Алдамова Х. «Шен белхан къинхьегамхо» - Министерство образования и науки Чеченской Республики\nК1езиг бац тахана вайн республикехь кхиамца а, лаамца а къахьоьгуш болу нохчийн меттан хьехархой. Церан болх, вайн ма-хаъара, атта а бац. Шайн балхана са а, дег1 а, могшалла д1а а лой белхаш беш бу хьехархой, уггаре хала хенаш йолчу хенахь, алапа данне а доцуш, ца битина белхаш х1инца а ца буьтур-кха бохуш.\nЦарах цхьаъ йовзийта луур дара суна – Шамаева Айза Абдулаевна, Хьалха-Марта г1алин №5 йолчу гимназин хьехархо.\nАйза йина Казахстанехь, Джамбульски областехь, Меркенски к1оштан Мерке олучу юьртахь 1951-чу шарахь. Х1инца 1аш а, ехаш а Хьалха-Мартант1ехь ю. Кхузара №2 йолу школа чекхъяьккхинчул т1аьхьа дешна Нохч-Г1алг1айн пачхьалкхан хьехархойн институтан филологин факультетан оьрсийн-вайнехан отделенехь.\nИнститутехь доьшуш йолуш школехь болх д1аболийра Айзас. 43 шо хьехархочун стаж ю цуьнан. Цу бехачу муьрехь массех грамота а, совг1аташ а делла цунна. Царах цхьадерш ду: «Нохчийн Республикин хьакъйолу хьехархо» сийлаллин ц1е, «Нохчийн меттан денна лерина», «Нохчийн зудчун денна лерина» грамоташ. Президентан совг1атан лауреат хилла иза, б1е эзар сом ахча а луш.\n«Со школехь доьшуш йолчу хенахь дуьйна нохчийн маттана гуттара а т1ера яра, сан уггаре а тидам т1е боьдург вайн буьйцучу меттан хазалла яра. Шен ненан мотт ца хиъча, кхин хьенан мотт хаа, 1амо беза теша, олий хетара суна. Цхьа бахьана х1оьттина со школе яха йиш йоцуш йисча, тахана х1ун 1амийра техьа дешархоша бохуш, ойлайора юха урок т1екхаччалц. Тхан доьзалехь а, я сан-сайн доьзалехь а, хьехархойн корматалла йолуш со цхьаъ бен ца хили, ца хаьа т1аьхьа т1е бог1учара х1ун дийр ду. Суна ч1ог1а доккха дозалла ду сайн хилла болу дешархой лаккхарчу институташкахь доьшуш хилар, школашкахь белхаш беш а, «НР-н хьакъ болу хьехархой» ц1е йолуш хилар а», – дуьйцу Айзас.\nЦуьнан дешархоша олимпиадашкахь а хьалхара меттигаш йоху, х1ора п1ераскана дийнахь цуьнан мовлидаш а доьшу. Айза ша дуьненчохь йоккхучу хенахь халонаш дуккха а гина ю, амма цкъа а йоха а ца йоьхна, халонаш гина нах дуккха а бу-кха бохуш.\nДукха жима йолучу хенахь дуьйна шен доьзал ша кхабар т1е доьжна цунна, т1ера доьзалан да д1а а ваьлла. Амма Айзас шен доьзал ч1ог1а оьзда а, г1иллакхе а бусалба динехь кхиийна. Воккхах волу к1ант хьаьжц1а а вахана веана ву, ша а хьажо ю иза.\n«Хьо санна оьзда, г1иллакхе, хаза, нохчийн мотт буьйцуш, марзо кховдо хууш волу стаг Дала цкъа эша ма войла», – иштта шега шен классера йо1а кехат (смс-ка) яздича, школе схьа еара ша, ц1ахь 1ан дагахь йоллушехь, бохуш, дуьйцу цо.\nАйзин белхан накъосташа а, директора 1аламата а, цуьнан хилла болчу дешархоша а, цуьнан белхан лакхара мах хадош, тоьшалла до Айза дешархошна езна а ца 1аш, хьехархойн коллективана а езаш хиларна. Хьехархочун уггаре дика дерг иза шен болх хаар а, и безар а ду, шен болх дика хааро бен ша лара а ца лоруьйту.\nАйзас радиохь диктор болх а бина, цуьнан къамел хезча, делл ахь массо а хенахь иза елара-кх цу чохь болх беш, аьлла хетара. Дала и санна болу говза хьехархой а, хаза къамел долу нах ма эшабойла. Къамел дерзо луур дара суна Айзин шен дешнашца:\n«Вайн кегийрхошка ала луур дара, нохчийн мотт-м бийца хаьара алий ца 1аш, цуьнан сий деш 1амабелаш и. Хаза буьйцучу матто бен г1иллакх, оьздангаллий ца гойту».


Байден Джон пурбанца Америко кеманашца тохарш дина Шемарчу гIишлошна\nГIажарийчоьно гIо а деш, латточу тIеман шина тобано пайдаоьцучу Шемарчу масех гIишлошна тIе кеманашца тохарш дина Американ эскархоша еарин дийнахь. Свобода Радионо бина и хаам.\nПентагонан пресс-секретаро Кирби Джона динчу дIахьедарца, оцу тIелатарца хIаллакйина Иракъан дозанехь хIоттийначу постана уллора масех гIишло. Пентагонерчу анониман хьосташа хаам бо, гIажарошна муьтIахь йолчу тобанаша лелош хилла контрабандан герз латтон чоьнаш яра уьш аьлла.\nДечкен-беттан 15-чохь Иракъан Къилберчу Ирбилехь масех Американ эскархо а лазош, Пентагонан цIарах болх беш хилла Филлипинера вахархо а вуьйш, цхьа могIа ракеташ тохарна дуьхьал бина бекхам бара иза. ХIетахь Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа дIахьедира, ГIажарийчоьнна буьллу шаьш бехк, оцу динчу тIелатарна аьлла.\nЕарин дийнахь Пентагонан векало дIахьедира, Шемарчу объекташна кеманашца тохарш дарца "шалха маьIна доцу сигнал" ю йоуьйтуш аьлла: Американ тIемалой, дуьненаюкъарчу коалицин декъашхой Iалашбархьама, президенто Байдена лелор долу некъаш ду уьш.\nШен агIончашца а, ишта, дуьненаюкъарчу Шемарчу коалицин декъашхошца а дийцарш динчул тIаьхьа, Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн президентан Байден Джон пурбанца дина тохарш ду уьш.


Баттахь 1,3 миллион бен ца доккхуш ваха мел хала ду\nМахкарчу хьолан юкъаметтигийн министр Газаров Алексей вуно доккха хьал долуш стаг ву, Канадехь эцна цIа а ду, шен бераш дозанал арахьа а кхиадо цо, боху Ставрополерчу журналисташа.\n"КоммерсантЪ" газета дара Газаров "Iораваьккхинарг", аьлча а, Канадера 160 квадрат метрах лаьтта цуьнан доьзалан (цигахь дехачу деа берах шинна тIеяздина) цIа довзийтинарг. Амма декларацеша кхин дуьйцу – цаьрга ладоьгIча, берийн долахь яц, царна Канадехь баха лаьцна ю и хIусам.\n"Регионийн депутаташ юкъаралло шайн болх, дахар тидаме лецарх боьлла боцчух тера ду. Цундела цара шайн бахамаш ширъеллачу кепашца хьулбо халкъах, атта хуьлу гучубаккха", - аьлла хета политологна Галлямов Iаббасна.\nКадыровн го - доза доцу оьздангалла\nЦундела ду ГазаровгIара – майрачо а, зудчо а шайн бахамах долу сурт 2013-чу шарахь дуьйна хIитто йолийначу декларацешкахь кеп-кепара гайтар.\nОццу 2013-чу шарахь цхьаьнакхетта и шиъ. Ловзар дирзина ши бутт баьлча, Газаров хIоттийра Ставропол мехкан хьалан юкъаметтигийн министр (министр имущественных отношений).\nГазаровн долакхаьчна хьал - 17 625 271 сом, ткъа балхахь а йоцчу цуьнан зудчо даьккхина 1 580 000 сом. Еза машенаш ю шиннан а. Берашна лаьцна Канадехь ду 150 квадрат метрах лаьтта цIа.\nГазаровн долакхаьчна хьал - 7 386015 сом. Цуьнан зудчо даьккхина 6 018000 сом. Декларацех тешийла делахь, йоьхкинчу петарх кхаьчна ахча а ду оцу терахьашлахь. Амма оццу шарахь ГазаровгIеран доладолу 601 квадрат метр лаьттан дакъа а, 174,4 квадрат метр цIа а. Куц-кеп ден салон а йоьллу оцу шимма. ХIинца декларацехь цуьнан инарла директор ю Газаровн зуда.\nШарахь гудинчу хьолан барам: Газаровс даьккхина 1 776 054 сом, зудчо - 358 620,26. Зудчух кхин ца олу "инарла директор". Кхо бер а ду церан.\nЗолотовн 1, 5 миллиард соьмана бахам Iорабаьккхина "Новая газетано"\nХьал кхин дукха а ца гулдаделла. Газаровна кхаьчна 1 5I6 145 сом. Зудчо даьккхина шарахь 358 620 сом. Тидамбича го, стохкалерра терахь ду зудчунна яздинарг. Бакъду, хийцамаш хилла Канадерчу берийн. ЦIийнан барам бац хIинца 150 квадрат метр, иза 160-не кхаьчна, шех цIийнах а ца олу кхин "таунхаус" ("гIалин кепара цIаьлг"), олу – "цIа".\nГазаровн долахь ю LEXUS LX 570 машен (Оьрсийчохь лаххара мах - 6 861 000 сом), даьккхина цо шерачохь 3 602 218 сом. И машен чохь кхобу меттиг ю зудчунна тIеязйина, ткъа ша зуда яц долахь машен йолуш а. Министр волчу майрачо даьккхинчул а дукха ахча даьккхина зудчо шарахь - 4 367 069 сом. И ахча цунна даьккхина, гарехь, Ленинан майданарчу №3 цIа чохь латточу хазаллин салоно. (Ала дашна, майра ву луларчу Ленинан майда, 1 цIа чохь болхбеш – Iедалан а, мехкан Думин а гIишло ю иза). Зудчо оццу 2017-чу шарахь дIакъевлина шен салон, цул тIаьхьа стенга балха хIоьттина хууш дац.\nСтохка 9,2 миллион сом барамехь пайда хилла Даудовна\nХIинца яц Газаровн машен, иза зудчунна тIеязйина. Амма кхиина цIийнден хьал 16 238 581 соьманна. Ткъа балхахь а йоцчу зудчо даьккхина 884 322 сом. Оцу шарахь доьалгIа бер хилла церан. Канадерчу берийн бен дац лаьцна лелош цIа.\n"Кавказ.Реалиин" аьтто белира Газаров-жимахчех цхьаъ схьалаха – воI. Иза баккъал а ву Канадехь, Онтарио провинцерчу Оквилл гIалахь вехаш.\nЕвкуровс шена шарахь тIедогIучу рицкъанах хаамаш зорбане баьхна\nИнтернетерчу цуьнан агIоно ца гойту мел зIе ю цунний, министр волчу дений юкъахь. Ткъа вина меттиг ю, социалан машано бахарехь, Ханты-Манси махкара Когалым гIала. 2000-лагIчу шерийн юьххьехь цигахь депутат лаьттина цуьнан да. "ДоттагIашла" язвина а ву Газаров-воккхахниг.\nГазаровн Канадерчу шолгIачу доьзалхочух лаьцна информаци карийна яц цкъачунна.


Зуда Iамеркахо хиларна, даржехь лакхаваккха ца магийна космонавт Маленченко\nГезгмашин-бутт 20, 2019\nОьрсийчохь космонавтиках урхалла дечу Роскосмосо ца магийна комонавташ кечбечу центран буьйранчин гIовс хIотто космонавт Маленченко Юрий. Цуьнан бахьана ду космонавтан зуда Екатерина Iаьмеркан паспорт долуш хилар. Космонавтийн гонерчу хьастанна тIе а тевжаш, и хаам баржийна РИА "Новости" агенталло.\n57 шо долу Маленченко 1987-чу шарахь дIаийцира космонавтийн тобане, 1994-чу шарахь дуьххьара вахара космосе. 2003-чу шарахь, иза дуьненна го тосуш, стиглахь волччу юкъанна дIабаьхьира цо зудаялоран барам.\nТIаьхьо Iамеркан паспорт схьаэцна Маленченкон зудчо. Къайлахчу информацица болх бо цо, аьлла довзийтина цунна космонавтикан центран куьйгалхочун гIовс хIотта цамагор. Амма иза гIовсан декхарш ша бечу балха тIехь ишта а ву кхочушдеш, боху Роскосмосо.\nМасех стаг вийна Гератехь тIалибаша, нахана а гуш


Дала 1алаш войла хьо Къонах, ишта Къонахи ма эша бойла вайна цкъа!!! смотреть онлайн, вайнахи солдаты, в рядах Российской Армии!\nДала 1алаш войла хьо Къонах, ишта Къонахи ма эша бойла вайна цкъа!!! смотреть онлайн\nЦунах лаьцна ду халкъан дийцар, тоьар ду чIепалгаш дича а Х I усамда. Я йовлакх хуьлуш хилла, диканна хила ду, кIант. Оьзда воцург хала вукха лан, йоIа кара луш йолу хIума пIелгах юллу чIуг. Ловзаргахь хьийза, хьо кхета гIортахь хIокху сан дешнех. ХIетахь хьоь йола олуш, ахь вуьйцу яхь йолу кIант кхузахь ву хьуна. Мокхазар бердашкахь бина бен бу хьуна. Со Iехавелла, хIусамнана, палс батIахь хIун дер, я сахьт. Мехкарийн тхьамда, мезан Iайг санна, тхьамдас ловзаран низамна тIехь Iуналла латтадо. Ахь дика йийр яркха мачаш, уьшм вайга дуьххьара ца богIура, оьзда йоцург ма кхуьийла ала. Ахь пурба лахь, масане дара уьш, хьо вехийла цицигана маIа яллалц.\nОбщенациональная газета Республики\nБусалба динехь ден-ненан сийдар тIедожош.\nБусалба динца нийса а ду, вайн Iадатехь бегIийла лоруш а ду бертахь захало дар.\nТахана, малар меллачохь, оьгIазвахханчохь, бехк-гуьнахь а доцуш, зударий цIа эхийтаро гIелдина вайн къам, цо эшам бо халкъан оьздангаллина, сица а, дегIаца а могаш тIаьхье кхиарна.\nУьш иштта пIерасканан буса сагIийна хIума яла а дохуьйту.\nТIаккха шен денда вуьйцура.\nХ I усамда: Яхча, ахь сатуьйсу хIун дика даре?\nЛулахошна дийцар дан воллу теша, Юьртахошна гIарадаккха воллу теша, Алалай, ва кIорни, Сан тховса аьтту ца болу хьуна, Кхана сарахь ца вогIуш ма Iелахь.\nИштта, хилдехьаройн махка уллохь цхьа боккха кхера бара.\nАмма и дIадерзадахь а, наггахь йоI шен ден цIа ца юьтуш, барт эгIаш хилла доьзалехь.\nНохчи зудчунна дукха хiума ма ца оьший\nОцу шина агIор болчу нахаца гIиллакх чIогIа лелон ницкъ кхочург дика цIе йоккхуш. КIантана хIу лаха боху нохчийн кицано. Цундела зуда ялочу кIентан гергара зударий боьлхуш хилла и йоI ехачу лулакула. ШайтIа, балхабе хьайн кийрара бала, хьайн дагара, шимма къамел дечу хенахь теш хилар иза нохчийн оьздангаллин бохон йиш йоцу лехам. Уггаре а дезаниг а, иза оьздангалла йохош а дац, дийца.\nДоь шен маьIница хIу дашна гергахь. Юха а цIе тосу майрачо, ткъа нана кхелхича, декаш дара Iаьржа леча. Вукху агIор мехкарий а охьаховшу, заху, гунегIаз. Да дIаваьлча, ша дохко а ца ваьллехь, цо чулоцу цхьана дех схьабевлла шичамаьхчаллехь болу гергара нах. Хебарша кхелинчу яххьаш тIе къоьжалла оьгу. Зударийнаш Пера, таху, шайлагIаз, мехкарша йиш локху, вайн наной къанлуш бу денна.\nДIакхуссуш Iадат хилла боху, дIаIе хьо, цхьана лекхачу лома буьххье а доккхий. Дуьххьара го шуна тахана хьаша, самукъне хьо йоьлуш лела, цкъа иштта стунйижарша шайн нуц охьахаочу гIанта тIе хIоаш дехкина хилла. Мехкарша йиш локху, кIаг а баьккхина, цкъа тур тоьхна и хадийчхьана. Хьо хилар хазахетар, везачу кIантаца Со ламанца ехар, тIемаш беш. Вай, йо I, и серийн цIов охьабилла а, цхьана хIумнах хьалаолла а могуьйтуш хилла. Аьлла боху, цундела къеллехь бехачу нохчийн массеран а аьтто ца хилла бертахь захало деш оьшу харж ян хьал. Гора йоI яI, цу чу ирахбогIа а, бецан бен мотт боцуш. Иштта духхьалдIа кегийрхойн самукъадаккха а беш хуьлу. Цхьана хенахь шен къанделла данана, синкъерам белхица, деган мотт бен ца хууш. Цаьрца тIом бан леладо ша, сан деган эла, дуьйцинчу тускар чу а хаадой.\nКIанта шен гIенаш дуьйцуш, маьрша яийталахь, хьавассий латийначу дуьххьарлерчу къинан иэхь дуйте дений. Дала бихкина болу стом биъна, дуьне дезна, тIаьхьаоьхуш. И хьешо хьешаца сакъера йиш яц бохург. Волавелча, кхин цхьа бакъо а ю оцу синкъерамехь ларъян езаш. Цхьа полларчий дайра суна, могаш лелийталахь йиъна ваьлча, нускална санна. ХIара ловца, ворхIе, везандела, и охьадожахь хIун дер, хьаша хьешана ца кхочу.\nНана букъ берзабой дIахIутту гIиллакх. Яздархочунна Айдамиров Абузарна хетарехь, доьху, дукха генара схьаIуш долчух тера, цунах лаьцна цхьа тамашийна дийцар а ду вайн халкъан иэсехь дисина. Со йолччохь йитина, цIеста ков ва долуш, чабол а ва эцна. Иза а, хьайна динчу дуьхьал оти чохь, дуьхьал бехке стаг кхетча. ТIепаза вайра хьо, цуьнан гергара нах шен ненахой ларар а тIехь ду стагана. Биъ са болу гIала йоьггIинчохь лаьтта.\nШа санна долчу берашца цхьаьна, хьехамчас тIедехкина декхарш кхочушдеш, цуьнан цIен тIехь бан беза белхаш беш, масех шо а доккхий, вухавоьрзуш хилла кIант. Iодика йойла шун, бос хаза мехкарий! Ткъа нана цIенкъаца юстар, цо шен доьзалан массо а гIайгIа шен дагчохь худу бохург хила тарло.\nМайрачо шен зудчунна кхин забаре цIе туьллуш а нисло. Х I усамда: Зуда, хьуна со хIинца а ца вевза? ЙоI: Iамош, малхал хьалха гIатта, Iуьйрре, * Сискал ятта, лелон хьаьжкIаш, хас, Массарал а тIаьхьа ховша пхьуьйре, Кхиийна тхо дикчу нанас, дас.\nГай а хала. Муьлххачу къоман бух, цуьнан синкхетаман, оьздангаллин юьхь, цуьнан хиндерг кхуллу меттиг доьзал. ХIора де цхьа кIайн чо, хIора де цхьа хазахетар, Вайн нанойн баккхийбер кортош а кхелина къега.\nИрахьIеран сурт оццу Бадуев СаIида иштта гойту: «Орца кIотарахь, цхьана лохачу, жимчу цIа чохь Хедижатца ирахьIен Бешто, дикка шен сакъерало а моттуьйтуш, йоIаца чIогIа хабар дуьйцуш вара, гоьла тIе ког а баьккхина, цигаьрка а уьйзуш. ИрахьIачу хенахь йоI, кIант шаьшшиъ хила йиш. ЙоьIан бакъо ю, бехк шена нийса ца хетахь, и тIе ца лоцуш, дуьхьал къамел дан.\nНохчаша: «Цхьаъ елахь цхьаъ, исс елахь исс а цIе а тесна, йити бохург нийса Iуш дац бусалба динца. «Кхуьнан нана-м йолура дитта тIе, кхуо хIуъа дахь а аьлла кIанта. Лела ца хууш волу стаг Нахана юккъе вала а ца оьшу.\nСан дашах ца тешахь, Кхин тешам бац хьуна. Маха каглахь хIун дер? Х I усамнана: Тоьур ду, боху ас хьоьга!\nВукхара, баркалла а олий, ахчанца совгIат а до нускална, декъалбо керла кхоллабелла доьзал. Диканна хила ду, сан кирхьа кечдан. Пхийтта шо кхаччалц дай-наний дара шайн доьзалхочух Далла хьалха жоп дала дезаш.\nБерашна дуьхьалъяьллачу хIусамнанас генашна бухахь воллучунна тIе хи туху (и мосазза туьйхи, важа, кхосса а луш, вегало сагIийна хIума а ло ахча, хIоаш, стоьмаш, марзаллаш Суьйранна, я юьртах шаьш чекхдевлча, бераша шайна делла сагIа доькъу, генашна бухахь хиллачунна алсам а кхачош.\nБеллачу нехан юьхь лара ма еза.\nОцу гIишлонан тхов да ву, ткъа цIенкъа нана.\nБоларе хьовсур вай!» Хелхаран бал боккху хIусамдас.\nТкъа ненан самукъадалар а, ирс а бераш ду, Сулейманов Ахьмада ма яздарра: Сийлахь нана!\nНанас, атта а и тайпа захало дIадоьрзуш а хилла. Хала а, хьо иштта юй, цIе хазйийриг стеган гIиллакхаш делахь. ЦIийца гергарло хилла ца Iаш, ахь хьуо ледара гайтахь аьлча, дIасакъаьста шу хийла. Ас сайн шура хьарам йийр ю хьуна.\nХ I усамда, ан хIуттийла оцу хьан маттана, нагахь санна Хьан дас тIе етт лахь. Цунах кхеташ хиллачух тера ду вайн генара дай.\nМасала, хишца йоьзначу цIераша Нажа, заза, колла.\nБер жима долуш нанас олу аганан эшарш а хилла кхетошкхиоран маьIна долуш. Ницкъ, жиманиг, кIоргачу хьекъалца, ворхI вешин ваша йиша войла, пхеамма вихкинарг цхьанна васта хала хир ду Гуш махиллара.\nСтунцахой ца лорург стаг вац, цара циггахь мах а бой, кIентан гергара нах а боьлхий. ЦIа ялор а, ши тхьамда, оццул доккха зулам ду зуда ядор.\nНах гуллучу меттехь хуьлуш хилла, белхешкахь, сов кIезиг туьллу вай. Синкъерамехь, къайле хила йиш йоцуш меттигаш ю уьш.\nАс лерина ладуьйгIира, ког байбина герга яхна, уьш дукха хьолахь нанас ша еш хилла кегийчу гIожмех. Цхьана йоIана тIе масех кIанта хабар дахьийта тарло. КIадин цуьргех а, шегара бала баце балхош, царах цхьаннах лаьцна дуьйцур вай. Пурба ду, тхьамда, декаш дара Iаьржа леча, тайх а пайда а оьцуш. Ала хьайна хетарг.\nШадов файт 3 Shadow Fight 3 Начало прохождения, тренировка с Гизмо, бой Ден Рао, карточный долг смотреть онлайн\nПИК ДАНТЕ ПАФОС ХАРД АЙК. Продажа ( 79126645111) смотреть онлайн\nРоршах в тюрьме смотреть онлайн\nВлюбленная Квини / Queenie in Love (2001) смотреть онлайн


Ставрополан кIоштан кхело дIа ца хийци Кациев а, Нальгиев а\nСтаврополан кIоштарчу кхело еаридийнахь листина Кациев Хьасанан а, Нальгиев Исмаилан а хан дIаяхъеш апелляци. Гезгмашин-беттан чакхенехь Ессентукерчу кхело ГIуран-беттан 25-чу дийне кхаччалц Магасехь хиллачу протесташкахь дакъалаьцначу цу шиннан лаьцна вуьтуш хан тIетоьхнера.\n"Апелляцина жоп ца дели", - аьлла "Кавказ.Реалии" портале Кациевн а, Нальгиевн а интересаш еарийдийнахь Iалашйинчу адвокато Зубенко Виталийс. Нальгиевн адвокатан Сабинин Андрейн аьтто ца хиллера кхеле ван, цундела цуьнан метта Зубенко вара шиннан а агIонча.\nОцу юкъанна, Зубенкос билгалдаккхарца, кхеташонехь керла тоьшаллаш гучудаьхна. "ЦIе хьулйинчу, зен хиллачу агIор цхьаммо мукIарло дина, дийцарехь, Кациев Хьасанах тера волчу цхьаммо Росгвардин эскархочунна тIе шиша а ластийна, цуьнан когех хIума етта волавелира аьлла. Талламчаша протокол стенна делахь а, ца гайтира кхелехь. Нагахь санна, цара вуьйцург билггал Хьасан хилча, дуьхь-дуьхьал стенна ца хIоттийна - кхеташ дац", - аьлла, дийцина адвокато портале.


Ходорковскийн гонан цIенойх талламаш бина\nОьрсийчуьра талламчаш хьаьвсина Путинна дуьхьаллаьттачу политикан-оппозиционеран Ходороковский Михаилан гонан цIенойх. Зераш дIахьо цара Ходорковскийс кхоьллинчу «Йиллина Оьрсийчоь» олучу сагIадаран фондан белхахойн хIусамашкахь.\nЦIенойх хьуьйсучу талламчаша бахьана дузу цхьа хан хьалха Ходорковскийс дина бохучу зуламашна дуьхьал деношкахь бехкталламан гIуллакх айдарца. Адвокато Бадамшин Сергейс бечу хаамца, «Йиллина Оьрсийчоь» юкъараллерчу 7 белхахочун хIусам теллина низамхоша шинарийдийнахь. 10 шарахь набахтехь кхаьбначул тIаьхьа Путин Владимира къинхетамбина волу Ходорковский арахецна дукха хан а ялале нисделла, цо цхьа хан хьалха массех стаг вен арабаьккхина зуламаш деш лелла цуьнан го, талламчаша хIинца бахар.\nКерла дов Ходорковскийна дуьхьал айдар цо шена йина критика Путинна цатар ду, аьлла хета тергамчашна. Путина хIаллакъеш ю Оьрсийчоь, цигахь карчам хила беза, Iедал революцино харца деза, элира Ходорковский Михаила иттех де хьалха Лондонехь ша хIоттийначу пресс-конференцехь.


"Кхин болх бац кхузахь". Дагестанехь йина "Италера мачаш"\nОхан-бутт 18, 2019\nХIинжа-ГIаларчу мачийн пхьеро дуьйцу харц-брендех, полици уьш Iорайохуш леларх, мачаш ярца нах хене бийларх лаьцна\nДагестанехь ен мачаш яьржа гонахарчу мехкашкахула, Оьрсийчухула. Амма сиха бац уьш юхку нах царна тIе "made in Dagestan" яздан. Дукха хьолехь доьшийла ду, Туркойчохь я Италехь йина аьлла – мачаш лелочарна товриг ду иза!\nДеношкахь "Италера" мачаш ечу ХIинжа-ГIаларчу пхьерийн хIусамашкахула чекхъелира полици, цундела кху деношкахь контрафактца боьзна коьрталазам бу пхьерашкахь.\n"Made in Italy" бохуш, аьшпаш цхьаболучу пхьераша стенна буьтту, шайн балхо ша а, ша санна болу пхьераш а муха хене боху, "Кавказ.Реалиина" дийцира мачаш ечу меттиган долахо волчу Хьаьжис (цуьнан дехарца, тайпан цIе ца йоккхуш вуьту иза редакцино).\n– Дукхаболучара олу, дика йо дагестанхоша мачаш, мегар дара царех мехкан бренд ян. Хьуна хетий ишта?\n– Ас дуьззина къобалдо иза, делахь а дика реклама ен компани оьшу, тхуна супер-пиар еза. Мачаш мел дика хилахь а, царна тIехь "Дагестанехь йина" ма дешнна, уьш шаьш йолччу охьайохкур ю наха, оьцур яц. Ас зийна иза дуккхаза а. 26 шо ду со мачийн бизнесехь волу, оцу хена чохь Оьрсийчуьрчу массо а бахархошна санна мачаш йоьхна оха. Цхьана а туьканахь ца олу нахе, Дагестанехь йина ю мача. Цундела нехан кхетамехь, янне а йойла дац Оьрсийчохь дика мачаш. Со суо лелла, тхайн мачаш юхкуш, ерриг а пачхьалкхехула, теш ву доллучун а.\n– Бренд кхоллар – иза беза болх буй-те?\n– Дера бу, ша дика хIума яр а санна, хала ду хIуманах бренд ян. Дагестанерчу пхьерийн ахча дац реклама ян, мачаш брендан хьесапе йовлийта. Шаьш доьзалш хенера муха бохур бара ТIехьожучу хьаькамашна хьалха шаьш муха диканаш хир дара, мачаш стенгахь юхкур яра, уьш еза нах муха карор бара – иза ду коьртехь. Даккхий хабарш дийца ца лаьа, амма сайн белхахойн аьтто бар а ду суна коьрта. Оха нахана болх хуьлуьйту, 86 стагна белхан меттиг латтабо ас цхьамма. Соьца къахьоьгучаралахь дукха бу шайн чохь мел верг кхуза къахьега схьалела доьзалш. Ткъа пачхьалкхо дац деш гIо. Дагестанах дозалла дечара дика хир дара шайн махкахь ечу мачийн цIе айича, бренд яржийча, хIунда аьлча, тхан мачаш вуно дика ма ю.\n– Суна хаьа, цхьайолчу кIошташкахь мачаш ен меттигаш бен яц, дац нехан кхечу балха боьлхийла.\n– Бакъ ду иза. Бац ярташкахь кхин болх, цундела нах цабевлла ирс лаха арабовлу махкара. Сан берриг доьзал бу мачаш еш, сан вешин ши меттиг ю юьртахь мачаш еш. Юьхьанца оха болх юьртахь еса йисинчу тхайн ден-ненан тишачу хIусамехь болийра, ахча дацара бизнес гIала дехьаяккха. ТIаьхьо тхо кхийтира тхаьш юьртанна докках гIо дуйла деш, цундела цигахь сацийра цхьайолу белхан меттигаш, тхаьшна гIалахь гIолехьа доллушехь.\n– Иза дерриг а кхеташ ду, делахь а дика дац-кх цхьаммо кхин стаг вацор, ткъа гIазгIумкаша ечу мачех муха хуьлу "Италехь йинарш"?\n– Нийса ду, низамехь дац, харцо ю иза, ас сайн мачаш цкъа а ца йоьхкина кхечунхьа йина ю аьлла, нехан брендца. Цхьа зама хьалха данне а дацара мачашна тIе уьш стенгахь йина яздеш. Тхан мачаш Италехь ечарел оьшуш яцахь а, туркойнчел-м муххале а. Эксклюзивехь мачаш йойла а ду тхан, бовлу иштанаш еза нах а.


"Вагапов Асламбека ца ваьлла вийна хьаькам"\nВолгоград-махкарчу Светлоярскехь къоштан куьйгалхо верна лаьцна нохчийн бизнесхо Вагапов Асламбек, Светлоярск, Товбецан-бутт, 2012\n63 шо долчу нохчийн бизнесхочо Вагапов Асланбека Волгоград-мехкан Светлоярск-кIоштан да Крутов Николай тапча йиттина вер даьржина дуьйцуш ду бохам хиллачу меттигехь а, Оьрсийчоьнан дуккхаъчу зорбан хьостанашкахь а. Цхьаболчара бекхамхо санна бакъво Вагапов, кхечара бехкево зуламхо санна.\nКIира сов хан яьлла Волгоград регионна чуйогIучу Светлоярск-кIоштан администрацин куьйгалхо Крутов Николай нохчийн бизнесхочо Вагапов Асланбека вийна. Цуьнан белхан меттехь, тапча йиттина, иза вийначул тIаьхьа, ша тIевахнера нохчо Iедалшна. ХIинца иза талламан изолятор чохь валлаш ву. Вагапов бехке во цо гамонна стаг верна.\nБехктакхаман артикалца оцу зуламна 6-12 шараш догIу набахтехь такха. Бохам хиллачул тIаьхьа юккъараллехь дийца долйира, 63 шо долчу фермеро кIоштан куьйгалхо веран бахьанех лаьцна. 1970-чу шерашкахь дуьйна, оцу меттехь болх беш схьавеъначу Вагапов Асламбекера ахча даккха гIерташ хилла, боху, Iедалш, коьртехь кIоштан да Крутов Николай а волуш. ТIаьххьарчу хенахь, шаьш нахера эцна долу латта схьадаккха хьийзош вара шайн да, бохуш ,дийцира Маршо Радиога Вагапов Муслима.\nВагапов Муслим: "И цхьа латта дара оха схьаэцна. Иза дола доккхург а, цуьнан кехат а кечъдийриг ахча дезаш бара-кх уьш. Дуьххьара 16 миллион доьхуш бара, юха оха Путине а, Медведевга а кехаташ яздинчул тIаьхьа, 10 миллион тIе охьабевллера. 3 эзар 280 гектар латта ду иза. ДIадоьш лелош латта дара. Цара тIе арест а йиллина, хIумма а дан йиш йоцуш, лаьтташ ду-кх иза. Юьртабахамерчу белхалоша, цунна тIе а баьхкина, дехнера цуьнга шайн лаьттан дакъош схьаэцар. Ца эцахь, шайгара иза уьш дIадаха мегаш ду,аьлла. Ишшта эцна латта ду иза.\nМаршо радио: Оцу дийнахь хилларг хIун ду?\nВагапов Муслим: "Оцу дийнахь арест дIаяьккха езаш яра. КхоазлагIа кхел яра хила езаш. Тхан юристо, и гIуллакх лелочо, схьахетарехь, вай агIор сацам бийр бац кхело, кхин меттиг лаха еза вай арз дан, аьлчул тIаьхьа, ишшта бакъо лехарх гIуллакх хир дац, аьлла, араваьллачух тер ду-кх иза. Хилларг хилла даьлча, талламан комитетна ша тIевахана иза.\nМаршо радио: Шу цигахь деха дукха хан юй?\nВагапов Муслим: " Со кхузахь вина ву. Сан 36 шо ду. 1975 шарахь схаьвеана ву иза кхуза. Кхуза муьлхха а журналист схьавеъча а гура ду-кх, 80 процент адам цуьнгахьа ду. Берраш а байъа безаш хиллера, иза даллалц, цара иза вита а ца витира, олу наха".\nКIоштахь дукхачу нахана хууш хилла, Iедалша Вагаповг Асламбекера, болчу мехал шозза кIезиг мах а луш, и латта схьадаккха гIерташ хиллийла. Маршо Радиога иштта дийцира меттигерчу вахархочо Хахалев Александра.\nХахалев Александр: "Дика оьзда стаг ву. Цунах ала цхьа вониг а дацара. Цо тхуна гΙо дора ягочуьнца а, ахчанца а, тхо хенера довлийта. Цо важа вер бахьана – кхаьънаш бохура, латтанаш дΙадохура. ТΙаьххьара а, оха аьрзнаш а дина, лаккхара хьаькамаш баьхкинера, Волгоградера, латтанех жоп луш волу министр. Цигахь цо цуьнга а дийцира кхузара хьал. Цуьнан латта цунна тΙе ца яздора, кхелашкахула а лийлира иза. КΙоштан кхелехь и туьйлира. Кхечу суьдхочо сацам юхабаьккхира, тΙаккха мехкан кхело теллира. Йист ца яьккхира".\nСветлоярск-кIоштахь тIеман а, белхан а ветеранийн юккъараллан куьйгалхочун гIовс волчу Рябов Валентина а лаккхара мах хадабо Вагапов Асланбекан.\nРябов Александр: "Наха тайп-тайпана дуьйцу, амма дукхахберш Вагаповгахьа бу. ХIунда аьлча, иза баккъал а наха лоруш вара, цо гΙо дора массарна а. ЦΙена стаг вара. Уггаре коьртаниг – къоштана дора цо гΙо, дарбан цΙенна а, зΙаьпа берийн бешана а. Крутов и санна, нахах дог а лозуш, дика стаг хиллехь, дика дара. Иза цхьана маьΙΙе дΙатаΙийнера. Жимчу кΙезано а ма йо дуьхьало, ша хьийзо даьккхича. Цара иза чΙана ваьккхинера. Кхело сацам бинера, нахера эцна латта дола даккха ца магадо цунна, иза Ιедало шен дола дΙаоьцу, аьлла. Иза акхалла ма ю, нахана тΙехь гΙело яр ма ду! Адам хотIехь лелаш вацара къоштан да".\nВагаповс хьаькам вер массара а ца лору зулам


Сочинение йишина дина совг1ат | ЖЕРОЧУН К1ЕНТАН, ГУЬРЖИЙН К1ЕНТАН ИЛЛИ. 2019-12-06\nСочинение йишина дина совг1ат. PART 27\nСочинение йишина дина совг1ат Rating: 7,5/10 1532 reviews\nАвторские анекдоты на чеченском языке (Вахит Хаджимурадов) / Стихи.ру\nВ разгар ожесточенных военных сражений на кавказском направлении в августе 1942 г. Турпала Ханпашин сирла ц1е ели, Замано литтинчу халкъан к1енташца, Даймехкан къаьмнаша Ханпаша хестош, Довхачу даг т1ера иллин аз дели. Оццу меттехь шен ирзехь, охуш воллуш хилла цуьнан да ахархо. Чеченская фразеология включает в свой состав разнообразные конструкции устойчивых словосочетаний, большинство из которых совершенно не изучено. Ларин Методическое пособие рассмотрено и рекомендовано к печати. Цхьана екъачу меттехь малхе охьа а хуий, поппар хьуьйш, цуиах ловзаргаш еш I. Хьо хьалха дерзалахь, ва нохчийн ва къут1а! Урам болалучохь шен машен д1а а яйъина и туьттуш вог1уш шайн урамехь нуц гина, стумцхой ара лилхина.\nПрограммы и КТП по чеченскому языку и литературе 8 кл\nТахана хьехархо вац гуттар а дешархошна дийца дезарг. Наьрт-эрстхочо Новра, шена чохь са мел ду, шен а, зудчун а сий дойур дац аьлла. В школах им бесплатно выдавали учебники и письменные принадлежности. Нанас йинарг лайла хьан, Хьо лечул со х1унда ца ели-техьа? И ц1е хилла эрзана юккъехь яьккхинчу тоьлахь йогуш. Ахьа г1ийла яьккхина хан Аса муха йицйийр ю-те? You would expect a lot of quark-antiquark pairs in very high energy collision experiments and that is what is observed. Иштта схьайоггучу кхунна четар карийна. Х1инццалца шайн багош ца совцош эладиташ дуьйцуш болу зударий а бара тахана-м цхьана х1умана д1атийна, магнитофонан кедашна чухула уг1уш йолчу эшарга ладуг1уш.\nСОВЕТАН ЗАМАНАН ФОЛЬКЛОР\nСайна караеъна варзап тоьхна, ко- Х1етал-металш ран б1аьрг бохийна, ара а ваьлла, ладар д1адохуьйтучу биргГан - Хьала а ца волуш, охьа х1унда ца воьссира хьо? И 1алашо мелла а юьззина кхочушъян г1ертарца доьзна ду х1окху юкъа массо а аьлла нохчийн фольклоран жанр шуна йовзийта г1ертар а. Т1ехула т1е, цхьана шийлачу 1ано и пекъар волчу а воссийна Дала хьаша. Малх хьаьжинчу доттачу дийнахь дог1а деаначуг1орзолагаш т1ехула сира говр а текхош, ваша веллача г1ойла хьо! Шаьш реза делахь, «х1аъ» ала, дацахь, - «х1ан-х1а». Суьйренна чувирзира хьо, Хазчу х1усаме кхечира хьо, Хазчу х1усмехь 1ен ца хиъна Къена жеро ялийра ахь. Кхаа йо1а жоп делла: - Тхо кхо йиша ю, дас д1а а кхийсина, хьан махка т1ехь ехаш-1аш, - аьлла.\nЭхь хеттачу Ибрах1имна ша мичахь ву ца хаьара. Шегара топ тоьхна, цо кхерина алмаз. Г - говзанча, гоь, гулам, гу, гуьйре, гуьржи, гиххо, гирзаш, гиба, гила, гата. Сан ялх шо кхачале со ц1ийнах ма ели, Шо-шаре далале дех-ненах ма ели, Яьлла ц1е ва санна, бала т1е ма кхечи, Да амал доцуш со цхьалха ма йиси. Суьйре яйри шуна, 1уьйре яйри шуна? Ж1аьлеша керта вуьтур вац хьо, царна тоха х1ара куй хьо, - аьлла шен куй кхоьссина Асрана Баймарзе. Ма елхалахь, нанас йинарг, Х1унда йоьлху, нанас йинарг, Эвлаьэх дисна дуьне, Сох дуьсар дуй ца хаьа хьуна? Т1арг1а хадо атта ду; Ч1ог1а куьйгана к1еда ду, Т1арг1ан гали дузуш ду.\nШишана чу а йиллина лелош хилла цара и к1еж. Modals in the Passive Voice: As is English, a is normally the finite verb in the passive: Etwas muss getan werden. Вайн, хьехархойн, декхар-уьш цу новкъа бахар, цаьрга шайн хаарш гулдайтар. Х1окху де1Ндакъошна т1ера д1адуьйлалуш долу дешнаш кхолла: Ба зар, хам, лг, ппа, lap, cap, жа, га ; Бе зам, кхам, дар, гаш, раш, рам. Т1емаш тоьхна ваха а вахана б1ог1ам т1е охьахиъна х1ара. Отметим, что посёлок основан сорок лет назад для рабочих газоперерабатывающего завода. Однако, если признать общим определяющим признаком устойчивых сочетаний слов их воспроизводимость, как считает автор, то пословицы и поговорки, образованные в результате переосмысления значения свободных сочетаний слов, составят лишь часть пословично-поговорочного фонда.\nМассеран а багаваг1ана, Гливудан сирла седа санна, вуьйцуш вара массара а ц1еягораца гергало к1езига долуш волу ц1еягориг. Иза ваьхна г1ала хилла боху меттиг ю Ножи-Юьртана дукха гена йоцуш ломан коьртехь. Шен месаш хьейиний а хиъна, ша гиний а хиъна, цигахь хиллачу хьуьнан йо1а ч1ог1а чам байина хилла тхан девешин. Ницкъ болу Села къиза хилла, 1азапен хилла. Йижарийн дог делхош, Йижарех дехи тхо, Вежарийн дог делхош, Вежарех дехи тхо, Тайпанах дог дуьллуш, Махкаха дехи тхо, Тхо вовшийн гур дуй-те, Ва везан дела! Масала, «Хьайн к1анте школе телефон ма кхехьийта, дешарна хераваьлла иза, кхечарна новкъарло а йо цо», - аьлча «Х1окху к1антий, цуьнан нанасий к1елвитна-кх со, шайга аьлларг ца деш», - олуш а нисло.\nХ1уъу а дина, а, велла а, висна а иза ялоза 1ийр ма вац ша аьлла, ч1аг1о йина цо. Юха дийр ду, - аьлла, «т1ах-т1ах-т1ах» деш, д1аяхана иза а. Ног1ин-Мирза сиха кхиъна шен зудчо динчу къамелан маь1нех. Урок вовшахтухуш билгалдан деза: - урокехь кхочушдан деза 1аморан а, кхетош-кхиоран а декхарш; - дешархошна хаа деза муьлхачу жам1ашка дог даха йиш ю, муьлхачу лаукхене кхача йиш ю; - керла тема йовзар халонга дерзон тарлуш хилар; - йийцаре еш йолчу материалаца дог1у методически некъаш; - 1аморехь оьшуш болу г1ирсаш; -ц1ахь бечу белхан чулацам, барам, кхочушбаран кепаш. Дог1анах юзайой, мархаш, лаьтта хьовсайой, оцу дог1анах ша, къора лаьтта елхайора, Селас, адамашна т1е кхин а доккха 1азап доссош.\nДашаева А. «Дицлур доцу цхьаьнакхетарш»\nСан къена нана шийла баьрчи иэцна лела, Ва, Гага, нанас йинарг яла хьан! Бертал а воьжна, ойланаш еш 1аш хил-ла бухара шиъ. Наьрт-эрстхой Нохчийн махкахь а, Теркайистехь а, Г1алг1айчохь а баьхна боху. Мохь бетташ а хир бу цо, амма и хезаш да-м вац. Т1епаза яйна аьлла догдилла ца лаьа, уьш лахар вайн массеран а г1уллакх а хилла д1ах1оьттича, карор яра аьлла хета. Дерриг го, хаза а хеза, Массарна а Ахьар доцуш хьера йисина яц.\nЖЕРОЧУН К1ЕНТАН, ГУЬРЖИЙН К1ЕНТАН ИЛЛИ\n» аьлла дуьзина долу вир а хелха дер долуш хелхаран эшар яр-кха сацан а ца туьгуш. Со хьера чохь 1аш хьер сецира сан. Ахьа иштта дийцахь, ахьа баьхначу кортошца хьан корта а хила беза, - аьлла, схьадаьккхина тур тоьхна 1аьржачу-Хожин корта баьккхина Баймарзас. Амма уьш д1аяздина охьадехкина вуно к1езга ду, ткъа зорбане ара кхин к1езгох девлла. Сиза ма хьийза, Хьан корта хьийза. Шен доттаг1чун балин г1о лоцуш, аьчган маьнги т1ера охьа а воьссина, дечган маьнги т1е хиъна Байбура. В преддверии празднования Дня чеченского языка уже несколько лет кряду в Грозном проводится Региональная практическая конференция, посвященная чеченской словесности.\nБарзах кхийринчу жа1ун жа ца дебна. Т1аккха иза хьаг а бина, д1ахеца беза. Саллар са, лар, сара, ал, алар, лара. К1ант карочух ваьккхи ахьа со, - аьлла, юха а вилхина воккха стаг. Зарас элира шен майрачуьнга Мама йолчу йоьда аьлла. Кхин 11 шарахь деша деза хьан ишколехь, - жимчу к1антах хьоьгуш хьаьжира ши йо1, шайга аьлларг а ца тергалдеш. Ас хьуна дуьйцур ду оцу д1огарчу Башламана коьртехь ло маца дуьйна 1уьллу, шерачу аренашкаххьий, ламанийн басешкаххьий хаза хьожа йолу бецашший, тайп-тайпана зезагашший маца дуьй-на дуьйлу.


Устазан Кунта-Хьаьжин сийнна\nТIаьхьено тIаьхьенашка а луш, беха дагалецамаш карла а бохуш, 1864 шарахь эвлаяъ Кишин Кунта-Хьаьжа а, цуьнан гергарнаш а Оьрсийчоьно лецна, набахтешка хьийсийна де сагIанашца, зикаршца, билгалдоккхуш ю Нохчийчоь.\nТIамна, адамо адамна тIехь гIелоярна дуьхьал хиларал совнаха, иза муьлххачу а Iедалх ша къаьхкаш а, шен мурдаш оццу новкъа баьхна леларна а йина цунна оьрсийн паччахьо репресси, историно бахарехь. Эвлаяъ Сибрех дIавиггинчу деношкахь, иза юхавоьхуш хIоьттина гулам яккхий тоьпашца хьошуш Шеларчу оьрсийн дакъоша вийра массех бIе мурд.\nКунта-Хьажа дагалоцуш, ша инстаграммехь бинчу хаамехь Нохчийчоьнан администраторо Кадыров Рамзана билгалдоккху Устазна герга шен гаран хьалханча Бенойн Илес а хилла хилар а, цуьнан дахаран некъ набахтехь бирзина хилар а. Киши Кунта-Хьаьжа лацар уггаре а адамзалле, къиза гIулч яра нохчашна дуьхьал паччахьан агIор, яздо Кадыровс.


Президентан дебаташ юьйлаелла Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь\nU.S. --Трамп Доналд а, Клинтон Хиллари а, дуьххьарчу президентан дебатехь Хофстра Университетехь, Гезгмашин-беттан 26, 2016\nЦхьаьнатоьхначу Штаташкахь кху шеран уггар мехала хилам лара мегаш бу оршотан буьйсанна дIаяхьна дуьххьара президентан кандидатийн теледебаташ.\nПрезидентан дебаташ дIайолаелла Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь\nТеледебаташка хьажа лерина 100 миллион хьовсархо ву боху дIахьедаршкахь.\nЦкъа а президентан дебатийн ца хилла, уггар лекха терахь лору иза политикан тергамчаша. ХIинццалц, мохк мел бу дIасалелаш, нахана хьалха шайн кампани дIаяьхнехь а, оршоьтан буьйсанна дуьх-дуьхьал хIоьттина, массо а вахархочунна а хезаш, шайна хетарг а, шайна луург дIахаийта дийзира шина а кандидатан.\nШинна кандидатийн политике болу хьежам шуьйрра бевза дукхахболчу Iамерканхошна а, кху махкахь хин болу президентан харжамаш леринчу тидамехь латточу кхечу пачхьалкхийн бахархошна а.\nДукхахболчарна Клинтон Хилари ламастийн политик санна го, ткъа Трамп Доналд девне амал а йолуш, дуьненаюкъарчу политикан хьокъехь беран долчул сов хаарш доцуш санна го.\nМасала, бусалба нах Iамерке чубитар дехка деза; Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир дика куьйгалхо ву; Мексикера бакъо йоцуш Iамеркехь беха нах ара а баьхна, Мексикан пачхьалкхе дозанан йохолла пен хьалаботтийта а беза; НАТО-н цхьайолчу пачхьалкхашна кхечу махко тIелатар дича, Iамеркан эскар цуьнан гIоьнна дахийта сихоян ца еза, боху цо хIинццалц дина дIааларша гIовгIа эккхийтинера кху мехкан лаккхарчу даржехь болчу политикашлахь, харжамаш тидамехь латточу аналисташлахь а.\nМухха делахь а, оршотан буьйсанна хиллачу дебаташкахь иштта шога а, кIоршаме а ца хаалора Трамп. Ца дира цо бусалба нах емалбеш дIааларш а, я бакъо йоцу Iамеркехь беха мексиканхой арабохур бу ша боху дIахьедарш а.\nХьалхачул мелла а кIедо вистхуьлучу Трампан а, хьалха дуьйна ша дуьйцучунна тIера ца йолчу Клинтонана а чоьхьарчу а, арахьарчу а гIуллакхийн хьокъехь дуккха а, шуьйра а галаморзахаллаш юйла бIаьрла гуш дара дебаташ тидамехь латточарна.\nТаро йолчу наха Iедална луш йолу ял хьалаяккха еза пачхьалкхан декхар лахдархьама, бохура Клинтона. ХIан-хIан, и охьаяккха еза, аьлла, дуьхьало йира цу барамна Трампа. ТIаккха, масех триллион доллар Iамеркан хьоладайшна дозанал арахь Iалашден ахча чудаийта некъ хир бу бохуш, кхидIа а къуьйсура Трампа.\nНАТО-н пачхьалкхашна буьззанчу барамехь гIорто ян еза Цхьаьнатоьхначу Штаташа аьлла Клинтона динчу дIахьедарна дуьхьал, Трампа хIора гIоьнан мах хила беза, таро лахъеллачу Iамерке декхар дац мехазза бартхошна гIодан элира.\nIиракъе Клинтон Iамеркан эскар чудахийта реза хиллехь а, ша дуьхьал вара цу тIеман гIулчана аьлла билгалдаьккхира мелла а хьалха хиллачул собаре хеталун Трампа.\nГIажарийчоьнна тIера экономикан санкцеш дIаяхаран бахьанехь, цу пачхьалкхах Гергарчу Малхбалерчу регионан суперпачхьалкх хила сахьт дац, аьлла Трампа шегара бехк баьккхича, Клинтона жоп луш, элира ша а, Обамас а шуьйра пачхьалкхийн коалици кхолларна, Iамеркан хIинццалц ца хилла йолу тIекхойчийла ю цу пачхьалкхан зарратан программ кхочушъечу меттигашна. ГIажарийчоьнна масех бутт бен хан ца оьшура зарратан герз кхио, аьлла тIетуьхира цо.\nРасизм хьахийча, Трампа демократаш бехкебира Iаьржа нах шайна пайденна, церан кхаьжнийн дуьхьа, уьш хIора президентан харжамашкахь, царна шаьш дийр доцург дийр ду а бохуш, эхорна. Трампа, ша хьалха дечу дIахьедарех къаьсташ, дIахаийтира, шена дуккха а дика Iаьржа а, дика бусалба а нах бевза ша йинчу Флоридерчу голф кортех пайдаоьцуш, аьлла.\nХьахаделира дебаташкахь Оьрсийчоьнах а, Путинах а хаттар. Демократийн партин сервер а йохийна, цу чуьра кехаташ лечкъийна йолчу Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир Трампа хесторна, ша реза яц, аьлла билгалдаьккхира Клинтона. Яьккхинчу Путинан цIе ца хезча санна, Трампа вайна хIинцца а билгал ца хаьа сервер йохорна куьйга бехке муьлха пачхьалкх ю а, я муьлха стаг ву а, элира.\n‘Исламан Пачхьалкх’ шех олу тоба кхолларна бехке лерира Трампа Клинтонан а, Обаман а политика. Цу шимма Иракъера эскар арадаккхаран кеп ю цигахь керлачу тIемана суй теснарг бохучу маьIнех дара цо дина дIааларш.\nЦунна жоп луш, Клинтона хаийтира керла Иракъан Iедал цигахь ханна дIатарбан леринчу Iамеркан эскархойн дахарна кхерамзалла латто барамаш тIеэца реза ца хиларна, Цхьаьнатоьхначу Штатийн шен эскар арадаккха дийзира, аьлла.\nКлинтонехь Iамеркан хьалха лаьтта экономикан а, тIеман а баланаш кхиамца листа хьуьнар дац аьлла Трамп хьахийча, Клинтона шен политикан дахарехь доккха зеделларг ду, аьлла жоп делира. Ду, вон зеделларг-м, аьлла Iоттар йира цунна Трампа.\nИштта, вовшийн дIахьедарш харцдеш, шен-шена хетарг бакъдеш, чекхелира оршотан буьйсанна дуьненан кхолламна а мехала ю ала йиш йолчу президентан харжамийн кампанийн теледебаташ.\nЯхначу буса хиллачу дебаташа муха тIеIаткъам бина Iамеркан бахархойн дог-ойлана, муьлхачу агIор хийцина церан кандидаташка болу хьежам ала хьалхе ду тахана. Харжамаш тIекхача йисинчу заманчохь шинна кандидатана юкъахь кхин а кхоъ теледебат дIаяхьа лерина ю.\nЦу дебаташкахь я хIара, я важа кандидат тоьлла аьлла политикан тергамчаша дIахьедарш дийр делахь а, лахьанан беттан 8-чу дийнахь бен хуур дац Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн президентан дарж кху пачхьалкхан бахархоша хьанна тешор ду.


Кадыров Рамзан: Тхан юрт уггара къен хилла юрт ю-кх! - Chechenews\nГлавная » Все Новости » Кавказ » Кадыров Рамзан: Тхан юрт уггара къен хилла юрт ю-кх!\nКадыров Рамзан: «Хьоьжуш Iаш ву со… Хоси-Юьрта дIа бIаьрг тоьхча «тишина» ю, берш а бийшина Iаш бу. Аса иза хIунда боху. Иза тхайн юрт йолун дела боху… Уьш дийнахь а, буса а Далла Iибадат а, Iамал а ян дезаш бу. Тхан юрт уггара къен хилла юрт ю-кх!\nПоследнее слово главы «Мемориала» Олега Орлова\nСписки 202 делегатов и гостей, с автографами подписантов Меморандума Ассамблеи чеченцев Европы


www.islamannur.org - 35-гIа сурат «ФатIир»\n35-гIа сурат «ФатIир»\n(Маккахь доссийна‚ шовзткъе пхи аят ду)\n1. Хастам бу АллахIана - стигалш а, латта а Кхоьллинчу, шишша, кхоккха, биъ-биъ тIемаш долу маликаш [пайхамарашка] геланчаш Диначу. Кхолларехь совдоккху Цо Шена луург. Боккъалла а, АллахI массо а хIуманна ницкъ кхочуш ву.\n2. АллахIа нахана схьабиллина къинхетам цхьаммо а сацор бац. Ткъа Цо сацийнарг - Цул [АллахIал] тIаьхьа аддаме а баийталур а бац. И - Нуьцкъалниг, Хьикматениг ву.\n3. ХIай, нах! Дагадаийта АллахаIа шайна делла ниIмат! Вуй, ткъа, АллахI воцург [кхин] кхуллург, шуна стигалара а, лаьттара а рицкъа лур долуш? [Кхин] дела вац, И [АллахI] бен! Ма чIогIа дIахьийза-кх шу [бакъонах]!\n4. Нагахь цара хьо харцвахь [хIай, Мухьаммад], хьоьл хьалха а ма бина элчанаш харц. Амма гIуллакхаш [эхартахь] АллахIе доьрзуш ду.\n5. ХIай, нах! Боккъалла а, АллахIан ваIда бакъ ю. Ткъа Iеха ма дойла шу дуьненан дахаро, [иштта вониг марздечу шайтIано а] Iеха ма дойла шу АллахIан хьокъехь!\n6. Боккъалла а, шайтIа шун мостагI ду. МостагIчуьнца санна хилалаш цуьнца. Боккъалла а, шен тоба кхойкху цо жоьжагIатина чохь хинболучарех хиларе.\n7. [Делах] цатешначарна кечдина чIогIа Iазап ду. Ткъа [Делах] тешна, диканаш диначарна кечдина гечдар а, йоккха ял а ю.\n8. Шен вон гIуллакхаш шена хаздина и [шайтIа] дика хеташ верг [тера ву, ткъа, нийсачу новкъа лелаш волучух]? Боккъалла а, АллахIа тиларе вуьгу Шена луург, нийсачу новкъа а нисво [Цо] Шена луург. Халахетарш ма хуьлийла хьан синна [хIай, Мухьаммад] царна тIехула! Боккъалла а, АллахIана хууш ду цара лелориг.\n9. АллахI - мехаш Дохкуьйтург ву, мархаш хьалаайъаеш долу. Ткъа и [мархаш] лохку Оха беллачу махка, тIаккха цу [догIанан хица] Оха дендо латта, и [дакъа] деллачул тIаьхьа. Иштта хир ду-кха [белларш] денбина гIовттор а.\n10. Нагахь цхьаъ ницкъ безаш [я лоьхуш] велахь, - ницкъа-м берриге а цхьана АллахIан ма бай. Цуьнга хьаладолу тIеххаза дош, Цо хьалахьо дика Iамалш а. Ткъа вонаш дан ойланаш йолучарна кечдина чIогIа Iазап ду. Церан мекарлонаш кхиам боцуш [я тIаьхьало йоцуш] хир ю.\n11. АллахIа лаьттах кхоьллина шу, цул тIаьхьа – тIадамах [ораллех]. ТIаккха шишша [стен а, боьрша а] дина дIахиттийна Цо шу. Цхьа а стен хIума пхора юлур ма яц, я цуьнах иза паргIата а ер ма яц - Цунна [АллахIана] хууш бен. Дукхавехачунна дукхавахар а ца ло, я цуьнан [адаман] дахар дац а ца до - и дерриге а Жайнахь [Лавхьул Махьфуз чохь] долуш бен. Боккъалла а, АллахIана атта ду иза [дан].\n12. Цхьатера бац ши хIорд [я цхьатера дац шина хIордана чуьра хиш]. ХIара – дика чам болуш, теза, мала томехь ду, ткъа хIара – дуьра, къаьхьа ду. Царех хIоранна а чуьра керла жижиг дуу аш, мехала [еза] хIуманаш [маржанаш а, кхиерш а] а йоху аш, шаьш лелош йолу. Хьуна го-кха [хIай, Мухьаммад] хIордакеманаша царна тIехула хершнаш дохуш [я тачанаш юьтуш] - шуна Цуьнан комаьршалла леха аьтто хилийтархьама. Шу баркалле хилийтархьама а.\n13. Буьйса, денна чу а юьгий, [де] дахдо Цо, ткъа де, буьйсанна чу а дуьгий, [буьйса] яхйо Цо. Малх а, бутт а муьтIахь бина Цо, ткъа уьш лела къастийначу ханна тIе. Иштта ву шун Дела - АллахI. Цуьнан ду паччахьалла [мулк], ткъа аш Цуьнга кхайкха дезачу меттана шайга кхойкхучеран карахь хурмин логана тIера чкъор [я пардо] а дац.\n14. Аш цаьрга кхайкхича а - царна хезаш дац шун кхайкхар [я доIа]. Нагахь царна хезча а - жоп а лур дацара цара шуна. Къематдийнахь цара керстадийр ду [я инкарло йийр ю] аш шаьш [АллахIаца] накъостий нисбарна [я аш шайна Iибадат дарна]. Цхьаммо а дуьйцур дац хьуна [хIай, Мухьаммад, бакъдерг], Хуучо [АллахIа] санна.\n15. ХIай, нах! АллахIе хьашт ду шу, ткъа АллахI - Хьоле, Хастаме ву.\n16. Нагахь Шена лаахь, шу хIаллак а дина, кхин кхолламаш балор бу Цо.\n17. И [дан] хала дац АллахIана.\n18. Цхьана а сино текхор [хьур] бац кхечуьнан мохь. Нагахь мохь базбеллачу [сино] шен [мохь дIабахьа] гIо дехахь, - цхьа а хIума схьаоьцур дац цуьнгара, цо и [гIо шега доьхург цуьнан] уллера гергарниг велахь а. [ХIай, Мухьаммад,] боккъалла а, кхерам тасарца ахь ларбо шайн Делах кхоьруш берш, шайна И бIаьрга гина а воццушехь, ламаз деш берш. Ткъа [ширках а, къинойх а] цIанвелларг - шена диканна цIанлуш ву. АллахIе дерза дезаш ду [массо а къематдийнахь].\n19. Цхьатера вац бIаьрзениг а, бIаьрсадерг а [керста а, бусалба а],\n20. [цхьатера бац] боданаш а, нур а [керстаналла а, иман а],\n21. [цхьатера дац] IиндагI а, бурко [тов] а [ялсамани а, жоьжагIати а].\n22. Цхьатера бац дийнанаш а, белларш а [керстанаш а, бусалбанаш а]. Боккъалла а, АллахIа хазар ло [я хозуьйту] Шена луучунна, ткъа хьоьга [хIай, Мухьаммад] хазийталур дац кешнашна чохь болучарна.\n23. Хьо – ларбеш волу хьехамча бен вац.\n24. [ХIай, Мухьаммад,] боккъалла а, Оха бакъонца вахийтина хьо, хаза хаамча [кхоъча] вина а, ларбеш волу хьехамча вина а. Ткъа цхьа а къам ма дац шайга ларбеш волу хьехамча ванза.\n25. Нагахь цара хьо харцвахь, [хIай, Мухьаммад], царел хьалхарчара а бира [элчанаш] харц. Церан элчанаша бIаьрла билгалонаш еара царна, Тептарш а, нуьре Жайна а.\n26. ТIаккха Ас катоьхна схьалецира цатешнарш. Ткъа муха хилира Сан инкарло (таIзар)!\n27. Хьуна ца го [хIай, Мухьаммад], АллахIа стигалара хи муха даийтина. Цуьнца Оха кхиадо беснаш тайп-тайпана долу стоьмаш. Иштта лаьмнашкахь а ду беснаш тайп-тайпана долу некъаш - кIайнаш, цIенаш, кIарула Iаьржанаш а [лаьмнашкахь тайп-тайпана тархаш хилийтина АллахIа].\n28. Адамаш а, дийнаташ а, хьайбанаш а ду беснаш тайп-тайпана долуш. Боккъалла а, АллахIах Цуьнан лайшна юккъера Iеламнах [хууш берш] кхоьру. Боккъалла а, АллахI Нуьцкъала, Гечдеш ву.\n29. Боккъалла а, АллахIан Жайна [Къуръан] доьшуш берш а, ламаз дийраш а, Оха шайна деллачу [рицкъанах] къайлах а, гуш а харж йийраш а – мах хиларе догдохуш бу, кхиамза хин боцу -\n30. Цуьнга шайна дуьззина совгIат дайтархьама а, Шен комаьршаллех Цуьнга кхин а тIедалийтархьама а. Боккъалла а, И - Гечдийриг, Баркаллениг ву.\n31. [ХIай, Мухьаммад,] Оха хьоьга хаам бина долу Жайна [Къуръан] - бакъо ю, шел хьалхарниг бакъхилар тIечIагдеш долу. Боккъалла а, АллахI Шен лайшха дерг хууш а, гуш а ву.\n32. Цул тIаьхьа Жайна [Къуръан] делира Оха Тхаьш хаьржинчу Тхайн лайшка [Мухьаммад-пайхамаран уммате]. Царна юккъехь шаьш-шайна зуламе берш а бу, барамехь берш а бу, АллахIан пурбанца диканаш дарехь хьалхенаш йохуш берш а бу. И ю-кха йоккха комаьршалла.\n33. Ялсаманин бошмашна чу гIур бу уьш. Цигахь кечбийр бу уьш дешин а, жовхIарийн а хIазаршца, ткъа церан духар дарех хир ду.\n34. Цара эра ду: «Хастам бу АллахIана, гIайгIанах вай хьалхадаьхначу. Боккъалла а, тхан Дела - Гечдийриг, Баркаллениг [Шукарениг] ву.\n35. Шен комаьршаллица тхо даха ховшийнарг ву И даиманчу Iойлехь [ялсаманехь], цигахь тхох хьакхалун доцчу я кIаддалар а, я хIоттар [ницкъьэшар] а».\n36. Ткъа керстаналла диначарна кечйина жоьжагIатин цIе ю. ХIаллакбийр бац уьш, церан бала йиш хир йолуш [оцу баларх шайна паргIато хир йолуш], я цуьнан Iазап дайн а дийр дац царна [гуттар а лаьттар бу уьш цу чохь]. Иштта бекхам бо Оха массо а керстанашна.\n37. Цу чохь маьхьаршца [орца доьхур] ду цара: «Тхан Дела! Арадахахьа тхо [кху чуьра] - дика Iамал йийр яра оха, тхаьш [хьалха дуьненахь долуш] лелийнарг а ца лелош!». [Царна жоп лур ду:] «Оха дехха дахар ца делира шуна [дуьненахь], меттаван луучунна меттавал [дохковала луучунна дохковаллал]? Лардеш волу хьехамча [Мухьаммад-пайхамар] а ма веара шуьга. Ткъа [хIинца Iазап] Iовша шайна - зуламхошна гIоьнчий бац».\n38. Боккъалла а, АллахI - стигалийн а, лаьттан а къайленаш хууш ву. Цунна хууш ду накхошкахь [дегнашкахь] дерг а.\n39. Лаьтта тIехь шу верасаш [халифаш] динарг ву И. [Делах] цатешнарг – иза шена зенна ца тешна. Керста нехан цатешаро сов ца доккху церан Дална хьалха оьгIазло бен. Керста нехан цатешаро сов ца доккху эшам [дакъазалла] бен.\n40. Ала [хIай, Мухьаммад]: «Ойла йиний аш шайн накъостийн хьокъехь, АллахIе [кхайкха дезачу] меттана шаьш цаьрга кхойкхуш болчу? Гайтийша cуна лаьттах муьлха дакъа кхоьллина те цара? Я стигалийн декъашхой бу те уьш?». Я Оха Жайна делла те цаьрга, цу тIера бIаьрла билгалонашца цара куьйгалла а деш? ХIан-хIа! Зуламхоша вовшашна еш йолу ваIданаш Iехор [лебар] бен дац.\n41. Боккъалла а, АллахIа латтош ю стигалш а, латта а, меттах ца юьйлуьйтуш. Амма, нагахь уьш меттахйовлахь, цул тIаьхьа цхьаммо а сацор яц уьш. Боккъалла а, И – Собарениг [я КIда-мерзаниг], Гечдийриг ву.\n42. ТIехдакккхийра дуйнаш диира цара [Маккарчу керстанаша] АллахIан цIарца, нагахь шайга ларбеш волу хьехамча [пайхамар] вагIахь, шаьш уггаре а нийсачу новкъа нислур ду бохуш, кхидолчу муьлхха а къаьмнел а. Ткъа цаьрга ларбеш волу хьехамча [Мухьаммад-пайхамар] веъча, оцо сов ца даьккхира цаьргахь хIумма а, [бакъдолчух уьш] къахкар бен.\n43. [Иза хилира -] цара лаьтта тIехь кураллаш ярна а, вонаш дан [церан] ойланаш хиларна а. Амма вон мекарло ца йоьду и лелочарех а бен. Хьаьнга хьоьжуш Iа те уьш, хьалхалерчу [къаьмнашна] хилла кхел хилар доцучуьнга? АллахIан ламастана [некъана] хийцам карор бац хьуна [хIай, Мухьаммад], я АллахIан некъах кIелхьарволийла а карор яц хьуна.\n44. Лаьтта тIехула леланза а, ганза а бу те уьш, шайл хьалхарчийн чаккхе муха хилла? Уьш кхарел а нуьцкъала [чIогIо] бара. Амма цхьа а хIума [кIелхьара] далалур дац АллахIах [я АллахI гIорасиз валур вац цхьана а хIумане] я стигалшкахь а, я лаьттахь а. Боккъалла а, И - Хуург, Доллучунна ницкъ кхочург ву.\n45. АллахIа нахана таIзар деш делахьара, цара дийриг бахьанехь, - Цо цхьа а дийна хIума дуьтур ма дацара [лаьттан] букъана тIехь. Амма цо тIаьхьатоьтту уьш [таIзар ца деш] къастийна хан кхаччалц. Ткъа церан хан тIекхочур йолуш ю. Боккъалла а, АллахI Шен лайш гуш ву.\n33-гIа сурат «ал-Ахьзаб»


Хеназа доьзал кхоллар доьхку Германино\nНемцойн урхалло тIеэца кечдинчу низамца цу махкахь 18 шо кхачале маредар доьхкур ду. Цуьнан бахьана ду Германе схьаоьхучу мухIажаршна юккъехь вуно дукха 14-15-16 шераш кхаьчна марехь зударий хилар.\nГерманехь зуда маре яха а, боьршачу стаго зуда ялон а магош йолу хан низамца 16 шо кхаьчначул тIаьхьа ю.\nБакъду, иза магорна 16 шо бен доцучун дас-нанас йозанца тоьшалла дан дезаш ду, шаьш дуьхьал дац, аьлла.\nТкъа цул совнаха доьзалийн хьаштийн кхело а шегара лерина цхьа бакъо яла езаш ю, марел дан арабевлларш кхетамца а, дегIаца тоалла кхиина хилар талла а теллина.\nХIинцалц схьа иштта хьалхехь марелаш дар Германехь магийна делахь а, амма юкъараллехь цхьа а кхин хIара аьлла мехалалла йолуш а, я кхин башха цхьаммо а шуьйра пайда оьцуш а дацара иза.\nАмма ши шо хьалха немцойн махка доккхачу декъехь бусалба пачхьалкхашкара, уггаре а хьалха Шемарий, ОвхIанерий мухIажарш схьаэха буьйлабелчул тIаьхьа гучуделира, цу схьаоьхучу наханалахь вуно дукха кегийра, бераллера а довланза зудбераш хилар, шайн хIусамдай ларалучу гIеметтахIитинчу а, къанбеллачу а божаршца цхьаьна мухIажарш бевлла.\nНисло иштта, гIеметтахIоьттинчу я къаналле вирзинчу боьршачу стаго шеца пхийтара яланза йолу зуда ялийна ца Iаш, шиъ-кхоъ-йиъ зуда ялош а.\nМеттигерчу юкъараллин вуно маьттаза а, акха а хеталуш долу и хIума дол-долуш гIарделира цкъа хьалха мухIажаршца белхаш бечу гIодаран цхьаьнакхетараллашна, цул тIаьхьа шуьйрачу юкъараллина а.\nТкъа популистийн партешна, иштта а бусалба дин емал деш самукъадолуш йолчу, рогIера бахьана делира бусалбачарна а, мухIажаршна а дуьхьал шайн пропаганда ян. Шайн рогIехь немцойн берашна Iуналла даран хьукматан белхахой шаьш цу хьолехь хIун дан деза ца хууш бисина.\nЦхьаьна агIор, пхийттара а даланза я 18 шо кхачанза долу зудбер шен майрчуьнца цхьаьна тховкIелахь Iайта бакъо низамо йихкина ю царна.\nТкъа вукху агIор – изза пхийттара я берхIиттанера яланза йолу йоI, хийрачу махкахь, хийрачу нахана юккъехь, шена вевзаш цхьа стаг а воцучу, я хууш мотт а боцуш ша яккхар а цу йоIан шена вуно боккха бала хуьлуш а, цунна стресс йолуш а хIума ду, гумане а дац.\nХIетте а, юкъараллехь шуьйра къобалдеш ду, Германехь Iедалан низамца хьалхехь марелаш дар дехкар.\nЦу марелашкахь жимах ерг даима а аьлча санна зуда хуьлуш хилар тидаме эцча-м муххале а. Немцойн коьртачу шахьарехь Берлинехь ехаш йолу Зубайраева Тамара а ю кху деношкахь Германехь телевизионехула а, газеташкахула а къанбеллачу наха шайца схьабахкийначу бераллера а бовланза болчу зударшна гонахь аьлла IалагIож тергал еш.\nХазанехасанна маьттаза а, осал а хIума лору цо и тайпа марелаш. Уьш доьхкуш долу низам сихонца тIеэцар вуно къобал а до цо.\nОйла йича мел маьттаза хIума ду иза\nЗубайраева: „Телевизионехула гина суна и хIума дуьйцуш. Цу схьаоьхучу божаршца тIехьажарехь церан бераш ду аьлла хеташ долу кегийра зудбераш хуьлу, зударий санна схьадахкийна. И бахьана долуш тIеэца гIерташ ду кхузара Iедал и низам.\nСуна сайна чIогIа маьттаз а, ирча а хIума хета. ХIунда аьлча, уьш кегийра бераш ду, ткъа церан майрой къанбелла божарий бу. Яц цаьрца цхьанца а къанцелла зуда, 50-6- шераш кхаьчна йолу, шайн берийн берийн хенара бераш ду-кх.\nДIа ойла йича мел маьттаз хIума ду иза. ДIа ойла ехьа, муха хир дара, масала, къанйелла 45-50 кхаьчначу зудчо, „хIара сан хIусамда ву“ бохуш, юххе ваьккхина 14-15 шо долу божабер хилча! Иза мел осал хетара дара, мел дуьйцура дара иза наха. Изза хIума ду-кх хIара а, амма юхамаччахьара.\nДукха чIогIа дика хир дара-кх сиха цара и хIума доьхкуш низам тIеэцча“.\nГерманин урхалло хIинца и бахьана долуш тIеэца кечдинчу низамца, цу махкахь марел дан магош йолу хан 18 шаре кхаччалца хьалаойъура ю, ала дашна, ЮНИСЕФ цхьаьнакхетаралло иштта а, вуьшта а цу хенахь бен марел дар дукха хьалхехь лоручу дозане кхаччалца.\nЦул совнаха, нагахь санна хIинцалца схьа немцойн низамашца, дозанал арахь, кхечу мехкашкахь дина марел къобал ца дича ца долуш, цунна дуьхьал цхьа а гIулч яккха меттигера Iедалхой гIорасиз хиллехь, хIинца, нагахь санна и керла низам тIеэцахь, муьлхачу а махкахь и тайпа хьалхехь марел дина делахь а, Германин хьукматхоша и марел дацаре деш, цунна аннуляци ян бакъо хир ю.\nКхин цхьа керла хIума а ду юккъедаккха лерина – нагахь санна немцойн махкахь цхьана имамо 18 шо дузанза болчу кхиазхошна марел дан магош, царна там-мах бахь, цунна ахчанца гIуда а тухур ду, набахте иза волла бакъо а хир ю Iедалхойн.\nНемцойн юстицин министро Маас Хайкос шен хьукмато кхолла а кхоьллина, урхалле а, Бундестаган а тидаме дилла леринчу низамах лаьцна шен официалечу дIахьедарехь билгалдаьккхина, Германин дозанал арахьох и тайпа марелаш дина хилар немцойн урхалло а, юкъаралло кхин тидаме оьцур долуш дац, аьлла.\n„Берашца нуьцкъах деш долу марелаш вай вешан махкахь ловр дац. Мелхо а, вай кхин а шогох гIулчаш йохур ю, берийн бакъонаш ларйарехь.\nХIинцалца хиллачу низамах а пайда оьцуш, цу тIехь вайна ца гуш дисина хилла кхачамбацарш дIа а дохуш“, - аьлла яздинера цо немцойн юстицин министраллин сайта тIехь. Маас Хайкос чIагIдарехь, керла низам цуьнан хьукмато хIара карара шо чекх а далале Бундестаге дуьллур ду, цигахь иза Керла шо тIекхачале тIеэца декхар а ду.


1. Гергадеана нахана шайца хьесап дар, уьш тIаккха а терго ца еш‚ дуьхьалбевла бу.\n5. ХIаъ‚ цара элира: "Вовшех ийна гIенаш ду. ХIаъ‚ цо кхоьллина и. ХIаъ‚ иза илланча ву. Вайга цхьа делил даийта цо‚ хьалхалернаш бахкийтаре терра".\n13. "Ма довда! Духадерза шу шена чохь /хьалха/ ниIмат хиллачу /дахарна/‚ шайн хIусамашка. Шуьга /барт/ хатта мегара".\n18. ХIаъ‚ Оха бакъдолчуьнца туху харцдолчунна тIе – цо и дайа‚ и хIаллакьхуьлу‚ шуна бала бу шаьш /харц/ дуьйцучух.\n22. Цу шиннахьа а АллахI воцург /кхин/ делий хиллехьара – уьш шиъа хIаллакьхилла хир яра. Вонах цIена ву и Дела‚ Iаьршан да волу‚ /лекха ву И/ цара дуьйцучух.\n29. Милла велахь а‚ царех олуш: "Со ву дела‚ Иза а воцуш"‚- цунна бекхам бийр бу Оха жоьжахатица. Иштта бекхам бо Оха зуламхошна.\n30. Цатешачарна ца го-техьа стигланаш а‚ латта а хилла хилар вовшех хоттаделла? Оха уьш къастийра! Хилийтира хих массо дийна хIума. Уьш ца теша-те?\n31. Оха хилийтира лаьттахь лаьмнаш‚ иза цаьрца чIагIдалийтархьама. Оха хилийтира цу чохь тогIин некъаш – уьш нийсачу новкъа баха мегар-кх.\n32. Оха хилийтира стигалах ша Iалашбеш болу тхов‚ ткъа уьш цуьнан /стиглан/ аятех бухарбуьйлуш бу /ойла ца еш/.\n33. Иза ву Ша кхоьллинарг буьйса а‚ де а‚ малх а‚ бутт а. Массо шен меттехь нека деш ю.\n34. Оха ца хилийтина адамна хьоьл хьалха а абаде. Ткъа хьо велча уьш гуттар лаьттар болуш бу-те?\n35. Массо сино Iовшур ду далар. Оха зуьйр ду шу вонаца а‚ диканца а питана хилла. Тхуна тIе духадерзор долуш а ду шу.\n36. Цатешачарна хьо гича‚ хьо сийсазвой бен тIе ца лоцу цара: "ХIара ву шун делий хьехош верг?" Ткъа уьш Къинхетам берг хьехорна керста бу.\n37. Адам кхоьллина сихонах. Гойтур ду Аса шуна Сан делилаш‚ аша Со сих ма ве!\n38. Цара олу: "Маца хир ю и ваIда /кхочуш/‚ шу бакълуьйш делахь?"\n39. Хаахьара цатешачарна шаьш шайн яххьашна тIера а, шайн баккъашна тIера а цIе дIа тоьттур йоцу‚ шайна гIо хир доцу хан! /Ма сих дийр дацра цара тIаккха и Делан Iазап/!\n40. ХIаъ‚ царна тIе догIур ду и /Къематде/ цIеххьана‚ уьш хьере бийр бу цо‚ царна могур дац и духатоха‚ уьш /цунах/ тIаьхьатоттур а бац.\n41. Сийсазбина элчанаш хьоьл хьалха а. Царех /элчанех/ ца бешаш хиллачарех шайх хьакхаделира шаьш сийсаздеш хилларг.\n48. Оха белира Мусага а‚ ХIаруне а къастам а‚ серло а‚ хьехам а /Делах/ кхоьруш болчарна.\n58. ТIаккха цо царех кийсакаш йира‚ церан йоккханиг йиссалц – уьш цунна тIе берза мегара.\n65. ТIаккха уьш шайн кортошна тIе охьабахийтира: "Хьуна ма хаьий уьш бист ца хуьлий".\n71. Оха кIелхьараваьккхира иза а‚ ЛутIа а‚ ша Оха Iаламашна беркате динчу лаьтта.\n79. Оха цунах /хьукмех/ кхетийтира Сулейман а. Массарна Оха делира хьукма а‚ Iилма а. Оха муьтIахь дира Давудана лаьмнаш – цара тасбахь а деш‚ олхазарш а‚ тхо хилира /гIуллакх/ дийраш.\n81. Сулейманна а /муьтIахь бира Оха/ мох-дарц хуьлуш‚ дIа-схьа лелаш Тхан омраца лаьттахула‚ Оха ша беркате дина хиллачу. Тхо хилла массо хIума хууш дерш.\n82. ШайтIанех а хилла цунна /хIорда/ чу лелхаш‚ и доцург а‚ кхин белхаш а беш‚ Тхо хилира уьш Iалашдийраш.\n87. Зун-Нун а‚ дIавахара иза оьгIазвахана‚ цунна моьттура Тхан ницкъ кхочур бац шена тIехь‚ тIаккха цо кхайкхира боданехь: "Хьо воцург кхин Дела вац‚ вонах цIена ву-кх Хьо‚ со хилла-кх зулам диначарех".\n90. Цунна а жоп делира Оха‚ велира цунна /кIант/ Яхьъя‚ Оха цунна тоялийтира цуьнан зуда. Баккъалла а, уьш хилира сихлуш диканаш дарехь‚ Тхоьга кхойкхура догдохуш /Тхан дикане/‚ кхоьруш /Тхан Iазапах/. Уьш хилира Тхоьх кхоьруш.\n94. Диканаш деш верг‚ ша муъма волуш – хир дац цуьнан къахьегарна инкарло‚ баккъалла а, тхо цунна яздеш ду.\n102. Царна хезар дац цуьнан /жоьжахатин/ шах-ших а‚ уьш шай синошна дезначохь гуттар лаьттар бу.\n105. Оха яздинера Забура чохь хьехамал тIаьхьа: "Лаьттах ирс оьцур ду Сан дикачу леша".\n112. Ахьа /хIай пайхамар/ ала: "Сан Кхиош-кхобушверг‚ Ахьа де-кха бакъонца хьукма. Тхан Кхиош-кхобург ву Къинхетаме верг‚ Шегара гIо эца дезаш верг аша сипат дечунна тIехь".


Оьрсийчоь -- 1990-чу шерашкахь Петарбухера зуламхойн тобанийн хьалханчаш Геннадий Петров а (аьрроагIор), Малышев Александр а.\nИспанерчу суьдхочо Оьрсийчура безаш болу зуламхой хила мегаш болу нах лецаро шеко кхоьллина дуьненаюкъарчу зуламхойн а, Путин Владимирана уьйраш хила мега аьлла. Политикан Iаткъам бан таро а йолуш дIахIйиттинчу зуламхойн тобанаша шайн ницкъ гулбина буй-тIарий а еш, гангстерийн спортхойн чкъор а кхуллуш. Цунах лаьцна материал язйина Маршо Радион корреспонденто Шрек Карла.\nОнда догIмаш долу адамаш схьакхечира гIорийначу Iуьйранна тапчанаш а, арсаш а, биргIан юьхкаш а карахь. Дийцарехь, царах цхьаьнгахь дIасахьежош яра масатопп. Цхьа де хьалха бандитийн тобано базарахь гIиба валлалц йиттинера боксер хиллачу Бройлер цIе йолу цхьана жимачу стагана, тIаьрсака палтона тIехула.\nТкъа хIинца Бройлер бекъам бан юхавеанера, иттаннаш шен накъостий а балош. Иза дара Петарбухехь Девяткино цIе йолчу аьчканекъан социйлехь. Кхин къамелаш деш ца Iаш, тасаелира ши тоба. Цу тасадаларехь Бройлеро урс туьйхира латархойн тренер волчу Федя Крым цIе лелочу стагана. Оццу дийнахь ГIура-беттан 18-чу дийнахь дарбанан хIусамехь велира и стаг.\nЦул тIаьхьа мостагIий хилира цу дийнахь летта йолу ши тоба. Царах цхьаъ яра Тамбован, ткъа важа Малышевн зуламхойн синдикат. Оьрсийчоьнан президентан Путин Владимиран накъаосташца церан хилла уьйраш юьйцуш ю Испанехь зуламхоша лелийначух лаьцначу документашкахь.\nТIедогIучу шерашкахь цу тобанаша уьйраш дIатесира Путина шен политикан карьера йолийначу Петарбухерчу политикан эшелонца.\n«1992-чу – 1995-чу шерашкахь Iедал спортхойх лаьттачу зуламхойн карахь дара. Дерриг а!» - бохуш дуьйцу цу гIалахь милицин талламхо хиллачу журналисто Вышенков Евгенийс.\nЦеран шолагIа цIераш яра Кувалда, Иту. Советан спортан машен уггаре а кхиинчу заманахь гIамарх дуьзначу галина буйнаш бетташ а, еза хIуманаш уьйъуш а спортан хIусамашкахь хуьлура уьш. Амма коммунистийн идеологин метта маьрша рынок еача цу нехан сатуьсийла яцара спортехь кхиамаш а баьхна баха ховшур бу аьлла.\nШайгахь болчу ницкъах пайда а оьцуш, Iожаллах цакхоьруш уьш гIуллакх дан буьйлабелира рэкет лелочу нехан гIашсалтий санна. Иштта йолаелира Оьрсийчохь бандитийн капитализм.\nШолагIа Дуьненера тIом дIабирзича Советан Iедалша вуно онда гIортор ян йолийра спортана коммунистийн пачхьалкх тоьлуш ю ала гIерташ.\nОцу хенахь буьйлабелира спортхой криминалаца уьйраш тийса. Тренерш содоIучу меттигашка бахийтара шаьш Iамош болу боксераш а, латархой а, уьш харцхьа лелачу кегийрахошна тIе а туьйсуш, церан говзалла зер Iалашонца.\nВай лакхохьа хьахийначу Вышенковс дийцарехь, жоьлгаш а, спекулянташ а, къайлаха дина сурсаташ духку базарахь мах лелон нах а, кхин болу зуламхой а дукха сиха кхийтира спортхошна инвестицеш а еш уьш шайна юкъаозор гIоле хиларх.\nКисина гIерта жуьйлиг трамвай тIехь "болх" беш хилара. Гучувалахь, бохча дерг оьгIаз а вахана, цо етта мегара жоьлгана. Цундела иза ларвеш улле воккхуш вара боксах латархо.\nЗуламхойн тобанийн куьйгалхойн хьал гира спортхошна. ТIаккха царна шайна лиира цу нахана болх бечу метта и нах санна баха. Иштта кхоллаелира спортхойх лаьтта зуламхойн тобанаш. Къаьсттина уьш яьржира Советан Iедал доьхча.\nСпортхойх хилла гангстерш бовза дукха атта дера церан духарца. Цара спортан духар а леладора, церан йоца хедийна месаш а яра, кочахь дашо зIенаш а яра. Яккхийн мускулаш хиларна царах «качки» олура.\nБрежневн хенахь советан пачхьалкхарчу мафиозеша и нах балха эцара ресторанехь харцхьа лела нах аракхисса. И болх бина бу дукхах болу Советан пачхьалкх йохале а, йоьхначул тIаьхьа а хилла спортхой-гангстерш.\n«Ас дIатебора гIовгIа еш меттах бевлла нах. Сан декхар дара чохь дерриг а тийна-тайна хилийтар»,- бохуш дийцира Маршо Радионе шен цIе цаяккхар дехначу 50 шаре ваьллачу Андрейс. И стаг карате хууш хилла а, Оьрсийчохь рэкет лелийна а ву.\nВышенковс дийцарехь, коммунистийн пачхьалкхан механизмаш яцара "бизнесхошна" юкъахь цакхетамаш лилхича дов дIадерзо. И гIуллакх шайна тIеийцира спортхоша. Цара къастадора мила харц ву, мила нийса ву. Цара листара девнаш, амма цара ял яккхара шаьш бечу балхах.\nЦу спортхошна юкъахь бара вайнах а, шега а кховдийнера цара и некъ бохуш бохуш дийцира Маршо Радионе вевзаш волчу спортхочо, охьатохарх леташ Советан пачхьалкхан чемпион а хиллачу Бадалов Руслана.\nЦхьаболчу хаамашца, Советан пачхьалкх юхаш цу махкахь хилла спортан говзанча цIе лелош волу 250 000 стаг. Царах 12 000 стаг говзанчаш бара дуьненаюкъара тIегIантIера.\nРэкетана юкъабахана дукхах болу спортхой бара охьатохалатархой а, боксах латархой а, дзюдон а, самбон а латархой а, еза атлетика лело нах а, спортан хIусамашкахь шайн дегIа мускулш кхиош болу нах а.\n1990-чу шарахь вийна волу 28 шо долу боксерийн бандана хьалха ваьлла Соколов Юрий, масала, дзюдохула дуьненан чемпион вара.\nЗуламхойн тобанашна юкъахь болу спортхой Москох, Петарбухехь а хилла цаIаш дIасабаьржинера дерриг а дуьйнентIехула. Уьш ур-аттала кхаьчнера дукхачу алссам оьрсий бехачу Нью-Йоркерчу Брайтион-Бич олучу кIошта а.\nАмма царах дукхахболчера кхоллам да воккхавевуьйр волуш цахилира. Оццу Брайтон-Бич кIоштIахь, коьртах тайпча а тоьхна, мила ву цахуучу стага вийра Советан пачхьалкхан кхузза чемпион хилла волу боксах латархо Коротаев Олег. Ткъа 1990-чу а, 2000-чу шаре кхаччалц хан схьаэцча, цу тайпачу конфликташкахь вийра 6000 гергга стаг.\nБандитийн къасторашкахь дийна бисинчарна юкъахь вара Тамбован а, Малышевн а банданашна юкъахь хилла масийтта стаг, шайна юкъахь Испанерчу прокурораша хьахийна волу Путинан Iелдалхошца уьйраш хилла масийтта стаг а волуш. Ша Малышев Александр Испанера Оьрсийчу веддера 2008-чу шарахь, мах а эцна, кхел хиллалц аьлла ша аравалийтинчул тIаьхьа.\nВай лакхохьа хьахийначу Федя Крым вийначу Бройлерх лаьцна аьлча, иза чувоьллинера и зулам дарна. Набахтера дIахецча иза Собчак Анатолий коьртехь волчу сагIадоккхучу фондехь болх беш вара. 1997-чу шарахь иза вен дагахь тIелатар динера цунна. Амма и стаг дийна висира. Цхьаболчу хаамашца бакъйолу цIе Мискарьев Сергей цIе йолу иза тахана миллионер ву.


Махках даьхна де дицде бахахь а... - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Махках даьхна де дицде бахахь а…\nМахках даьхна де дицде бахахь а…\nСибреха хьажийначу къоман бала мохь аьлла балхорца гIарабевлла нах бара уьш — могIара йоI, пондарча Чугуева Малика а, гоьваьлла политолог, профессор Авторханов Iадрахьман а. Цара а, и санначара а даьхначу орцано 13 шо даьлча меттахIоттийра нийсо — Кавказе юхабаьхкира вайнах. Ткъа иза-м хьехор а ца тов Соьлж-ГIаларчу хьаькамашна…\nФранцойн маттахь байтанчин Яричев Iумаран дешнашца нохчий махкахбахар далхадеш йиш лоькхучу Астамирова Хедин ирс ду хIетахь, оцу къизачу шерашкахь, иза ехаш ца хилла. ДIакхоьссича а, ткъеха шо набахтехь такха догIу цунна Берия Лавретиян замане диллича.\nЙоккхачу АтагIара яра, хIетахь шен къам махках дохорна, Сталине бехкбоккхуш, Казахстанехь пондар лекхна Чугуева Малика. 14 шо долуш чуйоьллина иза 25 шо кхаьчча бен ца елира хан текхна. Иштта 15 шо даккха набахте хьажийра оцу къоначу политикан тутмакхан да ТIоки а.\nНабахтехь 10 шо текхна Йоккха-АтагIарчу Чугуева Маликас Сталинна дуьхьал эшарш лекхарна\nЧугуева Маликин эшарийн дешнаш ду хIорш. Халкъийн ден, сийлахьчу баьччин суьртан агIор гома хьаьжча а стаг доьза вовш зама яра йоIа цунна къадоьхуш пондар лекхнарг.\nЧехка ма гIо, чехка машен!\nМаса ма гIо, маса машен!\nДига-дерза меттиг боцуш,\nДукха адам дуьгу ахьа!\nШа чехка гlyp ма ю,\nШа маса гlyp ма ю,\nСталинан пирказ хилла,\nШу махках даха аьлла.\nЭхь ца хийтира, машен, хьуна,\nБехк ца хийтира, машен, хьуна,\nЮьртара баккхий нах машена ховшина,\nИ машен Сибреха дIайолаелча?\nЭхь хийтирий, нохчий, шух-м,\nБехк хийтирий, нохчий, шух-м,\nСталинан пирказ юкъадаьлча,\nШу дигаза ша ца елира.\nХьо дIаяхарх тоьий, машен,\nХьо схьаярах тоьий, машен,\nТхан дай-наной дIакхийсина\nХьо йогIийла хаьий хьуна?\nKIopa боцуш йисна-техьа,\nБинзин доцуш йисна-техьа?\nВай схьадалийна цIера машен\nВай дIадига ма ца йогIу.\nKIopa боцуш яций со-ма,\nБинзин доцуш яций со-ма,\nСталинера пирказ доцуш,\nШу дIадига бакъо яц шен.\nКог ма бала, олу шена,\nЧIург ма карча, олу шена,\nДегIастана шу ца кхачарах\nОйла ца йо къизачу Сталина.\nЧугуева Маликас лекхначу эшарийн дешнаш листар, церан говзалла кегор дан догIуш хIума дац – ойла йича стаг инзарвоккург ю йоьIан майралла. Иза хьовха, цуьнан эшаршка ладугIуш лаьттинарг а тIепаза войъу зама ю йоIа пондар лекхнарг.\nОцу тIедоьгIна аьлча, дуккха а хилла Нохчийчохь а, тIаьхьа къам махках даьккхина дIахьажийначу Сибрехахь а Сталин сийсазвеш нохчий. Цо гойту дуьненан жоьжахатIи дуьхьалаяьккхича а вайнах Iедална къарбала лерина ца хиллийла.\nКъоман могIаршлахь буьйлучу къонахоша а, Чугуева Малика санначу мехкарша а айдина дIакхехьна Казахстанехь а, ГIиргIазойн махкахь а нохчалла. Яхьах буьззина болчу оцу нехан белшаш тIехь Iалашлуш, дIалелла, лелаш а ду нохчийн доьналла, стогалла, нохчийн къоман синан маршо.\nДешар девзина бацахь а, къоргга кхетам а болуш, шайна моггучу кепехь къийсабелла Сибреха хьажийнарш къоман сий къуьйсуш. Сталинан цIуьхIарех ца кхоьруш, эзарнашкахь набахте а хийшина уьш, дуккхаза а ерриг а Казахстан я ГIиргIазойчоь ир-кара хIиттош, лета а летта луьрачу Iедалца.\nДуьненан кхечу агIонашкахь, Европехь, Iамеркахь, я аьр вай, Урдунехь, заманийн къизалло дIасабаьхна бехачу нохчийн дегнаш а доьхнера церан Декъаста Сибрех хьажийча. Дукха бу, шайн къомана хIетахь орцах а бевлла, дуьненан дайн неIаршкахь, корашкахь лаьттина нах.\nАвторханов Iабдурахьман, политолог, историк, профессор\nИшттачийн хьалханча хилла лелла къам цIера даьккхинчу кхойтте а шарахь дуьнентIерачу массо а политикашна вевзина а, цара лоруш а хилла волу историк, политолог профессор Авторханов Iадрахьман.\nМаршо Радионо тахана а дозаллица дагалоьцу шен хIетахьлера комментатор, тоьлла белхахо лаьттина профессор Темиров – иштта яра Авторханов Iадрахьмана кхузахь лелийна псевдоним.\nНохчашна бен-башха яц цуьнан цIе, цунах дисина иэс. Цундела гочдарца дукъ ца деш, хозуьйту оха шуна Iадрахьманан аз. Маршо Радионехула Советан Iедалан юхь-марш ма-ярра йовзуьйтуш цо дуккха а динчу къамелийн кийсаг ю хIара. Шо — 1962-гIа.\nАвторханов: Сталинан коллективизаци\n«1929-чу шеран ГIуран-беттан 27-чу дийнахь Сталина шеггара, Партин Юкъарчу комитетан сацам а боццушехь, партин гулам ца бийцича а, дIакхайкхийна юьртан бахамхой бохор.\nОцу дийнахь марксистийн-аграрийн конференцехь ша динчу къамелехь Сталина д1ахьедира, партино юьртана гонаха йолу шен политика хорцуш ю, иза юьртахой воввшахтуху коллективизаци дIаяхьа йолош а ю, оцу бахьанийца царалара хьолахой бохон а йоллу, аьлла.\nДахаре диллича иза дара – къехой а, юккъера хьал долу нах а ницкъаша колхозашна чубухку, ткъа кулачество шайх олу бахархой – церан зударий, бераш, къаной тIехь г1ело а еш, бахамах а баьхна, Сибрехарчу луьрачу хьаннашка дIалохку бохург.\nХIетахьлерчу Советийн официалан статистикаца и тайпа хьолахой-кулакаш 5 процент хиларе терра, лаххара а 7 миллион яртийн бахархой, сиха яцахь а, тешна а тIекхочуш йолчу Iожаллина буха буьгу бохург дара иза.\nАмма оцу тШехь соцуш а дацара и гIуллакх. Кестта хIаллакбечийн категоре бехира мелла а таро йолу ахархой а, ткъа цул тIаьхьа — шайх подкулачникаш олу бахархой а. Ишттанаш а бара лаххара а 13 миллион нах.\nИштта, ткъеха миллион гергга юьртан бахархой бара юьззина коллективизаци чекхйоккхуш репрессешна кΙел хьош».\nИ къамел деш Авторханов Ιадрахьмана бухадуьту Сталина юьртан бахархошна дуьхьал болийна некъ емал беш, ша 1930-чу шарахь Советан пачхьалкхан коьрта газетехь шен ойла йовзийтар а, и бахьанехь шега Ιедало набахтешкахь 5 шо хан такхийтар а.\nАмма иза-м шен Авторханов Ιадрахьманан оьздангалла яра, цо цкъа а беста ца бора оцу Iедало шена кхачийна баланаш. Цуьнан гΙайгΙа кхин бара – оьрсийн а, Советан пачхьалкхера кхидолу 140 къам а коммунизман баланах хьалхадаккхар.\nВачагаев Майрбек, историн Iилманан доктор, Франци\nМила ву шуна тахана Авторханов Ιадрахьман, цо Ιилманехь, шайн хΙинцалерчу кхетамехь шу хьалакхуьуш х1ун делла шуна, аьлла, Маршо Радионо хаттар дира, Авторхановна а санна, нохчийн къам Оьрсийчоьнах дозаш хуьлийла дац аьлла хетачу политикашка.\nВачагаев Майрбек, историн доктор. Иза Парижехь веха тахана.\nВачагаев: Авторхановх лаьцна\nАвторханов Ιадрахьманан Советан пачхьалкхаца болу къийсам чекх ца белира цуьнан диктатор иттаннаш миллионашкахь халкъ хIаллакдина Сталин Иосиф валар даздеш, « Таьллан хьокха болийла хьан кошах чекх» аьлла, ша Маршо Радионехула 1953-чу шеран Зазадоккху-беттан 5-чу дийнахь шен шатайпа некролог кхайкхорца.\nЯлхайора цо Сталинал тIаьхьа баьхкинчу хьаькамашкара юьйлу харцонаш а. Авторханов дуьххьара вара Малхбузера ша бечу тидамашкахь Хрущев Никитера компартин инарла секретаралла хьан дIаоьцур ду хаийтинарг. Цо гал ца волуш яьккхира хΙетахь Брежневн Леонидан цΙе.\nМаршо Радиохь шен политикан шайхалла дIакхайкхош Авторханов Ιадрахьмана иштта яьккхира Iедале кхочунволчу Брежневн цIе. Гочдо оха и шуна хезна къамел а.\nАвторханов: Хрущев — Брежнев\n«Шен коммунистийн партин историно гойту цхьа а паччахь хийцаран кепаш кхузахь йоцийла а, уьш хуьлийла доцийла а. Бакъду яздина доцу цхьа низам ду. Иза иштта ду: Советан пачхьалкхан компартин лидер лешшехь, цуьнан меттиг шашаха дIалоцу оцу ханна партин Юкъарчу комитетан аппаратехь куьйгалла дечо.\nХрущевла тIаьхьа цуьнан меттиг дIалоцур бу оцу ханна партин Юкъарчу комитетан шолгIачу секретаран гIентахь Iачо – ткъа шолгIа секретарь ву карарчу хенахь Брежнев».\nАбумуслимов Сайд-Хьасан, историн Iилманан доктор, Германи\nХьуна маца евзина Авторханов цΙе, маца дешна цуьнан йозанаш, цара хIун тIеIаткъам бина хьан кхетамна аьлла, шега динчу хаттарна иштта жоп делира Маршо Радиона сийлахь нохчочуьнан хIусамехь хилла а, иза шен бIаьрга вайна а волчу историн Iилманан доктора, хIинца Германехь вехачу Абумуслимов Сайд-Хьасана.\nАбумуслимов: Мила вара Авторханов?\nЙоццачу кху программехь парггIат, ца нисло тхан Авторханов Ιадрахьманан дахарх, цо Малхбузехь шен къомах а, кхечу къаьмнех а дог а лозуш бинчу балхах, яздинчу жайнех а лаьцна мелла а шуьйра дийцар.Вайнах махках бохийна Юккъерчу Азе хьовсийна де тIекхочуш хилар юьхьар эцна хIоттийра оха иза.\nКIира даьлча тIехIуттуш долу и де билгалдаккхар дихкина ду Нохчийчохь. Нагахь санна мехкан администратора Кадыров Рамзана цуьнан хьокъехь ша массех шо хьалха арадаьккхина омра юха ца эцахь, юха а, стохка санна, шайлахь, шайн хIусамашка а къовлабелла, дагалоьцур бу нохчаша шаьш хьегна баланаш, докъаза байна гергарнаш, Казахстанехь, ГΙиргΙазойчохь даиманенна а бисина дай-наной, йижарий, вежарий.\nΙазапе 13 шо дерзар дагалоцуш наха, шеко а йоцуш, йохур ю хIетахьлерчу Сталинна къадоьхуш пондар лекхначу нохчийн майрачу йоьΙан Чугуева Маликин а, дуьнене орца доьхуш хьийзинчу Авторханов Ιадрахьманан а, дуккха а кхечу къонахийн а, менхкарийн а цΙерш.\nЛайна Ιазап, цунах дисина эс даккхалур дац нохчочун коьртера – паччахьийн ницкъ бу адаман ког-куьг дехка, ницкъ бац ойланаш набахтин гура лаца.\nОтветы Абдул-Халима Садулаева на вопросы Джеймстаун Фаундейшен (Jamestown Foundation) США\nВ СУХУМЕ УБИТ РУССКИЙ ДИПЛОМАТ


Фо цIена хилча са даха а атта да — Сердало\nУкх деношка Крепостерча больницера хьавоагIаш, геттара лотаенна йоагаш йокъаенна буц бIаргъйра сона. Из йоае гIерташ нах а бар цу юхе хьувзаш, МЧС хьайийхай шоаш йоахар цар. Со-м хIанз цох дувца валлац. Воалле а ца воалле а хIара шера ена бIаьсти хьаэттача вай дешдар да из, ишта бакъахьа да мотташ.\nБIаьсти яьларца деррига Iалам сомадоалаш, дийнлуш доагIа. Цох гIаддаха да адам а дийнат а. Укх шера а бIаьсти яларца дукха цIараш етта наха тIа а яьнна латтача йокъаеннача баьцех, шоай бешамашкарча йоархIех, гурахьа гаьн тIара Iо а лийга, дисача гIаьнех, цхьаццайолча нувхех, ца эшаш сов йолча тIолхех. Вайга ладийгIача, дуне къоагадеш йоагIача бIаьстен цIена а долаш духьалдаха кийчлуш да вай. Цхьан оагIорахьа дика да ишта уйла хилар а цу наькъ т1ехьа вахар а, бакъда теркал е еза вож оагIо а – зе доалий цох е даллац? Вай зIамига долча хана денз бIаьстии гурахьеи наха йоархIашта а, гIаьнашта а цIераш етташ болх лелабу, из лаьттан йийхьара дика да яхаш, бакъда из вайна а, Iалама а доккха зе деш да.\nУкх шера дукха йиттай наха уж цIераш. ЛаьрххIа, Iалами бунии лорадарах йолча министерства а МЧСа а болхлоша къахьегаш дукха йоаяьй цу тайпара цIараш дIа. Цхьавар дIааьнначох дIа ца кхеташ хул, цу мо болча нахаца хала да гIулакх леладе.\nТIехьарча хана дукха нах бетталу вайх, атта долаш е хала долаш онкология лазараш хиларца бала озаш. Хийцца цу вай йоагаеча нувхех хьабоалача кIураца дувзаденна хила йиш йолаш да из. ХIаьта лорашка хаьттача-м, цу йоагаеча нувхех, хьамчах дукха тайпара лазараш хул адамашта а дIахо дийнаташта а. «МоллагIа вай йоагаеш йолча хьамчах, пластмассах хьабоалаш бола кIур сигала урагIа боде а цох зе доал адама а, дийната а, баьцовгIанна а. ХIана аьлча, сиглара догIа, лоа, дарз IодоагIаш хилча, цунца дIа а ийя, лаьтта юха Iочубосса из кIур, иштта феца а дIаув из. Вай садоахача хана цу вай йоагаяьча хIамаех хьабаьннача кIурах йоахка микробаш вай пехкашка Iочуйолх. Цул совгIа, лаьттан тIара хьатIадоаллача хIаманца а дIаув из. ДогIацеи лайцеи юха IокIалдена хилар бахьан долаш, вай мелаш долча хих а дIаув из. Вайна кIезига да, аьнна хете а, кIезига-кIезига вай Iочу а дуаш, юххера дукха хьа а Iай, цхьаннена тIехьа кхыдар хьасов а доалаш, цох юххера а тайп-тайпара лазараш хьахул вайна. Цудухьа, хьамча доага а ца деш вай дитар дуккха а вайна гIойле йолаш да», – йоах Пхьилекъонгий-юртарча ГIалгIайчен онкологен диспансера врач хирург-онколог, пластический хирург волча Ужахнаькъан Сулеймана.\nАз йоахгаяьча цIерагIа-м доккха зе даргдацар, аьнна вайна хете а, цох хьадоалашдар доккха зе да. Вай из мел дукха дувце а, наьха сакхетам нийссача оагIорахьа хувца ца лой, хьабала пайда бац вайна. Цудухьа дехар да нахага, боккъала а уйла е укх гIулакха. ГIалгIайчен хоза Iалам толха ца деш, вай тIехьенна дитар, царга дIакховдадар вай массане а декхар да. Хьалкхувш йола вай тIехье унахцIена хилар воашта дезе совца деза вай уж цIараш ца етташ. Мел цIена вай мехкара фо дале а пайда бац, вай из бIехдеш хилча. Воашта Дала хьабенна ер хоза мохк лорабеш, ди тIехьа тоабеш, цIенбеш дIадаха деза вай. ХIаьта дага мел дехача вай цIараш етташ хилча из тоалургбац, мел хоза бале а.\n← Паччахьа амар кхоачашдеш\nIалам лораде вай →


Нуьцкъаша Нижний Новгородера Нохчийчу валийначу шина кIантана Исаев Исмаилна а, Магамадов Салехьна а тIе лоьраш а, адвокаташ а бита аьлла, Оьрсийчоьнна тIедожийна Европерчу адамийн бакъонийн кхело (ЕСПЧ). Даймахкахь шайна Iедалхой тIаьхьабевлла хиларна Нижний Новгородехь лечкъийна вара и шиъ.\nЦеран могушаллина а, дахарна а кхераме ду аьлла, адвокаташа динчу дIахьедарна тIетайнаЕвропан адамийн бакъонашкахула кхел. Бакъоларъярхоша билгалдаьккхина, и шиъ лаьцначу дийнахь дуьйна царна адвокаташ тIебуьтуш цахилар.\nБютукаев Асланан тобанехь дакъалаьцна ву шаьшшиъ аьлла, мукIарло дина карарчу беттан 4-чохь Лахарчу Новгородехь лаьцначу Нохчийчуьрчу шина вахархочо Магамадов Салехьа а, Исаев Исмаила а, чIагIдора меттигерчу Iедалхоша.


Австри -- Сурташдахкархо Пашаев Марат Венерчу гайтамехь. 06.16.2015 шо.\nВенерчу Кавказийн талламийн институто оршот дийнахь схьабилина Европерчу нохчийн сарташдахкархойн гайтам.\nКъаьмнашна юккъера вовшашца болу цатешамаш а, вовшех кхерар а, вовшашна хийра хилар а дIадаккха Iалашо ю оршот дийнахь Венин юккъехь, цу гIалин уггаре а исбаьхьчарех хьалхарчу кIоштанахь схьабиллинчу сартийн гайтаман. Политолога Чапханов Руслана куьйгалла дечу Кавказан талламийн институто туркойн Юнус Эмрен цIарахчу кхерчаца юкъахь схьабиллина бу иза.\nИсбаьхьаллин тайп-тайпанчу жанрашкахь болх бе и нах массо а оршот сарахь Венин юккъехь вовшахтоьхнарг цхьа Iалашо яра – бен-бен къаьмнаш а, бен-бен култураш а машаре, бертахь цхьаьнаяха йиш юйла а, церан массеран цхьа юкъара синан дахар а, синхьежамаш а буйла а гайтар, цу кепара адамашна юккъера марзонаш а, барт а алсамбаккхар.\nПашаев Марата диллина сурт\nПашаев Марат: „Со сарташ дахкар дешна ву, амма иштта исбаьхьалхошца цхьаьна а ветталуш, царех Iемаш а хилла доллучу дахарехь. Жима волчу хенахь дуьйна ву со сарташ дохкуш. Наггахь айса сурт ца дуьллуш хан яьлча, суо адам а доцуш санна хетало суна. ХIора стагна а пайдехьа ду аьлла хета суна сурт диллар, цуо балха адам цхьана хорша чохь латтаво, цуьнгахь собар а кхиадо.\nПашаев Марата диллина сурт.\nСурт дуьллуш волу стаг нахана пайдехьа ву, иза нахана зуламе стаг вац, хIунда аьлча цуо шен сарташкахь шена хетарг ма-дарра дIаолу, къайла ца хьо. Цуо хазнарг гойту шен белхашкахь, диканарг гойту. Сан сарташ дахкаран хатI тайп-тайпана ду, со цIахь волчу хенахь цигахь хуьлучу синхьаамаш тIеIаткъам а бой дуьллу ас сурт, аренца волчу хенахь сайн цIа сагатлуш хиларх терра, цу хIумано тIеIаткъам беш дуьллу“.\nПашаев Марат: „И вайн бераш даьржина лера цхьана дог дика долчу стаго я наха уьш дикчу хIуманна тIе ца гулбар хета суна. Церан шортта энерги ю, амма и энерги мича яхьа еза ца хаьа царна. Цара цхьа хIума Iамош делахь, сурт диллар хуьлда иза я Iилманаш Iамор хуьлда иза, тIаккха церан и энерги вуочу хIуманна тIе а ца йоьдуш, дикчунна тIехьажийна хир яра.\nУьш Iамор а, уьш вовшахтохар а шена тIеэцначунна вуно боккха мел хир бара. Ткъа и бераш шаьш шайна хилла ца Iаш, вайн къомана а, массо а нахана а пайдехь а хир дара“.


Путин: "Кавказера кIентий тIеман дешаран меттигашка дIа ма эца аьлла цхьа а омра делла дац"\nПутин Владимир Дагестанехь\nКавказера схьабевлла кегийрхой тIеман дешаран меттигашка (училище) дIаэцар доьхкуш цхьана а кепара къайлаха омра дина дац. Цунах лаьцна де хьалха дIахьедар дина Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира, БотIлихехь Дагестанерчу "ополченцашца" шен хиллачу цхьаьнакхетарехь, хаам бо РИА Новости агенталло. Агенталло бигладаккхарехь, буьйцурш бу Дагестанера а, Нохчийчуьра а, ГIалгIайчуьра а кегийра нах.\n"Мелхо а, вайна оьшуш бу Кавказера кIентий армехь, тIеман ницкъашкахь", - билгалдаьккхира мехкан куьйгалхочо. Ша омра а делла, цхьацца Iалашонаш кхочушъян Шема дахийтира леррина Къилбаседа Кавказера тIеман полицин дакъош, тIетуьйхира эскаран коьртачу бюйранчо.\n"Цара кхин ца хилла дика кхочуш деш ду шайна хьалха хIиттийна декхарш. Меттигера бахархой царах теша, цара дехарш до цхьацца меттигаш а, динна а ярташ а ларъяхьара бохуш", - элира Путина, хаам бо РИА Новости агенталло.


ХIолланди -- Младич Ратко, ХIаага, 28Деч2014\nХIаагерчу Дуьненаюкъарчу трибуналехь шаьшшиъ лаьцначул тIаьхьа дуьххьара вовшашкхийтира бусулбанаш байъарна бехкевеш волу ши тIеман зуламхо – Младич Раткой, Караджич Радований.\nИштта хуьлутIеман зуламхой шайн тIера доккхачу къамелийн дашо кIур дIабайбеллча. Шайн омранаш кхочушдан кийча болу эзарнаш салтий- хьадалчаш кхин кIезий санна шайна бIаьрхьоьжуш ца хилча. Герзаной, карахь ницкъ хиларой, корт бахочу маларша совйаьккхинчу майралло къизаллин барамаш хьоьшуьйтуш долу Iедал карара дIа даьллча.\nХIинца ХIаагерачу тIеман трибунала хьалха вовшашна тIекхойкхуш, вовший кхин вовза ца лууш, бехк вовшашна тIе тоьттуш, шай-шай кIелхьаравала гIерташ лаьттина хилла цкъа мацахлера сербхойн кура ши инарла Младич Раткой, Карадич Радований санна.\nШаьшшиъ лаьцначул тIаьхьа дуьххьара шинарий дийнахь кхелан кхерчахь вовшашна гуш вара и мацахлера гергара ши доттагI. Амма хазахетар я ваккхийвер данне а дацара цаьрца. Мацахлерачу сонтачу инарлашна, Боснера бусулбанаш байъарехь масала доцу къизалла гайтина хилла волчу, метта – къанвелла, багахь кхема ца хилча, вист а ца хилалуш волу, могуш вац аьлла а кIелхьаравалалур вацара бе бохучу сатийсамца хене вуьйлуш волу ши миска.\nМладич Ратко вара кхеле теш санна кхайкхинарг, цуьнан тIеман накъост а, доттагIа а хилла волчу Караджичан белшаш гIортош вистхила. Амма белшаш гIорторна метта кхеравеллачу инарлас ша вистхир вац элира.\nВист-м иза цкъа хьалха шена лиъча а хила а ца лора - Младичан кхема набахтичохь бицбелла бисина хиллера. Ткъа лерина полисхой а бахийтина, и цуьнан кхема схьабеъначул тIаьхьа а башха гIо ца хилира Караджичан шен тIеман накъостах.\nЦкъа хьалха-м, кхел дIайолалучу мIаьргонашкахь, сербхойн уггаре а къизачу куьйгалхойх цхьаъ хиллачу Караджична моьттура, шена Младича дечу тоьшаллех гIо- накъосталла хир ду. „Де дика дойла хьан, инарла!“ бохучу сонтачу дешнашца вистхтилира иза цуьнга, кхелехь гулбеллачарна хIуьттарена санна.\nАмма важа, инарла аьлча, тишвелла къано вара, 71 шо долу, инсулт бахьана долуш мелла а коьртана галваьлла а волуш, хьахийна ма-хиллара, кхема ца хилча, вист а ца хилалуш. Цуо ша хIуммаъ дуьйцур дац элира, цхьа а тоьшалла а дийр дац, аьлла. „Ас ца до тоьшаллаш, сайн могашалла ледар хиларна а, иштта сайн бакъонашна цу тоьшаллех зе даларх суо кхоьру дена а“, - элира цуо.\nКарладаккха догIу, хIинца ХIаагерачу кхелехь сел дакъазваьлла лаьтташ волу и ши стаг ткъех шо хьалха, 1995-чу шарахь Боснерчу Сребреница-гIалахь 8 эзар бусулба боьрша стагий, божабераший дайъа аьлла омра делла шиъ ву.\nКараджич Радован и хIума дагадеанарг ларалуш ву, ткъа Младич, хIетахь кхема а, герз а, куьйга кIелахь шортта эскархой а болуш хилла волу, шен къизалла бахьана долуш шех „хаспашдархо“ аьлла цIе йоккхуш хилла волу, и нах бойъуш куьйгалла деш хилларг ву.\nЦул совнаха и ший а бехкевеш ву Боснин коьртачу шахьаран Сараевон гуо а бина, шина шарахь цу гIалин тIе герзаш детташ, цигахь I0 эзар сов стаг верна а.\nХьалха Югослави хиллачу пачхьалкхан лаьттанашна тIехь тIом дIабаьллачул тIаьхьа и шиъ ший а ведда, дуккхаъ шерашкахь лурвоьлла лийлира. Караджич 2008-чу шарахь лецира, ткъа Младич 2011-чохь.\nЦундела вовшашха къастийна, бен-бен толлуш ду ХIаагерачу тIеман трибунало цу шиннан гIуллакхаш. Цундела вара Младич шинарий дийнахь Караджича шена белшаш гIортон, шен агIор теш санна кхеле кхайкхина.\nАмма цунах гIуллакх ца хилира. Младич цу хенахь эскаран баьчча хилла хиларна, аналисташа дийцарехь, цуо дина долу тоьшаллаш боккъал а кхело цунна шена дуьхьал даха там бара. Ткъа и санна долу доьналла, - доттагIа а, тIеман накъост а бахьана долуш бехк шена тIеэцар, – иза маьршачу, мискачу нехан цIий Iенорна тIехь инарлаш а, харцтурпалхой а хиллачеран амалшкахь ца хуьлу.\nТахана хи буха доьдучу хIурда кеманна тIера довда гIерта мукадехкий санна, ша-шай кIелхьаравала гIерташ волчу цу шина зуламхочуо кхин цкъа а гойту, адамаллин исторехь хийлаза хилларг, схьахетарехь кхин а хийлаза хиндерг: тIеман зуламхой шаьш лелийначух бевр бац, хьалха я тIаьхьа.\nТIеман зуламхой цкъа а ца хуьлу турпалхой. Исторехь неIалтаца яха юьссу церан цIераш, ткъа церан заманахь уьш тергалбечара кхардамца а, дастамаллийца а бийцаре бо уьш.


Шалажан юьртдас харцдина, францхойн хьехархо вийнарг вазвеш, шаьш ураман цIе хийцина бохург\nИнстаграм социалан машанан скриншот\nНохчийчуьрчу Шалажан юьртдас Магомадов Салмана харцбина Францехь хьехархо Пати Самюэль вийначу Анзоров IабдуллахIан сийдеш, цуьнан цIе туьллуш, эвлара ураман цIе хийцина аьлла цхьаболчу Оьрсийчуьрчу зорбан гIирсаша баржийна хаам.\nЦарах цхьаъ ду "Московский комсомолец" газета. Цо хаам бо, АнзоровгIеран доьзал Шалажера схьабаьлла хиларх а, цигахь кху деношкахь цхьамма ураман "керла цIе" тIехь йолу табличка тIелатийна хиларх а лаьцна. Амма газета ша а цунах тешаш цахилар го текстан чулацам бешча.\nШалажан юьртдас бахарехь, ураман цIе хийцина бохург аьшпаш а бу, иза питана а ду. Цуьнан дIахьедар далийна шен инстаграмерчу агIона тIехь Нохчийчоьнан зорбанан а, хаамийн а министра Дудаев Ахьмада.\nСоциалан машанашкахь пIераскана сарахь дуьйна даржочу суьрта тIехь Анзоров IабдуллахIан цIе тIеязйина аьчка ураман билагалонан у ду Шалажахь Шерипов Асланбекан цIарахчу урамехь газан биргIанна тIелатийна.\nИза цхьана меттехь а бен ца хиларо гойту динарг цхьамма шеггара лелийна хIума хилар, элира, Маршо Радиоца къамел деш, шен цIе Рамзан ю аьллачу оцу эвларчу вахархочо.\n"Цхьана ураман цIе тхан юьртахь хуьйцуш хлча цунна цIе тилла езара муьлш бу цахуучу наха йийначу тхан эвларчу бакъонашларъярхочун Садулаева Заремин цIарх". - бохура цо.\n"ТIахье кIелхьарйоккхур вай" (Спасём поколение) цIе йолчу Iедалшца йозуш йоцчу организацин белхахой - зудий, майрий, Садулаева Зарема а, Джабраилов Алик а дийна карийнера 2009-чу шарахь Товбеца-беттан 11-чу дийнахь Соьлжа-ГIаларчу Заводской олучу кIоштахь. Цу шинна герзаш диттина нах каронза бу тахана а.\nНохчийчоь -- Садулаева Заремин докъан ламаз деш бу иза дIаюллучу дийнахь тезета баьхкина нах, Шалажа, Товбеца-беттан 11-гIа де, 2009-гIа шо.\nШен цIе яккха ца лиинчу кхечу Шалажера вахархочо бакъдира юьртахь у оьллинчу урамехь хилар керла асфальт биллина хилар. Цо бинчу хаамца, Анзоров IабдуллахIан дакъа цIадохьуш богIу цуьнан гергарнаш, ткъа иза дIавуллур волу ву юьртарчу кешанашкахь.\nПати верна бехке лору 18 шо долу Москвахь вина нохчо, дуккха а шераш хьалха дуьйна доьзалца цхьаьна Францехь вехаш хилла Анзоров Iабдуллахь. Поицино лоцуш вийра иза, герз а тоьхна.\n"Эту cтатью на русском языке можно прочитать здесь:\nГлава села Шалажи опроверг переименование улицы в честь убийцы французского учителя