Ниццехь нах байъинарг шен „салти“ вара аьлла дIахьедар дина ДаIиш тобано, амма и стаг боккъал радикала исламхо хилла бохeчуьн цхьа а тоьшалла дац.\nНиццехь хиллачу хIинцалц схьа масала доцучу зуламан бахьанаш а, хьелаш а, тIаьхьалонаш а йийцаре йо Европерчу хаамийн гIирсаша а, кхерамазаллех болчу аналисташа а.\nТамаша а бац.\nКир лелочу машенахь хIинцалца цхьа цхьанна а кепара радикалечу хьежамашца я исламхошца зIенаш хиларца, я хиллане а бусулба динца а, бусулба нахаца а бала а ца хиллачу стага масех мIаьргонехь 84 стаг вен а вуьйш, бIеннашца ирча чевнаш ян кадалар керла хIума ду Малхбузехь а, доллучу дуьнентIехь а.\nЦуьнан кхерамалла терроран а, талорийн а хатI а, аматаш толлучарна го уггаре а хьалха и зулам динчу стаго, Булел Мухьамад Лахвадж цIе йолчу Тунисера орамаш долчу Ниццин вахархочо доллучу дуьненна а гайтар – дукха адам дуьйш, инзаре боккха бохам бан луучу зуламхочунна и шен ямарта Iалашо кхочушйан я бомбанаш а, я масатоьпаш а, я Iожалхойн доьхканаш а ца оьшийла, шен кертахь, шен петарахь, шена тIекхочуш болчу муьлхачу а гIирсаца дан йиш ю тайпа маьттаза зулам.\nИза, и хIума, Булела дахачунчу еари дийнахь кхечарна гайтар ду цу зуламехь байъинарш, лазийнарш ца хьехийча цу талоран уггаре а боккхачех кхерам бохург билгалдаьккхинера кIирандийнахь Ниццерчу бусулба нехан цхьаьнакхетараллашца а, имамашца а дагабовла баьхкинчу Францин Iедалан а векалша, бохуш, дийцира Маршо Радионе Ниццехь бехачу нохчийн-гIалгIайн ассоциацин куьйгалхо а, Ниццерчу доккхачу маьждиган имам а волчу Магамадов Рамзана.\nМагамадов: „КIирандийнахь кхузара маьждигашкара имамаш а, дешна нах а Iедалхошца вовшахкхеттачехь хиллачу къамелехь ас тидаме эцнарг ду, цу Iедалхоша шаьш а билгалдоккхуш, кху Ниццехь я Францехь, я цхьанна меттехь и санна долу хIума хила йиш ю аьлла цхьанна а дагадогIур доцуш хIума ду цу стаго динарг. 84 стаг тIе машен тоьхна, вийна охьавиллар доккха хIума ду. Вайна моьттура, бохура цо Iедалхоша, адам ден герз оьшу, тротил оьшу, ткъа кху стаго динчун цхьа аналог а яц“.\nТкъа хIун ду шех Ниццехь зулам динчу стагах хIинцале а хууш, гучудаьлла? Нийса дуй цу стагах террорхо алар, ткъа цо динчух терроран акт алар, иза саннарг кхечу, бусулба цIе а йоцуш, орамашкара дуьйна схьа европахойх болчара иштта зулам дича, царах „амокхой“ олуш а, уьш террорхошца бузуш ца хилча?\n31 шо долу Булел Мухьамад Лахваедж 2005-чу шарахь Тунисера Франце ваха схьавеана хилла. Цуьнан кхо бер ду, ткъа цу берийн ненаца иза дIакъаьстина хилла.\nШа Францехь яьккхинчу хенахь иза масийтаза Iедало йоццачу ханна лаьцна хилла, цхьацца куталш а, кегий къоланаш а лелорна а совтIех чехка машен хехкарна. Талорхочуьн йишас Булел Рабеба полисхошка а, журналисташка а дийцарехь, цкъа а динца бала хилла стаг вац иза. Къаркъа молуш хилла а ву, кIомал узуш хилла а ву, цул совнаха, хьакхин жижиг дууш хилла а ву.\nЦкъа а ламаз дина, я марха кхаьбна а вац, маьждиге вахар-м хьехон а ца оьшура. Ур-аттала ша нахана тIе машен етташ, уьш бойъучу хенахь цхьа а бусулбачийн парол кхайкхина я „АллахIу акбар“ аьлла багара Iа ца ялийтина цо шен. Цул совнаха, цуьнан йишас дечу тоьщаллийца, и стаг дуккхаъчу шерашкахь синойн лазаршна дарба дечу лоьрашна тIе оьхуш хилла, шена психотерапевтийн гIолоьхуш.\nЯ гергарчаьрца а, я белхан накъосташца а, я лулахошца а тIекаре йолуш стаг а ца хилла иза, ур-аталла Iуьйре я де дика дина а. Доцца аьлча, социопат а, синан цамгарша хьийзош стаг а хилла.\nХIетте а, цуьнан радикалан исламхошца зIенаш ю лоьхуш Iедало а, хаамийн гIирсаша а, ткъа ша цуьнан зулам терроран тIелатар санна тудуш ду, Олланд Франсуас шен къамелехь цунах терроран акт аьлча дуьйна схьа.\nНиццерчу коьртачу маьждиган имам а, нохчийн -гIалгIайн ассоциацин куьйгалхо а волчу Магамадов Рамзана дуьйцу.\nМагамадов: „Кхузахь болчу журналисташна а, Iедална а билгал гучудаьлла хIума ду, и стаг дин исламца а, бусулба нахаца зIенаш йолуш ца хилар. ХIуьттаренний, гамонний бен и стаг бусулба динца воза йиш а йоцийла кхеташ ду массарна а. И стаг шен цхьа кхин проблемаш йолуш хилла. Тхан кху Ниццерчу журналисташца а, Iедалхошца а цхьаьнакхетарш а хилла, цара массара иштта олуш а ду иза“.\nБулел Мухьамада динчун бахьанаш лоьхучу Iедалхоша цу юкъана тайп-тайпана дIахьедарш до, цо динчуьнах исламхойн лар карон гIерташ. Иштта Францин чоьхьарчу гIуллакхийн министро Казнев Бернара пресс-конференцехь мукIарло дира, полисхошна цхьа а тоьшалла ца карийна, Булел радикалан исламхойх дIакхетта хиллера бохучунна.\nБакъду, цо вуно шатайпа туьдира и тоьшаллаш шайна ца карор: хила там бу элира цо, цу стагана дукха цIеххьана, дукха сиха радикализаци хилла хила, цундела Iедалхоша тидам ца беш дисина хила мега и хIума, аьлла.\nЦу юкъана ша шех Исламан пачхьалкхе олучу ДаIиш тобано шена тIеэцна Ниццехь дина зулам. „Амакъ“ цIе йолчу шайн интернетерчу сайтехула цара хилларг хиллачул тIаьхьа масех де даьлча дIахьедар дина, Булел шайн омра кхочушдеш шайн салти вара, аьлла.\nХаттар кхоллало цу хьокъехь, шайн „салти“ Булел хьакхин жижиг дууш, узуш-молуш хилар хууш хиллий-те ДаIишна?\nКхин цхьа хаттар: Булел Мухьамад Раккъехь, ДаIишан коьртачу гIалахь вехаш хиллехь, мел деха муьйлур дара-те цо къаьркъа, ДаIишан чаьлтачаша муртад ву аьлла шен корта баккхале?


Мангал-бутт 02, 2017\nИсраилов Iумар вийча бен ца кхийтира Автрин полици ша дIахецнарг мила ву\nКиевехь Украинан эскархо-нохчо (шен махкахо) Осмаев Адам вен гIоьртина Курмакаев Артура хIинцачул 8 шо хьалха Австрехь а йитинера шен лараш.\nИза 2009-чу шарахь Венехь вийначу Исраилов Iумарца, иза веле цхьа шо хьалха, цхьаьнакхетта хиллера, цуьнга Нохчийчу юхаверза, ша вейта ца лаахь боху коста дIатоха, Австрин Iедалхоша Исраилов вийначул тIаьхьа гIардаьккхина ма-хиллара.\nЦу стеган цIе а Исраиловн процессехь гIараелира. Ша велле цуьнца цхьаьнакхеттачу Исраиловс шайн хилла къамел шен телефончу дIаяздинера – иза хазийтира хIетахь кхелехь Венерчу прокуратурин векалша.\nИнтернетехь а даьржира и къамел цул тIаьхьа дукха хан ялале.\nКарарчу хенахь интернетехь текстан верси бен ца йисина цу къамелан а, амма Маршо Радион аьтто белира цуьнан оригинал-аудио каро. Цу тIехь хезаш ду Исраиловс Курмакаевга ден къамел а, вукхо дуьхьал дуьйцург а.\nИсраиловн, Курмакаевн къамелан кийсак\nКурмакаев: Сан проблемаш яц уьш, хьан проблемаш ю. Со хьан проблемаш бахьана долуш веана кхуза...\nИсраилов: Дийцал тIаккха, хьан ваийтина хьо….\nКурмакаев: ЛадогIахь тIаккха, ас дуьйцу хьуна… Со хьан проблемаш бахьана долуш, цунах сингаттам ца балийта, масийта мотт хууш, масийта пачхьалкхехь болх беш, нахаца мотт кара а беш, лелаш волун дена веана ву хьоьца къамел дан. Вуй? … Хьо кхетахь кхетар ву, ца кхетахь дан накъосталла дац аьлла, хьан гергарниг велахь а, юьртахо велахь а, хьоьца вовшах а кхетта, вистхила веана а ву….\nИсраилов: Рамзана ваийтина ву-кх хьо, вуй?\nКурмакаев: Дика ладогIал. Дика ладогIа. Сан шеца Рамзанца къамел хилла… Рамзана ишттанехьа цхьа а стаг вохуьйтур воцийла хаа хьуна… Хьуна цхьана агIор официале кечйеш депорт ю. Вукху агIор, хьайн проблемаш хьуна дукха дика хаа. Айхьа мел лелийнарг, айхьа мел дийцинарг хаа хьуна...“\nКхелехь Курмакаев Iарби санна вийцаре вина хилла стаг дика дагавогIу Исраилов Iумаран хIусамнана хиллачу Мадинина а.\nЦо дуьйцу, Курмакаев Iарби Исраилов Iумар Iеха а вина шеца Словаке а вигина, цигахь шега хьоьжучу шен накъостийн гIоьнца Нохчийчу дIавига Iалашо хиллера, амма ша меттигерчу полицино лаца ма лаьцца, цо ма-дарра дуьйцуш, даре дира, ша Iумар вен ваийтина аьлла.\nМадина: „Кху Австрера цхьа кIант вара Iумарна вевзаш, Тимур бохуш. И кIант Iеха а вина, 300 эзар доллар дала дезаш волу цхьа Исраилов Iумар бохуш кIант лоьху ша аьлла, цуьнгахула зIене ваьллера иза Iумарца.\nТкъа Iумар тIаьхьакхианера цо лелочунна, ша цхьанна а декхар дала дезаш а вац, аьлла, цо гучуваьккхинера иза. ТIаккха цо баьхнера, цIавола, болх а лур бу хьуна, доьзалца а дерриге а дика хир ду хьан.\nТIаккха ша полицино лаьцча, цо дерриге а дIадийцинера».\nДелахь а, Австрера Iедалхой ца тешнера шаьш лаьцначу стага дуьйцучох. Цундела цара цунна Оьрсийчу депортаци йинера.\nЦул тIаьхьа цу стеган лараш яйна яра, ткъа Курмакаевна депортаци йинчул тIаьхьа дукхахан ялале киллерша, шен цIе Кальтенбруннер Отто аьлла хийцинчу Эдилов Рамзаний, Дадаев Сулейманий, Яшеркаев Турпал-Iелассий вийра.\nУьш кхеле ийзийначу процессехь Iедалхоша гIардаьккхира Курмакаевца дерг а, оцу стагах депортаци йинчул тIаьхьа хилларг хууш дац, оьрсийн къайлахчу сервисаша сов дукха хууш хиларна, ца оьшу теш санна, дIаваьккхина хила а мега боху верси а хьахош.


ГIУРБА А, ГIУРБАНАН IИЙД А\n4 февраля в 12:42 (2010 г.)\nАллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, хьаьжойн дегнаш Сийлахь долчу Делан цΙен тΙе дирзина ду. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, уьш, ихьрам дихкина, такбийр деш, лаббайка доьшуш бу. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, хьаьжой КаΙбатна гонаш дохуш тΙаваф деш, Ιаьржачу тΙулгана барташ дохуш бу. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, уьш Сафаний, Марватний юкъахь дΙасауьдуш, Замзам-хи муьйлуш, Макъамна тΙехьа хΙуьттуш, ламазаш деш бу. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, хьаьжой Ιарафатехь лаьтташ, Муздалифатехь буьйса йоккхуш, Минахь тΙулгаш кхуьссуш, гΙурбанаш деш, шайн кортош дошуш бу. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, бусалбанийн синош Сирлачу Мединате кхача, Элчанна (Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) зиярте хΙитта шовкъ йолуш ду. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, бусалба нах хΙокху дезчу дийнахь цхьаьнакхеташ, вовшийн декъал беш бу. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, уьш ламазаш деш, Ислам-динехь шаьш нисбарна Далла хастам беш бу. АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела, имадиллинарш Къуръанаш доьшуш, Делан дикане сатуьссуш, Цуьнан Ιазапах кхоьруш, Иза резавар лоьхуш, дика Ιамалш еш, доΙанаш деш, Далла хьесталуш бу. Алхьамду лиллахΙ, хастам Далла бу, доллу хΙума Шен карахь дерг ву Иза, Шен комаьршалла йоккха ерг ву Иза, Шен лен рукуΙ, сужуд, тасбихь, доΙа, марха кхабар, закат, Ιийд, дерриге Ιибадат а, Ша цхьаъ веш долу тавхьид а Шен дуьхьа дерг ву Иза, доллу хΙума Шена хьалхахь жима а, гΙаддайна а дерг ву Иза, Ша цхьаьнггара а хΙума оьшуш воцуш, хьалдолуш верг ву Иза, доллу хΙума а шорта болчу Шен къинхетаме хьашт долуш верг ву Иза, АллахΙу Акбар, АллахΙу Акбар, АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела.\nВай Лекха волчу Далла хастам бо, Цо вайх бусалбанаш дарна, Элчанийн эла волчун суннатца а, цуьнга Ша доссийна долчу Къуръанца а дикаха долчу шариΙате а тΙех сийлахь долчу дине а вай нисдарна. Вай Далла шукра до, Веза-Воккха ву Иза, нийсонна тΙехь лаьтташ, харц долчух дΙадоьрзуш долу муъмийнаш Цо вайх дарна. Делан ниΙматашна шукра динарг декъала хир ма ву, ца тешаш, керстаналла динарг дакъаза вер ма ву, нийса хьукма деш волу АллахΙ хΙоранна а бекхам бийр болуш ма ву, доллу халкъ Шега доьрзур долуш верг, Ιамалашкара хΙумма а Шена оьшуш воцуш, хьалдолуш верг, Веза-Сийлахь верг Цхьаъ ма ву.\nВай, дог тешна, тоьшалла до АллахΙ воцург кхин Дела цахиларх, Иза Ша Цхьаъ хиллачу хьолехь. Ιийдан деношха Шена муьтΙахь болчарна хазахетаран денош, самукъадаккхаран мур бина Цо. Ма самукъане хуьлу марха кхаьбнарг достучу хенахь, ма баккхийбе хьаьжой, Хьаьж-цΙенна тΙаваф деш, лаббайка доьшуш, Ιарафатехь лаьтташ, гІурбанаш дойуш, хьаьждаран фарзаш а, суннаташ а кхочушдеш. АллахΙу Акбар, АллахΙу Акбар, АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела.\nИштта вай, дог тешна, тоьшалла до вайн Эла Мухьаммад, Цуьнан лай а, Сийлахь Элча а хиларх, ша хесто хьакъ волу тΙехдика Эла хиларх. Цо аьлла (Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна): «Имадиллинарг бен ялсамани чу гΙур вац. Минахь дохуш долу денош (ташрийкъан кхо де) дааран-маларан денош ду». Веза Дела, къинхетам белахь, маьрша а виталахь тхан Эла, хьан Элча волу Мухьаммад, уггар диканиг жайна Ахь шега доссийна верг, догдикаллин масал, нийсонан пайхамар верг, уггар хаза гΙиллакх долуш, Делан халкъах массарал комаьрша верг, Дела хьехорехь, Цунна хастам барехь, хьаьж-гΙурба дарехь тΙехдика хилла верг. Делан къинхетам а, маршо а хуьлда цунна а, цуьнан доьзалшна а, цуьнан асхьабашна а, дика Ιамалш ярца царна тΙаьхьабозуш болчарна а.\nХΙай Делан леш, Дала бусалба нахана хΙор шарна деза ши Ιийд билгалдина, цаьрга шайн цΙеначу динан билгалонаш гучуяхийта. Марха достучу дийнахь шайн догΙмаш тΙера, ялтанех дикачух, къен-миска нахана гΙоьнна, сахь-закат даккхарца омра дина, гΙурбанан дийнахь гΙурба дерца омра дина. Лекха волчу Дала шена гергавуьгучех сийлахь Ιибадат ду гΙурба дер. Иштта Ιийданашкахь ламаз дар а, хутIба дешар а тΙедиллина Комаьрша волчу Дала, муъма нах дезчу дийнахь Шена хьалхахь цхьаьна кхетийта, цара йиначу Ιамална царна ял яла, динан хьехаме цаьрга ладогΙийта, цуьнан тΙедахкарш царна довзийта.\nΙийде дахкар суннат ду божаршна а, зударшна а, кегийчарна а, баккхийчарна а, могушболчарна а, церан ницкъ кхачахь, цомгушболчарна а, аз айдарца такбийр деш, хьалххе цΙера арабовлуш, Ιийд-ламаз даллац юучух-молучух ца кхеташ, сих ца луш, гΙаш, бедаршха керланиг я цΙенаниг юьйхина, бусалба динан сийлалла гойтуш, бусалбанашца къинхетаме, цатешачаьрца къовламе болуш.\nΙийде вахана, цуьнан маьΙнех кхиънарг, шен ницкъ ма-кхоччу дика Ιамалш ян сихо еш хир ма ву, Дела хьехор, Элчанна (Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) салаваташ дахкар дукха деш хир ма ву, хΙора фарз ламазна тΙаьхьа такбийр деш хир ма ву. Доллучу Делан халкъан Эла хилла волчу Мухьаммадан (Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) суннат кхочуш деш, ша зуьйш волчу Делан дуьхьа шен кΙант ИсмаΙил гΙурбанна вен реза хилла волчу, цуьнан махина Дала ялсамани чуьра ка баийтина, деза гΙурба дина волчу, я жуьгтийн а, я керста а динехь воцуш, цΙена бусалба хилла волчу ИбрахΙим-пайхамаран (Делера салам хуьлда цунна) тΙаьхьавозуш гΙурба дуьйр ду цо, болх Деле буьллуш, Делах тоам беш хир ву иза.\nГІурбанан хан Іийд-ламаз а, шиъ хутІба а чекхдаь ллачул тІаьхьа йолалуш ю, Iийд-дийнал тІаьхьа догІу кхо де дІадаллалц лаьтташ ю.\nАйхьа гΙурба дийча, цуьнан кхаа декъах цхьаъ чохь дитий, цхьаъ совгΙатна лой, кхоалгΙаниг бусалба нахах къен-миска болчарна сагΙина ло ахь, иза шарІо магийна долу дΙасадекъар ду хьуна, хьан гΙурба нузар (нийят) дина дацахь. Хьан хьашто чΙогΙа елахь, кΙеззиг дерг дΙадекъа, дукхахдерг чохь дита а мегар ду хьуна, амма беркатна цхьа кΙеззиг дерг, доΙах, масала, чохь дитина, дукхахдерг дΙаделча сийлахь ду хьуна – дΙаделларг эхартна дисина ларалуш ду.\nНузар дина гIурба\nЦхьамма, хΙара уьстагΙ ас гΙурбанна буьйр бу аьлла, я хΙара сан гΙурба ду аьлла, уьшар еш дешнаш аьллехь, я Делан дуьхьа гΙурба дуьйр ма ду ас аьлла нузар (нийят) дина, гΙурба дер шена тΙелаьцнехь, цо а, я цуьнан доьзало а оцу гΙурбанах хΙума даа мегар дац. Дешнаш ца аьллехь, нузар ларалуш дац.\nГΙурбанна юьйш ерг эмкал елахь, иза пхи шо кхаьчна хила еза, бежана я газа елахь, ши шо кхаьчна хила еза, уьстагΙ – шо кхаьчна, я шо кхача герга болуш хила беза. ХІара вай хьахийнарш бен, даьхни гІурбанна магийна дац.\nГΙурба жижигна эшам беш долу сакхт шеца доцуш хила деза, лерг даккхаза, цΙога хадоза хила деза. ШарΙо гΙурбанна ца магош ерг хьайбанах гΙелъелла, гΙора дайнарг а, телхина, кΙеззиг бен яжар доцуш, цхьана меттехь хьийзаш ерг а, шен сакхталла билгалдолуш, бΙаьрг сакхт ерг а, шен астагΙалла билгалдолуш, астагΙ ерг а, шен цамгар билгалйолуш, гирзаш даьлларг а, жижигна эшам бар а, озалла а тΙедахьаш йолу муьлхха а цамгар ерг а ю.\nЛерг даьттΙарг, я лергана Ιуьрг даьккхина ерг мегар ю, маΙа кагйина ерг, яьΙна ерг мегар ю. Яхка езаш ерг, узуш ерг ен магийна ю, азъелла, гΙаддайна яцахь..\nДоьзал мел боккха белахь а, уьстагΙ цхьана цΙен тΙера тоьаш бу, эмкал я бежана ворхΙанна тΙера ю. Хасапхочунна (хаспдийриг) гΙурбанан дакъа лур дац, сагΙина хьажийнарг бен, цо бинчу белхан мах кхин хир бу. ГΙурбанан неΙ-цΙока йохка мегар дац, сагΙина яларх а, шена йитарх а хΙумма а дац.\nСтагана, гΙурба ша дер, ша ца дехь, дуьйш хьажар, урс ирдар, деле хьалха хьайбане садаΙийтар, иза ларар, цуьнан пусар дар мелехь ду.\nИштта гΙурба дуьйш лардича мелехь долуш пхиъ суннат ду: «БисмиллахΙи» аьлла, Делан цΙе яккхар.\nЭлчанна (Делан салам хуьлда цунна) Салават диллар. ГΙурба къилбехьа дерзор. Такбийр (акбар) дешар: «АллахΙу Акбару, АллахΙу Акбару, АллахΙу Акбару, ла илахΙа иллаллахΙу в-АллахΙу Акбару, АллахΙу Акбару, ва ЛиллахΙил-хьамду», кхоалгΙа «АллахΙу Акбару» аьллачул тΙаьхьа «Кабийран Вал-хьамду ЛиллахΙи касийран, ва СубхьаналлахΙи букратан ва асылан» юкъадалорца такбийр совдаккхар дика лерина ду. Деле гΙурба къобалдар доьхуш доΙа дар: «АллахΙумма, хΙаза минка ва илайка, фатакъаббал минний». Веза Дела, хΙара Ахь суна делла долу Хьан ниΙмат ду-кха, гΙурбанна хΙара охьадиллина, Хьуна гергахилар лохуш ву-кха со, къобалдехьа соьгара бохург ду цуьнан маьΙна.\nХΙокху дезчу дийнахь бедаршха керланиг, цΙенаниг тΙеюьйхича мелехь ду. Вовшашна а, цомгушболчарна а, баккхийчарна а зиярте хΙоттар мелехь ду, къен-миска нахана а, буо-берашна а, церан доладечарна а гΙодар мелехь ду, деца-ненаца, доьзалца комаьрша хилар мелехь ду. Дагца а, маттаца а, дикачу Ιамалшца а Дела хьехор, Къуръан дешар, Делан Элчанна (Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) салаваташ дахкар, шайна юкъахь салам даржор, вовшийн декъалдар, Дала гΙурба къобалдойла алар мелехь ду. Вовшийн къинтΙера довлар, хаза дош алар, динах а гΙиллакхах а ца доьхчахьана, вовшийн самукъадаккхар а мелехь ду. Дала шена рицкъанца аьтто бинарг, ченаша вуьзна, месаш хьирчина воцуш, Делан ниΙмат шена тΙехь гучудоккхуш, шен духарх тоьлларг тΙе-кога дуьйхина, хаза хьожа йолу Ιатар тоьхна, цхьанна а куралла ца еш аравалар мелехь ду, Делан салам хиларо аьлларг диц ца деш, «Шен даг чохь мискъала зарратал куралла ерг ялсамани чу гΙур вац», – бохуш долу.\nВарийлахь, варийлахь, хΙай бусалба, хΙай гΙурба ден аьтто боцуш верг, хьайн гатделлачу хьолана а, карахь доцчу хΙуманна а гΙайгΙане ма хилалахь – Веза-Сийлахь верг Шена луъчунна рицкъа луш ву хьуна, халонал тΙаьхьа аьтто беш ву хьуна, хьолаца а, мискаллица а Шен леш зуьйш ву хьуна. Нехан доьзалш токхонехь гича, хьайн доьзалан хьокъехь холчу ма хΙотталахь! Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) лайначу халонийн цуьнан цΙийнан наха а, асхьабаша а хьегначун ойла елахь. Уггар чΙогΙа дуьненан бала лайнарш, халонаш хьегнарш пайхамарш бу хьуна, царал тΙаьхьа эвлияаш бу хьуна, царал тΙаьхьа дика нах бу хьуна. Къинхетаме волчу Дала «Миска нах Сан доьзал бу» аьлла хьуна, Делан салам хиларо миска нах ялсаманин охΙла бу аьлла хьуна. ХΙара дуьне а, хΙокху дуьненан дахар а Дала чуьркан тΙомал лерина делахьара, Дала кху чохь керстанан а, зуламхочун а карахь цхьа хΙума хуьлуьйтур ма дацара, цаьрга цхьа хин къурд бойтур ма бацара. ГΙурба дан хьан ницкъ ца кхачахь, хьуна хоийла Делан салам хиларо тоьллачех шиъ ка гΙурбанна бийна хилар, цхьаъ шена а, шен доьзална а тΙера, важа шен умматан миска нахана тΙера – шен умматан къинхетаме да хилла ма ву иза, Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна.\nХьо Ιийд-ламазе цхьана новкъа вахча, юхавирзича, кхечу новкъа гΙолахь, бусалба вежаршца цхьаьнакхетархьама, хьайна духьалкхетча, миска нехан лерамбархьама. ХΙара санна долчу дийнахь къаьсттина комаьрша хила веза бусалба стаг.\nАмма хьо, хΙай хьолан да, дуьненан аьтто хьайгахь берг, ахь хΙокху дезчу Ιийдах Ιосаллин а, бохаман а мур ма белахь – бохамаш бийриш Далла ца беза хьуна, Делаца гамвелларг тоьлар вац хьуна. Хьайна Дала деллачу хьолах къаьркъанна а, шовкъе долчу ловзарш тΙехь харж еш болчу нахах а, шайтΙанан гΙоьнчех а дΙакхетий, исрап ма делахь, сийлахь долчу лаьтта тΙехь, езачу хенашкахь хьаьжой Далла хьалхахь лаьтташ, шайн вежарий ийманехь нисбар Деле доьхуш болуш, Иза хьайна оьгΙазвоьду белхаш ма лелабелахь, корта бахош долу хΙума, иза муьлхха делахь а, хьайна хьанал дай, бусалба нахана луьйш, гΙийбаташ деш, дакъаза ма валалахь.\nДелан салам хиларо гΙурбанах дерг шега хаьттича: «Шун да хилла волчу ИбрахΙиман суннат (динан Ιадат) ду иза» – аьлла. Тхуна цунах хΙун хир ду? – аьлла шега хаьттича: «ХΙор чоьнна дуьхьал дика яздийр ду», – аьлла. ТΙаккха, «тΙаргΙа?» аьлла хаьттича: «ТΙергΙан хΙор чоьнна дуьхьал дика яздийр ду», – аьлла.\nАллахΙу Акбар, АллахΙу Акбар, АллахΙу Акбар, Воккха ву АллахΙ-Дела.\n«Далла тΙе ца кхочу церан (гІурбанан даьхнин) жижиг а, цΙий а, Цунна тΙекхочу шуьгара (Делах) кхерар (муьтΙахь хиларца йолу дика Ιамалш). Иштта Цо уьш (даьхни) муьтΙахь дина шуна, Цо шу нийсачу новкъа дахарна, шуьга Дела вазвайтархьама, ахь кхаъ баккха Дела цхьаъвиначаьрга (эхартна уьш декъалхиларца).\nЛекха волчу Дала ийманехь нисдалар лойла вайна! Амийн, вал-хьамду лиллахІи Раббил Іаламийн.


600 тутмакх хьажош ву тIебогIучу баттахь БАМ-некъ чекхбаккха\nБайкал-Амуран аьчка некъ (БАМ) билла тутмакхийн хьалхара дакъа, 600 стаг, хьажор ву Мангал-баттахь. Корматалла хьашт йочу белхашка набахтешкара нах дIаязбеш ю Оьрсийчоьнан аьчка некъаш " (РЖД) компани. Оцу хьокъехь хаам бо "Коммерсантъ" газето, хьал девзачу кхаа хьастанна тIе а тевжаш.\nТутмакхаш хир бу «Iаьржа белхаш» беш, бетон юттуш, арматура кечъеш Малхбалерчу полигонехь. "Промстрой" компани ю шена 100 тутмакх-белхахо схьаоьцуш. Аьчка некъийн урхалло хаийтина, ша набахтешца конракташ хIиттош ю, аьлла. "ТС Строй" компанино Мангал-бутт юккъе кхочуш белхаш хуьлуьйтур бу 430 гергга тутмакхна. Амма "Коммерсанто" шега деллачу хеттаршна жоьпаш ца делла некъийн хьукмато. Оьрсийчоьнан набахтийн урхалла а ца хIоьттина хаамна комментари яла.\n"Коммерсантца" къамел дина эксперташ шек бу набахтийн урхалла кийча ю тутмакхашка гIишлош юттучохь къахьегийта бохучух. Оцу белхаша урхалла декхарейийр ю тутмакхаш ларбеш а, баха дIатарбеш а, церан могашалла Iалашъеш а яккхий харжаш ян.\nХьалхо Оьрсийчоьнан набахтийн урхаллин директора Калашников Александра бакъдира тутмакхашка яккхий гIишлош ечохь, белхалой ца тоьучохь къахьегийта меттигаш хIитто шен хьукматаш кийча хилар. "Иза хир яц ГУЛАГ (нах бацош йолу набахтийн система), цигахь дика хьелаш хир ду наханна, юкъарчу Iойлехь а Iаш я петарш а лоьцуш, лаахь, шайн доьзалшца а бехаш, дикка алапа а оьцуш", - бохура Калашниковс.\nОьрсийчуьрчу набахтешкахь 188 эзар гергга тутмакх ву шайн чохь яккха йисина хан къинхьегаме ерзаяйта бакъо йолуш. И тайпа раж магийначун бакъо ю Ненцойн махкахь, Таймырехь, Магадан-махкахь, Норильскехь, БАМ-ехь болх бан.\nМасех шо ду Оьрсийчохь тутмакхашка болхбайтарх лаьцна дуьйцу. Низамо тутмакхашна магадо набахтел арахь къахьега, амма Конституцин бакъонаш кхочу царна а. Цара бинчу балхана мах бала беза, уьш бахархойх къастийна а, ларбеш а хила догIу.


Къаман къайле , я Яйначу лорахь - Chechenews\nГлавная » Все Новости » Политика » Къаман къайле , я Яйначу лорахь\n(Тоуратан т1ера нохчийн маттара Дэлан ц1ераш. «Ла иллах1а иллалах1»-нохчийн маттахь. Тоуртан «Элах1у» нохчийн маттахь. «1алалахь -1улалах1» зикаран маь1на , ишта кхин дуккха а. Кхузахь мел дийцинарг вайна хетарг ду, хуург цхьа Аллах1 бен вац)\nИшта дукха а цадуьйцуш тидина хир яра вай, 1ийсас(а.с.) Шимина: «Петар», «Капе», «Сапе», бохуш тихкина йолу тайп -тайпана ц1ераш. Нагахь «х1унда», «мичахь»,«муха» боху, цхьацца цакхетам бацарш дешархочунна хир боцийла вай тешна хиллехь. И цакхетамаш цахилийта дара, и дийцар вай сел дахдар.\nТкъа х1инца зуьр вай, тохара «кипа»дашца цкъа дала а дина, т1аккха вайтесна дитна — «къепе». Вай х1етахь элира, доктора Даууда дийцарехь: Ибрахьийм —пайхамара(а.с.) дахнашца лелачу хенашкахь, цо шен меттан –мотт хуьйц-хуьйцучохь Далла 1ийбадат дан еш хиллачу наждарех(т1улгийн бун) «къепеолуш хилла.\nАьлча а, профессора Даууда цигахь бохург – «кипа»дара(1авроп.транскр.). Ткъа вай, цу шина дешан гергалонга хьаьжча, иза «къепа» санна а хила тарло элира.\nХ1инца хьовсур вай, цу «къепа» дешан чулацаме а.\nКхузахь уггаре а хьалха дага тоссург ду, дахнашца шаьш лелачох, я талла оьхучох, я цхьана ханна чохь 1эн ечу наждарах , ламроша «къепе» олуш хилар. Вуьшта аьлча, т1улгеха еш йолу цхьа г1ишло ю иза.\nДешархочунна дага даг1ахь вай тохара а элира: «Ка+пе»(«храм\_дом Всемогущего»), «Къа+пе»(«храм\_ крепость Милостливого») дешнин юкъара кхетам — «Дэлан пе\_ц1а», бу. Шайцара: «Ка»(«Всемогущий»), «Къа»(«Милость», «Жалость»), ширачу нохчийн маттарчу Дэлан ц1ерашца доьзна а долуш.\nЦул а совнаха, и «Къа»вай гергара лерийра, ширачу ег1иптхойн –арамейн – нохчийн маттарчу – («А)Ра»бохучуьнца а. Шен рог1ехь т1аьхьарнийг ,1арбойн маттарчу: «АР –Рахьман» («Къинхетаме верг»), «АР — Рахьим» («Къахоьтург») , АР— Рабб(1алам – адам кхобург, деборг) бохучу Дэлан ц1ерашца а гуш .\nТкъа кхин а хьалха вай дийцира, шираллехь и «Ара\_ Эра», Дэлан къинхетам билгала боккху ц1е хилла бохуш. Дала адамна, акхарошна, дийнаташна луш хиллачу ни1маташца, х1уца (адамна, акхарошна , дийнаташна, арешна,1аламна ) ша йоьзна а йолуш.\nМасала, ширачу нохчийн маттахь: «Ардар», «Эрех» бохуш хиллачу беттан ц1ераша а тоьшалла деш хета вай бохучунна. Ишта, хьалхарнийг цараха хилла — ялта-х1у чудерзоран беттан ц1е («ардаран бутт»), ткъа шоллаг1нийг — дахни 1ахара цадахийта, царна юкъехь ка -буг1а (су) хоьцучу беттан («эре ха)» ц1е.\n(Х1инцалерачу сентябран, ноябран гергара хенаш. Жах1аллан заманашкахь, цу ц1ерийн хилла хьесапаш вай тохара дийцира. Уьш 1эсачара шайн «паллическан культаца» муха доьзна хилла билгал а доккхуш)\nАла дашна, вай дуьйцучуьнца дог1у Тоурато боху: «Элира Дала: бес-бесара буц ло Ас шуна, шайн х1у т1е долург, латта т1ехь мел ерг, тайп-тайпана дитт а, шайна т1ехь стом мел хуьлург, х1у дуьйш — долург: шуна яъх1ума хилийта. Латта т1ерачу акхарошна,сигларчу алхазуршна, латта т1ехь мел лелачу динаташна, шайна чохь са мел долчунна сийна йолу буц ло Ас яъх1умна: ишта хилира» (Хиллам. 1:29-30)\nЦу байто дуьйцу: миллиардашкахь бес-бесар а, тайп –тайпана а долу х1у кхуллург, х1у лург, х1у латторг, х1у деборг цхьа Дэла вуйла. Вайна гучуьнан, цагучуьнан, хезачуьнан, цахезачуьнан «х1у Да», я «х1у Эла» санна Ша хуьлуш волу.\nТерго ер вай, кхузахь: «Да»(«Владыка»), «Эла»(«Господь»), боху ц1ераш цхьааллийн терахьца хилар а, нохчийн маттахь «х1у» дош,цхьааллийн – дуккхаллийн чутаца дуйла а.\nМасала, и «Эла»,«х1у», вай — «Эли х1у» кепехь аьлча:«Дала мел кхуллург а, кхоьллинарг а»,бохучу кхетамехь хир дара. Дала мел кхоьллиначуьнан чот йоцу дуккхалла а,бес-бесаралла а ша гойтуш.\nИшта вайна хаало: «х1у Да» = «х1у Эла» , я «(Йа), х1у Да» = «Эла х1у» дуйла. Цундела и байт, ширачу нохчийн маттахь хиллачу Тоуратна т1ехь: «Элира Арас\_ Эрас…», я«Элира Йа х1у Дас…», я «Элира Элах1ус…», бохуш хилла езаш ю. Я вуьшта аьлча: «Элира Аллах1у:…», аьлла.\nЦу тайпа, оцу байтаца Тоурато юьйцург «Аллах1» ц1е юьйла а, ткъа иза «Йах1уда», «Элох1им» ц1ерашца йоьзна юьйла а го вайна. Дешархочуьнан дага даг1ахь , «Йах1уда» вай тохара тидира. Лияс, ша к1ант вича, Далла хастам беш -«Йа, х1у Да», аьлла биначу кхайкхаман масалца.\nТкъа кхин д1а а, цу ц1еран таллам бечохь хаало, цуьнцара –«Йа», цхьа кхайкхаман фонем хилла ца1аш — «Йахь»\_ «Йохь»(«лицо»\_«начало») санна а хилар. Шеца цхьааллийн гайтам а болуш. Масала; кхин «йахьарчий» яц, кхин деларчий бац, цхьа «Йа(хь) — х1у Да»(Эла х1у») воцург бен бохучу кхетамехь.\nИ «Йа», Дэла цхьаъ варан, Дэле кхайкхаран, Далла хастам баран дош дуйла гойту, масала:«Йа— Аллах1», «Йа –Рабби», «Йа – Рахьман», «Йа –Самиу», «Йа –Латиф» (и. д1. кх. а) ц1ерашна хьалха и латтаро а.\n1эламхоша дийцарехь(«Йа» маь1на шаьш ца дийцахь а), и «Йа»:«Аль»\_ «Эль», «Ар», «Ас» метта а х1иттош яха а йог1у Аллах1ан ц1ераш. Нагахь Дэле кхойкхуш, Цуьнга къинхетам, гечдар доьхуш, вай уьш юкъ-юкъера йохуш елахь.\nГайтаме ду, цу «Йа»аларца нохчийн маттахь вайна го («Йахь»\_«Йохь»\_ «Йэхь») хьесапаш,1арбойн — жуьгтийн меттанашкахь вайна цагар а. Къаьстина жуьгтийн маттахь. Цундела Тоуратан и: «Йо»,«Йе», «Йа» жуьгтийн 1эламхоша тайп –тайпана дийца а дуьйцу. Уьш Дэлан ц1ерашна хьалха санна, царна т1аьхьа а латта йиш йолу цхьа аьзнаш бен дац, бохуш.\nМасала, ишта: «Йегове дешан яцйина кеп – «Йа» я «Йах» ю. Масала: «Сан Сий –Йа»(Ис. 26:4). «Йа», ц1е ю Цуьнан(Пс.62:5); цкъацкъа иза «Иеговаца» цхьана ю (Ис.26:4), я «Элохим»(Забур 67:19) ю иза. «Йегова» —«Йа» дешнаш т1ера дукха ц1ераш а, топонимаш а кхоллало. Царна юкъара башхаллаш: «Йегове»чолхечу дашна хьалха х1отта до, ткъа «Йа»,иштачу дашна т1аьхьа»(жуьгтин маттара Тоурат).\nКхузахь го, масала:«Сан Сий –Йа»(Ис.26:4), жуьгташна х1ун дуйла а цахаар. Т1аккха вай дечу хьесапца:«Сан Сий –Цхьаалла» («цхьаъ»\_ «йохь»\_ «йахь»)хуьлу иза, ша Исламехь а уггаре коьртанийг долу(г1азкхийн маттара: «Моя слава – Я(Йа)»). Ша вуьшта аьлча а: «Со цхьаъ ву»\_«Соьца накъост ма лаца», бохург.\nЦу тайпа, «Йах1уда»:«И цхьаъ ву, И воцург бен кхин дэла вац, И цхьаъ лара, И цхьаъ йохье ве….»… Х1оккхузахь «собар» эр вай. Х1унда аьлча, оцу «йохье ве» бохучуьнца вайна ц1еххьана хаало -«Йегове»(!) …. Жуьгтийн 1эламчаша къайленах къайле лору, царна шен маь1на х1ун ду цахуу Дэлан ц1е.\nа) «Йохье ве Йа х1у Да». Кхузахь кхин х1умма а дийца цаоьшу аьлла хета.\nб) «Йохье ве Йахь(е) ве(рг)»(«Йахьве»). Цуьнан г1азкхийн маттара хьесап –«Ревнитель»(«Яхве»). Аьллачуьнан маь1на : «Йохье ве (цхьаъ ве) Йахьеверг (Ревнующего), Цуьнца накъост лацахь, цо оьг1азло йир ю…».\nв)«Йохье ве Эла х1у»….\nКхузахь юха а «собар» эр вай. Дешархочуьнга шен тидам а, алсам баккха а олуш. Х1унда аьлча, цу — «Йохье ве Эла х1у» аларца а, «Аллах1 цхьа ве, Цунна муьт1ахь хила»,бохург хезаш хиларна.\nЦул а совнаха, вай х1инца хьалха дийшира, жуьгтин 1эламчаша боху: ««Йегове»чолхечу дашна хьалха х1отта до…». Ткъа кхузахь вайн кхаьчнарг а изза ду. Цу1эламчашна ч1ог1а чолхе хета – «Элох1им» а, «Йегове» а вай ишта нисдича.\nАла деза, и «Йохье ве Эла х1у» вай ишта нис цадича а, Тоуратан дукхачу меттехь оцу кепехь вайна гуш хилар. Сел дукхачу меттигашкахь уьш Тоурат т1ехь хиларна, уьш мичахь ду а ца гойтуш, уьш муьлхачу дешнашца вайна цигахь го дуьйцур вай.\nВайн кхетамехь уьш ду, Дала ширачу исраэльхойн(нохчийн) халкъе дукхаза, дукхаза боху, кхуьлу: «Я Иегова – Господь твой».Шаьш нохчийн маттахь даьхча:«Со Йохье ве–хьайн Элах1», хуьлу. Вуьшта шаьш аьлча а, шайн кхетам: «соьцара шайн барт ма эг1абе, со воцург бен кхин деларчий ма лийца, ала – «ла иллах1а иллах1» , а болуш.\nАмма, кхузахь юха а цецдовлур хуьлу вайн. Х1унда аьлча, оцу «ла иллах1а иллах1», аларца а, ширачу нохчийн маттара: «ла,элах1и Элах1» вайна гарна. Тахна а; «ла, массо а дэларчийн Дэла» санна ша хезаш долу….\nСуна кхузахь уггаре а тамшина хетарг ду, ас и ши алар ишта вовшашца дустар а, сан ларамза нисделла хилар. Бакъ а долуш, иза ишта хиларна, уьш дешархочунна хьалха кхиэле дахка дагахь а вацара со.И сайха нийса кхетар вац, бохург, сайна хетарна.\nАмма эццахь, цхьана деган хьехамца санна айса цхьаъ кегачохь, сан б1аьрг кхитийра синодан гочдарца йолчу Тоуратан цхьана байте. Цо бохура: «ибо Господь,Бог ваш, есть Бог Богов и Владыка владык , Бог великий, сильный и страшный…» (второзаконие10:17)\nТкъа д1а теллича, шен бухца( оргиналехь) иза яра: «ибо ЯХВЕ, ЭЛОХИМ ваш, есть ЭЛОХИМ ЭЛОХИМОВ и Владыка владык, ЭЛЬ великий, сильный и страшный…»,аьлла.\nШен нохчийн меттан чулацам: « Йахьве, шу Элах1; элах1ийн Элах1 а, массо де Да(Владыка) а хиларна, Иза воккха, анда, кхераме а волу Эл ву», а болуш.\nЦул а совнаха, Тоурат т1ехь и тайпа байташ кхин а кара йора.Масала: а)«Судей не злословь и начальника в народе твоем не поноси»(Исход 22:28 синодан вариант). «Элохимов( оргиналехь) не злословь и начальника в народе твоем не поноси».\n(«Элих1ашна маттаза ма ле, хьан къоман хьакмашна ма ле»)\nб)»Я, Господь, Бог твой,.. да не будет у тебя других богов («элохимов») перед лицом Моим«(Со, Эла,хьан Дэла,… кхин элах1и ма хуьлийла хьан, сан йохьанна хьалха(и. д1.кх.а), бохуш.\nКхузара гора, цаьрцара — «элах1и»: «элах1ой» санна а ала йиш йолуш дуйла. Ша шинна а маь1на –«Элера нах» («святые у Господа»), я «эвлиях1и» хиларна. Вайн цхьа йолчу диалекташкахь — «элиях1и» санна а хезаш долу.\nТ1аккха цу байташцара «Элах1»(Алах1\_ Алах1а\_ Элах1а) ширачу арамейн маттара Дэлан ц1е хилар терго йича(цунна т1ера «Аллах1» а ю), Тоуратна т1ехь Дала ширачу израэльхошка(нохчашка) бохург: «.. со шу элиях1и а Элах1 ву», бохург ду.\nЯ вуьшта аьлча и хуьлу: «ла, элах1и Элах1», я «Со воцург бен кхин элах1и ма ла», я «Ас шуна оьхуьйтучу элах1ин(пайхамарийн–эвлияхин) Элах1 а Со ву, ма бе цараха деларчий»….\nЦул а совнаха, Тоуратан -нохчийн маттара и «ла,элах1и Элах1», Инжалан «Кхоанна»а нийса б1остане ду. Цо ишта аьшна до, жуьгташа боху: шираллехь цхьа жуьгтин къам бен, Дэла цхьаъ вечарах цахилла», бохург а.\nТ1аккха Мухьаммад(с.а.с) валале эзар шерашкахь хьалха дуьйна, Дала нахе бохуш кхуьлуш, т1едожош, хьоьхуш хиллачу цу — «ла, элах1и Элах1»(«ла иллах1а иллалах1») т1е эххар а — «Мухьаммадан –рассулах1» кхетар а,пайхамарин раг1 Мухьаммадан(с.а.с.) т1ехь кхача ялар гойтуш ду. Иза уггаре\nбилгале верг а, т1аьххьара верг а вуйла дуьйцуш.\nЦу тайпа, 1арбойн маттарчу — «ла иллах1а иллах1» бохучуьнца, нохчийн маттара — «ла, элах1и Элах1» ги вайна. Шецара нохчийн –«ла», г1азкхийн маттара: «подчиниться» \_«преклониться»\_«терпеть»\_«быть послушным» а долуш. Масала,«1ала» («Эла\_ Элах1а\_1эла\_Али»)ц1еран: «1а»(«святой Дух») + «ла» кепаца иза ма даррий.\nИшта «Эlohim\_Эloаh» толлучохь, талмудхоша и ц1е йах1удашка «Элоким» барамца яккха бахар (х1етте а Магриберачу жуьгташа иза — «Эlohim\_Эloаh» олуш йоккху) а, цу ц1еран маь1на уьш кхечу хьесапашка даккха г1ерташ буйла а хии вайна.\nШеко йоцуш, и «х1етал–металш» цу ц1арца цара лелоран бахьнаш, и ц1е жуьгтийн маттахь цахиларна а, иза Аллах1 – ц1арца йог1уш хиларна а долучох тера ду. Ма дарра аьлча, уьш доцурш бен кхин бахьнаш хуьлийла а дац цигахь.\nАмма цхьана меттехь(Танаха т1ехь), талмудхоша шаьш а мук1арло до: а) цуьнан ширачу –арамейн маттара маь1на –«Дерриг а кхуллуш верг »(«Творец») дуйла. б)«Эlohim\_Эloаh» т1ера даьлла дош «1алам» хиларна а.\nГойтур вай, цуьнан нохчийн маттахь а и тайпа маь1на дуйла. Кхузахь уггаре хьалха терго хуьлу,и «Эла+ х1у»:«Эла» а, «х1у» а бохучу шина дашах латтар. Шецара «х1у»дош дукхаллехь а, цхьааллехь а долуш.\nМасала: а)«Эла+ х1у»: Дала мел кхоьллинарг,кхуллуш дерг, кхуллу дерг, вайна гург, цагург,хезарг, цахезарг ша мел дерг а цхьаний аларца. б) )«Эла + х1у»: Дала мел деллачу ни1матан тайпалла, бес-бесаралла дукхаллийн чутаца йицарца.\nГайтаме ду, цу «Эла х1у» хьесапан маь1наца дог1уш, цуьнан эшаре долу -«1а ла х1у» \_ 1алам (кхузахь:«1а»= «Дух») а хилар. «Мел дерг а, Дэла ла ду», бохучу кхетамехь.\nВай дуьйцург билгала доккхуш хета Къор1ано а. Шен: а) «Т1аккха Иза 1а(к1ур) санна лаьттачу сиглахь ч1аг1велира. Элира сиглане, латтане: схьа т1е дуйла Суна лаамехь, я лаам боцуш.Вукхара элира: тхо лаамца дог1у»(Къор1а. 41: 11).\nб) «Дала лекех х1у къаста до; Цо, са доцучох са дерг а кхуллу, ткъа са долчунах са доцург а до. Ишта ву Дэла: шу х1унда Цуьнгара д1а доьрзу»(Къор1а. 6:95), бохучу аяташца.\nОцу хьалхарчу аятацара го, Дала Т1урненехь лаьттиначу цхьана 1алаг1оже ;«…схьа т1е дуйла Суна лаахь а,цалаахь…», аьлла омра дича, цигахь мел хиллачо низам эцна дуйла. Паналлехь массо а маь1эхь седарчий — дуьненаш а кхоллалуш, царна юкъахь д1а –схьа физикан законаш а х1уьттуш, 1аламехь дахар хилийта массо а кепара Элан х1у даьржаш(и.д1.кх. а)\nЦо ишта гойту: а) эццахь Далла муьт1ахь цахила цхьаа ницкъ а боцуш, мел дерг а «1а ла» («Дэла ла») хьолахь хилла дуйла(«1а»=«Дух». «ла»= «покорность»). в) и «1а ла» кхетам: Кхуллуш волчуьнан а,кхоьллиначарна а юкъаметтиган гайтам буйла.\nМасала, шен «1э ла» барам г1азкхийн маттара – «быть смиренным\_покорным (Господу\_жизни)» а болуш. Ткъа «1а ла х1у»; Дала мел кхоьллинарг цунна муьт1ахь ду, бохург а долуш.\nТ1аккха шоллаг1чу аято а гойту, Т1урненехь Дахар кхоьллина волу Эла(«1эла», «1ала»);«х1у Эла»(«Кхуллург») вуйла. Дашна аьлча, кхузахь «1а ла х1у» а, супистхойн – «1алалах1 –1улалах1» бохучу чехкачу зикарца хеза.\n«1алалах1»(«Дала мел кхоьллинарг: 1алам- адам…»)- «1а ла х1у», а долуш. «1улалах1»(«Дала мел кхоьллинарг») — «1у(Дэла) ла х1у» а, хуьлуш(кхузахь: «1а»-«Дух». «1у» -«Стерегущий»\_«Обеспечивающий»).\nИшта, ширачу израэльхойн-нохчийн маттара и «1алалах1 -1улаллах1» вай лору, Забурна т1ера Дауд –пайхамара(а.с.)Далла хастам беш олу зикарш а. Дахкор вай цараха масехь.\nМасала:1)«(Аллилуя.) Славьте Господа, ибо Он благ; ибо милость Его вечна»(106:1)\nЦуьнан гочдарш: а)«1али +лай, сий де Эли, И меше ву, Цуьнан къинхетам даим а бу».\nб) «1а ла х1у, сий де Эли, Иза меше ву,Цуьнан къинхетам даима а бу»\n2) «Аллилуя. Хвалите, рабы Господни,хвалите имя Господни».(112:1.Пс.)\nЦуьнан гочдарш: а)«1али +лай, хастам бе Элина, хастам бе Элин ц1арна»\nб) «1а ла х1у, хастам бе Элина, хастам бе Элин ц1арна»\n3) «(Аллилуя.) Хвалите Господа, все народы, славьте Его все племена»(116:1. Пс)\nЦуьнан гочдарш: а) «1али +лай, хастам бе Элина, массо а къаьмнаша, сий айде Цуьнан массо а тукхмаша»\nб) «1а ла х1у, хастам бе Элина, массо а къаьмнаша, сий айде Цуьнан массо а тукхмаша»\nКхузахь кхин цадийцарх а,дешархочунна шена а гур хир бу, оцу гочдаршкахь «Аллилуя» метта»: «1али лай»(я«Эли лай»), я «1а ла х1у»(«Далла муьт1ахь мел дерг») вай х1оттича, цу зикарийн хийцало чулацам.\nИ чулацам церан ишта хийцалур бара, нагахь цигахь вай нохчийн меттан — «1алелай» х1оттинехь а. Т1аккха и зикарш дуьйла лур дара: «1алелай, хастам бе Элина …», бохучу дешнашца. И«1алелай»: дехаран, кхайкхаман, хастаман дош а долуш.\nВай кхечанхьа кхин а дуьйцур ду, Тоуратан — Забуран маттара – «аллилуя»(1авроп.транскр.), нохчийн маттарчу — «1алалах1-1улалах1» бохучу сихачу зикраца вайна х1унда го. Цундела цкъачунна и кхузахь цадуьйцур вай.\nТкъа х1инца кхин цкъа а тидаме оьцур вай, 1арбойн маттара–«иллах1у»\_«лах1у» нохчийн– «Эла(Ала) х1у» бохучуьнца цхьана эшаре дар. Исламан 1илманчаша «Аллах1» — ц1араха деш долчу хьесапца уьш дуста а дустуш.\nТ1аккха вукхара и ц1е ишта юьйцу: «Особенности имени Аллах1а.Это имя является собирательной всех божественных имен. Если в слове Аллах1 убрать букву «алиф», остаеся «лиллах1» , что означает , что Земля и небо принадлежить Аллах1у, если убрать «лам», вторую букву, останется «лах1у» , что означает, что «все принадлежить Ему», если отбросить и третью «лам» – останется«х1у»,что указано в суре «Ихлас»,которое означает Аллах1— Един». («Ислам какой он есть». Хаммаудах Абдалати)\nОцу ц1еран маь1на г1азкхийн маттахь вай далоран бахьна дара, иза вайн гочдарца а гал цадалийта. Дешархочо кхузахь ишта тидаме эца дог1у, 1арбойн маттахь –«цхьаалла» гойту — «х1у», нохчийн маттахь вай лакхахьа ма дийццара цхьааллийн а, дуккхаллийн а гайтам болуш хилар. Ткъа кхин д1а долчох: арамейн — нохчийн маттара – «Элах1у»(«Алах1у») а, 1арбойн(?)маттара –«Аллах1у» а вовшашна мел гергара ц1ераш ю, иза ша а кхетар ву,аьлла хета.\nИштачо гойту, Дэла цхьаъ веш волу дин, нохчийн эзара шерашкахь хьалхе дуйна хилла дуйла. Цунна юха а тоьшалла до: «Йахье ве\_Йохье ве Эла х1у», аларо а.\nГайтаме ду, цуьнцара — «Йахье ве\_Йохье ве»(«Иегове») бохург а, талмудхоша ма бохху Дэлан ц1е а йоцуш, тахана а нохчийн маттахь атта кхеташ долу: цхьаъ ве иза (Элах1у), кхин деларчий ма лаца цуьнца», бохучу кхетамехь хилар.\nЦахуучуна билгала доккхур вай, нохчийн кхетамехь — «Йоьхье ве»(б1остане дош– «Йохьаза»): г1иллакхан, оьздангаллан, лараман уггаре а лакхара алар хилар. Ша:\nйохь»\_«йахь»\_«иэхь»орамна т1ехь лаьтташ а долуш . Тоуратан: «Йехьове» («Йohovan»), «Йахьве» («Jahve»), «Йах1уда» («Йahuda»), («Элох1им» («Эlohim» )) тудучохь вай дукххаза хьехийна болчу.\nНохчийн маттахь цу тайпа ду, талмудхоша шайна церан маь1наш цахаарна, Тоуратан чолхечу дешнашна хьалха х1оттош ду боху — «Йогеве»а , цхьалхачу дешнашна т1аьхьа х1оттош ду боху — «Йа» а. «Йогеве» — «Йоьхье ве» а, ткъа «Йа»: Дэла цхьаъ варан а,Цуьнан кхайкхаман ц1арна хьалха х1оттош долу дош а долуш.\nМасала, цу кепера и «Йа» вайна го Къор1анан т1ехь а. Цуьнан «Й.с.» («Йа син») суран ц1арца. 1арбойн маттахь ма дарра шен хьесап цахаарна,Исламан 1илманчаша а тайп-тайпаначу маь1нашца дуьйцуш долу.\nДелахь а, церан эххар а хиллачу сацаме хьаьжча, и «Й.с.», «тай(?)»олуш хиллачу цхьана тукхаман маттара –«Йа,адам», лара дог1у. Тахна вайна хаа йиш яц, и тукхам мичахь даьхна, мича дахна.Амма цхьабакъду, церан маттара и- «Йа, са\_ саг» («О, душа»\_ «О,человек»), нохчийн маттахь а изза дуйла хаало вайна.\nЦул а совнаха, оцу кхетамехь и го, цу суран цхьана аятаца а. Дала массо а къоман адаме: «…йа, бани Адама…», олучохь. И «йа», адамо Дэле кхойкхучохь аьлла ца1аш, Дэла адаме кхойкхучохь а, олуш дуйла а гойтуш.\nДешархочунна дага дог1ехь вай тохара дийцира: «АР –Рахьман», «АР — Рахьим» («Къинхетаме»а, «Къахоьтург» а), АР— Рабб(1алам – адам деборг) ц1ераш йохучохь, адамо и «Йа» муха, маца ала деза а, 1арбойн — «АР\_ Ра» а, ширачу ег1итхойн –арамейн –нохчийн маттарчу — «(А)Ра» ц1арца цхьана муха дог1у а.\nДашна аьлча, 1арбойн маттахь билгалла х1ун ду цахуу и «Ар»а, ишта Дэлан кхечу ц1ерашна хьалхара: «Аль», «Ас» а хета, ширачу ег1иптойн -арамейн –нохчийн маттахь вай теллина долу: «Эли»\_ «Али» («Господь»),«(А)Ра» («Милосердный»), «1а –Са» («святой», «Дух-Свет»)\nКхузара кхин цкъа а го,Дэла цхьаъ вечу динан оьмаралла мел еха ю. И дин шираллехь массо а къоман шен-шен заманашкахь хилла дуйла а. «Оха тхайгара массо а халкъана цараха болу пайхамараш эхийтина…», бохучу аято ма хьоьххура.\nЭххьар а терго ер вай, и «Элах1у» —ц1е, нохчийн шираллерачу: «Элах1и»(«Эла + х1у» = «Дэлан саг»), «Эла», «Элапи»\_ Илапи» («Эла+пе =«Дэлан ч1аг1о»),«Эльси», «Элаби» ( зударийн:«Элиза», «Элита», «Элина» а…), бохучу ц1ерийн эшаре хилар а, лаа доцийла.\n(Т1аьхье ю) Докка Амагов\nПамяти чеченского патриота-дипломата Хасмагамеда Исмаилова\nСША призвали Россию признать свою роль в катастрофе «Боинга»\nЧечня–Брест–Тересполь: беженцы, которые никому не нужны\nПутина связывают с теневыми сделками с недвижимостью в Испании


"Хизб-ут Тахриран" 15 декъашхо лацарх хаам бина ФСБ-но\nКъайлахчу сервисаша хаам бина Пензехь а, Уфахь а, Челябинскехь а 15 стаг лацарх, Оьрсийчохь йихкинчу террорхойн "Хизб-ут Тахрир" тобан декъахь хилла ву аьллачу шеконашца. ФСБ-н сайта тIехь бина и хаам.\nХаамехь чIагIдо, Мангал-бутт бовш а, карарчу беттан юьххьехь а оцу гIаланашкахь "Хизб ут-Тахрир" тобан къайлах лела диъ гара хIаллакдина хиларх. ФСБ-н белхахой хьоьвсина лецначийн хIусамех, дIаяьхьна шайца техника а, зорба тоьхна материалаш а.\nКъайлахчу сервисийн версица, лецначу Оьрсийчоьнан а, Юккъерчу Азин а бахархоша "Оьрсийчохь яржош хилла террорхойн идеологи", иштта, церан гонашка ийзош хилла дозанал а арахьарчу "Хизб ут-Тахриран" декъашхойн тIедилларца, бусулбанаш а, къинхьегаман мигранташ а.\n"Хизб ут-Тахрир" – дуьненаюкъара исламистийн кхетамца болчийн политикан юкъаралла ю. Дуьненан дуккхаъчу мехкашкахь легалехь лелаш болам бу иза.\n2003-чу шарахь Лакхарчу кхело террорхойн организаци ю аьлла, дIакхайкхийра "Хизб ут-Тахрир". ГIирмина аннекси йинчул тIаьхьа цигахь беха дуккхахболу боламан агIончаш леца болийра Оьрсийчоьнан Iедалша.\nУкраинехь а йихкина ю организаци. Бакъоларъяран "Мемориал центро ("Оьрсийчоьнан юстицин министралло арахьарчу агентийн тептаре яьккхина "Мемориал", - Редакцин билгалдаккхар.) политикан тутмакхаш лерира "Хизб ут-Тахриран" могIаршкахь хилла бу аьлла, 50сов бусулба.


Нохчийн ловзар ду хIоккей\nЧиллан-бутт 09, 2013\nНохчийчоь--Къона нохчийн хIоккейхо ву ша тIе вала кечлуш. Соьлж-ГIала, 09Чил2013\nШи шо кхочуш ду Нохчийчохь хIоккейн дуьххьарлера тоба вовшахтоьхна. Иза кхоьллинарг ву, махка болх бан веана Словенера гIишлошъярхо. Шен чоьтах латтош ю цо тоба. Гарехь дикка кхиамаш а бу нохчийн хIоккейхойн.\nДуьззина ши шо а дац Нохчийчохь доьххьарлера хIоккейн тоба кхоьллина, амма, хIинцале, шех, дуьйцутуш ю иза. Дукха хан йоцуш, Словенерачу Любляна-гIалахь, «Змачков» олучу берийн хIоккейн турнирехь шолгIа меттиг а яьккхина цIабаьхкина нохчийн кегийра хIоккейхой. Хьалхара меттиг яьккхинарг ю, иттанаш шерашкахь шай махкхаь хIоккей йолу меттигера тоба.\nНохчийчохь хIоккей кхоллар хиллера оцу Словенера кхуза шен фирмица болх бан Ферков Матиаж веанчул тIаьхьа. Ша а цхьана хенахь хIоккейхо хилла волу иза, Соьлж-ГIалахь ша тIехь хахкавала оьхуш хилла, шен накъосташцаний. Цигахь цо терго йина, нохчийн берашна канкеш хахка лууш хиларна. ТIаккха дагадеана шена элира цо нохчех тоба вовшахтоха.\nФерков Матиаж: «Со хIоккейхо хилла ву Словенехь. Нохчийчу гIишлошъяран болх бан кхуза веъча, суна гира кхузахь болу ша. Ас, кхузара сайн накъосташка хаьттира, хIоккей юй шу кхузахь аьлла. Яц аьлча, суна дагдеара иза кхолла. Ши шо кхочуш дут оба йолу. Бераш дика къахьоьгу, дIагIерта уьш. Ницкъ а, гIора а ду цаьргахь. Ницкъа а , дог а , яхь а оьшуш йолу спорт ю хIоккей».\nШен ахчанах хIоккейхойн лерина духар а, гIирс а эцна, бераш тобане вовшахдетта волавеллера словенхо Ферков Матиаж. ХIоккей яц бохучу махкахь цунна карийра хIоккейхойн тренер Мударов Джамбулат, ша а Оьрсийчоьнан КъилбаСедерачу махкарчу цхьана тобанехь лоьвзина волу.\nЦул сов, цуьнан говзалла а хилла хIоккейн-тренеран. Ферков Матиажс, иза алап а луш, балх дIаэцна ву хIинца. Джамбулате хаттар делира Маршо радионо, хIоккей чIагIлура йолуш юй Нохчийчохь аьлла. Цо ишшта жоп делира.\nМударов Джамбулат: «ХIоккей хир йолуш ю. Ца хила йиша яц. Бераш лууш ду ловза. Хьуна гуш бу-кха уьш, церан лаам мел чIогIа бу. Цхьберш хехкалуш ах шо ду, кхиберш шо ду. ХIинцале гуш ю прогресс. Кхуза шайб ерша Iдаэца богIуш дукха нах хуьлу. Футболан академера а дахкадо тхуна бераш. Духар а, меттиг а ца хиларна Iаш ду тхо, уьш дIацаоьцуш».\nТахана, нохчийн хIоккейн тоба, кхаа декъе екъна ю. КIирнахь шина сахьтехь бен ца хуьлу церан Iаморш, амма, гергарчу хенахь ялх сахьте и хан яхъян Iалашо ю. Кхаа баттахь бен ловзуш боцу нохчийн хIоккейхой луларчу ХIирийн махка бигнера цигарчу тобанца ловза.\nДуьххьара эшнера. Цхьа ши бутт баьлча эша а ца оьшуш, тола а ца тулуш лоьвзинера, амма, кхозлогIа бахча, хIирийн тобанера толам а баьккхина цIа бирзинера нохчийн хIоккейхой.\nМударов Джамбулат: «Тхо цига доьлхучу хенахь, цкъа а кхечу тобана лоьвзина а дацара вай бераш. Буру-гIалара тоба йолу 2-3 шо дар. Церан говзалла а лекха яр. Цигахь цхьа жимма яхье боьвлира, амма, ийшира 24-0 а йолуш. Амма, кхин ишшта эшам хира болуш бац вайна».\nУггаре а чIогIа, шай кIентех хIоккейхой хилийта лууш церан дай-наной бу. Баккхийчу доьзалшца оьху уьш, ловзаршка-Iаморшка хьажа. Словенехь хиллачу турнирехь, уггаре а дика чутухушверг ву аьлла билгалваьккхинера нохчийн жима хIоккейхо 9 шо долу Бисултанов Рахьман.\nОцу ловзаршкахь цо 30 шайб чутоьхнера. Баккхийчара забарш йо, гол чутоха оцу кIента лаам дукха чIогIа болуш, иза цу меттехь саца ца винехьарий, шечарна чуетта а мегар бохуш. Иза муха кхаьчна хIоккей дуьйцу цуьнан дас Хизирс.\nБисултанов Хизир: «Ша тIехь хахкавала веанчу хенахь, Матиажна гина иза. Цо ишшта хIоккей лвза ваитахьара аьлла,ишшта кхаьчна иза кхуза. Словенехь 30 уза чутоьхна аьлла. тоьлла бомбардир ву аьлла цIе еллера. Дика ловза бохуш-м ву иза кхузахь».\nСулибанов Iусман цIе йолчу денна шен кIант го кханалерачу заманахь, дуьненахь гIарваьлла хIоккейхо. Оцу гIуллакхан ша хIума кхоъдийра дац, элира цо.\nСулибанов Iусман: «Хьайн езаш йолу спор харжа аьллера ас кIанте. Шена хIоккей ваха лаьара, аьлла цо ша бина харжам бу иза. Цунна лууш дерг ду иза. 4 бутт бен бац кху юккъе иза веан. Цхьа шо ах шарахь ловзучеран тобанна юккъевахийтина иза хIинца. Кхиамаш бу-м боху цуьнана. Хуур ду-кха, тIейогIучу заманахь муха хира ду. ХIума кхоо дагахь-м вац со».\nХIоккей, нохчашкахь чIогIа йогIуш спорт хилар шеко яц оцу берийн дайшна. Ишшта хета Сулибанов Iусманна а.\nСулибанов Iусман: «Нохчийн къомца йогIуш спорт ю хIоккей. Вай амалца а, тIахаьлла хиларца а. Цундела, футбол санна оьшуш ю иза. ХIоккей ловзар а ду, латар а ду. Вай цIахь дукха чIогIа кхиам хира болуш спорт ю хIар».\nЦеран дог тешадо и тоба кхоьллинчу словенхочо Ферков Матиажс а. Масех шарахь, ша уьш дика гIарабохура бу, элира цо.\nФерков Матиаж: «Суна дика ца йоьвзу Оьрсийчуьра хIоккей. Суна хаа, хIара бераш кхо шо даьлча, шай нийсархошна юккъахь тоьлла хира буйла».\nНохчийчоьнан Iедалш, шай агIора аьтто бийра бу бохуш дIахьедар дина, махкахь хIоккей яьржорехь а , царна аьтто барехь а. 2011 шарахь йина яьлла хила езаш яра, леррина шен шахIар олуш йолу гIишло. Амма ца хуучу бахьанашца иза йина яц хIинца а.


Украина – Кхерамазаллин ницкъийн тIелатар, 18Чил2014\nЧиллан беттан 18-чу дийнахь дуьйна луьра тасадаларш ду Киевехь дуьхьалонан акце арабевллачарна а, Iедалан ницкъашна а юкъахь. Шина а агIора баларш ду – ткъеха стаг вийна. БIеннашна чевнаш хилла. Украинан президентана а, оппозицина а юкъахь хилла дагадовларш цхьа а жамI доцуш дирзина. Тахана а ира лаьтташ ду Киевера хьал.\nЦIий Iенаш, Украинехь тIаьхьарчу хенахь хиллачу бохамна лерина, Цхьанатоьхначу Штаташа кхайкхам бина, дагадовларш карладаха, аьлла. Цул сов, варе дина, Киеван урамашкахь питана туьйсучарна дуьхьал санкцеш кхайкхорг хиларна а.\nIамеркан вице-президенто Байден Джос Украинан президенте Янукович Викторе телефон тоьхна, Киевехь хуьлучун хьокъехь шен «боккха сингаттам» бовзуьйтуш. Iедалан эскарш юха а даьхна, оппозицица сихонца политикан дагадовларш дIадахьаре кхайкхина Байдена.\nКIайчу ЦIийнан дIахьедарца а догIуш, шина а агIора беш болу ницкъ емалбо Цхьаьнатоьхначу Штаташа. Оццу хенахь, «ира лаьтта хьал малдаларх долу коьрта жоьпалла Iедална тIехь ду» аьлла хета Вошингтонна. Оцу кепара дIахьедар дина КIайчу ЦIийнан зорбан секретаро Карни Джейс а. Iамеркан президентан Обама Баракан администраци «инзаръяьлла» ю, дуьхьалонан акцеш шога охьатаIон хьажарх, аьлла.\nУкраинехь Iамеркан векал волчу Пайетт Джеффрис телефонехула CNN компанина интервью луш дIахьедар дина, Iедална а, оппозицина а юкъахь дагадовларш карладаха а, Украинехь дуккха а партеш йолу Iедал кхолла а деза, аьлла.\nОцу юкъанна, Украинан малхбалехь – Ивано-Франковскехь, Тернополехь, Львовехь а дуьхьалонан акцин декъашхоша дIалаьцна Чоьхьарчу ГIуллакхийн Министраллин а, кIоштан прокуратурин а гIишлош. Iедалийн хьесапехь, яханчу буса Львовера тIеман декъана ши эзар гергга дуьхьалончаш тIелатар бахьана долуш чевнаш хилла, сел лаххара а 30 эскархочунна. Цхьана казармех цIе тесна.\nЛьвов-кIоштан Кхерамазаллин Сервисан урхаллина штурм ян гIерташ а хилла оппозицин декъашхой, бохуш дуьйцу меттигера Iедалша. Церан хьесапехь, ял йоккхучу министраллин урхалла а лаьцна. Тернополехь кIоштан прокуратура лаьцна. Цу чуьра документаш ара дохуш, дагош ду боху цара.\nКиеван юккъе пхи автобус кхаьчна, малхбале Украинера жигархой балош, бохуш хаам бо, Маршо радионан Украинан сервисан корреспонденто. ГIала баьхкинчара дийцарехь, кхин а масех автобус ю тIаьхьа йогIуш.\nОцу юкъанна, «Беркутан» эскархой Майда лацарна тIебирзина юха а. Йозуш йоцчу майданера цхьаболчу протестхой дIа а теттина, дуьхьалончаш гоне лаца гIерта уьш. ЦIарах йина баррикадина тIе ягорг кхуьйсуш, цIе марсайоккху протестхоша, цуо милцошна новкъарло йо штурм ян.\nМайданахь детташ маьхьарий ду «Киев, хьалагIатта!», «Украина, хьалагIатта!»,бохуш. Кхаарин буса дагадовларш дан хьаьвсинера оппозицин векалш а, Украинан президент Янукович а. Амма уьш цхьа а жамI доцуш дирзина. Хьал ишта мел лаьтта, Йозуш Йоцчу майданера нах дIасабевр бац.\nКиеверчу майданера цIе кхин а марсайоккху, оппозицин а, президентан а ца хуьлучу барто


Оьрсийчоьнан бахархошна, къаьстина Къилбаседа кавказера орамаш долчарна, иштта а атта луш яцара Европе кхача бакъо луш йолу Шенген визанаш. ХIинца иза кхин а холчу дер ду.\nГуьйранна дуьйна Евробертана юккъе йогIучу Шенген зонерчу пачхьалкхашка кхача луучара шайн кехаташца цхьаьна пIелгийн лораш а йита езар ю векалташкахь. Гезгмашин беттан I4-чохь юккъе яха сацам бинчу керлачу бакъонашца, I2 шарел воккхах волчу хIора а Оьрсийчоьнан вахархочуо кхочушйан езаш тIейожош ю и керла къепе.\nЕвробертан арахьарчу гIуллакхийн хьукматан векалша шайн сайтIа тIехь баржийначу хаамца, цу кепара биометрикан хаарш Европе кхача луучу туристашкара гулоро цхьанна а кепара хьем бийр бац Шенген визаш екъаран процедурина. Иштта визин мах а тIекхетар бац и бахьана долуш, хIинцалца ма-хиллара 35 евро барамехь буьсур бу иза.\nЕвробертан дипломатийн хьукматан векалша, мелхо а, визаш яларан болх аттачу ер ю и керла къепе бахьана долуш бохуш а дуьйцу. Масала, дуьххьара пIелгийн лораш дIаеллачул тIаьхьа догIучу пхеа шарахь керла виза езачуо шен кехаташ поштехула векалте я консулате дIатасса йиш хир ю, стаг ша хIораза тIеиха а ца везаш. Ткъа гезгмашин бутт тIекхачале схьаэцна йолу визаш, хийцам а боцуш, нуьцкъалехь хир ю.\nИ пIелгийн лораш юккъеяхар уггаре а хьалха туристийн Европехула болу леламаш мичча хенахь Евробертан Iедалхойн тидамехь хилийта а, нагахь санна цхьаммо Шенген зонерчу пачхьалкхахь цхьа къепе дацар динехь, иза мичча а кхечу цу зонерчу пачхьалкхе вахча, гучуваккха аьтто хилийтар а ю. Доцца аьлча, европахойн кхерамазалла лакхаяккхар.\nЦул совнаха, керла къепе юккъеяккхинчара чIагIдо, пIелгийн лараш бахьана долуш тIейогIучу хенахь гIалатца я харцонца виза ца луш цхьа а ца висийта аьтто цу гIулчано бийр бу бохуш – масала, нагахь санна цхьана стаго Европехь цхьа низам хьашна хиллехь а, ткъа цуьнан санна цIе йолчу цхьана кхечу туристана виза ца луш меттигаш хуьлу, и шиъ вовшашца иэй а вой. И саннарг пIелгийн лораш юккъеяьхначул тIаьхьа хир дац боху.\nУггаре а хьалха Къилбаседа Кавказерчу нахах хьакхалур ю Шенген визийн керла шогаллаш. ХIунда аьлча иштта а хIинцалца схьа вуно хала дара нохчашна а, кхечу луларчу руспубликашкарчу а нахана, Европе вохуьйту виза яккха. ХIинцачул тIаьхьа иза гуттар а хала хир ду.\nСоьлжа-гIалин вахархочуо Исламов Аслана, шен зеделлачуьнна тIе а тевжаш, дуьйцу, и керла къепе юккъеяьлла а йоцушехь, мел баккхийчу баланашца бен я даккхийчу ахчанашца бен ца ло вайнахана Шенген виза.\nИсламов Аслан: „Москохарчу дукхчу туристийн агентталашца къамелаш дина ас, интернетехула леха а лоьхуш. Цара уггаре ахьалха хотту, хьо мичара ву олий. Нохчийчуьра вуйла хиъча, оха шуьн регионаца болх ца бо олу. ХIунда ца бо аьлча, шу нах цигахь совца дIаоьхуш бу, цундела тхуна консулаташкара деана тIедиллар ду, шуьгара кехаташ цхьа ма эца, аьлла, олу.\nНохчашна луш яц-кх и Шенген визанаш. Луш хуьлу шайна 2-3 эзар евро делча, тIаккха а масех баттахь нахе собар а дойтий, я и ахча делча а, и виза лур ю аьлла цхьаммо а гаранти а ца ло“.\nНохчийчохь тIаьхьарчу хенахь схьа мел лучу дозанал арахь лелочу паспорташна тIехь иштта а чIагIдина ду цуьнан долахочун бIаьргех а, пIелгех а долу хаарш, хIунда аьлча цигахь биометрикан паспорташ бен луш а дац, бохуш дуьйцу Исламов Аслана. Бакъду, хIинца визанаш йохуш а пIелгаш дIадала дезаро Европехь тховкIело еха лууш дIаоьхучеран Iалашо чолхечу йоккхур ю аьлла хета цунна.\nИсламов Аслан: „Кхузахь и хьалхалера пхеа шаренна луш хилла долу паспорташ кхин луш а дац. Итт шаренна дерш ло. Цу тIехь хIоа-бIаьргах лору хаарш а, шинна куьйган хьажо пIелган лораш а хуьлу тIейохий.\nТIаккха цу тIехула тIе хIинца визаш йохучу хенахь а пIелгийн лораш яьхча, Европе баха дIабаха луучарна бала хир бу-кх цунах. Хьалха а хуьлура Полшехь и пIелгаш дитар бахьана долуш проблемаш. ХIинца мичча а водахь а гуш хилр ду-кх царна хьо мичахь хилла я мича пачхьалкхено хьуна виза елла“.\nЦу юкъана сел холчу кепе Шенген визанаш екъар нахана даккхар шаьшна цу Шенген бартана юкккъе йогIучу пачхьалкхашна а башха санех дац, туристаша хIора шарахь миллионашкахь са цу мехкашна еш хилар тидаме эцча.\nИштта, масала, Оьрсийчоьнний, Малхбузенний юккъехь санкцийн дов доладелчхьана хаалла лахделла Европехь садоIа оьхучу оьрсийн терахь. Ткъа ши шо хьалха Казахстанаца Шенген зонерчу пачхьалкхаша, хIинца Оьрсийчоьца санна, и пIелгийн лораш яхар юккъедаьккхичахьана, 70 процентана лахделла цигара Европе оьхучу нехан терахь.


Пхьарсах дехка сахьаташ: Мичахьара кхаьчад уж вайга?! — Сердало\nПхьарсах дехка сахьаташ: Мичахьара кхаьчад уж вайга?!\nТахан мел ха яьннай ха телефона тIа IотIахьажа мара эшац, хIаьта хьалха из таро йоацача хана, пхьарсах дехкача сахьаташцара бувзам чIоагIагIа лелабаьб наха. ХIанзарча хана дукхчар куцала лелаю из гIирсацара белгало, тIадувхача барзкъага хьажже эц, эцаш хуле а. Тайп-тайпара да сахьатий маьхаш: оттамага а, арахийцача брендага а хьаже белгалбоаккх цун мах.\nЯха ха вай тахкача, вайна гучадоал сахьаташ массаза пхьарсах дехкаш леладаь доацилга. Эггара хьалха, пхьарсах дохкалехь, уж сахьаташ киса леладаьд дукхагIболча наха. ХIаьта лоархIамегIа йола кеп яр, цу заман чухь сахьата юхь къайлайоаккхаш, IотIакхувлаш дола ногIар. «Хантер» аьле, цIи йоаккхаш хиннай цох. ЧIоагIа цIихезача сага хьал а, лоархIам а гойташ хиннай дошоча зIанарца хетта йола, дошо хантер.\nДуххьашха пхьарсах дехкача сахьата цIи яккхар белгалдаьд 1571 шера Дадли Роберта ингалсий мехкарча «Паччахьа» аьнна, наха шийх цIи йоаккхаш хиннача Хьалхарча Елизаветайна жовхьарах дизза тIехкар доалла, деза сахьат даларца. МаIача наха юкъе цу хана кхы лоархIаме хиннадац уж сахьаташ, царех духхьал кхалнаьха гIирс лоархIаш хиннаб ткъестлагIча бIаьшаренга кхаччалца. Юххьанца кхалнаьха гIирсаца лоархIаш мара хиннадеце а, тIехьагIа маIача наьха гIирсаца дIаийнад сахьат.\nТкъестлагIча бIаьшар чухьа хувцабеннаб сахьатий лоархIам. ТIемахоша къоабалдаьд сахьаташ пхьарсах дехкар, атто бахьан долаш. ЦIоках даьча тIехкарашца чIоагIдеш хиннад цар сахьаташ, тIема юкъе ханага хьежа аттагIа хургдолаш, киса хьежа а ца безаш. Цигара хьадоладеннад массане сахьаташ пхьарсах леладар.\nТахан мехкараша а, кIанташа а, боккхагIчара а, бераша а пхьарсах дехк сахьаташ. «Rolex» яха бренд чIоагIагIа цIихеза я наха юкъе. Уж сахьаташ дезагIа лоархI таханарча хана.\nАттонга хьажача, сахьаташ аьрдигача пхьарсах леладе доагIа, хIана аьлча, цу пхьарса балха гIулакхагахь кIезигагIа низ тIабодандаь.\nГIоза леладолда оаш!\n← Шоай хIаманна тIехьа хьожаш хила\nГIамагIай ганаргаш – цIи йоацача лазара духьала дарба →\nПоказ мультфильма «Король лев» на ингушском языке.\n26.04.2018 serdalo@yandex.ru 0


Холмачалла лелорна Росгвардино кхо зуда лаьцна Нохчийчохь\nРосгвардино а, полицино а, холмачалла лелорна бехке а йина, кхо зуда лаьцна Нохчийчохь. Оцунах лаьцна хаам бина республикерчу пачхьалкхан телевизионо. Сюжетехь дуьйцуш ду, дIалаьцначаьрца профилактикан къамел дина хиларх лаьцна. Кхаа зудчух цхьаннах лаьцна аьлла, иза жинашца тайна ю аьлла.\nГТРК "Грозный" телеканалан репортажна тIе тидам бахна Кавказ.Реалиин редакцин. Бинчу хаамца, шеконца лецнарш гучубаьхна хилла Росгвардин "Юг" олучу батальонера гIуллакхъхоша а, Соьлжа-ГIаларчу полицин декъо а.\nПачхьалкхан телевизионехула гайтинчу репортажехь лецначаьрца кхетош-кхиоран хиллачу къамелехь дакъалаьцна меттигерчу исламан медицинан центран коьртачу лоьро Эльджуркаев Адама. Корреспондента дийцарехь, цо диагноз хIоттийна холмачалла лелорна шеко йолуш лаьцначу кхаа зудчух цхьаъ жинашца ийна ю аьлла – исламехь иштта олу вочу синойх.\nIедалшна оккультизм лелош бу аьтлла хета нах хьийзо болийра Нохчийчохь 2013-чу шарахь, гуттар чIагIделира иза 2019-чу шарахь. Лецнарш дима а гуш-хезаш дохко бовлий къамелаш деш хуьлу, камери хьалха бехк цабиллар а доьхуш. Иштта Iедалша хьийзабо оккультан гIуллакхаш дойтуш лела нах а.\nКавказ.Реалиина еллачу интервьюхь 2019-чу шарахь Эльджуркаевс дийцира, дIалецначарна таIзар до нах Iехоран зулам дарна. Iилмано кхеторехь, башхалла яц ламастан исламан медицинина а, холмачаллина а, пал тасархошна а юкъахь.


ТIеман аз дека махкахь хIинца а\nТеркана аьрро а, аьтто а агIор Iуьллучу шина кIоштехь кху деношкахь шуьйра дийцаре деш лаьтташ ду граната кхуссу топ яьлла жима стаг вер а, ХIирийн мехкан Мазалк гIалара веъна таксахо вер а.\nГранотомет олучу хIоьънаш кхуьссучу тоьпо 16-17 шо долу жима стаг вийна Теркйист кIоштан Iелин-юьртара. И бохам нисбелла эвлано нацкъаро, мацах цкъа даьхний кхобуш хиллачу дехий, даккхий божалш лаьттачу меттехь.\nЦига шайн накъостана гIо дан вахна велларг воцуш кхин масех нийсархо а хилла, хуъчара дийцарехь. Цхьаъ-м деш царна божал тхов тIехь карийна и Iожаллин герз.\nЦхьаболчу юьртахошна хетарехь кхиазхошна мотттане а ца моьттина иза эккха кхерам болуш топ ю. Дехьа луш, сехьа луш ловзаяьккхина иза Сулейманов цIе йолчу кIентан карахь иккхина, цунах коржамаш а туьссуьйтуш.\nИ ирча гIуллакх гIардаьллачул тIаьхьа карладаьлла кху шолгIачу тIеман юьххьехь, наха ферма олучу цу Iедалан божалшкахь дIатарйина, цхьа хан яллалц ницкъаллин структураш кхабар – юьхьанца нохчех лаьтташ йолу батальон, цул тIаьхьа оьрсийн ницкъаллин структураш.\nЮьртарчу бахархоша цара дитина хуьлуьйту ларамаза жимха вийна герз. Цу хьокъехь дуьйцуш ву цигга юьртара Мусаев Шаид.\nШаид: «Хийца а луш, цкъа нохчий тIаккха оьрсий салтий Iийна цу фермехь. Цара дитина хуьлчух тера ду и герз. Бераш ма ду уьш, телевизор чохь бен и тайпа герз гина а доцуш. Чот йоцуш, бен доцуш лелийна герз, деш хьесап а доцуш. Кар-кара оьцуш ловзийначух тера ду цара иза. Дела къинхетам бу и цхьаъ бен ца велла!\nТIалам боцуш герз леладарна хилла хIума ду. Оцу ницкъаллин структурийн низам талхош, шайна ма-тов бала боцуш герз леладарна хилла бохам бу-кх иза. Уьш жоьпалле цахиларна хилла-кх. Оьрсийчохь ког баькх-баьккхинчохь нислуш ду и санна челакха бохамаш. Стенна нисло? Дера нисло хьаьнга мел ду а ца хууш герзаш дукха хиларна..»\nЛарамаза, ницкъала герз а даьлла кIант валарх дийцинчу Мусаев Шаида ма-аллара Оьрсийчохь данне а керла дац, къайлах-къулах лелочу герзаша кест-кеста цу кепара нах байар а, заьIапа бар а. КIарглуш, гена вийла а ца оьшуш масалш цунна кIезиг дац.\nХIинцца ши де хьалха граната а иккхина яханчу хенахь эскарехь гIуллакх деш хилла стаг вийна ХIирийн мехкан Беслан гIалахь.\nПолисхойн урхалло Iорадаккхарца 46 шо долчу вахархочо машена чохь лелош хилла и кхераме герз. Цу могIарера масалш дукха ду, массо бохург санна мохк-кIошташкахь.\nТахана Новр гIалин кIоштехь кар-кара оьцуш хьехош дерг ду ХIирийн мехкан Мазалк гIалара нах балош веъна турко къомах таксахо вер, урс тоьхна. Бахархоша чIагIдарца куьг бехкениг, Алпатов юьртара вахархо де-буьйса далале лорах а кхиъна схьалаьцна низамхоша.\nЦо динарг къам бехдеш, къаьмнашна юкъара барт эгIо тарлуш Iаламат вон, юьхьIаьржоне хIума лору вайнаха. Ма-дарра аьлча, нахана кхаъ хилла Iедало и зулам динарг набахте кхачорах. Цу хьокъехь шен ойла йовзуьйтуш ву Новр кIоштера Висаитов Мохьмад.\nМохьмад: «Нохчийн къомана чIогIа эшаме, эхье хIума ду цу зуламхочо динарг. Шен хьаннал рицкъ даккха гIерташ волу маьрша стаг муха воь? Динца а, Iедалца а-массо агIор чот йоцуш вон хIума ду-кх иза. Суна а чIогIа тайна-кх и лаьцна бохург. Ма-хуьллу сиха адамех херван хьакъ ву и саннарг..»\nБахархоша даре дарца, дай-наноша а, Iедалхоша а само ян хьакъ а долуш, кху тIаьхьарчу хенахь нохчийн кегийрхошлахь хаъал алсамбуьйлуш оьзда боцу мотт а лебеш, маьттаза, шайна ма-тов леларш.\nНаха мукIарло а деш, къаьсттина эвхьазалла а, кIезгалла а гойтуш чамбоцуш лела и саннарш, шаьш ца девзачу, лула-куларчу мехкашкахь.\nМусаев: "ТIалам боцуш герз леладарна хилла хIума ду..."


Кхаари-де 28 Товбеца-бутт 2021\nСагIийна "Мерседес" машен а елла, шена тIе тидам бахийтина юха а Кадыров Рамзана. Нохчийчоьнан куьйгалхочо рогIера машен елларг ву ша-тайпа куц долу Дагестанера вевзаш волу блогер Магомедов Хасбулла.\nТовбеца-бутт 26, 2021\nШайх Мансуран цIарахчу нохчийн батальонан тIемалоша дIахьедина, шаьш тIемашкахь дакъалаьцна хилар шеконе дилла гIерташ ю Украинин леррина сервисаш аьлла.\nОдессехь вехачу нохчочунна Закариев Мохьмадн нускал далош герз кхийсинера меттигерчу украинахочо. И бахьана долуш цигахь беха иттаннаш нохчийн лецнера полицино. Шайца харцо лелорна вуно халахетта бу уьш\nЦхьаволчунна хазахета мега, кзхечунна "кхара хIун леладо те" аьлла хета тарлахь а Устрада-гIаларчу говзанчаша Курбикас а, Асланбека а дийриг. Нохчийн селханалера дахар диц ца далийта гIерта и шиъ\nЕвропанна тIаьххье вуно чIогIа хиш деста дуьйладелла Китайхь. Чжэнчжоу гIалан лакхохьа йохийна дамба, хе дIахьулдина урамаш а, метро. Лаьттан бухулахь вагонашна чохь бисна нах кIелхьарбохуш бу орцанхой. 16 стаг велла аьлла хаам бина Iедалша, амма и терахь алсамдала мегаш ду.\nГерзаш детташ, иккхинчу кофликтана тIехула кху деношкахь набахтехь даккха 13 шо хан тоьхначу Нукманов ИбрахIима, ша лелош долу зуламаш Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан цIийнах ву а бохуш, деш хилла. Оцу некъашца Краснодарерчу совдегаршкара ахчанаш дохуш хилла цо\nКоррупци лелорна лецна Ставропол-мехкан ГИБДД-н белхахой\nСтаврополан кIоштарчу некъан полицин урхаллан куьйгалхо Сафонов Алексей а, цуьнан масех белхахо а лаьцна, коррупци лелорна. Церан белхан меттигашкахь талламаш бу дIахьош.\nСерберчу бусалбанаша бакъ ца до, Оьрсийчоьнан зорбан гIирсашкахь хаам бина ма хиллара, шаьш Нохчийчоьнан куьйгалле дехар динера Нови-Пазарехь Къуран Iамо школа а йиллий, цунна Кадыров Ахматан цIе тиллахьара аьлла дехар дина бохург. Амма школа хиларна дуьхьал бац уьш.\nДанехь велла 86 шаре ваьлла карикатураш яхкархо Вестергор Курт – цо Мухьаммад пайхамар ву, бохуш, дехкинчу суьрташа эгIадбахийтинера бусалбанаш, дуьхьалонан акцийн тулгIе а гIаттош


Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана шен ваша ву аьлла, тIеэцначу Кадыров Виситех (Пиганов Виктор) махкарчу Роспотребнадзоран куьйгалхочун гIовс вина. Пачхьалкхан "Грозный" телеканалан хаамца, Нохчийчоьнан премьер-министро Хучиев Муслим вовзийтина иза коллективна, яздо "Грозный информ" агенталло.\n"Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан тIедилларца, ас вовзуьйту шуна Кадыров Висита, - боху Хучиевс. -Iаламат кIоргера Iилма долуш, компетенте говзанча ву Кадыров Висита. Еххачу заманчохь мехкан урхалхочун тIедахкарш жоьпаллица кхочушдеш схьавогIуш ву иза".\nСюжетехь бахарехь, 31 шо ду Кадыров Виситин. 2009-чу шарахь Москвара Суворовн тIеман доьшийла чекхъяьккхина цо, иштта Плехановн цIарахчу экономикан университетехь доьшучуьра Нохчийн пачхьалкхан университете сехьавелира "юриспруденци" говзалла караерзон. 2013-чу шарахь дуьйна Кадыров Рамзанан гIоьнча вара иза.\n"МБХ медиан" информацица, Пиганов Виктор вина Нохчийчохь 1989-чу шарахь. Махкахь тIом болабеллачул тIаьхьа хIусам йохийра церан, да-нана доцучу берийн хIусамехь кхуьуш вара иза. 2006-чу шарахь Кадыров Рамзан интернате веача вовзар хилира цу шиннан.\n"Грозный-информ" агенталло яздарехь, КадыровгIеран доьзале а кхаьчна, Суворовн цIарах доьшийла чекхъяккха шен лаам хиларх дIахаийтинера хIетахь кIанта. Кадыров Рамзанан нанас Кадырова Айманис доьзале ийцира Висита, шен кIант санна. Бусулба дин тIе а эцна, Кадыров Висита Ахматович хилира цунах.\nБилгалдоккху, Кадыров Рамзанан цIийнах мел верг ву Нохчийчохь лаккхарчу даржашкахь дIатарбелла, иштта, цуьнан йижарий, шичой, маьхчой, йижарийн, вешин бераш а цхьана.


ГIадужу-бутт 31, 2017\nЭххар а, дIа-схьа а титтина, Шелан кIоштарчу кхело листа долош ду кхааридийнахь Чири-Эвларчу вахархочунна Балатбиев Изноврана дуьхьал айдина бехктакхаман гIуллакх.\nСтохка гурахь дуьйнна полисхоша дIавигина латтош ву иза а, оццу эвлара бизнесхо Гехаев Хьасан а.\nIедало чIагIдарехь, Балатбиевс, кегийрхойн коьртеш а хьийзош, церан Шема баха дог-ойла ир-кархIиттош хилла, ткъа Гехаевс ахчанца дакъалоцуш хилла, уьш новкъабохуш.\n«Мемориал» центре орцадехна хиллера лаьцна вигинчу шина кIентан наноша.\nЮьхь ишта ю кху гIуллакхан, «Мемориалан» бакъонашларъярхошка лецначийн гергарчара дийцарехь.\nЧирин-эвлара цхьа жима зуда Туркойчу дIаяхна хилла, маре йоьду аьлла. Цо букъ берзошшехь, юьртахь дийца долийна, и зуда Шема яхна, бохуш. Хиинчу Iедало оцу зудчун ваша лаьцна дIавигина, йиттина, кIира хан елла хилла, яйна йиша схьа а карийна, юхаяло.\nЦунна тIаьхьа а вахана, иза лоьхуш лела ахчанца таро яц шен вашас аьлча, оццу эвларчу бизнесхочуьнгара Гехаев Хьасане духалург деха аьлла, хьехна хилла полисхойн хьаькамо.\nЦуьнгара ахча а эцна, Туркойчу вахна ваша шен йишин лар каро. КIира даьлча, шегара ахча а чекхдолуш ду, я йишина тIаьхьа а ца кхуьу ша, цIа ван дагахь ву аьлла, полисхойн хьаькаме вашас телефонехула хаам бича, полисхочо кхерамаш тийсина хилла, аьлла дийцина «Мемориалан» бакъонашларъярхошка лецначийн гергарчара.\nХIетахь лаьцна вигина Балатбиев Изновр. Цунна тIаьххье Гехаев Хьасан а.\nБолчу хаамашца, и шиъ вигинчу деношкахь Жимачу-АтагIара а, Чири-эвлара а кхи а 26 кегийрхой дIалехьийна хилла Iедалхоша.\nШи кIира чохь а даккхийтина, 26 стаг мукъавитина, дуьйцу, Гехаев а, Балатбиев а виссалц.\nМаьршабаьхначара а къайла ца даьхьна, полисхоша шаьш Iазапехь латтор а, нуьцкъаша Гехаев а, Балатбиев а бехкевеш, цушиммо кегийрхой Шема а оьхуьйту, ахчанца гIоьналла а латтадо бохуш, харц кийтралонаш шайга лелаяйтина хилар а, цара боххучу кехаташна шаьш куьйгаш яздина хилар а.\nШеларчу кIоштан кхелахь бутт хьалха дуьххьара долийра Гехаевн хьокъехь ладегIарш. Цуьнан гергарчара «Зона ТВ» телекомпани а кхайкхина хилла кхелан процессах дерг гIарадаккхархьама.\nКхел къевлинчу неIаршкахь дIахьош йоццушехь, телехьожийлан корреспонденташ чу ца битина.\nЮьхьанца Iедало бох-бохург тIечIагIдинехь а, кхелан процесс йоьдучу хенахь, тIе ца тадинера тешаша хьалха шаьш аьлларг.\nШайна вевзаш а вац, я цкъа а гина вац аьллера цхьаболучара Балатбиев Изновр.\nСуьдхойн кхеташонехь тешашна нуьцкъаша тIеIаткъам бан гIиртина хилла прокуратуран белхахой. Шаьш бохург чекх ца даьлча, цхьана ханна дIатеттина хиллера Балатбиевна кхелъяр.\nОцу юкъанна бакъо лоьхучу кIентан гергарчара орца дехнера Оьрсийчоьнан президентехула бакъонаш ларъечу Москалькова Татьяне а, Нохчийчьурчу Лакхарчу кхеле а, мехкан прокуроран гIовсе а.\nАмма уьш кхи сих ца белла жоп даийта.\nМатериал кечъеш «Мемориал» организацин бакъонашларъярхошкахула зIе таса лаам хилира Маршо Радион бехкевечу шина кIентан гергарчаьрца, амма уьш Iедалх ца хIиттира жоп дала.\nТкъа аьтто хилланне а ца хилира кIентан гIуллакх дIахьочу адвокате Магомадовга масех хаттар дан. «Мемориалан» белхахоша бахарехь, иза къамеле волуш а вац, ур-атталла, цаьрца а.\nГехаев Хьасанан гIуллакх прокуратурано Талламан комитете дIахьажийна ду цкъачунна. Ткъа Балатбиев Изновран гIуллакх луьстур ду Шелан кIоштан кхело кхаарийдийнахь.\nПал тийсийта а ца оьшшу, муха йоьрзур ю кхел хаархьама.\nХIунда аьлча, гIуллакх долийчхьана а, шен терахиларца Старопромыслан кIоштарчу Турбинера 20 шо долчу Тарамов Мохьмадна а, 19 шо долчу Тазбиев Жамлайна а дуьхьал айдинчух тера хиларца.\nШема ваха кечамаш беш вара и шиъ аьлла, Iедало бехке а вина, адвокат еттаяларх а гIуллакх ца хилла, пхиппа шераш кхайкхийна, набахтехь хан токхуш ву ши кIант.\nЦундела ала догIу, тийна, тIаьIIина гергарнаш Iахь, цхьа хан кхайкхор ю, нагахь журналисташка а, бакъонашларъярхошка а бовлахь, ши хан тухур ю


Ельцин Борис, Масхадов Аслан\nТIеман коьрта буьйранча Масхадов Аслан коьртехь а волуш, Соьлж-ГIала лаьцна Iачу Оьрсийчоьнан тIеман дакъош гоне лецира нохчийн эскаро I9 шо хьалха. Иштта юха схьаяьккхира мехкан шахьара Кремлера. И «ЖихIад» цIе тиллина операци дагайогIурш дуккха а бу.\nТахана, оцу операцийн мах хадош, цхьаболчу наха дуьйцуш ду, гIала дуккха а ахча а делла, эцна яра бохуш. Иштта ца хиллехьара, иза схьаяккхаулар а яцара, аьлла хета царна.\nДуьххьара дIа иштта шайна хетачун бахьана даладо цара, и операции хир ю аьлла, кIира а, ши кIира а хьалха хууш дара бохуш. Дицдо цара цхьа хIума. Оцу хенахь, хIора дезде дара иштта цхьацца хIума хила мега, оцу дийнахь тIемалой чубогIур бу, бохуш, къамелаш хилла хилар. Цхьа бутт дIа ца болура, иза иштта хира дац аьлла, эладитта ца даьржаш.\nМарсхьокху-беттан 6-чу дийнахь доладелира дерриг. Сатоссучу хенахь, Соьлжа-гIала массийта агIора чу а баьхкина, дуьххьара дIа оьрсийн эскархоша куп тоьхначу меттигашна гонаш динера тIемалоша.\nХанкалара а гIо деана, некъаш къевлинера. БIьаргаш кхоьру, куьйгаша до бохучу кепехь яра и тIеман операци.\nОцу хенахь журналист болх бина ву, тахана ша бизнесхо волу Мусаев Руслан. Цо Маршо Радиога дийцира, цу дийнах лаьцна шена дагадогIург.\nМусаев: «ТIемалой чубогIур бу, гIала схьайоккхур ю, кхузахь гIуллакх доцург схьавала, зударий-бераш дIа ара даха бохуш, хабарш ма дарий дуьйцуш. Журналисташ а болуш, дIасалелаш гора, тIам тIе лелаш болу нах дукха баьржинера гIали чохь. Литвара схьавеана цхьа корреспондент вара Витас Батайтис цIе йолу.\nТхойшиъ базарана уллехь Грибоедовн цIарах урамехь вехаш вара. Пхи сахьт долучу хенахь, Iуьйрана, гранатомет тоьхна гIовгIа яьлла, маьнги тIера чувуьйжира со.\nАраваьлча, мажошйолу нах бу «АллахIу Акбар» бохуш, лелаш, стиглахь беракеманаш а дара».\nШина кIирнах лаьттинчу тIеман тасадаларшкахь, официала болчу хаамашца, 500 ца кхоччуш оьрсийн эскархо вийнера, цхьа эзар ах эзар лазийнера. Иштта лар йоцуш вайна ву ши бIе ца кхоччуш салти а, хIетахь хиллачу милицин белхахо а.\nШа ерриг йохийна ю 87 танк а, 23 машен а, 3 беракема а. Соьлжа-гIала а, Гуьмсе а, Аргуне а, ша верриг чувахана хилла вара цхьа эзар ца кхоччуш тIемало. И операци иштта дIачекхъяларан бахьана, журналист хиллачу Мусаев Русланна го, могIарерачу наха царна массо а агIор гIо деш хиларна.\nМусаев: «Цу хенахь ша верриг аьлча санна, тIом бечу нахана гIо деш вара. Шаьш яьккхина йолу кепек царна дIалуш а, чу садиллина бара. Вайн наной а, дай а бара уьш. Цу хенахь хIинца санна барт боьхна а, бацара нах. Цхьа Iалашо яра. ШолгIа тIом санна къиза а бацара хьалхара тIом. Дукха а яхь а йолуш, дика нах дийна а бара. ХIора нохчочунна лууш ма дара нохчий толийта. Уьш тола а ма безара».\nМарсхьокху - беттан 20-чу деношкахь динчу дагадовларшца барт а бина, машар хIоьттира Нохчийчохь. ХIинцалц вовшех маса тоьпийн Iалашонехула вовшех хьежна болу эскархой а, нохчийн тIемалой а, цхьана комендатурашка а кхетта, махкахь къепе лардан хIоьттира.\nЦул тIаьхьа, Хасу-юртахь машаран дийцарш а дина, Москохахь Кремлехь, Ичкерийн президента Масхадов Аслана а, Оьрсийчоьнан президента Ельцин Бориса а, бертан кIела куьг таIийра, тIом сацош бу аьлла.\nОцу бертан коьрта артикл яра, кхин дIа йолчу ханна, къийсаме долу муьлхха а хаттар, дийцаршкахула бен къастор дац аьлла. Историкан Байсаев Iусамана, хетарехь, нохчашка, шайна схаьелла йолу маршо латта ца ялар, беккъа церан шайн бехк бац. Маршо Радиога цо иштта элира.\nБайсаев: «Дукхаъчара, вайн вешан бехк бу олий тIелоцу иза. Хир бу цхьана агIор, дола ма дарра, иза дIа чекх ца далар. Юха шолгIа тIом балар бехк а, вайна тIехь хир бу. Амма коьрта бехк Оьрсийчоьнан пачхьалкхан куьйгалхойн бу. Хьалкъо хаьржинчу президентаца, кхин дIа а къамел а деш,и хьал машаре дерзо лиънехьара, иза дан хала дацара.\nНохчийчохь оцу хенахь хилла йолу цхьайолу тобанаш, кхиин новкъа а яцара цу хIуманна. Оьрсийн куьйгалхой, шаьш оцу бертан кIела куьг таIочу дийнахь дуьйна, шолгIачу тIамна кечлуш бара, ницкъ вовшахтухуш».\nI997 шарахь дуьйна, Нохчийчоь йозуш йоцу пачхьалкх санна лаьттинера. Тахана а и хан дагалоцуш, дукхачу наха, хала хиллехь а, шаьш баккъал а маьрша дара олу.\nТахана и ойланаш гучу а ца йогIу наха. Амма лакхахь ма аллара, иза дагчохь, цхана геннарчу сонехь, и сатийсам хила мега нехан. Цунна уьш емал бойла а дац.\nМусаев: «Цу хенахь ша верриг аьлча санна, тIом бечу нахана гIо деш вара..."


Триполихь велла террорхо Меграхи\nСтигалкъекъа-бутт 20, 2012\nЛивин коьртачу гIалахь Триполихь велла цу пачхьалкхан къайлахчу сервисин белхахо хилла волу 1988-чу шарахь Шотландерчу Локерби олучу эвлана тIехула теракт ярна чувоьллина хилла волу аль-Меграхи Абдельбасет. И стаг велла шен хIусамехь. Цуьнан дара 60 шо.\n2001-чу шарахь цунна хан туьйхира, велла дIаваллалц набахти чохь яккха. Амма 8 шо даьлча Шотландерчу набахтера дIахийцира иза, канцер олу цамгар а кхетна леш ву аьлла, къа а хетна. Лоьраш цунна ваха белларг бацара кхо бутт а.\n1988-чу шарахь Локербина тIехула долуш цо эккхийтира Pan Am компанин Лондонера Нью-Йорке доьдуш долу некъахойн кема. Цу кеман тIехь вара 259 стаг. Уьш берш белира. И теракт яр бахьана долуш лаьтташ байинчу нехан терахь дара 11 стаг. Ша и эккхийтар дарна бехке вац бохуш, чIагIдора дора Меграхис.


«Сабар – хьаькъала корта» — Сердало\nАдамий оамалаш тайп-тайпара я. Бакъда, дикача оамал тIехьа волча сага халкъо сий ду, лерхIам бу, цо аьннача хIаманга ладувгIаш цо яхар тIаэц. Дукха ба, тахан вйна юкъе бахаш вайна бовзаш а, вайл хьалха дIабаха бувцаш хеза а вай сий деш, лоархIаш, дикача цIера тIехьа малха байна нах. ХIаьта шийгара гIалаташ дувлийташ, баги дика йоацаш бола нах воча цIера тIехьа бувц наха ер дуне мел латт. Дала лорадолда вай воча адамех.\nХIанз аз хьоадаьр дукхагIболча наха, хьашт дале массанена а ховш, довзаш хIама да. Ер аз керда хIана даьккхар аьлча, укх деношка, нах дIа-хьа кхувлаш йолча юкъарча газелаца воагIаш цхьа ийрча сурт бIаргдайр сона. Цхьаннахьа а ца хилча бакъахьа долаш во гIулакх дар из. Цу мо долча хIамашца воашта юкъе къовсамаш доахаргдоацача хьал тIехьа хила деза вай. Шинна а оагIорахьара товсабеннача наха са ца тохаш, дош совдаккхарах доккха хала хетар а, ийрча гIулакх а хилар цох, дукхача наха, къаьстта цу юкъа шахьаре мел хинначарна дIаховш. Фу дар аьлча.\nМаьркIижал дикка тIехьа дар из, наггахьа мара автобус а газель а ца йоагIаш, енар а йиза хулаш ха яр из. АргIанара маршрутах лелаш йола газель хьатIа а ена сеца ма сецанге дIачухайр со, хьалхашка сайна моттиг йолча. Со хайнача цхьаькха цхьа моттиг мукъа яр. Бакъда, тIехьашкахьа моттиг яцар наха чуховша, хIаьта остановке кхалнах дукха хиларах, цаI хьалхашка сона юххе хьачуха везаш нийсделар гIулакх. ТIехьашка багIача кагийча нахах цхьаннега аьлар кхалсага:\n— Ва кIаьнкаш, шох цаI хьалхашка дIачуховре, укхаза хьалчударгдар тхо! – вожаш шоашта дIа ца хозаш санна багIар.\nКхетадаь ца хила а мегарг цар цо аьннар. Мадарра аьлча, сагота барий-хьогI уж аьнна хеталу сона хIанз. ТIаккха машен лоаллаш волчо IотIехьашка а кхайка аьлар:\n— Яй, хьавола хьалхашка хьачуха!\nШоашта из тIачовхарах дезадаланзар кагийча наха. Цу тIа гIолла къовсам балар кхераш, аз аьлар:\n— Сих ма ле, дIахеза хургдац царна. Кагий нах, укхаза моттиг я шоана цаI хьачу ха везар шо, кхалнах хьалчубаргболаш.\nТIаккха царех цаI сона уллув хьачу а хайна дIахо доладелар тхо. Остановкера наькъ тIа тхо дIатIадовлача хана тIехьашкара хьахьалхашка хайнача кIанта аьлар:\n— Укхазахьа хIама яц хьона, дIаяхийта мара езац хийцце. – из дезаделанзар газель лоаллаш волчоа.\n— Сайна хов сона маца лалла еза! – аьнна кхессар цо.\nДIахо наькъа тхо долхаш, тIехьашка багIача кIанташ-ха цаI хьалхкашка вагIача шоай новкхъостага хьакхайкар:\n— Мичахьа Iодовл вай, фабрике? — аьнна хаьттар цо.\n— Больнице Iодовргда вай, — цо а аьнна дIахо долхаш дар тхо. Больнице тхо IотIакхаьчача хана сона юхе ваьгIар тхьайсавар. Бакъда, лерттIача вар из, кIаьдвеларах тхьайсачох тара вар наькъахо. ТIехьашкара 500 сом хьачу а кховдадаь аьлар цхьан кхалсага:\n— Водитель, хьахьий, ерригача газелах доагIар дIаэцал, Дьала дохьа хьаэцаргдар аз массанена хьалхара.\n— Сога дац хьона из къоастаде ахча, цу чу сагага дале хьакъоастадел из, из доацаш хьайна билет ийцача яьнний хьо. Наха шоаша лургда шоашта хьалхара! – аьнна ахча юхатIехьашка кховдадир газель лоаллаш волчо, раьза воацашо.\n— Даьла духье яккха енаяр со-м, — аьнна IаттIа Iийр цецъяьнна кхлсаг.\nКъаьнарча вокзале Iокхаьчачул тIехьагIа, сайгара доагIа ахча дIа а денна со Iовала велча, сона юхе ваьгIа зIамига саг, Даьла раьза хилва хьона, аьнна Iовала велар. ДIакхайда цун пхьарс хьа а лаьца:\n— Даьла раьза хургва, хьайгара доагIар Iа хьалой, — аьлар, машен лоаллаш хинначо.\n— Аз дIалу хьона, цун хьалхара, шиннех доагIар дIаэцал, — аьлар аз.\n— Со цу ахчах вала воаллаш ва ма мотталаш, — аьнна согара доагIар дIаийцар газела дас.\n— ТIехьашкарча кIаьнко дIалургда хьона, — аьнна, Iоваьлар сона уллув ваьгIар.\nЦхьа минут ха яьнна хургьяцар, гIар а хеза со тIехьашкахьа юхахьежача.\n— Яй, сабардел! – газел лоаллаш хиннар вар сона тIехьа воагIача кхаь кIаьнкага кхайкаш хиннар. – Хьадувла, хьада шоашкара доагIар!\n— Воти, дац тхога ахча ма аьннадий аз хьога, аз кхоана е ломма дIалургда-кх хьона из, — аьлар царех цхьанне.\nТIаккха ше пхьарс хьалаьца хиннар, лоставаь дIа а вахийта:\n— Фуй оаш меннар, маха теха дий шо? – аьнна дIавахар ший ахча дIадехаш хиннар.\n— Ма чIоагIа велх хьо цох! 15 сом бахьан долаш эсалвала воал хьо, — хезар цо дIалоставаьча кIантагара хьа.\nТIаккха, са ца тохалуш ведда тIакхийттар из царна, со а, кхы кагий нах а юкъе лилха, хIама дIа-хьа ца тохаш юкъахбаьхар уж. Цу ханна газела чура Iо а яьнна, едда тIаенача кхалсага дехар дир цунга:\n— Дукха ваха из, газель йизза нах а ма багIий чубаха безаш хьежаш, из царна хьалха доагIар аз дIалургда хьона, бута балар Iа уж. Аз Даьла духьа дех хьогара, хьаволле. – шийна могача тайпара из теве гIертар кхалсаг.\n— Хьа гIулакх долаш хIама дац ер, хIаьта а…, — дIахо цо аьннар аз кхетадинзар, кхалсагага ла а дийгIа дIавахар газела да.\nВокх кхаь кIаьнкех цаI геттара чурваьанна, цIоагIа хьекхаш, бIеха мотт бувцаш, сардамаш доахаш, геттара корзагIаваьнна кхестар.\n— ДIахеца со, аз сай тайпан мел бола нах хьатIа а боалабаь хIалаквайтаргва из! – яхаш лувр эгIазваха кхелате кIант.\n— ДIахецал из, цо фу ду хьажа чам бар сона, — аьлар юкъе лийлхарех цхьанне.\n— Iа фу ях, — аьнна цунна а кач вахар эгIазвахар, хIаьта вож газель лоаллаш хиннар вайна дIаваьлар, ший газела чу баьгIача кхалнаха дехар а даь дIавигарах.\nХIанз сабарца, уйла ергья вай. Укхаза кIаьнкаш а, газела да а шаккха оагIо бехке я. Шийга кхалсага массанена хьалхара дIаэца аьлча, цо ахча дIаийца даларе, вокхарга из доацилга гучадаьнна хургдацар сага, мохк бIарахьежабеш хинна гIар а хургьяцар. ХIаьта, кагийча наха а шоаш газела чу хьачуховшале дIааьнна хила дезар машена даьга, шоашка ахча доацилга а, шоаш мах боацаш дIабига аьнна а. ТIаккха цо, хIама дергдац хьачуховша аьнна хила а мегар царга.\nУкхаза халахетар хинна болх бар, шинна а оагIонна шоаш эсал боахаш санна хеташ хилар. Гаьнача наькъа хьабоала а баь, ахча дIа а ца луш ший машена чура Iобовлача кхелета а латанза а болча кIанташа наькъа доагIар хьа цадалар шийх дош цахетар лерхIар газела дас. ХIаьта мехка дIа а хозаш, «Фуй оаш меннар, маха теха дий шо?», яхаш цо шоаш бегбахар ла кIаьнкашта а магазар.\nИз а вож а ца аьлча мегаргдолаш дар. Цу мо долча хIаманна тIагIолла хьахулаш да зуламаш а, кегар а, халахетар а, довнаш а. Дас-нанас, вошас-йишас, доттагIчо-новкъосто, лоалахочо-юртахочо – вай массане а хьехар де деза воашца лелача наха, воккхачоа а зIамигачоа а.\nЧIоагIа болх ба, сабар яхар. Хоза хета аьннадац цох вай даьша «…ялсмален дIоагIа» а, «… хьаькъала корта» а. «Сабаро лоам баьккхаб, сихало сакхихьад», яхад вай даьша. Дала сабар, сатем, иман лулда вайна. Тасса ца а дуташ теркал де деза вай уж мо дола хIамаш. Бокъонца воашта ца хой, ца бича бакъахьа ба вай сагах цхьаккха тайпара дегабуам. МоллагIчоа а хала хетар хул, новкъа хул шийх ца доалла хIама доал аьлча. Мегаргдац сихавала. ТIехдеттамех дикадар даьнна моттиг яц.


Абхазехь вийна хьалхарчу президентан вешин кIант Ардзинба Кемал\nСухумехь вийна ша йозуш хилар дIакхайкхийначу Абхазин хьалхарчу президентан Ардзинба Владиславан вешин кIант Кемал Ардзинба, хаам бина Кавказ.Реалиино. Болчу хаамашца, иза снайперан топ тоьхна вийна шен хIусамехь. Цхьана версица иза бекхам бар хила мега.\nДийцарехь Ардзимба декъа хилла, 2019-чу шарахь Лахьан-баттахь МухIажирийн Хийист урамехь кхо стаг верна. Цигахь герз тоьхна вийнера "криминалан къу" ву бохуш вуьйцуш волу Авидзба Алхас а, Шамба Астамур а, ткъа иштта и шиъ хиъна Iаш хиллачу ресторанан белхахо Акиртава Доменика а.\nМеттигерчу чоьхьарчу гIуллакхийн министралло бинчу хаамца, 46 шо долу Ардзинба велла респуликан дарбан цIийнехь.\n2010-чу шарахь веллачу Ардзинба Владиславан кIант ца хиларна, цуьнан вешин кIант вара хиллачу президентан цIе тоьхна кIант, цу кепара доьзалехь верас лоруш а волуш.\nАрдзинба жимаха верг вевзаш вара криминалан юкъараллехь тоъала авторитет хиларца, цуьнца цхьаьна иза цхьа а официалан статус йолуш вацара "низамехь къу" вара ала.\n2004-чу шарахь, хаамаш баьржира, Ардзинба Кемал вен гIоьртина муьлш буц а хуу нах аьлла. Стохка, Ардзинба Владиславан цIанна герз тоьхча, социалан машанашкахь яздора, иза динарш байинчу криминалан авторитетийн гергара нах хилла, цара лоьхург Ардзинба Кемал хилла бохуш.


Вешан дуьне, дахар талха ма дайта вай!\n(Наркотикаш зене а, хьарам а хиларан хьокъехь делилаш)\nХастам бу Далла, Iаламаш кхоьллина, кхобуш, кхиош волчу, зуламе дерг вайна хьарам дина волчу, пайде, маслаlате дерг вайна хьанал дина волчу. Делера салам-маршалла хуьлда Дала вайх къинхетам беш ваийтинчу Элчанна а, цуьнан доьзална а, асхьабашна а, царна нийсонца тIаьхьабаьзначарна а.\nХIай лараме бусалба ваша, наркотикаш стаг хIаллаквечу, Дала хьарам йинчу хIуманех ю. Веза-Сийлахь волчу Дала дихкина вайна дегIана зене долу а, стаг хьекъалх вохош долу а хIуманаш. Царех схьадолуш долу зулам кхераме а, доккха а ду, адамийн дуьненан дахар а, эхарт а талхош.\nЦунах коьрта дерш дагардийр ду вай:\n1. Далла муьтIахь хиларх дIаверзор\nДала Шена Iамалъян кхоьллина долчу дегIан даг чуьра Дела хьехор дIадолу, ша оцу цамгаре марзделча. Шен коьрта Iалашо наркотик хилча, Дела вицво цо, шех адам тешийта ша къера дуй буучу хенахь бен дага а ца вогIуш; ткъа Дела вицварал йоккха дакъазло ма яц адамна цхьа а.\nВеза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Шу ма хила Дела хьехо бицбелчарех, тIаккха Дала уьш бицбеш». «Аль-Хьашр», I9.\n2. Шен дегI хIаллакдар\nВеза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Аш ма тийса шайн догIмаш хIаллакьхиларе». «Аль-Бакъарат», I95.\nШаьш лелош верг шайга марзварца, шен дегIан лаамашна и муьтIахь варца, оцу наркотикаша дегI хIаллакдо. Цо гучуйоху стагехь кхерамечех йолу дуккха а цамгарш. Царах цхьаерш ягарйийр ю вай: СПИД, туберкулез, рак, цIий бехдеш йолу цамгарш, пхенаш ийзо цамгарш, уьш йоцурш а.\n3. Адам хьекъалх дохор\nНаркотик, малар санна, адам хьекъалх дохош хIума ю. Цунах кхетачу адамо, шен иэсах духий, хийла ша дийр доцург до, динчул тIаьхьа ша дохко а долуш. Амма юхадерзо йиш а йоцуш, хийла шех кхеташ ца хилча лараме хир волчу стеган сий дойу цо, ткъа Далла гергахь бусалба стеган сий мехала ду. Цундела вайн Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) хьарам дина вайна адаман хьекъал дIадоккхуш долу хIума.\nУмму Саламата (Дела реза хуьлда цунна) элира: «Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) дихкира дегI дахош мел долу хIума, хьекъалх вохош мел долу хIума». Ахьмад.\nТкъа хьекъалх вохош, вахош долу хIума АллахIан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) къинойн нана лерина. ХIунда аьлча, стагана цунах а кхетта иэсах воьхча, вон мел дерг дагадогIу, тIаккха шайтIано цуьнан цу тIехь аьтто боккху.\n4. Нехан тешам бар\nАдам наркотик а, малар а лело доьлча, нахана иза шайна тешаме ца хета. Цхьа а стаг ца хуьлу цуьнца юкъаметтиг я гергарло лело лууш, я ваьхьаш. И лелош волу стаг шен цIахь доьзал болуш велахь, цо и шен доьзал дакъаза боккху, хIунда аьлча цуьнгахь царна гIиллакх Iамо я дин Iамо хьекъал ца хуьлу. Амма Веза-Сийлахь волчу Дала вайга омра дина, вовшашна тешаме а, хьехар деш а, гергарло лелош а хила аьлла.\nДелан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) аьлла: «Ийманехь ма вац тешаме воцург, ламаз ма дац ламаз карахь доцчун». ТIабрани.\nДелан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) аьлла: «Делах а, Къемат-дийнах а тешаш волчо шен хьешан ларам бойла. Делах а, Къемат-дийнах а тешаш волчо гергарло хуттийла. Делах а, Къемат-дийнах а тешаш волчо диканиг олийла я хIумма ца олуш иза IадъIойла». Абу ХIурайрат, Бухари, Муслим.\n5. Дела резавоцчу новкъахь даьхни дохкар\nДала бусалба стагана дихкина эрна харж яр, къаьсттина чIагIдина хьарам дина цо и харж Ша хьарам динчу хIуманна яр. Ткъа оцу зуламе марзвеллачо иза оьцу, шен берийн багара йоккхий а, я шен чуьра хIума юхкий а.\nВеза-Сийлахьчу Дала аьлла: «Аш даьхни эрна хIаллак ма де, баккъала а, даьхни эрна хIаллакдеш берш шайтIанан вежарий бу».\nХIай лараме бусалба ваша!\nХьо ма гIерта оцу зуламна герга, ахь бита хьуо хIаллаквеш болу некъ. Доьхна хIума лелорца хьайх нехан тешам ма баккха, ларде хьайна Дала делла рицкъа, эрна харж яр а доцуш. Хьайн доьзал ахь ийман чохь кхиабе, хьайгара хаза масал гойтуш.\nХIай лараме дай-наной!\nАш ларбе шайн доьзал и санна долчу вочу хIуманех. Шуна хоийла царна тIе бер дуьгуш болу некъ цо тонка озарна тIера дIаболалуш хилар. Шена иза мегий хиъча, малар тIе кхевда иза, тIаккха шена тIехь шайтIа тоьллачул тIаьхьа, цо вуон мел дерг хьоьху цунна. Амма дас-нанас царна дин хьоьхуш хилча, Дела везаран марзо хаалур яра царна, Дала хьарам динарг шайна къахь а луш. Дас-нанас уьш Iаморна тIехь ледарло йича, дуьнен чохь шайна бала бо цара, ткъа эхартахь цаьрга и хоттург хиларх цхьа а шеко яц.\nВеза-Сийлахьчу Дала аьлла: «ХIай ийман диллина нах, аш ларде шайн догIмаш а, доьзалш а керста нахах а, тIулгех а Ша латор йолчу цIарах. Оцу тIехIиттина маликаш хир ду, шога, нуьцкъала долуш, Дала шайга динчу омранна Iеса а ца хуьлуш, шайга де аьлларг кхочуш а деш». «Аттахьрим», 6.\nИсламан Iеламнехан цхьабарт бу наркотикаш хьарам хиларна тIехь. Уьш яржош болчарна таIзар дан дезар чIагIдина цара. Амма цаьрга марзбеллачарна и зулам дитарца омра дича а уьш кхеташ бацахь, ницкъаца совцо безарна тIехь барт хилла церан.\nВеза-Сийлахь волчу Дала къахьдойла вайна Ша хьарам динарг! Дала Ша реза волчу новкъа нисдойла вай!\nАлиев Бексолтин Ахьмада\nobviously like your web-site however you need to check the spelling on quite a few of your posts. Several of them are rife with spelling problems and I find it very troublesome to tell the reality nevertheless I will certainly come again again.\nytmoucfb maglie calcio poco prezzo unkevfdh\nbilliga fotbollstrjor ugkwnohp fodboldtrojer born gxuftqdm billige fotballdrakter\neopacriy fotbollstrjor barn mzjqxane maglie calcio oznvrikw\nfodboldtrojer born trkuvqzi billige fotballdrakter\nUndeniably believe that which you stated. Your favorite justification seemed to be on the internet the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side effect , people can take a signal. Will likely be back to get more. Thanks


Кадыровн ша-шех воккхавер. ХIунда яккхалур яц Нохчийчоьнан куьйгалхочунга "Азов"?\n"Азовсталь", 2022-чу шеран Охан-бутт\nОьрсийчоьнан президента Путин Владимира тIеман министрца Шойгу Сергейца хиллачу цхьанакхетарехь тIедожийра "Азовстальна" тIелатар ма де аьлла – иза ю украинхойн Мариуполехь яккхийрчех цхьаъ эчиг кечдаран комбинат, бутт сов хан ю иза украинхойн эскархоша ларъеш. Оцу хеначохь Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана бутт хьалха дIахьединера завод "схьаяккхарх а, дIацIанъярх" лаьцна.\n"Азовн" а, 36-чу хIордан гIашсалтийн а тобанаш йоцурш комбинатан катакомбаш чохь бIеннаш маьрша гIалин бахархой бу, дукхачу хьолехь зударий, бераш а. ТIелатар цадар уьш ларбарца доьзна дац – оьрсийн Лаккхара омралучо кхетийна и сацам салтешлахь, эпсаршлахь ца хила йиш йоцу даккхийра зенаш хиларна кхерам латтарца, заводан инфраструктуран латта кIелара шатайпаналла тидаме а оьцуш.\nПутина хьахийна долу "Азовстальна" тIелатар дIадерзоро тIеман тийсадаларш сацийна бохучун хIинца а дац тIечIагIдарш, дуьйцу Украинан стратегин талламийн Къоман институтан белхахочо Замикула Николайс. Хьостанашца а догIуш, индустрин дозанна тохарш дар а, оьрсийн эскарийн тIелетар а сацанза ду, иштта, Кремль дан ца хIоьттинарг ду - цхьа инарлойн тIелатар, йа тIеман тийсадаларш марсдахар.\nТIеман позицера дийцича, и сацам кхетон мегара ду ницкъаш кхечу Луганскан, Харьковскан, Донецкан кIошташка дехьабаха безаш хиларца, цигахь тIелатар чIагIделла. Оьрсийн эскарийн аьтто ца баьлла фронтан доза хадон, Мариуполехь тIегулбина адамийн ницкъ ца тоьа царна, билгалдоккху украинхойн эксперта. Дуьххьара гIала ерриг схьа а яькххина, цул тIаьхьа эскарш дехьакхийса планаш хилла хила тарло, амма украинхойн эскархоша дуьхьало яро тIадам хIоттийна оцу плана тIе.\n"Азовстальна" тIелатар иза чIогIа боккха кхайкхам бу тIелетачарна – индустрин дозано и ларъечарна вуно дика позициш елла дуьхьало йан, ткъа лаьттехула йолчу тоннелийн машано ларбо уьш яккхийра тоьпех а, бомбанех а. "Азовсталь" ларъеш ду украинхойн эскархойх уггаре деганлаам болу дакъа – "Азов" полкан а, 36-гIа хIордан гIашсалтийн тоба а, уьш кхеташ бу оцу чолхечу хьолах, дуьхьало йар бен шайн ца диснийла кхеташ бу уьш. Кхин агIо яц", - дагардо Замикулас.\nБатте даьлла тIелатар\nЗазадоккху-бутт юкъабаьлча хиира "Азовсталь" тIамца яккха гIерташ хилар. Кадыров Рамзанан телеграмерчу каналехь хаам арабелира, Мариуполерчу тIемалойн тобана куьйгалла дечу пачхьалкхан думан депутата Делимханов Адама "доларчу тобанашна кхерам ца хуьлуьйтуш, жим-жима заводан доза дIацIандан тIедиллар дина", аьлла.\nДиъ де даьлча цо рапорт йира, "нохчийн эскархой Мариуполан агIонехь кхиамца тIеоьхуш бу. Йоккха "Азовсталь" завод лаца а лаьцна, дIацIанйиначул тIаьхьа гIалана тIелатар долийра цара, квартална тIаьхьа квартал мукъайоккхуш".\nОхан-беттан 4-хь Кадыровс хаамбира, нохчийн эскархой "жигара тIелетта комбинатана". Масех де даьлча цо дош делира дуьхьало е украинхой шайн чакхенга кхачор бу ша "Голливудан ерриг жанрашкахь санна", тIетуьйхира, "хеппи-энд гуш яц", аьлла. Охан-беттан 12-хь кхин а цхьаъ видео гIаръелира "Азовсталехь" тийсадаларш гойтуш – оцу тIехь кадыровхоша, дийцарехь, украинхой дIалевчкъина меттигна тIе герз кхуьйсу, ткъа оцу чу оьккхуйтург кхуссу. Амма дуьхьала герз ца кхуссу царна.\nТIаьххьаре а, тIелатар сацаде аьлла, омра делча Нохчийчоьнан куьйгалхочо дийцира, шен шича Кадыров Халид, депутат Делимханов а, Росгвардин полкан командиран гIовс Рашаев Султан (иштта вевзаш ву Кадыровн "киллер" санна) "селхана дуьйна дагахь бара "Азовсталь" заводна тIелата, бохуш.\nМариупольна тIе вуно дукха ницкъ а, ресурсаш а йойъу, дуьйцу Кавказ.Реалиига Соьлжа-ГIалахь Iийначу "Мысли Ислама" ютюб-каналан авторо Белокиев Ислама. Цо бахарехь, "Азовсталь" ларъяро хIора де дIа мел-дели украинхойн тIеман доьналла хьалаойбу, ткъа иза схьаяккхар боккха толам санна гуш хир бара. Цундела Кадыровна лаьара ша оцу тIелатарна юкъавазван, жигара пиар йора цо шена оцу тIехь.\nКъена говр караерзорах цхьамма дозаллаш ца до, массарна леа маса айгIар караберзон\n"Къена говр караерзорах цхьамма дозаллаш ца до, массарна лаьа маса айгIар караберзон. Иштта мерза бу вевзаш волчу тIемалочунна тIехь баьккхина толам, цо ша-шех дозалла дар совдоккху, масала даладо Белокиевс. – Цундела лаьара Кадыровна оцу тIамехь толам баккха, хIунда аьлча, иза кхеташ ву, и уьстагI ша тилон хьакъболуш бу аьлла. Амма Путин тIелата реза ца хилча Кадыровн кхи хIуммаъ а ца диссира, иштта дIахьедарш дан бен: цара цхьажимма Iийна буьззина толам боккхура. Массара дуьйцура ма ду паччахь уьшал чу хиъна, бохуш".\nБелокиев тешна ву, Нохчийчоьнан куьйгалхочо "шахташ тоьпан дилхаца юзург" хилар, оцунна кийча а вара иза. Яккхийрачу тIеман тобанашна тIехь куьйгалла дан лаар а, вуно чIогIа стратег волуш санна, ша гайта лаам хилар а ду и стаг Iуналлехь латтош, муьлхха мах бала реза ву иза оцунна дуьхьала.\n"Вайна дагадогIу кадыровхоша къорза береташ йохучу къийсдаларшкахь дакъа муха лецира. Оцу скандале хиламо гойту, Кадыровна хьалха коьрта Iалашо юйла а, иза муьлхха агIор цунна тIекхача гIерташ ву а а. Хууш ма-хиллара, шена кхерамазалле долчу агIор", - билгалдаьккхина блогера.\nКадыровн ресурсаш яц\nНохчийчоьнан куьйгалхочун риторика а, цуьнан "тик-токера тIом" а къаьсттина чоьхьарчу оьрсийн аудиторина хьажийна ю\nПутинан а, Кадыровн а дIахьедарш вовшашца догIуш дацахь а, цу шинна юккъехь цхьа а конфликт ю аьлла ца хета украинхойн политологна Замикула Николайна, хIунда аьлча, Нохчийчоьнан куьйгалхочун риторика а, цуьнан "тик-токера тIом" а къаьсттина чоьхьарчу оьрсийн аудиторина хьажийна ю. "ТIеман хьолан мах хадоран чулацамехь а, Оьрсийчоьнан буьйраллин планашца а оьший-те баккъал а тIеэца" Кадыровн дIахьедарш аьлла, хета цунна. Цо билгалдоккху, "хIинца операцина тIебирзина кхин нах хилар, и къаьсттина бIаьрла ду Оьрсийчоьнан операцина тIехь буьйралла дан коьрта куьйгалхой хIиттийначул тIаьхьа".\nЗамикулас билгалдоккху, тIеман агресси тIехь пиар еш волчу нохчийн политикан йанне яц "Азовстальна" тIелатар дан ресурсаш, шен декъехь дуьхьало еш болучеран позициш чIогIа хиларна.\n"Кадыровхойн баккъала долчу тийсадаларшкахь болу тIеман мах шеконе буьллу шаьш оьрсаша а. ХIинцале маьршачу бахархошна дуьхьала зуламаш дарца бен къаьстина бац уьш. Завод схьаяккхархьама берриг тIеман гIирсан спектр комплексехь лело еза – иштта еза яккхийра тоьпаш, стратегин бомбанаш кхуьйсург а. Амма царна тIехь куьйгалла деш верг Кадыров вац", - тIетуху къамелдечо.\nТаханлерчу Нохчийчуьрчу Iедална оппозицехь болчу 1ADAT боламехь а реза бу ишттачу мах хадорна. Хууш долу хIума дагадаийтира цара – Кадыров Рамзанна цIарах телеграмерчу каналехь яздечунна тIехь тидам латтош яц Кремль. Хаамийн хьост санна тешаме а вац иза: масала, Чиллан-беттан чакхенгахь дуьйна цо "хIинц-хIинца" Мариуполь схьайоккху аьлла 30-зза сов, амма гоне лаьцна йолу и Приморскан гIала хIинца а яц ерриг оьрсийн оккупанташа дIалаьцна.\nГIашсалтичо шена мел-луу дозаллаш дийра ду, амма чакхенгахь цо муьтIахь кхочушдо тIедилларш\n"ТIелатар дан цхьа а ресурсаш яц Кадыровн. Цхьаъ дIахьажон, йа цхьаъ схьаяккха возушвоцу стаг вац иза. Кадыров стратег вац, йа тIеман стаг вац, кадыровхойх пайда ца хиларх лаьцна дуьйцу ур-атталла цуьнца цхьана агIонехь тIом бечу эскархоша а. Кадыровс шех "гIашсалти" олу. Ткъа жимма мукъане коьрта сацамаш тIеоьцушверг гIашсалти вац. ГIашсалтичо шена мел-луу дозаллаш дийра ду, ша оьшуш хилар дестора ду, амма Путина шен гIашсалтешка цIадерза аьлча, цара муьтIахь кхочушдо и тIедиллар", - дийцина 1ADAT-хь.\nУкраинан президентан офисан хьехамчас Арестович Алексейс де хьалха дIахьедира, тIеман кечам лахара хилар бахьана долуш нохчийн тобанаш Мариуполе дехьалестийна, аьлла. Цо хаамбира, Кадыровн Путинца "томехь доцу къамел" хилла, тIедиллина гIуллакхаш цо кхочуш ца дарна.\nОхан-беттан 25-гIа де – Оьрсийчоь Украине тIамца чугIоьртина 62-гIа де ду. Украинана бIе километр генахь Iуьллучу Брянскехь йолчу Транснефть компанин мехкдаьттан базехь цIе яьлла. Керстийн Пасхан дийнахь Украинан малхбалера гIаланаш юха а тохаршна кIел нисъелира. Украинерчу Iедало хаамбо, малхбалехь оьрсийн тIелатаршна кIел нисъелларш Славянск, Краматорск гIаланаш хиларх лаьцна. Зеленскийца дийцарш дан Киеве кхаьчна Американ пачхьалкхан секретарь Блинкен Энтони а, тIеман министр Остин Ллойд а. Путин Владимиран Украинехь тIом дIабалийтархьама дипломатикехь дIагIерта лаам дIабаьлла, цуьнан метта, хетарехь, из гIерта украинхойн мелла а дукха латтанаш дIалеца, тIечIагIдо Financial Times гIирсано.\nОьрсийчоьно тIеман агресси йолийчхьана Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана масийттаза кхайкхамбира президенте Путин Владимире спецопераци ма сацайе аьлла, дехар деш. Луьра критика йина цо Украинаца хиллачу дийцаршкахь Оьрсийчоьнан делегацин куьйгалхочо Мединский Владимира динчу дIахьедарна а, тIом болабелча махкара дIавахначу телевизионан белхалочух Ургант Иванах патриот аьллачу Оьрсийчоьнан пресс-секретарна Песков Дмитрийна а.


ГIалгIайчен герб — Википеди\nГӏалгӏай Республика паччахьалкxен герб, ГІалгІайчен герб (эрс: Государственный герб Республики Ингушетии, Герб Ингушетии) — паччахьалкxен герб да ГІалгІай мехка. ГІалгІай Паччахьалкxен герб 26 Мяцхали бетт 1994 шера чIоагIадаь да.\nГІалгІай Паччахьалкxен герб гома хьисапе да, юккъе дIадоаржадаь ткъамаш дола аьрзи долаш — эзди хилареи, къонахчалеи, хьаькъалеи, тешаме хилареи белгало. Герба юкъе къаьна а къона а ГӀалгӀайче хьахьокха белгало санна, Даькъастен лоамашта хьалхашка нийсса урагIаяхийта соанагIа латт вӀов. ВIовна аьрдача оагIорахьа хьахьекха ба Маьтлоам, хIаьта аьттача оагIорахьа — Башлоам. Лоамаштеи вIовнеи лакхехьа хьахьекха ба нийсса делкъийга кхаьчача маьлха ахгом, цу тIара лохехьа IочуйоагIаш ворхI малха зIи а йолаш. ЗIамагIча гома лохерча даькъа тIа хьахьекха я малхи лаьттеи даим лелаш хилара белгало санна йола берката хьарак.\nБоккхачеи зIамигачеи гомашта юкъе йоазув да: лакхе эрсий меттал — «Республика Ингушетия», лохе гІалгІай меттал — «ГІалгІай Мохк». ГІалгІай Паччахьалкxен герб пхиъ бос болаш леладу: кIай, сигала беса, баьццара, цIе, дошо беса-IажагIа. КIайча бесо белгалду ГІалгІайчен халкъа доаггIача тайпара уйлаши леладу гIулакхаши цIена хилар; сигала бесо — сигален, Хозмажа белгало; баьццарча бесо хьахьокх ГІалгІайчен Iалам, лаьттан беркати дIайийна хIама хьувкъаш хилари, хIаьта иштта бусулба дина — Ислама белгало а я из; цIе бос — из дукхача шерашка гІалгІай халкъо дийна диса гIерташ лоаттабаьча къовсама белгало я; IажагIа бос — сагаи Iаламаи вахар луш болча маьлха бос ба.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=ГIалгIайчен_герб&oldid=42220»\nПоследний раз редактировалась 16 Саькура 2021 в 15:19\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 16 Саькура 2021, 15:19.