиор ду, ненан мотт - иврит хир берг аьлла.\nАйзенштад Галина: "Цунах лаьцна аса дукха ешначул тIаьхьа, иза жимма хьерваьлла-м ца хилла те боху ойла кхоллаеллера сан. Суна хIун хета аьлчи, оцу тайпа, цхьа "лакхара, юьхьаьнцара - цхьа а некъ бац иза дан" бохуш йолу Iалашо кхочушъян араваьлла волу стаг а, нах а - уьш, цхьа ша-тайпа фанатикаш а, хьерабевлла а бу. Иштта цхьа - инзаре хьунарш долуш. Оцу гIуллакхана дукха тIаьхьавьаллачу цо, шен зудчуьнгара дош даьккхинера, шен кIант араволуьйтур вац аьлла. ВорхI шо кхаччалц, цхьанцце а уьйраш а хуьлуьйтур яц аьлла."\nМаршо радио: Бен Йехудана хетарехь, иза чIогIа маьIне дара мотт юхакхолларна. ХIунда аьлча, ишттачу бераца – цуьнан дас-нанас а, хьешаша а, иврит бен буьйцур бацара. Амма, иза иштта дацара. ХIунда аьлча, делан денна дахарехь чохь а, арахь а дерг дийца – аттахь дешнаш дацара.\nАйзенштад Галина: "Дукхах долу, дахарца доьзна дешнаш хилла ца хиларе терра, шен кIанте дийцийта керла дешнаш ша кхоллара оцу ЙехIудас. Цхьа а дешнаш ма дацара. ХIунда аьлчи, иврит - Библин мотт ма бу. Торин мотт. Раввинашна чIогIа ца везара Йехуда. ХIора денна наха лелош болу мотт хила йиш яц бохуш, цунна оьгIаза эхара уьш. Торехь а, КъурIанна тIехь санна - ша-тайпа мотт ма бу. Цундела, кхеташ ду, вилспет а, саба а, юьхь-куьг дила а - иштта хIуманийн дешнаш хилла ца хиларх. И массо а дешнаш цо ша кхоьллина ду. Помдор а, массо а цхьа, хIинца ца хилча йиш йоцу дешнаш."\nМаршо радио: Бен Йехудин кIант кхиарца цхьана, вовшахкхеташ дара, цо буьйцучу меттан дешнаш а. Хьалха санна тамашийна ца хетара, буьйцу мотт хезча. Бен Йехуда а, цуьнан доьзал а, дийна масала хилира массарна а. Цо кхоьллина йолу "Иврит школехь", "Иврит цIахь", "Дешнийн хазна" цIе йолу программаш вуно доккха маьIна долуш хилира. Ша европехь волуш дуьйна, жуьгтийн цхьанатохарна тIехь чIогIа ойланаш йинера Бен Йехудас. Цо артиклаш зорбане яхара, къам юхакхолларна а, пачхьалкх а, мотт а денбарна а тIехь.\nИза леррина Байтал-Къуддусехь ваха охьахиънера, ерриг Палестинера жуьгтий, цхьацца юкъараллашкахь бехачу метте. Шена дуьхьала мел кхеттачу жуьгтичунга иврит мотт бен ца бийцара цо. Иза дика кхетара, мотт юхаденбан кхин цхьа а некъ ца хиларх.\n"Иврит, синагогера школе гIур бу. Школера – нехан хIусамашка, тIаккха денлур" бу бохуш яздора цо. Нагахь санна, алар цо - бераша кегий долуш иврит мотт Iамабахь, иза церан коьрта мотт хир бу.\nОццу хенахь, шен цIахь, мот Iаморан политика а чIогIа дIахьора Бен Йехудас, бохуш дуьйцу Айзенштад Галинас:\nАйзенштад Галина: "Шен хьалхара зуда елча, ша волче шен нана еъча, цунна а дихкинера цо оьрсийн а, идиш меттанаш бийца. И шен бер, вист хила стаг а воцуш хьалакхиавайтина цо. Диъ шо долуш а, мотт буьйцуш ца хила цуьнан кIант. Цхьана агIора, чIогIа къиза ду иза. И къизалла шен зудчунна а, нанна а тIехь а латтийна цо. ХIа, дика ду.\nЗудчуо-м цхьана хенахь Iамийна иза. Ткъа нана, кхин цуьнан къизаллаш ла а ца елла, Одессе юха дIаяхана. Цкъа, цхьана дийнахь, шен цIийнда цIахь воцуш, цуьнан зуда хилла бер дIадижош, оьрсийн маттахь аган йиш локхуш. ЧувогIуш шена иза хезча, цо даьккхина хилла дов... Эццехь, кIант кхера а велла, мотт бийца волавелла."\nМаршо радио: Бен Йехудина дуккха а наха гIортор еш хиллехь а, коьртачу декъана, Оьрсийчура Палестине дIакхелхинчу жуьгташа, цо леорг товш бацара, жуьгтийн динан дай. Цара тIе а ца дитара. Тоурат яздинчу маттах, хIора денна буьйцу мотт бар.\nАйзенштад Галина: "Дукха хIума лаан дезна цуьнан. ХIунда аьлча, раввинаша дукха новкъарлонаш йина хилла цунна. Бехкамаш бора цунна, емалвора. Оьрсийн эмигранташа, оцу хенахь репратрианташ алара царах - гIо дора цунна болх бан. Царца цхьана леррина газета арахецара цо. маттах лаьцна дукха хIуманаш зорбане яхара. Дошам арахийцира. Ша иза вовшах а тоьхнера цо.\nЦунна гIортор ян нах карийнера цунна. Шовзткъа шарахь дийнна цхьа чкъор кхиира, иврит мотт буьйцуш долу. Даханчу бIерашан ткъе шолгIачу шарахь велла иза. Ткъа, тIом дIабаьллачул тIаьхьа хилларг шуна хаьа хир ду - Бен ХIурионо омар а дина, оцу маттах официала мотт бинийла. Кхуза мел вогIуш верг жуьгтийн мотт хаа безаш ву, мел кIезга хиъна а. Кхин муха хир ду? Жуьгташа вовшашца хIун мотт буьйцур бу, иврит боцург?\nЖуьгтий - дерриг дуьненахь дIасабаьржина бу. Шаьш Iийначу меттигашкарчу диаспорин култура а, мотт а бохьу цара кхуза. Оцу матто уьш цхьана ца тохахьарий, царна юкъахь уьйр ялур яцара."\nМаршо радио: Белла лоруш хилла иврит мотт а денбелла хилча, тахана лелаш долу меттанаш кхиош, хIумма а хIунда ца до те. И хаттар, дуьххьара,ша схьаяьллачу Беларуссехь дийца долийра, Советанан пачхьалкх йоха новкъа яьлча элира, Айзенштад Галинас.\nАйзенштад Галина: "Уггар инзарениг кхин ду, со беларусех дIаийна жуьгти хиларе терра, суна цкъа а дага ца деанера Израил хьахо а, иврит мотт денбар хальцна дийца а. Уггар хьалха жуьгтех масала эца дезара аьлларг, беларусин къоман фронтан лидер Позняк Зенон вара. Цо алара, шайн мотт денбинчу жуьгтех масала эций вай. Тхна, беларусин мотт даиманна дийна ма бара. Иза тхоьга ден хIунда ца лора те, жуьгташа - белла мотт денбина хилча?" Амма цо дуьйцург цхьанне а хезаш дацара."\nIедалан наха буьйцуш ца хилча, мотт сийсаза болу.\nАйзенштад Галина: "Юха со кхийтира бахьана а, башхалла а стенна тIехь яра. Хьовсал, беларуссин Iедале - цо беларуссин мотт ма ца буьйцу. Оьрсийн мотт бу цо буьйцург. Пачхьалкхана урхалла деш болчу наха къоман мотт буьйцуш ца хилча, оцу къоме шен матте безам муха хилийталур бу цуьнга? Цхьаъ вац-кха Беларуссин Iедалехь беларусин мотт буьйцуш. Лукашенкас а - мехкан президента а ца буьйцу. Масех дош-ма алало цуьнга. суна дика вевза иза.\nЭвлара схьаваьлла ма ву иза. Беларусерчу эвланашкахь даиманна а ма бийцина цIена беларусин мотт. Ама, гIала ма-кхаьчнехь, и мотт сиха бицбан хьовсара уьш. ХIунда? ХIунда аьлча, гIалахь бIаьрга схьа бан ца безара беларусин мотт. Цигахь алара: И бохург хIун дара? Иэхь дар-кха беларусин мотт бийца. Нагахь санна Лукашенкас а, цуьнан Iедалерчу наха а беларусин мотт буьйцуш белхьара - шайна ца хуург а ца буьйцуш, бийца ма-беззара мотт бийцахьара, къоман мотт!"\nМаршо радио: ХIора пачхьалкхан коьрта низамашкахь карор ду, оцу къоман мотт – официала мотт бу аьлла яздина. Амма, дахаро гойтург кхин ду. Масала, Нохчийчохь а ду, и мотт, шолгIа официала мотт бу аьлла. Амма, Iедалан документаш ша-дерриш а, оьрсийн маттахь ду. Юккъерчу а, лакхарчу а школашкахь Iилма а Iамадо, оьрсийн маттахь. Телевизион а, радио а латийча хезарг – оьрсийн мотт бу. Изза ду Беларуссехь а элира Айзенштад Галинас.\nАйзенштад Галина: "Беларусин маттах пайда оьцуш бац. Амма, кхузахь, иврит маттахь бен, Iедалан кехаташ яздо бохург, цхьанне а дага а догIур дац. Цул сов, тхан шолгIа официалан мотт - Iаьрбийн мотт буйла хууш кIезиг нах бу. Суна хала а хета, иза нахана ца хууш. ГIаланашкахь, новкъахь, Iедалан хIусамашкахь а - массо хIума шина маттахь ду - иврит а, Iаьрби а.\nМиллион Iаьрби ву кхузахь, Израил пачхьалкх кхоьллинчул тIаьхьа ваха висина. Царна а иврит хаьа дера. Церан шайн, Iаьрбийн школаш а дера ю. Делахь а, цара иврит мотт буьйцуш хезар ду шуна. Со Галилейн хIурдан йистехь ехаш ю. Тхо долчехь бехаш болу Iаьрбий Iедалан хьукхматашка бахча, царна дуьхьала Iаьрбийн мотт а буьйцур бу, кхетор а бу."\nМаршо радио: Ша жуьгти елахь а, шен Даймохк Беларусси хета Айзенштад Галинина. Цуьнан цIийнда а хилла – беларус. Амма, шен ненан мотт буьйцуш ца хилла.\nАйзенштад Галина: "Сан цIийнда - хIинца воцуш волу - беларус вара. Амма, суна хууш болу беларусин мотт ца хаар цунна. ХIунда аьлча иза Архангелск кIоштахь вина вара. Эскарехь гIуллакх дина ваьллачул тIаьхьа кхаьчнера Минске. Беларуссин мотт хьашт болу гIуллакх дацара цигахь. Массанхьа а буьйцуш оьрсийн мотт бара, хIинца а бу. Иштта, хьалха ма-хиллара хIинца а бу Беларуссин коьрта мотт.\nНенан мотт бийца безара бохуш аса яздаро уьш эргIадбахийтара. "хьуна кхузахь хаза ца хетий, хьада дIайоло хьайн Израиле" алара соьга. "Тхуна мегаш бу иза. Иза тхан гергара мотт бу" - алара. Суна а-м бу иза гергара. Со оьрсийн културин тIехь кхиийна ю. Делахь а, суна беларусин мотт а, литература а ма еза. Цундела, мотт кхиорца доьзна гIуллакхехь аса болх барх, кхеташ дара."\nМаршо радио: ХIара къамел дерзош хазийта лаьа, Беларусехь Израилан векал волчу Арджес Маршо радиога къамел деш, иврит мотт денбинчу Бен Йехуда Элиэзерх лаьцна аьлларг: :\nАрджи: "И стаг, "иврит" мотт ден а бина, меттахIоттийна стаг ву. Цо ша цхьамма ца дина иза, амма, хаза нехан санна доккха дакъа лаьцна оцу гIуллакхехь. ХIунда аьлча, меттан проблема, меттан кхане, суна хетарехь, къомана коьртаниг ду. Нагахь санна, оха тхайн мотт бийца ца болийнехь, Израил боху пачхьалкх цкъа а кхоллалур яцара. Оцу къизачу халонашкахула чекх а ялалур яцара. Беларуссера схьаваьллачу ЭлеЭзар Бен Яхудас вуно дукха хIума дина иврит мотт денбеш.\nИза чIогIа буьрса стаг хилла. Шен мискачу берашка иврит мотт бен буьйцуьйтуш ца хилла цо, гонаха кхин цхьаммо а иза буьйцуш ца хиллашехь. Цигахь дола а делла, цуьнан берийн нийсархоша а иза юха бийца болор бахьанехь, массара а буьйцуш схьабеана. ХIинца Израилерчу кегий бераш буьйцуш берг Библин а, Торин а мотт бу. Оцу стага дукха хIума дера дина иза иштта хилийта."\nМаршо радио: Ша Бен Йехудас, 1908 шарахь яздинера Ха-цви олучу жуьгтийн газетехь, ХIора а гIулалкхан цхьаъ хьекъале, тIах-аьлла стаг веза – оцу гIулалкхана шен мел болу ницкъ дIалур болу. И гIуллакх тIаккха дIагIур ду, мел яккхий дуьхьалонаш хиларх. ХIора а керлачу хIуманна, прогрессан новкъахь йоккхучу жимчу гIулчана везарг некъ буьллуш волу цхьа стаг ву. Юхавала некъ ца бевзаш волу.\nПрограмма эфирехь хилла 2008-чу шеран 8-чу июнехь (меттанех лаьцначу программашна юкъара)\nДенло, нохчийн мотт, хьо а!


Абаза — Википеди\n52°39′ къ. ш. 90°05′ м. д.HGЯOL\n(Абаза (гӀала) тӀера хьажжина кхуза)\nХӀокху версица йолу хийцам бина кепаш я файлаш хьажаза ю. ЧӀагӀъелла верси хьаьжна яра 2020, 20 февраль.\nАбаза картан тӀехь\nАбаза (оьрс. Абаза) — Российн Федерацин Хакасин гӀала.\nХӀара Хакасин географех лаьцна чекхбаккханза яззам бу. Хьоьга, йоза тодина, нисдина, гӀо далур ду проектана.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Абаза&oldid=4703558»\nХакасин географех лаьцна бовланза яззамаш


КIира: лецначарна адвокаташ тIе ца буьту, Франци дIавала хьийза нохчийн мухIажар, Соьлжа-ГIалахь "хIаллакбийр бу" къаьркъанчаш\nЧиллан-бутт 14, 2021\nОршот, Чиллан-беттан 8-гIа де\nГIаттамхо вара аьлла Новгородехь лаьцна шиъ\nБютукаев Асланан тобанехь дакъалаьцна ву шаьшиъ аьлла, мукIарло дина карарчу беттан 4-чохь Лахарчу Новгородехь лаьцначу Нохчийчуьрчу шина вахархочо Магамадов Салехьа а, Исаев Исмаила а, чIагIдо меттигерчу Iедалхоша. "Церан да цхьана а волуш хеттарш дира Исаевга а, Магамадовга а, информаци тIечIагIйира цара. Кху шеран Дечкен-беттан 20-чохь Котар-Юьртахь вийначу Бютукаевс куьйгалла дечу тобана юкъавогIучу Борчишвили Рустамна гIоналла дина шаьш аьлла, дийцина цу шиммо", - дIахьедо зорбанан министро Дудаев Ахьмада. Магамадов а, Исаев а дуьххьара лецира 2020-чу шеран бIаьста, Osal Nakh 95 цIе йолчу оппозицин телеграм-каналан модератораш хилла аьлла. Цул тIаьхьа видео арахийцира цара нах къинтIерабохуш – оцу чохь гуш ду царна йиттина хилар. Стохка аьхка "Российская ЛГБТ-сеть" цхьаьнакхетаралло гIодира шина кIантанна Нохчийчуьра Нижний Новгороде дIаваха. Кавказ.Реалиига лецначийн гергарчех йолчу цхьана зудчо хаийтинера хьалхо, телеграм-чат лелош хилла кегийрхой, кхетош-кхиорхьама, латтабо КъурIан а доьшуьйтуш, аьлла. Бакъоларъярхой кхоьру Нижний Новгородехь лецна нохчийн кегийнах байъа дIабигина хиларх. Иштта дара сихха гIо кхачочу "Российская ЛГБТ-сеть" программин координаторна Истеев Давидна хетарг. Кхерамах кIелхьара волуш, Оьрсийчуьра дIаваха йолчу ойланца стохка аьхка вахана хилла Нижний Новгороде Магомадов Салахь а, Исаев ИсмаьIал а, амма ца кхиина. "Оппозицехь лаьтта "Осал нах 95" телеграм-канал лелорна лецна хилла уьш а, кхиболу модератораш а кхаьбна набахтехь, кхетош-кхиабо бохуш, КъурIан а Iамадойтуш. Къуран Iамош уьш буйла хиича, Кадыров къинтIера вала там бу, олуш хилла цаьрга. Ши кIант махкара ведча, уьш тергалбеш, интернетехула зуьйш, болу меттиг къастош лелла Нохчийчуьра ницкъхой", - дийцина Истеевс. Цунна хетарехь, ши кIант бехкевечара эшна хьал лерина уьш кхиболчу божарех къаьсташ хилар. ГIалат даьлла Магомадовгара – цо доьхкина ша схьадиллина керла телеграм-канал, оцо гучуяьккхина уьш болу меттиг. Нохчийн оппозицин IADAT боламан декъашхой а кхоьру вадийна шиъ верна. Цара бинчу талламо гойту ши кIант волу меттиг хиинарг Кадыровн администрацица зIе йолуш хилар. Цунна тIехь дуккха а ю цо адамийн бакъонаш талхийна меттигаш, боху IADAT-хоша.\nШинара, Чиллан-беттан 9-гIа де\nФранцино Оьрсийчоьне дIавала хьийзаво нохчийн мухIажар\nСтрасбургехь веха Садуев Илес Оьрсийчоьне дIавала кечвеш ву аьлла, хаамбина Маршо Радиога Францехь бехачу цуьнан накъосташа. Карара кехаташ схьадаьхна, депортацин набахтехь латтош ву иза карарчу хенахь. Оьрсийчоьно экстремизмна иза бехкевеш, динчу дIахьедарна тIехула Страсбурган кхело листира цуьнан гIуллакх, амма бехкаш бух боцуш а карийна, маьршавитинера. Байначу баттахь юха а тIекхайкхина Садуев лецира, цул тIаьхьа депортацин куьпа дIа а вуьгуш. Гергарчу деношкахь иза Оьрсийоьне дIахьажон куц ду, ткъа Францехь бухабуьсуш цуьнан доьзал бу: хIусамнана а, пхи бер а, дуьйцу Садуевн доттагIаша. Цара чIагIдарехь, Нохчийчохь цунна кхерам лаьтта, хIунда аьлча, иза лехамашкахь ву. Ша Садуев Илес Нохчийчуьрчу Грозненск кIоштарчу Долинскера ву. 20I6-чу шарахь Оьрсийчуьра араваьлла Франци веанера иза тховкIело лоьхуш. Иштта, Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министре Лавров Сергейга а, Инарла прокуроре Краснов Игоре а дехар дира пачхьалкхан Думан депутато Саралиев Шамсаила, нохчийн оппозицин политик Закаев Ахьмад Британига схьавеха аьлла. Ялх гIаттамхо а вуьйш, тIаьххьарчу леринчу операцех лаьцна цо дина къамелаш бахьана долуш ду и дехар, Саралиевс бахарехь. Закаевс кадам бира байъинчийн гергарчаьрга, уьш "къоман турпалхой" бу аьлла, билгалдоккхуш.\nКхаара, Чиллан-беттан I0-гIа де\n"Къаьркъанчаш хIаллакбийр бу" Нохчийчохь\nКъаьркъа мелла каравеана стаг "хIаллаквийр" ву аьлла, дIахьедина Нохчийчоьнан вице-премьеро Висмурадов Абузайда. Лацарал совнах, цунна гIуда а тухур ду, машен лело бакъо а схьайоккхур ю, кхин а тIе таIзарш а лелор ду аьлла цо. "Къаьркъа мелла стаг дIавахийта ца веза, иза чуволла веза, гIуда тоха деза, массо а хIума а тоха еза, цунна цхьа а пощада яц. ХIаллаквийр ву-кх вай къаьркъа мелларг, дополнительно вай еш йолу наказани а йийр ю, вай наказани муха йо, вайна ма хаьа", - элира Висмурадовс социалан машанашкахь яржийначу видео тIехь. Цуьнан дIахьедарна тIаьххье полицин белхахоша рейдаш йолийна корта бахон маларшна дуьхьал, республике чуоьху машенаш а толлуш, яздо "Кавказский узел" агенталло.\nЕара, Чиллан-беттан II-гIа де\n"ХIумахуург" лаьцна Нохчийчохь\nХолмачалла лелош хилла аьлла, полисхоша лаьцначу Гуьмса кIоштарчу Ойсхарара яхархочуьнгара Махмудова Заремигара бехкаш даьхна исламан медицинан центран куьйгалхочо Эльжуркаев Адама. Пачхьалкхан "Грозный" телеканало дийцарехь, дарбанаш лелош, бIаьрг хилийта, тIера баккха хIуманаш лелош хилла цо. "Тоххара массаж еш хилла, хIинца дарбанхо йолу Махмудова Зарема пал а туьйсуш, зуда а, доьзал а болу стаг шена тIеверзо гIоьртина. Гуьмсан полисхоша цуьнан хIусамера суьрташ а, холмачалла лелон кеп-кепара гIирсаш а баьхна", - аьлла яздо интернете яьккхинчу публикацина бухахь. Иштта репортажехь БIачи-Юьртара ши яхархо а гойту, Махмудова Заремина тIеоьхуш хилла йолу. "Массаж яйта лела а бохуш, бозбуанчалаш леладойтуш хилла цу шиммо", - боху сюжетехь журналисто. Исламан дарбан центрерчу коьртачу говзанчас Эльжуркаев Адама дIахьедина, дино дихкина, доккха къалеташ хIума ду зудчо лелориг, аьлла. Махмудовас чIагIойина кхин иштаниг ца лело, нахе дехна цо шена къинтIерабовлар. Исламо зуламе лоруш хиларца а дузуш, лецна палтийсархой, «хIумахуурш», седа-жайна хьуьйсурш дуккхаза а гайтина махкарчу телевизионо. Церан юьхьйохург хIоразза а хуьлу Эльжуркаев Адам. Холмачалла лелош хилла цо аьлла, меттигера яхархо Махмуева Шема лаьцнера Нохчийчохь полицино кху шеран Дечкен-баттахь. Цхьана хIусаман кетIа цо туьханан кана тосучу хенахь видео а яьккхина, лулахоша Iедале хаамбина хиллера цунах лаьцна, дийцира "Грозный" телеканало. Оцу юкъанна, билгалдаккха догIу, Кадыров Ахьмадан цIарахчу Фондо латтош йолчу исламан медицинан Центрехь иштта жинаш лоьхкуш, халкъан дарбанаш леладо. Оцу Центран куьйгалхо ву Эльжуркаев Адам.\nПIераска, Чиллан-беттан I2-гIа де\nКадыровн хиллачу хадархочунна компенсаци елла\n20I9-чу шарахь Владимирскан кIоштарчу колонехь велла карийначу, Нохчийчоьнан президентан Кадыров Ахьмадан хиллачу хадархочунна Тунтуев Аюбана I00 эзар евро компенсаци кхачийна Европерчу адамийн бакъонехула кхело. "Медиазонас" бо и хаам, "Правовая инициатива" вовшахтохараллана тIетевжина. Цаьрга латкъамаш бора Тунтуевс шена тIехь Iазапаш латторах а, Нохчийчохь ша лаьцча а. 2005-чу шарахь, ЧIулган-Юртахь машен эккхийтарх лаьцна Тунтуевга Теркйистерчу милцойн декъехь хеттарш дарх материалаш листира Страсбургерчу кхело, дуьйцу бакъоларъярхоша. Милцоша йиттинера цунна, ток йоьттуьйтуш, куьйгех гIоьмаш тоьхна, коьртах пластикан тIоьрмиг боьллина, тховх хьалаоьллина а латтийнера иза. Шена тIехь къизаллаш лелийначул тIаьхьа бехк тIелецира Тунтуевс. Лаьцначул тIаьхьа, бакъоларъярхоша дийцарехь, шина баттахь электрошокер йиттинера цунна, шаьш хьийзор ву бохуш, кхерамаш а туьйсуш. 2008-чу шарахь колонехь даккха 24 шо хан кхайкхийра Тунтуевна, ЧIулга-Юьртахь динчу терактан бехкевина. 20I7-чу шарахь кхин а II баттана яхъйира цуьнан хан, 2000-чу шарахь Псковерчу десантхошна Нохчийчохь тIелетта ву аьлла. И бех Тунтуевс тIе ца лецира. Лурчах Зазадокху-баттахь колонехь велла карийра Тунтуев. Цуьнан гергарчара дийцира, дегIа тIехь йиттина таммагIаш дара бохуш, амма Талламан комитетан эксперташа иза харцдира.\nШотт, Чилан-беттан I3-гIа де\nАдвокаташ тIе ца буьту шина модераторна\nНижний Новгородехь лаьцна Нохчийчу валийначу телеграм-чатан модераторийн Исаев Исмаилан а, Магамадов Салехьан а ши адвокат кхин царна тIе ца витина, дIавахна махкара. Оцу юкъанна кхеле латкъам бина цара, шаьшиммо Iалашван тIелаьцначу шинца цхьанакхетар ца хилийтарна, яздо "Кавказский узел" агенталло.\n"Нохчийчуьра дIаваха адвокаташ Алексеев Марк а, Немов Александр а. Де хьалха кхозлагIа адвокат Бадаев Ваха юкъавеара оцу гIуллакхна, амма цуьнан а аьтто ца баьлла изоляторе кхача. Нагахь санна, иза царех кхетахь, цунна а дуьхьло йийриг хиларх дIахаийтина. И дойла яцара церан, хIунда аьлча, Исмаилан гергарчех бакъо йолу векал Нохчийчохь висина ван а вац", - аьлла, дийцина Оьрсийчоьнан ЛГБТ-машанан координаторо Истеев Давида. Лаьцначу шиммо яздина дац мукIарло дарх аьлла, хаам бина Истеевс.\n"Цуьнан да, вай хьалхо ма-дийццара, Нохчийчуьра дIавахна, шена тIеIаткъам барна. КIанте Хьалха-Мартанахь хеттарш дечу хенахь цу чохь вара да. Бераша цхьа дош ца элира цигахь, кхерийначу дега куьйгаш яздайтира", - аьлла цо.\nТеррорхошна гIо латтош вара шаьшиъ аьлла, къаро йина лаьцна латточу шина кхиазхочо Магамадовс а, Исаевс а бохуш, чIагIдо Нохчийчуьрчу Iедалхойн векалша.\nКIиранан де, Чиллан-беттан 14-гIа де\nКIиранан дийнахь Нохчийчуьрчу Роспотребнадзоро Iораяьккхинчу информацица, верриг а 649 119 вахархо чекхваьккхина коронавирус зуьйчу тестех.\n"Царех тIаьххьарчу дийнахь-буса йина 3 273 тест. Эпидеми яьржичхьана ун кхийтира 11 100 вахархочунна, ткъа тIаьххьарчу 24 сахьтехь 15 стагаца гучуяьлла COVID-19 вирус", - яздо хаамехь.\nЦул совнах, 10 337 стаг товелла, тептарера дIаваьккхина, 110 дархо кхелхина уьнах.\nБилгалдаккха догIу, шо доладелчхьана Нохчийчохь дуьххьара ду цхьана дийнахь-буса 15 стаг цомгаш хилар.\nКарладоккху, дахначу кхаарин дийнахь эпидемиологин хьал дIанисдаларна, меттигерчу Iедалхоша сацам бира, масканаш лелор юкъара даккха а, республикера араволуш а, чувогIуш а диттина хилла дозанаш даста а.


Чеди-Холан кожуун — Википеди\n51°12′ къ. ш. 93°21′ м. д.HGЯOL\n3706,32 квадратан километр\n↗7712 стаг (2016)\nЧеди-Холан кожуун (оьрс. Чеди-Хольский кожуун) — Тыван муниципалан кӀошт.\nАдминистративан центр — Хову-Аксы.\n8010 ↗8081 ↘8027 ↘7950 ↘7884 ↗7915 ↗7963\n↗8041 ↘7685 ↘7676 ↘7603 ↘7581 ↗7639 ↗7694\n↑ Численность населения Республики Тыва. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 29 апрелехь. Теллина 2014 шеран 29 апрелехь.\nАдминистративан центр: Кызыл\nГӀаланаш: Ак-Довурак | Туран | Чадан | Шагонар\nКожуунаш: Бай-Тайган | Барун-Хемчикан | Дзун-Хемчикан | Каа-Хеман | Кызылан | Монгун-Тайган | Овюран | Пий-Хеман | Сут-Холан | Тандинан | Тере-Холан | Тес-Хеман | Тоджинан | Улуг-Хеман | Чаа-Холан | Чеди-Холан | Эрзинан\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Чеди-Холан_кожуун&oldid=5856064»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 3 май, 23:26.


Ландерруат — Википеди\nЛандерруат (фр. Landerrouat) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Каплон, Ле-Левез-е-Тумераг, Пельгрю, Есклотт, Савиньяк-де-Дюрас. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ландерруат&oldid=5167094»


Йодаяьча сагах тоам бар — Сердало\nЦхьан воккхача сага воIа аьрдагIча наьха саг йодаяь хиннай.\nЛакхача гув тIа дагIаш хиннад воккхача сага цIа. Ер Iохьажача, дуккха машенаш бIаргаяйнай укханна ший цIа долчахьа хьалйоагIаш. Ший ма хула сиха Iадухьал вахав воккха саг царна.\nЕр бIаргавайча, хьалхара машен соца а яь чура Iоваьннача сага хаьттад. Укхан цIи а яьккха:\n— Хьанехк мичахьа ваха хой хьона, аьнна.\n— Хов. ДIа вах шоана из, — аьннад воккхача сага, ший цIенна пIелг тIа а хьекха.\n— Фуд цига, сенна веза шоана из? — аьнна хаьттад воккхача сага.\n— Цун воIа саг йодаяьй тха! — аьннад машена чура Iоваьнначо.\nТIаккха фу саг ва из аьнна хаьттад цо воккхача сагага.\n— Даьра Iа хетта саг во ма вац, зене, зуламе воацаш, шийна хьаьнала къахьегаш, юртаца а мехкаца а тарлуш вахаш саг ва из, дезал а харцахьа бац цун. Бакъда цун сесаг йий, из сийна шайтIа да, ма хулла сихагIа шоай саг хьаяккхалаш, а аьнна, ше ма вода маьждиге хьалвахав воккха саг.\nЕр хьалкхаьчача, имам юкъе а волаш дукха нах хиннаб маьждиге багIаш. Воккхача сага аьннад царга тIа вийрза:\n— Шо оарцагIа ца довле дов хила мегаш да шоана гIулакх. Са воIа саг йодаяьй аьнна, шоай саг дIаяккха аьнна, дов дахьаш хьабаьхка дукха нах ба са коа багIаш. Жи шоай ма хулла сухалбелаш.\nТIаккха имам юкъе а волаш, уж нах а йица сов сиха хьалчувахав воккха саг.\nЕраш дIа коа баьлча, ков хьалдизза нах хиннаб воккхача сага коа.\n— Ер фуд? – аьннад имама. – ЙоI маьре мел яхача вай вIашагIлете, къаман фу хадарг ма дий вай. Оаша леладер фуд, ткъаь итт машена чу а хайша хьадаьхка — тIатоIабаь бехк баьккхаб молла йоI цIайига баьхкачарна.\nДIадийца, хьадийца йоIах тоам байтаб наха. Юххера гIулакхах тоам а машар а хинначул тIехьагIа цIен-да мичав, аьнна хаьттад хьабаьхкачарех воккхагIчо. ТIаккха наха юкъера хьаараваьннав воккха саг:\n— Со ва цIенда, — аьннад цо.\nВоккха саг бIаргавайча хьа мел баьхкараш белабеннаб:\n— Ай хьо вецарий тхьовра сесаг сийна шайтIа а да, шоай саг ма хулла сихагIа цIа а йигалаш яьхар, цу хана хьаала мегацарий Iа, са воI ва из аьнна?\n— Со се эгIаваь вац, эгIазбаха боагIача наха духьал а ваха са воI ва из яха, — аьннад воккхача сага. — Даьра кертах богаш йоахкаш-м хургьяр сона иштта Iовдала валаре, — аьнна вела а венна бегаш тIа даьккхад воккхача сага къамаьл.\n— ХIанз кертах хIама а кхийттаяц, корта а лазац, гаргалол а хьахилар, халахетар а дIадаьлар, сона дика захалаш а хилар, — аьнна, иштта дIадерздаьд дов хьаькъал долча воккача сага.\n← Кхувш йоагIа вай тIехье хIалакхургйоацаш кIалхараяккха еза массане а\nВ Правительстве РИ →


▲5592 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЕпернон (фр. Épernon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Резе (Ивелин), Емансе, Сен-Ярйон (Ивелин). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Епернон&oldid=6784912»


3. Ом нараянайя видмахе васудевайя дхимахи танно Вишнух прачодайят.\n4. Ом намо венкатешайя.


Массех бутт бара, Москох а хевшина, Нохчийчуьрчу Сбербанкехула Соьлж-ГIала а хьийсош, цкъа махкарчу хьехархойн цIарх, юха – бен-башха а доцуш, бахархошна тIеяздинчу кехаташца даккхий ахчанаш цхьана наха доладоху.\nЛеца карош бацара буозбунчаш – йоццачу ханна ехкинчу компанеша лелайора и афера.\nСтохка «Индег-Групп», «Строй-Плаза», «Мега Строй», «Потокстрой», «Интерстрой-88», «Эрна», «Стройпроф», «Ротор», «Олимпстрой-76», «Ультрастрой», «Строй Маркет», «Бизнес Строй-100», «Премиум», «Умар-2016» цIерш йолчу фирманаша, бина а боцу белхаш тIе а язбеш, миллиард сов соьманна къоланаш дира.\nКъуй лохуш низамхой хьийзачу юкъанна спикеро Даудов Мохьмада Нохчийчуьрчу Сбербанкан декъан куьйгалхо Джабраилов Сайд-Мохьмад 30 миллион сом доьхуш хьийзаво, аьлла баьржира хенаца мелла а тIаьхьабисина хаам.\nЦул тIаьхьа делира, Iедало лаца кхайкхийна Джабраилов, ткъа иза балхах садаIа юкъахволучуха, махкара а, Оьрсийчуьра а ведда, аьлла.\nЛечкъийна ахча лохуш 34 бехктакхаман дов айдина боху полицино. Ткъа цкъачунна, куьг бехке а веш, веккъа цхьа Джабраилов вуьйцу.\n…Оьрсийн «таьлсех а, набахтех а маьрша ву ма ала» боху кица бакъ нисделла. Кхо кIира а дац Джабраилов Сайд-Мохьмада махкахь ипотека эца бахархошна мел пайде дуьйцуш, «Нохчийчоь-Тахана» портална интервью елла… Амма хIинца иза лохуш ву.\n«Джабраилов декъахь а волуш иккхинчу скандало тIечIагIйо Нохчийчоьнна тиллина цIе – Оьрсийчоьнан экономикан «Iаьржа ор», яздо прессехь.\nМила ву Джабараилов, муха кхачийтина хилла хьанг-хьаьнга а луш доцчу дарже?\nМоскох Плехановн экономикан академи "цIечу мидалца" чекхъяьккхина цо 1994-чу шарахь.\n2006-2009 шерашкахь «Нохчийчоь меттахIотторан белхийн дирекцин» декъан куьйгалхо вара.\n2010-2014 шераш – «Атланта XXI» олучу къевлинчу акционерийн юкъараллан инарла директор.\n2014-2015 шерашкахь – Нохчийчуьрчу Сбербанкан декъан куьйгалхочун гIоьнча (жоп луш хилла «арахьарчу бозбуанчаллах хьукмат Iалашъярх» - ишта ду яздина белхан досье тIехь!)\nЦхьацца хенашкахь Джабраиловс кхоьллира цхьаъ вукхунах профилца аьттехьа а йогIуш йоцу фирманаш - «Хьалал 21 бIешо», «Iамеркан кинопроекташ», «Джонс», кхиерш.\nСбербанко 2015-чу шарахь Нохчийчуьрчу шен декъан куьйгалле хIоттийра иза.\n…Тергамчаша тахана кеп-кепара дуьйцу.\nТIехIоьттинчу хьолехь Нохчийчохь гайта ца мегачу хьесапехь гайтина ша Джабраилов Сайд-Мохьмада. Нагахь баккъал а 1 миллиард соьман да ша ваьллехь, бухадуьсучуьнга хьаьжча, Даудовс доьху 30 миллион «хIумма а йоцург яра, и ахча дIаделлехь тоьлура!\n…Амма, полицино бохург бакъ делахь, иза ведда. Нохчийчуьра! Стенна? Муха?\nХарьковна гергахь чудоьжначу кеманчохь велла 25 стаг\nМуха болх беш ю Сухумера дуьххьарлера хьалалан кафе\nЗакаев 44 %


Книга: Koro. Комикс Голубь Геннадий. Том 1\nКнига: Koro «Комикс Голубь Геннадий. Том 1»


Сар-Потери — Википеди\n50°10′10″ къ. ш. 4°01′35″ м. д.HGЯOL\n▲1444 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСар-Потери (фр. Sars-Poteries) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Ле-Фонтен, Бени (Нор), Димон (Нор), Феллери, Сольр-ле-Шато. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сар-Потери&oldid=5183399»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 04:02.


ЕспейгӀу — Википеди\nЕспейгӀу (фр. Espeyroux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.\nДозанашца йу АнглагӀ, Лакапель-МагӀиваль, Лейм, МольегӀ (Ло), Сен-МогӀис-ан-КегӀси, ТегӀгӀу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕспейгӀу&oldid=7831088»


Саи-суьгӀ-ла-Ли — Википеди\n▼3910 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСаи-суьгӀ-ла-Ли (фр. Sailly-sur-la-Lys) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу СтеенвегӀк, Лаванти, ЕгӀкенгем-Ли, ЕстегӀ (Франци), Ла-ГогӀг, ФлегӀбе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Саи-суьгӀ-ла-Ли&oldid=7833411»


Вильнев-де-Марсан — Википеди\n43°53′35″ къ. ш. 0°18′23″ м. д.HGЯOL\n▲2428 стаг (2018 шеран 1 январь)\nВильнев-де-Марсан (фр. Villeneuve-de-Marsan) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ланда. Дозанашца йу Артез-д'Арманьяк, Ле-Фреш, Лаки (Ланда), Перки, Пюжо-ле-План, Сен-Крик-Вильнев, Сент-Фуа (Ланда). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вильнев-де-Марсан&oldid=6736465»


Цкъа мукъане схьахьажа, министран дарж лохьа\nЧиллан-бутт 14, 2013\nКадыров а, цуьнан гуо а, чоьанаш а доьхна\nДешний, говза хиларрий башха коьрта доцчух тера ду тахана Нохчийчохь балха дIахIуттуш. Стаг тIеверзош гIарабевллачу бабацеша министрийн дарже а кхачаво, шайна кара хIума елчхьана.\nНохчийчохь балхара, иза мел лаккхарчу даржехь хилча а, дIаваккхар хIумма а хала хIума доцуш санна до Iедалан куьйгалхочо. ХIокху деношкахь цхьа полисхо дIаваьккхина кхеташонехь наб йина аьлла. Кхин цхьаъ, махкхаь гIарваьлла верг, министрийн дарже кхача гIиртинверг, дарбан хIусаме завхох вахийтина. Цуьнах лаьцна ю Султанов Ахьмада кечйина материал.\nЦхьаъ набарна тIера ву аьлла, важа, бозбончаллашкахула шен белхан лаккхене кхача гIоьртина аьлла дIаваьккхина Нохчийчохь. Цхьа кIира бен юккъе а ца даьлла оцу шина хIуманна. И ши а адаржхо, йохIаьржа а хIоттош, меттигерачу телехьожийлехь гайта а гойтуш балхара вуохийна республика куьйгалхочо.\nЦхьа кIира сов хан хьалха, Соьлжа-гIалахь, низамхой юккъахь а болуш кхеташо дIаяхьнера Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Гулам юккъебаьллачу хенахь, чохь болчарна Iалашонаш хIиттош къамел дечу цунна бIаьрг кхетта, шозлогIачу могIарехь хиина Iачу цхьана эпсарех, шен набаро Iаткъам бина, бIаьргаш а къоьвлина, корт а оллийна вехачу.\nШа къамел дечу хенахь, чохь чуьрк а лелаш хилча ца мегачу республика куьйгалхочо, дукха буьрса араэккхийтира набарна тIера волу полисхо. ГIенах ваьккхина, хан яьлла волу эпсар, дикка кхетачух тера а дацара ша балхара дIаваьккхинийла. Меттигерачу телехьожийлехь, цуьнах лаьцна йолу кийсак ша, беламе спектакле санна хьаьжира нах.\nКадыров Рамзан: «Хьо наб еш ма ву, со хьан болх буьйцуш валлачу хенахь. Кхузза дIахьаьжира со хьоьга, сама ца волу теша аьлла. Хьенан куьйга кIелахь ву иза, хаьий шуна? Рапорт а язъей дIагIолахь кхузара. Суна наб ян веана ву хьо кхуза? ДIавал,о дIа аравала. Рапорт схьа эцалаша цуьнгара».\nМаршо радио: Вуьйцучу полисхо балхара дIаваккхар, бахьан беламе хиллехь а, кхечу даржхочуьнна, махкахь дикка воьвзучу Абастов Ахьмадан, гIулалкх ишшта дацара. Бозбончал а лелош, нахана дарбанаш а, марздарш а лелочу нахан доьхьал, Нохчийчохь дIахьочу кийсамехь доьххьара вуожийнарчарах.\nЦхьана хенахь, Гуьмса кIоштехь, уггаре а халчу хенахь, 2000 шерашкахь администрацийн коьртехь лаьттина хилла волу Абастован тIаьххьара дарж дар, Соьлжа-гIалара Октябрь кIоштан администрацийн куьйгалхочуьнна гIовс. Амма, дукха хан йоцуш, цигара балхара дIаваьккхинера иза, ларош вац аьлла.\nДог ца духучу цо, Наур кIоштехь ехачу, бозбончаллийн дарбанаш а, марздарш а лелочу цхьана оьрсийн зудчуьнна тIе а вахана, шен министрийн дарж дехна. Вукхо, оцу накъосталлах, доьвзткъа туьма (800 сом) ахча дехна. Абастов Ахьмад, Кадыров волчу цуьнан кабинет чу валийна, цигахь цу шиммо деш долу къамел а гайтира меттигерачу телехьожийлоехь. ХIинца и видеоролик интернетехула дIасаяхан.\nКадыров Рамзан: "Хьо хIун да вахнера, Ноьвре Оля цIе йолчу зуда йолчу? Дийцахь!"\nАбастов Ахьмад: «Культуран, ян дешаран министар хIотта лууш вахнера. Цо ша талхор дIадоккхура ду аьллера. Хьожур ю аьллера.\nКадыров Рамзан: Собардехь, цо хьуна талхор дIадоккхура ду аьллера, тавийра ву аьллера. Министр вахийта везаш ма вар цо хьо. Соьца цхьа зIе хила ца еза цуьнан, волу министр дIа а ваьккхина. Ян дешаран, ян культуран министр дIаваккха ма веза сан. Ас хьо министр вохуьйтуш хилча, цуьнан хIун уьйра ю соьца?».\nАбастов Ахьмад: «Иза-м ца хаа суна, ша дийра ду аьллера цуо. Цхьацца дарбанш а лелийна. Рамзан кIинтIера вала суна…!».\nМаршо радио: Балхах хьоьгучу Абастов Ахьмадан цу меттехь иза карийра Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнна. Джинш арадогIучу Соьлжа-гIаларчу клиникехь, завхозан болх. Хилла волу префект, иза ца бан а хIуттура волчух тера дац.\nВезахь со, Рамзан! Лохьа суна... министран дарж!


Пре-Сент-Евру — Википеди\n48°11′04″ къ. ш. 1°28′03″ м. д.HGЯOL\nПре-Сент-Евру (фр. Pré-Saint-Évroult) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Пре-Сен-Мартен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пре-Сент-Евру&oldid=5179937»


Сосуркаева Лианин ши бер Ясмина а, Рахьман\nНохчийчоьнан парламентан депутатан Ахмадов Сайд-Iабдуллин вешин берийн кхоллам Шуьйта кIоштан кхелан карахь бу. Депутатан вешех йисинчу Сосуркаева Лианас дIахьедарехь, цуьнан бархI шо долу йоI Ясмина а, ворхI шо долу Рахьман а бертаза сецош бу цунна тIе ца бохкуьйтуш парламетхочун шолгIачу вашас, хьалхо набахтехь хан яьккхинчу Ахмадов Сайд-Салахьа.\nШуьйтан кIоштан кхеле латкъамбина Сосуркаевас, шен бераш схьадоьхуш. Марвашас шена хинйолчу сена дуьхьа дIадигина бераш бохуш, чIагIдо зудчо.\n"Кавказ.Реалиига" Лианас дийцарехь, 2010-чу шарахь дуьйна Ахмадов Сайд-Эмигахь марехь хилла ю иза. Ставрополехь цIийндас шена совгIатна эцначу петарехь дехаш дара шаьш боху цо. 2014-чу шарахь кхуьнан хIусамда кхелхича, марвашас петар дIайохка, цуьнан метта Соьлжа-гIалахь ша цIа дийр ду аьлла хиллера. ГIишло дIа а хIоттийра цо боху Лианас, амма тIаьхьо гучуделира шена, марзхой и цIа шегара дIадаккха дагахь хиллийла.\nЦул тIаьхьа бархI бутт баьлча, берийн дехоша Итон-Кхела дигина хиллера бераш цхьана ханна, ткъа Лианин аьтто ца баьлла шен хIусам чу яха, догIанаш цара хийцарна. Сайд-Салахьа телефонехула хаамбира цуьнга, Ясминин а, Рахьманан а кхин дIа дола ша дийр ду аьлла.\n"Нохчийн Iадаташца, со нус ю, сан бакъо яц сайна луург хьалха даккха а, хетарг дIаала а, сайна луург дан а, сайна ма-хетта яха а. Суна ца моьттура, нохчий, сан марваша муххале а, тIехь да воцчу доьзалера шена пайда лаха гIуртур ву аьлла", - ишта яздина Сосуркаевас Талламан комитете динчу дIахьедарехь (кехатан копи "Кавказ.Реалиин" долахь ю).\nШен хIусамехь Iен а, яха а бакъонаш метта а хIиттош, Сосуркаевас доьху марвешина дуьхьал бехкзуламан гIуллакх даккхар, хьарамлонаш лелорца доьзна.\nСтаврополера петар шен яра аьлла, дIа а хьедина, Ахмадовс бехкала йоьллина Лиана, шегара са яккха гIерташ ю иза аьлла. Ишта марвешин зудчо а дехар дина талламхошка, Сосуркаева жоьпе озае аьлла. ТIаккха Нохчийчоьнан муфтияте орца дийхира йисинчу зудчо.\nЦара сацамбинераа, нагахь санна, шен берашца цхьана яха лууш елахь, марвежарий болчу Итон-Кхела дIаяха еза жима зуда аьлла. Муфтиятj сацам ма-барра, масех баттахь юьрта хьала а яхна, шен доьзал лелош, хан яьккхира Лианас. Цхьа хан яьлча депутат волчу марвашас неI гайтира цунна. Соьлжа-гIала дIаяхна, йоI школе деша дIа а елла, шен хIусам юхаерзон гIертара къона нана.\nМежиев Салахь кхочу орцах\nШолгIа хIара муфтияте еача, гIуллакх шен тергоне ийцира муфтийс Межиев Салахьа. Йисинчу зудчунна тIехIоьттинера иза, эхашарахь Лианас лаьцначу хIусамах мах охьабуьллура цуьнан марзхоша.\nКху шеран Стигалкъекъа-беттан ГIурбанаш дойучу деношкахь Ахмадова Iайшатан кIанта хьошалгIа дигира ши бер. Лиана дуьхьал яцара дехошца берийн уьйраш хиларна. Амма шаьш йиллинчу хенахь бераш юха ца далийра кхунна. Итон-Кхела берашна тIаьхьа яхча марвешо шога эккхийра иза, ур-атталла, чу а ца юьтуш. Бераш доьлхура, шаьш дIадига бохуш, маьхьарий а хьоькхуш. Меттигерчу полицига а, Талламан комитете а, доьзална а, берашна а тIехь Iуналла дечу Iедалхойн хьукмате а, прокуратуре я аьрзнаш дира Лианас.\nИтон-Кхелахь берашна тIехь терго латточу хьукматан белхахо Шамилова Марет АхмадовгIаьрга яхара, бераш муьлхачу хьелашкахь латтош ду талла. Цул тIаьхьа яздинера цо: "Девешица а, цуьнан доьзалхошца а Ясминин а, Рахьманан а дика юкъаметтигаш ю. Бераш тIехь цIена а дара, меца а дацара. Чохь а цIена дара. Берашца къизалла лелош ю аьлла, цхьа а бух ца карийра суна" аьлла.\nГIуран-баттахь психолого Исмаилова Асета экспертиза дIаяьхьира берашкара психикан хьал толлуш. Цо бахарехь, ненах къасторо тIеIаткъамбина церан сина а, дагна а. Сингаттамехь бу уьш, дехоша ницкъбо царна аьллера цо.\n"Коьртах етта тхуна…"\nГезгамашин-беттан 9-чохь шен бераш Итон-Кхеларчу школе лелош дуй хиира нанна. Хьаьдда цига яхара иза. Доьлхура кхунна бераш, девешо коьртах Iайг бетта шайна, шаьш хьо йолчу дIадигахьара ахь бохуш, дехарш дора бераша. Берех летар дуьххьара дацара боху Лианас, хьалха а девашас кIантана йиттинера, меттигерчу дарбан цIийнехь цуьнан дегIа тIера таммагIаш гайтинера ша (документ "Кавказ.Реалиин" долахь ду) .\nТакси а лаьцна, ши бер дIадигира цо. Герзах боьттина шен гергара нах улло а баьхна, Ахмадовн бIо тIаьхьакхиинера кхарна. Кхеравеллачу таксхочо шен машенчуьра охьабисира хIорш. Ненан карара ийзош, схьадаьккхина Ясмина а, Рахьман а девешо шен хIусаме схьадалийра.\nКхеле елира Сосуркаева юха а, шен бераш схьадоьхуш. Царна кхерамаш а туьйсуш, тIеIаткъамбо аьлла, тешна ю нана.\n"Луьрачу хьолехь ду сан бераш. Масийттазза кхел йина ву Ахмадов, бакъо йоцуш герз лелорна а, наркотикех пайдаэцарна а, хулиганалла лелорна а. "Суна сайн нана еза" аларна йиттина сан кIантана. Шуьйта кIоштан прокуратуре а яьллера со, сайн бераш цIадерзо лууш, амма цаьргара хуьлуш гIо а дац", - аьлла, дийцина Лианас "Кавказ.Реалиица" хиллачу къамелехь.\nБерашна тIехь терго латточу хьукматан векалш тIе ца бахкарна, шозза а дIатеттира кхечу ханна берийн хьокъехь йолийна кхелан процесс. РогIера хан дIатоттучу заманчохь, "Кавказ.Реалиин" корреспондент комментари эца гIоьртира Ахмадов Сайд-Салахьера, амма жоп ца луш, маса кхелан гIишлочуьра аравелира иза.\nАьтто ца белира ишта жоп деха берийн Iуналла дечу хьукматан белхахошкара а. Масийттазза "Кавказ.Реалиин" корреспонденто телефонаш дIаеттарх, схьаоьцуш стаг а вацара.\nКхелан цхьахволчу белхахочо бахарехь, Итон-Кхеларчу берийн терго ечу хьукматан белхахошна кхеле дахкар тIедожош телефонаш дIаеттарх а, цигахь жоп луш цхьа а вац.


Рио-де-Жанейро 2016: Олимпан цIе кхаьчна стадионе\n20I6-чу шеран Олимпан ловзарш дIадолор ду пIераскана буса Рио-де-Жанейрерчу «Маракана» стадионехь. Ловзарш долош хезар ду дуккха а мукъамаш, хьовсархошна гур ду бразилхойн цIеяххана хелхарш. Си-Эн-Эн телекомпанино хаамбарца, тайп-тайпанчу пачхьалкхашкара 3 миллион гергга адам ду церемонига хьажа лерина. Оьрсийчоьнан Олимпан комитетан куьйгалхочо Жуков Александра тоьшалла дарехь, Дуьненаюкъарчу Олимпан Комитето 271 Оьрсийчуьрчу спортхошна бакъо елла дакъалаца дуьйлалчу ловзаршкахь.\nХьалхо Дуьненаюкъарчу спортан федерацеша Оьрсийчоьнан спортхой Олимпан ловзаршка ца бита бина сацамаш хийцина Дуьненаюкъарчу Олимпан комитетан леринчу комиссино. Юьхьанца Оьрсийчуьрчу 387 спортхо вара Рио-де-Жанейре ваха векалвина, ткъа еарийдийнахь комиссино цIе яьккхинчу 117 спортхочун бакъо яц ловзаршка ваха.\nЕарийдийнахь Рио-де-Жанейрехь полисхоша дIасалаьхкина Олимпан цIе гIаличу ца яийта гулбелларш. Масех бIе дуьхьалончаша некъ лаьцнера олимпан цIе гIаличухула чекх ца яккхийтархьама. БIаьргаш Iийжон газ а хецна, адама а къахкош, полисхоша маьрша баьккхира некъ. Марсхьокху-бетан 5-чу дийнахь доладелла Олимпан ловзарш 2I-чу дийнахь дерзор ду.


Украинехь Европан Кхерамазаллин а, Цхьаьнабелхан а Организацин векалш лецар толлуш ду Германино\nСтигалкъекъа-бутт 19, 2014\nУкраина -- Герз долу стаг ву Комбикорм заводана уллехь ха деш. Оьрсийчоьнехьа болчу сепаратисташа закъалтана нах лоьцу. Славянскана гена доццуш, Оха 30, 2014\nУкраинерчу Оьрсийчоьнехьа болчу сепаратисташа лаьцнера дукха хан йоццуш Европан Кхерамазаллин а, Цхьаьнабелхан а Организацин векалш, шайна юакъехь виъ немцо а волуш. Уьш маьрша а баьхна, Даймахка цIабирзинехь а, царна дуьхьал динчу зуламан хьокъехь гIуллакх схьадиллина Германин прокуратурано, сепаратисташ жоьпалле озорхьамма.\nСтигалкъекъа бутт болалучу муьрехь лийцинера Европехь кхерамазаллин а, цхьаьнаболхбаран а юкъараллин векалш Малхбалерчу Украинехь Iедал дIа а лаьцна, ша шех „къоман гIалин да“ аьлла цIе а тиллина, къепедацарш лелош волчу Славянск -гIаларчу Пономарев Вячеславан гуонерчу наха. Женевехь хиллачу берташца догIуш ма-хиллара, цу меттигашкахь тергамаш беш болу векалш „Малхбузенан айкханчаш“ бу аьлла, цIе а кхоьллина, кIиранахь сов йийсарехь латтийра цара. Цул тIаьхьа Евробертан а, Германин а куьйгалло хаддаза бинчу тIеIаткъамех пайда а баьлла, маьрша бевлла болчу йийсархойн аьтто белира шайн Даймахка цIаберза.\nХIинца, Германин инарла прокуратурано бинчу хаамца, уьш лийцаран а, царна ницкъ баран а, ткъа иштта церан бакъонаш хьешоран а хьокъехь бехкталламан гIуллакх схьалиллина немцойн Iедалхоша. Цкъачунна юкъараллина цхьа а цIераш ца йовзийтинехь а, амма тергамхошна хетарехь, цу талламийн коьртачу тидамехь хир ву ша шех „къоман гIалин да“ аьлла цIе а тиллина, Киеверчу Iедална дуьхьал къепедацарш лелош волу Славянскерчу сепаратистийн куьйгалхо Пономарев Вячеслав.\nЕвропехь Кхерамазаллин а, Цхьаьнабелхан а юкъараллин векалш лийцарехь цуо дакъалаьцна хилар немцойн Iедалхоша тIечIагIдахь, там бу, иза лаха а, лаца а Интерполехула омра арахеца.\nЦу юкъана немцойн хаамийн гIирсаша шуьйра дийцаре деш ду кху деношкахь Берлине веана хиллачу Оьрсийчоьнан цIерпоштан некъийн урхалин куьйгалхочуо, Путина Владимиран гергарчу гуонера стаг ларалуш волчу Якунин Владимирс дина хилла дIахьедарш. Цхьаьнатоьхначу Штатийн санкцешца билгалваьккхина волу, амма Евробертан санкцийн могIаршлахь воцуш волу Якунин „Немцойн-оьрсийн форум“ цIе йолчу цхьаьнакхетаралло кхайкхина вара.\nШен къамелехь цуо доккха цхьа дакъа Цхьаьнатоьхначу Штаташа, Кремлан куьйгаллийна хетарехь, лелочу харцонашна а, Вашингтоно оцу шен харцонийн декъа Европа а ялон гIерташ хьоьгучу къина а, Европа эххар а сама а яьлла, Оьрсийчоьнца букъах букъ гIортийна, Iамеркана дуьхьало ян езаш хиларна а лерира. Амма иштта дийцира цуо, европахойн Iадаташ хIаллак хуьлуш хиларх лаьцна а, цигахь могIарерчу нехан кхетамашна маьттаза лелачу исбаьхьаллин а, хаамийн гIирсийн а векалша вуон тIеIаткъам беш хиларх а.\nИ тIаьххьарниг кIира хьалха „Евровидение“ цIе йолчу эшаршлакхархойн къовсамехь толам баьккхинчу Австрерачу Кончита Вурст цIе йолчу ша-башхачу адамна нун дохуш аьлла дара. И зударийн духарш а лелош а, юхь тIе басарш а хьоькхуш, амма цуьнца цхьаьна маж лелош йолу стаг-зуда къаьстина Оьрсийчохь йоккхачу гамонца тIеэцнера, Москохахь а, ур-аталла Соьлжа-гIалахь а вуно вазвина лелош волу цунах терра волу месашларгархо Зверев Сергей ванне а воцуш санна кеп я еш.\nЯкунин а ца висира Кончита Вурстан кхолламна хийра. „КIентий, ма хила зударех тера, дIаяша шайн мажош“ - аьлла забар йира цуо шен дагахь Берлинехь гулбеллачарна хьалха. Амма ладогIархойх цхьа а вела ца велира, бохуш яздо „Дойче Велле“ агенталло.\nЯкунинан къамеле ладоьгIуш хилла болу „Немцойн-оьрсийн форуман“ декъашхой цуьнан дешнашна гаррехь резабоцуш, амма дан хIума а доцуш, Iийнехь, немцойн адамийн бакъонашларйархой а, юкъараллин жигархо а иштта тийна-таьIна ца Iийра, Путинан доттагIчо Германехь Кремлан хьежамаш бакъбечу хенахь.\nконференци дIайоьдучу гIишлонна хьалха масех бIе стаг гулвеллера, шайн резадацар дIадовзийта. „Кремл, дIадаха хьайн цIийх дуьзна куьйгаш Украинин тIера!“, „Оьрсий, цIа гIо!“, кхин а цу кепара йозанаш тIехь долу транспоранташ а карахь, митинг дIаяхьира цара Берлинехь Якунинс къамел дечу хенахь.


Чайка: "Даймахка верза дагахь хиллачу Березовскийна мархдаьлла ша лелийнарг"\nЧайка: Даймахка верза дагахь хиллачу Березовскийна "мархдаьлла къайлахчу сервисашца тайна хилар"\nЛитвиненко Александр вен полоний лохуш шен Березовский Борисан аьтто хир бацара, Британин къайлахчу сервисашца цхьана болх бина цо, цундела Даймахка юхаверза дагахь хиллачу цунна "шена хьовзаме даьлла цаьрца юкъахь хилар" аьлла Федерацин Кхеташонехь Инарла прокуроро Чайка Юрийс.\n"Полоний дIавшан доккхахдолу дакъа Березовскийн Лондонерчу офисехь карийнера. Ма дарра аьлча, Березовскийн ницкъ тоьар бацара полоний каро а, доцу тоьшаллаш гулдан а. Къайлахчу сервисийн гIоьнца лелла иза", - аьлла прокуроро. "Березовскийн рол коьрта хиллехь а, сценарий хIоттийнарг иза вац", - дIахьедина Чайкас.\nЦо бахарехь, цхьана а кепара шеконаш яц, "Березовский Великобританин къайлахчу сервисаша лелош хиларх, цундела Даймахка верза цунна дагадеача, ша лелийнарг шена дуьхьал даьлла цунна".\nВеликобританино шайн пачхалкхан вахархо санна тIеэцна ФСБ-н хилла белхахо Литвиненко Александр велла 2006-чу шеран гурахь. Радиоактиван полоний олу дIавш карийнера цуьнан чархаца.\nБританин талламчаш тешна бу, Литвиненко вейтарна бехке Пачхьалкхан Думан депутат Луговой Андрей а, бизнесхо Ковтун Дмитрий а ву аьлла.\n2006-чу шарахь Лахьан беттан 1-чу дийнахь Литвиненко вен Iалашонца кафе чохь чайник чу полоний - 210 доьттинарг и шиъ ву.\nИнарла прокурора бахарца, къайлахчу сервисаша могуьйтур дацара, "шайн зарратан терроризман актах къайленаш евза стаг" Великобританера аравалийта, тIаккха дерриг а йоллу Оьрсийчоьнна гучудер дара.\n2003-чу шарахь Великобританехь политикан тховкIело елира Березовский Борисна. Хьарамлонаш лелорна олигарх бехке а веш, цуьнан экстрадици яр тIедожийнера Оьрсийчоьно, Лондоно дуьхьало йира.\nЛондонна герггахь шен хIусамехь ирахъоьллина карийра Березовский Борис 2013-чу шарахь Зазадоккхучу-беттан 23-чу дийнахь. Ша шена тIе куьйг даьхьна хилла цо, аьлла дара талламчаша дуьххьара дина дIахьедар, делахь а, Лондонан кхело ма дарра хилларг хаа йиш ца хиларна, иштта йиллина вердикт дIакхайкхийнера.\nБерезовский веллачу дийнахь президентан пресс-секретара Песков Дмитрийс хаамбира, иза валале ши бутт хьалха Путине цо кехат даийтина хиларх, шегара "дуккха а гIалаташ девлла", шена "гечдахьара", Оьрсийчу юхаверза пурба а лахьара аьлла.


Ле-Ларден-Сен-Лазар — Википеди\n▼1720 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛе-Ларден-Сен-Лазар (фр. Le Lardin-Saint-Lazare) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу Борегар-де-Террассон, Ла-Башеллери, Конда-сюр-Везер, Ле-Фарж, Периньяк (Дордонь), Террассон-Лавильдьё. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Ларден-Сен-Лазар&oldid=6864657»


Шанжи (ЛуагӀа) — Википеди\nШанжи (фр. Changy (Loire)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.\nДозанашца йу Виван (ЛуагӀа), АмбьегӀль, Ле-КгӀозе (ЛуагӀа), Ла-ПакодьегӀ, Сен-Бонне-де-КагӀ, Сен-ФогӀже-Лепинасс.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шанжи_(ЛуагӀа)&oldid=7846432»


NGC 4039 — Википеди\nNGC 4039, PGC 37969, MCG-03-31-015, UGCA 265, ESO 572-48, ESO-LV 572-0471, ESO-LV 572-0480, SGC 115920-1836.4, LEDA 37969\n0,005474 ± 3,0E−5\n20,61 ± 0,07 мегапарсек, 20,61 мегапарсек\n−18° 53′ 6″\nNGC 4039 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4039: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ Old and young X-ray point source populations in nearby galaxies — 2004. — doi:10.1086/380899 — arXiv:astro-ph/0305476\n↑ NGC/IC (English). NGC 4039.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4039&oldid=5058713»


Москварчу метрохь тIелатарна бехкевечу кхааннах цхьаннан нанас къинтIера ваьккхина лазийнарг\nМоскварчу метро чохь пассажирна еттарна бехкевечу дагестанхочун Залибеков Гасанан нанас а, гергарчара а чевнаш йинчу Ковалев Романе а, цуьнан нене а гечдар дехна, реабилитаци еш гIо дан лаарх дIа а хоуьйтуш. Хаамбина цунах лаьцна "Лента.ру" хьостано.\n"Ас Романе а дехна – тарлахь, къинтIера вала тхуна аьлла. Тхайна догIучу декъанна, тхо даим а кийча ду дарба деш дакъалаца, тхешан телефонийн номерш йитина оха, нагахь санна, цхьаъ хьашт хилахь а аьлла. Юха а доьху гечдар", - боху Залибековас.\nШа бинчу видеокхайкхамехь цо къинтIера йоккху лазийначу Ковалев Романан нана а, шен кIантера даьллачух цунна бехкаш а дохкуш.\nДевна юкъагIортахь шаьш дойъур ду бохуш, гонахарчу пассажирашна а цхьана кхерамаш а туьйсуш, метро чохь хиллачу инцидентехь дакъалаьцна ву Залибеков, талламо дийцарехь, амма цо йиттина яц цунна.\nГIадужу-беттан юьххьехь Дагестанерчу кхаа вахархочо къиза йиттинера Москварчу метрохь, йоIехьа гIо даьккхинчу пассажирна. Царна бехк биллина "Стаг вен гIортар", "Iедалан векална дуьхьал ницкъ баккхар" аьллачу артиклашкахь.\nЛазийначу Ковалев Романна мидал елира "Сийлалла, майралла" аьлла, ткъа полици кхайкхинчу пассажирна – "ГIо лацарна" аьлла мидал елира.\nМетрополитенан чоьтера Ковалев Романна 2 миллион сом ахча ло аьлла, тIедожийра Москван мэро Собянин Сергейс


Бхактисиддханта Сарасвати | bashskaz.ru\nAC Bhaktivedanta Swami's Preaching In The Context Of Gaudiya Vaishnavism». The Hare Krishna Movement: The Postcharismatic Fate of a Religious Transplant: 139.\nRupa Vilasa Dasa (1988), A Ray of Vishnu, New Jaipur Press, http://books.google.com/books?id=RTabPQAACAAJ>