Amnesty International: Стаг вуьйш 993 кхелан сацам кхочушбина стохка\nСтохка доллу дуьненчохь кхелахоша стаг вен кхайкхош бина 993 сацам кхочушбина. Шо хьалха хиллачу терахьашца дуьстича, 4 процентна охьадаьлла, ткъа 2015-чу шарца хьесап дича, 39 процент лахделла го терахь. Бакъонашларъяран Amnesty International организацино бина и хаам.\nСтаг вуьйш кхелаш алсам йинчу пачхьалкхашлахь хьалхарчу могIарехь ю ГIажарийчоь а, СаIуда Iаьрбийчоь а. Дахначу шарахь ГIажарийчохь а, СаIуда Iарбийчохь а, Иракъехь а, Пакистанехь а 84 процент сов хилла нах байарш.\nAmnesty International-а бахарехь, ГIажарийчохь зуламаш дарна вийна пхи стаг 18 шаре а валанза хилла. Кхи а 80 тутмакх шайн кхел кхочушяъре хьоьжуш, сатийсамашкахь а ву.\nРапортан авторша билгалдоккху, Европан мехкашлахь цхьа Белорусси хиларх стаг вуьйш кхелаш кхайкхош. Стохка ши стаг вийна цигахь, 2016-чу шарахь – 4.\nБакъоаншларъярхоша даредарца, Африкан мехкашкахь стохка прогресс тергалйина. Регионехь Гвинея 20-гIа пачхьалкх ю стаг вен кхачош сацам юхабаьккхинчарлахь. Стаг вийнехь, дуьхьал вуьйш бекхам бар а дитина Кенехь.\nГвинея йоцчо а, Монголерчу кхелахоша а дитина стаг вуьйш сацамаш тIеэцар.\nНизамашца нах байар сацийна иштта 2017-чу шарахь 106 пачхьалкхо.\nВъетнамехь а, Малайзехь а, Китайхь а муха хьал лаьтта зен аьтто ца кхаьчна Amnesty International организаицн. Информаци къайлаяьхьна оцу пачхьалкхаша.


Нáьсаре е На́на-На́ьсаре эрс: Назрань, ингал: Nazran) — эггара йоккхагIа йола пхьа я ГIалгIай Мeхка. Наьсарен шахьара административни юкъ я.\nТаханара пхьа Наьсаре диъ даькъах екъалуш я:\nНаьсар-Кертен административни гом\nXVI-XVII бIаьшерашка гӀаьбартоша доал даьд Наьсаренна. Цу юкъа гIалгIай, лоамашка бийба а бийба, низ а Iоабаь, шоай аренашка IокIалбувла болабеннаб», — йоах цIихезача духтохкархочо Коазой Дауда Нурдина. XVIII-гIча бIаьшере ткъаь иттлагIча шерашка гIаьбартой дIабахаб укх мехкара, гIалгIаша, довнаш деш, кхы бита а ца бита. «Цу хана Наьсаре дукха листа хьунаш, ушалаш йолаш моттиг хиннай. Цу хана укхаза Кавказе дахача тайп-тайпарча къамех йола гIаьрахой тоабаш лелаш хиннай. Шолжаи ГIалмени лакхенашка яда шоай юрташ цу гIаьрахоех лораеш, Наьсар Шолжах дIакхетача метте ГIалмистерча гIалгIаша ха лоаттадаьд», — йоах дIахо духтохкархочо Коазой Нурдина.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Наьсаре&oldid=37171»\nПоследний раз редактировалась 12 Мяцхали 2020 в 13:10\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 12 Мяцхали 2020, 13:10.


Мархийн баттахь Урдунехь\nУрдун - Нохчаша керла мимар йиллина шайн маьждигехь, Нохчийчура ширчу бIевнех тар а йина, Заркъа, Амманан йист, 2Мар2013\nМассо кепара къаьсташ боккху мархийн бутт Урдун махкахь бехачу нохчаша. Кечамаш а, цIано а хьалххе йо. Беза бутт тIекхаьччи, мела хуьлу гIуллакхаш до.\nХIор шара мархийн баттахь, Урдунера Iаьрби а нохчи, мархин баттахь КIоръан деша а ламазаш дан кечло. Шеран дахал доьшуш доллушшехь, хIокху беза баттахь ерриг ойла цуьнан а Делан гIуллакх тIе ерза еза дино ма аьллар.\nКIоръан дешар, ламазаш дара а, нахана дика дара а, сагIанаш дахар бен ца хуьлу мархин баттахь. Белхан сахьташ охьузу Iедало, 8 сахьт тIера 5 сахьт тIе.\nХIор денна пхьуьйре ламаз а, терахьаш дан оьху божарий. Зударий, дино ма аьллар, терахьаш цIахь до, делахь цхьа болу зударий оьху маьждигашка терахьаш дан.\nКхин меле Делан гIуллакх дан, цхьа болу зударий гуллуш КIоръан туьдуш а, вовшашна Iамадеш иштта жигаралла лелайо. Иштта мархин деношкахь зударшна КIоръан хьоьхуш, шайн йолчохь уьш гулбеш Урдунера Надья ю.\nНадья: Мархин бутт КIоръанан бутт бу. Хьалхалерчу Элчана доттагIаша а (Асхьабаш), дикачу наха а, мархин баттахь массо хIума Iаддитий къорIан тIебоьрзуш хилла. Оха Урдунехь и хIума до.\nСайн Ненан кертахь, гонах болу вайнехан зударий гулбой къорIа хьоьху ас делкъал тIаьхьа, сарахь царна яахIума ян хан хилийта, иштта хьалххе, тхан нанна тIера сагIа хира ду, ткъа Делан элчанан хьадис ду « шух уггара диканиг КIоръан Iамадина, иза нахана Iамош верг ву» аьлла.\nЦул сов, «Делан гергара нах бу нахах» аьлла ду. Уьш муьлш бу, аьлла хаьттича Делан элче «КIоръан доьшуш, КIоръан Iамадеш берш, Делан гергар нах бу" аьлла.\nКхузахь зударша мархин бутт балале шайн цIера марханаш даьстича бийр болу кечамаш марханаш лацале бо, мархин баттахь къорIа деша а Делан гIуллакх дан хан хилийтархьам.\nКхузар цхьа болу Iаьрби нехан Iедал ду гергара нах чукхойкхуш, яахIуманаш еш. Цунах царна тIаьхь-тIаьхьа бала хилла. Цкъа делахь, дуккха ахча духку, вуьшта и яахIуманаш сов йолий дIакхуьйсу. Иза вуно хьарам ду. И Iедалш Делан дуьхьа а доцуш, царех бала ца луш бал хилла цхьаболчу нахана. Зударий Iад хIоргана чохь лаьтта хIокху йовхачу хенахь.\nЦкъа марзахой чукхойкху, шолгIа стунцхой, ламаза дан а, къорIа деша ца хIуттуш. Цхьа дика, нохчийн дац и Iедал. Вайнехан синкъерамаш гIелло. ХIор шайн цIахь къорIа а доьшуш, дIаса вала мукъа воцуш, хIара мархин бутт чекх балале дезар эца гIерташ.\nМР: Дика гIуллакх ду Надьяс деш дерг. Ненан мотт Iаьрбийн балахь, КIоръан мотт жимма хало бу. Иза хуучо хьоьхуш ца хилча, цхьа беш тIаьхьа ца кхиа цуьнан маьIнех. КъорIа хьоьхуш волчуьнан боккха мел бу.\nМарханаш досту аьлла, наха дукха кечамаш ца бо. Кхана марханаш досту аьлча, зудари шай-шайн цIенош цIен деш, мерза хIуманаш кечъеш, хурум юкъа йоллина а баIараш юкъахь йолу мерзагаллаш, екъа туьканар эций шоколад а, шекараш хула.\nБераша шаьш мархин бутт болалуш оьхкина чиркхаш кхечу кепар бохий кечбо. Божарша уьйтIахь дан деза гIуллакхаш до.\nМарханаш даьстина дийнахь, наха вовшашна тIеоьху. Чайнан стака а, мерза хIума а кхоллий иштта и де чекхдолу. Бутт бахалла, зударша яахIуманаш еш къахьоьгу дела, дукха хьолахь наха цIахь яахIума ца йо. Арара бовлий, арахь яахIума юууш берш хуьлу. ТIеоьхуш болу хьеший хIете а вете хIума юууш саца ца соцу. Иштта чекхболу хIор шарахь мархин бутт.\nТамер Бено, Урдунан парламентан декъашхо: Пачхьалкх хийцаелла ган лаьа тхуна


Муьлхха а дин лелор маьрша ду Гуьржийчохь\nДечкен-бутт 29, 2016\nГуьржийчоь--Тбилиси, маьждиг, 29Дечк2016.\nЕвроперачу мехалшна тIегIертачу Гуьржийчоьно, муьлха а дин лело паргIато елла. Керстан динан тайп-тайпана килсанаш а, бусулба маьждигаш а ду цигахь. Масийтта шо хьалха леррина динан гIуллакхехула Iедалан урхалла а ю кхоьллина. Иштта, Тбилисехь шиIаташ а, сунниташ а цхьана рузба деш долу маьждиг а ду. Цига вахара Маршо Радионна корреспондент Султанов Ахьмад.\nМолла ламазе кхойкхуш арахь хезаш дац Тбилисехь. Цунна герга вахчий бен ца хаало ламазан хан юьйла. Иза дихкина дац. Маьждиг шира Тбилиси олучу меттигехь ду. Уллехь пенаш бен юккъахь доцуш бехаш бу гуьржий а, кхиберш а. Цундела, арахь хезаш ламазе кхайкхар бусулбачара шаьш сацам а бина сацийна.\nРузбан дийнахь уггаре а дукха туристаш хуьлучу меттехь машенаш дIахIотто аьтто бац. Дуккха а нах бара; цхьаберш готтачу урамешкахула гIаш а, тIулгийн новкъахула машенашца а хьалаоьхуш. Маьждиган уллехула чекхаболуш бу Тбилиси-ГIалана тIехула хьажа «Майдан» олучу метте некъ.\nТбилиси. Маьждиг лаьтта урам.\nМаьждиган чохь дIахIотта меттиг яцара. Учохь а лаьтташ бара цхьана могIехь, шайна хьалхахь кегий тIулгаш дихкина шиIаташ а, шай кепехь ламаз деш сунниташ а. Хьехам азербайджанийн маттахь бора. Имам а, цу чу оьхурш а дукхачу хьолехь азербайджанаш бу. Iаьрбойн пачхаьлкхашкара а бара шортта.\nНохчийн пес коьртахь йолуш цхьа а гуш вацара, амма, къамеле бевлча, цигахь уьш хуьлу элира.\nНияз цIе йолчу ламазе веанчу стага дийцира Маршо Радиога Гуьржийчуьрчу динан паргIатонех лаьцна. Иза къаьстина гуш ду элира цо, 2011 шарахь меттигерачу Iедалехь леррина урхалла кхоьллича дуьйна.\nНияз: "2011 шарахь Iедало официала кехаташ а кечдина тхуна. Хьалха уьш дацара. Шо шаре мел долу кегирхой алсам хуьлу маьждигехь".\nМаьждигехь бечу хьехамашкахь даиманна шайга имама дуьйцу бусулба динан хазаллех а, иза машарехьа хиларх боху Нияза.\nНияз: "Дуьненахь машар хIоттаре доьху оха. Ша-дерриг дика хилар доьху. Пайхамаран хьадис ма ду, динера схьадогIуш ду Даймахке безам, бохуш. Миччахь а вехаш валахь а шен мохк беза беза цунна. Тхо реза ду тхайн пачхьалкхан. Бусулба дин дуьхьала ду тIаман. Динехь дац, нах байа аьлла. Оха вовшах а кхеташ а дуьйцу иза. Тхо духьала ду питанашна".\nСоветан заманарчу керстан республикашна юккъахь Гуьржийчоь къаьсташ ю муьлха а динца бертахь хиларца. Маьждиг а, керстан массийта килс а, уллехь ду оцу «Майдан» олучу меттигехь. Оцу хIуманех дозалла а до шаьш гуьржаша, бохуш дийцира меттигерачу журналиста Паресишвили Мзияс.\nПаресишвили: "Тбилиси дуьххьара юьллучу хенахь хIинца шира гIала олучохь хилла. Цигахь Майдан олуш йолу меттиг ю. Гуьржийчохь баккхий бо цуьнах. Муьлхачу къомаца тхо мегаш хилар гойтуш масал ду цигахь. Уллехь масийтта метар бен юккъехь йоцуш: аьрмлойн-грегорианан , католикийн а, гуьржийн-керстан а килсанаш а, бусулуба маьждиг а ду. Иза доккха масал ду, гуьржийн къам массаьрца а ийна хилар гойтуш".\nТахана Гуьржийчохь бусулба нах шолгIачу меттехь бу терахьашца, кхечаьрца дуьстича. Цул тIаьхьа богIу аьрмлойн килсанера а, протестанташ а, адвентисташ а, кхиберш а. Массаьрна а меттиг а, паргIато а ю шайн дин лело.\nБусулбачеран хьал, маьждигаш кегий хилар бен кхин бала боцуш далахь, аьрмлойн килсанца наггахь цхьацца халонаш хуьлу Гуьржийчохь. Массийта шо хьалха аьрмлойн коьрта мозгIара, Гуьржийчохь йолчу шай килсанашкахь шайга хьехамаш байта аьлла дIахьедар динера. Цунна дуьхьал, гуьржийн Патриарха Илия шолгIачо,жоп деллера, Аьрмлойчохь гуьржийн килсанашкахь иштта бакъо лахь, шаьш а иза магадийра ду аьлла.\nИштта цакхетамаш боцуш хуьлийла дац динан паргIато йолчу меттехь. Амма дуьненахь лаьттачу хьоле хаьжча, Гуьржийчохь дика ду динца долу хьал. Иза даделла дукхачу хьолехь, шаьш гуьржий хьанца а къеда-мерза болун дела.\nМоскох оьздангаллах йохарна


Москвахь метро чохь Дагестанерчу кхаа вахархочо йиттинчунна Оьрсийчоьнан Талламан комитето мидал яларх лаьцна ша йинчу забарх кхетийна ийначу кепехь латарийн экс-чемпионо Нурмагомедов Хьабиба.\n"ХIордал дехьа болчарна йина Iоттар яра иза. Забар санна и тIелаьцнарш а бу, оцу берашкахьа ас гIо даьккхина аьлла хетарш а бу. Цомгашчу кхаа стеган къизаллина тIетовр вац кхетам чохь волу стаг", - аьллачу Нурмагомедовн дешнаш далийна "Спорт-экспрессо".\nГIадужу-беттан 12-чохь ирландхойн шозза чемпион лаьттинчу UFC-н латархочун Макгрегор Коноран сурт шен инстаграме хIоттийнера спортхочо: "Бастрыкинера сан мидал стенгахь ю? Дагестанхойн жIугано ма йиттинера суна а" аьлла, яздина.\nНурмагомедовс дагадаийтинера цуьнца, 2018-чу шарахь Макгрегорца UFC-н чемпиоанан титул къовсуш леттачул тIаьхьа хилла летарш. ХIетахь дагестанхойн спортхо, хаамийн гIирсашкахь яздарца, Макгергоран командан декъашхошна тIелеттера рингал а арахьа.\nОьрсийчоьнан Талламан комитетан куьйгалхочо Бастрыкин Александра "Сийлалла, майралла" аьлла мидал елира Москварчу метро чохь Дагестанерчу кхаа вахархочо йиттинчу Ковалев Романна.\nТалламан версица, ГIадужу-беттан 4-чохь Ханмагомедов Магамалис а, Мусалаев ИбрахIима а, Залибеков Гасана а маьттаза къамелаш а деш, кхерамаш тийсинера метрополитенан цIерпоштахь хиллачу зударшна. Царна уллохь нисвеллачу жимчу стага бехк баьккхинера цаьргара. Цул тIаьхьа, цуьнан коча а бахна, йиттинера оцу кхааммо.\n"Стаг вен гIортарна" а, "Iедалан векалшна дуьхьал ницкъбаккхарна" а аьллачу шина артиклехь бехкаш кховдийна цаьрга.


Iакъикъат дер – хаттар, жоп [ Адама Султана Олхазар ] - Articles - Chechen - PDF\nIакъикъат дер – хаттар, жоп\nTitle: Iакъикъат дер – хаттар, жоп\nAddition Date: 2009-03-20\nShort Link: http://IslamHouse.com/196576\nIАКЪИКЪАТ ДЕР (ХЬАКЪИКЪАТ ДЕР)\n1. Iакъи́къат бохучуьнан маьIна хIун ду?\nIакъикъат – Iаьрбийн маттахь «Iаккъа» бохучу дашахь схьадаьлла ду, цу дешан маьIна цхьа хIума хадор ду. Кхин а, Iаьрбийн маттахь «Iакъикъат» олу керла динчу беран коьрта тIера месех, хIунда аьлча дукха хан ялале уьш хадайой дIайоху дела.\nТкъа шарIехь «Iакъи́къат дер» бохучух лууш дерг – керла динчу берана тIера хьайба дер ду.\nВайн махкахь «хьакъи́къат» а олу цунах.\n2. Iакъикъатан хьукм хIун ду?\nIакъикъат дер чIагIдина суннат ду. Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – омру дина, беран ворхIолгIачу дийнахь цунна цIе а тилла, цуьнан корта дIа а баша, цунна тIера Iакъикъат а де аьлла. Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Хьасанна а, Хьусайнна а тIера ша́ дийна а хилла иза.\n3. Iакъикъат де́ран пайданаш а, хьекъале бахьанаш а хIун ду?\nДелан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «ХIора бер шен Iакъикъатах доьзна ду. Цунна тIера иза доь цуьнан ворхIолгIачу дийнахь, (тIаккха) корта а бошу цуьнан, цIе а туьллу цунна».\n«ХIора бер шен Iакъикъатах доьзна ду» бохучу дешнийн маьIна Iелам-наха масийтта кепара дина, церах цхьадерг иштта ду:\n- Нагахь санна и бер жима а долуш далар нислахь, цунна тIера Iакъикъат дийна ца хилахь цо тешалла дийр дац шен дена а, нанна а. Вуьшта аьлча, жималлехь деллачу беро шен дена-нанна шафаIат дар цунна тIера Iакъикъат дийна хиларх доьзна ду, Iакъикъат дийна хиллехь шафаIат дийр ду цо, ца хиллехь дийр дац.\n- Бер массо баланех а, вонах а могуш-маьрша кхиар Iакъикъат дерах доьзна ду, Iакъикъат дийча маьрша кхуьур ду иза, хаза кхуьур ду, Iакъикъат ца дийча иштта ца кхиа мега.\n- Ша санна долу кхидолу бераш санна и бер кхиар Iакъикъат дерах доьзна ду. Вуьшта аьлча, шена тIера Iакъикъат ца дийча, ша санна долу бераш санна ца кхиа мега и бер.\nТIаккха, Iакъикъат дерца и маьIнеш хиларал сов, кхин масийтта пайда а, хьекъале бахьана а ду цуьнца. Церах ду, масала:\n1) Бер хилар а, иза зенах цIена дуьненчу далар а дена-нанна боккха кхаъ бу, цаьршинна дукха дезаш хIума а ду, АллахIа цаьршинна луш доккха ниIмат а ду. Иштта и бер шайна делла волчу АллахIана шукр дар а, Цуьнан доьхьа баркаллин Iамал йар а Цуьнца хаза гIиллакх хилар ду. Ткъа, «АллахIа доьхьа» аьлла ниййат а дина, Цуьнан цIе а йоккхуш, оцу берана тIера хьайба де́р – Цунна шукр дар а ду, Цо шайна дина ниIмат довзийтар а ду.\n2) Iакъикъат ден а дийна, иза нахана дIасадекъча, керла дуьненчу даьлла бер нийса доьзалан бер дуй хуур ду, цуьнан да-нана мила ду хуур ду, иза нийса цIийнах схьадаьлла дуй хуур ду.\n3) Iакъикъат де́ро́ адаман комаьршалла совйоккху, цуьнан сих ийна йолу сутаралла дIайоккху.\n4) Iакъикъат деро гергарчу нахана а, лулахошна а, доттагIашна а юкъара гергарло чIагIдо, мискачу нехан дагчу хазахетар доуьйту; иштта, бусалба нахана юкъахь безам совбаларан бахьана хуьлу цунах.\n4. Iакъикъат ден везарг мила ву? Хьан ден деза иза?\nБерана тIера Iакъикъат ден везарг оцу беран доладийриг ву, цунна напха латто везарг ву, иза кхаба дезарг ву. Уггар хьалха да ву иза, иза вацахь де-да ву, йа де-ваша ву, йа ваша ву, иштта кхидIа а.\n5. Iакъикъат маца ден мега? Маца дийча дика ду?\nIакъикъат ден магаран хан дIайолало бер шен ненах дерриге дIа ма-къаьсттинехь. Доьххьара бер дуьненчу до́луш, иза шен ненах дерриге дIакъаьстина а даьлла дуьненчу даьлчи Iакъикъат ден мега.\nБеран доладархочо Iакъикъат ден мегаш йолу хан и бер кхиъна даллалц ю. Вуьшта аьлча, кIант пхийттара валлалц а, йоI ламазана цIанйала езаш хуьлучу хене кхаччалц а ден мега иза цо.\nТкъа суннат дерг, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ма-аллара, Iакъикъат ворхIолгIачу дийнахь де́р ду: «… цуьнан ворхIолгIачу дийнахь доь иза цунна тIера, тIаккха корта дIа а бошу цуьнан».\nБер дуьненчу даьлла долу де а оцу ворхI дийнах лоруш ду, цундела, Iуьйра хан хиллачул тIаьхьа маьркIижа хан хиллалц йолчу юкъахь бер дуьненчу да́лахь, и де доьххьара де лоруш ду. Нагахь санна бер буьйсанна дуьненчу даьллехь, доьххьара лара деза де цу буьйсанал тIаьхьа догIург ду.\n6. Буьсанна ден мегий Iакъикъат?\nIакъикъат буьйсанна ден а мега, буьйсанна дийча а вон хIума дац, делахь а, дийнахь дер гIолий ду. Ткъа, дийнахь дуьйш хилча, уггар гIолий йолу хан де дIадолалуш йолу хан ю.\n7. Бер дуьненчу да́лале дийча нийса хуьлий Iакъикъат?\nБер дуьненчу далале хьалха, йа иза дерриге шен ненах схьакъастале хьалха цунна тIера хьайба дийча, иза Iакъикъат ца лору, цуьнан Iакъикъатан суннат тIерадаьлла а ца лору.\n8. ВорхIолгIа де кхачале хьалха, йа кхаьчначул тIаьхьа деллачу берана тIера Iакъикъат ден мегий?\nНагахь санна цхьа бер дуьненчу даьллачул тIаьхьа далар нислахь, хуьлийла иза цуьнан ворхI де кхачале, йа кхаьчначул тIаьхьа, цунна тIера Iакъикъат дер дика лоруш ду, мелехь лоруш ду.\n9. ВорхIолгIачу дийнахь Iакъикъат ден таро яцахь хIун дан деза?\nIакъикъат ден таро йоццушехь иза де́н гIертар тIехь дац, вай доьххьара ма-аллара иза чIагIдина суннат ду, важиб дац. Цундела, шен таро хиллалц собар дийр ду шен хенахь иза де́н аьтту боцучо.\n10. Бер кхиъна даьллачул тIаьхьа, иза пхийттара даьллачул тIаьхьа, жималлехь цунна тIера Iакъикъат дийна ца хиллехь, цо ша́ ден мегий иза шена тIера?\nМега. Жималлехь шена тIера Iакъикъат дийна ца хиллехь, иза ша́ шена тIера де́р дика лоруш ду.\n11. Iакъикъатана ден мегарг муьлха хьайба ду?\nIакъикъатана ден мегаш долу хьайба йа уьстагI, йа бежана, йа эмкал ю. Юьйриг эмкал елахь, иза ялхолгIачу шаре яьлла хила еза. Бежана дуьйш хилахь, иза ши шо а кхаьчна, кхоалгIачу шаре даьлла хила деза. УьстагI буьйш хилахь, иза цхьа шо а кхаьчна, шолгIачу шаре баьлла хила беза, йа шо кхачаза берг белахь берстина а болуш, хьалхара цергаш охьаэгна хила беза.\nТIаккха, Iакъикъат дер – гIурба дер санна – АллахIана герга вуьгучу некъех цхьа некъ бу, иза Цуьнан доьхьа дуьйш ду, цундела жижигана иэшам беш долу сакхташ хила мегар дац Iакъикъатана а, гIурбанна дуьйчу хьайбанца. Цхьана бIаьргана са гуш доцу хьайба а мегар дац Iакъикъатана, жижигана иэшам бен цамгар йолу хьайба а мегар дац, кхечерах къасточу кепара астагIа долу хьайба а мегар дац, дажа а ца дежаш цхьана метта хьийзаш долу хьайба а мегар дац, чIогIа аздалар бахьана долуш тIум дIаяьлла хьайба а мегар дац. Иштта оцу сакхташца дуста деза кхидолу сакхташ, жижигана иэшам а хуьлуьйтуш, аз а доьлуьйтуш долу. Лерган цхьа дакъа хадийна дерг а, йа дерриге лерг дIахадийна дерг а, лерг доцуш дуьненчу даьлларг а мегаш дац, дуьмах цхьа дакъа хадийнарг а, дум дIабаьккхинарг а, цIоганах цхьа дакъа хадийнарг а мегаш дац. Амма даьIна хьайба а, маIа кагйелла хьайба а, дум а, шим а боцуш дуьненчу даьлла хьайба а – уьш мегаш ду.\n12. Котам а, бад а е́н мегий Iакъикъатана?\nIакъикъатана де́н мегаш долу хьайба гIурбанна мегаш дерриг бен дац, цундела котам а, бад а, кхийолу хIуманаш а Iакъикъатана е́р нийса дац, йа цунах Iакъикъат хуьлуш а дац. Iакъикъатана мегаш долу хьайба де́н таро йоцучунна Iакъикъат де́р суннат дац, ишттачунна и суннат тIера долуш ду, шен таро хиллалц ца де́н а мегаш ду иза.\n13. Iакъикъатана дуьйш долу хьайба стен хилча а, борша хилча а башхула юй?\nБашхула яц. Шена луучо ка бе́н а мегар ду, шена луучо жий бе́н а мегар ду. Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «КIантана тIера ши уьстагI боь, йоIана тIера цхьаъ боь. Башхула яц шуна, уьстагIий кой хилча а, жий хилча а».\nНагахь санна берстина а, дика а белахь, ка бийча гIолий ду.\n14. КIантана а, йоIана а тIера цхьатерра доьй Iакъикъат?\nIакъикъатана цхьа уьстагI бийча суннат кхочуш хуьлу, кIантана тIера буьйш белахь а, йоIана тIера буьйш белахь а. Ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цунна – аьлла: «Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Iакъикъат дийра Хьасанна а, Хьусайнна а тIера цхьацца уьстагI».\nДелахь а, гIолий а, деза а, мелехь а дерг божаберана тIера ши уьстагI бер ду, зудаберана тIера цхьаъ бер ду.\nIаишата – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шайна омру дира аьлла: «КIантана тIера цхьатерра ши уьстагI бе, йоIана тIера цхьа уьстагI бе».\n15. Масийтта берана тIера цхьа уьстагI бийча тоьаш дуй?\nМасех берана тIера цхьа уьстагI бийча Iакъикъатан суннат кхачаме ца хуьлу, тоаме ца хуьлу. Муххале а, суннат дерг – хIора берана шена-шена тIера Iакъикъат дер ду. Масала, дуьненчу даьлларг шала дина йоI-кIант делахь, уггар деза дерг кхо уьстагI бер ду: кIантана тIера шиъ, йоIана тIера цхьаъ; делахь а суннат кхочуш хуьлу цаьршинна тIера цхьацца буйьш ши уьстагI бийча а.\n16. Iакъикъатана юьйш ерг эмкал, йа бежана хилча, цхьана берана тIера мас да́къа тоьаш ду?\nГIурба дуьйчу хенахь санна, цхьанна тIера ворхIолгIа дакъа лара деза. Масала, ворхI стага шайна юкъахь бежана доьйтуш хилча, Iакъикъат ден луург цаьрца декъах а вахана, цуьнан цхьа дакъа Iакъикъатана лерича мегаш ду, йа ворхI берана тIера цхьа бежана дийча а мегаш ду.\n17. Iакъикъатана а, гIурбанна а цхьа уьстагI бийча тоам буй?\nIакъикъатана а, гIурбанна а юкъахь цхьа хьайба дийча и ши суннат кхочуш ца хуьлу, хIунда аьлча и шиъ къаьстина ши суннат долу дела, хIоранне а шен-шен бахьана а долуш. Цундела, Iакъикъатана а, гIурбанна а цхьа уьстагI бийча тоам бац. Шен аьтту белахь Iакъикъатана къаьсттина шен хьайба ден деза, гIурбанна къаьсттина шен хьайба ден деза.\n18. Iакъикъатана хьайба а ца дуьйш, цуьнан меттана цуьнан мах дIабалар муха ду?\nIакъикъатана хьайба дер гIолий а, деза а, мелехь а ду, хIунда аьлча иштта хьайбанна урс хьакхарца мах дIабаларца до́цу дуккха а пайданаш ду. Кхин хIумма а ца хилча а, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша шен куьйга урс хьокхуш Iакъикъат дийна хилар а, цуьнан и суннат даим латтор а, иза дендар а тоам болуш ду Iакъикъатана мах дIа а ца луш, хьайба дийча гIолий хиларна. Имам Нававийс аьлла: «Iакъикъатан мах дIабаларал гIолий ду хьайбанна урс хьакхар».\n19. Iакъикъат доьйтург вехаш волчу махкахь а доцуш, кхечу махкахь дейта мегий цо иза?\nМега. Масала, Iакъикъат доьйтург европера цхьана пачхьалкхехь ву, йа Iаьрбийн цхьана махкахь ву, тIаккха шен беран Iакъикъат нохчийчохь дейта лаьа цунна – цунна мегаш ду нохчийчохь цхьаъ векал а вина, Iакъикъат ден цунна пурба а делла, цигахь иза де́йта.\n20. ВорхIолгIачу дийнахь доьххьара Iакъикъат дийча гIолий ду, йа беран корта баьшча гIолий ду?\nГIолий дерг, дика дерг – цкъа доьххьара берана тIера Iакъикъат а дийна, тIаккха корта башар ду.\nIаишата – Дела реза хуьлда цунна – дийцина хIара хьадис: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Iакъикъат дийра Хьасанна а, Хьусайнна а тIера цаьршинан ворхIолгIачу дийнахь, цаьршинна цIе а тиллира цо, цаьршинан коьрта тIера зене месаш дIаяха а элира». Кхечу хьадисехь а деана ду: «… цуьнан ворхIолгIачу дийнахь доь иза цунна тIера, тIаккха корта дIа а бошу цуьнан».\n21. Iакъикъат дуьйш волчо ниййат муха дан деза? ХIун ала деза цо?\nIакъикъат дуьйш волчуьнан, «оцу берана тIера Iакъикъатана и хьайба ден» аьлла лаам хила беза дагчохь. Вуьшта аьлча, Iакъикъат ден ниййат хила деза цуьнан.\nТIаккха, ша урс хьокхучу хенахь хIара дешнаш алар дика ду:\n"بسم الله! اللهم منك وإليك، هذه عقيقة ......"\n«Бисмилла́хI! Алло́хIумма минка ва илайка. ХIа́зихIи́ Iакъи́къату ...... ». Цу дешний маьIна иштта ду, Iаьрбийн маттахь уьш ала ца хуучо хIара маьIна ала а мегар ду: «АллахIан цIарца! Йа АллахI, хIара хьенехан Iакъикъат ду, хIара Хьан доьхьа а ду, Хьоьга а ду!». Iаьрбийн маттахь долчу дешнийн чаккхенехь хIиттийначу тIадамийн меттана а, хьенехан дешан меттана а шена тIера Iакъикъат дуьйш долчу беран цIе йоккхур ю, йа цуьнан де цIе а яьккхина – «хьенехан кIентан (йа йоьIан) Iакъикъат ду» – эр ду.\nДелан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Аш ала: АллахIан цIарца! АллахI сов воккха ву! ХIара (Iакъикъат йа АллахI) Хьан доьхьа а ду, Хьоьга а ду!».\nНагахь санна вицвелла, йа цхьана кхечу бахьанийна Дела цIе ца яккхахь, йа и дешнаш алар ца нислахь, Iакъикъат нийса а ду, даа мегаш а ду.\n22. Iакъикъатана дийначу хьайбанан цIий берана юьхь тIе а, дегIа тIе а хьакхар муха ду?\nIакъикъатана дийначу хьайбанан цIий берана тIе хьакхар дика хIума дац, иза дан оьшуш дац, дукхах болчу Iелам-наха дика лоруш а дац.\nПайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: "КIантана тIера Iакъикъат доь, цуьнан коьрта тIе (оцу Iакъикъатан) цIий а ца хьокху". Кхечу хьадисехь а деана ду, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – беран коьртах цIий хьакхар ца магийна аьлла. Iаишата – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, бусалба дин да́ле́ хьалха, Iакъикъатан цIий юккъе бамба а Iуттий, иза беран коьрта тIе хьокхуш хиллера аьлла. ТIаккха, бусалба дин деъча, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цIий меттана IатIар хьакха элира.\n23. Iакъикъатана дийначу хьайбанах хIун дан деза?\nIакъикъатана дийначу хьайбанна гIурбанна дийначуьнах дийрриг дан деза.\nIакъикъат дейтинчара шайна луъучул шайна дита мегаш ду цуьнан жижиг, нагахь санна цунах цхьадерг сагIийна дIалур делахь. Ткъа деза а, мелехь а дерг дукхах дерг сагIийна дIадалар ду, цуьнан беркатан дакъа шена а кхачийтархьама цхьа кIеззиг долу дакъа шена а дитина.\nШена лаахь, иза кхаа декъе декъа а декъна, цхьа дакъа шена дита а, важа дакъа мискачарна сагIийна дала а, важадерг шена бевзачарна а, лулахошна а, гергарчарна а дала а мегар ду цо, хIара тIаьххьаранаш миска бацахь а. Мискачарна сагIийна делларг шайна лаахь дохка а, шайна луъург дан а йиш ю церан цунах, ткъа хьолахошна делларг – иза царна даа делла ду, сагIийна делла дац, цундела цара иза дохка мегар дац.\nТIаккха, ша дIалуш долу жижиг кхехка а дина делча дика ду, делахь а буьйда долуш дала а мегаш ду.\nТIаккха, цуьнан жижиг нахана дIасадалар дика ду, шена лаахь нах шен хIусаме схьа а кхайкхина, цунах йина яахIума йала а мегаш ду. Иштта мегаш ду цхьадерг дIасадала а, цхьадолчунах яахIума а йина шен хIусаме нах схьакхайкха а.\nКхин а, шена тIера Iакъикъат дийна долу бер дуьненчу долучу хенахь иза схьаэцначу лоьрана уьстагIан гIогI йа тIа далар дика ду, нагахь санна иза тIекхочехь елахь.\n24. Iакъикъатан цIока а, и санна долу кхидолу да́къош а дохка мегий?\nЦа мега, Iакъикъатан цхьаъа да́къа дохка ца мега, йа цунна урс хьаькхначунна механа дала а ца мега. Шена лаахь сагIийна йала мегар ду цуьнан цIока а, цуьнан кхидолу да́къош а, йа шена лаахь шена пайденна йита а мегар ду.\n Ахьмад, Абу Давуд, Тирмизий, Насаий, Ибн МаджахI.\n Хьажа: "ТIорхьут-Тасри́б", 697; "Фатхьул-Ба́ри́", 9596; "Файдул-Къоди́р", 4546.\n «ТIорхьут-Тасри́б», 6/99, Хьафиз Ал-Iиро́къий; «Ахькамул-IакъикъахI», 21, Шейх Хьусáмуд-Ди́н IаффáнахI.\n «Ахькамул-IакъикъахI», 22, Шейх Хьусáмуд-Ди́н IаффáнахI.\n Имам Ан-Нававий, «Ал-Маджму́I», 8/433.\n Ибн Хьиббан, БайхIакъий.\nГIурбанан хаттарш ( Chechen )


Оьрсийчоьнан куьйгалле муьлхха а Iедал деъчи а, политикан бахьанашца чубоьхкина нах даиманна а хилла оцу йоккхачу пачхьалкхан уггар а луьрчу набахтешкахь.\nИ тайпа нах, шен-шенахь къинтIерабахаран процесс а-м хуьлу цигахь. Делахь а, юкъа юлуьйтуш йолу хан – кхузткъе итт, шовзткъа шераш хуьлу. Харц чубоьхкина хилла нах дийна а боцуш, церан гергарчарен дегнаш андделчу хенахь. ХIора режим пайда эца хьожу хьожу, кхин Iедал долуш, дуккха а шераш хьалха чубоьхкина хилла политикан а, олуш ма-хилларан иэхьаан а тутмакхашна реабилитаци ярах. Оццу хенахь, цара терго а ца йо, шайн режимо чубоьхкинчарна.\nТаханлерчу Оьрсийчохь шовзткъех стаг ву, политикан бахьанашца чувоьллина.\nБакъонашларъярхоша дечу хьесапца, таханлерчу Оьрсийчохь шовзткъех стаг ву, политикан бахьанашца чувоьллина. Царна юкъахь ву ЮКОС компанин куьйгалхо хилла Ходорковский а, Лебедев а, оццу компанехь болх беш хилла, кхаа беран нана – Бахмина а. Муртазалиева Зараъ а, Тахигов Заурбек а, иштта дIа кхин а. Дукха хан йоццуш набахтера араваьлла, вевзаш волу адвокат Трепашкин Михаил:\nТрепашкин: ЦIенош лелхийтарца доьзна гIуллакх соьга ца таллийтархьамма чувоьллинера со. ГIуллакхана тIехьожуш хиллачу тIеман прокурораша соьга нийсса схьаэлира, ахьа зуламаш дина меттиг яц. Делахь а, лакхара охьадоссийна омар ду - шеггара, президентера дуй те ала а мегар долуш - хьо гучура ваккха аьлла. ЦIенош лелхийтаран гIуллакхана юкъара хьо дIаваккхархьамма. Цундела, тхо иза кхочушдан дезаш ду.\nТрепашкинан цхьа а шеко яц, ша чувоьллина бахьана цхьаъ бен ца хиларх.\nТрепашкин: Оцу политико иэшийра со. Политикан сацам бара бинарг - дIакъовла, тIадам - аьлла. Суна хетарехь, кхечу тайпара цунна маьIна далур дац. Адамийн кхетам ма бу иза.\nШа а диъ шо чохь даьккхинчу Трепашкинна дика девза, ша санна болчу нахана оцу набахтешкахь кхуллу хьелаш.\nТрепашкин: ТIаьхьарчу хенахь и политика адамаллина дуьхьала яьлла. ХIунда аьлча, чубоьхкинчу нахана тIехь кхин а алсам ницкъ бо, хьийзабо, дагана ницкъ беш хIуманаш леладо. Стеган синна боккха тIеIаткъам бо. Уьш оцу набахти чура цомгуш я, телхина арабовлийтархьамма. Арабевллачул тIаьхьа, царга шайна дарба лехийта, таханлерчу Iедална я, цуьнан билггалчу белхахочунна уьш кхин новкъа ца хилийта.\nЕхха хенаш тоьхна, оьрсийн Iедалш бен ца кхетачу, цхьана хьашташна, набахтешкахь латточу Муртазалиева Зараан а, Талхигов Заурбекана а бечу ницкъах лаьцна дийцира Маршо радиога, цершиннан гIулалкх шайн лерринчу тидамехь латточу оьсрийн бакъонашларъярхочо Ганнушкина Светланас.\nГаннушкина: ГIуллакх муха ду аьлчи, я Заурбек а, Зараъ а я маьршонехьа къуьйсуш а, я оппозиционераш а бацара. МогIарера кегий нах бара уьш. Цхьаъа тайпана зулам дина ца Iаш, ур-атталла, Iедална дуьхьала хIума аьлла а, я бакъонашлръярехьа а ца къийсина царшимма. Норд-остерчу закъалтахойн метта ваха лууш хиллачу Заурбека дина хIумма а доцург. Хууш дара, цунах гIуллакх хир доций. Набахтехь боккъалла а царшинна шинненна а хаза нехан санна беш ницкъ бу. Къаьсттина, Заурбекана хала\nОцу кепарчу берашна набахтешкахь тIеIаткъам бо, уьш чубоьхкинчарна царга болх байтархьамма. Цунна дуьхьало ян чIогIа хала ду. Цунах лаьцна дийца а церан йиш яц.\nду. Дарба ца лелало цамгар кхетта цунах набахтехь. Дарба хIете-вете ца леладо, юург яц лортIехь. Даиманна карцер чу вуллуш ву. Кхин цхьа хIума а эр ду аса кхузахь. Оцу кепарчу берашна набахтешкахь тIеIаткъам бо, уьш чубоьхкинчарна царга болх байтархьамма. Цунна дуьхьало ян чIогIа хала ду. Цунах лаьцна дийца а церан йиш яц. Кхеташ ду, цара цунах лаьцна дийцахь, кхин а яккхий халонаш хир ю церан. Суна дика хаьа цунах лаьцна. Зараъ, чIогIа доьналла долуш йоI ю. Иза могуш оцу чура араяларна догйовха ю со. Ама, иза де долуш а, маьрша а хилар охьатаIо гIерташ, иза кагъян Iалашонца цунна ницкъ бо набахтехь. Даиманна а гIуда тухучу изолятор чу юллу иза. Иштта долуш ду иза.\nХIора а Оьрсийчохь дIахIуттучу режиман шен-шен политикан тутмакхаш хиларан хIун бахьана ду аьлла хаьттича, адвокато Трепашкин Михаила элира Маршо радиога.\nТрепашкин: Хьалха а, хIинца а, къамел доцуш, нах гучура баха безаш бара, церан багош дIа къовлархьамма. Царга, Iедална ца тов хIуманаш ца дийцийта. Цхьацца информаци царга гIара ца яккхийта. Лачкъо лерина йолу проблемаш, юкъараллина хьалха царга ца айийта. Царах цхьаберш, лортIехь бац олий, психикин цамгарийн дарбан цIийнахь дIалечкъош, вуьйш, набахти чу бохкара - леррина тIеIаткъам бе олий, омар а луш.\nЯ хьалха а, я тахана а, шайна новкъа волу стаг чувуллуш, башха бахьанаш леха а ца хьовсу Iедалш аьлла хета Ганнушкинина:\nГаннушкина: Уьш бехке бац бохучух тешна ду тхо. Цхьана хIуманна бехке бац уьш. Церан гIуллакхашна юкъахь а зулам дина хиларан цхьа а тоьшала дац. Даьсса гIуллакхаш ду уьш. Ур-атталла, бозбуунчаллаш лело а ца хьаьвсина уьш, царга кховдо ладаме бахьана лаха гIерташ.\nТахана шуьйрра юкъадаьккхина, дин лелочу нахана тIеIаткъам бар. Уьш а политикан бахьанаш лору бакъонашалръярхоша.\nКъилбседа Кавказехь дIалийцинчу кегийчу нехан гIуллакхашна тIехьожуш вара хьо. Царах цхьаберш, бехк-гуьнахь доцуш лецна бара. Вуьйш, цхьацца, герзийн тобанашца уьйраш лелош бара аьлла чубоьхкинера. Оцу кегийчу нахах ала мегар дарий, иэхьан тутмакхаш я, политикан бахьанашца чубоьхкина бу аьлла хаьттича, бакъонашларяърхочо, "адамийн бакъонашкахьа" цIе йолчу боламан кхочушдаран директоро, Пономарев Лева элира:\nПономарев: Еа кепара бу политикан бахьанашца чубухкуш берш. Хьалхара кеп, къамел доцуш, бусулба нах бу. Масала, Узбекистанера\nВаххабизм терминах пайда оьцу, "ваххабизм" а, терроризм а цхьатерра ю а олий. Цхьа а бахьана а доцуш, стаг чу воллар совнаха, уьш тIепаза бойу. Соьга хаьттича, къамел а доцуш, политикан бахьана ду кхузахь.\nХьизб-ут-ТахIрир организаци цигарчу Лакхарчу Кхело, терроран организаци ю аьлла дIакхайкхийра. Кхин цхьа а бахьана а ца далийра цара. Оцу партин декъашхой, шаьш экстремисташ ма дац аьлла, дуьхьала тоьшаллаш а далош, шайн позици йийца буьйлабелча, уьш\nпровокацеш а йина, кхелаш дIа а яьхьна, царах цхьаберш чубоьхкина. Изза ду Кавказехь а. Ваххабизм олу, аса кхин цкъа а билгалдоккху, "ваххабизм"боху хIума юкъа а даьккхина. Оцу терминах пайда оьцу, "ваххабизм" а, терроризм а цхьатерра ю а олий. Цхьа а бахьана а доцуш, стаг чу воллар совнаха, уьш тIепаза бойу. Соьга хаьттича, къамел а доцуш, политикан бахьана ду кхузахь. Дагестанехь керла организаци кхоьллина "Дагестанан наной" цIе йолу. Оцу кепара байна шайн кIентий лоьхуш бу, цуьнан декъашхой.\nШа демократин пачхьалкх ю бохуш, дозаллица дIахьедарш дечу Оьрсийчохь тахана а политикан а, иэхьан а тутмакхаш хилар йоккха сийсазалла ю боху, Ганнушкинас:\nГаннушкина: Иза мел йоккха сийсазалла ю. Вайн юкъараллин доккхах долчу декъан сийсазалла ю-кха иза. Хала хеташ делахь а, иштта ду иза. Иза президентана оьшуш аьлла ца хета суна. Амма, цхьанненна а ца лаьа цуьнца къийса. Цхьанне а ца лаьа иза сацо. Таханлерчу дийнан а, Путинан режиман а билгало ю иза.\nХьалхалера зама кхин башха хийцаелла ца хаало тахана. Делахь а, цхьатерра хIуманаш а ду, тера доцурш а ду бохуш дийцира, Пономарев Лева. Советан заманахь чубухкуш берш, политикан амал йолчу артиклашкахула чубухкуш бара. Кхузткъе итталгIа а, цхьа бIе езткъалгIа, прим. Царна тIехь нийсса дIа яздина дара "Советан Iедална дуьхьала хилар", "Советан Iедалан цIе бехъяр". Кхузахь чIогIа атта дара. Цкъа-цкъа, советан заманахь а, зуламийн кодексехула бехке а бора. Амма, ма-дарра аьлчи, политикан бахьанашца чубухкуш бара. Ткъа тахана, "Путинна дуьхьала валар", я "Путинан цIе бехъяр" боху артиклаш яц. Цундела, массо а зуламан артиклашкахула чубухкуш бу элира Пономаревс. Иза хьалхара башхалла ю.\nШолгIаниг, оцу хенахь иэхьан тутмакхаш алсам бара. Тахана а бу уьш.\nКхузахь билгалдаккха деза, иэхьан тутмакх а, политикан тутмакхах а муха къаьста. Иэхьан тутмакх - шен ойланаш бахьанехь чувоьллина стаг ву. Диъ шо чохь даьккхинчу адвокатах Трепашкинах ала мегар ду, иза иэхьан тутмакх вара аьлла. Ткъа политикан тутмакх, зулам дина аьлла чу вуллуш ву, амма, иза чуволла хьийзоран коьрта бахьана, политикица доьзна ду. Масала, экономикица боьзна бехкаш тIе бохку цунна, ткъа ма-дарра долу бахьана, политикица доьзна ду.\nХодорковский а, Лебедев а, иштта дIа кхин а - политикин тутмакхаш бу. Уьш системица къийсалуш бацара, идеологина дуьхьала бара ала а мегар дац. Делахь а, уьш политикин бахьанашца чубоьхкинера. Оьрсийн бакъонашларъярхошна иштта хета.


World News in Chechen — новости за 13 января 2020 года от 123ru.net\nЛаьцна латтош волу заьIапхо дIахецар дехна Iедалхошка Кутаевс\nШайн республика Нохчийчоьнах таръяларна саготта ву Чехин премьер-министр\nГадаев Мохьмад-Салахь Хьегар БIаьстенан байн мох хьовзийна, ТогIи чохь гIаргIанаш* техка. Хьегаран ницкъо Iовжийна, Йолаза** кийрахь со кхехка. Вайшинна доьгIний те вовшаха кхета, Мерзачу маттара далхадан къа? КIайн дуьне дерриг а ваьшшиннан хетта, Вайша доьгIний, хьовха, лахдала цкъа?.. БIаьстенан аьхна мох хьоькху. ГIаргIанаш цо техкадо. Вайшиммо хьоьгуш хан тоькху. Хьегаро дог кхехкадо. ------ * гIаргIа - хийистехь дика кхуьуш долу дитт... Читать дальше...\nМаршо Радион тIаьххьара керланаш (13.01.2020)\nМагомедов Закир Инстаграмехь «Альфредо Аудиторе» ник лелочу нохчийн блогеро дуьйцу, ша Волгоградехь стенна кхийсира наханна ахча, дийр дара ша иштаниг Соьлжа-ГIалахь, я ларлур вара оцу гIулчах. Instagram-блогеран Носаев Мохьмадан агIоне «вогIу» 4 миллион гергга интернет-хьажархо. Деношкахь ерриг а Оьрсийчоьнан прессин тидаме йоьжна цуьнан цхьа видео: шега ларамболчу волгоградхошна цо 200 эзар сом дIасаластош, цара и ахча дIалахьош. Оцу меттехь хиллачара дуьйцу прессехь, мел дукха бара ахча дезарш, иза дIалахьош уьш мел саьхьара хьийзара. Читать дальше...\nБайсаровс зуда ялорах хаам бо зорбан гIирсаша\nНохчийн совдегархочо Байсаров Руслана кхозлагIа зуда ялийна. Иза ю 18 шо долу Аламат цIе йолу Нохчийчуьра яхархо, хаам бо Ura.ru сайто. Зорбан гIирсаша яздарехь, ловзар хилла ГIуран-беттан 30-хь. Цара чIагIдо Байсаровс ялийнарг шолгIа нохчо хилар, ткъа хьалхарчуьнца иза дIасакъаьстина хиларх лаьцна хаам бац. Оьрсийчохь уггар хьал долчу совдегархойх цхьаъ ву Байсаров. 2018-чу шарахь Forbes журнало яздора цуьнан бахам 900 миллион доллар барамехь хиларх лаьцна. «Дни.ру» сайто бинчу хаамца... Читать дальше...\nГИДД-н машен хорша яхарх видео яржорна дохковаьлла Нохчийчуьра вахархо\nГIойтIана гергахь ГИДД-н машен хорша яхарх лаьцна видео яржорна дохковаьлла ша бохуш дуьйцуш цхьа стаг а волуш ролик гучуяьлла социалан машанашкахь. "Шотдийнахь (Дечкен-беттан 11-хь) ас, дагахь хIума а доцуш, видео яьккхинера хорша яхана ГАИ-н машен тIехь а йолуш. Иза дан оьшуш ца хиллера ас… Хазанеха санна ледарло ю соьгара яьлларг", - боху цу стага. Шегара ледарло яларна шена къинтIерадовларе кхойкху цо массерга а.\nЛиверчу конфликтана юьстах ца висина Кадыров\nНохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана комментарий йина Ливи пачхьалкхехь къийсам дIахьочу агIонашна юкъахь кхийсарш яр сацор хьокъехь динчу хьалхататтарна, яздо Кавказ.Реалиино. "Иттех шо ду, Малхбузерчу пачхьалкхаша питана а тесна, Ливерчу бахархошна юкъахь тIом боьду. Каддафи Муаммар а, цуьнан доьзал а, эзарнаш ливихой а байина. Пачхьалкх а, юкъаралла а екъаелла ю, халкъо къобалдина куьйгалла дац", - яздина Кадыровс шен Телеграм-каналехь. Ша тешна ву, Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира а... Читать дальше...\nНохчийчу богIучу туристашна хьехарш деш тептар арахецна меттигерчу туризман министралло\nНохчийчу веанчу туристан духар муха хила деза а, иза муха лела веза а дуьйцуш леррина тептар арахецна республикерчу туризман министралло. Цунах лаьцна яздо "Туризм в России" сайто, "Нохчийчоь тахана" агенталлана тIе а тевжаш. "Памятка" олучу цу тептарехь дуьйцуш ду духарца Нохчийчоь вуно демократин меттиг хиларх лаьцна. Делахь а, меттигерчу туризман министралло кхетадо цигахь лело догIуш долу духар муха ду бохург. Цу могIарехь ду, масала, божарша "шорташ" олу боца ког болу хечеш а, пхьуйшаш доцу кучамаш а ца лелор. Читать дальше...\nМартан-хих долу тIай ду хIинца Iалхан-Юртахь – иза дацаро бахбора машенца юьрта боьду некъ. Массо а бахархоша лоруш йолу цIе тиллина цунна – «Магомадов Абубакаран тIай». Иза схьадоьллучу бараме веанера воккха а, жима а. Керла обеъкт дахаре яккха, «дашо тукарш» кховдийра гулбеллачара махкана а бевзачу нахе. 45 метр деха а, 6 метр шуьйра а ду керла тIай.\nТалламан комитет: Эльджаркиев веран бахьана ду цуьнан балхаца доьзна\nОьрсийчоьнан талламан комитетан куьйгалхочун когаметто Краснов Игора дIахьедар дина, экстремизмана дуьхьало йон Центран ГIалгIайчуьрчу урхаллан хьаькам Эльджаркиев ИбраьхIим веран бахьана цо беш хиллачу балхаца доьзнна ду аьлла. Цунах лаьцна яздо "Коммерсанто". Талламхоша чIагIдарехь, церан аьтто баьлла и зулам Полонкоев Хьасана а, къечара а дина хилар тIечIагIдан. Цара дийцарехь, "леррина тоба а кхоьллина", цара герзаца тIелатар дина эпсарна, "зуламаш ца дайта шайна дуьхьал ваьллачу цунна новкъарло ян". Читать дальше...\nУкраинан чоьхьарчу гIуллакхийн министра Аяков Арсена хаамбина шен урхалло «киллерийн тоба» лаьцна аьлла. Цара динчу зуламашлахь ду Донбассерчу тIамехь дакъалаьцна йолу Окуева Амина ер а. Оьрсийчоьно президентана Путин Владимирна терроран тохар дан араваьлла хилла бохуш, бехкевечу Осмаев Адамца, шен майрачуьнца, Киевна гена доцчу шайн цIа уьш боьлхуш, герзаш туьйхира церан машенна тIе. Осмаев лазийра, Окуева йийра тIелеттачара. Хьалхо Осмаев Адама элира, шайна динчу зуламна бухахь «Оьрсийчоьнан лар» го шена. Читать дальше...\nУкраинехь лецна Окуева Амина йийнарш\nУкраинин чоьхьарчу гIуллакхийн министро Аваков Арсена дIахьедина, "киллерийн тоба" лаьцна шаьш, масийтта стаг верна бехке хиларна шеко йолуш. Министро бинчу хаамца, цу тобан юкъахь бу нохчийн тIемало хилла Окуева Амина йийнарш а. Окуева кхелхира 2017-чу шарахь ГIадужу-беттан 30-хь Киеван кIоштахь. Иза а, цуьнан хIусамда Осмаев Адам а чохь волчу машенна герзаш диттира муьлш бу ца хуучу наха. Осмаевна чевнаш йира, Окуева – кхелхира. Осмаев Оьрсийчохь бехке веш вара президент Путин Владимир вен Iалашо хиларна. Читать дальше...


Нохчийчуьрчу Iедалхоша хуьйцуш ду кIоштйин дозанаш\nМасех Нохчийчуьрчу кIоштахь референдум дIаяьхьна шина кIоштан дозанаш хийца Iалашонца. Доккхачу декъанна, Грозненск кIоштарчу бахархойн а, Соьлжа-гIала мел ю дIасаяьржинчу масех кIоштан а меттигаш.\nТIехьа-Мартанарчу бахархоша кхаьжнаш тесна хилла Буммат эвла Сунжа- кIоштех дIатоха аьлла. Официалан зерашца, 84,9 % наха кхаж тесна. Дуьхьал бевлла 14,8 процент бахархой.\nМа дарра аьлча, Бумматан бахархойн дахарехь хийцаделла кхи дIоггара хIума а дац, амма царна атта хир ду Сунжа-кIоштан Серноводскехь шайн гIуллакхаш листа а, лелон а.\nБакъду, цхьа кIезиг казус нисъелла: Бумматахь хиллачу референдуман жамIашца цхьана нисделла, Грозненск кIоштан долара а яьккхина, Хьалха-Мартанах дIатоьхначу ГIуларехь нисделла зераш а. Оццу кIоштана чуйогIу хIинца Йоккха АтагIа а.\nЧIишкара а, Лаха-Варандара а, Доча-Борзера а бахархой реза хилла шайн ярташ Шуьйта кIоштах дIатохийта, хIунда аьлча, Соьлжа-гIалел а герга ю царна Шуьйта.\nСоьлжа-гIалин къилбехьара Пригородное а, Гикало а олу ярташ нохчийн коьртачу шахьарах дIатоьхна. Шен къилба-малхбузерчу эвланех яьлла Грозненск кIошт.\nТIейогIучу заманчохь хийцамаш хир бу БердакIелахь а, Примыкание олучу юьртахь а, Чечанахь а. Уьш дIатухур ю Устрада гIалех.\nБердакIел Устрадаца доза тоьхна лаьтта. Бахархошна хетарехь, "Устрадех эвланаш дIатоьхча некъаш тодийр ду, дешаран а, медицинан а хьелаш толур ду".\nЧечанахь дерг дийца даьккхича, кхузахь ца кхета, Устрадана 20 километар гена ма ю иза. ГIоле хир дара, нагахь санна Устрадаца букътоьхна Iуьллу Мескар-Эвла цунах дIатоьхнехь.\nОцу бIостане хиларо гойту, ярташ вовшахтоьхна, Устрадех дIатохар леррина и гIала чIагIъян Iалашонца дина цахила. Соьлжа-гIалин къилберчу Грозненск кIоштан цхьа дакъа дIадаккхархьама долийна ду.\nБилгалдаккха догIу, муниципалитетийн дозанаш хийцарх дийца даьккхира хьалхо Устрада гIалин мэр лаьттина Темирбаев ИбрехIим дIаваккхале дуьйна а. ХIетахь дуьйцура, Темирбаев даржера вохон бахьана цунах дийр ду бохуш.\n"Кавказ.Реалии" портало яздира, Товбеца-бутт бовш Нохчийчоьнан куьйгалхочун гергара стаг, Соьлжа-ГIалин полисхойн куьйгалхо лаьттина Кадыров Хас-Мохьмад Устрада гIалин мэр хIотторах.\nПорталан корреспондентца хиллачу къамелехь Устрадин бахархоша керла веанчу мэрна а, цо йохучу гIулчашна а шаьш цкъачунна догреза хилар дIахаийтира. ГIала шорйича, шайн шахьаран бюджет а совйоккхур ю аьлла хета царна.\nМэр лаьттина хила Темирбаев ИбрехIим цкъачунна Устрадехь шен хIусамехь вехаш ву. Кадыров Рамзана кхечу дарже дехьавоккхуш ву иза баьхнехь а, тахана а цхьанхьа а балха хIоттонза ву иза.\nИшта шайн даржех бевлла цуьнца болх беш хилла болу дуккха а хьаькамаш а.\nМатериалан автор "Кавказ.Реалии" порталан автор Билалов МаIаз


Украинера оьрсийн эскархой дIабигар гина НАТО-н векалшна\nНАТО-н векло подполковника Джанзен Джейс дIахьедар дина, Къилбаседа Атлантикан тIеман альянсана хааделла Украинера алссам Оьрсийчоьнан эскархой арабохуш хилар аьлла. Цу хеннахь Оьрсийчоьнан эскаран цхьа дакъа хIинца а дуьсуш ду луларчу пачхьалкхехь.\nАмма НАТО-н векло дийцарехь, цуьнан терахь билгалдаккха хала ду. Джанзена иштта хаам бина, Украинехь тIом беш дерш Оьрсийчоьнан леррина эскаран дакъош хиларх лаьцна. Цул сов, Украинин дозанна уллехь дIатардина ду дуккха а оьрсийн эскаран дакъош.\nНАТО-н векло дийцарехь, оьрсашкахьара болчу сепаратисташа шайн карахь латтош ю дозанехь йолу чекхволуьйту пункташ. Цу гIуллакхо аьтто бо Оьрсийчоьнан эскаршна, еш дуьхьало а йоцуш, Украинин дозанехула дехьа-сехьа лела


Iаьлий-Юртара гимнази тоаеш дIахьош латтача доккхача белхашка хьожаш хилар, Госдума депутат вола Татренаькъан Муслим. Иштта, цунца цхьана, цу белхага хьажа баха хилар «Керда ишкол» яхача партийни проекта региональни координатор вола МутаIаланаькъан Сулеймеи, Къаман Собране депутат вола Дарсиганаькъан Мухьмади, региональни исполкома кулгалхо вола Кхоартой ИбрахIими.\n«Гимназе кулгалдеча Дибаранаькъан Заремайца болх дIабахара гIулакх мишта латт дийцар оаха. Из дешара кхуврч хьалбаьча хана денза, хIанз хьалхIара дIахьош да кулг тохара белхаш. Таханарча дийнахьа, чухьара белхаш да деш латтараш. Эггара халагIа дар дIадоладе дезаш да.\nКерттерачарех латт ахчанцара гIулакх а. Гимназе тоае эшашдараш дукха да. Проекта эшаш дола ахча, шу хьалха къоастадаь латташ дар, бакъда, тахан, эшача кхоачаман маьхаш хувцадаларга хьежжа ахча кхы а эшаргдолаш да. Цу деррига хIаман тIахьожам беш, нийсса из дусташ болх дIахьош ва тахан, подрядни кхуврча кулгалду МутаIаланаькъан Абабукар», — аьлар тха газетага Татренаькъан Муслима. «Гимнази тоаеш эшача ахчал совгIа, цу кхуврча ков тоаде гIо дийхар дешара кхуврча кулгалхочо. Тайп-тайпарча ханашка байнача вай мехкахошта — турпалхошта яьча аллее гIолла, хьожаш чакхваьлар депутат. Тишденна сурташ хувца, аллея доазув тоаде соцам бир цо. Кхувш доагIача берашта бовза беза шоай къаман турпалхой. Эггара хьалха тоае езарех я ер лоархIаме меттиг», — аьлар дешара кхуврче.


Исламан Нур - Свет Ислама - Зударийн цIано йохар\nЗударийн цIано йохар\n119. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Жахьша йоIа Умм Хьабиба шена цIий эхаран гIуллакх далхийра АллахIан элчане (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна). Ткъа цо элира: «Хьайн цIано йоьхна богIуш хилла мур тIехбаллалц а Iай, цул тIаьхьа лийча». Цул тIаьхьа дуьйнна хIора ламазна а луьйчуш яра иза» (хIара хьадис далийнарг Муслим ву: 334).\nАл-Бухарин ривайатехь аьлла: «… хIора ламазна а ламаз эца» (хIара хьадис далийнарг ал-Бухари ву: 228).\nАбу Дауда а, иштта кхин болучу динан Iилманчаша а далийна изза чулацам болу хьадис (Абу Дауд: 279).\n120. Умм IатIыййас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «ЦIано йоьхча, цуьнах дIацIанделлачул тIаьхьа цхьана а хьесапе ца лорура оха я кхоьлина бос а, я можа бос а» (ХIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 326, Абу Дауд: 307. Ткъа хьадисан дIаяздар тIаьххьарачуьнниг ду).\n121. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Жуьгтий, шайна юккъерачу цхьана зудчуьнан цIано йоьхча, цуьнца цхьаьна хIума яа охьаховшуш ца хилла. ТIаккха Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Шайна луъург де, (стеган а, зудчуьнан а меттахь догIу) гIуллакх ца даийтичахьанна» (хIара хьадис далийнарг Муслим ву: 302).\n122. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Сан цIано йоьхначу хенахь АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) изар тIейоха олура соьга. Цул тIаьхьа со хьеста волалора иза» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 300, Муслим: 293).\n123. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цьунан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цIано йоьхна йолучу шен зудчуьнца (стеган-зудчуьнан) меттахь догIу гIуллакх даийтиначу стеган хьокъехь элира: «Цхьа динар я ах динар сагIина лур ду цо» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 2122, Абу Дауд: 266, ат-Тирмизи: 136, ан-Насаи: 289, ибн Мажа: 640. Ал-Хьакима: 1/278, ибн Къаттана бакъ хьадис ду аьлла хIара. Амма дуккха а динан Iилманчаша зIе хаьдда, асхьабна тIехь сецна ду аьлла хIара).\n124. Абу СаIийд ал-Худрис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «ГIурбанаш дечу Iийданахь дара, я марханаш къобал дечу Iийданахь дара хаац, АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен хIусамера ара а ваьлла, ламаз дечу меттиге вахаваьллера. Цига дIавоьдучу новкъахь цунна дуьхьал зударийн цхьа тоба нисъелира. Цо элира цаьрга: «ХIай, зударий! СагIанаш лолаш, хIунда аьлча жоьжагIатахь Iазап хьоьгучарех дукхах берш зударий хилар гайтина суна!». Цара хаьттина: «ХIун бахьана долуш, хIай АллахIан элча?». Цо жоп делла: «Аша кест-кеста неIалт кхайкхадо. Гергарачаьрца баркалле а дац шу. Оцу тIе шу санна хьекъал ца тоьаш а, динан гIуллакхашкахь кхачамаллех эшна а цхьа а гина вац суна, кхетаме стаг хьекъалах тилош!». Зударша хаьттира: «Мича тIехь ду тхан динан гIуллакхан кхачамалла эшна а, хьекъал цатоар а?». Жоп луш цо элира: «Зудчун тоьшалла дац, ткъа, стеган тоьшаллин эханга нисдеш?». Цара элира: «Дера ду». Цо элира: «Иза ду-кха – цуьнан хьекъал эшна хилар. Оцу тIе зудчо сацош дац ламаз а, марха а, цуьнан цIано йохар доладелча?». Цара жоп делира: «Дера ду». Цо элира: «И ду-кха тоьшалла, (зуда) динан гIуллакхаш кхачамаллех эшна хилар гойтуш долу»» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 304, Муслим: 80).\n125. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчанца (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цхьаьна, хьаждар доцург кхин хьехош хIумма а доцуш, новкъа девллера тхо. Сирф олучу меттиге тхо дIакхаьчначу хенахь, цIано йохар а нисделла, елха юьйлира со. АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), со йолучу чу а ваьлла, йоьлхуш Iачу соьга элира: «Стенна йоьлху хьо?». Аса жоп делира: «ХIокху шарахь хьаждан араяьлла а ма елара-кх со». Цо элира: «Схьахетарехь, цIано йоьхна-кха хьан». Аса элира: «ХIаъ». ТIаккха цо элира: «Боккъалаъ, иза - АллахIа хила яздина ду-кха Адаман тIаьхьенах хIора йоIана а. ХIета ахьа - хьажочо деш долу массо а хIума де, амма хьо цIанъяллалц йолучу юккъехь хьажцIенна гонаха тIаваф ма де»» (хIара хьадис далийнарш ал-Бухари: 305, Муслим: 1211).\n126. МуIаз ибн Жабала (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Аса Пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хаьттира: «Стагана мегаш дерг хIун ду, цуьнан зудчуьнан цIано йоьхча?». Цо жоп делира: «Изарна лакхахь дерг дерриге а ду-кха» (ХIара хьадис далийнарг Абу Дауд ву: 213. Оццо гIийла хьадис ду а аьлла хIара).\n127. Умм Салама (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дийна волу заманчохь, бер диначул тIаьхьа цIий Iийдалуш (цIанбаллалц цIий) догIучу шовзткъа дийнахь, ламаз ца дора» (ХIара хьадис далийнарш Ахьмад: 26021, Абу Дауд: 311, ат-Тирмизи: 139, ибн Мажа: 648. Ткъа хьадисан дIаяздар Абу Даудниг ду).\nАбу Даудан кхин ривайат а ду. Оцу ривайатехь аьлла: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), доькхуш де аьлла, тIецадиллира тхуна бер диначул тIаьхьа цIий эхар бахьанехь юкъахдитина ламазаш» (ал-Хьакима: 1/282 бакъ хьадис ду аьлла хIара).


44. Сурат АД-ДУХАН\n(Маккахь доьссина‚ дерриге а 59 аят).\n/Хьарам-хьанал/ билгалдоккхучу жайних (Къуръанах) дуй боу Ас. وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ\nБаккъалла а, Оха доссийна иза беркате йолчу буса 2 . Баккъалла а, Тхо хилира кхерам тосурш /цуьнца/. إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ\nЦу чохь (цу беркате буса) къастадо массо а шеца хьекъалалла долу гIуллакх. فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ\nТхан агIорхьара /деза мел долу/ г1уллакх. Баккъалла а, Тхо хилира бохкуьйтурш/Мухьаммад а, цул хьалха хилла элчанаш а/, أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ\nКъинхетам а хилла хьан Кхиош-Кхобучуьнгара. Баккъалла а, Иза хезаш верг а ву‚ хууш верг а ву. رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ\nСтигалийн а‚ лаьттан а‚ цу шиннан юккъехь мел долчун а Да /ву Иза/‚ шу /ч1ог1а/ тешаш хиллехь. رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ\nВац цхьа а дела Иза воцург‚ Цо денбо‚ Цо болуьйту‚ шун Кхиош-Кхобург ву Иза‚ шун хьалхалера дайн а Кхиош-Кхобург ву Иза. لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ\nХIетте а‚ уьш (керстанаш) шекончохь ловзуш ма бу. بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ\nАхь тергалде стигло билгала кIур 3 бахьар болу де. فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُّبِينٍ\nНах д1ахьулбийр бу цо. /Цара эр ду/: "ХIара лазош долу Iазап ду". يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ\n"Тхан Кхиош-Кхобург‚ айдехьа тхуна тIера хIара Iазап, /т1аккха/ баккъалла а, оха ийман дуьллур ду-кх /Хьан элчане/". رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ\nМуха хир бу царна хьехам 4 ? Цаьрга веара ма-й билгала волу элча /Мухьаммад/. أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ\nТIаккха уьш дIабирзира цунах‚ цара элира: "Жинийх волуш шена /наха Къуръан/ Iамийнарг ву /хIара Мухьаммад /". ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ\nБаккъалла а, Оха айдийр ду /шуна т1ера/ Iазап кIеззиг – /гур шуна:/ шу юха а тIедоьрзур ма ду /шайн керстаналлина/. إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عَائِدُونَ\nОха боккхачу ницкъаца /Iазапе/ лоцур долчу дийнахь 5 – баккъалла а, Оха чIир оьцур ю. يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ\nЦарал хьалха а питане лецира Оха ФирIавнан къам – цаьрга веара /Делан/ сийлахь элча (Муса). وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَاءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ\n"ДIало соьга Делан леш 6 /олуш/‚ баккъалла а, со шуна тешаме элча ма ву. أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبَادَ اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ\nХьаладовла (курадовла) ма гIерта Далла‚ баккъалла а, ас лур ду шуна билгала долу делил. وَأَنْ لَّا تَعْلُوا عَلَى اللَّهِ إِنِّي آتِيكُم بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ\nБаккъалла а, со ларвелла сан Кхиош-Кхобучуьнца‚ шун Кхиош-Кхобучуьнца аш суна тIулгаш деттарх (аш со верах). وَإِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ\nШу сох ца тешахь‚ со вита /бохам ца беш/". وَإِنْ لَّمْ تُؤْمِنُوا لِي فَاعْتَزِلُونِ\n/ТIаккха/ цо (Мусас) шен Кхиош-Кхобучуьнга кхийкхира: "ХIара къам къинош деш ма ду"‚ /аьлла/. فَدَعَا رَبَّهُ أَنَّ هَؤُلَاءِ قَوْمٌ مُّجْرِمُونَ\n/ТIаккха элира Дала/: "ДIагIо сан лешца (Исраилан кIенташца) буса‚ баккъалла а, шуна т1аьхьабевр бу хьуна /Фир1авн а, цуьнан эскар а/. فَأَسْرِ بِعِبَادِي لَيْلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ\nХIорд бекъабеллачохь 7 бита‚ баккъалла а, уьш /хIорда/ бухагIур долу эскар ма ду". وَاتْرُكْ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُندٌ مُّغْرَقُونَ\nМел /дукха/ бухадити цара бошмаш а‚ шовданаш а‚ كَمْ تَرَكُوا مِن جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ\nйалташ а‚ /хийла/ сийлахь меттиг а‚ وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ\nшаьш шеца зовкх хьоьгуш хилла долу /мел дукха/ ниIматаш а! وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ\nИштта /хилира церан чаккхе/. Оха уьш ирсана дIаделира кхечу къомана. كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْمًا آخَرِينَ\nСтигал а, латта а ца дилхира царна тIехь‚ тIаьхьа ца теттира уьш /Iазапах/. فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنظَرِينَ\nОха кIелхьарбехира Исраилан кIентий сийсазчу Iазапах‚ وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ\nФирIавнах. Баккъалла а, иза хьалаваьлларг хилира тIаламазачарах. مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِيًا مِّنَ الْمُسْرِفِينَ\nОха уьш (Исраилан кIентий) хаьржира Iилманца 8 /массо а/ Iаламел. وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ\nОха цаьрга делира аятех шайна чохь билгала бāла берш а. وَآتَيْنَاهُم مِّنَ الْآيَاتِ مَا فِيهِ بَلَاءٌ مُّبِينٌ\nБаккъалла а, хIорш (къурайшаш) олуш ма бу: إِنَّ هَؤُلَاءِ لَيَقُولُونَ\n"вайн цхьа дуьххьарлера далар бен дац‚ вай гIиттор дац /деллачул тIаьхьа/. إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ\nСхьабалабе тхан дай, шу бакълуьйш хиллехь". فَأْتُوا بِآبَائِنَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ\nУьш дика бу, я ТуббаIан 9 къам а‚ царал хьалха хилларш а дика бу? Оха уьш хIаллакбира. Баккъалла а, уьш къинош деш хилира. أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ\nОха ловзуш 10 /долчу хьолехь/ ца кхоьллина стигалш а‚ латта а‚ цу шинна юккъехь мел дерг а. وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ\nОха ца кхоьллина уьш бакъдолчуьнца бен‚ делахь а царах дукхахболчарна ца хаьа-кх. مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ\nБаккъалла а, къасторан 11 де – царна массарна а хан тоьхна ма ду. إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقَاتُهُمْ أَجْمَعِينَ\nОцу дийнахь гергарчо духатухур дац гергарчух /1азапах/ хIумма а‚ царна гIо дийр ма дац يَوْمَ لَا يُغْنِي مَوْلًى عَن مَّوْلًى شَيْئًا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ\nДала шех къинхетам биначунна бен. Баккъалла а, Иза веза верг а ву‚ къинхетаме верг а ву. إِلَّا مَن رَّحِمَ اللَّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ\nБаккъалла а, и Заккъум 12 олу дитт - إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ\nкъинош дечун кхача хир бу. طَعَامُ الْأَثِيمِ\nЛалийначу аьчгах тера кхехкар бу иза геш чохь 13 ‚ كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ\nц1ийдина хи кхехкарх терра. كَغَلْيِ الْحَمِيمِ\n/Мохь хир бу/: "Схьалаца иза 14 ‚ дIакхосса иза жоьжахатина юккъе. خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاءِ الْجَحِيمِ\nДIадотта цуьнан коьртана тIехула ц1ийдинчу хин Iазап". ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ\n"Iовша хьайна! Баккъалла а, хьо /хIай керста/ веза верг ву‚ сийлахь верг а ву /хьуна маттарца‚ хьан дашца а/. ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ\nБаккъалла а, хIара ду аш шегахь шеко йеш хилларг" 15 . إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ\nБаккъалла а, /Делах/ кхоьруш берш – тешамечу меттигехь хир бу. إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ\nБошмашкахь а‚ шовданашкахь а. فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ\nТIедухур ду цара дуьткъачу дарих а‚ стоммачу дарих а, вовшийн дуьхь-дуьхьал хIуьттуш. يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَابِلِينَ\nИштта Оха бāлор бу царна хаза бIаьргаш 16 берш. كَذَلِكَ وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِينٍ\nКхойкхур ду цара хIора стоьме 17 , /уьш кхачалур цахиларх, массо а халонех/ тешаме а болуш. يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ\nЦу чохь валар Iовшур дац цара дуьххьарлера /дуьненахь хилла/ валар доцург – Цо ларбира уьш жоьжахатин Iазапах لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ\nХьан Кхиош – Кхобучуьнгара комаьршаллица. Иза бу-кх сийлахь-боккха толам. فَضْلًا مِّن رَّبِّكَ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ\nБаккъалла а, Оха атта дина иза /Къуръан/ – хьан маттахь 18 а долуш – уьш кхетар бацаре те. فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ\nХьо хьажа /хIай Мухьаммад, царах хIун кхиар ду/, уьш а хьовсуш бу /хьо хIаллакхиларе - тIаьхьа хуур ду, хьан хир ду гIо дуьненахь а эхартахь а/. فَارْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ\n1 Далла хаьа цуьнца Шена луург.\n2 Беркате буьйса – Рамазан беттан Лайлат аль-къадр олу буьйса (23, я 25, я 27-гIа буьйса) я ШаIбан беттан 16-гIа буьйса‚ шена чохь Къуръанан бух ворхIалгIачу стиглара дуьненан стигала боссийна болу.\n3 ДогIа доцуш дукха йохъелла‚ стигална а‚ лаьттана а юккъехь бода хир бу, кIур санна (догIа доцуш – нах мацбелла). Аль-Бухарийн сахьихьчохь хьахина: къурайшаша дукха 1есалла йина, Делан элчано ﷺ до1а дина хилла царна, Юсуфан заман чохь санна йокъа хилийта аьлла. И до1а къобал а хилла, царна мацалла еънера, цара къеелла х1ума а юуш. Т1аккха Деле хьастбелира уьш. Дала оцу балех к1елхьарбаьхча, юха а шайн ширкана т1е д1абирзира уьш, адамийн 1адатехь ма хилла. Ибн-1аббаса аьлла, кхузахь буьйцуш болу к1ур къематдийнан 1аламатех цхьа 1аламат ду, ша къематде гергадеъча, гучудер долуш.\n4 Пайда бийр бац церан иймано, Iазап деъча.\n5 Бадрахь тIом хир болу де (керстанаш нуьцкъала эшийна)‚ я къематдийнахь.\n6 Исраилан кIентий – жуьгтий. Уьш хилла Фир1авнан йийсарехь. Уьш цигара парг1атбахе Палестине д1абига аьлла, омра дина хилла Дала Мусага. Кхин маь1на: "ДIало суна‚ хIай Делан лай‚ ас доьхачунна дуьхьал жоп (иймане дуьйла).\n7 Дала боху Мусага: х1орд бекъабелла, шаьш дехьадевлча, и цу кепара болуш шу д1аг1о, шуна т1аьхьавог1у Фир1авн шен эскарца цу чу вер ву, т1аккха, и т1ебахна, хина бухахь вуьсур ву.\n8 Тхайна церан хьал хаарца я шайн заманчохь хиллачу уммател. Цу аятан маь1на хила тарло: Дала массо а халкъел а 1илма даларца хаьржина Исраилан к1ентий (жуьгтий), церан т1аьхьенаша цуьнца эхартана пайда ца эцахь а, бохург. Дика хуург Ша Дела ву.\n9 ТуббаI – иза пайхамар хилла‚ аьлла ду‚ я Далла дика гIуллакх деш стаг хилла‚ аьлла а ду. Ибн Касиран тафсира чохь иза Йеменехь хиллачу Сабаъ пачхьалкхан паччахьан цIе ю аьлла ду.\n10 Оха ловзуш ца кхоьллина …- Оха эрна ца кхоьллина уьш, доккха маь1на долуш ду уьш кхоллар.\n11 Къематде‚ нийса хьукма дарца массо а хIума къастор долу.\n12 ЧIогIа боьха хьожа йолу жоьжахатехь хир долу дитт‚ шен дукха муьста стоьмаш а болуш.\n13 Церан кийрахь.\n14 Къинош динарг (маликаша эр ду иза).\n15 И эр ду маликаша керстанашка‚ уьш жоьжахате кхуьссуш.\n16 Хьурул Iийн حور ألعين (хаза баккхий к1айн б1аьргаш берш) – ялсаманин мехкарий.\n17 Шайна г1уллакх дан т1ех1иттийна болчу кегийчу нахе боьхур бу.\n18 Iаьрбийн маттахь я билггал кхеташ долу.


Нохчийн т1емалошка цΙакхайкха гергарнаш бу юха а хьуьнха бига кечбеш - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Нохчийн т1емалошка цΙакхайкха гергарнаш бу юха а хьуьнха бига кечбеш\nНохчийн т1емалошка цΙакхайкха гергарнаш бу юха а хьуьнха бига кечбеш\nОьрсийчоьнан низамца бIоста а нислуш, мел морзах долуш делахь а, Нохчийчохь, кхушара дуьххьала а доцуш, тIемалой цIаберзо, цара ен дуьхьало къарьян, Iедалехь болучара шуьйра пайдаоьцучу некъах цхьаъ бу, цIерачарна тIеIаткъам бар, церан лааме, могашалле хьаьжна а доцуш, уьш хьаннашка кхийлар, маьхьарий а доьттуьйтуш, цаьрга ломан даккъаш, аьрцнаш а гездойтуш, къахьегийтар.\n«Чекхдаьллачу кIиранах тхо шозза дигна лелийна хьаннашкахула. Кху кIиранах кхин цкъа а даха дезаш ду а аьлла. Тхоьга зIе тухур ю, хIоккху хенахь, кху меттехь хила, аьлла. ТIаккха тхо цу меттехь хила дезаш ду, валар-висар хилла ца дисахь.\nЙиллинчу метте ца веънарг полицин урхалле дIа а вигна, хьийзор ву. Етташ ницкъ-м бийр бац хир бу, амма керчаш а, цига ваха велар-кх со, аьлла хоьтуьйтуш, холча-м хIоттор ву. Тхоьгара хIун даьлла-м ца хаьа. Шозза дойуш ду-кх тхо дийна доллушехь, цкъа лаамера бевллачу доьзалхоша дайина, тIемалойх дIа а кхетта, шолгIа кху Iедало садоIийла ца юьтуш, дойуш а ду тхо». Иштта къамел до чекхдаьллачу кIирнах шозза, гIаролхой санна, юххебевлла Iедалан герзахой а болуш, лаьмнашкахула вигина лелийначу Нажи-Юьртан кIоштан вахархочо.\nЦо дийцарехь, тилбелларш цIабоьхуш, кхойкхуш, бертаза лаьмнаш зийнарш 10-15 стагах лаьтташ хилла тоба ю, дукхахдолчу декъана Ножай-юьртан а, Веданан а, ШуьйтIан а, Шелан а кIоштийн бахархой.\nИ бохург дац цаьрца аренца йолчу кIошташкара бахархой ца нисло бохург. Теркан аьрро бердаца Iуьллучу Шелковск-кIоштера яхархо ю Залпаъ. Цуьнан шичин кIант ву кхо шо хьалха дуьйна а гIаттамхойх дIакхетта. Цо дередо, шайна и велла я дийна ву ца хаьа, бохуш. Амма цуьнан цIеравалар мел баледаьллехь а, боху Залпаа, цуьнан цIеранаш садаккха а, садола а буьттуш бац кест-кеста схьахIуьттучу низамхоша. И ю дуьйцуш цу хьокъехь.\nЗалпаъ: «Даьлларг хIун ду а ца хууш, хьийза-м бо нах. Сан шичин кIант ву хьаннашка дIавахана. Дийна ву-вац а ца хаьа. Цунна сагатдеш, дуьххьала дIа, леш йоллу нана а. ХIора дийнахь схьахIуьттуш полицин белхахоша а садуу. ЦIийнда а дIавуьгу, ваша а вуьгу. Уьш схьабоьхуш, хьаннашкахула а лелабо. Хьийза-м бо. ХIара маца чекхдер ду а ца хаьа. Лаа а лууш, шен кIант хьуьнах хьан вохуьйтур ву? И вахчхьана а цомгаш хилла-кх сан шича».\nШен къамелехь Залпаъ тешна ю, Iедалдайша цу кепара могIарерчу нахана тIеIаткъам баро, нехан дегнашкахь Iедале болу тешам бойъуш, цабезам а, оьгIазалла а дебош, Iедалний, бахархошний юкъахь херо кхуллу, аьлла.\nНаха тоьшалла а деш, тIемалойн могIарш тIедуьзначу кегийрхошна юкъахь кIезиг бац, ваша, шича-маьхча бахьанехь, полицин белхоша дIа а буьгуш, барт-хаттамаш беш, яллочу гIелонна, кхин дIа детта са а ца хилла, цIерабевлларш.\nХьоло нахехь кхуллу ойла иштта ю: стогаллера а ваьккхина, сийзазвойтуш, хIумма а йоцург а хилла вехачул, велла дIавалар гIолехьа ду. Ала дашна, вайнехан, «котам а хилла вехачул, нIаьна а хилла валар гIолехьа ду» бохучу кицанна жоп луш бу и хьажам. Бакъду, Iедалехь болучарна, полицин урхаллин хьаькамашна-м ирх-пурх а ледара евзачух тера ду вайнехан халкъан барта кхолларалла.\nАрхивы Выберите месяц Февраль 2020 (109) Январь 2020 (174) Декабрь 2019 (168) Ноябрь 2019 (174) Октябрь 2019 (177) Сентябрь 2019 (207) Август 2019 (217) Июль 2019 (221) Июнь 2019 (186) Май 2019 (126) Апрель 2019 (185) Март 2019 (178) Февраль 2019 (185) Январь 2019 (155) Декабрь 2018 (189) Ноябрь 2018 (176) Октябрь 2018 (192) Сентябрь 2018 (192) Август 2018 (187) Июль 2018 (177) Июнь 2018 (190) Май 2018 (197) Апрель 2018 (202) Март 2018 (227) Февраль 2018 (168) Январь 2018 (167) Декабрь 2017 (168) Ноябрь 2017 (169) Октябрь 2017 (197) Сентябрь 2017 (197) Август 2017 (197) Июль 2017 (212) Июнь 2017 (215) Май 2017 (208) Апрель 2017 (231) Март 2017 (228) Февраль 2017 (229) Январь 2017 (240) Декабрь 2016 (275) Ноябрь 2016 (234) Октябрь 2016 (264) Сентябрь 2016 (235) Август 2016 (251) Июль 2016 (235) Июнь 2016 (244) Май 2016 (247) Апрель 2016 (234) Март 2016 (236) Февраль 2016 (219) Январь 2016 (209) Декабрь 2015 (228) Ноябрь 2015 (245) Октябрь 2015 (225) Сентябрь 2015 (202) Август 2015 (214) Июль 2015 (262) Июнь 2015 (288) Май 2015 (223) Март 2014 (648) Февраль 2014 (515) Январь 2014 (536) Декабрь 2013 (449) Ноябрь 2013 (442) Октябрь 2013 (432) Сентябрь 2013 (358) Август 2013 (344) Июль 2013 (366) Июнь 2013 (385) Май 2013 (358) Апрель 2013 (140) Март 2013 (402) Февраль 2013 (408) Январь 2013 (376) Декабрь 2012 (332) Ноябрь 2012 (263) Октябрь 2012 (321) Сентябрь 2012 (356) Август 2012 (334) Июль 2012 (338) Июнь 2012 (305) Май 2012 (288) Апрель 2012 (270) Март 2012 (327) Февраль 2012 (284) Январь 2012 (334) Декабрь 2011 (392) Ноябрь 2011 (284) Октябрь 2011 (263) Сентябрь 2011 (252) Август 2011 (271) Июль 2011 (285) Июнь 2011 (261) Май 2011 (313) Апрель 2011 (86) Март 2011 (37) Февраль 2011 (1)\nДагун Дениев: Ду ви спик чечен? Цхьажимма дуем. (ВИДЕО)\n$1 млн за убийство Амины Окуевой и покушение на депутата Мосийчука. (ВИДЕО)\nВ европейских странах пройдут акции памяти жертв депортации чеченского народа\nВладимир Зеленский: некорректно говорить «война в Украине». Это – война в Европе\nОколо 80 % россиян хотят видеть Запад партнёром и другом России\nНачальник охраны Кадырова разбился в ДТП Гудермесе\nИюль 4, 2012\nТри причины ядерной войны: паранойя Путина и как его остановить\nНадежда Савченко показала российскому суду средний палец и спела гимн Украины (ВИДЕО)\nУкраинский эксперт: Мы знаем, что Россия готова к нападению\nВещица за полмиллиона евро и «уровень цинизма» российской элиты


"Гид хила лицензи ца оьшу Оьрсийчохь". Мила ву Эльбрус ломахь туристаш баларна бехке\nГезгмашин-бутт бовш рогIера бохам хилла Эльбрус лома тIехь. Лома буьххье гIерта 16 турист а, уьш буьгуш воьду виъ гид а нисвелла жил-Iалам карзахдаьллачу хьелашка – хьаьдда ницкъала мох, лайн чахчари, минус 20 градус шело а йохьуш. Оцу хьелашкахь велла пхиъ, зен хилла масех стагна.\nХIора шарахь а ле туристаш Эльбрусна тIехь. Бахьанаш хуьлу тайп-тайпана: Гари-Баши чIожах вахар, дог сацар, гIорор я стелахаьштиг тохар. 1987 шарахь лайн тарха кIел яхначу Ленинград-махкарчу зудчун дакъа карийра кхо шо хьалха, ломахь шеш дешча. Цунна уллехь Iохкура советан заманара паспорт а, кеманна эцна Москва-Минводы, Минводы-Москва билеташ а, ахча а.\nОьрсийчохь туристаш лома бига мега хьанна а, синкъерамо дахар дIадахьа тарло муьлххачу а сахьтехь. Оцу хьокъехь дийцира Кавказ.Реалиига Оьрсийчоьнан альпинизман федерацин PR-куьйгалхочо, альпинизман инструктора Морозова Иринас.\n– Нах коммерцин турашка кхойкхучу компанеша олу: "Эльбрус хала лам бац". Ткъа стенна ле нах хIора шарахь оцу гIашлойн новкъахь? Буй ломан баххьашна тIебоьлху некъаш "аттанаш" я "халанаш"?\n– "Атт бохь" боху термин лелаш яц альрпинизмехь. Нах автобусца тIехьовса буьгучу ломах бен олийла дац ишта. Лаьмнашца дерг, къаьсттина Кавказехь, кхераме ду, цигахь 3 эзар метрна тIера дIаболало муьлхха а ломан бохь, "аттаниг" ала бац цигахь цхьа а лам.\nОрсийчоьнан альпинизмехь кхетам бу "маршрутан техникан чолхалла" олуш, баххьаш бекъало ялх категоре. Оцо къастайо ломан бохь баккха йолу халонаш, амма ца лоьру метеорологин хьовзамаш, лам такха тарлуш хилар я тIулгаш чухьовдар.\nЭльбрус-лам бакхар билгалдоккху: къилбехьара агIо "1Б" категорица. Иза уггаре аттаниг лору альпинизмехь. Къилбаседанехьара агIо - "2А". Ткъа атта дац Эльбрус баккха хенан хоттам хицабалар тергоне эцча, дагахьа доцург нисделла туристашна, масала, кху деношахь. Цуьнца бу кхерам. Нахана атта ду моьтту и лам баккха, уллехь зеделла некъахой хилчхьана. Цундела ле цигахь туристаш хIора шарахь. Массо а Кавказан лаьмнашкахь лечу нахал дукха бу Эльбруса тIехь лийраш.\nНисло альпинизмехь хьох доьзна доцург а, бохам ца хуьлу хьан леларца боьзна. Делахь а дукхахдолу баларш хьал телхича лела цахаарна нислуш ду. Масала, цIеххьана хенан хIоттам боьхча.\nСуна бевза ирхенаш дегIо ловш боцу аьлпинизман говзанчаш\n– Эльбрус-лома ваха новкъавалале туристана хаа деза хIумнаш дукха дуй?\n– Спортан альпинизмехь хаарш луш программа ю: дуьххьара лома воьдург Iама веза шех, лайх чекхвийла, чхарнашна буьххье вийла. Цул тIаьхьа кегий баххьаш бохуьйту цуьнга. Иза до Iаьмна воцчу стеган хьал лаьмнашца зуьйш. Цхьаверг сиха вулу ирхенех, важа – воллане а ца вулу. Суна бевза ирхенаш дегIо ловш боцу аьлпинизман говзанчаш.\nЛома ваха Эльбрус тIехь Iамар нийса дац. Амма мегаполисан вахархочунна драйв ца тоьучу кху заманахь цунна лаьа парашютца чукхоссавала, лома буьххье вала, хинкема хахка, амма Iаьмна ца хуьлу иза дан. Ткъа дукхаверг Эльбрусна тIера волало. Цунна Iаьмна хила веза, шена уллехь говзанча а оьшу.\n– Оьрсийчохь тесна дитина хIуманаш дукха ду – гид шех ала тарло муьлххачо а, ахча даккхархьама лома буьгу нах. И агIо тидаме эца еза аьлла хетий альпинизман федерацина?\n– Низаме диллича, "инструктор-некъахо" олу категори ю вайн. Амма и нах муьлххачу а хьукмате Iамало, дешаран лицензи цуьнгахь хилчхьана. Масала, Ставрополехь, Краснодарехь курсаш ю Iамош – цара лома а ца буьгу шаьш Iамош берш, лахара мах бу цара лучу кехатийн.\nАльпинизман а, спортан туризман а федерацешна и тайпа дешаран хьукматаш лицензешка яхар тIедожош долу низам арадаланза ду хIинца а.\nЛомахь нисделла тIаьххьара баларш дуьйцуш, яздо, туристашца гидаш-профессионалаш бара, бохуш. Хаттар хIутту: хьан зийна церан профессионализм? Оьрсийчоьнан альпинизман федерацино Iаьмначу инструкторшна тоьшаллаш ло – уьш дохуш ондда къахьега деза спортхойн. Амма изза хьал хIоттор кхечу доьшийлашкахь тхан федерацина тIехь дац – бакъо яц тхан коммерцин хьукматашна и тайпа кехаташ наханна далар дехка.\nМонблан тIе, масала, клиенташ бига яц бакъо хьеннан а\nТаханлерчу хьелашкахь говзанча а, могIара альпинизман дарж дерг а ву цхьабосса бакъо йолуш нах лома бига, гид хIотта, ша цкъа Эльбрус тIехь я Ленинан цIарахчу ломан бохь баьккхина велахь, нахаца лаьмнашкахь болх бина вацахь а.\nЦивилан кхечу пачхьалкхашкахь низаме диллина гIуллакх ду иза. Монблан тIе, масала, клиенташ бига яц бакъо хьеннан а. Оьрсийчоьнан альпинизман федерацино дуккхаза а дехна и болх шен карабалар, амма ца бина цуьнан лаам кхочуш низамаш дохучара.\n– Социалан машанашкахь дукха ю мехах Эльбрусе нах кхуьйлу реклама, йоккха индустри ю оцу белхан ГIебарта-Балкхаройчохь. "Альпинизман хIайталла" гIаьттина Къилбаседа Кавказехь.\n– Альпинизман федерацино ца лелайо коммерци нах лаьмнашка кхуьйлуш, оха юкъаралла леладо, чемпионаташ хIиттайо, профессионалан спорхошца болх бо. Бакъду, шаьш-шайггара альпинизм латточийн дика аьтто болийла ду гуш интернетехь. Аьхка Эльбрусан тархашца нах лаьтта ша Москван центрехь санна дукха – лома баха рогIехь а лаьтташ.\nГIалаташ дукха хаало Эльбрус тIе нах лелочу инструкторийн балха тIехь. Масала, нах машшашца боьхку, иттех стаг цхьаьна, юкъахь 2 метр а йоцуш. Царех цхьаъ охьакхетахь, лазор бу массо а, цхьаммо важа озор шена тIаьхьа Iин чу. Профессионалаша-гидаша иштаниг цкъа а дийр дац.\n– Лома йоьдучу тобанца маса гид хила веза? Цхьана гидо Iемаш волу итт турист Эльбрусна тIе вигар нийса дуй, масала?\n– Иттанца цхьа гид бен воцу тур хьайна кховдаяхь, шекваьлла ца Iаш, къахка веза оцу турах. Юьххьехь а, тобанна тIехьа а гидаш белахь -шиъ- кIезиг бу уьш. Эльбрус тIе нах буьгуш, лахара а цхьа гид хила веза кхаа туристе хьожуш.\nСтага шен дахар ду гидах тешош, теша веза цунах турист ша а. Шеко юй – юьстахвала\n– Эльбусе воьду турист кхин стенах къахка веза?\n– Уггаре хьалха зен деза, мел хаарш долуш ву гид. Иза цуьнгарчу альпинистан тептаро гойтур ду. Иза яцахь, хатта, муьлхачу лаьмнийн баххьаш тIе вийлина иза. Нагахь санна Эльбрусехь бен ца хиллехь, хаа деза, массаза ваьлла иза оцу лома буьххье. Кхеташ ду, дуккхаза а ломахь хилла гид ву зеделла говзанча, цунна хуур ду хьал телхича некъ каро, адамаш къелхьардаха.\nЯздечу бертан кехата тIехь билгалдаьккхина хила деза, стенах жоп ло гидо. Стага шен дахар ду гидах тешош, теша веза цунах турист ша а. Шеко юй – юьстахвала.\nКхин цхьа хIума а ду шеко гIаттош: "ахча дIаделла ахь, хенан хIотам мухха а белахь а, гIур ду вай лома" ма алийта хьайга, дIавита иштаниг воллучохь, вац иза профессионал. Говза гид гIур вац хьо а эцна лома, ахь милион деллехь а, Iаламца хьовзаме хьал а долуш. Иштта ду массо а пачхьалкхашкахь, гидо къастабо некъ а, ирхенаш йоху хан а. Цуьна бакъо ю тоба юхайига а – хьелаш кхераме делахь, клиент Iалашвархьама.


ЦКЪА А ЙИЦ ЛУР ЙАЦ » Нийсо-Дагестан\n14.04.2021 71 0 niyso\nДе дийне мел долу, 1ожаллин бахьанца вайна юкъара цхьацца берш эхарта боьрзуш бу. Вайна уллора, бевзаш а, безаш а болу нах д1абахча вуно хала а хета. Вайна мел ца лаарах а, иштта дахаран киртиг х1оранна т1е 1оттало. Ишттачохь хала ду дош ала а, вист хила а. Амма, кху деношкахь д1акхелхинчу сайн хьехархочун хьокъехь масийтта дош ца яздеш 1а ца ло со.Аларна я дийцарна а доцуш, боккъала бакъ долуш, дог-мотт цхьаъ долуш ала лаьа суна сайн дуьххьарлерачу хьехархочух лаьцна. Мохьмадсалехьан Тоихьат массарна дика а йолуш, шегара схьаэца шортта масала а долуш, дешархошна а, хьехархошна а ч1ог1а дукха а езаш, дика а, комаьрша а, оьзда а йара. Суна иза дика евзара, х1унда аьлча и сан дуьххьарлера хьехархо йара, ткъа аса цунна хьалха деа шарахь дешнера. Х1ора а дешархочун сине, кхетаме дош, шен хаарш д1акховдо а, д1адала а хууш, дика, говза, гуттара ша 1амош долчу берашна хазахетча, самукъа а долуш, халахетар хилча вуо а хеташ, царна пайда хилийта х1уъу дийр долуш, ша ца кхоъош къахьоьгура цо. Кхин болчу хьехархошна халахетийта а ца лаьа суна, амма Тоихьат, хазачу дашна комаьршаъ йолуш дикачу аг1ора къаьстара бисинчарах. Иза санна бераш дукха дезаш хьехархой суна дукха ца гина.Цо бечу балхах уггаре пайдехьа дерг, иза бераш кхетош-кхиорехула хьоьгуш долу къа а, иштта церан халкъе а, махке а кхуллуш болу безам а бара. Баккхий нах ларар, оьшучунна г1о дар, иштта вайн бусулбанийн динахь а, вайн къоман 1адаташкахь а, ламасташкахь а дайшкара схьадеана г1иллакх хьехар, оьзда лела 1амор, дийцина ца валлала, дуккха мехала болх бора Тоихьата. Ала дог1у, бераша самукъадолуш, ладуг1ура цо дуьйцучуьнга а, цуьнан «хьехамашка» а. Шен дуьненан дахар чекхдаллалц берийн дуьхьа къахьегна цо. Со тешна ву, массо а иза евзаш болчаьрна гуттарена а Мохьмадсалехьан Тоихьат дагахь йуьсур йу уггаре дикачу хьехархойх цхьаъ аьлла. Цо шех йаккха боккъала а дика ц1е йитина. Дала геч дойла Тоихьатна. Дала собар лойла халахетаран дакъа мел кхаьчначунна.\nХууш ма хиллара, Дагестанехь цхьаъ бен дац вайн къоман лазам буьйцуш газет. Вайна массарна девзаш а, дезаш а ду и. Ткъе итт шо хан ю вайн къоман газетан агlонаш т1ехь\nБерийн ловзарш доккха маь1на долуш ду кегийчаьрца бечу кхетош-кхиоран балхахь. Уггаре а хьалха, берашна керла хаамаш хуьлу х1ора ловзарехь, церан кхетам кхуьу, мотт


www.islamannur.org - Ялсаманин ниIматаш\nХастам бу АллахIана - бусалба нахана Фирдовсан бошмаш - хIусамаш йиначу. Оцу ялсаманешка кхача цаьрга некъаш дайта - царна дика Iамалш тайп-тайпанара йиначу.\nХастам бу АллахIана, Шена хьалха хIуьттун болу де - цу чубахарна хан тоьхначу. Дуьненан дахар пана хилла дIадалар – оца чу кхача тоьхна хан йиначу.\nХастам бу АллахIана, оца чу диллиначу - бIаьргана дайна а доцург, лергана хезна а доцург, цхьана адмана дага деъна а доцург. Цуьнан чура зовкхаш даима лаьттар долуш - дуьззина диначу. Ялсамани охIла Iийрабу цу чохь – абаделлац, цу чура кхечанхьа баха лаам а боцуш.\nХастам бу АллахIана, элчанаш бахкийтиначу – кхаьънаш дохьуш а, Iазап дIахьедеш а, Шен леш тесна цабитинчу – тIедахкарш данза а, дехкарш данза а. Тешалла далийна, шеко дIаяьлла, нийсонан некъ къаьстина а баьлла, оцу новкъа вала лууш волучунна. Делахь а, Цо шен хьикматаца хаздина царна хIара дуьне, питан а хилла дIахIоьтна и, цхьаберш хьаьгна цунах, цундела шайгара лууш долчунна а, шайгара Дала доьхуш долчунна а балабоцуш, тIалам боцуш дIахIитна уьш, шена чохь даима Iойла йолу хIусам а йицйина.


Нохчийчоьне стенна "бицбайтина" 20 шо хьалха болабелла тIом?\nКремлна луучу хьесапе яккха гIерта шайн къоман истори Нохчийчуьра хьаькамаш\nНохчийчоьнан, Оьрсийчоьнан президенташа Масхадов Аслана а, Ельцин Бориса а 1997-чу шеран Стигалкъекъа-беттан 5-чу дийнахь Москвахь бина машаран барт а бохош, 1999-чу шеран Гезгмашин-беттан 30-чохь Невран а, Шелковскан а къоштийн дозанаш а хедош, Нохчийчу девлира Оьрсийчоьнан танканийн дакъош.\nТIаьхьо даьхкира махка эскарш Дагестанан а, ГIалгIайчоьнан а дозанашкара, "Кавказ" некъатIехула. Оццу хенахь мохк баккха дуьйладелира эскарш гIалгIайн лаьмнашкара дIа а – гуьржийн дозанца лаьтта нохчийн дакъош республикан дозанашна чу а тоьттуш.\nАмма "ШолгIа тIом" 1999-чу шеран Гезгмашин-беттан 30-чу дийнахь болабелла официалехь бахар а дац деккъа дIа алар бен – цул бутт хьалха йолийра Оьрсийчоьнан кеманаша Соьлж-ГIалина а, цунна гонахарчу ярташна а тIе бомбанаш етта. Нохчийчоьнан лаьмнийн Гуьржийчоьнца а, Дагестанца а долу дозанаш цхьацца меттигашкахь оцу дийнал дуккха а хьалха дIалеца гIиртира Оьрсийчоьнан эскарш.\n"Дош лой ахь, Нохчийчохь тIом хир бац аьлла?"\nТанканаш чуйогIучу дийнахь Мосвкахь журналисташа хаттар дира премьер-министре Путине: "Дош лой ахь, Нохчийчохь тIом хир бац аьлла?"\n"Ло", - жоп делира Путина: "Ондда дош ло."\nАмма Путина "дош лучу" хенахь махка чубаржош бара Оьрсийчоьно тIом. ТIех беха а лаьттира иза: контртерроран операци юхаяккхарца сецира 10 шо даьлча – 2009-чу шеран Охан-беттан 16-чу дийнахь.\nТахана Нохчийчоьнах урхалла дечу хьакамашна "дицделла" и де. Гезгмашин-беттан 30-чохь шен Instagram агIонехь Кремло къобалъечу парламентан спикеро Даудов Мохьмада яздо футболан "Ахмат" клубан тренер Рахимов Рашид даржера дIаваларх лаьцна, цхьа дош а ца яздо тIом болабеллачу дийнан хьокъехь. Бац цо хьахош шех а, шен гонерчу накъостех а "Оьрсийчоьнан турпалхой" а, регионан политикаш а дина болу тIом.\n"Контртеррор йирзина де" хIора шарахь а даздеш хуьлучу Кадыров Рамзана а ца хьахийна Нохчийчоьнан а, Оьрсийчоьнан а истори бIостанехьа ерзийна тIом, иза болабелла де.\nВевзаш волчу нохчийн политика, "Кавказан къаьмнийн ассамблеян" куьйгалхочо Кутаев Руслана тидарехь, Нохчийчуьрчу хьаькамашна ца деза махкахь хилла ШолгIа тIом хьахош.\n"Цара иза буьйцуш хилча, уьш декхаре хуьлу, хьан, стенна, муха лелхийтира Москвахь, Волгодонскехь, Буйнакскехь цIенош хьахо. ТIом болабар дуьйцуш хилча, церан яккха еза Масхадовн цIе. И тIом буьйцуш белахь, цара дийца дезар ду Соьлж-ГIалахь тахана дагалоцуш а доцу хIуманаш. Ткъа тахана дийца маьIна дерг цхьаъ ду -хьан баьккхира тIом, хьан иза болийра", - боху Кутаевс.\nНохчийн журналиста Д. Халида а элира, ца лаьа Соьлж-ГIалина ШолгIа тIом болабалар хьехо.\n"Оцу тIамо массеран а кхолламаш хьаьшна: цхьаьннан - цхьаъ, я дуккха а доьзалхой байина, вукхуьнан – кхерч, бахам хIаллакбина, кхоалгIаниг 20 шо а сов воьлхуш лела шен чуьра дIавигина, доза вайначу вешина я дена. Цхьаберш махках боьхна, дIабахана, паналлехь даймахках хьоьгуш Iа. Кхиберш – заьIапхой… Наггахь а вац оцу тIамо дог, са хьашаза висина. Делахь а, и къематде дицдан лаьа-кх нахана", - элира "Кавказ.Реалиига" шен цIеяккхар тахана а кхераме хетачу журналиста Халида.\nТаханлерчу Нохчийчоьнан дайшна шайн кепехь хийца лаьа истори. Дуьххьара нислуш дац нохчийн къомо дагалоьцу деза, я къаьхьа денош, хилла а доцуш санна, Нохчийчоьнан администрацина "дицдалар". ХIара а санна, хьахоза тIехдалийтира Хьалхара тIом болийна де а, вайнах махкабаьхна де а. Иштта хьахоза дIадохуьйту махкахь нохчийн къомо, бIешераш хьалха, ша Оьрсийчоьно хьийзочу муьрехь, цуьнан эскарш эшош, толамаш баьхна 18-19-чу бIешерашкара денош а, оцу хенахь Къилбаседа Кавказан маршо къуьйсуш летта къонахий-турпалхой бина я эгна денош а.


Американ Цхьанатоьхначу Штаташа "хаддош емалдо" тIеман кеманца кхерам а тесна Ryanair компанин кема охьахаор а, цул тIаьхьа Минскехь Nexta телеграм-каналан хилла коьрта редактор Протасевич Роман дIалацар а. Цунах лаьцна дIахьедина Американ пачхьалкхан секретаро Блинкен Энтонис. Цо тIедожийна Протасевич маьршаваккхар. Блинкенна хетарехь, "Лукашенкон режиман эргIада акто" кхерам тесна 120 сов некъохочунна, шайна юкъахь Американ Цхьаьтоьхначу Штатийн махкахой а болуш, яздо "Настоящее время" портало.\nЦхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Вовошахтохараллан авиацин агенталло дIахьедар дина шаьш вуно чIогIа синтем байна хиларх лаьцна, кIиранан дийнахь Ryanair авиакомпанин кема нуьцкъала охьахаорна. Дуьненаюкъарчу гражданийн авиацин агенталлана хетарехь, оцу инциденто йохийна хила тарло 1944-чу шарахь тIеэцна йолу карарчу хенахь некъахой дIасакхоьхьучу авиацин низамана бухехь йолу Чикагора конвенци, хаам бо Американ аз зорбан гIирсо.\nБеларусин Iедалша, тIеман кема а гIаттийна, пилоташка харц хаам бина кеманчохь бомба ю аьлла, Ryanair-ан кема охьахаадайта. Афинашкара Вильнюсе доьду кема Беларусина тIехула долуш Минске хьажийна. Цигахь Iедалш лаьцна оцу кемантIехь хилла оппозицин журналист Протасевич Роман. Цул тIаьхьа 12 пачхьалкхара 170 гергга некъахо тIехь волу кема дIадахна Вильнюсе.\nЛитван президенто Науседа Гитанаса тIедожийна Беларусина Минскехь милцоша лаьцна волу Протасевич дIахецар, хаам бо Свобода Радионо.\n"Ас кхайкхам бо тхайн НАТО-хула а, Европан Кхеташонехула а болчу бартхошка сихонца реакци яхьара аьлла, дуьненаюкъарчу некъахойн авиацина Беларусин режимера схьаболуш кхерам хиларна. Дуьненаюкъаралло сихонца оьшург дан деза, и тайпаниг юха ца хилийта", - дIахьедар дина Науседас.\nФранцин арахьарчу гIуллакхийн министро Ле Дриан Жан-Ив мах хадийна Минскехь нуьцкъала кема охьахаорна, мегар доцуш хIума иза хилар хоуьйтуш. Цо дIахьедина Европан цхьаллан позици хила еза оцу инцедентца йоьзнарг аьлла.\n"Оьшуш ю онда а, цхьаалан а европахойн реакци", - яздина Францин арахьарчу гIуллакхийн министро шен твиттерехь.\nГрецин премьер-министро Мицотакис Кириакос аьлла хилларг прецедент йоцу акт ю аьлла. "Журналист лаца нуьцкъала коммерцин кема охьахаор прецедент йоцу Iадош акт ю… Кхана Европан Барто кхайкхам бан беза Беларусина Iаткъам бар чIагIдан. Тоьар ду", - яздина Грецин Iедалан куьйгалхочо твиттерехь.\nСтигалкъекъа-беттан 23-чу сарахь Европан Кхеташонан сайта тIехь гучудаьлла куьйгалхочун Мишель Шарлан дIахьедар.\n"Ас вуно емал до Ryanair авиакомпанин кема Минскехь нуьцкъала охьахаор… Беларусин Iедалша журналист Протасевич Роман лацар а, аьлла ду оцу хаамехь.\nRyanair авиакомпанин кема Минскехь нукъала охьахаорна а, цунна тIехь хилла Беларусин журналист Протасевис Роман дIалацарна а дуьненаюкъара таллам бан беза аьлла НАТО-н Инарлин секретара Столтенберг Йенса.\nКеманна кхерам бу аьлла хилла экипаже Беларусерчу авиадиспетчерша, дийцарехь, цара хьажийна кема Минске. Иштта жоп делла "Новая газете" Ryanair авиакомпанин векло. Болчу хаамца, Минскехь кема лаьттина 5 сахьтехь.\n"Немцойн тулгIе" зорбан гIирсо билгалдоккху социалан машанашка адамаш эргIадъоьхуш хилар, Ryanair авиакомпанина критика еш "диктаторна" Лукашенкона "гIо дарна".\nRyanair – Ирландин авиакомпани ю, Европехь уггар йоккхаха йолчерах, "бюджетан"олу бораха мехах некъахой дIасалелош йолу.


Translations by Салаудин Умархаджиев in “Chechen (ce) translatio...” : Chechen (ce) : Template “nautilus” : Bionic (18.04) : Translations : nautilus package : Ubuntu\nTranslations by Салаудин Умархаджиев\nTranslations by Салаудин Умархаджиев ...\nСалаудин Умархаджиев has submitted the following strings to this translation. Contributions are visually coded: currently used translations, unreviewed suggestions, rejected suggestions.\n1 → 50 of 599 results First • Previous • Next • Last\nПанелан меттана гуттара а пайдаэца адресан могIанах\nХIоттинехь бакъо, Nautilus кораний хьоьжарг гуттара а пайдаоьцур бу текстан могIанах панелан метта.\nМаца гойту файлий кеги суьрташ\nЖима сурт хIотто суьртан уггара боккха барам\nАлаза сорташ къасто къепе\nХIоттайе керлачу корашна юханехьа къастор.\nАланза папканашка хьожург\nКъалаяьхна файлаш гойтий\nОьлан цIе хуьйцу утилита\nХьост дIахIоттинехь, Nautilus тIетухур ду , билгаллаяхначу файлий URL адресаш, тIаккха ордур бу хилам оьла цIераш хуьйцуш болу буьйра могIа санна. Оьла цIераш хуьйцуш йолу юххедилларшна регистраци ян мега оцу хьостаца, хьостана а луш юкъаца къастийна могIанаш, кхочушйен файлийн цIерашший, буьйра могIан харжамашший чохь болу. Кхочушйен файлан цIе буьззина некъаца гайтина яцахь, файл лахар кхочуш йийра ю лоьхачу некъаца.\nАлаза гойтуш йолу гуларган асана раж\nАсанан раж, алаза гойтуш йолу гуларган кепехь хожучу хенахь\nАлаза гуларган асана раж\nАлаза асана раж гуларган кепехь хьожучу хенахь\nПайдаэца дитта суьртехь хьажарца\nБелха столан шрифт\nЦIера папки хьаьрк гуш ю белхан стольла тIехь\nХIара догIа хIоттадахь, белхан стоьла тIе хIоттор ю хьаьрк, цIера папкица йоьзна.\nТускаран хьаьрк ю белхан стоьла тIехь\nГайта тIетесна томаш белха стоьлана тIехь\nХIара догIа хIоттадахь, белхан стоьла тIе хIоттор ю хьаьркаш, тIетесна томашца йоьзна.\nзIена серверийн хьаьрк гуш ю белхан стоьла тIехь\nХIара догIа хIоттадахь, белхан стоьла тIе хIоттор ю хьаьрк, зIена сервераш тIе йоьзна.\nЦIера папкийн хьаьркан цIе белхан стоьла тIехь.\nХIара цIе хIотто мега, цIера папкийн хьаьркан цIе хийца езахь белхан стоьла тIехь.\nЗIена серверий хьаьркан цIе\nХIара цIе хIотто мега, зIена серверийн хьаьркан цIе хийца езахь белхан стоьла тIехь.\nДийна терахь, билгалладоккхушдолу, муха хадор ю фалан дукха еха цIераш белха стоьла тIехь. И терахь нолал сов делахь, файлан цIе билгаллабаьккхинчу могIанал сов бера бац. И терахь ноля кхи а жима делахь, могIанаш мелла а хила тарло.\nФон хуьйцуш меллаша бос бар\nХIара догIа хIоттинехь, Nautilus фон хуьйцуш меллаша серло йовш хир ю.\nМогIа, шена чохь Iалашйина хьажаран коран геометри а, координаташ а йолуш.\nХила дези навигаци кор аланза мелла а доккха?\nАгIонан панели шоралла\nКерла кораш чуьра алаза агIонан панели шоралла\nАдресан могIа гайта керла кораш чохь


Лавров Сергей реза вац, Украинехь ницкъ бар Европано емалдарна\nОьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министро Лавров Сергейс кхайкхам бина арахьарчу нахе, Украинин политикан кризисана юкъа ма гIерта, аьлла. Кхаарин дийнахь, Брюсселехь вовшахтоьхначу НАТОн министрийн кхеташо чекх яьллачул тIаьхьа вистхуьлуш цо дIахьедар дира, ша ца кхета, демонстранташна доьхьал тIех дукха ницкъ баккхарна НАТОно Украинин Iедалшна бехк билларх.\nКиевехь а, кхечу Украинера гIаланашкахь яккхий доьхьалонан акцеш хилла, президента Янукович Виктора Европан бертаца уллера гергарло тасаран хьокъехь болчу берта кIел куьг ца таIорна реза ца хилар гайта. Цу тайпа бертана дуьхьал ю Оьрсийчоь.\nКхаарин дийнахь Москох оьрсийн премьер-министрца Медведев Дмитрийца цхьаьнакхийтира украинин премьер-министр Бойко Юрий. Экономикера цхьанаболх бийца бахана ву Бойко Москох, цу декъехь ю, Оьрсийчоьно Украинина юхку газ а.


Австрин вице-канцлерца цхьанакхетта йоI евзина хаамийн гIирсашна\n2017-чу шарахь Ибицехь Австрин вице-канлер хиллачу Штрахе ХIанс-Кристианца "оьрсийн олигархан гергара ю" ша аьлла цхьанакхеттачу зудчун цIе хаа аьтто баьлла хаамийн гIирсийн. Австрин Die Kronen-Zeitung газетано яздарехь, Боснин студент хилла иза. И видео йоккхуш къахьегарна 7 эзар гергга евро луш хилла цунна цхьана дийнахь.\nЖурналистийн информацица, Штрахен дахарх цхьацца информаци хиъначул тIаьхьа билгалъяьккхина хилла и йоI олигархан гергарчун рол ловзо. Хиллачу цхьанакхетарехь йоIа дийцаредо Австрин парламенте хинболчу харжамашна ахча дала тарло Оьрсийчоьно бохуш.\nШи кIира хьалха зорбане яьккхина ю видео. Цул тIаьхьа дарж охьадиллина Штрахес, йоьхна Австрехь урхалла деш хилла коалици а, ткъа къоман кхеташоно тешам барах вотум дIакхайкхийра канцлере Курц Себастьяне.\nШа низам дохийна дац боху Штрахес. Прокуратурано талламаш болийна цуьнан "оьрсийн олигархан гергарчуьнца" хиллачу цхьанакхетарх. Оцу юкъанна оппозицино дийца даьккхина керла парламентан харжамаш дIабахьарх.


Нохчийчоь, ГIуран-бутт 01, 2014\nОршот-де 1 ГIуран-бутт 2014\nГIуран-бутт 01, 2014\nЕвропана шайн белхаш бовзуьйту нохчийн суртдиллархоша\nНохчийн cинбахамалла европахошна башха евзаш яц. Кху деношкахь немцойн коьртачу шахьарахь Берлинехь дIахьош болу нохчийн сарташдахкархойн белхийн гайтаман Iалашо ю и хьал хийца. Цигахь тайп-тайпанчу жанрашкахь болх беш болчу исбаьхьалхойн сурташ гайтина а ца Iаш, иштта дийцаредо Нохчийчуьра хьал а.\nМассара а балхабо нохчашкара бала, ...ткъа церан шайн-м яц леткъа бакъо а\nНохчийчохь Кремло тIемаш болийна 20 шо кхочуш хилар дийцаре до дуьненан девзаш долчу газеташа а, журналаша а. Конференци дIаяьхьна Москох оппозицино а. Ткъа ша Нохчийчоь маьрша яц и тайпа теманаш хьеян а, дагалецамашка йийла а. Цигахь ца хеддаш лоьцу кхетам Iедалан идеологица йогIуш боцу нах.\nЛахьан-бутт 29, 2014\nНохчийчохь хиллачу тIемийн тIаьхьалонаш толлуш а, юккъаралла тахана муьлхачу хьолехь ю хьожуш а проект йина Оьрсийчуьра кхаа суртадахархочо. Суьрташ а, видео а, аудио а йолуш и мултимедиан проект Европерачу пачхьалкхашкахь гайтамашкахь хьалхар меттигаш йохуш ю.\nНохчийчура тIом: гIалаташ а, зуламаш а\nНохчийчохь хьалхара тIом баьлла 20 шо кхачарна хьажийна Яблоко-партин конференци. Дискуссехь дакъалоцуш бу политикаш а, юкъараллин жигархой а, тIамехь дакъалаьцна нах а, Нохчийчохь а, Украинехь а болх бина журналисташ а.\nОсмаев Адам: Набахтера араваьлча, со догIане ладоьгIуш лаьттира...\nОьрсийчоьнан президетна дуьхьал терроран акт ян кечамбеш хилла аьлла, бехке а вина, лаьцнера Украинехь веха нохчо Осмаев Адам. И лацар дуккха а шеконаш кхуллуш дара. ХIинца эххар а Одессерчу кхело маьрша ваьккхина иза. Цуьнцгара интервью ийцира Маршо Радионо.\nОьрсийн эскаре хьовсош бу нохчий\nКхушара 500 нохчийн жимастаг Оьрсийчоьнан эскаршка дIаэца сацам бина Кремло. ХIинцале царех 100 дIакхачийна Камчатке. Маршо Радион корреспондентан Садулаев Мусан суьрташа гойту Соьлж-ГIалара эскаре дIахьажочу кIентийн рогIера тоба.\nДин лелоран кепаш, шайна тIерачу духаран тергояр – дерриг а ду нохчийн ларлуш лелон дезаш. Сахьт дац, хьо вахIабхо ву, аьлла, вигина, доьза вайа а. ХIинца кхаьчна муфтият а, Iедалан тергамчаш а школашка. Беро муьлха вирд леладо, иза мел гена ду «вахIабхойн» маззапна, аьлча а, салафияна, толлу цара.


Бохаман не1саг1ехь - Новости - Гудермесская районная газета «Гумс»\n27.10.2017 16:27 Пятница\nЛорьма – х1усамда\nМадина – ц1еран 17 шо долу йо1\nШарип – Турпалца цхьаьна классехь доьшуш волу накъост\nБашир – лулахо, Шарипан да\nЛоьмин х1усам. Ханъяьлла хан.\nЛоьма (г1ант т1ера хьалаг1оттий, ц1а чухула волало. Ч1о1а саготта ву): — Ванах, и к1ант хье х1унда велла-те? Телефон д1атоьхча, вист ца хуьлу… Х1инццалц цо деш х1ума ма дацара и. Цуьнан накъост волчахь вуй хьаьжжий шу и?\nТамара (йоьхна ю): — Хьаьжна. Аьлчи, телефон тоьхна… Жоп ца делира. Цуьнан нана ю сагатдеш. Цхьаьна волчух тера ду и шиъ. Шинна а телефонаш д1аяйина ю…\nЛоьма: — И кхин доьхнарг ду. Т1ккха я з1ене бовла йиш йоцуш 1аш бу уьш, я яйина цара мобильникаш…\nМадина (резайоцуш): — Я лачкъийна…\nЛоьма: — Лачкъаярх-м, карайора уьш цхьацца 1едалан белхалошна…\nМадина: — Дада… Ахь диннарг суна мегаш ду, амма вай к1антана эца оьшуш-м яцара и еза мобильник…\nЛоьма: — Х1унда бах ахь и? Хьан ваша вац и, нийсархошна луург – лууш, царна деззарг – дезаш. Цхьаъ бен воцучу к1антанна совг1атна еза телефон яла йиш йоцуш ву со?\nМадина: — Мама, цкъа делахь, со сайн вешел кхо шо йоккха ю. Шозлаг1а делахь, со класс чохь уггаре дика доьшуш ю, я телефонан йийсарехь яц и санна. Аш Турпалан дневник т1аьххьара маца теллина? И дешарна бхаваьллий хаий шуна?\nТамара (цецъяьлла): — Муха ваьлла? Хьастаг1а школехь дай-наной гулбинчу гуламехь Турпал хьеста ма вора хьехархочо.\nМадина: — Во хьестийна-кх, ма-дарра ца дийцина… Нийса аьлча, вайн дада г1уллакхехь ву бохуш, хьестаелла… Ткъа Турпалан амал кураллехьа йирзина. Цуьнан доттаг1 Шарип ву изза цамгар хьакхаелла. Кхин долчу берашца з1е ца лелайо царшимма, хаьдда ву царах…\nЛоьма (оьг1азе): — Собардел, собардел… Хьо суна доьзал муха 1амо беза бохуш, хьехамаш беш-м яц? Со лаккхара даржехь болх беш ву, сайн хьекъале а, хьуьнаре а хьаьжжина. Ас сайн к1антана х1умма ца кхоайо: дикачарех компьютер, мобильник эцна, машен а хохкуьйту… Суна-м ч1ог1а товш ма хета и «Мерседес» хаьхкина, вог1уш гича. Хьуна х1унда дог1у-те и новкъа, цуьнан йиш яц хьо?\nМадина (т1аьна-тийна): — И дац ас бохург… Цу компьютер чохь гал мел даьлларг ду. И к1ант мобильник чуьра араволуш вац, аса-м цунна 1уналла дан деза бахара…\nТамара: — Хаза ду и… Тхойшинна цо х1ун леладо ца хаа, ахь дан дезар-кха и 1уналла!\nМадина: — Дера и Шарип схьакхайкхина, не1 д1ач1аьг1на, и шиъ чувоьлча, ларт1ехь х1ума доций хаа-м мегар ма ду. Цо со тергал ца йо, шуьшиннан ша хьоме вуй хууш…\nМадина: — Муна гуш дерг: цуьнан хийцаелла амал, и доьшуш ца хилар, кхечу берашца и ийна ца хилар ду… Кхана дуьйна т1аьхьадовла цунна.\nТамара: — Йо1, ахьа-м кхера ма йина со. Цхьа х1умма а хезна лелаш-м яц хьо? Д1атохал юха а телефон.\n(Мадина, мобильник схьаоьцуш, з1ене яла хьожу, амма цунах г1уллакх ца хуьлу).\nМадина (йоьхна ю): — Дада, со-м ца хьахош 1адда1аш яра, шуьга са ца гаттадайта дагахь. Турпал, Шарип тахана шайн хьехархочуьнца довдаьккхина, цо аьлларг ца деш, урокехь ца соцуш, д1авахна. Со уьш каро хьаьжира… Т1аьххьара и шиъ интернет-клубехь гина…\nБашир: — Ассалам 1алайкум, Лоьма. Со-м, шуна х1умма хезний-те, аьлла чувирзира, хьо ц1ахь велахь, больнице цхьаьна ваха дагахь...\nЛоьма: — Суна хууш х1умма ма дац. Дийцал, х1ун хезна лелаш ву хьо? Телефон д1атохарх, вайшин ши к1ант вац з1ене волуш…\nБашир: — Дера и шиъ больнице ма кхаьчна. Со волчу х1инцца ишколан директор еанера, хьоьга а хабар д1атоха бахара… Ша берашка ладог1а яхара и. Ши к1ант лазийначух тера ду… Циге г1о вай…\nБашир: — Т1екхетта елхьара дика-м дара…\nБашир: — Ч1ог1а галваьлла лелла вайшин ши к1ант. Г1алан юккъехь лекхачу г1ишлон тхов т1еваьлла, чуиккхина… Лайн баьрзнашна т1евожарна, дийна висна…. Меженаш лазийна… Кадаккхий вай? (Берриге арабовлу).\nБольница. Лоьма, Башир, Асвадна т1екхочу. Уллехь Тамара елхаийзайо. И теян г1ерташ ю Мадина. Царна т1ейог1у школан директор Марха Алиевна.\nАсвад: — Аш боккъалла сагатдан оьшуш х1ума дац кхузахь. Царна дагадеънарг дара галдаьлларг – цу лекхачу г1алан тхов т1ера вала дагахь чуиккхина и щиъ. Цхьа Делан орца хьалхадаьлла, дийна бисна… Шиннан а когаш лазийна. Оха гипс тоьхна, йохкуш бу.\nЛоьма: — Со ч1ог1а цецваьккхина х1ума ду-кх и, тхойшиннан х1усамашкахь дожа йиш йоцуш. Оха шимма цхьа х1ума кхоийна ма вац и щиъ – я ахча, я теюхург, я кху заманан г1ирсаш…\nБашир: — Кхузахь цу школан директор ю, цо тоьшалла дийр ду-кх сан къамеланна: цхьаьнне доцург-м хилла цаьршиннан даим…\nАсвад: — Аш бехк ма билла, амма кхетаме къамел дац и. Бахаман хьелаш дукхахьолахь оьшуш ца хуьлу кегийрхойн синкхачанна. Са маьрша хила дезачохь, новкъарлойо хьолан токхено. Схьахетарехь, кхетош-кхиоран оьшу аьрхаш, ца лелийначух тера ду… Директоро х1ун боху хьовсий вай…\nМарха Алиевна: — Со ладоьг1уш 1ара шун къамеле. Дера тахана берашна ондда 1уналла дан деза – 1едало, дас-нанас, ишколехь… И ши к1ант хецнавитина хилла. Уггаре хьехамчаш оьшу хан ю церан. Интернетах ларбан беза уьш. Вон герз ду и…\nЛоьма: — Со кхетавайша, х1ун ун ду царах хьаьрчинарг? Церан хьекъалш д1аэцнарг мила ву, хаа йиш юй, ас дан деззарг дийр ду-кх цунна!\nАсвад: — Дан деззарг ц1ахь дер ахь… к1ант ц1авеача. Ткъа уьш лебинарг, царна эшамбинарг 1едало д1алаьцна. «Сийна кит» ц1е йолуш цхьа кхераме ловзар ду интернет чохь цхьа ямартчу нахана дагадеана. Церан 1алашо чекхъяьллехь, и ши к1ант дийна хир вацара… Делахь шун ирсанна дийна бисна…\nАсвад: — Дера ю-кх х1инца-м. Ас схьакхойкху уьш.\nЛоьро палатан не1 схьайоьллу. 1асанашца гучуволу ши к1ант. Вист ца хуьлуш, лаьтта хьоьжуш, 1а…\nТурпал: — Мама, къинт1ера ялахьара хьо… суна а, Шарипна а луьра кхерамаш тийсинера…\nБашир: — Х1ун кхерамаш? Берашка х1ун бохур ду? Сан, Лоьмин мостаг1ий ма бац кху лаьтта т1ехь?\nШарип (велха а ийзош): — Шаьш да-нана х1аллакдийр ду бахара… тхойшиъ тхов т1ера чу ца эккхахь… Шу лардан дагахь леллера тхо…\nТурпал: — Мама, мел балехь варий со… Д1алаьцна бах и накъост 1едало… Ас кхин сагатдийр дац шун… (шегара мобильник нене д1акховдайо). Суна ца оьшу и – йорахниг тоьар ю…\nШарип: — Суна а ца оьшу… (шениг дега д1ало). Со х1инйа парг1ат ву-кх…\nАсвад: — Дика ду х1ара иштта д1адирзина. Хилларг, х1орш кхеттал х1ума ду…\nЛоьма: — Асвад, хьуна Дела реза хуьлийла. Г1алаташа 1амаво. Тхуна урок хир ю леллачух. Шун 1одикайойла. Дала диканехь вовшахтухийла вай.


Доьналла гайтинчу нохчашна а бира Советийн Iедало тешнабехк\nЧиллан-бутт 17, 2017\nДуьненаюкъарчу 2-чу тIемийн мидалш\nДуьненан шолгIачу тIамехь, тахана историкашна юкъахь лелачу терахьашца дакъалаьцна 40 сов эзар вайнаха. Ша верриг оцу хенахь 4 бIе эзар бен нохчо а, гIалгIай а ца хилла. Цундела, оцу тIамехь дакъалаьцначу къаьмнашна юккъахь, 5-гIа догIуш ду вайнехан къам, шен нахах 10 процент цо тIаме хьажийна хиларна.\nТIом уггаре а толаме боьрзучу хенахь 1944 шарахь Сталинан Iедалан ямартлонца, вайнехан къам дIадохарал сов, тIамехь турпалалла гойтуш берш а царна тIаьхьа хажийнера. Шаьш сел осаллийца, тешнабехканца доцург тIе а кхоьллина цигара лахкарна, хийла нохчийн ветеран кху дуьненера дIавахна Iедална къинтIера ца волуш. Шелара вахархо Ладаев Адам а вара царах цхьаъ. Иза хIинца воцуш ву. Цуьнан кIант Ладаев Iимрана дийцира Маршо радиога, шен дас тIам тIехь лайначух а, лелийначух а.\nЛадаев: «ХIокху тхан керташкара 1938-39 шерашкахь Финашца тIаме бахана а бу дуккха а. Тхан да 3 шарахь эскарехь а Iийна, цIаван хан хиллачу хенахь, омар а делла кхин а сацийна хилла цигахь, тIом болабелла аьлла. 1944 шаре кхаччалц хилла иза цигахь. Польшан дозанера юха а валийна, цхьана меттехь гулбина хилла нохчий. Цигара Казахстанера дIавеана хилла тхан да».\nТIом бечу меттера ша волу вайнехан стаг схьа а гулвина, уьш шайн доьзалех дIатохале, ехха хенахь бацийна уьш хьун хьокхуьйтуш, бохуш шен дас дийцинарг дагалуьйцу Ладаев Iимрана.\nЛадаев: «Шаьш дIа а хIиттина НКВД белхахоша чехийна хIорш. Ткъа, шаьш тIом муха бора дуьйцура цо. ТIедетташ герз а долуш, оьрсийн салтий цIийзачу хенахь, цхьана нохчочо корт охь таIош бацара. Иштта шаьш хилишшехь а, шайга, шу ямарт ду, шу зуламхой ду, халкъан мостагIий ду, бохуш чехийна. Кхаа шарахь армехь а гIуллакхдинера. 4 шарахь тIамехь хилла шаьш муха ду бохуш цецдуьйлура шаьш бохура цо. Циггахь ийза а еш погонаш дIа а яхна, Иванован кIошта а бигна, хьун хьоькхуьйтуш еххачу хенахь дацийра шаьш бохуш дуьйцура цо».\nЭххар а Казахстане шен доьзалан тIекхача бакъо елча а, цигахь бу хьуна уьш аьлла, билгал адрес ца луш, кхиъ ши шо а даьлла хилера царна тIе ца кхочуш, Даймехкан эскаран декхар дIа а делла, цигара лаьллинчу нохчочун Ладаев Адаман. Цуьнан кIанта Ладаев Iимрана бахарехь, цуьнан мидалех чIогIа цецбуьйлура бухара казахаш а, оьрсий а.\nЛадаев: «5 тIеман мидал яра цуьнан. Седа бара пхикIов, тIехь лаьтташ салти а волуш. Асий, сан вашасий тIе а уллий ишколе хьора уьш. Хьехархой а цецбуьйлура, сел чIогIа тIом бина хилча, мостагI хуьлийла а ма дац бохуш».\nКазахстанера цIадирзича а, Iедалан йолу шен оьгIазло дIа ца йолуш, эхарта дIавахна шен да, бохуш кхин дIа а дуьйцу цуьнан кIант Ладаев Iимрана.\nЛадаев: «Казахстанера цIадирзича, ша тIам тIехь а ца хилла, ша ветеран а вац аьлла тIе ца дитина цо. Шена Iедало а, оьрсийша хIоттийнчу суьрто къинтIера ца ваьккхира иза. 23 сом пенси хIоттийра цунна. Оцу ахчанах а хаькха ца велира иза. И дегабаам а, оьгIазло а кош чу дIаяхьара цо».\nДуьненан шолгIачу тIамехь дакъалаьцначу 40 сов эзар вайнахах, дIадохийначу шайн къомах дIакхетта 16 сов эзар бен вац. И хIума билгалдаьлла нохчийн историкан Хатуев Исламан. Вагарвича къаьста ах сов оцу тIамехь харц къоман цIераш а эцна, кхин дIа а тIом беш Iийна я кхелхина хилар.