Астраханерчу Iедалан коьртехь Iийна Султанов Расул лаьцна\nАстраханехь министрийн кабинетан куьйгалхо лаьттина Султанов Расул а, финансийн министран декхарш кхочушден Шведов Виталий а лаьцна Iедало, хаамбина "Интерфаксо" а, "Коммерсанто" а. ТIаьхьо информаци тIечIагIйина Талламан комитето.\nЦкъачунна ца хаийтина, хIун бахаьница лаьцна и шиъ. Прессо хьалхо дийцира, финансийн министраллах хьовсуш бу ницкъхой, аьлла.\nКху деношкахь Астраханерчу талламчаша довзийтира шаьш айдина 38 бехктакхаман гIуллакх. Ширачу хIусамашкара бахархой керлачу хIусамашка берзош динчу къоланех лаьцна дара оцу гIуллакхийн коьрта маьIна. Бохура, лаьцна гIишлошъяран а, коммуналан бахаман а министран декхарш кхочушдеш волу Гужвинский Олег а, кхин а 20 гергга стаг а.\nКху бетта юккъехь Астраханерчу хьаькамашна, совдегаршна критика йира Къилбан федералан гонерчу прокуроран гIовсо. Бахархойн цIенош тодеш бечу балхах а, доьхначу цIеношкара нах керлачу хIусамашка берзорах а лаьцна дара цуьнан къамел.


Забарш (анекдоты на чеченском языке) - Любящие сердца :: Seven urekler\nЛюбящие сердца :: Seven urekler · · Чеченцы · Юмор по Чеченски\nЗабарш (анекдоты на чеченском языке)\nИРС Я1 ХЬАН!\nЯХЬИНА ДИНА ХЬЕХАР\n1АД1ИЙНЕХЬ ЦА ХИНДЕРГ\nШи доттаг1а веана парикмахерски.\nЦхьаъ - к1унзал баьлла,\nважа - къежвелла.\nШий а жима стаг хилла.\nПарикмахеро цхьаннега хаьттина:\n- Месаш ма хьалхе охьаэгна хьан?\n- Зудчунна дог эт1аш охьаэгна-кх кхуьнан уьш,\n-доттаг1чух жоп делла къежвеллачо.\n- Хьо хьалхе х1унда къежвелла? - шега хаьттича:\n- Х1окхо шен зудчунна оццул садеттарна\nдог эт1аш къежвелла-кх со а, - жоп делла цо,\nвуоха а ца вухуш..))))\nЦхьа Бохь хилла нохчийн ширачу юьртахь 1аш.\nШа тайпа амал йолуш хиларна,\nнаха башха хьен а ца веш вуьтуш.\nСоветан 1едало дуьххьара цу юьрта\nрадио а йигна, кхуьнан кет1а кад тесна.\n1уьйранна цу г1овг1ано самаваьккхинчу кхунна\nхезна кеда чуьра:\n- Къамел до Грознера, - олуш.\nТоп тоьхна, кад боха а бина:\n- Х1инццалц схьа цхьаьнгге а\nкъамел д1а дайтина-м дац ас, - аьлла цо.\nЦхьана стеган ч1ог1а б1аьрмециг х1усамнана хилла,\nхалла, къовзайой бен ц1ийндена юург ца луш.\nЦхьана сарахь мацалла валла воллуш ц1а веана иза.\n- Зуда, юург юй вайгахь?\nМеца ву-кх со, - аьлла цо.\n- Мацвеллехь, цхьа х1оа кхарзахь хьайна, - аьлла зудчо.\n- Шиъ кхарза мегар дац? - хьаставелла важа.\n- Яий, яий, лиэ вай?! - жоп делла зудчо..\nКотам хилла ед оьдуш. Т1ебохаш н1аьн хилла хьабог1ш. Н1аьно боха :\n- Хьо мич оьдш ю?\n- Мари оьдш ю со!\n- Еддан хунд оьд хьо?\n- Йядин югш ю со!\n« Предыдущая тема · Юмор по Чеченски · Следующая тема »\nТекстовая версия Сейчас: 24.5.2018, 15:42


Кадыровн «паччахьалла» огуш дерг\nГIадужу-бутт 24, 2019\nХIун къуьйсу вовшашца Нохчийчуьрчу хьаькамаша?\nСоветан Iедалан заманахь кег-мерсачу битамаша гойтура Малхбузерчу политологашна, муха хийцалур ю Москвара политика. Мила мича охьахуу рогIерчу Политбюрон кхеташонехь тергалдича, кхеташ хуьлура хинболу хийцамаш.\nИ кеп лела тахана Нохчийчохь. Шен кхеташонехь Iедалхойх хьаьнца, муха къамел до Кадыров Рамзана тергалдича, хаало, мила стенга «охьаваьккхина», «хьалаваьваьккхина», «вожор ву» цо.\nОьрсийчоьнан президентца Путинца Малхбале вахана леллачуьра ша цIа кхоччушехь, кхеташо хIоттийра Кадыров Рамзана. Цигахь цо шена бовзийта элира, ша цхьа хан хьалха мохк 8 декъе а боькъуш, царна тIехIиттийначу куьйгалхоша бина болх.\nМохк буьззина шен куьйга кIел лаца гIерта Кадыров, тидира оцу кхеташонан маьIна тергамчаша.\nСекторийн куьйгалхоша рогI-рогIехь дийцира шаьш баьхначу кхиамех лаьцна. Бина болх массара а бузура Кадыровн цIарца, къамел дола а дора, чекх а доккхура цуьнан цIе хьахош.\nШаьш-шайна - мидалш\nДина гIуллакхаш довзуьйтучийн могIарахь волчу цхьана хьаькамна, уггаре шена герга ларалучу стагна, Кадыров резавоцийла хаалора кхеташонехь – парламентан куьйгалхочунна Даудов Мохьмадна.\nТкъа Даудовс аьлларг дацара сел цатал хIума – Куьршалан кIоштахь газах жоп лучу белхахойн проблема шега листалур ю аьлла ца хета шена, бохура цо. Оцу дешнашна оьгIазвахара Кадыров. Махкахь шел тIаьхьа кхоалгIа стаг ву ала тарлуш волчу хьаькаме кхочуш муха ца дало, веккъа оцу цхьана хьаькаман цIе а йохуш, кхечу муьлххачо а дендерг, цецвуьйлура мехкан куьйгалхо.\nЖамI – сектор дIаяьккхина Даудовгара. Цуьнан метте хIоттийна итт шарахь "Газпром межрегионгаз Грозный" компанина коьртехь лаьтташ волу Баймурадов Лом-Iела.\nШа Даудовс ца къадийна шена хIун хета хиллачух, социалан машанашкахь сацавелла, Кадыров рогIехь хаста а вина, цул тIаьхьа Шелан кIоштахь субботник муха дIадаьхьира а дийцина.\nНохчийчоьнан куьйгалхочун администрацин цхьана белхахочуьнгара «Кавказ.Реалиина» хиира Кадыровн гонехь «массо а вулавелла Iаш» хилар. «Цхьа а вац хиндерг хууш. Цхьа Даудов хилла ца Iа вуьйцург, Кадыровн берриг а го бу булабелла Iаш, цхьанне а ца хаьа оьгIазалла хьанна тIеюжур ю рогIехь», - элира хьостано.\nРойзман: Кадыровс шен го цIанбар бакъ хила тарло\n«Нохчийчоьнан куьйгалхо вен бохкура» аьлла, хьехо баьхна хьаькамаш буьйцуш а бацара Кадыров даржах ваккха гIерта цхьа къайлах нах боху хабар даьржича. «Керлачу Газетерчу» журналиста Милашина Еленас йиллира и тема дуьххьара, леца мега Кадыровна «гонахара нах а, церан гергарнаш а», аьлла.\nГазето дийцарехь, массарел хьалха «куьйга кIел» нисбелларш бу Устрада-ГIалин мэр лаьттина Темирбаев ИбрахIим а, цуьнан гергарнаш а, ха а, орцан министр Яхъяев Руслан а, парламентан депутат Iийна Магомаев Шемал а, хьунан экс-министр Мулаев Дикамохьмад а, вице-премьер хилла Вайнахов Халид а, мехкан некъан полицин коьрта хьаькам Денилханов Шамхан а, иштта, полицин инарла-майор Алаудинов Апти а.\nНохчийчуьрчу телевизионо сихха тидаме ийцира газето яздинарг, Милашинас мел буьйцучу «карчамхошка» къамелаш а дойтуш. ХIораммо а харцдира шаьш хьахош яздинарг. Амма оцу «Грозный» ТВ-н программо кхоьллира керла шеконаш.\nВацара программехь Милашинас массарел а дукха валхош волу Устрада-ГIалин мэр лаьттина Темирбаев ИбрахIим. Махкарчу бахархошна хетарехь, «маьрша вац иза» шена хетарг ала. Бакъду, Темирбаевс а, цуьнан гоно а шайца лелийна харцонаш дагаоьхучу гIалин бахархоша ца йоккху и цIе доглазарца.\nВацара программехь гойтуш я вуьйцуш Гаибов Идрис а. Парламентан депутат лаьттина волу иза тахана а дац хууш стенгахь ву, цунах хIун хилла.\nКху беттан 4-чохь араяьллачу програмехь хIора а хьаькамо бохура, ша-ша балхах мукъаваьлла, садоIуш ву ханна. Ткъа депутат лаьттинчу Магомаевна ца карийра нах тешшол ала хIума – ша шена яьккхина садаIа бакъо, шо ду мукъа волу, 19 шарахь бина ша болх, тоьур ду, бохура.\nКадыровна «тешнабехк бан кечбелла хиллачех» цхьаъ ву шен балхахь – чоьхьарчу гIуллакхийн министран гIовс, Итон-Кхаьллан, Шуьйтан секторх жоп луш волу Алаудинов Апти. Цо интернетехула халкъе мухха а хаамаш бахь а, цуьнан «гIуллакхаш дика дац» аьлла хета махкахь наханна.\nБакъ дуй те Кадыров даржах воккху бохург?\nДуьйцучу деношна юкъанисделира Кадыровн уллера доттагI Вимурадов Абузайд вина де – иза баккхийчу хьаькамех массара а вира декъал, амма ца вира Алаудиновс. Оцо а гIовттина бахархошлахь хеттарш.\n«Кавказ.Реалиино» къамел шайца динчу нохчех массо а бац хьаькамаша «тешнабехк кечбина хилла» бохучух тешаш, амма массара а боху, цхьа «кхеташбоцу болам» баьржина Кадыровна гонах.\nЦхьайолчу хьостанаша чIагIдарехь, я Кадыров ша, я иза ларвеш долчу декъан (официалехь – Росгвардера «Терек») куьйгалхо Висмурадов ву «тешнабехк» листа болийнарг.


Школашка экзамен дIаялара ха тIакхоачаш кийчо еш ба\nДешархой хьаькъал тахкар\nГIалгIай мархий бетта 30 ди 2021 шу\nУкх тIехьарча хана школашка а царел арахьа а каст-каста хоз ВПР яха дош. Из вай вахара юкъеденад 2015 шера, хIаьта 2016 шера денз, ерригача Россен дешархоша ду цу тайпара балхаш. Сенна эшаш да уж, малагIа декхар да цар кхоачашдер?\nЦкъа-дале, берригача мехкарча бераша Iомаду хIама цхьатара хилар (дешара стандарташ) чIоагIъю цар, шозлагIа-дале, дешархой хьаькъалаш малагIча боарам тIа да тоахк. Цу тайпара болх беш ба юкъерча школашка санна, ийс шера дешача школашка а. Цига дешархошта фу хов хьож математиках, химех, эрсий меттах, физиках, биологех, обществознанех. ХIаьта май бетта экзамена хьисапе царна ховр тохк гIалгIай меттах, литературах. Карарча хана из болх, дIаболабаь, беш ба вай республикерча школашка. ВПР хилар, дукха йоацаш, Сурхо тIарча ООШ оалача ийс шера дешача школе. Эрсий меттахи литературахи дола декхараш царна мишта довз, царех фу дувцалу хьежар шин классе. ИйслагIа классаш укхаза шиъ мара яц. Хьехархой Евлоев Мухьмада Мареми Дударов БайIаьлий Радимхани бар дешархоша цу гIулакха мишта кийчо яьй хьожаш хиннараш.\nИшттача балха юкъе дакъа лоаца бераш довзаш хила деза чоалхнеча предложеней тайпаш, предложенена синтаксически тохкам бе, дешашта морфемни, фонетически, морфологически тохкамаш де, дешашцара юкъедита алапаш нийса Iоувттаде, кхыдола декхараш.\nБиологех ха деза сагаца, кхыча дийнаташца, баьцовгIашца дувзаденна дешаш. Физиках довза деза Iилма Iомадеш леладаь дешаш, цар белгалду гIирсаш, токаца ювзаенна моттигаш, бе-бе законаш, кхы дIахо а.\nЛакхе хьоахаяьча классашка да дешарах дика лоархIадеш дола бераш. Масала, царех я Булгучева Iайна, Точиева Зубайдат, Аушева Мадина, Булгучев Мухарбик, Точиева Дали, Аушева Милана, Измайлов Мухьмад, кхыбараш. Уж а цар новкъостий а аьттув баргба аьнна хет тайп-тайпарча Iилмаех дола лакхара хьокхамаш гойта.\nКъаьстта ала лов гIалгIай меттах лаьца. Укхаза хьалха дIаихача шерашка цар жоп дала дийзад меттаца а литератураца а дувзденнача хаттарашта (тесташта), цул совгIа зIамига сочинени язъе йийзай белггаларча темах лаьца. Наггахьарча сага мара кхоъ ца йоаккхаш, из болх дика кхоачашбаьбар цар. Иштта хургда аьнна хет сона укх шера а. Цунга кийчлуш, хила тарлуча хаттарашта жоп луш, къахьега дезаргда дешархой дIайолалуча йиълагIча четверте.\nВПР йолаш доккхий хьаькъалаш гойтарга хьежжа хургда цар дIахора дешар а вахар а. Цудухьа цар аьттув балар а, вахаре шоаш эшаш болча моттигашка уж дIанийсбалар а лов.


ЯхІу-Якхам-паччахьо ЯхІуд-махкахь паччахьалла дечу кхоалгІачу шарахь Бавел-мехкан паччахьо Набухди-Нецара, ван а веана, Ярушалайм-гІалина го лецира.\nТІаккха Хьалдолчу Эло цуьнан кара вахийтира ЯхІуд-мехкан паччахь волу ЯхІу-Якхам. ЯхІу-Якхам-паччахь а, кхин дІадигна долу адамаш а Набухди-Нецара ШанІар-махкара шен делан цІа чу дІадигийтира. Ткъа Ярушалайм-гІалара Делан цІа чуьра цхьайолу еза хІуманаш, шен дола а яьхна, шайн делан цІа чуьра хазнина тІе дІаяхьийтира цо.\nПаччахьо омра дира шен кертарчу хьаькамийн куьйгалхочуьнга Ашпеназе, исраилхойн тоьллачу паччахьийн а, элийн а цІийнах бевлла болу къонахой шена тІе схьабалабе аьлла.\nУьш хила безара шайн догІмашца цхьа а сакхталла а йоцуш, юьхьсибатца хаза а болуш, муьлхха а Іилма Іамо кхетам а болуш, Іилма девзаш а болуш, кІорггера хьекъал а долуш, паччахьан цІа чохь гІуллакх дан ларор болу къонахой. Царна Іамор ду хашадийн мотт бийца а, цу маттахь долу тайп-тайпанара тептарш деша а.\nИштта паччахьо тІедиллира хІора дийнахь царна шен цІа чуьра мала чагІар далар а, яа хІума ялар а. КхидІа а тІедиллира цо и къонахой кхаа шарахь кхетош-кхиор а, и хан дІаяьлча, уьш шена тІебалор а.\nЦу къонахошна юкъахь бара ЯхІудан тІаьхьенах болу Даниал а, Хьанан-ЯхІу а, Мишаал а, Іазар-ЯхІу а.\nПаччахьан кертара хьаькамийн коьртачу куьйгалхочо церан цІераш хийцира. Даниалх – Бел-Ташацар элира, Хьанан-ЯхІух – Шадрак элира, Мишаалах – Мешак элира, ткъа Іазар-ЯхІуна Іабди-Нага боху цІе тиллира.\nПаччахьан цІа чуьра юучуьнца а, паччахьо молучу чагІарца а ша Далла гергахь бехлур вац аьлла, нигат дира Даниала. Цундела цо дийхира Ашпеназе Далла гергахь хьарам йолчу юучух а, маларх а ша хьакха ца валийтар.\nДала нисдира паччахьан кертара хьаькамийн куьйгалхо цуьнца дика хилар.\nЦу коьртачу куьйгалхочо Даниале элира: «Кхоьру со сайн олахочух, сайн паччахьах. Цо ша хІоттийна шуна и даар-малар далар. Нагахь санна цунна шун хенара болчу къонахойл шун яххьаш гІелъелла гахь, сан корта боккхуьйтур бу аш паччахье».\nТІаккха Даниала ша а, шен кхо накъост а ларван коьртачу куьйгалхочо хІоттийначу гІаролхочуьнга дехар дира:\n«Зехьа ахьа хьайн леш итт дийнахь. Балийтахьа тхуна баа беккъа хасстоьмаш а, мала хи а.\nТІаккха хьожур хьо тхан яххьашка а, паччахьан юург-мерг йиъначеран яххьашка а. Цул тІаьхьа хьайн лех хьайна луъург дер ахь».\nДаниала аьлларг а дина, цо итт дийнахь зийра уьш.\nИтт де даьлча, церан яххьаш а, догІмаш а паччахьан кхача бууш Іийначарел хаза хилла карийра.\nЦул тІаьхьа гІароло, ойла ца керчаш, церан юург а, чагІар а, схьа а оьций, царна баа хасстоьмаш лора.\nЦу веа а къонахчунна массо а тайпана тептарех кхетар а, Іилма хаар а, хьекъал а делира Дала. Ткъа Даниална, цул совнаха, гина гІенаш а, самах дуьхьалхІуьтту суьрташ а тида хаар делира.\nЙийсарехь болчарна юкъара хаьржина массо а къонахой паччахьна гайта йиллина хан тІекхаьчначу хенахь, паччахьан кертара коьртачу куьйгалхочо уьш Набухди-Нецар-паччахьна тІебалийра.\nШа цаьрца къамелаш дича, паччахьна билгалделира цу массо а къонахошна юкъахь цхьа а Даниале а, Хьанан-ЯхІуга а, Мишаале а, Іазар-ЯхІуга а кхочуш ца хилар. ТІаккха хІорш бисира паччахьан кертахь гІуллакх дан.\nМуьлххачу а хьекъал-кхетам оьшучу гІуллакхехь а, паччахьо хІуъа хаттар дича а, цунна карабора уьш уьттазза алсам хууш шен пачхьалкхера мел болчу бозбунчел а, эвлаяэл а.\nИштта Іийра цигахь Даниал, Къуреш-паччахь хІоьттина хьалхара шо тІекхаччалц.


Хьо яьхначу дуьненахь...\n– Сиха-м дели хIара шо. Делин?\n– Соьга хоьтту ахь?\n– ХIаъа. Массара а олу иза иштта. Дели...\n... Ма деха, Ма деса дар-кх иза...\nНана йоцуш дахана шо… Iуьйранна ши бIаьрг боьллушехь “яц иза”, буьйса дIатийча а “яцара иза” бохуш, дIаихначу денойх лаьттина шо…\nДахар бIешаре дахлахь а, тезет цхьана кIиране бен ца долу.\nИза дIадирзинчу дийнахь гIенташший, рагIуй дIаса а доккхий, дIасабоьлху нах. КетIара кевнаш тIекъовлий чудоьрзу, амма нана еллачу йоIана цкъа а ца доьрзу тезет...\nЗама кхин дIа а йоьду. Хьоьга деанчу вуонах доллу Дуьне а кхаьрдаш хеталуш, самукъадаьлла хьевза Iалам а. Шена цхьаннен а цхьа а веллий ца хууш санна, хаза, къегина йог1у бIаьсте. Хьуна-м хIинца дика ма хаьий, хьо Нанна йилхича, дитта тIера хьоза а хьайца делха лаьийла.\nДуьне олу-кх хьох, тхо зиэн кхоьллина, хьайх ца Iехавелларг ирсе хилийта, Дала кхоьллина долу, Дуьне.\nДуьне! Дика болх ма бац хьо! Хьо дош делхьара, Дуьненчу долу адам а доьлхуш дог1ур ма-дацара хьуна. Воьлуш веана хьаша ма вац, Дуьне, хьан кхерча. Хьан чаккхенан тIадам юьхь тIе таIийначу буьйдачу кибарчигах буьллу. Доьхуш-м эхарт дехнехь а оха, къуьйсуш дерг-м хьо ду хьуна, Дуьне.\nДоккха ду хьо, Дуьне. Хьан дерриг адам а сан гергара хилла дIахIоьттича а, сох уггар а боккха къинхетам бен берг Цхьаъ яра. Иза хIинца йоцуш ю. Суна хьо дош доцийла хаийта, некъ боккхуш дIаяхна иза.\nДан а дац хьо, Дуьне, суна хьалха хеттарг. Хьо хийцаделла, сан хьоьга йолу марзо зарзъелла, тишделла к1ади санна. Хьалха санна луо а догIу, догIа а доьлху, де-буьйса а хийцало…\nСан дагчохь бен сецна а доцуш, гуттар санна, Дуьне а хьийза…\nСуна хьан латта деза, цунах йина кибарчиг хьоьжуш ю соьга… Хьала хьаьжна хьох дезар а ас ца до хьуна, Дуьне, охьа хьаьжна, когашна кIелхьарчу хьан лаьттан сий дар гIолехь хета дела.\nСуна безам хета-кх хьо, Дуьне. Хьуна чохь сан Нана яьхнера. И хиллачу Дуьненахь ю со хIинца…\nДа-нана резадеш, царех дог Iабош везар-кх ваха. Соьга ма баха, со дика йоI яра. Дикачунна дагахьбаламаш ца буьсу. Я иза а ца хаьа-кха суна. Хьалха санна, кхерсташ ца йогу Нанас йинчу пешахь цIе… Цуьнан хьокхамийн хьожа хазчу хенан, ирсан хенан хьожа хиллера.\n“ТIаьхьа йиснера-кх со хьан Ненах кадам бан”, – ма ала соьга. Соьга со яллалц белаш сан Ненах кадам.\n“Дала гечдойла” алар ма доккха дош ду иза. Иза мосазза аьлча тоам хир бу хиъна дац вайх цхьанне а...\nХаддаза бехалаш вайн наной: “Хьан гIийла лай яра, доьзалан дика Нана яра иза, хIай АллахI Дела, Хьуна дуьхьал еана тхан дика Нана”.\nНана яьхначу Дуьненахь, иза йоцуш а еа дуьххьарлера бIаьсте… Дог-ойла бехъяла кхиазчу цIенчу берах тера… ЦIена бIаьсте... БIаьстенах Iехабелла, ловзуш, кхин цкъа а гур боцуш, тIехтиллачу хазчу полланах тера ю-кх Нана, хьо яьхна зама...\n/Ийманехь кхетош-кхиоран центр./


"Ас хьанна кхаж тасахь а, изза Путин хоржур вацара цара?!"\nБакъо ю кхаж таса, ткъа буй-те лаам?\nТIедогIучу кIирандийнахь президентан харжамаш дIахьур бу Оьрсийчохь. Цу харжамашкахь дакъалаца луучу Европехь бехачу Оьрсийчоьнан бахархошна я официалехь хIинца а оьрсийн олаллехь болчу нехан цу пачхьалкхан Малхбузерчу векалташкахь кхаж тасса аьтто бу.\nМалхбузехь бехачу нохчашлахь хIора шарца оьрсийн олалла охьа а дуьллуш, шаьш бехачу пачхьалкхашкарниг тIеэоьцурш алсамбийлахь а, хIетте а церан доккхах долу дакъа, мел кIезга а, официале Оьрсийчоьнан бахархой ларалуш бу. Цу кепара церан бакъо ю Оьрсийчоьнан президентан харжамашкахь дакъалаца.\nБакъо ю, амма буй-те лаам? Цу хаттарца Маршо Радио зIене елира тайп-тайпанчу Европерчу пачхьалкхашкахь бехачу нохчашца. Сосламбекова Тумиша Берлинехь ехаш ю. Ша харжамашка гIур яц, амма йоьдуш хилча Явлинскийна къаж тоссур бара ша элира цо: "Со цхьа а кхаж таса яха дагахь яц. Суо чохь йитахь, чохь Iийр йолуш ю. Амма со ца тесча ца йолуш хиллехь, ас сайн кхаж Явлинскийна лур бара. Кхин хIуммаъ дацахь, тIом болучу хенахь, и тIом сацабе бохуш вара иза. Кхечарна цхьанна а кхаж тасса догдогIуш яц со".\nШовхалова Дагман Белгехь еха 11 шо ду. Цуьнан Белгин а, Оьрсийчоьнан а шина пачхьалкхан олалла ду. Бакъду, оьрсийн президент хоржуш дакъалаца дагахь-м яц ша боху цо: "Царех едда еана йолу со, царна хIинца кхаж таса ца яхча кхин бала ма белара сан. Дера гIур яцар-кх. Ас хьанна а кхаж тесича а, изза Путин хоржур вацара цара?"\nФранцехь вехачу Шишханов Сулимана доцца делира Маршо Радион хаттарна жоп: "Со гIур вац харжамашка. Я ша нохчи лоруш верг цхьа а гIур вац, суна схьахетарехь".\nОьрсийчоьнан президентан харжамаш, хетарехь, доккхачу декъехь терго йоцуш буьтур бу Малхбузехь бехачу иттанаш эзарнаш нохчаша.\nХIинцалца схьа тIаьхьарчу масех харжамашкахь а ма-биттара.


www.islamannur.org - Дакъа 7: Балех кIелхьаравала я и ца хилийта, чIуг а, тай а, царех терра...\nДакъа 7: Балех кIелхьаравала я и ца хилийта, чIуг а, тай а, царех терра...\nДакъа 7: Балех кIелхьаравала я и ца хилийта, чIуг а, тай а, царех терра пайда боцу хIума а лелор ширк ду\n«Ала: «Гиний шуна (дийцийша ткъа суна) АллахIан метта аша цаьрга кхойкхуш берш? АллахIна, суна муьлхха а цхьа зен дан лиъча, ткъа Цуьнан зен дIаайдалур дуй цаьрга? Я Цунна соьх къинхетам бан лиъча, ткъа Цуьнан къинхетам сацалур буй цаьрга?». Ала: «АллахI тоьаш ву суна. Оцу цхьанна тIе тевжа тевжарш»» («Аззумар»: 38).\nIимран бин Хьусайна (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина:\n«Цкъа цхьа стаг гина пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), шен куьйгахь можачу цIестан чIуг а йолуш. Цо хаьттина цуьнга: «ХIун ю хIара?». Оцу стага жоп делла: «Пхьарс лазарна лелош ю аса хIара». Пайхамара аьлла: «Хьем боцуш дIаяккха и, муххале а цо алсам доккхур ду хьан пхьарс лазар. Нагахь и чIуг куьйгахь а йолуш хьо лахь, цкъа а декъал хир вац хьо»» (Ахьмад).\nЦо далийна Iукъбат бин Iамиран хьадис, Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n«Шена тIе хIайкал оьллинарг - АллахIа цуьнан Iалашоне ма кхачавойла иза, шена тIе лахьорч (раковина) оьллинарг - АллахIа паргIато ма йойла цунна».\nКхечу риваятехь ду:\n«Шена тIе хIайкал оьллиначо - ширк дина» (Ахьмад, ал-Хьаким).\nИбн Абу Хьатима дийцина:\n«Хьузейфас, цхьаьна стеган куьйгахь хоршех Iалашвала лелош тай гича, и хада а дина, хIара аят дешна: «Царех дукхах берш ца теша АллахIах, Цуьнца накъостий нисбеш бен (я Цуьнца ширк деш бен)» («Юсуф»: 106)».


Белги - Къам дохор билгалдоккхуш Брюсселехь гулбеллера нохчий а, царах дог лозурш а, 23Чил2014\n1944-чу шарахь къам, дохийна, махкахдахар адамийн эсара дайина, дIадаккха оьрсийн Iедал а, церан гIоьнчаш а гIертарх, амма и бохам биц ца бо нохчаша, шаьш миччахь бехахь а. Европехь кху деношкахь массо а аьлча санна яккхийчу шахаьаршкахь дагалийцира цигарчу вайнаха вай дIадохор а, цу бохамо вайнахе кхачийна хилла Iазап а.\n„Кху лаьттахь къемат де хила йиш елахь, иза цу чиллан баттахь а, цунна тIаьхьа баьхкинчу беттанашкахь а, шерашкахь а нохчашка хIоьттинарг дара ала мегар ду“, - иштта дийцира Венерчу цхьана хьешийн цIийнан йоккхачу совчоьнах вай дIадохор дагалаца гулбеллачу меттигерачу нохчашка Яха цIе йолчу йоккхачу стага. Депортаци йечу деношкахь кхиазхо хилла йолчу цуо шен бIаьргашна гинарг а, ша а, шена гуонахьа хиллачара а лайнарг а дийцира.\nДукха адам дара шота дийнахь Венерчу цу кхерчахь гулделла. Зударий, бераш, доьзалийн дай. Къаной а, гIеметтахIоьттинарш а, кегирхой а. ТIаьхьарчу шерашкахь цхьанна а нохчийн юкъарчу цхьаьнакхетаршка ца гулделлачу кепара. Хетарехь и 70 хьалха вайнахах Iоттабелла бохам хIора а чохь садолчу нохчочух Iоттабелла хилла хиларна хила мега иза, позици я оппозици а ца лоруш, ичкерихой я имаратхой, тIарикъатхой я салафиш, я кхин муьлха а нохчашлахь кху тIаьхьарчу шерашкахь даьржина долу декъадаларш а доцуш. Иза, и хIетахьлера бохам, массера а юкъара бохам хилар а.\nИ цхьанакхетар вовшаштоьхначех ву Венехь вехаш волу нохчийн юкъараллин жигархо Амин. Цуо дийцира Маршо радионе, дукха наха дакъалецира и суьйре кечйеш, бохуш, нохчаша лаьцна а ца Iаш, иштта вайн къомаца гергарло лелочу меттигерачу австрихоша а, бохуш.\nАмин: „Вайн къам цIерадаккхарх дерг хуучарна диц ца далийта, ца хуучарна хаийта а, берашна а и иза довзийта – и Iалашо яра-кх тхан коьрта Iалашо. Нохчийн маттахь махках дахарх а, махках лаьцна а, маршонах лаьцна байташ йийшира кхузахь, дIадохор лаьцна эшарш а лийкхира. Вай дIадохорах лаьцна фильмаш а гайтира. Дуккхаъ хьеший бара баьхкина, меттиггера нах а, вайнах а, шайна юккъехь Iилманчаш а болуш“.\nГулбеллачарна дукха а аудиовизуалан материалаш гайтира къам дIадохарах лаьцна. Иштта дийкъира нохчийн къоман а, пачхьалкхан а символика тIехь йолу а, дIадохоран терахьаш тIехь долу а совгIаташ.\nВенера нохчийн бераш къам дохорна леринчу гуламехь, Вена, 23Чил2014\nТкъа и цхьанакхетаралла дIадерзош меттигерачу нохчийн берашна дийкъира Ичкерин паспорташ. Тайсумов Амина дуьйцу.\nАмин: „Программин коьрта дакъа дара нохчийн пачхьалкхан паспорташ дIасадалар. Царна уьш довзийта а, хаийта а, шайн пачхьалкхе а, цу пачхьалкхан паспорташ а дуйла, церан цуьнга безам хилийта а. Берашна дийкъира оха уьш. Кхин дуккхаъ нах бар уьш шайний-шайний деза бохуш, уьш мичахь ду бохуш хоьттуш. Дезачарна уьш долуш ду, мохк а вайн болуш бу, пачхьалкхе а вай йичахьана хир ю. Хаза цхьа де догIур ду, Даламукълахь, и вайн мохк маьрша а баьлла, маьрша ваха а, ван а вайн йиш а йолуш. ЦIаваха а, ваха а, вала вайн маршо йолуш“.\nЦхьана Венехь хилла ца Iа нохчийн диаспорин векалш вайн къоман иэсан уггаре а лазаме агIонаш дагалаца гулбелла. Белгехь кху мукъаденошкахь цхьа могIа цхьанакхетарш дIадаьхьира нохчийн юкъараллин жигархоша а, дозанал арахьарчу Ичкерин-пачхьалкхан векалша а. Вевзаш волу нохчийн юкъараллин жигархо Исханов Хьусейн вара Брюсселерчу гуламе вахана. Цуо дуьйцу:\nИсханов Хьусейн: „Чиллан беттан 22-чохь гулам хилира Брюсселехь. Цигахь дакъалоцуш вайн пачхьалкхан векалш а бара, сийджолу консулаш а бара, дуккхаъ хьеший а бара, тайп-тайпанарчу пачхьалкхашкара. Иштта цигахь кхоьллира кху Европехь бехачу нохчийн къанойн кхеташо, цхьа вуо-дика хилча, вайн юккъера хIума къасто векал бина болчу. ШозлагIчу дийнахь Брюсселерчу майданахь митинг дIаяьхьира, вайн къам махках дахар дагалоцуш. Дуккха а политикаш бара цигахь, меттигера нах а бара.“\nДанерчу КопенхIагенехь а гулбеллера цу махкахь бехаш болу нохчий оьрсийн векалтан хьалха. Цара карладаьккхира, бIешерашкахь оьрсийн пачхьалкхено нохчашна тIехь ечу харцонан а, бечу колониала тIемийн а цхьа дакъа Сталинан заманчохь вайн къам дIадохор хилла хилар а, ткъа вайн заманахьлера тIемаш цу политикан тIаьхье хилар а.\nИштта Канадерчу Торонтохь а, Парижехь а, Берлинехь а, Краковехь а дIадаьхьира цигарчу вайнаха а, меттигерачу бахархоша а къам дохоран де дагалацарш, беллачарна сагIанаш а дохуш, доIанаш а деш.


Кадыровн йоI Парижехь мода гойтуш ю\nНохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан йоккхахйолчу йоIа, Firdaws Модан ЦIийнан директоро Кадырова Iайшата Парижехь духаран керла коллекци гайтина.\nГуьйренан а, Iаьнан а коллекцин презентаци ян кийча ю Кадырова. "Безаман истори" ю цуьнан цIе.\nХьеший бу схьагуллуш. Модельера бахарехь, духаршца шен ден а, ненан а юкъаметтигех дийца лиира цунна: "Суна сайна гира дас сан нанна эдельвейсийн курс кховдош. Лаьмнашкахь кхо де даьккхинера цо и зезагаш лоьхуш. Суна дагадеара модан маттахь оцу исторех лаьцна дийца, бакъду, сайн лаам кхочушбан масийтта шераш ийшира суна, говзанчашна уникале техникаш а Iамош".\nХьиджабашца цхьана Соьлжа-гIалара дийнна симфонин оркестр а ялийна Кадыровас. Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана яздарца, "Модан дуьненахь маьIне хилла ца Iа и хилам": «Билггал Iаламат боккха синIаткъам бина цо. Парижан бахархошна а, хьешашна а гира, нохчийн къоман исбаьхьа култура хилар, шеца музыка, литература, кхолларалла хилла ца Iаш, исбаьхьа мода а йолуш».\nМоделаш кийча бу. "Русские сезоны" аьллачу фестивалан гурашкахь дIаяьхьна хилла, дийцарехь, дефиле. Синбахамаллин министраллан а, Оьрсийчоьнан администрацин а проект и хиларна тIе тидам бахийтича, хууш дац бюджетан ахча ду цига хьажийнарг, я бизнесхоша дакъалаьцна.\nХьеший ладоьгIуш бу. ТАСС агенталло дийцарехь, Оьрсийчоьнан Францера векал Мешков Алексей а хилла хьешашлахь. Палестинан а, СаIуда Iаьрбийчоьнан а, Узбекистанан а, Цхьанатоьхначу Iарбойн Эмиратийн векалш а цхьана хилла гайтамехь.\nДефилехь дакъалоцуш бара кеп-кепарчу мехкашкара моделаш: Австралера а, Голландера а, Францера а, Китайра а, Найробера а, Кенера а, ишта кхиберш а.\nОьрсийчоьнан федералан каналаша репортажаш йира Кадырован гайтамах дуьйцуш.\nТкъа нохчийн хаамийн гIирсаша коллекци гайтар "Парижера триумф" ю аьлла. Францхойн прессехь кIезиг информаци ю цунах лаьцна.\n2009-чу шарахь Нохчийчоьнан куьйгалхочун хIусамнанас Кадырова Меднис кхоьллира Firdaws Модан ЦIа. Ткъа 2016 -чу шарахь шен йоккхахйолчу йоIе кховдийра цо куьйгалла дар.\nОьрсийчоьнал а арахьа дуьххьара гайтам бара иза Кадырова Iайшатан. Кхул хьалха Соьлжа-г1алахь а, Москвахь а презентацеш хилира цуьнан.\nМаршо Радио, RFE/RL, Inc. Бакъонаш Iалашйина


Магас | Наьна меттаца дувзадаь вахар. Шадиев Султана 80 шу дизарга - БезФормата.Ru - Новости\nСо зIамига кIаьнк волча хана денз, тха цIагIа хулаш а дешаш а хиннад «Сердало» газет. Эггара хьалха цу тIара яйзар сона хIанз айса вувцаргволча сага цIи. Газет хьаэццашехь, цу сахьате цун тайпан цIера тIаоттар бIарг,\nхIана аьлча Шадиев Султан болх беш варпартийни а юртбоахама а отделашка, цига болх беча наха деш дола йоазош кепа теха хулар хьалхарча оагIош тIа: партийни вахар, мишта дIадув кхаш, мишта лелаю сомий бешамаш, хьайбаш леладара а шура яккхара а гIулакхаш мишта латт. Дукха цо даь йоазош дийша ва со бера хана денз. Царех цхьадараш дукхагIа, вожаш кIезигагIа дезалора. ХIаьта а цаI дар шеко йоацаш, наьна меттацара безам дукхагIа хулар, дукха кердадар довзар уж йоазош дешача хана. Школа чакхъяьккха, Шолжа-ГIалий тIа деша эттар со. Цул тIехьагIа се цхьаь е кагийча нахаца газета редакце ваха везаш моттигаш хулар. Цул совгIа из гаьна а яцар оаха дешаш хиннача филологически факультетб. Юртбоахама отделе болх беш цхьатарра массехк саг вар цу хана. Уж цхьан кабинете багIар, царех вар Мальсагов Рашид, Арчаков Тухан, Шадиев Султан. Берригаш, дукха йоккха юкъ юкъейоланза, цхьан ханара нах ба ала мегаргдолаш бар уж. Шоайла тIера, безаме а бар, из дика гора редакце чувахача сага, царна юкъера гIулакхаш зийча. Цхьан хана газета оагIонаш тIара байза нах, хIанз сона каст-каста бIаргагора. Фаьлга тIа дувцача хIамах тара хетар уж бовза а бIаргаго а йиш хилар. Цу хана денз Шадиев Султан малав ховш а цун вахар-кхоллам бовзаш а ва со.\nТелевидене передачашка каст-каста дакъа лаца хьехар состудент волча хана. Царех яр Мартазанова Лейлас кийчъеш хинна «Заманхо», «Литературни ГIалгIайче», «Къоначар оазаш». ТIехьагIо передачаш кийчъе а дIаяхьа а езаш хулар. Цу хана гаргагIа вайзар сона Шадиев Султан. Из телестуде гIалгIай передачашка хьожаш вола воккхагIвола редактор вар. Наггахьа мара ца гой а, хIаьта а цхьацца хьехамаш, балха тIа накъадаргдола къамаьл дора Султана. ХIаьта цкъа сога кагирхошта хетаяь передачаш кийчъергйолаш телевидене балха ва веза хьо а аьлар. Со цу хана студент вар. Уйлаш, дийша валале, дуккхаза хувцаелар. Бакъда университет яьккха цхьа шу доаллаше, со нийсвелар цо цхьан хана болх баьча «Сердало» газета коллективе. ДIахо дIайодача хана, тхо вIашагIдетталора журналисташ а йоазонхой а гул мел луча моттиге. ХIаьта 1983 шера денз, сои Шадиеви болх беш хилар цхьан, Нохч-ГIалгIай книжни издательствон, коллективе. Из цу заман чухь дешара-методически литературан редакцена керте латташ вар. Цунна чувоагIар кхо саг. ГIалгIай школашта лаьрхIача книжкаш тIа болх беш Шадиев вар, нохчийдараш кийчдеш, Нашхоева Тамараи Сулейманова Зейнапи яр. ХIаьта со юххьанца издательстве корректор волаш ваьгIар. ТIаккха дIачухьожавир Султанаца болх бе. Из воккхагIвола редактор волаши, со редактор волаши къхьегаш хилар тхо массехк шера цхьан цIагIа, вIаший юххе латташ истола долаш.\nБолх аттачарех бацар. ХIара диъ шу мел доалача хана, юха кепа теха арадаха кийчде дезар школашка наьна мотти литературеи Iомадеш дола массайолча классашта лаьрхIа книжкаш. Цу гIулакха болх бе безар авторашца. ХIаьта уж гулбе а, нийсадоацачох дIакхетабе а дацар атта. ХIана аьлча уж берригаш тайп-тайпарча моттигашка: Буро тIа, Наьсаре, Шолжа-ГIалий тIа — бахаш бар цу хана, хIанз санна боацаш. Шоайдар нийсагIа хеташ, дIааьннар дIатIаэцара дукха раьза а хилацар. ХIаьта а Султан чIоагIа сабаре саг хилар бахьан долаш, авторашца бувца мотт корабоагIар цунна. Юххера а нийсагIдолчун тIа совцар автор а редактор а. Сона еша аьнна телаш хиннар дукхагIча даькъе хрестоматешта чуйоагIаш йола литературни материал яр. ТIехьагIо дешийта баьлар сога меттаца дувзаденна книжкаш а. Масала, эггара тIехьа арадаьнна университете Iомаду «ХIанзара гIалгIай мотт» яха книжка дийшар, авторашца арадаккха кийчдаьр со вар. Дукха моттигаш нийслора цу тIа нийса йоацаш, тоае езаш. Царех дуккхаяраш тоа а йир, цIаькха цунна кепа тохале. Иштта сога деша аьнна деннадар Д.Мальсаговс яздаьд яха «ГIалгIай-эрсий дошлорг», кхыдараш.\nУкхаза балха волаш, сона байзар Султан волча чуухаш бола гIорбаьнна хьехархой а Iилманхой а, уж бар оаха арадоаха книжкаш яздаь нах. Каст-каста воккхагIвола редактор волча йоагIар филологически Iилмай доктор, профессор Оздоева Фируза, филологически Iилмай кандидат, профессор Дахкильгов ИбрахIим, литературни критик, йоазонхо вола Мальсагов Або, университета хьехархо Ахриева Раиса, Зязикова Людмила, Гагиев Къурейш, кхыбараш. Нийслора книжкаш тIара йоазош хувца дезаш, кердадараш юкъедахьа дезаш йола моттигаш. ДагадоагIа, коммунистически партегара хьалхле дIаяьнначул тIехьагIа, цхьайолча упражненей тексташ хийца, литературанна хетадаьча книжкаш тIа хувцамаш даь. ДIаоалаш мо доацаш, лаьрххIа бе безаш, дукха ха йоаеш болх бар из. ХIаьта керда арадоаккхача книжканна рецензи, редактора соцам язбе безаш хулар. Цу гIулакха дувцаш дола книжка, духхьал Iодийша ца Iеш, Iилман кIийлен тIа тахка дезар, нийса а боагIаш бола а мах бе безар. Масала, цхьадола книжкаш арадаха могадора. Бакъда хулар тоаде юхадала дезараш а, хIана аьлча беррига автораш цхьатарра дика а шоаш дечох бола бехктокхам боаггIача тайпара кхетабеш а хилацар.\nДуххьал книжкаш арадаьха ца Iеш, иштта царна дола методически кулгал а хулар яздайта а кепа тоха а дезаш. Цу заман чухь уж язде могаш а ловш а бола нах кIезига бар.Масала, гIалгIай метта книжкашца дувзаденна цу тайпара гIо деш дола йоазош геттара кIезига дар. Цицкиева Азас яздаьдар пхелагIча классан лаьрхIа хьехара наькъаш довзийта брошюра.Кхы ер ма дий ала хIама а дацар. Цудухьа къонача хьехархошта хала хулар шоай болх нийсача кога тIа баккха, из дика дIабахийта. ХIаьта редакторий а дацар укхаза царна де гIо, шоаш Iо а хайша Iилманхошта меттел Iо ца яздой. Геттара доккха новкъостал цох ца хуле а, цхьацца таблицаш, прописаш, алфавит тIадола сурташ, дидактически (гIо деш йола) матриал арахеца хьожар издательство. Амма из кхоачам болаш дацар болх лакхача боарам тIа дIаоттабара. Метта хIара книжкаца, из дIа мишта хьеха деза хайташ дола методически гIо эшар. Цу хана а эшар, хIанз а эш, цхьаболча хьехархоша из харцахьа-бакъахьа дIахьехаргбоацаш. Цу берригача балхах бола бехктокхам нохчашта а гIалгIашта а хьалха IотIабужар Шадиев Султана. Деррига дика дар аьнна хоастаде йиш еце а, деррига во дар аьнна доаде йиш а яц цу шерашка цо а цунна уллув хиннача наха а даьр.\nДезткълагIа шераш юкъекхаьчача хана, юххьанцарча классашка математика хьехар, природоведени, кхыдола Iилмаш гIалгIай меттала даха деза яха дош гIоттадир. Цу заман чухь Шадиевс, айхха бувзам а лоаттабеш, болх бу дешара министра заместитель хиннача Татиева Лейлайца. Арифметиках леладе деза гIалгIай дешаш малагIаш дикагIа хургда, малагIаш товш дац дувцаш, хоржаш къахьегар цар. Нагахьа санна «плюс», «минус», «ответ», «умножить», «разделить» яха дешаш шоаш долчча тайпара дуте-м, гIалгIай меттала а ца доаккхаш, дита мара мича дезар из. Из бахьан долаш, бераша атта кхетабергболча меттаца кхолла гIертар уж таьрахьашца дувзаденна Iилма.\nЦул совгIа, гIалгIай меттала даьккхадар «Природоведение» яха книжка. Цох цIи тиллаяр «Iалам довзар» аьнна. Бакъдар аьлча, мотт берашка Iомабайтара чIоагIа аьттув болаш дар из книжка. Оалхазарий цIераш, зIамигача дийнатий, кхыча садоаллача хIамай цIераш гIалгIай меттала яр. ХIанз дIахаттал берашка, малагIа оалхазараш довз шоана аьле. Ши-кхо цIи йоаккхаргья цар дукхагIа вайна довзача ткъамдийнатий, дIохояраш царна ховргдац. Цар ала тарлу «хьазилг», «чIагарг», «къайг». Чоалхнеяраш царна хеза а хургьяц. Лакхе хьоахадаьча наьна меттала арахийцача книжкага гIолла йовза йиш яр уж а. Царна нийса довза йиш яр гаьнех, Iаламе хулача хувцамех лаьца, кхы а дуккхадар. Кхыча дешашца аьлча, Султан духхьал наьна мотт берашка кIоаргагIа кхетабайта ца Iеш, Iилмаш шоаш а кIоаргагIа довзийта гIертар. Из тахан а кхоачам боллаш дика вIаштIехьдалац вай школашка. ДIа-м доладаьдар из дика гIулакх, амма дIачакхдаккха вIаштIехьдаланазар-кх. Республика ехар, кердаяр хьа а яь когашъяхале, итташ шераш дIадахар.\nИштта гIалгIай литературанна дола хрестоматеш оттадеш а дукха къахьега дезаш хулар, духхаьл автора хьийга ца Iеш, редактора а. Царна юкъе, берий ханашка хьежжа, бакъахьара кхетам лургбола йоазош хила дезар. Цар мотт шаьра, кхетабе а беша а атта хила безар. Произведенеш шоаш вахара бе-беча моттигашца ювзаенна а, тайп-тайпара боарам болаша хила езар. Къаьстта а лорае езаш яр темаш: шера ханаш, къахьегам, машар, доттагIал, денал, нахацара безам, къахетаме хилар, иштта кхы дIахо а. Автораша из болх лерттIа ца бича, Султан водар цу юкъе. Тоъаш йоаца, чIоаггIа эшаш йола произведенеш кхыча метташкара гIалгIай меттала а яьхе, уж юкъейохийтар берашта хьехаргйолаш. Масала, сона чIоагIа хоза хеташ дар Бадуев СаIида «Бешто», «Пхи тума» яха йоазош. Цхьан хана школе Iомадеш дар уж. Царна таржам даьр Шадиев вар. Мотт хоза болаш а даьдар уж. Царех тарра дика таржам даьдар цо Гойгов Iаддал-Хьамида «Лоаман йоIа дайна гIа» яхача дувцара, кхыдолча гIорбаьннача йоазонхой эргаш йолча жанрашта юкъерча приозведенешта.\nМассехк шу даьккхар оаха из болх беш а, цхьан цIагIа Iеш а. Цу хана сона гучадаьлар, Шадиев моллагIа хала моттиг нийсъяларах латкъаш, кадаш саг воацилга. Хетаргахьа, иштта Iомаваьвар из вахаро. Из цун атта хиннадац. Цох лаьца дукхагIа дувцаргда вай укхаза.\nШадиев Султан ваьв 1937 шера 23 августе Буро тIа. Вай историкаша а Iилманхоша а дувцачунга ладийгIача, из а цул хьалха хинна 15 шу а вай къаманна беркате ха хиннай. ТIалаьтта тIемаш дIадаьнна, нах паргIатбала болабенна хиннаб цу хана.ГIалгIай тIабийрза хиннаб дешара, литература а культура а кхоллара. Шоай йоазув, газет, йоазонхой, культура хьа а хинна, дегIайоагIаш латташ хинна ха я из. Цун да МурцаIалий Арсмак моттигерча книжни издательстве редактора балха тIа хиннав. Дийша саг хиннав Султана да. Оашош дIауйла ел, цу заман чухь Москвера журналистика факультет яккха атта хинна хургдий. Тахан а наггахьа гIалгIа мара вохалуц из дешар деша вай мехкарча бе-беча регионашка. Геттара кIезига хиннаб вай профессиональни журналисташ. Сона дагабоагIарех бар Костоев Муса, Мякиев Асхьаб, Хамхоев Мустафа, Озиев Мурад, Шадиев Хьусен, Ахильгов Микаил, тIехьа тIакхийнарех массехк саг. БIаь саг хилча а вац уж дукха. Царна юкъе а хьалхарчарех цаI хиннав Шадиев Арсмак. Из ваха хиннав цига деша 1932 шера.\nДуккха дикаш дахкарал совгIа, ший ийрча оагIув йолаш а хиннай из зама. Къаьстта а цунга ца товш дола хIама санна дIаэтта хиннай Сталина репрессеш. Харц мотт теха, кхо бутт мара баланза волча кIаьнка да лаьцав. Цул тIехьагIа 10 шу суд яь, Коми АССР Iовахьийтав. Вайна кхыча масалех а хов, ишттал набахта валла ха теха саг, воацар морг лархIа мегаргволаш, сел къиза ха из хиннилга. Иззал суд яь хинна гIалгIай хьалхара паччахь Зязиков Идрис бархI шу даьлча веннав набахта, цул дукха тIех ца воалаш, лаьца воаллача цамогаш хиннав облисполкома председатель Горчханов Iаьла, набахта воаллаше веннав из а. Цар эза Iазап эзарех лархIа мегаргва МурцаIалий Арсмак а. Бойла виса кIаьнк юххьанца кхувш венав наьнацеи наьна-даьцеи. Цул тIехьагIа дIа мел йода ха даь-вешийца яьккхай цо. Къам дохадеча хана, 7 шу даьнна кIаьнк хиннав Султан. ХIаьта а деналах ца вохаш, школе дешаш, болх беш чакхваьннав из цига даьккхача 13 шера. Нийсса 20 шу Султана даьннача хана, цIабахка мукъа беннаб гIалгIашта. Ше цIакхаьчача Шолжа-ГIалий тIарча педагогически институте эггара хьалха деша оттачар мугIарашка вар зIамига саг. Историко-филологически оалача факультете дIаэтте, дика дешаш чакхвоал Шадиев. ГIалгIай мотти летературеи, эрсий мотти литературеи хьехаш вола хьехархо хила кийчлуш вар из. Белгалдаккха деза, цунца дешаш хиннача кагийча нахах, тIехьагIа мехка цIихеза журналисташ, Iилманхой, хьехархой хиннилга. Цунца цхьанкурсе ваьгIавар филологически Iилмай кандидат, профессор, воккха Iилманхо, йоазонхо, хьехархо хинна Дахкильгов Iадрахьмана ИбрахIим, «Сердало» газета промышленни отдела заведующи, Россе журналистий Союза доакъашхо хинна Костоев Башир, дуккхача заман чухь ТIой-Юртарча ийс шера дешача школан директор хинна Дударов Урусхан, кхыбараш. Цу хана царна юкъе хьахинна бувзамаш даимленна дисадар. Шоайла дIа-юха гIулакх леладеш, болхаш-боагIаш, фуд-малад хоатташ бар уж.\nИздательстве балха долаш, наггахьа мукъа ха йоагIар. Цу хана Султана дувцар ший вахарах, леларах. Са а безам хулар воккхагIволча редактора вхарцара цхьацца моттигаш йовза. Пединститут яьккхачул тIехьагIа, из дIахьожаву Пхьилекъонгий-Юртарча №1 йолча школе. Бакъда массехк бетта болх бича, эскаре тIавех вай мехкахо. Болх юкъахбита безаш хул. Цу хана чIоагIа безам тIабаха йоI яр ший цу юрта, оалар цо. Мала яр из, аьнна хаьттача, велавеле, кхы жоп ца луш, Iара. ХIаьта а, аз кхетадечох, из хинна хила еза тIехьагIа цун фусам-нана хинна дIаэтта Плиева Людмила. Эздийча цIагIара хиларах тарра, ше а яр из эздий саг. Наггахьа тхо долча балха чуяй, гора сона Султана Людмила. Цо йIаьххача хана болх бир А.П. Чехова цIерагIча Шолжа-ГIалий тIарча библиотеке. ГIалгIай къаман яхь йола воI хиннав Людмилай да Султан. ХIаьта цун къонгаш, кхалсага вежарий, вайна массарна бовзаш ба. ВоккхагIвар вай Халкъа гуллама (парламента) председатель хинна Плиев Руслан вар, шоллагIвар –Шолжа районерча администраце болх баь Алисхан. Бакъда царцара гаргалол хоттаялале, цкъа хьалхагIа дIадала дезаш дар Даьхе хьалхашкара декхар. Шадиев эскаре вода…\nЦигара цIвеначул тIехьагIа, кхы школе болх биц Султана, хIанз цо харжа лоархI ший дас хьабена журналиста никъ. Из дIаэц «Сердало» газета корреспонденталла. Цо цига мел даь балхаш вай лакхе дийцадар.\nТхо цхьана балха долча хана, Султан вахар Шолжа-ГIалий тIарча Коталон проспекта тIа, «Грознефтяная» оалача остановка юхе вIаштIардаьча цIеношка. Цигара балха хьалва йиш яр автобусаца, троллейбусаца, бакъда Султан даим гIаш воагIаш гора сона хIара Iуйрийна. Цкъа Iемалга хургдар-кх цун из. Цун вахар зийча, каст-каста дагадох сона, гIаш лелар дегIа дика да, яха боккхийча наьха дешаш. Цунна-м из дика хинна хиларах вIалла шеко яцар. Аз цунца цхьан кабинете болх беш даьккхача массехк шера, из цкъа цамогаш хинна, больничнех ваха дагадагIац сона. ДегIаца низ болаш, хьинар долаш саг вар Шадиев. Уж шедар цунна чIоагIа накъадоалар ше беча балха. Iуйрийна Iохайча, делкъийна мара хьал ца гIотташ, сарралца хайна вагIа везаш болх бар тхабар. Дешаш-тоадеш, дешаш-тоадеш, дIадодар деррига ди. Са воккхагIвола новкъост, сона дика масал гойташ, даим балхах воаллар. Цунна бIарахьежача, сабар доацачун сабар хургдар, балха тIера воацар балха тIаверзаргвар. Дукха дика хIама Iомадир аз цунца яьккхача хана. Цхьаькха цхьа оамал яр сона хоза хеташ. Цхьайолча хана, цунца бегаш бе дагахьа телефон тохар гIорваьнна сатирик хиннача Ведзижев Ахьмада. Султан йист ца хулаш, велаш вагIача хана ховра сона, телефон еттар Ахьмад волга. Ше цунца къамаьл даь ваьлча, хьадувцар къаьнача йоазонхочо шийга аьннар, тхона а сакъердам боалар цох. Вешта аьлча, мелла гIожа бегаш шийца барах, эгIазалах хIама хилацар цун юхь тIа. Амма оаха, зIамагIчар, бегаш гаргабитацар, Султанаца эздел а гIулакх а леладе хьожар, хIана аьлча из ше а вар зIамагIбарий сий деш а уж лоархIаш а. ЧIоагIа бегаш болаш саг яр, тхоца кабинете болх беш хинна, нохчий цIихезача поэта а топониме йиъ том оттяьча а Сулейманов Ахьмада йоI Зейнап. Кхыметтел из а чIоаггIа юхаозалора, Султан волча бегаш ца беш. Иштта ше везавалийта, ший сий дайта ховш, вар из. ХIаьта Эсамбаев Махьмудах дола книжка яздаьча парте обкома болхлочун Нашхоев Руслана йиша Тамара массаза дагаювлар\nШадиевца, ший балха хало йолаш, чоалхне моттиг нийсъелча. Из а тхоца цхьан кабиинете болх беш яр.\nШадиев духхьал редактор хинна ца Iеш, 1-3 классашта долча дешара книжкай автор ва. «Абат» деша Iомалуча новкъа боаккхаш бола хьалхара гIа ба. Нагахьа санна из хала хуле, каст-каста ког дIабетталой, бера наьна меттала дешарцара безам бовргба. Цудухьа чIоагIа лоралуш, эза-диста оттаде деза из книжка. Дешархоша атта, дика, сиха дешаргдола наькъаш лаха деза укхаза. Алфавит 46 хьараках латт. ХIарадар дикка терко е езаш, шаьрде дезаш хул. Къаьстта хала хул царна шолха алапаш. Уж 12 алапи цхьалха I яха алапи, дукхагIа болх беш, шаьрде деза. ХIана аьлча юхедиса 33 алап Iомадеш, царца болх бу эрсий мотт, литература хьехача хьехархочо. Цудухьа гIалгIай меттала вIалла дIа ца хьехе а, цар уж Iомадергда. Къаьстта хала хул берашта вIаший къоастаде аь-яь, кх-къ-кI, хь-хI. Царгара дIаийккхараш аттагIа Iомалу царна. Султана, ше книжка оттадеш, цу алапашца долалу дешдоакъош, бIарчча дешаш лехад. ХIаьта уж а юххьанца царна аттагIа хургдараш хержа юкъедоаладаьд. ХIаьтта дешар Iомаде долалуча бера еша луш йола произведени ма хулла кхеталургдола дешаш юкъе долаш, сецара хьаракашца чоалхнеерзаянза хила еза. Масала, деепричасте корчам юкъебола стихотворени из ха йолча берашта ца елча бакъахьа я. Иштта лоравала веза кхыча чоалханеча моттигех а. Шадиевс, ший книжка оттадеш, уж моттигаш теркалъяьй аьнна хет сона. Цул совгIа тематически оагIув а я книжка нийса вIаштIехььяьккха. Берашта дайна, кIезига дайза а довзаш дола хIамаш да йоазошца хьехадераш. Масала, цхьаццадола дийнаташ, барзкъанца лелаю хIамаш, ловзоргаш, пхьегIаш, шера ханаш, сомаш, кхыдараш. Вешта аьлча, мотт Iомабе беза аттагIчунгара халагIчунга воалаш. Из гу вайна укх книжка тIа. Из ала мегаргда автора хержача ховли-довзалеех, кицаех. Лоацца, маIан атта кхетадергдолча тайпара да уж а. Цхьаццадола цIайш довза, цар сий де Iомаду бераш. Книжка кийчдаь да бесаш долча сурташца. Цхьадараш-м кхы а хозагIа а дахка йиш яр царех. Бакъда из Султана бехк бац, художникаша лорае еза моттиг я из. Хетаргахьа, книжка цIаькха арадоаккхача хана, цу тайпара гIалат а цар тIа хургдац аьнна хет.\nШоллагIча класса лаьрхIа дешара книжка кIеззига чоалхнех да. Бераш хIанз цхьан шера доккхагIа хиннад, цунга хьежжа доккха хиннад цар деша деза йоазош а. Изкнижка доакъошта дийкъад автора. Уж да «Гуйра», «Вай Даьймохк», «Берий вахар», «Вай доттагIех – хьайбаех», «Iа», «Болх — йоккха гIозале», «Дувца вай ноаноех лаьца», «БIаьсти», «Халкъа багахбувцам», «Халкъа беламе дувцараш». Оаш зийна хургда, шера ханаш ювцаш дола доакъош шоайла гаьнадаьха хилар. Из лаьрххIа даь хIама да, хIана аьлча вIаший юхе уж латтаре, берашта хала а сакъердам кIезига болаш а хургдар уж. Цхьа хIама вIаший тIехь-тIехьа диазза дуаш хилча чам болаш мича хул. Иштта да укхаза а. Цул совгIа, автораш а дукхагIа ба шоллагIча классе. ХIанз царна кIезиг-кIезига бовзийт гIалгIай дукхагIбола йоазанхой, цхьацц эрсийбараш. Бе-бе жанраш йовз: фаьлг, дувцар, стихотворени, кица, кIоанолг. Iомабу Даьхееза а къахьегама хам бе а. Уж шеддар автора вIаштIехьдаьннад дуккхача хана денз цу балха тIа Iоаяь ший говзал йоландаь.\nЮххера, кхоалагIдола книжка – из гIалгIай дешар Iомадеш боаккха кхоалагIбола гIа ба. Из хьалхарчарел майрагIа, шоаех бIубенна баккха беза дешархоша, хIана аьлча школе уж уха кхоалагIа шу да. Ер книжка Шадиевс, ше цхьанне а ца оттадеш, Н.Котиевайца цхьана оттадаьд. Из а я дуккхача шерашка хьехархочун болх беш хьаена, наьна мотт дика бовзаш, из дIахьехара наькъаш кIоаргга Iомадаь саг. Цудухьа цу шинне дика вIаштIехьдаьннад, из боагIача чулоацамца хьалдиза. ХIанз, Iалам дайза ца Iеш, из лораде а хов берашта. Кхетаду, Iалам лорадарца Даьхе а лораеш хилар. Фу яхилга да хов эздел, из мишта леладе деза тохк. КIеззига Iомадеш мехка историIомаду, цун денал дола нах бовза болалу. Царна эггара хьалха хоз Граждански тIом, Осканов Сулумбик, Тутаева Аьсет яха дешаш. Кхыча тайпара аьлча, дуне, адамаш, цар гIулакхаш довза, цар мах бе боал дешархой, дувцача книжкан новкъосталца.\nШадиев Султан йоазонхо а ва. Цун дувцараша а дукха дикадар Iомаду кхувш йоагIача тIехьенна. Эггара хьалха царех да, шоай мехкацара безам кхебар, Даьхе лорае, цун моастагIашца къовсам лоаттабе хар. Вешта аьлча, бизза патриоташ хилар. Цу тайпара чулоацам болаш, йоазонхочо кхелла ши дувцар хьоахаде безам ба са укхаза. Хьалхардар «Тачанка йодаяр» яхаш да. Школе ялхлагIча классе Iомадеча литературан хрестоматена юкъедихьад из. Ший боарамга диллача зIамига деце, 20 оагIув я цун, бераша массехк урока тIа, цунца чIоаггIа безам а болаш, деш из. Цо вувцар ва дийтта шу даьнна гIалгIай кIаьнк Билан. Граждански тIом болча заман чухь, деникинцаша вай юрташта тIаоттадаь Iазап да йоазонхочо довзийтар. Цун да, нана, воккхагIвола воша моастагIчох юрт лоре болх, из ара ца валийта цун бIарзкъаш дIалочкъадий. Бакъда Билан яхь йолаш, денал долаш кIаьнк вар. Цудухьа дегI къайладаккха хIама лехе, нах болхача, юртахой бовча вода из. Човнаш яьраш, боабаьраш тIема юкъера арабаха гIо ду цо. Иштта из лелашше а, цар цIагIара тIема юкъе дакъа лоацаш мел хинна саг вув, духхьал цхьа Билан мара ца вусаш. КIаьнк эсалчарех хиннавац. Цо бекхам бу из бала шийна а ший дезала а качбенача наха. Шоай цIа дIа а лаьца, юрт яккхарах тоам хинна, дуаш-молаш багIа моастагIий, цIенах цIи техе, боагабу цо. Дувцар дешаш волчо нийса кхетадергда аьнна хет сона автор ала гIертар. Нагахьа санна хьа къам, хьа мохк ца лоархIаш, царна когаш тIабетта моастагIа волалой, моакхаза лоам санна цунна духьалъотта, чIир леха декхарийла ва шийх вIалла адамал доаллар. Иштта я дувцара идея – керттера уйла.\nЮвцар кхы зама, машар бола ха яле а, бакъада уйланга диллача цох тара да «Хьалхара совгIат» яха дувцар а. Санаторе вахав гIалгIай кIаьнк Борзиков Мурад. Цига цунна бовз вай мехкарча тайп-тайпарча миIингашкара Соловьев Тимури Левашов Юраи. Форда тIа гилкема хехкаш лелача царна гушийх дегабуам байташ вола саг. Шпион веце а, зуламхо-м хIаьта ва из, аьле, соцаду цар. Милицега ханнахьа хоам барах, лийца боахка нах ийца додача кема тIара ведда зуламхо «Синица» лоац цар. Из бахьан долаш, районерча милице отдела начальника совгIата книжкаш лу царна, Мурада деннар Гайдар Аркаде школа ювца книжка дар. Цох хул кIаьнка Даьхено денна хьалхара совгIат.\nБераш харцача хIаманца доацаш, хьаьналча къахьегамца даха Iомадеш да Султана дуккха дувцараш. Эггара хьалха белгалдаккха лов «Аьшка сом» яхар. ХIама лочкъадар, наьха хIаманна са тIакхувш хилар, мел во да довзийт цо берашта. ВорхIлагIча Iомадеча книжканна юкъе да из. Дешархошта дагадохийт цо, шоаш вахаре карахдувлийта хоза доаца гIулакхаш, наьха хIаманна тIакхувдар, зIамагIдолча берашта вас яр, еттар. Шоашта цу тайпара хIама карахдаьннар, дехкеваьле цIийлуш а хул. ЙиълагIча-пхелагIча деша дагIа бераш да укх тIа дувцараш. ЦаIавтор ше ва, шоллагIвар – цун новкъост Идрис. Хьалхарчун нанас хьаьший боагIаш ше мукъа йоацандаь, тика тIа бохийт уж. Ши гIалат ду бераша, бихьа никъ кхоачашбаь, юхадерзалехь. Цкъа-дале, билет ца эцаш, автобус хоахк; шозлагIа-дале, шоайл зIамагIволча наьха кIаьнкагара низагIа аьшка сом хьадоаккх. Из бахьан долаш милице кхаьче, доккха эхь хул царна даьшта-ноанашта, хьаьшашта, школанна хьахашка.\nТаханарча берашца а нийсдала тарлу цу тайпара хIама. Деррига бераш цхьатарра дика хилац. ЦаIаш латара тIера хул, вожаш — хIама лочкъадара, кхоалагIдараш – мотт беттара, иштта кхы дIахо а. «Аьшка сом» яха дувцар дешаш, хIаране ший вахар дуст цун турпалий гIулакхашца. Царех тара бале, шоаш во болга хов, тара беце – нийсача новкъа болга.\nКхы а да Шадиева берашта хоза оамалаш Iомаеш дола дувцараш. Масала, «Ваьккхача ваьннав Чоалдарг а» яхача йоазоно хьахайт, нах шийл эсалагIа хеташ, уж бегбоахаш хила мегаргвоацилга. МоллагIа саг из вале а, цун сий деш, лоархIаш, цунца хоза гIулакх леладеш, ваха веза ше йоаккхача хана. Иштта вахачун ха йIаьха хул, нахах лечкъа везаш, кхера везаш а хилац, укх тIа вувца Чоалдарг санна.\nДийнаташца къахетаме хила веза саг. Нагахьа санна из етт бале, хьога-меца лелабар къа да. Нагахьа санна циск-жIали дале, етташ, Iетташ леладар во да.Цхьабола нах хул, чарахье ухаш, зуламе дола а доаца а хьун хьайбаш, оакхарий доадеш. Бусалба динга диллача а, нийса доацаш хIама да из. Цхьан Iалама сагага хаьттар аз:\n— Бусалба дино фу йоах дийнаташ, вешта аьлча, садоалла хIамаш йоаяра хьакъехьа?\n— Нагахьа санна уж хьона зе деш яле, йоае мегаргья йоах, — аьлар цо.\nЧарахьаша, сона хеташ, къестадиц зе деш я уж, е зе деш яц. Цар шоашта кIалйисачун топ тIайохийт. «Чарахьал дитар» яхача дувцар тIара Эскха а вар юххьанца иштта. Бакъда тIехьагIа хувцавелар, юххера чарахьал дитар. Маца, хIана дитар цо из? Ломо шийгара гIо дийхача, кхийтар из, оакхарий а сакхетам лакха болаш, шоашца къахетаме вар везаш, лораде дезаш дийнаташ хиларах. Къизал дика яц, миччахьа яле а. Бераш хила йиш яц довнаш-шовнаш, латар-тохар, цIий дезаш. ВIаший тIера, гIо деш хила беза нах шоайла. Иштта тIера хила беза уж Iалама а.\nДуххьал берашта дола дувцараш яздаь ца Iеш, стихотворенеш а язъю Султана. Бакъда из болх дуккха кIезигагIа бу цо. Хоза гIулакхаш да цо стихотвренешка гIолла берашта Iомадераш а. Адам яхаш ва цун цхьан стихотворене турпал. ЦIагIара лостам, цIена лелар, новкъостий лархIар, дийнаташца къахетаме хилар дезаш вац из. Уж оамалаш во йолга гойт байто, кизга чу гойта бера сурт санна. Юхь бIеха йолаш кизга чу яйча, цIенъе отт-кх вай. Из стихотворени йийшача а, бераш оамала тоалургда аьнна хет сона.\nДоттагIал чIоагIа хила дезилга ховш, хало тIаеча, новкъоста оарцагIвоагIаш, могаш дола гIо деш хила веза саг. Иштта я «Iасилги кIазилги» яхача стихотворене керттера уйла. Харцахьа лелача хана, цхьана хиннад Iасилги кIазилги. Шоашта таIазар дергдолга хайча, новкъост кIалдита дод, лачкъ, къайладоал кIазилг. Цу стихотворене чаккхе шуга ешийта лов сона:\nМурада лех из\nКорадагIац жIале кIориг,\nДIалечкъад из Мурадах.\nАлал тIаккха бакъдар Iа,\nФу хет хьона кIазилгах?\nКхеравенна кIазилг мо,\nСултанаца кхетаченашка, дика-во денача, воагIаш-водаш новкъа вIашагIветтавала вийзав са тайп-тайпарча ханашка а моттигашка а. ДагадоагIа, Нохч-ГIалгIай культура министр, цул тIехьагIа оаха болх баьча книжни издательствон керттера редактор хиннача Гапаев Абдуллайна, из цамогаш хилча, больнице тхоаш тIехьадаха; университета хьехархо, профессор хиннача И.Алироева воI веннача таьзета лаьтта; книжни издательствон редактор хинна А.Зязиков кхелхача, цун таьзета даха; Сурхо тIарча школе вена, берашта хьалха цо къамаьл даь. Йоазонхой кхетаченаш йолча-м каст-каста гора тхо. Миччахьа вале а, зIамагIчарна масал гойташ, де дезар фуд, дита дезар фуд хайташ, хулар Шадиев. Из яр аьнна хет сона цун оамалашта юкъе дикахъярех цаI.\nНаьна меттаца дувзадаь вахар. Шадиев Султана 80 шу дизарга - Магас\n00:54 19.08.2017 Magas.Ru\nНаьна меттаца дувзадаь вахар - Магас\n18:43 18.08.2017 Сердало


Музаев Сайханах айкханча ван гIерта гуьржийн къайлаха сервис\nГуьржийчоь -- Музаев Сайхан, нохчийн мухIажир\nГуьржийчохь мухIажирийн хьелашкахь бехачу нохчийн дахар да хьоьгур волучех дац, цигахь кхо шо хьалха сецначу Музаев Cайхана дийцарехь. Маршо Радионо хьалхо дийцира цунна гуьржийн къайлахчу сервисо ечу гIелонах лаьцна. Амма дикачу агIор хийцаделла дац хIумма а...\nМузаев Сайханан гIуллакх Гуьрйжийчоьнан дазанал ара а даьлла, дикка девзаш ду. Шо хьалха цо Тбилисехь зорбан-конференци дIаяхьира гуьржийн къайлахчу сервисо шена тIеIаткъам барх лаьцна. Цуьнга, цо тоьшалла дарехь, дIадаханчу Саакашвилин Iедалехь хиллачу цхьаболчу лаккхарчу низамхошна тIекхайкха, 2012-чу шарахь Лапанкурехь тIеман операци кечйинарш уьш бара алий, бохура. Цигахь хиллачу тIамехь вийра нохчийн 11 тIемало а, гуьйржийн 3 эскархо а.\nШена ца хуург дийца дуьхьалваьллачу Музаев Сайхананна хIетахь дуьйна болабелла и бала. Тахана иза Гуьржийчоьнан паспорт а долуш, кхечеран санна бакъо а йолуш ву, амма шен гIуллакхе дIасаваха ца вуьту. Ца волуьйту, низамо магош делахь а, махкал ара а.\nМаршо Радион рогIера къамел хилира Музаевца. Цо дуьйцу шена гонах кхолладелла лаьттачу хьолах а, цуьнан бахьанех а лаьцна.\nМузаев: «Дуьххьара соьга хIара харцо йийца хIоьттинарг кхеран «контрразведка» олучу урхаллера Зумбадзе Валера бохуш цхьа накъост вара, ца догIу, кIоршаме къамел дан воьлла. Хьоьга сайна болх бойтур буй, хьан кхузахь вала да ваций, ваха меттиг баций бохуш. Соьга ма дахьара ахь и къамел, ас айса иштта деш а дац, я сайга дайитина а дац, аьллера цуьнга.\nАхь соьга харцо юьйцу, со Iадвита, аьлча а, ша ас аьлларг ца дахь, кху Гуьржийн махкахь Iойла дойур ду хьан, аьлла цо соьга. Ас прокуратуре чуделла цо сайга дина къамел, иза сацавахьара аш, аьлла. Цул тIаьхьа ах шо даьлча а, со тIе а кхайкхина, хIара хIунда яздина ахь,аьлла а, соьга хаьттина ма дац цара».\nОфициалехь Музаев Сайханна дуьхьал буьллуш хIуманна а бехк бац. Амма, гарехь, гуьржийн къайлахчу сервисна ца лаьа, хилларг-лелларг нахала доккху стаг, таIзар а ца деш махках валийта. Цунна шена хетарехь, уьш цхьаъ даккха гIерта цуьнгара.\nМузаевна 3-4 мотт хаьа. Цо масситта шарахь Iилма Оьрсийчохь а, юха СаIудийн Iаьрбийчохь а Iамийна. 2001-чу шарахь Гуьржийчу а веана, цигахь кхо шо даьлча паспорт схьа а эцна, болх а карийна, вехаш хилла. ХIинца, Iедало бан болийна Iаткъам бахьанехь, я кхин дIа деша а, я болх бан а йиш йоцуш веха.\nМузаев: «Суна меттанаш хаьа. Ингалсан мотт Iаморхьама, виза а яьккхина, Лондоне ваха дагахь вара со. Кхара и хьовзам а баьккхина, висина хIинца. Шайн ма хуьллу оьрсаша вай дойуш политика дIахьо, ткъа кхеран а ю бухбисна нохчий хIаллакбеш политика. Дала мукъалахь, иштта лаьттар дац хIара. Сайна бина тешнабехк а, ямартло а нахала йоккхур ю ас».\nМузаев Сайхан Гуьржийчохь Дуиси олучу мIаьстойн юртахь ваьхна. Цунна, дийцарехь а доцуш, дукха дикадевза оцу нахера хьал. Цхьана а тайпа аьттонаш а ца беш, цхьалха беха уьш цигахь, бохуш дуьйцу цо.\nМузаев: «Кхарна тIехь инзаре чIогIа болх бо. Кху нахах нах ца хилийта. ХIинца кхузара Шема дIаоьхуьйтуш бу кегий нах. Цигара могуш-маьрша цIа вагIахь, стаг шайна кхузахь лело атта волундела. Суна иза дика хууш ду хьуна. Вайнаш я дешарна тIеберзош а бац (интеграци олуш ду-кх цунах).\nЯ жаIуй аьлла хIума а дац, цхьанна а агIор садаккха буьтуш бац уьш. Тахана газ а, ток а, я некъ а бац цигахь. Итт чакхарма уллехь йолчу гуьржийн юьртахь газ ю, кхеран яц. Вайнах тамаше бу. Ас, схьадуьйла, вайга гуш лаьтташехь, юьйцург харцо ма ю, аьлча, ца баьхьа арабовла. Сан а гIуллакх хир ду аьлла а ца хета шайна боху».\nМузаев Сайхан, шена тIехь ницкъахоша ечу гIелонна къарвала дагахь вац. Иза кхеттачу гуьржийн къайлахчу сервисан белхахоша, шена лечкъа а ца деш, кхерамаш туьйсу, боху цо.\nМузаев: «аАс хIара къийсам болийначул тIаьхьа, суна массийттаза тIевеара кхеран къайлахчу сервисан белхахо. Оха тIепаза войъура ву хьо, бохуш, ша Оьрсийчохь санна, къамел до цо соьга. Делан Iожаллах вер вац, тхо Оьрсийчохь а, иштта атта дойуш ду. Со а вен а вей, шайна тIеязве, со къарлур вац, аьлла ас цаьрга. Вай бакъо Дала мукъалахь тIейоккхур ю, сан юьхьIьаржа хIоттий, корта охьатаIой хIума дац. Саакашвилис чIогIа бакъонаш йохайо, бохуш, вуьйцура кхара, амма хIинца лелормг - иза сийна цIе ю».\nГергарчу деношкахь йоккха, дика кечйина рогIера дуьхьалонан акци дIаяхьа дагахь ву Музаев Сайхан. Цу тIехь цунна накъосталла дийр ду цхьацца гуьржийн цхьанатохараллаша.\nГена ю демократи гуьржашна


"Сако" - нохчаллин гIарол\nУрдун -- нохчийн мотт Iамош йолу тоба -Сувейле, 20Заз2013\nТуркойчуьрчу а, Иракъерчу а, Урдунерчу а, Шемарчу а, Европерчу мекхашкашкарчу а нохчийн гIайгIа бу шайн берашна нохчий мотт, гIиллакхаш Iамор. Урдунерчу Сувейлехь карийна и тайпа некъ.\nУрдунерчу нохчаша дукха хенахь дуьйна тайп-тайпана юкъараллашкахула жигараллаш латтийна, хийрачу нахана юкъахь бехаш хиларна, нохчаллах ца боха гIерташ.\n80 шо хьалха дуьйна "Кавказ" клуб ю Урдунехь. ТIаьхьо кхоллаелла нохчийн божаршна а, берашна а, зударшна а мотт, гIиллакхаш лардан гIоден кхийолу юкъараллаш а.\nАмма оцу гIуллакхна дикка харжаш ян оьшу дела, дукха даккхий жамIаш а ца хуьлу цу дIахIоттамашкахь. Делахь а, нахера ахчанаш гулдан а ца гIерташ, пайде гIуллакхаш, шайн вовшашлахь таро вовшахтухий, шайн кархдерриг леладо цара.\nИшттачех тIаьххьара юкъаралла ю Суеле-гIалахь - «Сако» (битройн тайпанан гара). Шайн балхах лаьцна оцу юкъараллан жигархочо Сако МахIира дуьйцу Маршо Радионана:\nМР: Шайн юкъараллах лаций дийцахьа.\nСако: Йолош тхан Iалашо яра нохчийн мотт, гиллакхаш вайнахана карладаха а, ца хуучунна Iамон а. Кегийрхошна пайде Iилманаш Iамош курсаш яхка а. Оха болх 2011 шарахь дIаболийна. ГIодеш дукха а нах бу Суелехь а, кхечунхьа а.\nУрдун -- Нохчийн мотт хьохучу юкъараллан васт, Сувейле, 2012\nМР: Аьтто хуьлий?\nСако: Нохчийн фольклоран базарш хIиттайо, масала, «Мархин беттан» базар олуш а, «бIаьстенан базар» олуш а. Цу базаршкахь, нохчийн култура а, фольклор а, нохчийн кхача а, мерзалгаш а хуьлура нахана йовзийта. Цул сов, Туркойчохь цхьана гайтаме векал а вахийтира Сако юкъараллин цIарах.\nХIора шинарий дийнахь нохчийн берашна Iаьрбийн мотт Iамабо юкъараллехь Шишани Асхьаба. Асхьаб нохчо хиларна, Iаьрбийн мот Iамон атта хуьлу берашна. Вуьшта, шо хьалха нохчийн мотт Iамабора Урдунерчу нохчашна Шишани Мавалида а. Оцу курсе лелаш 30 стаг вара. Царалахь дара бераш а, зуданий а, цул совнаха вара массех чергази а, 3-4 Iаьрби а.\nМР: ТIейогIучу ханна лерина Iалашонаш юй шун?\nСако: Кхин а цхьа нохчийн меттан курс йолон дагахь ю юкъаралла. Нохчийн хIума дерриг а нахана дика девзаш хилийта лаьа тхуна.\nУрдун -- Сувейлехь нохчийн базар, 2013\nМР: Нохчийчуьрчу Iедалца цхьа юкъаметтигаш юй шун, гIо доьхий аш цаьрга?\nСако: ХIан-хIа. Юкъаметтигаш яц. Политикана гена Iаш ю юкъаралла, Суна ала луург, нохчийн мотт Iалашбан беза. Меттан курсаш яхкаран бахьана - кхузахь мотт гIеллуш бу, сауьйзуш бу. Вай мотт Iалаш ца бахь, бовр бу, ткъа вай нохчаллах къаьстар ду.\nСакъо, ДегIастанера Гиланара Битройн тайпанах схьадаьлла гара ду. СакогIара дерриг до шаьш долучохь болу нохчий вайнехан гIллакх-гIуллакхна герга латторхьама. Цара цу юкъараллана елла хIусам а ю церан дайх йисина гIишло. Дудаев Iедале хIоьттийча, Сако цIийнан нах дукха дIаихира ДегIастана. Цигахь тIом болабелча, царех дийнабисинарш Урдуне юхабаьхкира.\nСувейлехь ненан мот хьоьху нохчийн берашна


Китайн кIошташкахь хино зенаш дина\nТовбеца-бутт 24, 2016\nХи тIедаларан бахьанашца Къилбаседа Китайхь 150 стаг велла, иттанашкахь бу тIепаза байнарш. БIеннашкахь, эзарнашкахь адамийн дезна шайн хIусмаша дIатийса, бохуш хаамашбо Британерчу БиБиСи корпорацино. Уггар даккхий зенаш дина Хэбэй, Хэнан провинцешкахь. 114 гергга стаг велла, 111 доьза вайна Хэбейхь, мел лаххра а, 53 эзар цIенош хIаллкхдина.\n25 стаг веллачу Синтай гIалара бахархой арабевллера Iедал бехкедеш демонстраци, хи дистина тIедаларан кхерам шайна схьа ца хаийтарна а, адам бохамна кIелхьарадоккхуш кхачойоллу гIортам ца барна а. Зен хиллачу кIошташкахь тоькаца а, некъан транспортца а къоьлла ю.\nМангал-бутт бовш дуьйнна саццанза догIанаш лаьтта Китайрчу цхьацца кIошташкахь. Къаьсттина чоле хьал билгалдаьлла Янцзы хи чекхдолучу доьдучу метигашкахь. Кху аьхкенца Китайхь токхамаш, хидестаран бахьанашца бохам баьлла 200 стагна.


Х1ун мах бу хьан?\n13 октября в 15:15 (2009 г.)\nХьо мел хенара ду - ца хаьа суна, х1ай Дуьне! Амма хаьа, хьан хеннара юйла Нохчийн йо1. Х1унда аьлча, ша кхоьллинарг, ша а вилхинчу дуьненна, хьо эшнийла, езнийла, шен «Баланийн Ц1ийнан» баланаш лан. Юха кхин а, хьо оьшура юйла, Махьшаре нах гуллучу дийнахь, я суна, я хьуна орцаха йийлан… Вайн махкахь лаьттинчу т1еман 1азапо, доккха зен-зулам дира вайн къоманна. Б1аьргашка хецна схьалацалуш долчу зенах дара: адамийн 1ожалла, махкахойн заь1апалла, чим бина х1усамаш. Амма заманан сихалло, кхоччуш т1е б1аьрг ца х1оттуьйтура вайга, хуьлуш лаьттачу уггаре а боккхачу эшамна.Царех цхьаъ дара даима а шайн мах хууш баьхначу, вайн ненан наноша, цхьа хала, цхьа еза лелийна Нохчийн йоь1ан ц1е, тахана, вай баьрччера озийна, боьхачу ц1енкъа д1акхоссар. Оьзда йо1 - мел дош ду иза! Ткъа ийман доцург - иза ворх1е а заманна т1ехьаьрча, д1аьвше 1еха санна хилла яра. Вуьшта, вайна массарна а ма хаьа, диканиг, оьзданиг шен юьртахо ву олуш а самукъадолий, ткъа сонтаниг, вониг - шен чуьра ву ала а ца лаьий. Мел ирча хира яра нохчийн х1усамаш, дуьхьала яла нохчийн Нана ца хилча, я кхерчан кийрахь ехаш нохчалла ца гича!\nЦхьа сингаттам лаьтта дагт1ехь х1окху т1аьхьарчу шерашкахь.Вай зударий я божарий аьлла къаьстамаш бан а ца лаьа. Вайна, нохчашна х1ун хилла?\nДагадог1у, Дагаев Валида, х1инцалера эстрада муха хета аьлла шега хьаьттича, цо аьлларг: «Хьалха нохчийн ц1ий чехка дара, ткъа х1инца - боларш сиха ». Музыкальни совг1аташ до бохуш, вай теш дара, хезаш хуьлура дай-наношний, доьзалшний юкъа лела дикторан аз: «Оха даггара декъала йо тхайн йо1 18 шо кхачарца…». Юха иза, 18 шо кхаьчнарг, схьагойтура, я диванахь 1уьллуш, я бацалахь лепаш…\nЭццахь кийрара аз доьлхура: « Эх1! Йиш йоьхна-м ма яра хьо, нохчийн йо1, аукционе йоху зама» - олий.\nНохчийн йо1!! Хьо йоцуш биса болу техьа, ахь лийрина мохк? Со-м кхоьру, кхоьрийла сайна, денна гуш йолу дела.\nК1езиг ма яцара вайн къомах хьирчина халонаш, т1емнаш, депортацеш, операцеш… Масане яра уьш, къам доьза кхачон бинчу белхешна техкина хилла ц1ераш! Д1аяханчу заманна т1аьхьахьаьжча, тахана хаь1на схьаго: вайн къам лардинарг, кхерч латтийнарг, нохчалла - да1а санна ларъйинарг, до1а санна язъйинарг – Нохчийн зуда ма яра…\nШа оту х1ордкема санна, бохамна, халонна дуьхьала йийлинарг – нохчийн Нана ма яра!\nЦкъа а дицлур дац, Дагестанан дозанца, дохийна т1айш а долуш, вайн зударийн, ша бинчу хих бийлар, шайн белшашана т1ехь,цара шайн доьзалшна напг1а кхехьар!\nТ1ом марса баьлла боьдуш, токхечу пачхьалкхашкахь хилла со, керстачу нехан шахьаршкахь.\nЦигарчу нахаца цхьанакхетарш а хилла. Ас х1етахь, т1ом ца бийцира цаьрга, ас оцу т1амна юккъехь йисина, шен доьзална гоунаха хьийза йисина Нана йийцира хьетахь.\nВайн къам ца дезнараш хьалха, со санна боьлхура соьца. Даймахкана генахь, йиш хаьллачу дагца, со дуьхьара йилхира цигахь.\nУггаре а хьал долчу г1алахь, суна со хьолан-да хийтира. Ас хьестийнарш, бийцинарш, нехан наной бацара! Сайн къоман, нур х1уьтту жовх1арш санна, эхь - бехк кхаьбна нохчийн йо1, Ийман лерина нохчийн зуда ма яра!\nХ1етте а, тахана новкъа ду , вай, шен ц1ахь, х1окху нохчийн махкахь, зуда цаларар.\nНовкъа ю вайн син б1аьрзалла, церан баланаш, ойланаш, дегнаш ца гарна.\nСий деш дац зудчуьнан. Сий дайинчу зудаберах боьлу вайн кегийра нах.\nЦарна ца хьаьа сий дайначузудариийн дукхаллица, шайн сонталлин барам совболийла. Амма иштта бакъ ма ду, стаг волчу стагана уллохь, зудчунна - зуда хилар бен ца дисар. Дукха нахана ца хьаь, зудчуьнан мах мел бу, царна ца хетийтина цхьа а башхалла, юхкуш - оьцуш йолчу: мачашний, машенашний, юучунний, зудчунний юкъахь - ерриге а эцалуш ю вайн заманахь.\nЗударашна луьйш хеза вай,амма к1езиг хеза зуда лара олуш, зуда язъе олуш. Г1оранна, ницкъана, Дала эг1аза кхоьлинчу цуьнца, хаддаза къонахалла къовсуш хуьлу вайн цхьаболу зоьртала нах.\nТкъа цунна-м, кура йийла меттиг ца хиллачу нохчийн зудчунна, мел к1езиг деза. Иза тоьхна ен - цхьа дош тоьу, иза юхаденъян – цхьа дош оьшу.\nМа - дарра аьлча, вай зудаберан мах, роддоман не1арехь дуьйна хадабо: к1ант вича - беза кхаъ, ткъа йо1 кхайкхийича - итт туьмий, Сацитий, Тоитий…\nШайна парг1ато т1ехь сов лоьхий техьа вайн божараша?\nХ1ара г1уллакх иштта додахь , кестта йо1 д1акховдо меттигаш хир яц, х1усамаш бен. Х1унда могуьйту вайна ваьшна сонталла,маьттазаллла? Я Дала, я дайша бохург дош ца хеташ, я шайн дош а, ца лелаш бу вайна юкъара цхьаболу боьрша нах. Тахана вайн зудабераша дечу марен цец х1унда дац вай?!\nРентген т1е яла яхча санна, сиха юхайоьрзу маре яханарг. Цулла инзара ду, вай массо а, йо1 иштта атта дакъазаяларна, ши б1аьрг а хьаббина, собаре хилар. Йо1 жеро яларах, цец ца волу цхьа а, декъала хила, «нохчийн Жайно» ца магош санна. К1езиг хан яьлча, и марера, цхьа а бахьна а доцуш йоьхнарг, я доьзалхочух яькхинарг, цхьалха юьсу шен баланашца, х1окху доккхачу дуьненчохь, орцаха вала бусалба стаг воцуш, сий дайна, пусар доьлхуш. Дукхахьолахь и тайпа зударий гучубовлу, я маьттаза лелачаьрца, я хьекъалах эшначарца…\nИшколашкахь йолалуш ю оцу проблемийн юьхь. Эхь хилла а ца 1а, цхьаболчу наноша шайн зудаберийн йоцу оьздангалла ца гарна. Хьехархо ваьхьаш вац тахана берана дов дан, я хьехар дан. Цундела, уьш дукха хьалхе, партана т1ера г1овтий, д1абоьлху 1инаха чу кхаза, дакъаза бовлалла бен, кхин шайца хьекъал цахьош.\nДукха дуьйцу вай, вешан къомах кхаьрдаш санна. Муьлха а цхьа лазар иккхича, иза къастадой, цунна оьшу рецепт карадо лоьрашна. Из - за дича х1ун хира дара техьа вай? Вайн къоман эхь,сий дойу ледарлонаш вай ца совцаяхь, нохчийн къам, фольклоран книгаш т1ехь бен дуьсур дац. Вешан ледарлонаш, г1алаташ т1елаца, хьекъал а, оьздангалла а, карон еза вайна.\nВай марзделла, даимна а вайх лаьцна диканиг дийца, вуониг - вон ду ала а деза, вуонаш дукха дебалий…\nЙо1 дакъаза яларх дегаза хеташ бац вайн цхьаболу дешна нах. Нохчийн йоь1ан сий: ресторанашкахь, машенашкахь, лаьцначу квартирашкахь, базарашкахь «бирже» даьлла ду!\nОцунна бехке, вайн божарий а бу. Уьш кхарда ца безара сий дайначу зудаберех, уьш белха безара, шайна уьш моссаза гушшехь.\nКхана, цхьа г1айг1а йох1уш йог1ун йолчу Кхана, шайн к1енташна, мичара балор бу цара несарий?\nТешалаш, вайгара рицкъан г1ело д1аера ю, х1ора яртийн, г1алийн х1усамашкахь, ц1а бирзинчу нехан чиркхаш догур ду. Массо а доьзалехь, хира ма ю кхачо. Амма вайн х1усамашкахь хьийзаш оьзда х1усаман – Нана ца хилахь, Ийман, чу ца дог1уш, кет1ахь лаьттара-м дац техьа, нах? Беркъа хира - м бац техьа, вай хаддаза лаьхна «бахамаш»?\nОйлане довлий, дохкох довлий, карлабаккхий вай, Нохчийн йоь1ан мах?!


ГIалгIайчуьрчу тайпанийн Кхеташонан куьйгалхо Ужахов Малсаг шина баттахь чохь вуьтуш, сацамбина ГIебарта-Балкхаройчоьнан кхело. Цунна бехкедуьллу, байначу беттан 27-чохь Магасехь протесташ йоьлхучу заманчохь полисхошна дуьхьало яр. "Медиазона" портале адвокато Куриев Жабраила дийцина, Ужахов диабет а, деган лазарш а токхуш хиларх, амма кхело тидаме ца эцна и шен сацамехь аьлла. Материалашкахь тIечIагIдина ду ишта, Ужахов кхелах вада там болуш а ву аьлла. Куриевна хетарехь, и тIедахкарш бух боцуш ду.\nНаьсаран кIоштахь пIераскандийнахь дIалаьцна Ужахов Малсаг. Герзашца болчу наха керта а баьхкина, лаьцна дIавигина иза ГIебарта-Балкхаройчоьнан Нальчик гIала.\nАвокато дIахьедарца, ур-атталла шен молханаш а схьа ца эцийтина цуьнга. Цул хьалха а Магасан кIоштан кхело 20 эзар сом гIуда тоьхна вара Ужахов, стохка аьхка хIоттийначу протестан акцехь дакъалаьцна ву аьлла.\nБайначу баттахь Iедалхошкара пурба а даьккхина, Нохчийчоьнца дозанаш билгалдохуш бинчу бертана дуьхьалбевллачу гIалгIаша митинг хIоттийра. ШолгIачу дийнахь полисхошца тасадаларш хилира протестхойн. 50 гергга меттигера жигархо дIалецира ницкъахоша. Талламан комитетео бехкзуламан гIуллакхаш айдира царна дуьхьал, митингашка кхайкхамаш барна а, Iедалан векалшна дуьхьало ярна а аьлла. Жигархойн хIусамех хьуьйсуш, леца болийра митинган инициаторш.


Казанехь школехь дешархой закъалтана лаца гIоьртина кхиазхо\nШеца цхьана 10-чу классехь доьшу бераш а, хьехархо а закъалтана лаца гIоьртина Казанерчу цхьахйолчу гимназехь дешархо. ГIезалойчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министралло яздо, кIантаца доьшуш хиллачу йоIа дийцарехь, кхиазхочуьнгахь пневматикан тапча а, урс а хилла аьлла. ТIаьхьо къаьстина, цуьнгара тапча муляж хиллийла.\nЧоьхьарчу гIуллакхийн урхалло дицарехь, 17 шо долчу кIант класс чу а веана, моханаш етташ, агрессица лелаш хилла, буйнара тапча дIаса а лестош. Школе кхиъначу полисхоша дIалаьцна иза. Оцу инцидентехь цхьанна а зен хилла дац. Кхиазхо тIелатаран бахьанаш хууш дац.\nДахначу шарахь оьрсийн школашкахь масийтта тIелатар динера. Пермехь уьрсан чевнаш йинера 15 стагна. Улан-Удэхь 9-чу классерчу дешархочо дигца лазийнера 7. Курганскан кIоштарчу Шадринскехь 13 шо долчу йоIа герз диттина лазийра 7 стаг.\nКоррекцин лоьмар 1 йолчу школерчу дешархочо Охан-баттахь Стерлитамакехь лазийра информатикан кабинет чохь хьехархо а, цхьа дешархо а.\nХаамийн гIирсашкахь а, социалан машанашкахь а версеш яьржина, 1999-чу шарахь Iамеркан "Колумбайн" школехь 13 стаг а вуьйш, шина дешархочо гайтинчу ирчачу масало иракархIиттош бу и тIелатарш дийраш аьлла.


Юуучунна уггаре дукха ахча духкурш бу Къилбаседа Кавказан бахархой\nОхан-бутт 06, 2020\nОьрсийчохь кхачанна мел ахча духку бахархоша теллина «Аналитикан рейтингийн кредитан агенталло» ("Аналитическое кредитное рейтинговое агентство"). Хьалхарчу пхеа регионашлахь бу Къилбаседа Кавказера кхо мохк.\nГIалгIайчуьрчу доьзало юккъерчу барамехь юуучунна духку шена кхочучу ахчанах 59%, Дагестанерчу доьзало – 57%. Оьрсийчоьнан мехкех пхоьалгIаниг ю ГIебарта-Балкхаройчоь – цигахь доьзало шен ахчанах уучунна хьажадо 45%.\nОьрсийчоьнна юккъерчу хьесапехь ларалучу барамехь кхачанна ахча духку доьзалша Къилбаседа ХIирийчохь – 37%, Нохчийчохь а, Кхарачой-Чергазийчохь а – 35%. Кавказан мехкашлахь массарел кIезиг кхочучу ахчан дакъа юуучунна хьажориг бу Ставропол-мокх – 31% ахча духку цигахь кхачанна.\nРейтинго гайтарехь, доьзале кхочучу ахчанах массарел кIезиг юуучунна хьажадо Ханты-Мансийн махкахь а – 24%, Москвахь а – 25%.


ФСБ-но 2054 шаре кхаччалц Оьрсийчу вар дихкина Крым.Реалиин журналистана\nФСБ-но Оьрсийчу а, аннекси йинчу ГIирме а вар дихкина Крым.Реалиина болх беш волчу Украинерчу журналистана Ибрагимов Тарасана. Цунах лаьцна хаам бо Маршо Радион Оьрсийн сервисо, цу сайтан редакцина тIе а тевжаш.\nДозанхоша Херсонан кIоштан а, ГIирман а дозанехь Ибрагимовга деллачу кехата тIехь аьлла ду, цунна Оьрсийчоьнан территори тIе валар дихкина 2054-чу шаре кхаччалц аьлла. Журналисто дийцарехь, дерриг а кӀеда-мерза хилира, амма дехкар стенца доьзна бохучунна жоп доцуш ду.\nИбрагимовс шеца хилларг дузу шен журналистан балхаца, ша ГIирмерчу гIезалошна тIехь кхелаш ярх лаьцна дийцарна ГIирмехь а, Оьрсийчохь а. Цо иштта хаам бина дозанхоша дIахийцира ша аьлл, пIелгийн томмагIаш а, сурташ а даьхна.


Британи юьсу я ца юьсу Евробертан декъахь?\nGRAB Britons Cast Their Votes In EU Referendum\nБритани Европан Берта юкъахь йиса еза я юкъара яла еза, аьлла хIоттийначу хаттарна жоп луш, референдум яра йоьдуш оцу махкахь еарийдийнахь. И хаттар британхошна хьалха хIоьттина 1975-чу шарахь иза Европан юкъараллан декъаяхчхьана дуьйна схьа дуьххьара.\nАх бIе миллион гергга болчу британхошлахь и хаттар ира лаьттара кху тIаьххьарчу беттанашкахь. Низамаша декхаре цайо пачхьалкх референдуман жамIаш дахаре дерзон. Уггаре хьалха Британина, Европан Берта юкъара яла оьшу цуьнан парламенто тIеэцна сацам.\nМохк Европан Бертехь буьсийла луучех ву Британин премьер-министр Кэмерон Дэвид ша а. Ингалсхошна шаьш пачхьалкхийн юкъарчу гонера бовлар хьедан бахьана луш ду царех дуккхаъчарна ЕвропанБарт, бюрократи а яржош, шайн пачхьалкхан гIуллакхашна юкъагIертар цадезар.\nИштта ца тов британхойх цхьаболучарна эконимика юкъара хилар а, эммигранташ махка баржар а.


КIира: Абдурахманов вен гIоьрти, Берлинехь нохчашна тIелеттарш лийхи, холмачалла лелораш лийци\nЗазадоккху-бутт 14, 2021\nОршот, Зазадоккху-беттан 8-гIа де\nМасхадов Асдан вийна 16 шо\nЗаздоккху-беттан 8-чохь 16 шо кхечи 1994-1996-чу шерашкахь Нохчийчоьнан президент лаьттина Масхадов Аслан вийна. 2005-чу шеран Зазадоккху-беттан 8-чу дийнахь «Интерфакс» агенталле бира и хаам Регионерчу штабан (РОШ) Къилбаседа Кавказехь терроран операцин урхалла дечу векало Шабалкин Ильяс. "Ас тоьшалла до, Масхадов Девкар-Эвлахь хиллачу тIематасадаларшкахь вийна хиларх. Иза лечкъана хилла оцу юьртарчу цхьанан цIийнан бухарчу бункерчохь», - аьлла бара Шабалкинан хаам. Масхадов Аслан вина 1951-чу шарахь Казахстанерчу Карагандинскан кIоштахь. Масхадов Асланан дакъа хIинца а цуьнан гергарчу нахе дIаделла дац. И дIавоьллина меттиг йийца реза ца хуьлу Оьрсийчоьнан Iедалш, иза террорхо хилла бохуш.\nШинара, Зазадоккху-беттан 9-гIа де\nБлогеран Абдурахманов Тумсон ваша вен гIоьртина\nОппозицин блогеран Абдурахманов Тумсон вешина Абдурахманов Мохьаммадна вен Iалашонца дан лерина хилла тIелатар юкъахдаьккхина. Шен каналехь бинера цунах лаьцна хаам блогеро. "Киллер лаьцна, карара герз даьккхина, таллам бу дIахьош", - дIахьедира Тумсос. Цо бахарехь, иза вен кхайкхийна хилла Нохчийчоьнан куьйгалхочун шичас Эдельгериев Паруддис. Шен Iалашо кхочушъярехь юкъарло дийцийта Германехь веха Дадакаев Валид карийна цунна, цуьнга дIакхачийна ахча а. Шен гергарчу стагера Цакаев Романера эцна хилла Макаровн тапча Дадакаевс. Ткъа иза вевзаш ву Тумсона, 20I9-чу шарахь блогер сийсазвеш дIаязйина видео яржийнера цо. Къайлаха Германи дехьадьаккхина хилла Дадакаевс ша эцна герз. Оцу юкъанна Эдельгериевна киллер карийна, Нохчийчохь федералан эскарашна дуьхьал цхьана заманчохь тIемаш бина, амма Кадыровс амнисти елла Аурбиев Тамерлан. Низам дохош, Европе дехьаваьлла хилла Аурбиев. Иза а, Дадакаев а лаьцнера, ткъа уьш арахоьцург масийтта иттаннашкхь еврошкахь гIуданаш такха дезна пачхьалкхна Абдурахманов вен кхайкхийначеран. ТIаьхьо, Дадакаевс а, Аурбиевс а Абдурахманов веха меттиг лехна, кечам бина хилла, иза вен. "Талламо къастор ду, муха тIекхиъна Дадакаев Абдурахманов вехачу адресна", - билгалдоккху блогеро Абдурахмановс. ТIаьххьарчу мIаьргонехь Аурбиев зIене ваьлла АбдурахмановгIеран вежаршца, шаьш кIело еш хиларх дIахоуьйтуш. Немцойн полицин карахь ву иза карарчу хенахь. Абдурахманов Мохьаммада дийцарехь, масех бутт хьалха хиина хиллера цунна шена кIело кечъеш хиларх, шен дахарна кхерам лаьтташ хиларна, ша тийшира боху цо Аурбиевх. Иштта хаам бина Абдурахмановс, ша вуьйриг ах миллион евро ахча лур ду аьлла хиларх а. "ГIуллакх толлуш ду федералан прокуратурано а, федералан криминалан полицино а. Регионалан урхаллера шайга дIаэцна цара иза талла. ГIуллакх листар оцу структурашкахь хиларо кхин а тIе тешаво, немцойн Iедалохошна интересе хиларх, арахьарчу пачхьалкхо стаг вен кхайкхор",- аьлла, кхетийна Абдурахманов Мохьаммада Кавказ.Реалиица хиллачу къамелехь. Германин бакъоларъяран хьукматашкара цхьана а кепара комментари яц цкъачунна редакцин.\nКхаара, Зазадоккху-беттан 10-гIа де\n"МостагIашна" къийсам латто Iамо Арктике хьовсийна лерина ницкъаш\nНохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана лерина ницкъаш Iама хьовсийна Арктике. Iамораш лаьттар ду кху беттан 30-ра Охан-беттан 6-чу дийне кхаччалц. Iамар стенна оьшу дуьйцуш, "мостагIашца" къийсам латто беза, "уьш а бац юьстах Iаш, шайн методикаш кхуллуш бу", - аьлла Кадыровс. Амма коьрта Iалашо ю Арктике Росгвардин ницкъаш Iама хьовсоран, Кадыровх тешча, иза Оьрсийчоьнан президентанна Путин Владимирна муьтIахь вуйла гайтар. "Оха хаийтина тхаьш коьртачу буьйранчин муьлхха а омра кхочушдан кийча дуйла: лаьттахь, хи тIехь, Арктикехь – бен а дац… Президента аьлла – карерзо еза Арктика, тхо декхаре ду, тхо тешна ду тхаьшка кхерамзалла хIотталуш хиларх, иза миччахь деш делахь а", – дIахьедина Кадыровс ша аэропортера леринчу ницкъан тоба дIахьовсош. Къилбаседа полюсехь тIеман Iаморашкахь 20I6 шарахь дакъалаьцна ю нохчийн леринчу ницкъийн тоба. ХIетахь экспедици яхъелира кхаа кIиранна яхъелира, кема гIотту асанна тIехь ша бохар бахьана долуш. Юхаеана ницкъхойн тоба даздаршца тIеийцира республикехь. Кадыров Рамзана дIахьедира, нохчийн ницкъхоша шаьш гатйина "дуккха а зеделларг долу, тIом бан хууш, шатайпа мехала дакъа хилар", аьлла, ткъа экспедици "вайн даймахканна пайда бохьуш, цуьнан дуьхьа лелла", билгалдаьккхира.\nЕара, Зазадоккху-беттан 11-гIа де\nШина нохчочунна тIелеттарш лоьху Берлинан полицино\nБерлинан полицино лоьху 31 а, 43 а шераш долчу шина нохчочунна 2020-чу шеран Лахьан-беттан 8-чохь тIелетта 18 стаг. Кху беттан 10-чохь Берлинан полицерчу талламчаша зорбанехула даржийна тIелеттачу 34 стеган суьрташ. Шина нохчочунна еттар доьзна хила тарло нохчашний, Iаьрбашний юкъахь иккхинчу девнаца, яздо Берлинерчу Мorgenpost газето. ТIелетта шина нохчочунна буса. Хаамийн гIирсаша дийцарехь, уьш ларамза нисбелла зуламхойн новкъахь. Лазийначу шиннах цхьанна урс тоьхна ханах. Германерчу прессо хилларг дузу меттигаш къуьйсуш вовшашца къийсалучу гIеранашца. Журналисташкахь йолчу информацица, шина нохчочунна тIелеттарг ю меттигера Реммо гIера.\nПIераска, Зазадоккху-беттан 12-гIа де\nШен фанаташка вистхилла Чимаев Хьамзат\nИнстаграмехь шен агIоне язбеллачу фанаташка вистхилла UFC-н латархо Чимаев Хьамзат. Цо бахарехь, спорт юьтуш хиларх дIахьедар дан "сихвеллера" иза, карарчу заманчохь Нохчийчохь могушалла меттахIоттош ву иза. "Со меттавогIуш ву, са ма гатде. Дерриг а дика ду, вежарий", - аьлла, дIахьедина цо. Нохчийчоьнан байракхан сий дойъур дац ша аьлла, чIагIо йина спортхочо. Карладоккху, Швецехь вехачу UFC-н юккъерчу йозаллин латархочо Чимаев Хьамзата кху беттан 2-чохь дIахьедира Инстаграмехула, ша шен спортера карьера дIатосу, аьлла. Прессехь бинчу хаамаша бахарехь, цо хала лайна коронавирусан цамгар, оцу бахьаница шозза дезна хенаца къастийна хилла летарш юкъахдаха. Цул тIаьхьа Кадыровс дIахьедира, шен Чимаевца къамел а хилла, иза спортехь вуьсувш ву аьлла. Дахначу кхаарин дийнахь Соьлжа-ГIаларчу аэропортехь Швецера махка валийначу UFC –н латархочунна Чимаев Хьамзатана ша дуьхьал вахнера Кадыров Рамзан.\nШот, Зазадоккху-беттан 13-гIа де\nДуьненчохь 65 журналист вийна стохка\nСтохка доллу дуьненахь шайн белхан декхарш кхочушдечу заманчохь вийна 65 журналист аьлла, билгалдаьккхина шаьш арахецначу рапортехь Дуьненаюкъарчу журналистийн федерацино. ВуьрхIиттозза сов ду и терахь цул хьалха хиллачу шерашца дуьстича, гергга ду 90-чу шерашкахь динчу зерашна. Юьйцурш ю 16 кеп-кепарчу пачхьалкхашкахь хилла инциденташ. Тайп-тайпанчу ресурсийн белхахой бойъура леррина динчу тIелетаршкахь а, бомбанаш лоьлхуьуйтуш а, герзаш детташ а. 1990-чу шарера таханалерачу дийне кхаччалц вовшахтоьхначу статистикаца, 2680 журналист вийна. Зорбанан белхахой дукха бойъуш хиларца тIаьххьарчу пхеа шерачохь юха а Мексика билгалъяьккхина: 14 тIелатар дина цигахь журналисташ бойъуш. Цунна тIаьхьа ю ОвхIанистан, Пакистан, ХIиндойчоь, Филиппинаш, Шема, Нигери, Йемен. Журналисташ байъйинчу пачхьалкхашклахь Оьрсийчоь а ю. Кху шеран Зазадокху-баттахь довзийтинчу суьртаца, доллу дуьненчуьра 229 журналист набахтехь вуьсуш ву. Уьш берриш а чохь бахкош бу политикан буха тIехь, яздо рапортехь. "Уггар а йоккха набахтхо" лерина Туркойчоь: оцу пачхьалкхехь хаамийн гIирсийн 67 белхахо тутмакх ву. Цунна тIаьхьа йогIу Китай а, Мисара а, Эритрей а, СаIуда Iаьрбойчоь а. I992-чу шарера тахналерачу дийне 80 журналист вийна Оьрсийчохь. ТIаьххьарчу шерашкахь Оьрсийчуьрчу зорбанан белхахоша таIзар лов полисхошкахьара, административан гIуллакхаш доху царна дуьхьал Iедалера пурба доцуш хIитточу митингех лаьцна даржорна.\nКIиранан де, Зазадоккху-беттан 14-гIа\nЮха а "хIумахуу" зударий лецна Нохчийчохь\nПачхьалкъан "Грозный" телеканало рогIера репортаж зорбане яьккхина, полисхоша лаьцна балийначу "хIумахуучу" зударех лаьцна. Инстаграмерчу тIелехьожийлан агIонехь яржийна холмачалла лелочу Хьалха-Мартанарчу шина зудчух лаьцна яьккхина ролик. Шайн бозбуанчаллашкахь цу шиммо пайдаоьцуш хилла дашах, маIарех, цIийх. Къайлах хIоттийначу видеокамераца дIаяздан аьтто баьлла шина зудчо лелориг. Дийцарехь, лаьцначарех цхьаъ школехь хьехархочун болх беш хилла ю.\nХолмачалла лелош хилла аьлла, полисхоша лаьцначу зударшкара бехкаш даьхна исламан медицинан центран куьйгалхочо Эльжуркаев Адама. Цо дIахьедина, дино дихкина, доккха къалеташ хIума ду зударша лелориг, аьлла. Исламо зуламе лоруш хиларца а дузуш, лецна палтийсархой, «хIумахуурш», седа-жайна хьуьйсурш дуккхаза а гайтина махкарчу телевизионо. Церан юьхьйохург хIоразза а хуьлу Эльжуркаев Адам. Оцу юкъанна, билгалдаккха догIу, Кадыров Ахьмадан цIарахчу Фондо латтош йолчу исламан медицинан Центрехь иштта жинаш лоьхкуш, халкъан дарбанаш лелош хилар. Оцу Центран куьйгалхо ву Эльжуркаев Адам.


ЛАМАЗ ДАР — Зори Ислама\nОсновы поклонения Семья и дети\nЛамаз уггаре а деза Iибадат лоруш ду бусалба динехь. Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) аьлла: «Массо хIуманан корта Ислам дин ду. Цуьнан бIогIам ламаз ду, Делан новкъахь къахьегар цуьнан бух бу». Иштта Муслима далийначу хьадисехь ду: «Ламаз дитинарг куфр (керсталла) динарг ву», – аьлла.\nДала уггаре а хьалха тIедиллина Iибадат ду ламаз. Веза-Сийлахьчу АллахIа Мухьаммад-пайхамар (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) ворхI стигалал лекха ваьккхина, Жабраил-маликал (Делера салам хуьлда цунна) Шена герга а вигна, омра дина цуьнга, ламаз де, аьлла. Ламазна тIера долалур ду адаман Iамалийн хьесапдар. Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) аьлла: «Къематдийнахь адаман Iамалех хьалха хьесап дийр дерг ламаз ду. И нийса хилахь, йисина Iамалш нийса хир ю, гал хилахь, йисина Iамалш гал хир ю».\nЛамаз эцаран кеп — «БисмиллахIиррохьманир-рохьим. Ас ниййат ди, ламаз эцаран суннаташ кхочушдан, Делан дуьхьа» – аьлла, ши куьг дуьлур ду (кхузза);\n3 — Мер чу хи кхорзур ду аьтту куьйга, мара аьрру куьйга цIанбийр бу (кхузза). Бага, мер чу цхьаьна хи кхарзар бегIийла лерина.\n4 — «Ас ниййат ди, ламаз карара далар дIаайа, Делан дуьхьа» я «Ас ниййат ди, ламаз эцаран фарзаш кхочушдан, Делан дуьхьа», – аьлла, ниййат деш, юьхь юьлур ю (кхузза); Юьхь юьлуш, хьаьжа тIе, лергийн йистошка, чIенги тIе, лога тIе хи кхачийтар важиб ду. Юьхь йила хьаьжа тIера волалур ву (лакхара охьа). БIаьргийн сенаш хьакхор дика лерина ду.\n8 — Юха а ши куьг тIадийна, чухула (хьажо пIелгаца), тIехула (нанапIелгаца) лергашна масхьу дийр ду (кхузза);\nЛамаз эцна ваьлча, хIара доIа дар\nАшхIаду ал-ла́ ила́хIа иллалло́хIу вахьдахIу ла́ шари́ка лахIу, ва ашхIаду анна Мухьаммадан IабдухIу́ ва росу́лухIу. Алло́хIуммажIальни́ минат-тавва́би́на, важIальни́ миналь-мутатIоххIири́на (Ас тоьшалла до, АллахI воцург, кхин Дела вац аьлла; Ша цхьаъ ву Иза, Шеца накъост воцуш. Ас тIаккха а тоьшалла до, Мухьаммад Цуьнан лай а, Элча а ву аьлла. Везан Дела, со тобадиначарах а, цIанойиначарах а вехьа).\nЛамаз карара долу шен гIуллакхна хьаштагIа чу вахча я мох арабаьлча, набкхоьтуьйтуш дIавижча, хьекъала чуьра ваьлча, яло хьанал йолчу зудчух хьакхавелча. Ламаз карара даьллачо, ша ламаз дан валлахь, юха а ламаз эца деза.\nЛамаз деш волчо лардан деза ламазан гIиллакхаш\nАдам шен дахарехь гIиллакхе хила дезаш ду. Цуо гIиллакх лело деза шена гонах мел долчуьнца: нахаца, дийнаташца, Iаламца. Дика адам вуочух гIиллакхо къастадо.\nЛамаз деш волчо шен дагахь хилийта деза ша АллахIана гуш хилар. Ламаза тIехь меттахъхьуьйр вац, ламазана хьала-охьатаIар доцург, я аьтту, я аьрру агIор хьоьжур вац, я куьйган пIелгаш лестор дац, кхийолу меженаш меттахъхьейийр яц цуо, ламаза тIехь меттахъяккха езашъерг бен. Ламаз деш верг стигала, дIаса хьоьжур вац, ша сужда дечу метте хьожур ву.\nЛамаз деш верг шен дегIнисдеш дIахIуттур ву; цхьана кога тIера вукху кога тIе а хIуьттуш, ловзур вац иза, хIунда аьлча и меттахъхьеро Делах кхерар дIадоккху цуьнан даг чуьра. Иштта, бусалба стага шен духар тIехь я ламаз дечу меттехь адамийн я хьайбанийн сурт долуш,ламаз дар дика дац. Цул сов, ламаз деш йолу меттиг, тIера бедар цIена хила езаш ю. Ша ден ламаз, сих ца луш, хьала-охьа таIарехь, нисваларехь тем беш дан деза бусалба стага.\nЛамаз духур ду хIокху тIаьхьадогIучарах цхьаъ ламаз дечуьнгара даьлча:\n1) Лаамана вистхилча я, шина элпах лаьттарг даьлла а, дош далахь. Амма, вицвелла, дош аьллехь я лаамза велар иккхинехь, ламаз духуш дац;\n2) Дуккха и меттахъхьийча я рукнийн кеп хийцича. Цхьана рукнехь тIеттIа кхузза меже меттахъхьайича я кхо меже цхьаьна меттахъхьайича, ламаз духуш ду. Масала, Бисмилла доьшуш, корта, куьг меттахъхьадина, ког баккхахь, ламаз духуш ду. Амма цхьана куьйгаца коьртара пес нисъяро, я шега салам делча куьйган эшарца и схьаэцаро ламаз ца дохадо;\n3) Цуьнан дегIа тIе я бедар тIе нажжас (боьхалла) хьакхаелча;\n7) «Ахьа-ахьа» аларца и велавелча я вилхича;\n9) Хуъушехь, рукна хадийча (кхочуш ца йича). Масала, рукуIе охьакхаьчна валале хьаланисвалар;\n11) Хуъушехь, рукнанийн рогIалла хийцича.\nСоветы для врачей →


Шема -- "Исламан пачхьалкх" тобанца йоьзначу "Амаг" керланийн агенталло яьккхинчу видео тIера даьккхина сурт. Палмира, ГIур. 11, 2016\nКху деношкахь Нохчийчура Шема-пачхьалкхе гIуллакх дан хаьжийна лаххара а 500 гергга нохчийн эскархо. Уьш бу Оьрсийчоьнан тIеман полицин эскархой.\nНохчийчоь - Оьрсийчоьнан тIеман полици, Ханкала, ГIур. 09.2016.\nЦул хьалха масийттоза Нохчийчура администрацин куьйгалхочо Кадыров Рамзана эккхийтира, Шемахь тIом беш ша яхийтина нохчийн ницкъийн леррина тобанаш ю аьлла.\nЦул сов, Шемарчу герзаца йолчу оппозицин ницкъашца цхьаьна Асад Башаран Iедалца тIемаш беш а бу, ДАIИШ олучу тобанан могIаршкахь а бу нохчийн къомах болу тIемалой. Цундела иттаннаш нохчийн доьзалш бу вуно боккхачу сингаттамца цу махкахь хуьлучуьнга хьоьжуш.\nШема тIаме вахана нохчийн жима стаг.\nБилггал хууш дерг дара нохчийн тIемалой Алеппохь а цунна гонах йолчу меттигашкахь а тIемаш беш хилар. Ткъа кху тIаьхьарчу шина-кхаа кIиранах зорбанан гIирсашкахь саццаза хьехош ерш яра цхьанахенахь вуно дика ехаш хилла Шемахь уггаре а яккхийчерах йолу и гIала.\nАлеппо тIом балале.\nНохчийн Республика маьрша пачхьалкх йолчу хенахь Алеппо меха оьху нах эцна дIасалелаш дара Соьлж-ГIалара кеманаш.\nШемарчу оппозицин тобанаша дIалаьцначу Алеппон малхбалехьарачу кIошташкахь, тIемаш боьлхуш а болуш, цIеххьана дерриг а дуьненан тидам тIебахара ширчу Палмирина. ДАIИШ-ан тобанаш дIалецира иза дIадаханчу кIирандийнахь.\nВайна дага а догIуш, кху шеран Зазадоккху-баттахь Оьрсийчоьнан тIеман кеманаша луьра бомбанаш а, ракеташ а етташ, Асадан ницкъаша арабехира цу гIалара ДАIИШ-ан тIемалой. Цу гIалан йистехь цу хенахь вийна карийнера лаххара а вайнахах волу ши тIемло.\nПенна тIехь дитина йоза\nОьсийчоьнан хаамийн агенталлаш цу хьокъехь дийцира, «ХIомс провинцехь Палмирина 10 километр уллехь гIалгIачуьнан ИбраьхIиман а, нохчочуьнан Шишани Хайруллан а декъий карийна бохуш.\nПалмира дIалаьцначул тIаьхьа ДАIИШ-ан тобанаш кхин гена ца йовлуш дIатарйеллира цу гIалана гонаха. Нагахь и жима ши стаг шаьшшиъ ца хиллехь, цигахь болчу тIемалошна юкъахь хила безаш бара кхин а вайн нах.\nПалмира дукха сиха а, говзаллица а тIемалоша дIалаьцна хилар даре до Оьрсийчоьнан инарлаша. Ткъа иштта сурт хIоьттича эксперташ билгалдоккхуш Iедал ду, цигахь тIом бинарш нохчий хилла хир бу олий. ТIехула тIе Палмира схьайоккхуш лелийна тактика вуно тера ю хьалха нохчийн тIемалоша пайда эцначух.\nХIара видео ДАIИШ тIемалоша яьккхина Палмирехь.\nМасала, Оьрсийчура зорбанан гIирсаша билгалдоккху Палмирина тIелатар деш дуьххьара тIехаьхкина эккхийтинарг дуккха а чу хIоъ-молха диллина машен хилла бохуш. Ткъа иза нохчаша дукха хенахь дуьйна дуьйна юкъадаьккхина лелош хIума ду.\nАмма билггал Палмирехь нохчий хилла аьлла цкъачуна чIагIдан хала ду бохуш, дуьйцу Гергарчу Малхбалехула а, цигахь йолчу тIебан тобанашкахула эксперт волчу Шишани Мурада.\nШишани Мурад: "Билггал ца хаьа вайна цигахь нохчий бу-бац. Амма вайна хууш ду цига бахана нохчий буй а, цигарчу тобанна юкъахь нохчий буй а. Делахь церан (Палмирина чубаханчера) терахь билггал хууш дац. Цхьаболчара уьш эзарнаш бу олу. Вукхара бIеннашкахь багарбо уьш. Амма уьш бекъабелла ма бу. Цьана тобанехь лелаш ма бац уьш. Цундела билггал хаа аьтто бац цкъачунна. Амма царна юкъахь нохчий бац бохург бакъ дац".\nОьрсийчоьнан а, Асадан а тIеман ницкъаша вуно хала схьаяьккхинера Палмира «Исламан пачхьалкх» шех олучу тобанера. Цигахь баьккхина толам базбеш дIабьхьира цара масийтта бутт.\nШема/Оьрсийчоь - Мариински оркестран концерт Палмирехь.\nОьрсийчоьнан Iедалша динна концерт а хIоттийра Палмирин шира гIишлошна юкъахь. Ткъа муха нисделла «Исламан пачхьалкхан» тобанаша иза юха схьаяккхар? ХIунда оьшуш дара царна и схьаяккха гIерта?\nПолитикан эксперто Шишани Мурада кхузахь ши бахьана ду бохуш дуьйцу.\nШишани Мурад: "Оьрсий а, Шеман Iедалш а Алеппона тIе тидам бахийтина бу, цунна тIаьхьабевлла бу уьш, иза схьаяккха гIерташ. И бахьана долуш царна, "Исламан пачхьалкх" олучу тобанерчу тIемалошна, атта хилира Палмирина чубаха".\nТкъа шолагIа бахьана?\nШишани Мурад: «Гой хьуна, уьш шайн стратеги а йолуш нах бу. Алеппо (Асадан ницкъашна) карайоьдуш а йолуш, уьш кхечанхьа гучубовларо (толам баккхаро) шена тIеозор бу керла ницкъаш. Ткъа хIунда бахана уьш билггал Палмире? И меттигаш шира меттигаш ю. Дерриг а дуьне леррина хьоьжуш ду цигахь хуьлучуьнга. Цундела зорбанан гIирсаша боккха тидам тIебохуьйту цунна. ТIаккха, иштта хьал хIоьттича, керла нах шайн могIаршка озо а аьтто хуьлу церан Шемахь».\nШема -- Палмира дIалоцуш бу ДАIИШ тIемалой, гIалана къилбехьа Iуьллу хIара ХIайан (Hayan) лам.\nШеман армино гергарчу хенахь юха а шен Iуналле оьцур ю шира Палмира аьлла, дIахьедар дина ХIомс провинцин губернаторо Баррази Таляла. Амма эксперташна хетарехь, иза дан Асадан ницкъ бац. Цуьнан эскарш 4 шо хьалха хилларш дац. ТIеман дакъош тоьаш дац, ткъа дерш, цIе йойу тобанаш санна лелаш ду, тайп-тайпанчу меттигашкахь хуьлу тIемалойн тIелатарш юхатоха гIерташ.\nПалмира схьаяккхалур ю Асаде аьлла хетало, нагахь тIаьхьарчу хенахь Шемахь алсамдовлуш долчу Оьрсийчоьнан эскарша цунна гIо дахь. Амма Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир дIоггара лууш вац лаьттахула тIом боло, цхьацца леррина оьрсийн тобанаш цигахь хIинцале а тIом беш ялахь а, аьлла хета, масала, ББС-н политикан говзанчана Маркус Джонатанна.\nЦо дийцарехь, Шемахь эскархой байина аьлла хIара ю аьлла дуьхьалонан акцеш хилла яц Оьрсийчохь. Путинна и хьал кхин дIа а иштта дисийта лаьа.\nХаттар кхин ду, Алеппо дIалаьцначул тIаьхьа цхьаьнадогIур дуй те Кремлана а, Асадана а луург, аьлла хета ББС-н политикан говзанчана.\nТкъа иза хуур ду гергарчу хенахь. ТIаьххьарчу болчу хаамашца, шинарин дийнахь Оьрсийчоьнан тIеман ницкъаша гIортор ечу Асадан эскарша дIалаьцна 95 процент Алеппон территори.\nХьомсара “Маршо Радион”доттагIий, шун аьтто бу тхан Facebook-ерчу аккаунтах пайда а оьцуш, тхан дискуссехь дакъалаца. Шун комменташна модераци ян эшарна, уьш сайтехь жимма тIаьхьо гучуевр ю. Нагахь санна тхоьга яийта шайн видео а, аудио а материалаш елахь, шун аьтто бу иза кху телефонца WhatsApp-e я Viber-e схьатаса: 420 724 019832\n"ГIаддайча воьду Шема..."\n"ШайтIанаш" лоьху зама ерзанза лаьтта\nАл-БагIдадис кхайкхам бина Интернетехь\nШема тIаме дIа ца кхаьчнехь а - бехке ву\nЛахлуш дац ДАIИШ-ах дIакхета луучу нохчийн терахь\nКремлан пропагандица къийсам латтор бу Европарламенто\nАш-Шишани Абу Анас вийна Мосулехь\nДАIИШ дIатесначех хIора воьалгIаниг - айкханча\nЗуламе къамелаш литта дагахь ю Facebook, Twitter, YouTube\nАсада а, Оьрсийчоьно а йохош ю Шема-пачхьалкх\nШемахь Палмира юха а дIалаца гIерташ бу ДАIИШ-ан тIемалой\nАсадна - гIо, Путинна - сий, Кадыровна - ?


Главная » Разное » Дал декъал войл хьо винчу денца стих\nС днем рождение мой самый лучший брат сегодня тебе (!!) лет... желаю тебе всего самого лучшего, достижимости в жизни, счастья, любви, но самое главное здоровье еще раз с днем рождения!\nС Днем Рождения! Желаю тебе здоровья, счастья, долгих лет жизни! dle 11.2\nДала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Дала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Дала декъала войла хьо, винчу денца! Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша.......... Дала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Дала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Аллах Дала декъал войла хьо сан хьоме ваша Айдар, эц везачу Дала хьо винчу денца дог хьоьстуш ирсе вахар хуьлда хьан!!!, Комикс keep calm\nДала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Дала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Дала декъала войла хьо, винчу денца! Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша.......... Дала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Дала декъала войла хьо, винчу денца! Сан хьоме ваша Айдар, Иман,Ислам, могшалла, ирс, аьтто хуьлда хьан дахарехь! Хьай дагах дика мел дерг кхочуш хилла вахар хуьлда хьан! Дала цкъа хьан во ма гойтила суна! Хьан йиша❤ Аллах кхи д1а йокхачу ханна, ирсе вахар хуьлд хьа! Эц везачу Дала дог хьоьстийла хьа! Аллах Дала декъал войла хьо сан хьоме ваша Айдар, эц везачу Дала хьо винчу денца дог хьоьстуш ирсе вахар хуьлда хьан!!! Комикс keep calm\nперевод дал декъал войл хьо — с чеченского на русский\n1 Хьо Бено-м вац?\n2 Вех ма вах хьо\n3 Ц1ха борз йи хьо!\nтоже как бы красавчик\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Ц1ха борз йи хьо!\n4 Ваштяхь вий хьо\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Ваштяхь вий хьо\n5 Охь вохи хьо\n(типа) пошли, пойдем.\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Охь вохи хьо\n6 Охьавосса, д1аккхаьчча хьо\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Охьавосса, д1аккхаьчча хьо\n7 Ас цецвоккхур ву хьо\nя тебя ща неприятно удивлю.\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Ас цецвоккхур ву хьо\n8 Хьо-м важ ма вуй\nну ты конечно тут самый особенный, пуп земли (упрёк).\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Хьо-м важ ма вуй\n9 Хьала ма сатта хьо\nда что бы не кривлялась\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Хьала ма сатта хьо\n10 Ц1е яла хьо белхах\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Ц1е яла хьо белхах\n11 Ж1алеша яа хьо\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Ж1алеша яа хьо\n12 Т1е ма да хьо!\nЧеченско-русский словарь фразеологизмов > Т1е ма да хьо!\n13 Моз даа хьа бето\n14 Вел вал со (хьа вал)\n15 Хьа лергаш\n16 Лергаш цIе дела хьа\n18 Мангал санна вех\n19 Дер йис и жIали ги\n20 Доккха дог долуш ву


Арафат Ясир кхалхаран къайле\nФранци -- Зудчун Сухин а, шина гIоьнчан а накъосталлица шен Рамаллахерчу хIусамера Франце шена дарбадайта ваха новкъа волуш ву Палестинан президент Арафат Ясир, Франци, 2004\nАрафат Ясирх йисинчу Арафат Сухас Францерчу кхеле латкъам хьажийна, шен хIусамда, Палестинин куьйгалхо хилла волу Арафат Ясир валарца доьзна хьелаш талла аьлла. Цунна хетарехь, Арафат Ясир полоний олучу дIаьвшаца вийна ву. Цуьнан тоьшалла лору цо, шен хIусамдена дарба деш хиллачу лоьраша, Арафат Ясир билггал муьлхачу бахьанийца велла шайга къаста делла дац, аьлла дина дахьедар.\n2004-чу шарахь Палестинан куьйгалхочун Арафат Ясиран могашалла цIеххьана талха йолаелча, ши шо сов хан яра иза, Израилан Iедалша бина бехкам бахьана долуш, шен хIусамера дIасавала йиш йоцуш, иза чохь сецош волу. Ткъа Арафатан хьал вуно сиха эшадоладелча, дуьненан юкъаралло тIеIаткъамаш бар бахьана долуш, цуьнан гергарчарна Израилан Iедало бакъо елира иза Франце дарба лаха вигийта.\nАмма Париже дIакхаьчна бутт балале, Палестинан куьйгалхо кхелхира. Цуьнан хIетахьлерчу лоьраша дийцарехь, Арафатна коьрте цIий хьаьддера, и бахьана долуш, кхин дарба дан аьтто ца карийнера царна.\nХIетахь, Арафат кхелхина дукха хан ялале а, Палестинехь цхьаццаберш тешна бара, иза шен Iожаллах велла вац, вийна ву бохучух. Делахь а, хIинццалц цу хIуман цхьанна а кепара тоьшаллаш дацара. Бакъду, бутт хьалха Швейцарерачу цхьана талламан институтан белхахоша, шайна Арафат Ясир лечу хенахь цунна тIехь хиллачу духаршца полоний цIе йолчу радиожигарчу дIаьвшан лараш карийна, аьлла, дIахьедар даро юха карладаьккхина Палестинан куьйгалхочун кхалхарца доьзна хаттар.\nИ хаттар айдинарг Ясирах йисина цуьнан хIусамнана Суха Арафаттий, церан йоI Захвай ю. Цара хIинца Францерчу кхеле латкъам хьажийна, Арафат веран хьелаш талла аьлла. Цу латкъамехь Арафатан гергарчу наха чIагIдо, Палестинан куьйгалхо цхьана цавевзаш волчу зуламхочо я зуламхойн тобано вийна ву, бохуш.\n„Сан хIусамда шеконечу хьелашкахь велла. Дуккха а бахьанаш ду иза вийнера аьлла шеконехь хила. Тамашийна хIума ду, Франци санна йолчу пачхьалкхехь шайн лоьрийн цIийнахь цхьана кхечу пачхаьлкхан куьйгалхо валаран бахьанаш лоьрашка билгалдахалуш ца хилар“, - элира Арафат Сухас шен журналисташца хиллачу къамелехь. Цо иштта билгалдаьккхира, Ясир Арафатан цIийн анализаш Францерчу лоьраша шаьш диъ шо дIа ма даьллехь, хIаллакйина аьлла хилар а вуно чIогIа цакхетаме, шеконе хIума хилар.\nАрафатан доьзалан адвокат волчу Сюр Пьер-Оливьес журналисташка бинчу хаамца, цуьнан гергарчарна мехала ду, шайн да а, хIусамда а билггал хIун бахьаншца велла бохург къастор. Цкъачунна цара цхьа а пачхьалкх я цхьа а билггал нах а бехке беш бац Арафат верна. Амма иза шен Iожаллица велла а воцуш, вийна хиларх шеко яц церан.\nЯсир Арафат Францехь лоьрийн цIийнахь кхелхина велахь а, амма карарчу хенахь меттигера кхел къастош ю, цунна дуьхьал дина хилла зулам, - дIовш даор, -кхечу пачхьалкхахь дIадаьхьана хиларна, Францера Iедал дуй техьа, и зулам талларна жоьпаллехь дерг боху хаттар.\nДукха хан йоццуш Францин президентца Олланд Франсуаца шен хиллачу цхьанакхетарехь Палестинан куьйгалочо Iаббаз Махьмуда дехар дира цуьнга, Арафат Ясир вер я валар талла, Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн юкъараллин Кхерамазаллин Кхеташонан тховкIелахь дуьненаюкъара йозуш йоцу талламан тоба кхуллуш ю гIо дан.\nПалестинан Iедало маршо елла, Ясир Арафатан каш схьадаста а, цуьнан дакъаца оьшуш болу талламаш дIабахьа а.