Нохчийчоь шайн дIатаса дезнехь а, цуьнан дахарехь дакъалоцучу нехан даймахкахь бисинчу гергарчарна тIе ницкъхой эхар ца хеддаш лаьтта сурт ду. Хьалха ницкъхоша Iедалца билггал гамбелла бехачу оппозиционерийн гергарнаш лебора, ткъа хIинца уьш "Iазапна дуьхьалоечу комитетан" Къилбаседа Кавказерчу декъан куьйгалхочун Аламов Мохьмадан гергарнаш болчу бахна.\n"Нохчийн республикерчу полицин белхахоша суо тидаме эцнийла а хууш, дIахьедо ас, вац со низамо доьхку гIуллакх лелош, цигаьрка узуш а вац, молуш а вац, наркотикийн балаболуш а вац, цхьа зулам бахьанехь сан цIе яьккхина яц цкъа а", – яздина бакъоларъярхочо шен Фейсбукерчу агIонехь масех де хьалха.\nКавказ.Реалиина интервью луш Аламовс дийцира, стенна бахана хила тарло ницкъхойш шен цIеранаш болчу, хIунда нийса дац оппозиционеррий, бакъоларъярхой цхьана могIара хIотто.\n– Довзийтахь хилларг ма-дарра\n– ДIадахначу шоьтан дийнахь сан да-нана долчу [Аьрга-Хишка] кхо стаг вахана: цхьаъ – полисхочун духарахь, важа шиъ – массара а лелочу духарахь. Со хиттина. Дас-нанас, стенна оьшу со, хаьттича, шаьш нах багарбечу барамехь дакъалоцуш ду, аьлла, дIаязйина сан телефон, со веха меттиг, гергарчех йолу информаци. Амма тхан урамехь кхечу нахе уьш бахана а бац. Баьхкинчех цхьаьннан тептара тIехь сан гергарчарна хааелла ЛулаевгIеран фамили – тIемало хилла аьлла, доьзалера кIант вийна юьртахой бу уьш. Церан цIа дагийра масех шо хьалха.\n– Уьш стенна баьхкина аьлла хета хьуна?\n– Шеко а яц, ас бечу балхаца доьзна.\n– Ткъа билггал аьлча? Масала, болийна хила тарло ахь царна товш боцу керла таллам\n– Хаац, даима тхаьш дийрриг до ас балха тIехь. Тепсуркаев Салман лачкъийначул тIаьхьа доьза варах йолу материал ю тхан юристаша луьстуш. Ду Умаров Мовсар оццу кепехь варах долу кехаташ а. Материалаш Нохчийчуьра хилла ца Iа, ерриг а Къилбаседа Кавказах хьакхалуш ю. Ца хаьа суна, муьлхачу материалца доьзна суо охкуш ву.\n– Ницкъхой дуьххьара бахана хьан цIа?\nIалашо, ас кхеторехь, цхьаъ ю – тхоьга Нохийчохь болх цабайтар\n– ХIан-хIа. 2016 шарахь а хилла уьш сан хIусамехь – хIетахь со чохь ца нисвелира, зуда а, бераш а дара цIахь. Ши стаг веъна хилла, тхуна бухарчу петаран да лоьху шаьш аьлла. Ткъа нийса хир дара цара шаьш лоьхург цуьнан гIат тIехь бехачу лулахошка хиттинехь, со волчу хьала а ца бовлуш. Цу тIе, и нах даима а лелара Iаьржачу "Тойоте-Камрица" (кадыровхошкахь дукха хьолехь хуьлу машенаш ю уьш –ред.), зудчунна герз ца хааделла цаьргахь, амма битамаш полисхойн хилла.\n– Хьуна хетарехь, муьлхачу Iалашонца лела уьш?\n– Iалашо, ас кхеторехь, цхьаъ ю – тхоьга Нохийчохь болх цабайтар. Нохчийчоьнца бозалуш болу вон хиламаш тхоьга ца таллийта. Кхийолчу республикийн бала а бац церан тергонехь, суна хетарехь.\n– Иза хIинца довзийта ахь стенна бина сацам?\n– Суна хаьа, муха боьрзу цара тIебогIийна тидам [Нохчийчуьрчу ницкъхой], цундела из массарна а хаийта лаьа суна. Мелхо а оцу нахехьа ду вист ца хуьлуш мел Iан.\n– Хиламо шун "Комитетерчу" кхечу белхахошка сагатдойтий? Шун а ду шайлахь кхерамзалла латторна тIехьажийна низам – иза хIинца чIагIдан оьшур дуй?\n– Бакъду, оцу визито массо а ойлане баьхна, Къилбаседа Кавказехь иштаниг муха доьрзу хаьа тхуна: уггаре хьалха хила тарлург тхуна дуьхьал бехктакхаман гIуллакх гIаттор ду. Стаг хилчхьана тоьу – цунна тIебахьа бехк а, бахьанаш а карош ду. Мухха а делахь а, оха ойла йина хIуманаш ду уьш, кхерамзаллин хьокъехь кечдина протоколаш ду тхан тхайн, инструкцеш ю, оха уьш лар а йо. Делахь а, дерригенах лар ца валало.\n– Хьан тидам хиллий, тIаьххьарчу кIиранашкахь ницкъхоша жигардаьккхина Iедалхошна товш боцчу нехан хIусамашка эхар? Уьш дукхаза а хилла Закаев Ахьмадан гергарчаьргахь, кхаьчна Солтыханов Iелам-Пашин, Абдурахманов Тумсон гергарчарна тIе …\n– Тидам бина ас. Амма оцу наха парггIат, лечкъаш а боцуш, критика йо Кадыровна, цуьнан балханна, гонна. Тхан "Комитето" критика ца йо, хьаькамаша адамийн бакъонаш талхор тергалдо оха. Тхо блогераш дац, Iедална дуьхьаллаьтта оппозиционераш дац, тхуна тхешан балха тIехь юкъарло оьшу Iедалца, гIерта цаьрга, церан структурашка адамийн бакъонаш ца талхаяйта, гIалаташ шайгга дIанисдайта.\n– Ахь ма-баххара тIеоьций цара шу, мостагIий а ца лоруш, хиллий иштаниг цкъа а?\nСо воьлла ойла ю, Iуьйранна араволуш, сарахь суо чу ца кхача а тарло боху ойла\n– Иза ду-кх новкъадерг, тхо цара мостагIий ларар, ткъа хIораниг а кхетийна а ма ца волий – тхан офисех цIерш а тийсина, йоха а йина. Iедална ца тов шех бозуш боцу бакъоларъярхой, ца лаьа цара "хIун ю а хууш йоцу" адамийн бакъонаш талхор тIехдетташ.\n– Мел хан ю хьо бакъоларъярхо волу?\n–2006 шарахь дуьйна ву, шина шарна бен юкъах а ца ваьлла. Кхойтта шо хуьлу-кх.\n– Хьо уггаре халчу регионехь ву, мел кхераме ду хьуна кхузахь?\n– Цхьа доза а хIоттош, бусталур бац соьга и кхерам. Хан мел ели а вулу стаг дерригенах а. Со воьлла ойла ю, Iуьйранна араволуш, сарахь суо чу ца кхача а тарло боху ойла.\n– Ткъа стенна ца буьту ахь болх?\n– Цхьаммо бан безаш ма буй хIара. Ахь лоьре хьайн лазарх лаьцна дуьйцуш ца хилча, цо муха хIоттор ю хьуна диагноз? Проблемаш листа еза, царех лаьцна дийца деза. Ца дийцахь, кеп лелор бен ца дуьсу, дерриг а дика ду, бохуш.\n– Нохчийчохь хьал гIоьртина лаьтта, буй цигахь бакъоларъярхой хила лууш нах?\n– Суна иштанаш ца хаабелла. Масех стаг-м ву тхан белхан бала кхочуш. Дукха хан йоццуш ваканси кхайкхийра оха, нохчашкара а даьхкира кехаташ а, резюме а, Талламан комитетехь, полицехь болх бина нах а бара царалахь. Цхьацца бахьанашца, ца мегира уьш тхуна. Ярташкахь, гIаланашкахь гIодеш нах а бу, цхьацца хIума хатта йиш хуьлу цаьрга. Царна лаьа тхоьца болх бан, хIунда аьлча, адамийн бакъонаш ларъеш ца хилахь, кхолалур яц доьналла долу юкъаралла.\nГезгамашин-бутт болалуш, Нохчийчуьрчу куьйгаллин Закаев Ахьмадца керла дов иккхича, ницкъхой буьйлабелира Ичкерин арахьарчу куьйгаллин лидеран гергарнаш болчу эха. Ша Закаев Лондонехь веха. Шозза лецна цуьнан цIийнан нах Iедало – цкъа тIедожийна политик емалвеш видео чухула бистхилар, шозлагIа – церан мобилан телефонаш зен.\nХилла ницкъхой Закаевн гIовсан Солтыханов Iелам-Пашин цIахь а – гергарчарлара божарий дIагулбеш. Цо хьалхо дехнера Нохчийчуьрчу Iедалхошка доцчу бахьаница наханна чIираш кхайкхор дитар.\nЧIир кхайкхийна герзашца веъначу 30-ттех стаго Швецехь вехачу оппозицин блогеран Абдурахманов Тумсон ненахошка. Абдурахмановс маьттаза лору зударийн агIор гергарлонехь болчу наханна и тайпа кхерам тасар.


Дагестанехь шегара даьллачунна гечдар дехна петербургхочо\nСанкт-Петербургера схьаваьлла, Дагестанехь вехачу жимчу стага къинтIера баьхна меттигера бахархой, ша де хьалха социалан машанехь зорбане даьхначу товш доцчу суьрташна тIехула. Царна тIехь лаьмнийн фонехь зудаберашца лаьтташ ву иза.\n"Ас даггара доьху сайна бехк цабиллар дукха хан йоццуш сайгара даьллачунна. Боккъал а дуккхаъчух кхетта со. ТIехулара санна хийцалур ву со чуьра а. Суна чIогIа хазахета Дагестан, шуна вас ян дагахь вацара со сайн хотIаца. ТIейогIучу заманчохь оцу кепарниг сайгара долуьйтур дац ас, доьху шуьга къинтIерадовлар", - дIахьедина цо, ша Life Dagestan пабликехь дахначу кIиран дийнахь Iораяьккхинчу видео тIехь.\nШен вистхилар дерзош Сергейс ши сурт гойту, хетарехь, иза дохковаьлла уьш бахьанехь. Суьрташ тIера зудабераш йоцу шорташ йоьхна ду.\nСтигалкъекъа а, Мангалан а беттанашкахь масех Оьрсийчуьрчу вахархочо гечдар дийхира шайна Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнга Кадыров Рамзане, шаьш иза сийсазварна.\nЦуьнан инстаграмехь йоьдучу эфирехь Дагестанерчу кхиазхочо цунна "шайтIа" аьлча, йолийра Кадыровна дуьхьал флешмоб.\nСтигалкъекъа-баттахь Дагестанехь 18 шо долчу Албеков Руслана гуш-хезаш бехк цабиллар дехнера, Дербентехь ритуалан комплексна хьалха ша лезгойн хелхар дарна. Цуьнан видеокъамел зорбане даьккхира республикехула йолчу МВД-н зорбан-сервисо.\nХьалхо дийцина ма хиллара, республикал арахьа йолчу нохчийн диаспорашкахь нах бу, Нохчийчоьнан куьйгалхошна а, республикан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна а, цуьнан доьзална а хIуманаш дийцарна дуьхьало ян декхарелахь бина. Дуккха а политикаша, юкъараллийн векалша емалйина практика ю иза, амма еха тахханалц.


Шайн пилот кIелхьарваккха гIерта Урданан Iедалш\n«Исламан пачхьалкх» тобано закъалтана лаьцна волу шайн пилот аль-Касасби Моаз маьрша ваккхахь, тоьпаш тоха кхел йина йолу Иракъан махкахо ар-Ришави Саджида дIахеца кийча ду шаьш аьлла дIахьедар дина Урдан-пачхьалкхан Iедалан векало ал-Момани Мухьаммада. Хаамийн гIирсаша дийцарехь, цо хIумма а ца элира цу наха лаьцна латтош волчу Японин махкахочух Гото Кендзих лаьцна.\nХьалхо хаамаш баьржинера «Исламан пачхьалкх» тобано видео яржийна Гото вуьйр ву шаьш 24 сахьт далале ар-Ришави дIацахецахь. И зуда чуйоьллина ю 2005-чу шарахь 60 стаг а вуьйш Амманехь терроран эккхийтар дар бахьана долуш.\nОццу видео тIехь аьлла дара ал-Касасби Моазана ваха кхин а къезиг хан йисина аьлла. Японин премьер-министро Абэ Синдзос элира и видео цхьаммо а тергал ян оьшуш йоцуш ю аьлла. Цо дIахьедар дира Японино кхайхкам бина Урадане Гото маьрша ваккхар Iалашонца оьшург дахьара аьлла.\nДечкен-беттан 25-чу дийнахь «Исламан пачхьалкх» тобано дIахьедар дира Японера шолгIа закъалтхо Юкава Харуну вийна шаьш аьлла. Хьалхо тIемалоша Юкавах а, Готох а дехнера 200 миллион доллар.


Керла: Хаттар-жоп 220-223 - скачать\n4-гIа сурат «ан-Нисаъ»\n(Меднахь доссийна, цхьа бIаь кхузткъе ялхийтта аят ду)\nКъинхетамечу, Къинхетам бечу АллахIан цIарца\n1. ХIай нах! Шайн Делах кхера, цхьана адамах шаьш кхоьллина волчу, цунах цунна зуда кхоьллинчу, цаьршиннах (схьабевлла) дуккха а зударий а, божарий а баржийначу. АллахIах кхера, Цуьнан цIарца шаьш вовшашка хIума доьхуш волчу, гергарлонаш дохорах (я хедорха) а кхера. Баккъала а, АллахI ву шуна тIехьоьжуш (я гIаролехь).\n2. Боберашка дIало церан бахам, (шайн бахамах) вониг (боберийн) дикачух хийца а ма хийца. Шай бахамах (иэбай) церан бахам а ма баа. Баккъала а, доккха къа ду и.\n3. Нагахь шаьш кхоьруш белахь, шаьш боберашца нийсо ца лелорна, шайна хазахетачех (я тайначех) кхин зударий балабе: шиъ а, кхоъ а, йиъ а. Нагахь шаьш кхоьруш белахь, царна юкъахь цхьатерра нийсо цалелорна, тIаккха я цхьаннах, я гIарбашах тоам бе. Харцонах лардаларна герга ду и шуна.\nКхин дIа еша\nХуласатул-калами 1ала 1умдатил-ахьками\nХуласатул-калáми 1алá 1умдатил-ахькáми\nКерла: Эцна волчун кара схьакхаччалца кхачанан сурсаташ дохка мегаш ца хилар дуьцу дакъа - скачать\nхIижрат дарах лаьцна аят доссаран бахьана\n1-ра жуз сурат «ал-Бакъара 1-141 аят»\nБусулба беро ала дезарг\n1-ра сурат «Аль-фатихьат»\nХиш кхаъ декъе декъалуш ду\nРезультаты 1111 - 1140 из 1163


Шен хIуьнарех шеко ерш Къилбаседа Кавказе кхайкхина Росгвардин хьаькамо\nРосгвардин куьйгалхочо Золотов Виктора официалан дIахьедар дина Москох ЦIен майданахь эккхийтар дан дагахь хилла стаг ша дIалацар хьокъехь. Ша иза дина бохучух шеко йолу нах Къилбаседа Кавказе кхайкхийна цо.\nКхаарин дийнахь Москох полицино лаьцнера 41 шо долу Приморьера вахархо Шалай Дмитрий. И таг ЦIечу майдана вала гIоьртинера шен машенахь, амма полицино ша сацийча кхерамаш теснера цо, шен машена чохь йолу газан баллон оьккхуьйтур ю ша аьлла. Зорбанан гIирсаша яздарехь, цу стага доьхург дара президентца Путинца я Росгвардин хьакамца Золотовца ша цхьаьнакхетийтар.\nТIаьхьо федералан хаамийн агенталлаша а хаам баржийра, Шалай лаьцнарг ша Золотов вара аьлла. Амма дукхахболчу комментаторша шеконе диллира иза, хилларг леррина хIоттийна сурт дара аьлла.\nХIинца цу нахе шеца Къилбаседа Кавказе дуьйла, боху Золотовс, ша куьйгалла дечу эскархоша "хIора денна террорхойн банд-формированеш" совцорехь дакъалоцуш йолчу". Иза яздина ду Росгвардин сайта тIехь арахецначу дIахьедарехь.


Наркотикаш яьржаш ю Нохчийчохь\nНаркотакаш яьржаш ю Нохчийчохь\n„Хаам бе, мичахь юхкуш ю Iожалла“ цIе а йолуш, наркотикашна дуьхьал Оьрсийчохь дIахьучу акцин 2-гIа мур болийна Нохчийчохь, кху карахь болчу Лахьан-беттан 12-чу дийнахь. Ткъа оцу къийсаман хьалхара мур махкахь дIабехьна кхушеран бIаьстенан юьххьехь, Зазан-бутт бовш.\nОфициалан билгалдаккхарца итт дийнахь дIахьур йолуш наркотикаш а,кIомал а, кхидолу куьйга дина дIаьвше молханаш а духку а,оьцу а меттигаш Iорайоху акци. Куьйгалла дан леррина сихаллин штаб а кхоьллина, дIахьучу цу акци юкъаозийна бу низамхой а, динан дай а, нохчийн юкъараллехь жигара хьийзаш болу цхьацца кегийрхойн боламаш а.\nИ тайпа акцеш йоцуш,хIинцца чекхбаьлла гIадужу бутт бовш дIайирзина Нохчийчохь,наркотикашца къийсам баллорна тIехьажийна «Мак-2012» цIе йолу 5 баттахь дIаехьна леррина операци а. Оцу хенахь низамхоша чIагIдарца , дIайийначуьра а, акха кхуьуш йолчуьра а хIаллакйина 300 тонн кIомал,низам а талхош пайдаоьцучуьра схьаяьккхина 24 кийла бен-бен тайпа наркотикаш а, психикана харц тIеIаткъам бан тарлуш долу дIовш-молханаш а.\nНохчийчохь наркотикаш яржорна а,царех саярна а дуьхьал , цу кепара хаддаза цхьацца акцеш а, леррина операцеш дIаяхьар ,говзанчаша-лоьраша даре а деш, ондда бух болуш хIума ду. Стенна аьлча цара бахарехь хIора шарна а наркотике марзлуш болчийн могIарш ,лилха довларна метта стамлуш ду.\nНаркотикашца къийсам баллочу урхалло Iорадаьхначу терахьашца цаьрца ,наркотикашца доьзна I бIе сов зулам дина кхушара Нохчийчохь. Къаьсттина гIайгIане лору говзанчаша хIара терахьаш. Карарчу хенахь юкъараллина къайле а йоцуш, хаа а хууш , лоьраша дарба лелош,церан тидам-тергонехь ву 4 эзар кхо бIе сов наркоманин лазар долу стаг. Царна юкъахь ву 54 кхиазхо а, 40 зуда а. Ала догIу цу тIаьххьарчех дукхахберш вайнехан зударий хилар.\nЦхьаболчу говзанчаша ечу къароца, Нохчийчохь наркотикех пайдаоьцуш болу бахархой масехазза а сов бу. Царна хетарехь церан терахь 20 -25 эзарне кхочуш хила а тарло. Муха делахь а ярташкахь а.гIаланашкахь кIезиг бац кIомалх дезар а,болх-некъ а бина лелаш болу кегийрхой.. Цунна ,лач делахь а тоьшалла карадо суьдешкахь а.\nМасаллин аьлча, Соьлжа-гIалин Старопромыслан кIоштан суьдан гIишло чу мА ваьлла пенаца хьалаоьхкина ду тIаьххьара хIиттина а,рогIехь хоьттур долу а девнаш. Ала дашна итт девнах 3-4 дов наркотикашца доьзна ду. Ишта хьал ду Теркйист кIоштехь а.\nЮккъерчу барамехь схьаэцча, цигахь чекхбаьллачу гIадужучу баттахь мел хаьттинчу девнех,нисса ах девнаш дуй те аьлла 228 –чу статьяца хаьттина ду,аьлчи а наркотикех доьзна ду. КIезиг бац царалахь уьш юхкуш а,оьцуш а лецна , нохчийн зударий-наной а.\nНохчийчохь массо тайпа наркотикех,какаинах,гашишах, марихуанах пайдаэцар хIора баттахь бохург санна,даьржаш хилар бакъдеш , хаамаш гIарбоху полицин урхалло а. Наггахь доцург де долуш дац цаьрца,наркотикашца боьзна боцу хаам цуьнан хьостано Iора ца боккхуш.\nЦхьаболчара цуьнан агIончаш оццул сиха дебар дузу кхузахь къайлах-къулах бен,кхечу, лула-куларчу мехкашкахь санна , паргIат духкуш а. оьцуш малар цахиларца а, цхьа таIзаран урхалла санна ,уьш дохкар доьхкуш тIаьхьаяьлла лелаш муфтият хиларца а.\nЦу хиламо пайда бохьу те юкъараллина , я зе до те алсам аьлла, бала а кхаьчна, талламаш беш цхьа Iедалан урхалла а, я кхин цу гIуллакхна охIла болу нах а бац. Ма-дарра аьлча и тайпа зераш дича а , тергаллучу хьолаца и шайн зераш Iорадаха хIуьттур бу ала а дац тахана Нохчийчохь.


Нохчийчуьра эскархочун Бисултанов Адаман кхалхарх лаьцна хаамбина Росгвардино\n"Азовсталь" завод, 2022-чу шеран Стигалкъекъа-беттан 16-гIа де\nНохчийчуьра вахархо, сержант Бисултанов Апти Украинерчу тIамехь вийна. ЧIагIдо, арахьарчу йолахойн тобано иза вийна хилар.\nСтигалкъекъа-беттан 26-хь тийсдаларшкахь эскархой ларбаран декхарш кхочушдеш хилла Бисултановс, амма цуьнан гIагIдиллина техникана тохар дича, дахарца йогIуш йоцу чевнаш йира эскархочунна, дуьйцу "Медузано" Росгвардин пресс-сервисна тIе а тевжаш.\n"ТIаьхьо гучудаьлла ма-хиллара, Росгвардин тобанаша Великобританера а, Америкера а эскархошца тIом беш хилла. Стигалкъекъа-беттан 28-хь оцу тийсдаларийн видео гучуелира, иштта The Daily Telegraph зорбано артикл а арахийцира. GoPro камеро лецира, йолахойн тобанан цхьахволчу эскархочун – Великобританин парламентан декъашхочун кIантан – Грант Бенан тIелатар", - дуьйцу хьукматан пресс-хаамехь.\nБисултанов Адам вина Нохчийчоьнан Теркан кIоштан Iелин-Юьртахь. 2012-чу шарахь дуьйна къоман гвардин эскаршкахь контрактан декхарш кхочушдина цо, Чиллан-беттан 24-хь дуьйна Украинерчу тIамехь дакъа а лаьцна. Куьйгалло веллачул тIаьхьа Бисултанов Доьналлин мидалан совгIате кхачор хьехна.\nСтигалкъекъа-беттан 29-хь Оьрсийчоьнан Талламан комитето дIахьедира, Грант Бен йолахо хиларна, цунна дуьхьал таллам болийна аьлла.\nДе хьалха Нохчийчуьрчу Веданан кIоштара Дишни-Веданахь дIавоьллина меттигера ши вахархо, Украинана дуьхьал бечу тIамехь вийна волу. Дебишев Казбек а, Мурадов Аслудди а ву и шиъ.\nЗазадоккху-беттан 1-хь республикан куьйгалхочо Кадыров Рамзана тIелецира шина стеган кхалхар: Тарамов Iабдулбекан а, Исаев Тимирланан а. Охан-беттан 7-чохь "Чечня Сегодня" агенталло яздира, регионера кхин а ворхI бIаьхочун кхалхарх. Кавказ.Реалиин хьосто бинчу хаамца, Украинерчу тIамехь вийна Нохчийчуьра 60 вахархо. Бакъоларъярхоша дийцира, регионера байъиначийн терахь 120 сов хилар.\nУкраинан тIеман министраллан талламан коьртачу урхалло хьалха дIахьедира, Нохчийчуьра дIахьийсийна оьсийн лаамхой шайх олучарах 100 стаг вийна хиларх.\nКарарчу хенехь Кавказ.Реалиина хууш ю, Украинехь веллачу Къилбан а, Къилбаседа Кавказан а бахархойх 584 эскархочун ц1ерш. Зорбанашкарчу информацина а, Iедалан дIахьедаршна а, тхан хьостанашна тIе а тевжаш хIоттийна бу и хаамаш. Баккъала а долу эшамаш кхин а дукха хила тарло.


Нохчийн мухIажирна тIехIиттина меттигера бахархой - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Нохчийн мухIажирна тIехIиттина меттигера бахархой\nАвстрин чемпион волу нохчийн жима стаг махкара ара ца ваккхийта кхин дIа а къуьйсуш бу меттигера адамийн бакъонашларъяран жигархой.\nМасех кIира ду Австрерчу Зальцбург гIалин уллохь вехаш волу нохчийн мухIажар Сугаипов Юнади махкара араваккха сацам меттигерачу Iедалхоша бина. Амма тайквондо спортехь Австрин чемпион волу Юнади витийтархьама къийсам дIахьош бу и кIант вевзаш болу австрихой а, цуо тайквондо лата Iамош долу меттигера бераш а.\nБад Хофштайн цхьа жима гIала ю, Моцарт вина меттиг хилар бахьана долуш доллучу дуьненна а евзаш йолчу Зальцбургана гена йоцуш Iуьллуш. Австре политикан тховкIело йоьхуш веана волу къона нохчийн спортхо Сугаипов Юнади вуно дика вевзаш ву цу исбаьхьчу Iаламо кхелинчу меттехь.\nИза ша хазанехачанна кхиаме спортхо хилла ца Iаш, цу гIалахь берашна тайквондо Iамош, тренералла деш а ву. Цул совнаха, и шозлагIчу шарахь тIекIел Австрин чемпион ваьлла.\nХIинца Сугаипов Юнадин кхин Австрехь Iен бакъо яц, цунна Оьрсийчу депортаци йийр ю боху коста даьржиначул тIаьхьа, шаьш шайн мехкан низамех а, Iедалхойн леламех а кхин дIа кхета туькуш дац, бохуш, дуьйцу Юнадис шен спортан кхиамашца сий лакха даьккхинчу Бад Хофштайнерачу тайквондо клубан декъашхоша.\nЦкъа хьалха дахана шо долалуш дацаре жоп деллера Юнадис тховкIело йехарна, цул тIаьхьа цуо шен адвокатаца цхьаьна йиначу аппелицина а масех кIира хьалха дацаре жоп делла. И бохург – цуьнан кхолламан хьокъехь болу сацам Австрин мигрантийн хьокъехь йолчу хьукматан белхахой тIеэцна бевлла, бохург ду.\nХIетте а Сугаипов Юнадехьа болу къовсам сацон дагахь бац и вевзаш а, лоруш а болу цуьнан австрихойх болу спортан накъостий а, хьаькмаш а. Цуьнан тренер а, Бад Хофштайнерачу тайквондо клубан куьйгалхо а волчу Хоьртнагл Андреаса дийцарехь, Юнади адам санна схьалаьцча а, спортхо санна тергалвича а вуно доккха совгIат ду ша вехачу меттигна а, ша кхиамашца сийдечу спортан клубана а.\n„Цуо тхан берашна а, тхуна массарна беш болу тIеIаткъам дукхе дукха боккха бу. Тренинг ечу хенахь иза тергал вича, гуш хуьлу, цуо шеца Iамалуш а, къахьоьгуш а болчарна мел чIогIа мотиваци йо, цуьнан спортах мел самукъадолу, иза мел похIма долуш кIант ву бохург! Иштта хила Iамадо цуо тхан клубе оьхуш долу бераш а“, — элира Юнадин тренеро.\nЦундела бевзаш болчу австрихойн журналистех а, адамийн бакъонашларъярхой а, ткъа иштта Юнади вевзаш болчу Бад Хофштайнан цIеяхханчу бахархойх а лаьтташ йолу цхьа лерина комитет а кхоьллина, хIуъа дина а, иза Австрехь витийта дагахь ву Хоьртнагл Андреас. Цу Iалашонах цкъачунна хIун хир ду бохург, ала хала ду.\nСугаипов Юнадин адвокат волчу Мори Герхарда Маршо радионе дийцарехь, политикан тховкIело цу кIантана яккха кхин некъ бисина бац, еккъа цхьа гуманитаран бакъо йоцург. Амма иза Оьрсийчу дIа ца валийта, муьлха а сатийсаман чимхалг, талла ца толлуш, йита дагахь вац адвокат.\nМори Герхард: „Юнадина и тайпа кхузахь виса бакъо яккха тхайн аьтто хир бу аьлла, сатуьйсу оха. ХIунда аьлча, цуо баьхначу спортан аьттонаша а, цуьнан тренер балхо а, цуьнан дикачу амало а цуьнгахь гIо даккха вовшахтоьхна дукхаъ меттигера нах. Цуьнгахь гIодаккха араяьлла ю меттигера юкъаралла, дийна цхьа тоба ю цуьнан гIуллакх арадаьккина лелаш. Ткъа и тайпа юкъараллин белшаш гIортор хьан-хьанна а хуьлуш дац“.\nАвстрехь тховкIело йоьхучу нохчийн мухIажарийн хьал тIаьхьарчу хенахь вуно чIогIа тишделла, бохуш дуьйцу адвоката Мори Герхарда.\nМори Герхард: „Австрехь мухIажаршна гуонахь долу хьал а, Iедалхойн леламаш а – уьш вуно чIогIа дерачу амале даьлла. Боккъал а чIогIа холчу хьоле даьлла къаьстина нохчашна Австрехь политикан тховкIело ялар, кхерамазалла царна ялар а. Юза йоллучу а Австрехь а хIоьттина юкъара хьал ду.\nНохчийчура хьал тоделла, цигахь ваха кхераме дац, бохучунна тIетевжина хуьлу кхелийн сацамаш. ТховкIело лоьхучара тоьшаллаш дахкон дезаш хуьлу, шайна цу махкахь боккъал а кхераме дара, аьлла. Ткъа и тайпа тоьшаллаш дахкон хала хуьлу.\nЦундела царна негативан сацамаш бо. Вуно чIогIа хийцаделла хьал, масех шо хьалха хиллачуьнга хьаьжча. Нагахь санна хьалха кху махкахь кхерамазалла лоьхуш болчарна массарна а аьлча санна и кхерамазалла пачхьалкхено Iалашъеш хиллехь, хIинца цу нахе тешамза хьоьжу. Шайн шеко йолуш хьал хилча, хьалха кхелахоша тховкIело лоьхучаьргахьа узуш сацам тIеоьцура.\nТкъа хIинца нийса кхечу агIор бо. Шеконаш кхелахойн яккхий ю, хIунда аьлча, уьш ца теша, боккъал а политикан бахьанашца баьхкина буй теша и нах Австре, бохучух. Вай дуьйцурш гуманитаран бахьанаш дац, политикан бахьанаш ду. Ткъа нохчийн дукхахберш бан а ма бу политикан бахьанашца бевдда“.\nСугаипов Юнадин адвоката Мори Герхарда дийцарехь, Австрин мигрантийн хьокъехь йолчу хьукматаша тIаьхьарчу хенахь цхьа-цхьацца долчу адаман кхоллам тергал а ца беш, Нохчийчура хилчахьана кхин башха кIирбелла и стаг Австре кхачаран бахьанаш талла а ца толлуш, цунна дехарна негативан жоп ло.\n„Сан манданто гайтина, ша мел интеграцина кийча ву а, ша кху махкана мел пайдехь хила йиш ю а. Сугаипов Юнади, шеко а йоцуш, доккха совгIат ду Австрина, и санна болу нах иштта атта дIасакхуьйсуш ца хуьлу“, — элира цуо.\nШа Юнадис пресс-конференцехь дийцира журналисташка, шен доьзал а, шен массо а доттагIий а Австрехь бехаш бу, шен Нохчийчохь цхьа а йиша-ваша а дац, цундела а Австрехь виса лаьара шена, аьлла. Ша а, шен доьзал а махках бовларан бахьанаш нахала даха ца лууш, дитира цуо.


Алиева Зарина. Бексултанов Мусан дахаран хин бердаш. | ВАЙНАХ\n16.09.2014\tПублицистика, Статьи Оставить комментарий\n(Яздархочун 60 шо кхачарна)\nБексултанов Муса Эльмурзаевич (фамили а, ден ц1е а шениг яц, «Муса» боху ц1е йоцург: бакъйолу фамили Адамов ю, ден ц1е Мози а йолуш) вина 1954-чу шеран август беттан т1аьххьарчу к1ирнахь (кехаташ т1ехь – 1-чу июлехь), Кустанай олучу казахийн махкахь, нохчийн къам ц1ерадаьккхина итт шо даьлча. Церан доьзал, массо а бохург санна, 1957-чу шарахь бирзина Нохчийчу ц1а, баха ховшар Олхазар-к1отарахь а долуш: ламарой шайн хиллачу ярташка – лам чу хьала ца бохуьйту, уьш 1едалан харцонна – обаргаш а хилла – дуьхьалбовларна кхоьруш. Олхазар-к1отарара юккъера ишкол 1972-чу шарахь чекхйоккху Мусас, оццу шарахь Нохч-Г1алг1айн Пачхьалкхан университете филологин факультетан къоман отделени деша а воьду.\nУниверситет чекхъяккхар 1977-чу шарахь хуьлу. Яздан ойла жимчохь дуьйна кхоллало, пхийтта-ялхитта шераш долуш. Прозехь язйинчу еа киншкин автор ву: «Мархийн к1айн г1арг1улеш» (1985); «Юха кхана а, селхана санна» (1988); «Наггахь, сайн сагатделча» (2004); «Я хьан тухур буьйсанна хьан не1» (2004); «Сан вешин т1ехьийза йо1» (2011). Немцойн маттахь шиъ киншка араяьлла Швейцарехь. Россин яздархойн союзан декъашхо а, Нохчийн халкъан яздархо а ву Муса, иштта Россин журналистийн Союзан а, Дуьненаюкъарчу яздархойн ассоциацин – Оьрсийн Пен-центран декъашхо а волуш.\n1ер-вахар Соьлжа-г1алахь а, Олхазар-к1отарахь а ду. Зудий, виъ доьзалхо а ву цуьнан: цхьа йо1, кхо к1ант. Яздар нохчийн маттахь ду. Х1ун яздар коьрта а ца лору, муха яздар бен.\nБолх бар (1987-чу шарахь дуьйна схьа кху хене валлалц) «Стела1ад» ц1е йолчу берийн журналехь ду.\nБалхал ч1ог1а ца дезаш – сискална хан яйар – дуьненчохь х1ума а дац, хьаьнгара елахь а – харцо йоцург.\nШен ц1арах мостаг1 а вац, къоман юкъара воцург: моттбетта нах. Дозанал арахь хилла, Швейцарехь, набахте а ца кхаьчна, кхечу къоман мотт а ца хаьа, г1азкхийн маттах кхетар бен. Ша яздархо а ца лору – шех хила лиъна яздархо: Бунин а, Пруст а, Фолкнер а санна.\n– Сатийсам цхьаъ бу-кх: нохчех цкъа къам а хилла, вайх х1ора а цу къоман хьакъволу векал хилар, – шеца хиллачу къамелехь дерзош цо аьлла дешнаш.\nЯздархочун-художникан дахаран некъ дуьненчохь цо яьккхинчу хенашца буьстина бац, вайна ган 1еминчу вахаран, валаран шина терахьо чулоцучу. Художникан дахар ойланашца ду, хан а, доза а, юьхь а, чаккхе йоцчу ойланашца. Кхолларалла – иза ду художникан бакъдолу дахар, шерашца юсталур йоцу ойланийн оьмар. Кхолларалла – художникан син сибат ду, цуьнан синлехамийн, синхаамийн маршо.\nЯздархочух а, яздархочун кхоллараллах а дийца ницкъ берг яздархочун дош ду, ткъа вайна, дешархошна, ладег1ар ду, ойла сема латтор.\nШен кхоллараллехь «Дахар» ц1е йолу цхьа дийцар яздан сатийсам болчу яздархочун Бексултанов Мусан и сатийсам кхочушхиларан тоьшалла ду цуьнан повесташ, дийцарш, хьаьркаш, эссеш а. Бексултанов Мусан ерриг кхолларалла цхьа дийцар ду: «шена чохь со а, шу а, х1ара дуьне а – б1ешеран цхьа м1аьрго, м1аьргона чохь б1ешо а» долуш.\nНохчийн прозехь дийцаран керла кеп юкъаялорца, жанрийн башхаллашца, шен хат1ца къаьсташ ю Мусан проза. Цо язъешйолу жанр проза аьлла билгалъяккхахь а, амма иза ша «прозаични» бохучунна ч1ог1а генара ву шен дахаре болчу хьежамашца а. Цунна т1етоьвжина, искусствехь уггар лакхара т1ег1а музыка а, поэзи а ша лоруш хиларна, Мусас шен проза исбаьхьаллица, яздаран шатайпаналлица, поэтикица, дешан мукъам ларбарца гергаялийна поэзина. Цуьнан муьлхха а дийцар, доккха, жима бен а доцуш, я повесть мукъам болуш ю. Исбаьхьаллин произведени ца йийцича а, публицистикехь цо язъеш йолу статьяшкахь а, интервьюшкахь а, дешан хазалла хаало. Амма и хазалла – хазалла лоьхуш, хаза ала г1ертарца, хаза дешнаш лоьхуш кхоллалуш яц цуьнан. Х1ора дош шен-шен меттахь долуш, х1ора дош сюжет йолуш хиларна ша-шаха кхоллалуш йолу хазалла ю – дешан ч1аг1аллица, цу дашо дохьучу бакъдолчуьнца. Кхузахь аргентинийн яздархочо Борхеса Кортасаран дийцарех аьлларг дало лаьа: «Кортасаран дийцарийн сюжет юхайийца йишйоцуш ю, х1унда аьлча цуьнан х1ора дош шен-шен меттахь, коьрта ду, цхьа дош дицделла юкъарадалахь а, хьо кхета, уггар коьртаниг хьан алаза диснийла». Иштта Мусан произведенешкахь а коьрта х1ора а дош ду, цу дешнаша кхуллуш болу т1е1аткъаме ницкъ а. Нохчийн исбаьхьаллин дашна х1оллам бу Мусан проза.\n«Дикачу яздархочун произведенехь са а, къинхетам а, абаде а цхьаьна хуьлу, оцу цхьана произведенехь гайтина, цу кхаа х1уманца нийсса гойтуш синх1оттам а болуш».\nМуса гуттар лехамехь ву, карийнчух тоам ца хуьлуш, керла, керла йозанан некъаш лоьхуш, меттан таронаш шоръеш, дош дашца луьттуш, лаца йиш йоцу исбаьхьаллин м1аьрго шен йозанашкахь сацаеш. Мусан произведенеш тайп-тайпанчу хот1ехь язйина ю – психологин, фантасмагорин, лирикин а.\nБексултанов Муса кхоллараллин лакхе – иза хазалла ю, цуьнан 1алашо хазаллин къайле ястар, дешархо хазаллина герга вигар, юха гергакхаьчча, даима «хазалло кхуллучу г1айг1анехь» йийсарехь висар. Мукъаме дирзинчу исбаьхьаллин дашо кхуллуш йолу хазалла хаало цуьнан кхоллараллехь, дош маь1не, к1орге йолуш хиларна. Стаг ша-шега верзо, шен сине ладог1а, ша мила ву, х1унда веана кху дуьненчу, ша-шех кхета 1амаво Мусан произведенеша. Х1ан-х1а, 1ама ца во, хьехарш ца до, Мусас, амма даима хьоьца даха дуьсу-кх цуьнан х1ора дош, хьо адам дуйла, са а, дог а долуш, хьуна хьуо виц ца волуьйтуш.\nБексултанов Мусан кхоллараллин хьоста – иза Нохчийчоь ю, цуьнан баланаш, лазамаш, эшамаш, толамаш а. Мусана Нохчийчоь, цуьнан истори йовзар ширчу тептаршкара дац. Бексултанов Мусана Нохчийчоь – ша схьаваьлла доьзал бу, цуьнан да, денда, ворх1е да, муьлххачу доьналлин нохчочун санна, церан нисбелла декъаза кхолламаш а. Мусан «Дахаран хин генара бердаш» повесть, х1ора нохчочунна дахаран 1амат хила йог1у, нохчалла бохург х1ун ду, дуьненчохь сий долуш чекх муха вала веза, дуьненчохь муьлхачу декхаршца ваха веза, х1ун 1алашонаш х1итто еза шена хьалха: « И Хьенех дика къонаха ву шуна, – олура цо тхоьга кхано, – иза ларалаш, цу юьртахула шаьш нисделча, чу х1отталаш иза волчу: дика къонаххий, дика динний баьлла меттиг лийрина шуна вайн дайша, – олий. – Ден ц1е яьккхина ца 1аш, мехкан ц1е а йолу шуна дика къонаха кхиъча: Зусойн Дуйн 1ума, Эвтархойн Ахьмад, Харачойн Зеламха, Мартанхойн Исмайлин Дуда, Шелахойн Т1елхаг… И меттигаш лара а еза шуна, и къонахий дийна болуш санна. Нехан сий дар – шен сий дар ду шуна, нехан ц1е ларар –г1иллакхан хьукма а долуш. И нах дийна а болуш, ша царна гуш санна ваха веза шуна къонаха, дерриг а х1ума цаьрца дуьстина, церан когийн лар а гуш. Яхь цигара схьа хила еза, цара дитинчу г1иллакхашца. Шен махкахь бен къонаха а ца кхуьу шуна». («Дахаран хин генара бердаш» повесть)\nБераллехь дуьйна ден масалш т1ехь, цуьнан хьехарш т1ехь кхиина волчу Бексултанов Мусан кхоллараллин турпалхой бу шатайпа, доьналлин амалшца къаьсташ болу нах. Церан 1алашо дуьненчохь шен ц1е йита езар ду, стаг ша велча а, дийна юьсур йолу ц1е: «Нехан-м дашо раьг1наш хилахьара, къонах боху дош дуьсийла-кх сох даха». Шайн белшаш т1ехь дуьне латтийна болу къонахий биц ца болуьйту Мусас шен произведенешкахь. Церан турпаллаллин васташ кхуллуш, церан доьналлин некъаш карладохуш, даима вайн иэсехь баха буьсу уьш: Торг1а, Б1ахо, 1аьзим, Овтархан Юсуп, Элдарха, Керим, кхин дуккха а.\n«Къолам буьххье къам а, мохк а тарбина» воллучу Бексултанов Мусана дика го шен къоман синкхетамехь хийцалушйолу мехаллаш. Цуьнан кхоллараллехь коьрта тема хилла лаьтташ ю, халкъ шен бух т1ера даьлла, эзар шерашкахь кхиийначу амалшна т1ера хердалар. Шен произведенешкахь церан бахьанаш дуьйцу цо. Генна историн хиламашка дуьгий, т1аккха таханлерачу заманан васташца, вайн къоман юккъехь муьлххачу заманахь хилларг, лар йоцуш довш доций гойту Мусас. Уггар коьрта бахьана къам шен бух т1ера далар – иза дешан мах лахбаларна, дешан бакъо хьаьнг-хьаьнга а ерзарна, дош ловзадаккхарна т1ера долалуш хилар дуьйцу Мусас.\n«Маржа я1, маржа, халкъан доцу г1иллакхаш хилла те цу наха схьакхехьнарш, я халкъан йоцу амал латтийна-те болатах яхчош, собарца юттуш, х1ара дуьне кхоьлличхьана кху махкахь шаьш дехаш, коьртан сий бен кхин 1алашо ца лоруш, мехкан маршо бен кхин декхар ца хеташ, т1ерачу Далла бен суждане ца боьлхуш, дуьненчохь шаьш яьккхинчу к1еззигчу ханна дуьне мел лаьтта шайх дийца дош дуьтуш д1аихначу къонахаша хьанна бохуш дитина те шайн сийх, йохьах доьттина долу и кортош кура ламанаш, мила лелийта дехкина те шайн г1иллакхашца дуьне дузуш, шордина хилла маьрша некъаш, мила кхион дитина те: «Цхьана къонахчун меха дуьне а ца кхочу», – боху, шайн мах шаьш хадийна долу хала весет!..»\nМуьлххачу заманахь а, мел къизачу юкъараллин системехь, оцу юкъараллин гураш, дозанаш дохош б1еннах цхьаъ волу, эзарнах къаьсташ шен «юьхь», ойла, хьежам хиларца, дахарна к1ел ца вуьсуш, шен амалх ца вухуш, дахаран ерриг трагизм ша-шеца ловш чекхволу иза. Г1ело шен амалх ца юлуьйту цо, шена т1ехь цуьнга толам ца боккхуьйту, мелхо а, г1елоно ницкъ ло къийса, толам гуш бацахь а, бекхам бан. Толам коьрта ца лору оцу турпалхочо я толаме са а ца туьйсу; коьрта ша мила ву хаар, шен са хаадалар, ша-шех тешар, гондахьа д1аса а ца хьоьжуш, орцане ла а ца доьг1уш, цхьана амалца чекхвалар, иза бен кхин толам ца хеташ. Бексултанов Мусан дешнашца аьлча, шен «эхьан эла хилла висар» бу цу турпалхочун толам.\nВайн къоман ментальни, культурогенни амал гучуйоккху автора шен турпалхойн васташкахь. Яздархочун 1алашонех коьртачех хета заманан а, цу заман адамийн а сурт дитар, дуьненчохь адамаш мел деха, гуттар а диллина лаьттар ду хаттар: «Со мила ву?» Цу хаттарна жоп луш ю Мусан произведенеш.\nШирачу заманахь дуьйна, т1ебог1учу ницкъана дуьхьало еш, гуттар къийсамехь даха дезаш хилла вайн къам, шен ницкъана, доьналлина т1етийжаш, гондхьара г1о а ца лоьхуш. Доьналла зуьйш, доьналлица хьалхе яккхар сийлахь долуш, доьналлин шатайпа культ кхоьллина хилла къаьсттина кавказхойн къаьмнаша, цунна масал ду халкъан фольклор, иллийн эпос. «Лечу сохьтахь цхьа узар бан а бакъо ца лучу г1иллакхо», – боху амал а цигара ю, доьналло кхиинчу г1иллакхера. Цхьа леткъам боцуш, узар, карзахалла. Т1ебеанчу баланаша, вонаша амал зуьйш хилла, къийсам латто чахчош. Цхьана заманчохь къоман дин хилла лаьттинчу оцу г1иллакхаша кхоьллина и шатайпа доьналлин амалш.\nБексултанов Мусана и амалш герга хилар гучудолу цуьнан ерриг кхоллараллехь. Шен турпалхойх лаьцна иштта яздо Мусас: «И турпалхой сан ойлано кхоьллина бац, уьш шайн тайпа а долуш, хилла болу нах бу. Торг1а а, Овтархан Юсуп а сан дас вийцина суна. Керимах дерг Моьсаган Бисанас нахе дийцинчуьра хезна ду. Шайн эхьан хаттарна – кханенаш а ца йоьхкуш, – хаттар х1оьттинчу м1аьргона жоп луш хилла болу нах бу ас буьйцурш. Уьш дукха а ца хуьлу. Цара йоккхуьйту къоман ц1е, уьш бахьанехь девзаш а хуьлу къам гонахарчу мехкашкахь. Церан дахаран масалш б1ешерашца деха, Адин Сурхон а, Мадин Жаьммирзин а, Таймин Бийболтан а, Харачойн Зелимхин, Ахьматхан Ичин а, З1окин Хазин а, Т1уьшан Воварган а, Дерказан Джокъалан а санна. 1ожаллин букъа т1е ког лийзина нах бу уьш, шайн эхь шайх ца кхардийта».\nТахана вайна масалш оьшу, тхо а хилла ала к1езиг ду, тхо а ду ала бух беза вайна. И бух вайн хилар тоьшалла ду Мусан произведенеш.\nХ1ора заманахь ваьлла цхьаъ, вер ву, цу цхьаннах дусту вайн дийнна къам а, халкъан иэсехь вуьсучух къоман ц1е а йолуш. Цу цхьаннах, къомах къам дечух ю Бексултанов Мусан ерриг аьлча санна кхолларалла.\nЙоккхачу повесть т1ера масех мог1анех лаьтташ йолчу хьаьркашна т1е кхаччалц дерриг ду яздархочун кхоллараллехь: дуьне а, абаде а; гушдерг а, гушдоцург а; зама а, къам а; къоман бакъйолу амалш а, къонахийн васташ а, – и дерриге а цхьаьна ца хилча хила йиш йоцу мохк а.\nНазад: Бексултанов Муса. Iаламат.\nВперед: Мотивы Аманды Асуханова.


Имам Шемал а, Басаев Шемал а\nБусулбачийн пачхьалкхашкахь виц ца велла Кавказан тIеман турпалхо, дагахь лаьтта йийсаре лацар а. Имам Шемала 19-чу бIешерашкахь Оьрсийчоьнна дуьхьал къийсам латторах баккхий къийсамаш лаьтта Кавказерчу бахархошна юкъахь.\nНохчийчоьнан куьйгалхочо дIадолийна дац и дов, цо юхакарладаьккхина, догIуш доцчу шен ираллица а, хатI дацарца а динчу дIахьедарца.\nТкъа мел гоьваьлла ву Шемал Кавказал а арахьа йолчу бусулба пачхьалкхашкахь? Муха хадабо цигахь цуьнан мах? Емалвой-те оьрсийн каравахарна?\nВевзий-те Iарбошна имам Шемал, дуьйцу вайна Google системано. Нагахь санна, ахь информаци лохучу могIарехь "имам Шемал" аьлла, ши дош яздахь, цо хьуна схьало: "Имам Шемал аль-Дагестани", "Имам Шемал Басаев", "Имам Шемал Кавказан борз". Имам Шемалх информаци оцу дешнашца лоьху Iарбошша.\nIарбоша Гуглехула имам Шемалх хаамаш лехар\nДIа ладоьгIча, ши Шемал вовшах къаста ца луш хилла Iарбошка, 1999- чу а, 2000-чу а шерашкахь Басаев имам хилла воцушшехь. СаIудерчу кху кхиазхочо YouTube каналехь дуьйцу, хIун башхалла ю цу шина Шемална юкъахь: "Имам Шемал аль-Дагестанина а, Басаев Шемална юкъара башхалла ишта ю: хIара оьрси ву, ткъа важа - нохчо".\nДоццачу шен дийцарехь жимчу стага дуьйцу "оьрсийн" Шемал "Севетан Iедалца Кавказ къуьйсуш, тIемаш бина ву", ткъа иза каравахна, шен мостагIчун эскарехь миллионашкахь нах хиларна. Цул тIаьхьа Мекка а, Медине а зиярате вахийта ша аьлла, дехар дина хилла цо, цигахь кхалхар а нисделла цуьнан бохуш.\nИмам Шемалх информаци оьцу Iарбоша жайнаш юкъара. Доккхачу декъанна, цунах лаьцна ду, саIудийн исламан Iилманчан, докторан Муса аль-Шариф Мухьаммада "Сийлахь хилла, бицбинарш" аьлла, арахецначу книги тIера цхьа дакъа.\nОцу жайни тIехь, шен къомана тIехь гIело ца яйта, оьрсашна дуьхьал говза тIом бина волу динан тIемало аьлла, билгалваьккхина ву имам Шемал. Шемал йийсаре вахарна а бехк ца буьллу цара, мостагIчун ницкъаш совхиларна.\nИмам Шемалх книга арахецна Iилманча Мухаммад аль-Шариф\n"Иза каравахаран коьрта бахьана ду, - цхьа могIа Дагестанан а, чергазийн а эмираш ямартбовлар", - бохуш, кхето гIерта саIудийн Iилманча, книгин автор.\nIарбойн электронан зорбанашкахь наггахь бен гучу ца юьйлу ламанхойн имамах артиклаш, дукха хьолахь исламхойн сайташ тIехь еша таро хуьлу.\nКеп-кепарчу блогерша шайн агIонашкахь йовзуьйту имаман биографи. Цара массара а бохург санна хьехадо, гIеметтахIоьттина имам ца ваьллачу денна караваха декхаре винчу 40 эзар салтех лаьтташ хиллачу оьрсийн эскарх.\n"Исламан диаспоран бере" аьлла, Шемална лерина ю Мисаран "Хорошая жизнь" телеканало арахецна программа. Журналисто дуьйцу, "Къилбаседа Кавказан къаьмнаш оьрсийн коммунисташа муха хIаллакдора", мича бахьанашца цаторийла хIоьттира цигахь деха къаьмнаш жихIадна вовшахтоха.\nИнтересе ду, имаман биографехь нохчийн дакъа цагайтар.\nIарбойн Википедин версех пайда а оьцуш, публикацешкахь авторша Шемал дагестанхойн имам вара боху. Хьахош дац Дагестанерчу Гимры эвлара схьаваьалла Шемал Дагестанан а, Нохчийчоьнан а имам нохчаша Нохчийчохь дIакхайкхийна хиларх а, имаматан шахьар Веданахь хиларх а, шен дахарехь йоккхах йолу хан Шемала цигахь тIемаш беш дIаяьхьна хиларх а.\nИмам Шемалх мульфильмаш\n2012-чу шарахь вийца ваьккхира Шемал, цунах лаьцна мультфильм арахецначул тIаьхьа. Оцу аннимацин кино чохь хезира шайна дуьххьара цунах лаьна, къаро йо цхьаболчу блогерша.\n"Имам Шемал - Кавказан Леча" цIе йолу фильм туркойн режиссеро Бал Орхана кечйина ю. Iарбойн маттахь яржийра иза дукхахдерг, оцу бух тIехь оьрсийн матте гочйина а ю.\nАла догIу, саIудийн "Аль-Зад" студехь шайггара тIедетташ, жимма хийцамаш бина цу мультфильмехь. Масала, йолалучу юьххьехь, Кавказан географех дуьйцуш, Делах тешаш боцчу нахана дуьхъал тIаме бечу кхайкхамашкахь а хийцамаш бина.\n1830-чу шерашкахь хиллачу хиламех дуьйцу мультфильмехь (инарла Ермолов Александр цу хенахь юкъарваьлла хуьлу). 1832-чу шарахь Гимры эвлахь бинчу тIамтIера доладо дерриг а, имам ГIеза-Мохьмад вийначул тIаьхьа. Чевнаш йина Шемал цхьана меттиге кхочу, цигахь гуш хуьлу вайнехан бIаьвнаш, угIуш берзалой. Ткъа ма-дарра аьлча, чевнаш ерзо нохчий болчу вахна Шемал 1839-чу шарахь Ахульгохь тIемаш бирзича.\nЦигара юхавирзича хIутту иза имам. Оцу заманчохь оьрсийн салташа ягайо ярташ: "Байа беза массо а, оьрсаша цхьаннах а къинхетам ма ца бо. Лойла массо а бусулбанаш!", - бохуш, маьхьарий а детташ.\nМасех шо даьллачул тIаьхьа нохашна тIе а воьдий, кхайкхамбо Шемала, тIегIертачу оьрсийн эскаршна дуьхьал гIатта бохуш.\n"ХIай, Делан тIемалой, Нохчийчоьнан кIентий, адыгаш, кхарачой, хIирий! ХIай, Дагестанан кIентий, гIумкий, Кавказан мохк, шун доьзалш, зударий хьоьжуш бу, аш шаьш паргIатдахаре", - бохуш.\nМультфильм йоьрзу оьрсий эшочу тIамца, цул тIаьхьа паччахьан эпсаро дIахьедо: "Имам Шемал борз ю. ХIан-хIа, Кавказан Леча ду иза, и бакъхиларна къера ву со" олий.\nТуркойн аниматорша дехкина мультфильм чохь дакъалоцучу турпалхойн суьрташ. Церан яххьашца а гуш ду, хьаьнгахьа бу уьш: оьздачу аматашкахь, тайначу догIмашкахь гойту кавказхой, ткъа реза боцуш, кхоьлина яххьашкахь бехкина оьрсийн салтий.\nТуркоша яьккхинчу мультфильмехь гайтина яххьаш\nАла догIу, туркойн юкъараллехь имам Шемал мел а гергара лору, Iарбойн пачхьалкхашкахьчул а.\nМеттигерчу хаамийн гIирсаша шуьйра артиклаш зорбане ехира кху шарахь, имам Шемал велла 148 шо кхачарна лерина.\nХила тарло и жигаралла Туркойчохь кавказхой йоккха диаспора дIатаръелла хиларца а, ткъа церан дедайша Шемалца цхьана тIемаш бина оьрсийн паччахьан эскаршна дуьхьал.


Сааев Вахин гитарано яржайо нохчашлахь фламенко\nНохчийчоь -- Гитарист Сааев Ваха, Соьлж-ГIала, 3 Оха2015\nНохчий даима а хилла мукъамна, иллешна, эшаршна тIера. Шайн къоман дечиг-пондар я кехат-пондар боцург, цара караберзийна, лелабо гитара а, масала. Махкахь тоьллачу гитаралакхархойх ву Сааев Ваха.\nСааев Ваха Нохчийчохь цхьаъ бен воцу гитарист ву, латинийн-Iамеркан мукъамаш дIаолуш волу. Цаьрга болу безам, дерриге а дахарехь шеца болуш, иза кегийчарна бовзийта гIерташ, сахьвогIуш ву иза.\nЦуьнан цIе яьккхича, юккъараллехь, башха вовзан а ца вевза, амма иза латинийн мукъамаш гитари тIехь локхуш ву аьлча, дагавогIу массарна а.\nВахас, мукъамийн оцу агIонехь сахьташкахь дуьйцур дара. Цундела, цецволийла дацара, Маршо Радионна ша интервью луш, къамел долийча цут1ера.\nСааев: «ХIинца, церан фламенко а тайп-тайпана ю. Цигахь гIийла эр дацара ас. Вай хелхаршца, эшаршца йогIуш ю фламенко. Шортта агIонаш ю цуьнан. Булериас, солеарис, фламенко, марисапалос».\nСааев Вахийн, латинийн мукъамашка безам кхоллабелла геннарчу I970 –чу шерашкахь, ша жима а, къона а волчу хенахь, нахана юккъахь дукха баьржина бара уьш. Иштта, замано Iаткъам а бина, хIетахь караэцна гитара, кхин охьацабуьллуш, схьавогIуш ву говзанча.\nСааев: «Церан эшарш ас схьа хIунда эцна аьлча, 70-80-чу шерашкахь латинийн-Iамеркийн эшарш яра массанхьа лоькхуш. Кинотеатрехь кино йолаялале, репродукторш чухулла лоькхуьйтура уьш.\nАс-м нохчийн а, оьрсийн а дIаолу, амма сан коьрта жанр латинин-Iамеркин мукъамаш бу. Патриот хила веза, суна вай эшарш еза а еза, амма, суна хIокху латинийн-Iамеркийн мукъамех товш дерг ду, техникийн агIо чIогIа кхиаме хилар».\nСааев Вахийн да а, нана а пондарчаш хилла. Цундела шена хала дацара боху цо, дахаран некъ хоржучу хенахь. Тахана, иза ша а ву кегирхошна говзалла хьоьхуш, хьехархойн институтехь.\nСааев: Тхан нана а пондарча хилла. Да-дечиг пондарча вара. Цара дуьхьало ца йора суна. Амма олура нохчийн эшарш лакха. Вай студенташ а чIогIа лууш бу гитара Iамо.\nСан 20 сов дешархо ву Iамош. ГIарабоьвла гитаристаш хилла сан студентех цхьаболчарах, Индербиев Рамзан ву «Вайнах» ансамблехь болх беш, Хасимиков ИсмаьIал а ву, Тагаев, Бисаев Анзор ву, цхьа гIалгIа йоI а ю, иза хIинца школехь хьоьхуш ю. Зудабераш а ду Iама лууш гитара лакха. 20 студентана юккъехь 7-8 йоI ю леррина гитара Iамош».\nСааев Ваха, дукхаъчу конкурсийн а, фестивалийн а дакъалацархо ву. Ваханчуьра хьалхара меттиг ца йоккхуш, юхавоьрзуш а вац.\nТIаьххьара цо дашо мидал яьккхина Сочи гIалахь дIаяхьначу искусствон дуьненаюккъерачу олимпиадехь. 35 пачхьалкхера говзанчашна юккъехь Вахас дIаолу мукъамаш бен ца тайнера жюрина.\nГитарист Сааев Ваха


Иракъ -- ДАIИШ-ан баььчанех цхьаъ - Батирашвили Тархан (ал-Шишани Абу-Iумар а, цуьнан ха а Ниневи гIалина гергахь, 2014, аьхке.\nПIаьнказара Абу Iумар аш-Шишани (Батирашвили Тархан) ДАIИШ тобанехь лаккхара ларамболу тIеман баьчча ву. Масийтаза иза вийна аьлла хабар даьржира стохка а, кхушара а, амма хIораза а дийна гучуволура иза. ХIинца Iамеркахойн леринчу тIеман тобано иза йийсаре вина боху хаам баьржина.\nМаситтаза даржийра иза вийна бохуш...\nШишани Iумар – и цIе шуьйрачу юкъараллина дуьххьара 20I3-чу шарахь йовза йолаелира. Шемарчу тIамехь нохчийн кегирхой дакъалоцуш хилар хIетахь шабаршца дуьйцуш дара, хуучарна хууш, ца хуучара эладиттанаш дуьйцуш, ткъа дукхахберш – ца тешаш.\nТIаккха цIеххьана хаамийн гIирсашкахь ека йолаелира Шишани Iумар бохучу стеган цIе, Шемарчу нохчийн тIемалойн баьччин санна. ХIинцалца эладиттанийн тIегIанна тIехь хилларг официале дирзира, дийна цхьа тулгIе Шемара ШишанигIар гучу а бохуш.\nЦу цхьаттера екаш цIераш йолчу нахалахь Iумар Шишанил сов Муслим Шишани, СайфуллахI Шишани, Хаттаб Шишани, Абу Муса Шишани, Салахаддин Шишани, иштта дIа кхин а бара.\nАмма нагахь санна и берриш а Шишаниш, кхин хIуммаъ дацахь а, билгал нохчи хилар шеконе дацахь а, Абу Iумар Шишанис, аьлча а Батирашвили Тархана, ша нохчо волучуха цIе эцар, шеко а йоцуш, цуьнан хIилланца а, леларна говза хиларца а доьзна дара. Нана ПIаьнгаза чIожера мIайсто йолчу Тарханан да Батирашвили Тимур къомах гуьржи ву, кериста динара а волуш, цуо ша хаамийн гIирсашкахь массийтаза билгалдаьккхина ма-хиллара, шен динна муьтIахь а волуш.\nШа Тархан а, цу кепара, гуьржи ву, амма Гергарчу Малхбалехь а, доллучу дуьнентIехь а- мел кIезга а, тIемаш болчу меттигашкахь, - нохчи совтIех майра а, дика а тIемлой санна гIарбевлла хиларна, цуо ша нохчо волу кеп тIеэцнера, цIе хийцарца.\nИштта дуьненчу велира хIинца Абу Iумар Шишани санна вевзаш волу керла Батирашвили, ДаIиш тоба кхоллале доккхачу декъехь кавказхой а, нохчех а лаьттачу тIемлойн баьчча санна. ХIетахь, цу юхьенца, хIинца ДаIишса шайна дуьхьал тIемаш беш йолчу кхечу тIемалойн тобанашца бертахь вара Абу Iумар Шишани, цуьнан гуонехь вара Нохчийчохь а шеца тIеман хьуьнаршца ца ваьллехь а, амма тIемалошна Имарат Кавказан концепци коча тассарца гIарваьлла волу Умаров Iиса а.\nБара цуьнца цул тIаьхьа цуьнца мостагIалла лаьцна болу кхин болу Шишаниш а, масала, ши шо хьалха кхелхина волу Сайфулла Шишани я хIинца а Шемахь ДаIишна а, Асадна а шинна а дуьхьал тIом беш волу Муслим Шишани.\nБатирашвили Тарханан бакъболу нурлепа седа амма ша шех Исламан пачхьалкхе олуш йолу ДаIиш тоба юккъеяьлча къега болабелира. Шеца масех бIе тIемло а эцна, ДаIишах дIакхеттачу цуо вуно дукха нохчийн бераш а дIадигира.\nАсадна дуьхьал тIом бан а, гIийлачарна гIо дан а бохучу романтикаллечу Iалашонца Шема кхаьчна болу уьш кесталгIа ДаIишс уггаре а къизачу тIемашка а кхуьйсуш, доккхачу декъехь кхечу тIемалойн тобанашна дуьхьал, дукхахберш байъира.\nАмма ДаIишах иза дIакхетале дара Батирашвили Абу Iумар Шишанин тIемлойн баьччин санна долу похIманаш вуно шеконе. Цуьнан тактика, Шемара хьал дойзучара, мацах Советийн хиллачу маршалан Жуковн тактикаца юстура, салти мел дукха байъарх бен ца хеташ хиллачу.\nМасала, Шемара Миннаг кеманийн порт схьаяккха гIерташ массийта баттахь штурм йо олий, бIеннаш кегирхой, шайна юккъехь Iожалхой а болуш, чу хохкуш, цу чуьрчу Асадана эскархоша уьш боъуш, инзаре дукха тIемлой байъитар цо.\nХьахон а оьший-теша царех доккха цхьа дакъа нохчийн къомах бара бохург. Эххар а, адамашца баккхий эшамаш а хуьлуш, Миннаг схьаяьккхинчул тIаьхьа штурмехь ша дакъалоцуш ца хиллачу ша-башхачу стратеган Батирашвили-Шишанин сий шуьйра даьржира.\nЦуьнца цхьаьна хьалабелира Цхьаьнатоьхначу Штаташа Батирашвили-Шишани волу меттиг йийцинчунна бала кечбина болу мах а – кху шеран стигалкъекъа баттахь цунах 5 миллион доллар кхайкхира Iамеркан пачхьалкхан департаменто.\nТкъа хIинца, кIирандийнахь, хаам баьржина Абу Iумар Шишани Цхьаьнатоьхначу Штатийн леринчу сервиса йийсаре лаьцна аьлла. И хаам баржийнарг EIN агенталла ю. Бакъду, ДаIишан леламан шен тергонехь латточу историн Iилманчин Вачагаев Майрбекана хетарехь, цу хаамийн бакъ хилар йоккхачу шеконехь ду.\nВачагаев: „Суна иза тешаме хьоста ца хета. Цу агенталло тIаьхьарчу шина шарчохь цхьайттаза вийна аьлла даржийнера и Шишани, хIинца лаьцна бохуш чIагIдо. Оьрсийн хаамийн гIирсаш бу и хIума даржош берш, кхечу хьосташкара цхьа а тоьшаллаш дац иза лаьцна аьлла.\nАмма нагахь санна иза лаьцнехь, цунах нохчашна дика болх бен, зуламе хIуммаъ дац, хIунда аьлча иза дIаваьлча, цига оьхуш болу нохчийн кегирхой лахлур бара. Уьш цигахь цуо дуьйцучух теша а тешаш, цигахь цхьа бух бу бохуш Iехалуш бу, тIаккха и бух ца хилча уьш ца боьлхуш совца мегар“.\nБатирашвили-Шишани лаьцна хилар бакъделахь а, дацахь а, ДаIиш тобанан гIуллакхаш тIаьхьарчу кIиранашкахь ледарчу хьолехь долчух тера ду. Иштта, мукъаденошкахь Иракъерчу пачхьалкхан эскархоша кху шеран зазадоккху баттахь ДаIишо дIалаьцна хилла Рамади гIала юхаяьккхина.\nТкъа ши-кхо де хьалха рогIерчу аудио-кхерамашца эфире ваьлла хилла ДаIишан куьйгалхо Абубакар БагIдади, цхьаццадолчу хьостанаша чIагIдарехь, тоххарехь Либе дехьаваьлла.\nIамерко санкцеш кхайкхийна Маргошвилина а, Батирашвилина а дуьхьал\nЕвропера нах а, Iамеркахой а хIаллакбаре кхойкхуш ву нохчашка Шемара рогIера Шишани\nШишани Iумар кхелхина аьлла хаам баржийна Кадыровс\nКадыров Рамзана "вийнарг" дийна ву\nБакъдац аш-Шишани (Батирашвили) лаьцна бохург


Алеппон бахархошна бархI сахьт делла Оьрсийчоьно\nГIадужу-бутт 18, 2016\nШема- Алеппо, ГIад.17, 2016\nБархI сохьтехь, бомбанаш а ца етташ, собардар хьокъехь йолу Оьрсийчоьнан план дика хир яра, амма иза дукха къезиг хIума а ду, дукха тIаьхьа дина а ду, аьлла дIахьедар дина Iамеркин Пачхьалкхан департаментан векло Тонер Марка.\nОьрсийчоьнан а, Шеман а тIеман векалша хьалхо дIахьедар динера, Алеппо-гIалана тIе бомбанаш а ца етташ, гуманитаран сацар до шаьш, маьрша бахархой цигара арабовлийта аьлла.\nИза дан дагахь бу уьш кху беттан 20-чу дийнахь Iуьйринна 8 сахьт даьлча делакълтIаьхьа 4 сахьт даллалц. Цунах лаьцна хаам бина Оьрсийчоьнан тIеман ницкъийн штабан векло инарло Рудской Сергейс, хаам бо ББС-но.\nОцу хена чохь оьрсаша шаьш бомбанаш еттар яц боху Алеппо, ткъа маьрша бахархойн аьтто хир бу ьоху цара Идлиб йолчу агIор арабовла.\nЦхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Вовшахтохаралло дIахьедар дина, муьлхха а бомбанаш еттар сацор дикачу агIор тIеоьцу шаьш аьлла. Амма цу организацин официалан векло Дюжарик Стефана дийцарехь, Алеппо гуманитаран гIо кхачо герзаш деттар сацаде лаххара 48 сохьтана аьлла дехар дина хилла цара Оьрсийчоьне.\nДюжарика билгалдаккхарехь, цкъачунна царна ца го цхьана а кепара Оьрсийчоь а, Шеман Iедал а гуманитаран гIо дIакхачийта тIом сацо дагахь хилар.\nОьрсийн инарло Рудскойс дийцарехь, маьрша бахархойн аьтто хир бу Алеппора арабовла 6 коридрехула. Цо чIагIдарехь, и нах дIатарбийр бу Iедалша билгалъяхначу меттигашкахь. Кхача а, дарба лело молханаш а лур ду шаьш, бохуш чIагIдо Оьрсийчоьнан инарло.\nОьрсийчоьнан тIеман куьйгалхой дагахь бу маьрша нахана Алеппора арабовла некъ гойтуш цу гIалахь лерина кехаташ даржо.\nОршот дийнахь Европан кхеташоно леррина дIахьедар дина Алеппохь хуьлург бахьана долуш. Цо емал йина Оьрсийчоь цу гIала бомбанаш еттарна. Европан кхеташонан дIахьедарна тIехь аьлла ду Оьрсийчоьно а, Асадан ницкъаша а лелориг бахьана долуш бала хьоьгуш бу эзарнаш Алеппон бахархой аьлла.\nЕвробертана юкъайогIучу пачхьалкхийн арахьарчу гIуллакхийн министрша бехке йина Оьрсийчоь а, Асадана Iедал а кассетан а, шелиган а бомбанаш а еттарна а, дIаьвшен герзаш лелорна а. Цул сов, министрша дIахьедар дина, Оьрсийчоьно бомбанаш етта леррина школашна а, кхин йолчу гIалин инфраструктурин гIишлоншна а аьлла.\nОьрсийчоьно а, Шеман Iедало а лелош долчо бойуш бу маьрша бахархой, коьртачу декъана зударий а, бераш а, ткъа иза тIеман зулам лоруш ду, аьлла ду министрша динчу дIахьедарна тIехь. Цара кхайкхам бина Алеппохь тIом бар сацаде аьлла.\nЦул хьалха, цу тайппа дIахьедар дира Iамеркин Пачхьалкхан секретаро Керри Джона.\nАдамаллана дуьхьал зуламаш дар: Оьрсийчоьнах а, Асадах а лаьцна дуьйцу Керрис\n720p | 6,2MB\nМаршо Радион аналисто, историко Вачагаев Майрбека дуьйцу, хIинца Оьрсийчоьно Шемарчу бахархошна шайн бомбанашна кIелхьарбовла луш йолу хенаш нохчашца цара шина тIамехь лелийнарг ду бохуш.\nВачагаев: "Муьлхха а армино ша хьалха лелийначух пайда оьцуш Iедал ду, нагахь цо цу армин шен Iалашоне кхача аьтто бина хиллехь. Оьрсийн армино тахана Нохчийчохь шина тIамехь лелийнарг ду, кхин хийца а ца хуьйцуш, Шемахь лелош дерг. Тахана оьрсаша бомбанаш етта иштта а йохийначу Алеппо, цигахь дисина адам арадаккхархьамма. Соьлж-ГIалахь цара лелийнарг ду иза.\nОьрсийчоьнан бюйранчаша шаьш 8 сахьт ло боху Алеппора бахархошна арабовла. Амма Нохчийчохь цара иштта бакъо а елла гIалара дIабаха гIертачу нахана т1е бомбанаш йиттира. Цул сов, гIалара арабовлу нах церан кара боьлхуш бу. Церан карахь ду цу нахах тIемало верг а, воцург а къастор. Цундела, дукха нах хир бац, цхьа царах Iехабелларш боцурш, цу гIалара арабовла лууш. Мухха а делахь а, цара луш долу сахьташ цара шайн лаамехь лелош хуьлу".\n“Маршо Радион” доттагIий, шун аьтто бу тхан Facebook-ерчу аккаунтах пайда а оьцуш, тхан дискуссехь дакъалаца. Шун комменташна модераци ян эшарна, уьш сайтехь жимма тIаьхьо гучуевр ю. Нагахь санна тхоьга яийта шайн видео а, аудио а материалаш елахь, шун аьтто бу иза кху телефонца WhatsApp-e я Viber-e схьаяийта: 420 724 019832


Нохчийчоь: бомбанаш йиттинчеран латкъамашна жоп ца делла\nНохчийчуьрчу Элистанжахь 1999-чу шеран ГIадужу-беттан 7-чохь кеманашца бомбанаш йиттина, зенаш динчу 70 вахархочун аьрзнаш тIеэца йиш йоцуш ду аьлла, дIахьедина Европерчу адамийн бакъонийн кхело,яздо "Кавказ.Реалиино". Iазап лайначийн латкъамаш юха а листийта дагахь бу бакъонашларъярхой Оьрсийчоьнан кхелашкахь.\n2006-чу шарахь Элистанжарчу бахархоша гIо дехна "Iазапна дуьхьало латто Комитет" ю церан гIуллакх лелош. Организацин зерашца, Оьрсийчоьнан ХIаваан-тIеман кеманашца динчу тохаршкахь 35 маьрша вахархо вийра, 60-нна чолхе чевнаш йира, дара царлахь 14 шаре довланза бераш а цхьана. Дохийра юьртахойн цIенош, иштта меттигера школа а цхьана.\nБомбанаш еттаран хьокъехь бехкзуламан гIуллакх айдира 2000-чу шеран ГIура-баттахь. Нохчийчуьрчу Ведана кIоштан прокуратурано юьхьанца гIуллакх талла а долийна, эххар а дIакъевлира.\nБакъонашларъярхойн аьтто хилира 2007-чу шарахь и гIуллакх юха талла даккха. Амма гIуллакх гена ца доьдура, юкъахдохура толлучуьра, ткъа латкъамаш бича - юха а листа доладора.\n18 шо кхаьчна Оьрсийчоьно, Элистанжа ракеташ а, бомбанаш а йиттина, иттаннаш адамаш дайина (видео)\n2010-чу шарахь тIеман прокуратуре делира дов эххар а. Ткъа 2014-у шарахь оцу гIуллакхан материалаш къайлаехира прокуратурано.\n2011-чу шарахь Европерчу адамийн бакъонийн кхеле бевлира бакъонашларъярхой. Элистанжарчу 70 вахархочун интересашкахь "Iазапна дуьхьалояран Комитетан" юристаш декхаре хилира Страсбургерчу кхеле арздан, хIунда аьлча, Оьрсийчохь талламбар эвсаре ца хуьлура.\nИштта, бакъонашларъярхоша бахарехь, 28 Элистанжара вахархо Оьрсийчуьрчу кхелашка ваьллера, жим-тIама компенсацеш а елира царна. Масала, беллачийн гергарчарна цхьацца миллион сом дIадалар тIедожийра кхело. Ткъа чевнашца биссинчарна 200-400 соьмаш кхачийра.\n"Тасуев а, кхинберш а Оьрсийчоьнна дуьхьал" аьллачу гIуллакхан хьокъехь 2020-чу шеран Мангал-беттан 16-чу дийнахь Европан кхел бинчу шен сацамехь а тIетайна Оьрсийчоьнан Iедало бохучунна. Кхеле бовла низамашкахь хилла 6 бутт хан тIехъялийтина бахархоша, цундела арз луьстийла дац.\nБакъду, Тасуева Анисатан хьокъехь ЕСПЧ-н кхело тIечIагIдина, Европан конвенцин цхьа дакъа - кхачо йоллуш, эвсара Оьрсийчоьнан Iедалхоша цуьнан гергара нах байарх долу гIуллакх теллина цахилар. 15 000 евро компенсаци хIоттийна Тасуевана. Ткъа биссинчу 75 Элистанжарчу вахархочунна дуьхьало йина Страсбурган кхело.\nСуьдхоша билгалдаьккхина, Элистанжахь 1999-чу шарахь бомбанаш еттарна а, 2011-чу шарахь кхеле бовларна а юкъахь 11 сов шо зама яьлла. Оцул хан юкъайолийтарна ша-шах хеттарш хIуьтту, ларъян еза ялх беттан хан цара ца ларарна. Оцу тIехула, кхело къасторца, латкъамаш бинчу массара а, Тасуева ца лерича, талламан органашца цхьана а кепара контакташ латтош ца хилла.\n"Къизаллашна дуьхьалояран Комитетан" дуьненаюкъахь лелаш йолу бакъо Iалашъяран декъан куьйгалхочо Садовская Ольгас "Кавказ.Реалии" портале дIахьедина, хIинццалц Оьрсийчоьнан кхелашкара компенсацеш даха аьтто цахиллачийн, таро хIинца а йолуш ю аьлла.\n"Цара лучу ахчанан барам ледара бац, мел а адеквате бу ала тарло. Тхайн ма-хуьллу гIо латтор ду оха искаш чулуш а, кхелашкара компенсацеш яхарехь болх беш а. Амма ЕСПЧ-н кхеле оцу гIуллакхца кхин дIа довлийла яц", - аьлла, тIетоьхна Садовскаяс.\nЦо бахарехь, талламчаша дIахьедина, гIуллакхан материалаш 2007-чу шарахь яьгнера, ткъа 2011-чу шарахь бен ницкъ ца кхаьчна уьш юхаметтахIиттон.\n"Оха дозанаш ца дохийнера формалехь аьлча, рогIера сацам бинчул тIаьхьа ялх беттан хан ларйина яра. ГIуллакхан материалаш 2007-чу шарахь яьгначул тIаьхьа, меттигерчу кхелех тхан тешам бан безаш мIаьрго хIоьттинера аьлла, лерина суьдо. Ткъа оха ладоьгIура материалаш юха вовшахтохаре, тхан тхайн ладам боллуш аргументаш ма яра. Амма кхело цхьа кхечу агIор мах хадийна церан", - боху "Iазапна дуьхьалояран Комитетан" векало.\nЦхьанатоьхначу Къаьмнийн Организацин (ООН)адамийн бакъонашкахула йолчу Комитете бовлар а хьехадо бакъонашларъярхоша.\nБилгалдоккху, "Iазапна дуьхьалояран Комитете" бевллачу элистанжхоша чIагIдо, шайн юьртахь тIемалой а, я тIеман объекташ а яцара бохуш. Бомбанаш еттачу дийнахь маьлхан де а дара, Оьрсийчоьнан эскархошна гойла дара, лаьтта тIехь дерг боху цара.\nБакъонашларъяран "Мемориал" центро тIечIагIдина, байинчарлахь 14 шаре довланза кегийн 10 бер хилар (7 кIант а, 3 йоI а).\n15 шарера 60 шаре кхаччалц 17 стаг хилла, шайлахь 10 боьрша стаг а, 7 зуда а йолуш. 61 шерашкара ваьлла 7 вахархо а хилла (3 стаг а, 4 зуда а). Йийначу цхьана зудчун хан билгалъяккха аьтто ца хилла.\nЭлистанжарчу хиламех Нохчийчуьрчу Iедалхойн хIинца йолчу позицех хууш дац. Бакъду, 2009-чу шарахь Нохчийчоьнан омбудсмено Нухажиев Нурдис Талламан Комитете дехар динера, "зулам дина нах билгалбаха аьтто ца кхаьчна" аьлла, гIуллакх листар юкъахдаьккхинчу заманчохь, Элистанжахь нах хIаллакбар юха таллахьара аьлла. Маьршачу нахана бомбанаш йиттина зуламхой къайлабахьар ду аьллера Нухажиевс, талламбар юкъахдаккхар.\n"Кавказ.Реалиин" корреспондентан аьтто ца баьлла Нохчийчохь адамийн бакъонаш Iалашъян векал йинчу офисера оперативан комментарий эца.


"Навальный я Собчак? Милла а, Путин воцург!"\nПхи бутт хан йисина Оьрсийчохь президентан харжамаш дIабахьа. Мила къастор ву Оьрсийчоьнан бахархоша аьллачу хаттаро сагатдо тахана хIораннан а.\nХаржаман компани йолаяла хIинца а гена делахь а, эксперт-политолог хила а ца оьшу, цуьнан жамIаш муха хир ду аьлла, къасто.\nМассара аьлча санна боху, цхьанна а тайпа хийцам а боцуш дIахьур бу харжамаш, вуьшта аьлча, хIинцалерачу Iедало дIахоьцура яц 17 шарахь шайгахь йолу архаш.\nКъилбаседа Кавказехь 10 миллион ца кхоччуш адам ду дехаш. Церан аьзнаш шайгахьа даха дагахь болчух тера дац цара. Хууш ду, кхузара юкъаралла Iедалан бага хьаьжжинчохь юьйла.\nНохчийчоь кху тIаьхьарчу шерашкахь мел хиллачу харжамашкахь Iедалехьа даккхий терахьаш гайтина ю. ТIебогIучу харжамашкахь а изза хирг хилар шеко яц.\nТкъа, могIарерачу цхьаболчу нехан дог-ойла къаьсташ ю официала юьйцучух.\nСоьлж-ГIаларчу вахархочо Мустапаев Лемас ша гIур вац боху харжамашка. Шена дуккха а нах бевза боху цо цига ца баха сацам бина.\n"Харжамашка со лелаш вац. Суна дукха адам девза цига ца оьху. Харжамаша къастош дац, мила хир ву Iедалан коьртехь. Шаьш вовшех дийцарш а дой чекхадоккхуш ду иза", - элира Маршо Радиога Мустапаевс..\nШуьйтан кIоштера Заурбеков Сайд-Мохьмада бахарехь, харжамашка иза ца оьху а ю дикка хан.\n"Со цига гIур вац. Кхаж тесча а, ца тесча а, жамI хууш хуьлу. Белхашкахь берш боьлху цига. Ткъа, могIарера нах ца боьлху цига", аьлла, хьажам бу Сайд-Мохьмадан.\nИчкерин заманахь тIаьххьара харжамашка ваханчул тIаьхьа кхин цига вахана вац Шелан кIоштехь веха Абдурахманов Ислам. Тамашийна делахь а, ша тIебогIучу харжамашка ваха дагахь ву боху цо. Ша хIунда гIур ву а дийцира цо.\n"Ткъех шо ду со харжамашка ваханза. ТIаьххьара, Масхадов хоржучу хенахь хилла со. Ткъа хIинца болчу хардамашка гIур ву. Путинна дуьхьала кхаж тосур бу ас. Иза Iедалехь мел ву, тоьхна санкцеш малйийр яц, ткъа уьш мел лаьтта Оьрсийчохь къепе хIотталур яц", - олуш, дерзийра шен тхоьца хилла къамел Ислама.\nТахана уггаре а политикан жигаралла йоцурш кегийрхой бу. Дахаран Iалашонаш церан галъяхна, кху чолхечу заманахь. Баккхийчара багахь дуьйцург цхьаъ долуш, деш дерг - важа долуш ца гуш бац уьш. Цундела тешам байна. Харжамашка ца воьду ша, амма хийцамаш хила лаьара шена боху Грозный кIоштера Лабазанов Имама.\nХIинцале жигара хьийзаш бу оппозицин кандидаташ, Кавказхойн шех бIаьрг бадийтина волу Навальный Алексей, 3 де хьалха набахтера ара а ваьлла, пачхьалкхехула гобоккхуш ву, шен агIончийн могIанаш стамбан дагахь.\nКавказхоша цунна гIортор яхь тамаш бу. Цо а, Ходорковскийс а цхьана ала мегар долуш къобал йина тахана Оьрсийчоьно дIахьош йолу политика а, Нохчийчохь хилла ши тIом а.\nУггаре а тамашийна кандидат ю Собчак Ксения. Иза а, ша ца яхча, кхин мила гIур ву харжамашка аьлла, ша хьалхататтаелла, и гIуллакх гуттар а беламе доккхуш.


Оршот-де 9 Марсхьокху-бутт 2021\nХасавюртан базара ца буьту мехий цатоьхнарш\nВакцинаци ярх сертификат карахь цахиларна Хасавюртарчу "Терек" базара ца битинчу йохкархоша митинг дIаяьхьна Хасавюртахь. Лоьраш а, хьехархой а санна декхаре бина уьш а вакцинацех чекхбовла.\nКадыровн критик верна дина таIзар\nНохчийчоьнан Iедалхошна критика еш хилла Нохчийчуьра вахархо, "Венера Анзор" цIарца гоьваьлла Умаров Мамихан верца доьзначу гIуллакхах сацам бина Австрерчу кхелахоша. Зулам дарна бехке вина цуьнан махкахо Ахтаев СарIела.\nМарсхьокху-бутт 04, 2021\nСоьлжа-ГIаларчу "Ахмат" футболан клубан керла спонсор ю ша аьлла яьлла Кипрехь регистраци йина букмекерийн офис. Нохчийчуьрчу дуккха а бусалбанашна дагахь доцург дара иза – исламо емалдо муьлхха а марзлуш долу ловзарш, хьарамалла лору спорта юкъа ахчанаш дахкар\nСаратовхь пхи жима стаг лаьцна веа полисхочунна йиттина аьлла шеко йолуш. Церан адвоката Аликова Юлияс дIахьедарехь, дов даларан бахьана хилла ницкъалаллин структурин белхахоша питана тасар.\nМарсхьокху-бутт 03, 2021\nУкраинин президентана Зеленский Владимирна хетарехь, Оьрсийчоьно дIалаьцна ГIирма а, Донецкан а, Луганскан а кIоштийн территореш а Украино доладан юхаерзор – "хенаца доьзна хаттар" ду, хаам бо Свобода Радионо\nWorld MMA Awards преми яла хьалхатеттина ийначу кепехь латархой Нурмагомедов Хьабиб а, Чимаев Хьамзат а. Организацин сайта тIехь бина цунах лаьцна хаам\nШайхан Мансуран цIарахчу шайн лаамехь вовшахкхеттачу нохчийн батальонан тIемалошна санкцеш кхайкхорна шаьш декъах дац, боху Украинин кхерамзаллин сервисан векалша. Билгалбаьхна нохчийн тIемалой Iаьржачу тептаре бахар Украинерчу министрийн Кабинетан инициатива ю, аьлла дIахьедина СБУ-но\nКхо стаг кхелхина Туркойчоьнан къилбехь, цIерш евлла бохам хилар бахьана долуш. КхоалгIа де ду туркойн Iедалш уьш дIаяйъа гIерташ долу. Церан шеко ю, цIерш леррина теийсина хила мега аьлла.\nТовбеца-бутт 29, 2021\nНохчийчуьрчу Роспотребнадзор урхалло бинчу хаамца, 309 стаг велла лоруш ву республикехь коронавирус кхетар бахьана долуш. Товбеца-беттан 29-гIа дийне кхаччалц лаьрча, и ун гучдаьлчхьана ерриг а республикехь COVID-19 толлуш йина 1 213 044 тест. Царах 3 920 ю тIаьххьарчу 24-а сахьтехь йина\nТокиохь дIахьочу Олимпиадехь борзанан мидал яьккхина 26 шо долчу Австрехь вехачу дзюдон латархочо Борчашвили Шемала. Токиора ловзарш - цуьнан карьерехь дуьххьарлера Олимпиада ю\nТовбеца-беттан 23-чу буса Ставрополехь герз тоьхна вийра цигарчу МВД-н урхаллан хьаькаман когаметтаниг, полицин майор Абовян Руслан. И вер дIаяздинера гонаха хуьлучунна терго ечу камерша. Абовян верна куьгбаьхке ву аьлла лаьцна Нохчийчуьра вахархо.\nМахкара массо а баккхийчара вакцина яйта еза коронавирусна дуьхьал, 60 процентна тIехь совцийла дац аьлла, дIахьедина Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Вирусах бахархой кIелхьарабаха цхьаъ бен боцу некъ бу иза, аьлла цо\nПАСЕ-но таIзар даре кхайкхина Нохчийчохь ЛГБТИ-юкъарлонна дуьхьал зуламаш диначарна


Мултимедиа, ГIадужу-бутт 21, 2018\nКIиран-де 21 ГIадужу-бутт 2018\nГIадужу-бутт 19, 2018\nБуммат-Ялхарой некъ чекхбоккхур бу, митингаца боьзна таллам болийна ФСБ-но\nМагасера митинг сацийна, нохчийн бер дийна Берлинехь, Мейвезер реза ву Хьабибца лата\nКрасноярскерчу набахтешкахь гIело латтор а, корупци лелор а таллар тIедожийна футболан фанат Свиридов Егор верна 20 шо хан тоьхначу ГIебарта-Балкхаройчуьрчу Черкесов Аслана.\nКадыровс баркал аьлла Евкуровна, Хьабиб вуьсур ву UFC-хь\nНохчийн мотт ца бийцахь, вай нохчий а дац\nУрдунехь бехачу нохчийн кегийрахоша ша тайпа дIахьо суьйренаш. Шайн кепехь кегийрахойн пхьоьха хIоттайо цара шаьш бехачу гIаланашкахь. Заркъа олучу гIалахь чай, къахьо молучехь цхьаьнакхета цхьаберш. Ткъа Сувелехь вотанца а, пондарца а самукъадолу.\nГIадужу-бутт 16, 2018\nНохчашна лер ца тайна Кадыровна, шена топ тоьхна беро, некъахьовзамехь зуда йийна\nНохчийчоьно а ГIалгIайчоьно а дозанаш къуьйсу Сунжа кIошт\n«Хьунхахь эскархой бу, шу дехьа довлуьйтур дац», - бохуш, дIахьедарш до меттигерчу бахархоша. ТIеман барзакъ доьхначу наха машен сацийра Фортанга хина тIехула тесначу тIайна герга кхоччуш. Циггара йолаелла шина республикан конфликт.


Оха, Дала леррина къобалвинчу Іийсан дуьхьа тутмакх хиллачу ПахІала а, динан вашас Тимапис а, яздо тхоьца цхьаьна динан гІуллакх кхочушдеш волчу хьомечу накъосте Пхьалмане а,\nиштта динан йише Апияте а, тхоьца цхьаьна динан тІемало волчу Арихупе а, Пхьалманан цІерачу динан тобане а.\nВайн Да волчу Делера а, Веза Эла волчу, Дала леррина къобалвинчу Іийсагара а дика а, синпаргІато а хуьлда шуна.\nДаим сайн доІанашкахь хьо дага а лоьцуш, Далла хастамаш бо аса.\nІийса-Элах хьан тешарх а, массо а Делан нахе хьан болчу безамах а лаьцна хезна суна.\nАса доІа до Іийсах тешачаьрца хьан йолу юкъаметтиг кхин а кхоччуш хилар доьхуш, Дала леррина Къобалвинчун сийдархьама вай дан мегаш мел долу дика хьуна хаа а хууш.\nДинан ваша, хьан безамах боккха синтем а, хазахетар а хилла суна, хьан доггах леларо Делан нехан дегнаш дендина дела.\nИза иштта долу дела, ахь дан дезарг Дала леррина Къобалвинчун цІарах хьоьга майрра дІахьедан йиш ю сан.\nДелахь а бакъахьа хета суна хьоьга безамца дехар дар. Хьоьга доьхург къена стаг волу ПахІал ву. Цул сов, хІинца, Дала леррина Къобалвинчунна Іамал ярна, со тутмакх а ву.\nСайн кІант айса лоручу Онисамах лаьцна дехар до ас. Со набахтехь лаьцна волуш, иза бакъдолчу дахаре ваьккхира аса.\nЦхьана хенахь-м хьуна пайденна вацара Онисам. Ткъа хІинца иза хьуна а, суна а пайденна ву.\nАса юхавоуьйту хьуна иза, хьан кара аса сайн дог дІалуш санна.\nХаза кхаъ кхайкхорна со лаьцна волчохь, хьан метта сайна гІуллакх а дойтуш, иза сацо лиира суна.\nДелахь а хьан пурба доцуш хІумма а дан ца лаьа суна. Ахь деш долу дика гІуллакхаш, ца ваьлла дина а доцуш, ахьа хьайн лаамца дина хуьлийла лаьа суна.\nХьанна хаьа: хьо волчуьра цуьнан цхьана ханна дІавахар гуттаренна а иза юха хьоьга тІелацийтархьама нисдина хила а ма тарло.\nЛай тІеоьцуш санна а доцуш, лел лакхара а лоруш, хьоме динан ваша санна, тІеэцахьара ахьа иза. Суна чІогІа дукха веза иза. Ткъа хьуна суна чул а сов везалур ву. Лай санна везалур вац иза, амма Везачу Элера волу ваша санна везалур ву.\nНагахь ахь со хьайн юххера стаг лоруш велахь, со тІеоьцуш санна, тІеэцахьа иза а.\nНагахь санна цо хьуна цхьа халахетар динехь, я иза хьуна декхарийлахь велахь, иза аса сайна тІелоцу.\nАса, ПахІала, сайн куьйга яздо хьоьга: аса дІатокхур ду и декхар. Ткъа хьайн дахарца хьо суна декхарийлахь хилар-м ас хьехош а дац.\nЦундела, сан ваша, хьо Везачу Элаца волу дела, и гІуллакх дар доьху ас хьоьга. Синтем бехьа сан дагна Дала леррина Къобалвинчуьнца хьо хиларна.\nИ ас дехнарг ахьа дийриг хиларх со тешна волу дела, яздо аса хьоьга. Суна хаьа, аса дехначул а сов ахьа иза дийр дуйла.\nКхин цхьа дехар а ду сан хьоьга. Хьайн хьешан чоь кечъелахь суна. Шун доІанашна жоп а луш, со шу долчу дика дІакхочур ву аьлла, дегайовхо ю сан.\nМаршаллаш доуьйту хьоьга соьца цхьаьна Дала леррина къобалвинчу Іийсан дуьхьа тутмакх хиллачу Эпарпис а,\nсоьца цхьаьна динан гІуллакх дІакхоьхьуш болчу Марка а, Арестаха а, Демис а, Лакас а.\nВеза Эла волчу Дала леррина къобалвинчу Іийсагара долу дика хуьлийла шуьца.


Ялх шо хан тоьхна Иракъехь лаьцначу немцойн йоIанна\nДаханчу шеран аьхка нохчийн къомахчу зудчуьнца цхьаьна Иракъерчу Моссул гIалахь лаьцнера ДАIИШ-ан тобанехь хилла немцойн Линда цIе йолу кхиазхо. Ши шо хьалха интернетехула Шемахь тIом беш волу цхьа кIант а вевзина, бусалба дин тIеэцнера цо. ХIетахь немцойн Пулшнитц гIаларчу ишколехь доьшаш хиллачу цу йоьIан 15 шо бен дацара. Цул тIаьхьа цкъа хьалха Туркойчу, цул тIаьхьа Шемарчу Раккъе дIаяхнера иза.\nХIетахь дуьйна иза йолу меттиг хууш дацара цуьнан гергарчарна, даханчу аьхка Иракъерчу эскархоша иза лаца а лаьцна юьгуш видео яржалца. ДАIИШ-хоша Моссул юьтучу хенахь цигахь херцашлахь битинчу зударшна а, берашна а юккъехь лаьцнера иза. Цуьнца цхьаьна иштта Германера Шема дIаяхана йолу цхьа къона нохчийн зудий, Мароккора орамаш долу кхин цхьа зудий, цуьнан йоIий а караяхнера иракъхойн.\nГерманин урхалла Линда Даймахка юхаерзон къахьоьгуш яра. Оршот дийнахь баьржинчу хаамца, цунах гIуллакх ца хилла. Линдина БагIдадерчу кхело набахтехь яккха ялх шо хан тоьхна. Царех пхи шо цо террорхойн тобанехь дакъалацарна кхайкхина ду. Ткъа низамца а доцуш цо Иракъан доза хадорна кхин цхьа шо а тIетоьхна.\nШена тоьхна хан БагIдадерчу набахтехь яккха дезар ду Линдин, хIунда аьлча, Германиний, Иракъний юккъехь тутмакхаш хийцаран хьокъехь бина барт ца хиларна.\nЛинда хIинца а I8 шо кхачанза хиларна, кхиазхойн кхелехь теллина цуьнан гIуллакх. Иза жима хиларца кхетон догIу и йоI ирхъолла сацам Иракъерчу кхело ца бар а. Меттигерчу низамашца террорхойн декъа хиллачарна, зуда я боьрша стаг бен а доцуш, хьалаолларан таIзар ду, Маршо Радионе Гергарчу Малхбалех эксперт волчу Венерчу политолого Шмидингер Томасас ма-дийцара.\nИрхъолларца таIзар дан хIинцале а ДАIИШ-ехь хиллачу шина зудчуьн хьокъехь сацийна БагIдарерчу кхело. Масех кIира хьалха Германерчу Маннхаймера Шема яхана, цул тIаьхьа Линдица цхьаьна лаьцна Мароккора орамаш долу зуда дуьххьарниг яра Иракъерчу кхелахоша ен сацам бинарг.\nЦуьнан 21 шо долчу йоIанна, ала дашна, набахтехь даккха цхьа шо тоьхна кхело. Ца луушехь нанас шеца Шема а йигина, цигахь тIемалочуьнга ницкъаца маре дIаелла хиларна ен сацам ца беш къинхетам бина цунах кхело.\nХIинца гIардаьлла ма-хиллара, кхин цхьа зуда а ирхъолла сацам бина иракъхойн суьдхоша, „Исламан пачхьалкх“ тобанах дIакхетарна. Иза, кхело бинчу хаамца, Туркойчуьра ю.\nГерманера Шема дIа а яхана, юха Моссулехь кхечу зударшца лаьцначу нохчочун кхоллам цкъачунна бевзаш бац. Тергамхошна хетарехь, иза шен гIуллакх БагIдадаречу кхело талларе хьоьжуш набахтехь ю.\nНохчийн йоI кхеле хIоттийна\nНемцойн йоI караеана Мосулехь


Муха вевза Кадыров Оьрсийчуьрчу бахархошна?\nНохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров дика вевзаш ву Оьрсийчуьрчу юкъараллана, хаам бо ВЦИОМ-о шен сайт тIехь.\nКадыров Рамзан – ВЦИОМ-ан талламехь\nНохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан дикачу агIор мах хадор алсамдолуш ду бохуш чIагIдо Оьрсийчурча ВЦИОМ талламан центро.\nЕрриг Оьрсийчоьнан юкъараллана хетарг толлучу центро (ВЦИОМ) жамIаш довзийтина Нохчийоьнан куьйгалхочух лаьцна Оьрсийчуьрчу бахархошна хетарг толлуш шаьш бинчу белхан.\nКадыров дика вевзаш ву Оьрсийчуьрчу юкъараллана, хаам бо ВЦИОМ-о шен сайт тIехь. Кадыровн цIе дуьххьара хезнарш бац 6 процент бахархой а бен. 2 процент респондентийн дала жоп ца хилла, иза мила ву, хIун дарца вевзаш ву иза бохучу хаттарна. Амма дукхахболу ВЦИОМ-о шен талламанна юкъаозийначу нехан аьтто баьлла мухха хадийна а, Кадыровн мах хадо.\nЖоьпашна юкъахь алсам ду Кадыровн цхьа а мах хадош доцу – Нохчийчоьнан куьйгалхо жоп (70%). Кхечу жоьпашна юкъахь уггаре алсам дерш ду Кадыровн дикачу агIор мах хадораш.\nИштта, Нохчийчура хьал цхьана хорша дерзийна стаг ву аьлла хета иза 5 процентан ВЦИОМ-о бинчу талламехь дакъалаьцначу нахана. «Дика адам а, дика стаг а» ву боху Кадыров 4 процент респонденташа. Оццул нах бу Кадыров уггаре хьалха патриот ву аьлла хетарш.\n«Медиалогия» компанино йинчу анализца а догIуш, цхьана шарахь зорбанан гIирсашкахь Кадыровн цIе яьккхина 121 оьзурз. Уггаре а дукха хьехийра Нохчийчоьнан куьйгалхо 2016-чу шарахь ГIадужу-баттахь.\nЦу хенахь Кадыровс емал винера Ийна ТIеман Исбаьхьаллан Оьрсийчоьнан Кхеташонан президент Емельяненко Федор Соьлж-ГIалахь хиллачу берийн турнирана критика а еш, цигахь даьхна сурташ зорбане дахарна.\nОццу баттахь зорбанан гIирсаша дийцира Кадыров кхоазлагIа а Нохчийчоьнан куьйгалхо хIоттарх лаьцна. Цул сов Оьрсийчоьнан регионийн куьйгалхоша Кадыров декъал веш дIахьедарш дира цуьнан 40 шо кхачарца.\n2016 шо схаьэцча Кадыровс шолгIа меттиг яьккхира губернаторийн медиарейтингехь, дагадоуьйту ВЦИОМ-о.\nХIора шарахь дIахьочу «ВЦИОМ- Спутник» талламо гайтарехь, шо-шаре мел долу алсам болуш бу Оьрсийчуьрчу бахархойн Кадыровга болу тешам.\nИштта тIаьхьарчу цхьана шарахь 4 баттахь Кадыров лоручу нехан терахь алсамдаьлла 31 процент тIера 42 проценте кхаччалц. Вуьшта аьлча – 11 процентана.\nКадыровга тешам болчу нехан терахь ду карарчу хенахь 24 процент. 2016 шо долулаш и терахь дара 15 процент.\nКадыров вочу агIор хьахочу наха жоьпаш луш уггаре лакхара терахь 10 процент хилар билгалдоккху ВЦИОМ-о шен сайт тIехь.\nКхин цхьа гайтам а балабо социологаша. Кадыровца бала боцчу нехан терахь лахделла 24 процент тIера 16 проценте кхаччалц.\nВЦИОМ-о чIагIдарехь, ах сов респонденташ (55%) тешна бу Кадыровс беш болу болх махкана пайденна бу бохучух. Иза аьттехьа а бакъ дац аьлла хетачу нехан терахь ду 4 процент. Ткъа 22 процент респонденташна хетарехь, цхьадолу хIуманаш дика ду ала мегар ду Кадыровн. Ткха кхин дерш вон ду аьлла мах хадо мегар долуш ду.\nИлларионов Андрей цхьанахенахь болх бина ву Оьрсийчоьнан президентан администрацехь. Оьрсийчоьнна а, Нохчийчоьнна а юкъахь машаран барт бина 20 шо кхачарна хьажийначу конференцехь дакъалоуш вара иза Брюсселехь. Цунах пайда а эцна, Маршо Радион корреспонденто дийхира Илларионовга ВЦИОМ-о гойтучу Кадыровн рейтингашна комментари яр.\nИлларионов: "Иза нийса дац. Кадыров Оьрсийчохь везаш хиларх лаьцна аьлча, иза везаш хир ву, гарехь, цо Соьлж-ГIала кхойкхучу а, Iаббалц ахча тосучу а, совгIаташ а, еза хIуманаш а йоькъучу а, шен бассейнаш чохь цо лийчочу а эстрадан седарчашна.\nЦу талламийн жамIех лаьцна аьлча, даре дан деза пачхьалкхехь лаьтташ авторитаран политикан раж хилча социологин мах бовш хилар. ХIунда аьлча, социологи маьрша политикан раж, маьрша юкъараллаш йолуш бен болх беш болу гIирс ца хуьлу. Иза болх бечура соцу тоталитаран раж хIоьттича".\nIедало ницкъ бар бахьана долуш бахархошна хетарг хийцадалар гина ду вай бохуш вара Илларионов.\nИлларионов: "Вайна вуно дика хаьа муха хийцалора а, хийцало а юкъараллана а, ша схьаэцнача стаганна а хетарг, Iедалан механизмаша Iаткъам беш хилча. Iаткъам беш хилча пропагандица а, террорца а -- цхьацца стаг схьаоьцуш а, берриг а нах хьийзош а еш йолчу террорца.\nПропагандица махкахь лаьттачу хьолах нехан ойла хийцича и нах дIагIур бу оцу пропагандисташа шаьш дIабуьггучу, бохуш вара Илларионов.\nДахар дац милицехь-полицехь вацахь\nСтатистика: Муьлхачу бахьанаша къахьдо бахархойн дахар?\nВЦИОМ: Кадыров Рамзан а, Оьрсийчоь а\nКадыровн сий «дожийначу» журналистна - гIуда\nКадыров «губернаторийн халкъан рейтинган» лидершлахь ву


Яхья — Википеди\nХӀокху версин хийцам бина кепаш/файлаш теллина йу. ЧӀагӀйелла верси теллина йара 2022, 21 апрель.\nЯхья бин Закария\nӀаьр. يحيى بن زكريا\nАссабикъ, АссабигӀ, Башир, ШахӀид, МаӀмадан\nЖуьгтий, Римахой, Бану Исраил\nЯхья́ бин Закарийя́ (Ӏаьр. يحيى بن زكريا) — пайхамар ву, жуьгтийн къоман ваийтина вара Ӏисан пайхамараллин декхар бакъ хилар чӀагӀдан, Закария пайхамаран кӀант а ву. Библехь лоруш ву «Иоанн Креститель», аьлла. Къуръанчохь 5-зза хьехош ву. Исламан дийцаршкахь ма-бохху Яхья – иза пайхамар хилла, Ӏийсан пайхамаралла хилар дӀакхайкхинарг а, цунах теша а тешна, цо гӀо дина цунна жуьгташна юкъахь хьехам барца.\nЗакария пайхамаран а, цуьнан зудчун Элизабетан а дукха хена дуьйна цхьа бера ца хилла, тӀаккха иза АллахӀе доьхуш вара шена кӀант валарца. Аллахӏа тӀеэцна хилла цуьнан дехар, цуьнга маликаш а дахкийтина, кхаъ баьккхира цуьнга. Закарийя 100 шо долуш хиллачу хенахь шекваьлла маликаш дийцинчух, цо хаьттина цаьрга и дешнаш бакъхиларан хаам барх. Хаам гучубаьлла кхаа дийнахь Закарийя вистцахуьлуш ӏан веза аьлла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Яхья&oldid=7949403»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 21 апрель, 23:42.