дни, опалённые солнцем, курчавые - Міхась (Міхаіл Ціханавіч) Лынькоў адна з самых выдат-ных творчых І арганізатарска-кіруючых...\nМіхась (Міхаіл Ціханавіч) Лынькоў адна з самых выдат-ных творчых І арганізатарска-кіруючых постацей у літаратурным працэсе Беларусі савецкага часу пачынаючы з\nНазва Міхась (Міхаіл Ціханавіч) Лынькоў адна з самых выдат-ных творчых І арганізатарска-кіруючых постацей у літаратурным працэсе Беларусі савецкага часу пачынаючы з\nдни, опалённые солнцем, курчавые н седые от жнрной степной пылн. Надолго стало вёдро. Дон, буйный, как смолоду, бугрмлся вмхрастымм валамн. Полая вода понла крайнне дворы станнцы. Обдонье, зеленовато-белесое, насышчало ветер медвяным за-пахом цветушмх тополей, в лугу зарею розовело озеро, пок-рытом опавшнм цветом днкнх яблонь. Ночамм по девнчьн пе-реммгмвапмсь зарннцы, м ночн былм короткме, как зарннчный огненный всплеск» (Шолохов М. Донские рассказы. М., 1980. С. 6) («Чужая кроў»). У М. Лынькова: «Лета-страціла моц, пахаладзела сонца, падкасіў яго промні подых во-сені блізкай. Раніцой туманы халодныя сцелюцца на бліскучым іржэўніку, хутка, хутка адыдуць кучаравыя дні, дні цеплыні, дні шырокага прыволля. Але ўсё прыгожа яшчэ, вунь і дрэвы лістом шалясцяць, нібы шэпты шлюць сонцу раніцы, і ў паветры све-жым яблыкам пахне і мёдам ліпавым» (I, 118) («У мястэчку», 1927).\nВядома, «бунтоўны» лад апавядальнай плыні, які выяўляўся і ў пераўскладнёным сінтаксісе, быў уласцівы ў 20-я гады твор-часці многіх рускіх і беларукіх празаікаў, асабліва маладых. Ён перадаваў «стылістыку» самой вясенне-навальнічнай рэвалю-цыйнай пары. М. Шолахаў і М. Лынькоў здолелі ўнікнуць вялі-кіх выдаткаў гэтай стылявой сістэмы, калі яе ўзвышана-надзем-ная эмацыянальная танальнасць пачала не адкрываць новыя грані жыцця, а засланяць складаную рэальнасць часу. У стылі аднаго і другога апавядальніка эмацыянальныя згушчэнні даволі сціплыя. Эстэтычныя сімпатыі М. Лынькова да твораў М. Шо-лахава праглядваюцца даволі празрыста. Тут і аднолькавыя воб-разы-тропы тыпу «кучаравыя дні», і некаторыя ўскосныя, але пераканальныя факты, якія таксама сведчаць пра ўнутрана-твор-чую блізкасць беларускага празаіка да М. Шолахава. Напрыклад, М. Лынькоў, як вядома ўсім, хто з ім сустракаўся, замест слоў «юнак», «Іонакі» любіў казаць «в'юнаш», «в'юнашы». Слова «вьюношн» ўжывае Нагульнаў у XXXII раздзеле рамана М. Шо-лахава «Паднятая цаліна».\nАднак чым бліжэй апавядальная творчасць М. Лынькова па-дыходзіла да сярэдзіны 30-х гадоў, тым больш страчвала яна на-туральныя асаблівасці сапраўднай мастацкай літаратуры, тым больш паддавалася схематызаваным уяўленням пра задачы пра-летарскай творчасці, асабліва пра адлюстраванне класавых адно-сін паміж людзімі. Класавы канфлікт стаў паказвацца як цалкам непрымірымы і зніштажальны («Аб чалавечым сэрцы, 1935), хоць у апавяданні «Крот», напісаным у 1927 г., чырвонаармейцы, якія пэўны час жылі на пастоі на хутары пана Зяленскага, ужо ў да (392-393) розе нясуць у сабе памяць пра «блакітныя вочы і залаты лён шаўка-вістых кос...» яго дачкі Яніны. Праўда, у сюжэце твора ёсць яшчэ дадатковы сэнсавы знак, які ідэйна падмацоўвае асабістыя пачуцці байцоў: брат Яніны — у чырвоных. Гэтая акалічнасць кідае пэўны водбліск і на сацыяльнае аблічча пана Зяленскага. Жыццё, магчы-ма, змусіць у будучым сям'ю пана да класава-спагадлівага прымі-рэння. Прынамсі аўтар хоча спадзявацца на гэта.\nІдэя аб адзінстве народа, які разарваны класавымі супярэч-насцямі, праводзілася ў апавяданні М. Шолахава «Шыбалкава семя» (1925). У бацькі і маці, якія належаць да варагуючых ар-мій, ёсць агульнае дзіця. Гэта ўспрымаецца як сімвал будучага яднання і прымірэння ўсіх, хто ў грамадзянскую вайну змагаўся за супрацьлеглыя мэты.\nI ўсё ж у грамадскім жыцці ўсё відавочней перамагала атмас-фера варожасці і падазронасці. Несумненна М. Лынькоў з усёй глыбінёй адчуваў і ўсведамляў гэтую трагічную сітуацыю, якая падрывала стваральныя сілы народа, несла глабальную небяспе-ку жыццядзейнасці ўсяго дзяржаўнага арганізма, у тым ліку сферы творчасці. Усё часцей і часцей сумленнае слова праўды пра сучас-насць кваліфікавалася ў друку як палітычная і ідэалагічная памыл-ка, што не магло не стрымліваць творчыя магчымасці пісьменнікаў. Відаць, з улікам усіх гэтых акалічнасцяў у М. Лынькова ўзнікае маштабная задума мастацкага твора пра народнае жыццё дарэва-люцыйнай пары. Па-першае, у творы пра мінулае ў нашмат меншай ступені можна было асцерагацца ідэалагічнай цэнзуры і ўзнікала лепшая перспектыва раскрыць свае пісьменніцкія здольнасці з большай паўнатой і дасканаласцю. Па-другое, міну-лае заўсёды нясе ў сабе вытокавыя ніці сучаснасці. Выявіць важ-нейшыя з іх азначае шмат Іпто зразумець у гістарычных тэндэн-цыях часу, у тым, што адбывалася пасля рэвалюцыі. Такім тво-рам стала аповесць «На чырвоных лядах» (1933).\nЦячэ спрадвечная плынь народнага побыту ў мястэчку з яго традыцыйным складам пераважна сялянскага жыцця. Штодзён-ны горкі клопат пра выжыванне часам перабіваецца хвіліннымі момантамі скупой радасці і весялосці. Настаўніца местачковай школы Зіначка разважае, шкадуючы сябе, што трапіла ў такую невыносную глухмень, у «куток мядзвежы»: «А пра сялянства і казаць нечага — мяхі мякінныя... От толькі і ведалі б: бульба да грэчка, грэчка да бульба... Спас надыдзе ці Мікола там часам — і пашло грукатаць мястэчка. Аднэй гарэлкі — дык затлуміся, а колькі галоў паб'юць ды бакоў памнуць... I якія людзі, такія й дзеці — вучы іх тут, марнуй сваю маладосць... I для каго?» (Лынькоў М. На чырвоных лядах. Мн., 1934. С. 18).\nЗіначка не ўсведамляе, што і яна — натуральны прадукт крытыкуемага ёю ўзроўню жыцця. Яна ахвотна рэжацца ў карты з бацюшкам, дзеля пацехі выклікаючы рэўнасць матушкі. Яе муж на вайне, і яна, каб «не марнавалася маладосць», прыхі-наецца да багатага прадпрымальніка Мацвея Юльевіча.\nМараль простых людзей моцна залежная ад іхніх прагматыч-ных інтарэсаў, нават калі яны дробныя. Вось Лаўрэн, наткнуў-шыся на мёртвае цела добра знаёмага яму Лявона, выпадкам за-бітага, а пасля скінутага ў раку лесніком, не выцягвае яго на бе-раг, а, наадварот, адпіхвае дручком ад берага, думаючы пры гэ-тым: «Вот табе і раз, набыў сабе клопату. Хадзі цяпер па на-чальству... Шчэ па прыставах цябе паганяюць, — адкуль мерцвя-ка здабыў... Ты ўжо не крыўдуй, братка Лявон. Не з рукі нам... Чалавек ты, здаецца, і нішто, ціхі, можна сказаць, чалавек... Да бач жа, доля такая, дзе толькі собіла... Плыві, галубок, плыві... Знойдзеш дзе-небудзь і дамавіну. А нам — суседзям тваім — не з рукі... Бо смерць твая без крыжа была, нялюдская, браце, смерць...» (Лынькоў М. На чырвоных лядах. С. 154). У падтэксце гэтага эпізоду думка пісьменніка, што ніякі грамадскі прагрэс не можа грунтавацца на падобнай на-роднай маралі.\nБагацейшыя гаспадары мястэчка без жалю эксплуатуюць бяднейшы пласт сялянства. Парабкам у багацейшых суседзяў жывецца горш, чым у паноў, бо суседзі карыслівыя нават у дро-бязях. I ўсё ж агульны псіхалагічна-сацыяльны клімат у мястэч-ку не безнадзейны. У ім ужо ёсць пробліскі новых адчуванняў і чаканняў. Па-першае, парабкі любяць працу як такую незалеж-на ад таго, колькі ім плацяць. А працавіты чалавек заўсёды на-дзея будучыні. Па-другое, у некаторых маладых людзей зара-джаюцца і выспяваюць першапачатковыя духоўныя судакранан-ні з жыццём.\n«— Трохі з прыдурам... — кажа пра свайго парабка дзядзька Іван.\nХіба не з прыдурам, калі вось угледзіцца часам у Іпто і гля-дзіць. Глядзіць, здаецца, і не зварухнецца, а запытай яго, што ён там бача — хіба адкажа. Лыпне вось так вачамі бялёсаватымі і нібы ўглядаюцца гэтыя вочы не на свет божы, а ў нутро сваё, і толькі потым ужо спытае:\n— Аб чым гэта вы ? Спытае і ўглядаецца здзіўлена.\n— Зрок у яго нутраны... — кажуць бабы-суседкі. А які гэта зрок, запытай іх, і не адкажуць» (Лынькоў М. На чырвоных лядах. С. 20) (394-395)\nI невыпадкова менавіта Нупрэй, парабак Івана, заступаецца за салдатак, якіх крыўдзіць стараста.\nПрырода ў аповесці «Чырвоныя ляды», як і ў папярэдніх творах пісьменніка, — умяшчальня і гарант спрадвечнага існа-вання свету з захаваннем жыццёвага аптымізму, якое гора людзі ні перажывалі б. Алтэр, скупшчык рыззя, жыве бедна. Але ён аптыміст, бо адчувае сваю глыбокую душэўную далучанасць да прыроды. «Уга, чаму ж яму плакаць, калі сонца смяецца!»\nУ канцы аповесці павявае ўжо блізкім ветрам рэвалюцыі. Вяртаюцца з фронту некаторыя салдаты, якія нясуць у сабе па-чуццё бурнай нянавісці да вайны і да ўлад, якія яе распачалі. Ужо з'яўляюцца першыя спробы яшчэ нясмелай агітацыі і не зусм смелага супрацьдзеяння мясцоваму начальству.\nЖанрава-стылявая будова аповесці — мазаічная. Кожны яе раздзел нібы асобная навела. Такая форма не дазваляе развіць дзеянне ў хуткіх тэмпах бягучага часу. Але гэта і не патрэбна пісьменніку, бо жыццё ў глухой правінцыі цячэ марудна і шмат у чым стыхійна. Тут літаратурная форма якраз адэкватная самой плыні жыцця. Затое ў кожным мазаічным раздзеле-малюнку — асобная, глыбока раскрытая падрабязная побытава-сацыяльная сітуацыя, непаўторныя, каларытныя характары местачковых лю-дзей з іх жывой наддняпроўскай гаворкай (прататыпам адлюстрава-нага мястэчка стала добра знаёмае аўтару мястэчка Свержань). Пісьменнік захапляўся экзатычнымі народнымі слоўцамі: «вылі-вак», «збязуліць» (разысціся, расперазацца, здурнець), «шуядзь» (зброд, дробяза), «бучны» (натапыраны), «знецікі» (знянацку), «задыхнеча» (душная атмасфера), «цанавацца», «пашлакатаваць» (пацешыць), «ніціцца» (прыгінацца). Шмат у аповесці арыгі-нальных народных прымавак. Некаторыя з іх стварыў, магчыма, сам пісьменнік па законах народнага ладу. Адметнасць моўных і стылявых рэсурсаў у аповесці «На чырвоных лядах» звярнула на ся-бе ўвагу Якуба Коласа, які ў артыкуле «Мова М. Лынькова па рама-ну «На чырвоных лядах» (1934), адзначыўшы, што «М. Лынькоў выдатны майстар слова», усё ж крытыкаваў пісьменніка за праз-мернае захапленне правінцыялізмамі, якія яшчэ не сталі «ста-більнымі словамі».\nПаказ народнага быту часта не лічыўся ў пачатку 30-х гадоў станоўчай якасцю літаратуры. Крытыка баялася, што за бытавы-мі падрабязнасцямі ў мастацкім творы прападзе галоўная ідэя, прыглушыцца палітычнае гучанне зместу. Асабліва рашучыя на-падкі часта рабіліся на тыя творы, у якіх глыбока паказваліся быт і псіхалогія. Псіхалагічная глыбіня пагардліва і здзекліва назы-валася «самакапаннем у душы», хоць відавочна, што беларускай прозе яшчэ не пагражалі крайнасці захаплення псіхалогіяй. На (395-396) адварот, псіхалагічны ўзровень яе быў у цэлым даволі невысокі. Нягледзячы на «тэарэтычныя» перашкоды для развіцця бытавой жанрава-стылявой лініі, лепшыя пісьменнікі адчувалі яе неаб-ходнасць, яе плённасць для агульнага росту беларускай літаратуры.\nКалі ў рамане «На чырвоных лядах» паказвалася дарэвалю-цыйнае жыццё, то ў рамане К. Крапівы «Мядзведзічы» (1932), блізкім да аповесці М. Лынькова па жанрава-стылявым выбары, жыла беларуская вёска першых паслярэвалюцыйных гадоў. К. Кра-піва, раскрываючы сацыяльныя канфлікты беларускай вёскі, не мінае яе побыту, яе маральных і псіхалагічных канфліктаў, пры-чым паказвае іх не ізалявана ад сацыяльных праблем, а ў цеснай сувязі, як адзінства жыцця.\nАповесць «На чырвоных лядах» засталася незакончанай, як, дарэчы, і многія іншыя творы 30-х гадоў, у тым ліку і раман К. Крапівы «Мядзведзічы». Напісана і надрукавана толькі пер-шая частка аповесці. Незавершанасць пісьменніцкіх задум таго часу, якія раскрывалі гістарычны пярэдадзень рэвалюцыі і ка-лектывізацыі, стала вынікам неспрыяльных палітычных умоў, калі аб'ектыўна-рэалістычнае адлюстраванне падзей рэвалюцыі і калектывізацыі стала немагчымым, бо ўжо склаліся цвёрдыя стэ-рэатыпы асвятлення гэтых падзей, якія трохі пазней манумен-тальна і надоўга закансервуюцца ў «Гісторыі УКП (б)». Пісьмен-нікі, адчуваючы, што любыя замахі на рэалістычны паказ пе-раломных момантаў у жыцці народа будуць абавязкова жорстка перакрывацца, пакідалі свае творы незавершанымі або вярталіся да іх праз працяглы час, як Якуб Колас, аўтар трылогіі «На рос-танях», пасля асуджэння культу Сталіна.\nДа сярэдзіны 30-х гадоў «маладнякоўскае» прыгодніцтва пас-тупова страчвае эстэтычную неабходнасць у літаратурным пра-цэсе. Залішняя ўвага да незвычайнага ўспрымалася ужо як нена-туральнасць, а часам нават як фальш, скажэнне жыццёвай праў-ды. Заставалася яшчэ адно літаратурнае поле, нават цэлая «аў-таномная» дзяржава ў літаратуры, дзе незвычайнасць магла дахо-дзіць да ўмоўнасці, дзе рамантыка магла гаварыць на ўвесь го-лас, — гэта дзіцячая літаратура.\nУ 20-я гады спецыяльна для дзяцей пісьменнік не пісаў, хоць героямі яго твораў часта былі дзеці. Пасля рамана «На чырвоных лядах» адна за адной з'яўляюцца ў М. Лынькова аповесці для дзяцей «Пра слаўнага ваяку Мішку і яго слаўных таварышоў» (1935) і «Міколка-паравоз» (1936).\nМ. Лынькоў выбіраўся дэлегатам на першы Усесаюзны з'езд пісьменнікаў. Ён пісаў у «Аўтабіяграфіі»: «У 1934 годзе быў на першым Усесаюзным з'ездзе пісьменнікаў, у часе якога з групай беларускіх пісьменнікаў быў у гасцях у Аляксея Максімавіча (396-397) Горкага. Гэта сустрэча назаўсёды засталася ў маёй памяці як ад-на з самых урачыстых падзей у маім жыцці» (Пяцьдзесят чатыры дарогі. С. 365).\nЗ 1938 г. М. Лынькоў узначальвае Саюз пісьменнікаў БССР.\nПісьменнік прымаў удзел у паходзе Чырвонай Арміі у Заход-нюю Беларусь 17 верасня 1939 г., што адлюстравалася ў яго творчасці. Рэдагаваў вайсковую газету «Беларуская звязда». Хут-ка з'явіліся апавяданні, якія склалі зборнік «Сустрэчы» (1940) і аповесць, якая дала назву зборніку.\nГероем аповесці «Сустрэчы» з'яўляецца Захар Крымянец, стары камуніст, засуджаны польскімі ўладамі да пажыццёвага зняволення за смелае знішчэнне ў зале суда па загаду сваёй пар-тыі правакатара. Па прызнанню самога пісьменніка, прататыпам вобраза Захара Крымянца паслужыў яму вядомы герой заходне-беларускага рэвалюцыйнага руху Сяргей Прытыцкі, прысуджаны спачатку за свой учынак па знішчэнню правакатара да пакаран-ня смерцю, што шырокім масавым пратэстам ускалыхнула ўсю сусветную дэмакратычную гармадскасць. У выніку смяротная кара была заменена С. Прытыцкаму на пажыццёвае зняволенне.\nАднак, відаць, толькі па вельмі агульных знакавых момантах жыццёвага лёсу можна збліжаць літаратурнага героя Захара Крымянца і рэальную асобу С. Прытыцкага. Па-першае, яны рознага ўзросту. Захар ужо меў дарослую дачку, а Сяргею Пры-тыцкаму ў час апісаных падзей было усяго 26 гадоў. Па-другое, перабольшаны ахвярны эмацыянальна-псіхалагічны стан Захара Крымянца. Шсьменнік знаходзіўся ў Заходняй Беларусі зусім не працяглы час і таму не валодаў дастатковым запасам канкрэтна-жыццёвых назіранняў над заходнебеларускай рэчаіснасцю. Зусім зразумела, што ў поглядзе на гэтую рэчаіснасць ён міжвольна карыстаецца прапагандысцкімі трафарэтамі, распаўсюджанымі ў прэсе Савецкай Беларусі. Іх прысутнасць у аповесці відавочная. Камуністам у польскіх турмах было, вядома, нялёгка, але палі-тыка на іх фізічнае вынішчэнне адсутнічала. Не ведаў пісьмен-нік, відаць, і таго, што выхад заходнебеларускіх камуністаў з польскіх турмаў не абяцаў ім ружовых перспектыў пры савецкай уладзе. Дзейнічала пастанова сталінскага Камінтэрна аб роспус-ку Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі па прычыне быц-цам бы масавага пранікнення ў яе шэрагі агентаў польскіх спец-службаў. Існаванне такой пастановы ў адносінах да канкрэтнага камуніста вылівалася пасля верасня ў недавер і падазрэнне, а нярэдка — у арышт.\nНе паспеўшы акрэслена ўлавіць сапраўдныя калізіі заходне-беларускага жыцця, пісьменнік вымушаны быў у мастацкім пла (397-398) не абвастраць сюжэтныя лініі твораў, якія склалі зборнік «Суст-рэча», меладраматычнымі прыёмамі, што падрывала жыццёвую натуральнасць вобразнага ўвасаблення. Сам пісьменнік адчуваў мастацкую недасканаласць гэтых твораў. Ён пісаў перакладчыку П. С. Кабзарэўскаму, які прапанаваў уключыць у зборнік перак-ладаў на рускую мову апавяданне «Дай зорку»: «Што датычыцца навелы «Дай зорку», то я не рэкамендаваў бы Вам перакладць яе — лічу яе слабаватай» (VIII, 29).\nI усё ж падзеі такога велізарнага гістарычнага маштабу, як уз'яднанне Беларусі і савецка-фінская вайна 1939—1940 гг., бу-дзілі цвярозыя зрухі ў грамадскай свядомасці, у тым ліку і ў све-таадчуванні творчай інтэлігенцыі.\nЗ першых дзён Вялікай Айчыннай вайны М. Лынькоў знахо-дзіўся ў дзеючай арміі ў якасці работніка друку. Ён рэдагаваў га-зету «За Савецкую Беларусь», публікаваў фельетоны, нарысы і артыкулы ў іншых франтавых выданнях, а таксама ў газетах «Правда», «йзвестня», «Савецкая Беларусь», у вядомых часопі-сах «Огонёк» і «Славяне», у многіх альманахах і зборніках ваен-нага часу. Пісьменніцкая прафесія аказалася вельмі патрэбнай вайсковай спецыяльнасцю.\nГазета «За Савецкую Беларусь» пачала выдавацца ў цяжкіх умовах адступлення Чырвонай Арміі, калі членам рэдакцыі ра-зам з рэдактарам даводзілася ратавацца ад частых бамбёжак і вырывацца з акружэння. Пякучым болем жыла ў сэрцы Міхася Ціханавіча трывога за лёс сям'і, якая засталася ў акупаваным Мінску. Хоць некаторыя чуткі спачатку давалі надзею, Іпто жон-ка і сын жывыя, але надзея не спраўдзілася. Іх расстралялі фа-шысты.\nЗмест апавяданняў М. Лынькова ваенных гадоў — тыповае эмацыяльна-публіцыстычнае выяўленне глыбокіх учрушэнняў савецкага народа і яго літаратуры таго часу, асабліва псршага пе-рыяду вайны. Ён увесь вычэрпваўся канцэнтраваным патрыя-тычным заклікам да бязлітаснай барацьбы з захопнікамі. Калі ў паэзіі ідэя закліку часцей за ўсё выказваецца адкрыта і непас-рэдна, праз аўтарскі голас, то ў прозе — найчасцей праз абваст-рэнне сюжэтных сітуацый, калі герой сустракаецца з ворагам твар у твар. Задача ў дадзеным выпадку заключалася ў тым, каб выклікаць бурную і пратэстуючую хвалю спачування да бараць-біта і ахвяры, а г. зн. і нястрымную нянавісць да ворага. Падоб-ная задача дасягалася найлягчэй выбарам выключнасці падзей — напрыклад, ствараліся эпізоды, у якіх у адкрытую баявую схват (398-399) ку з ворагам уступаюць дзеці або старыя людзі. Акрамя таго, баявы подзвіг патрабавалася паказваць маштабным і гучным, найлепш — узрыў, на меншае пісьменнікі рэдка згаджаліся. Усё гэта павінна было нашмат павысіць эмацыянальны тонус спачу-вання, а спачуванне, само сабой, пераўтварыцца ў заклік да ба-рацьбы.\nАпавяданні М. Лынькова «Васількі» (1942) і «Астап» (1943) якраз і з'явіліся творчым увасабленнем прасцейшых мастацкіх прынцыпаў у адлюстраванні вайны на першым этапе яе літара-турнага асэнсавання. У апавяданні «Васількі» подзвіг сапраўды здзяйсняецца надзвычай гучна. Яго здзяйсняе трынаццацігадовы хлопчык Міколка. Ён гранатай знішчыў не абы каго, а цэлую машыну эсэсаўцаў, помсцячы за смерць маці і малой сястрычкі. Як бачна, усё тут падпарадкавана ідэі закліку да барацьбы, бо хі-ба можна заставацца абыякавым ці баязліўцам, калі ворагі забі-ваюць малых дзяўчынак, ды яшчэ хворых. Кожнае добрае сэрца павінна балюча скалануцца ад жаху і жалю і пераплавіць іх у ге-раічную гатоўнасць змагацца. Уражлівасць падзеі ўзмацняецца яшчэ і іншымі пачуццёва насычанымі дэталямі: каля забітага Міколкі валяецца «яго торбачка з раструшчаным пад салдацкім ботам пеналам. Ды выпалі з-за пазухі і ляжалі ў пылу запазне-лыя восеньскія васількі» (II, 13). Гэтак просталінейна ў той час праводзілася літаратурай думка аб непрымірымасці двух светаў — чорна-забойчага чужога і светла-змагарнага свайго.\nПа ідэйнаму прызначэнню і па аднатыпнасці паэтыкі да «Ва-сількоў» прымыкаюць апавяданні «Ірына», «Дзіцячы башмачок», «Недапетыя песні», «Пацалунак» (усе — 1942).\nУ апавяданнях «Ірына» і «Астап» подзвігу герояў папярэдні-чаюць асабістыя трагедыі: злой варожай рукой забіты малы сы-нок Ірыны, а ў Астапа карнікі спалілі хату разам з нявесткай і ўнукамі. Самі па сабе гэтыя факты клічуць да помсты. I яна ад-бываецца. Ірына ўзрывае мост на чыгунцы, а Астап у якасці правадніка заводзіць карнікаў, якія шукаюць партызан, у непра-лазныя балотныя нетры, адкуль няма звароту і дзе гіне сам.\nВядомы сусанінскі матыў у апавяданні «Астап», як не што іншае, якраз і сведчыць пра літаратурную ўмоўнасць яго зместу, калі праўдзівасць факта правяраецца не адпаведнасцю жыццю і рэальным умовам часу (яны нібы недастаткова значныя і аўта-рытэтныя для сцвярджэння ідэі), а спасылкай на вядомую ўжо традыцыю. Яна здаецца важкай у ідэйным сэнсе, болыІІ перака-нальнай, бо ўжо замацавалася ў свядомасці людзей. Што даты-чыцца апавядання «Астап», то ў параметрах сённяшніх ведаў пра мінулую вайну можна засумнявацца, што было шмат выпадкаў, каб немцы такім прымітыўным і ненадзейным метадам шукалі (399-400) партызан. Для гэтага ў іх была кваліфікаваная і вопытная раз-ведка. Праўда, адзін падобны выпадак ведае гісторыя мінулай вайны на Беларусі — трагічны лёс братоў Міхаіла і Івана Цубаў. Аднак і гэты адзіны выпадак, напэўна, патрабуе праверкі фак-тычнай верагоднасці: што ў ім несумненная праўда, а што ідзе ад афіцыйнай легенды, якая павінна была замацаваць уяўленне аб вычарпальна масавай барацьбе беларусаў, аж да апошняга ча-лавека, уключаючы старых і дзяцей.\nВа ўсіх амаль апавяданях М. Лынькова ваеннага цыкла зна-ходзяцца сюжэтныя моманты, якія не адпавядаюць праўдзе жорсткіх рэальных абставін вайны. Напрыклад, у апавяданні «Васількі» вяскоўцы, якія збіраюцца стаць партызанамі, хаваюць назапашаную зброю ў лесе пад старымі ялінамі, у месцы, якое добра вядома нават хлапчуку Міколку. У апавяданні «Дзіцячы башмачок» беларускія жанчыны забіваюць каменнямі ўзброенага нямецкага яфрэйтара.\nПубліцыстычная спадчына М. Лынькова ваенных гадоў на тэму вайны параўнаўча даволі аб'ёмная, а ў цэлым за гады вай-ны ім напісана вельмі шмат артыкулаў, у тым ліку крытычных. Усе публіцыстычныя артыкулы гэтага часу таксама маюць агуль-на адрасны, адкрыта «выхаваўчы» змест. Галоўнае ў іх — адкры-ты і падтэкставы заклік да барацьбы. Гэтай ідэйнай задачы пад-парадкавана кожная, самая дробязная фактычная дэталь. Прык-ладам можа служыць нарыс «Даватар» (1942) пра генерал-майо-ра, Героя Савецкага Саюза Л. Даватара, напісаны пасля яго гібе-лі ў бітве за Маскву (Па неўстаноўленых прычынах нарыс не быў апублікаваны ў гады вайны). Вобраз Даватара ў нарысе плакатны, ён створаны толькі светлымі пункцірнымі рысамі. Даватару ўсё вы-датна ўдаецца. У яго жыцці як чалавека і камандзіра няма ніякіх ускладненняў ці хоць бы малых непрыемнасцяў, няўвязак. Яго жыццё — адно ўрачыстае свята перамог без псіхалагічных пе-раходаў ад аднаго этапу трыумфальнага ўзыходжання да другога. Нічога не гаворыцца ў нарысе пра напружанае і цяжкае стано-вішча савецкіх войскаў пад Масквой, пра вялікія іх страты. Таму і смерць Л. Даватара ўспрымаецца як сляпая выпадковасць вай-ны, а не як факт-сведчанне надзвычай крытычнай ваеннай сі-туацыі пад Масквой, калі генералы падвяргаліся такой жа небяс-пецы, як і радавыя салдаты.\nУ нарысе «Шляхамі. Дарожныя нататкі», напісаным у 1944 г. як абагульняючы вынік вяртання на вызваленую Беларусь, сама назва якога быццам бы абавязвала да аб'ектыўнай храналогіі па прынцыпу «што бачу, тое і пішу», на жаль, пануе ўсё тое ж свя-домае ці несвядомае ўхіленне ад праблемнага і праўдзівага пака (400-401) зу ўбачаных падзей, калі цяжкая і крывавая вайна выглядае бра-вурным маршам да хуткай канчатковай перамогі. Разбітая ваен-ная тэхніка бачыцца толькі нямецкая, трупы салдат заўважаюц-ца толькі варожыя. I вельмі рэдка сустракаюцца прызнанні ўдзельнікаў вайны нават такога «змекчанага» тыпу: «Тугавата нам прыйшлося аднойчы пад Кур'янамі» (II, 139). «Крутавата нам даводзілася». Не сказана, што «туга», «крута», а ўсяго толькі «трохі туга», «трохі крута», таму ўсё заўсёды канчаецца добра, без трагічных няўдач і паражэнняў. Падобны падыход да ад-люстравання ваенных падзей не даваў адказу на пытанне, чаму пры такой «суцэльнай» пераможнасці вайна доўжылася так доў-га. Друкуючы нарыс у 1945 г., аўтар зняў ці вымушаны быў зняць адзін з нямногіх у нарысе сумных і праўдзівых момантаў вайны, а менавіта такі: «На заходнім схіле форта хавалі забітых, памерлых ад ран. Пад вялізнымі асакорамі — надзейнаю вартаю ад заходніх вятроў — вырасталі ўзгоркі брацкіх магіл. Байцы су-рова і маўкліва ўпрыгожвалі іх рознакаляровым каменнем, гір-ляндамі хвоі, ставілі цёсавыя агароджы, простыя манументы з імёнамі загінуўшых на полі боя сваіх сяброў і таварышаў» (II, 505).\nЛісты М. Лынькова ваенных гадоў, як і іншых беларускіх пісьменнікаў, чыста інфармацыйныя па зместу, без глыбокага роздуму над падзеямі. У іх вельмі адчуваецца відавочная боязь ваеннай цэнзуры, якая магла шчырыя і складаныя развагі вытлу-мачыць не ў карысць аўтара. Нават паведамляючы сябрам пра трагічную смерць у Маскве, у гасцініцы «Масква», у 1942 г. Янкі Купалы, ён піша, што народны паэт Беларусі «памёр», хоць М. Лынькоў, магчыма, як ніхто з іншых беларускіх пісьменнікаў ведаў, што смерць Янкі Купалы — трагедыя з нявысветленымі прычынамі і акалічнасцямі.\nПрыйшла перамога, а з ёю новыя праблемы і трывогі.\nДэмабілізаваўшыся і вярнуўшыся ў Мінск, М. Лынькоў зас-таецца Старшынёй Саюза пісьменнікаў і шмат увагі аддае на-ладжванню элементарных жыццёвых умоў для пісьменнікаў у разбураным Мінску. Адначасова некалькі гадоў працуе дырэкта-рам Інстытута літаратуры, мовы і мастацтва Акадэміі Навук. У пасляваенныя гады разгортваецца акгыўная грамадская дзей-насць пісьменніка. З'яўляецца разам з Я. Коласам членам камісіі па расследаванню злачынстваў фашысцкіх захопнікаў у Мінску. Удзельнічае ў руху абароны міру. У якасці дыпламата ездзіць у Амерыку на паседжанні Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. Навед-вае іншыя краіны. Некаторыя назіранні над зарубежным жыц (401-402) цём сталі зместам апавяданняў. У гэтых творах пераважае афі-цыйная і ідэалагічная пазіцыя непрымірымага існавання двух светаў: капіталістычнага, дзе пануе «демократня нанзнанку» (так называецца адзін з артыкулаў пісьменніка) і сацыялістычнага, дзе жывуць «людн нового мнра» (таксама назва артыкула пісь-менніка).\nАднак пры ўсёй занятасці патрабаваннямі бягучага моманту ўсе ўнутраныя рэсурсы М. Лынькова паглынала праца над рама-нам «Векапомныя дні» ў чатырох кнігах (1949—1956). Гэта быў яго магістральны знаятак. Раман быў задуманы яшчэ ў час вай-ны, бо пісьменнік адчуваў глабальнае значэнне духоўпага вопы-ту чалавецтва, набытага ў барацьбе з фашызмам. 1 калі вопыт барацьбы з Напалеонам выліўся ў духоўна абагулыіяючую эпа-пею «Вайна і мір» Л. Талстога, а грамадзянская найпа зпайшла трагічна-эпапейнае адлюстраванне ў рамане «Ціхі Дон» М. Шо-лахава, то усімі пісьменнымі людзьмі ў глыбіні душы чакалася, што і пасля гэтай перажытай вайны павінен з'яшцца твор, які стане такім жа панарамным люстэркам рэальнай гісюрыі сусвет-нага катаклізму. Адносна сваёй радзімы Беларусі, якая змагалася з ворагам на патрызанскіх шляхах, М. Лынькоў г>тую задачу ўзяў на сябе.\nНад раманам М. Лынькоў працваў натхнёна і І нялікім ду-шэўным напружаннем. Магчыма, сапраўды ў час стнарліня ра-мана яму мроіўся мастацкі ідэал «Вайны і міру» і «Ціхаіа Дона». Але наўрад ці пісьменнік у той час задумваўся над пытаннем, ці існавалі рэальныя ўмовы ў грамадстве пасляваенпых гадоў для стварэння эпасу ўсяго нацыянальнага лёсу народа. Мабыць, не. Па-першае, увесь раман прысвечаны партызанскай барацьбе і жыццю людзей на акупіраванай Беларусі, з фактычным абліччам якіх аўтар не сутыкаўся, бо ўсю вайну правёў у арміі. Праўда, пісьменнік сабраў шмат дакументальных матэрыялаў, але яны не маглі поўнасцю кампенсаваць акалічнасць асабістай уключанасці ў апісваемыя падзеі. Магчыма, гэты фактар і не быў галоўным сярод іншых фактараў, якія стрымлівалі творчыя магчымасці пісьменніка. Аўтар «Вайны і міру» таксама не ўдзелыіічаў у вай-не 1812 г. Галоўным, бадай, аказалася тое, што не была свабод-най прастора палітычнага, ідэйнага і культурнага жыцця таго ча-су для свабоднай творчасці. На ўсю моц у друку грымелі фанфа-ры з нагоды з'яўлення пастановы ЦК УКП(б) адносна часопісаў «Звезда» і «Ленннград». Канцэптуальна пісьменнік вымушаны быў ставіць сябе ў рамкі пэўных ідэалагічных канструкцый, ісці за старымі часоў вайны дагматычнымі ўяўленнямі аб характары партызанскай барацьбы на Беларусі. Ва ўмовах пасляваеннай са-вецкай рэчаіснасці М. Лынькоў, як цяпер відаць, залішне рана (402-403) ўзяўся за эпапею пра трагічную паласу народнага быцця, якая патрабуе паўнаты ўяўленняў, пазіцыйнай аб'ектыўнасці і ма-ральнай паслядоўнасці, час эпапей яшчэ не наступіў. Да хру-шчоўскай «адлігі» было далекавата. Раман быў закончаны якраз тады, калі яна пачалася. I ўсё ж талент пісьменніка, эрнергія яго творчай думкі, сама літаратурная логіка ў многіх выпадках дазва-лялі пісьменніку вырывацца за гэтыя рамкі і пісаць праўду вай-ны, праўду народнага лёсу. Менавіта гэтымі момантамі раман «Векапомныя дні» замацаваўся ў гісторыі ваеннай прозы, у гісторыі ўсёй беларускай літаратуры.\nРаман пачынаецца з падзеі пачатку вайны, з таго, як у час нямецкай бамбёжкі пераправы на адным з бежанскіх вазоў нара-джаецца дзіця. «I людзям здалося, што выбух цягнецца доўга-доўга. Такі люты крык стаяў над возам, што некаторыя аж сцялі зубы ад болю. Раптам крык абарваўся, сціх, заглух, і новыя гукі пачуліся ад воза.\n— Ку-га... ку-га... — раздавалася тонкае, пісклівае, і пажы-лыя жанчыны, што сядзелі нахмураныя, прыкрыўшы целам сваіх дзяцей, адразу ж прыйшлі ў рух, хутка загаварылі, і іх шэра-зям-лістыя ад страху твары пацяплелі, расплыліся ў спрадвечныя ма-цярынскія ўсмешкі» (IV, 9).\nА пасля апісання бамбёжкі і нараджэння дзіцяці даецца такі пейзаж: «Паступова насоўвалася ноч. Над ракой узняліся праз-рыстыя кудзеркі пары. Яны гусцелі з кожнай хвілінай, і хутка белы туман ахінуў раку, берагі, прыбрэжныя лесавыя ўзгоркі...\nУ недасяглай вышыні замігцелі першыя зоры. Вялі загадкавы гоман казачныя ў прадночным змроку велізарныя хвоі, яліны. Пляскалася вада ўнізе ў рацэ. Чуліся галасы начных птушак, ле-савыя шорахі, нечыя дзіўныя ўздыхі, нібы ўздыхала зямлі і ціха-ціха перашэптвалася з маўклівымі дубамі» (V, 10).\nЯкая незвычайная ціхамірнасць у прыродзе! Толькі што зям-лю ірвалі бомбы, падалі дрэвы, гінулі людзі. I раптам такая замі-ранасць — «кудзеркі пары» над ракой. Тут відочнае несупадзен-не створанага настрою самым падзеям. Зямля ўжо крычала ра-зам з людзьмі, а не «перашэптвалася». Пісьменніка можна было б абвінаваціць у антымастацкасці, калі б тут не было спецыяль-нага прыёму, аблюбаванага пісьменнікам яшчэ ў апавяданнях 20-х гадоў. Справа ў тым, што і ў рамане «Векапомныя дні» пей-зажныя малюнкі пацвярджаюць аўтарскую думку, увасобленую ў эпізодзе нараджэння дзіцяці пад бамбёжкай. I гэтая думка ў нас-тупным: што бы ні адбывалася на зямлі, вечныя законы жыцця бяруць сваё. Жыццё ўсё роўна мала змянянецца 1 трыумфуе. Эпічная веліч прыроды не можа пахіснуцца, а значыць — яна не можа прыняць вайну, і вайна варожая прыродзе і жыццю наогул. (403-404)\nАле вельмі заўважаецца, што думка дадзенага эпізоду фарму-люецца пісьменнікам залішне рацыяналістычна. Даволі адчу-вальныя сляды прыёму, метаду. Бамбёжка прама супрацьстаў-ляецца жыццю прыроды, якой яна была ў мірны час. Аднак у гэтай рацыяналістычнасці было відочнае імкненне да філасафіч-насці, а ў «кудзерках пары» — да паэтычнасці.\nМ. Лынькоў, як і іншыя пісьменнікі першых пасляваенных гадоў, усімі сіламі імкнуўся паказаць не голы, толькі падзейны факт вайны, а надаць яму агульную сэнсавую значнасць, паста-віць яго побач са спрадвечнымі законамі жыцця і гэтым самым даць яму агульначалавечае асвятленне. Працяг пейзажнага ма-люнка ў рамане наступны: «Дзесьці ў самым гушчэрніку закуга-кала сава, і здавалася, нібы недзе блізка-блізка, вось пад самым кустом, заліваецца жаласным плачам дзіця: а-а-а... а-а-а... Але плач пераносіўся ўсё далей і далей і хутка знік, перайшоўшы раптам у густы, раскацісты рогат» (IV, 11).\nКуганне савы — гэта голас нетраў, прыроды, зямлі. Яго пры-значэнне — раскрыць вобраз вайны знутры, стварыць атмасферу спрадвечнай «паэзіі» вакол падзей. На гэтым тэматычным нап-рамку літаратура быццам нанава вучыцца ствараць «паэзію» ва-енных падзей. М, Лынькоў быў у ліку першых.\nЖаласным плачам дзіцяці сава прадракае людзям нялікую бяду, трагічныя катастрофы. Пазней гэты прыём бліскуча выка-рыстае I. Чыгрынаў у рамане «Плач перапёлкі».\nПаказальна, як рэагуюць героі рамана «Векапоммыя дні» на прарочы голас птушкі: «1ш ты, разышлося нячыстае егнарэнне! — злосна сплюнуў Астап Канапелька і зняў шапку, дзс заўсёды ха-валася яго люлька і капшук з самасеем. 3 гэтай шапкі пасмейва-ліся людзі і пагаворвалі, што яна замяняе і клець, і гумно, што ў ёй можна схаваць авечы статак, на кажучы пра якую другую жыўнасць» (IV, 11).\nАстап нібы баіцца прарочага голасу птушкі, унутрана адх-рышчваецца ад яго, імкнецца не паверыць і не паддацца яму, зберагчы сваю духоўную стойкасць. Гэтая рыса ў масавым па-радку ўласціва большасці савецкага грамадства ў першыя дні вайны: так не хацелася верыць у горшае. У рамане «Векапомныя дні» чалавек вайны і прырода пасля хвіліннай пераклічкі зноў раз'ядноўваюцца. Літаратура яшчэ не гатова была праз пачуццё-вае і сэнсавае насычэнне жыцця прыроды пранікнуць глыбока ў душу чалавека і яго псіхалогію.\nАблічча герояў у прозе таго часу паэтызуецца, «уцяпляецца», але робіцца гэта дзякуючы ўзмацненню знешніх экзатычных рыс у характары чалавека. У вобразе Астапа гэта выявілася ў падк (404-405) рэсліванні прыкмет дзівацтва (звычка ператвараць сваю вялікую шапку ў склад розных рэчаў).\nАднак аўтарскае імкненне да паглыблення падтэксту, унутра-най значнасці малюнка відавочнае. У пачатку рамана апісваецца крыніца, і яна нібы сімвалізуе спрадвечны, нястрымны выток жыцця ў родным краі. Гэты вобраз — прыкмета роднай зямлі, але прыкмета шматзначная, натуральна паэтычная. «Аднаго разу зімой ў марозную месячную ноч бачыла Надзейка, як, настыр-чыўшы хіб, хляптаў ваду, аблізваўся, зноў прыпадаў да жолаба ста-ры воўк. Надзейка не захацела яго пужаць, і ён, пастаяўшы з хвілі-ну, паволі пасунуў праз алешкавы параснік, што ля ракі.\nЛюбіла Надзейка гэтыя мясціны, дзе ўсё дыхала лясным за-цішкам, сонечным угрэвам, маліннікам» (IV, 14).\nГэты малюнак закліканы перадаць глыбокае ўнутранае яд-нанне чалавека з душой роднага краю, дзе воўк не толькі пало-хае, але і замілоўвае, або, прынамсі, выклікае да сябе цікаўнасць і павагу. Гэтакім чынам падкрэсліваецца ўнутраная стойкаць людзей такога краю. Чалавек, які любіць сэрцам і памятае кры-ніцу каля роднай хаты і душэўна прывязаны да знаёмых з дзя-цінства мясцін, меркавалася, не здрадзіць і не адступіцца ад іх. Памяць пра крыніцы, пра дрэвы каля дому, пра дубы каля даро-гі выклікае пачуццё вялікай замілаванасці да радзімы, і яно, гэ-тае пачуццё, стане надзейным шчытом у душы кожнага чалавека ад унутраных хістанняў, ад дрэнных вынікаў непрадбачанага па-вароту лёсу. Яно ставіць чалавека, пераконаны пісьменнік, на прамую лінію служэння абавязку.\nПісьменнік часта імкнуўся ісці за фактам, але і пераўтвараў яго, нярэдка толькі на валявой ідэалагічнай аснове. Гэта тлума-чыцца тым, што ў эстэтычнай свядомасці тых гадоў нават праў-дзівы факт вайны яшчэ не лічыўся дастаткова пераканальным, ён павінен быў быць яшчэ і «абагульненым» і «літаратурным». Але бяда ў тым, што і абагульненне і літаратурнасць разумеліся толькі як адступленне ад факта ў сферу ідэалізаванай літаратур-най фантазіі. Таму ў мастацкай логіцы твора здараюцца правалы і няўвязкі. Напрыклад, у «Векапомных днях» апавядаецца пра сапраўдныя падзеі пачатковага перыяду вайны, калі немцы засы-лалі ў тыл савецкіх войскаў падраздзяленні дыверсантаў, пераапра-нутых у чырвонаармейскую форму. А пры сустрэчы з савецкімі людзьмі камандзір дыверсантаў прагаворваецца, замест «таварышы» гаворыць «панове» і гэтым выкрывае сябе канчаткова. Гэты эпізод не ўспрымаецца як праўда, бо ён супярэчыць сёння вядомаму: нем-цы вельмі акуратна і дбайна рыхтавалі падобныя аперацыі. У дада-так усяго Піліпчык са сваім дварняком Цюцікам, быццам вышуко-вым сабакам, лёгка знаходзіць парашуты лазутчыкаў. (405-406)\nНавідавочку тут аблегчанасць у паказе першых трагічных дзён вайны. Цяжкае часта засланяецца перабольшаным або ўяў-леным добрым. Так у рамане невялікі партызанскі атрад у са-мым пачатку нападу немцаў падбівае аж дзесяць нямецкіх тан-каў. Сялянка Ганна забівае карнікаў віламі.\nЭмацыянальная ідэя помсты ворагу ўсё яшчэ падпарадкоўвае сабе асноўныя прынцыпы пісьменніцкай творчасці. Адсюль у рамане часта сустракаюцца ўніжальна-сатырычныя характарыс-тыкі ворагаў: «Хутка, падбіты чарговым снарадам, ён (танк — В. К.) пачаў дыміць, і з адчыненых люкаў, як прусы са шчылін, пачалі выскакваць нямецкія танкісты» (IV, 42).\nЗгодна з тымі ж самымі прынцыпамі, прозвішчы станоўчых герояў і ворагаў адрозніваюцца кантрастнай сэнсавай афарбоў-кай: сакратар абкома Саколіч — стараста Слімак, будучы здрад-нік Клопікаў. У аповесці I. Шамякіна «Глыбокая плынь»: камі-сар Лясніцкі, сумленны працаўнік Карп Маеўскі — стараста Бу-гай, паліцэйскі Храпкевіч.\nБольш таго, у творах тых гадоў нават прырода нібы «пратэс-туе» супраць здрадніцтва і фізічна дапаўняе аблічча здрадніка ў самых непрывабных рысах. Клопікаву адмоўлена нават у пры-роднай поўнакаштоўнасці: ён «з рэдкай бародкай, з сухім мар-шчыністым тварам». Затое станоўчыя героі — гэта ўвасабленне прыродных сіл, быццам сама зямля дае ім сокі жыцця. Селівон Лагуцька — проста волат роднай зямлі, нават старасць не мае над ім улады. «Селівону Лагуцьку было больш за семдзесят, але здавалася, што гады прайшлі над ім, не пакінуўшы ні следу, ні знаку. Так праходзяць яны над гэтай ракой, над глухім борам, над купчастымі, прысадзістымі дубамі, што спакон веку стаяць на левабярэжнай лугавіне» (IV, 48).\nВарта заўважыць, што падобны прынцып адлюстравання жыцця складаў у той час цэлы наПрамак у савецкай прозе, звя-заны ў найбольшай ступені з імем А. Даўжэнкі. Гэта было пана-ванне ўмоўнага вобраза ў імкненні пераадолець бытавую апі-сальнасць. Яшчэ ў 1942 г. з'явілася апавяданне А. Даўжэнкі «На калючай провалцы», герой якога Пятро Чабан з'яўляўся фігурай быліннага складу. Ён у цяжкую гадзіну народнага лёсу ўбірае ў сябе ўсю сілу ўкраінскай зямлі і перамагае. Герой, нібы прарок, вядзе за сабой іншых людзей, якія не з'яўляюцца пакуль гіганта-мі духу.\nХоць у творах беларускіх пісьменнікаў пасляваенных гадоў нямала ўмоўна-прыўзнятых момантаў і сітуацый, яны менш на-туральныя ў агульным кантэксце адлюстравальных сродкаў у па-раўнанні з украінскай літаратурай. Лірыка-эмацыянальнае ўзмацненне вобраза часта атрымлівае меладраматычнае развіццё (406-407) або выліваецца ў сентыментальнасць. Пераважным мастацка-стылявым напрамкам у беларускай прозе пра вайну заставаўся ўсё ж паказ побытавай плыні жыцця. Свядомае ці несвядомае наследаванне галоўнай нацыянальнай традыцыі прадвызначыла многія яе дасягненні 40-х і першай паловы 50-х гадоў.\nПраўда, імкненне адлюстраваць простае часта набывала ха-рактар вышуквання рыс прастэчы, якія падаваліся як найбольш яскравае выяўленне народнасці (вобразы Астапа і Пелагеі). Ад-нак вобраз таго ж Селівона — у цэлым важнае дасягненне на шляхах развіцця беларускай прозы аб партызанскім руху. Се-лівон Лагуцька — увасабленне цвярозага і разумнага пачатку, ха-рактэрнага для народнага бачання жыцця. Ён, напрыклад, вы-казвае думку, якая ідзе з глыбіні народнага светаадчування і якая ў той час гучала больш чым палемічна ў адносінах да рас-паўсюджанага меркавання, што кожны, хто заставаўся на акупі-раванай тэрыторыі, ледзь не вораг. Селівон гаворыць Саколічу, які кіруецца ў тыл немцаў у якасці партызанскага камандзіра: «Куды ж нам падавацца цяпер ад свайго жыцця? Хіба ўцячэш ад зямлі гэтай, на якой кожная сцежка табой ходжана, кожная тра-вінка тваёй рукой аблашчана. Не можам, ды і сілы такой не ма-ем мы пакінуць свае зямлі, бараніць яе трэба» (IV, 52).\nВарта заўважыць, што гэтае перакананне, так выразна заяў-ленае ў рамане М. Лынькова, стала адным з важнейшых унутра-на-эстэтычных прынцыпаў адлюстравання партызанскай ба-рацьбы ў беларускай літаратуры наступных гадоў. Родны дом — гэта не прытулак для спакою і зміранасці, а своеасаблівая «цы-тадэль», дзе зараджаюцца і выношваюцца планы супраціўлення і барацьбы, «вайны пад стрэхамі» (А. Адамовіч).\nСапраўды, Селівон Ладуцька — чалавек будзённых патры-занскіх спраў. Ён увасабляе самую плынь баявога жыцця, у якім не кожны дзень здараюцца бітвы. Ідэя сутнасці такога героя зво-дзілася да таго, што кожны павінен сумленна рабіць сваю спра-ву, якая дыктуецца яму абставінамі, у якіх ён знаходзіцца. Пры-весці ў псіхалагічную адпаведнасць учынкі героя з характарам ваен-ных абставін — вось тая задача, якая вырашалася беларускай «ваен-най» прозай на рубяжы 40-х і 50-х гадоў. Каб перадаць нескажоную праўду пра мінулую вайну, літаратура павінна была пераадолець па-дзейную павярхоўнасць мастацкага бачання, просталінейнасць ад-носін да лёсу чалавека, паглыбіць і дэмакратызаваць філасофскую аснову эстэтычнай вобразатворчасці. Гэтыя новыя ідэйна-мастацкія вышыні заваёўваліся паступова, у цяжкай барацьбе з дагматызмам і абмежаванасцю грамадскага мыслення тых гадоў.\nАддаючы даніну спрошчанасці, не заўсёды спасцігаючы значнасць падзей, пісьменнікі таго часу тым не менш адчувалі (407-408) неабходнасць схопліваць жыццё ў складаных праявах, не так і рэдка адгукаючыся на падспудны покліч цвярозай думкі, будара-жылі ў глыбіні сваёй душы памяць аб рэалістычнай традыцыі.\nМ. Лынькоў вывеў у рамане вобраз старасты, які стаў на гэ-тую пасаду па просьбе вяскоўцаў і людзей, якія збіраюцца зма-гацца з ворагам. Паводзіны Сымона адпавядаюць яго станові-шчу, яны пераканальныя. На папрокі некаторых гарачых галоў, што ён вельмі ж ужо акуратна выконвае нямецкія распараджэн-ні, Сымон адказвае: «Нам апастыляцца з немцам з-за яго глуп-ства не варта. Ты яму чаргі на работу не выставіш, дык ён гатоў усіх у лагер забраць. Трэба думаць, як яно лепей тут абысціся» (ІV, 202).\nДаволі не просты малюнак разгортвання партызанскага руху. У «Векапомных днях» паказаны партызанскі атрад Свістуна, які больш марадзёрствуе, чым ваюе з немцамі. Свістуна ў рэшце рэшт Саколіч застрэліў за невыкананне загаду.\nПомста ворагу таксама ўжо выліваецца ў стрыманых эмацыя-нальных формах. Партызанскі камандзір Мірон, убачыўшы рас-праву партызан са здраднікам Слімаком і камендантам, папя-рэджвае іх, каб забойства не насіла здзеклівага характару. «Да-вайце ўмовімся назаўсёды: ніколі не ператварайце такіх спраў у забаўкі» (IV, 229). У гэтых словах Мірона — годнасць чалавека і салдата. Не дазваляе Селівон маладому партызану насміхацца і над забітымі нямецкімі салдатамі.\nУ адносінах партызан да ворага, асабліва ды тых, хто рас-каяўся, з'яўляецца болын гуманістычнага разумення. Нядбайнага паліцэйскага Бабка залічаюць у партызаны. Бяруць у партызаны і тых з палонных паліцэйскіх, хто трапіў на службу да немцаў па прымусу і нічога дрэннага людзям не зрабіў. Пакідас Мірон у партызанах і трох шпіёнаў, якія з'явіліся з пакаяннем. Паказаль-на, што асновай для разумення гэтых людзей служаць трагічныя факты іх асабістага лёсу. «У аднаго бацька сядзеў у турме, у другога сям'я была ў заложніках, у трэцяга гестапа арыштавала двух братоў. Пад пагрозай расстрэлу аршытаваных сваякоў гэтых трох хлопцаў гітлераўцы паслалі ў лазутчыкі, прапусціўшы праз сваю «школу служачых лясных запаведнікаў». Пры ўмове добрай службы ім абяцалі і добрую ўзнагароду, і волю для іх блізкіх» (V, 245).\nУ гэтым эпізодзе, апісаным даволі спачувальна ў адносінах да людзей складанага, трагічнага лёсу, — прызнанне вялікай сі-лы абставін на грамадскія паводзіны чалавека. Яны, гэтыя абста-віны, часта маглі быць мацней суб'ектыўнай волі і жадання.\nНемцы таксама ўжо не малююцца адной чорнай фарбай, як гэта было ў апавяданнях ваеннага часу. Праўда, у большасці вы-падкаў акупанты ў рамане паказваюцца праз іх уласнае самавык (408-409) рыццё — прыём, які слаба звязваецца з прынцыпамі рэалістыч-нага мастацтва. Некаторыя прамовы намесніка Гітлера ў Белару-сі Кубэ па самавыкрывальнаму пафасу ствараюць уражанне, быццам яны напісаны для яго партызанамі. I ўсё ж вобраз Кубэ не адназначны ў рамане. Заўважаецца імкненне пісьменніка пе-радаць нейкія праўдзівыя рысы ў характары гэтага адукаванага фашыста. Ён аддае загады забіваць, але сам крыважэрных сцэн не любіць. Калі начальнік канцлагера ў Трасцянцы прапануе яму паглядзець, як працуюць аўчаркі на дзяўчынках-падростках, Кубэ адмаўляецца і злосна кідае начальніку ў твар пагардлівыя словы: «Вы, гнойны жук, як адважыліся вы рабіць мне такую прапанову?» (V, 326).\nСказана ў рамане і пра тое, што Кубэ прыйшоў да фашызму з ліку высакародных рамантыкаў, якія марылі зрабіць нешта ка-рыснае для чалавецтва. «У маладосці, калі вочы неяк іначай гля-дзяць на свет, калі ў сэрцы стукаюцца чыстыя, як неба, жаданні, у яго было некалькі шчырых прыяцеляў. 3 імі жыў ён душа ў ду-шу, з імі марыў ён аб лепшай будучыні чалавека. Потым дарогі іх разышліся, некаторыя сталі камуністамі, другія далучыліся да сацыял-дэмакратыі, трэціх зацягнула шэрая твань жыцця, і іх галасы перасталі гучаць, паглынутыя дробнымі жыццёвымі кло-патамі» (IV, 439). Кубэ прыстаў да Гітлера і стаў забойцам.\nУ рамане М. Лынькова самыя невыпраўныя ворагі не пазбаў-лены здольнасці адчуваць па-чалавечы, хоць бы ў марах яны ідуць насуперак фашысцкім устанаўленням. Начальнік нямецкай разведшколы Цайт захапіўся мясцовай прыгожай дзяўчынай у такой ступені, што нават уяўляе яе ў ролі сваёй будучай жонкі. Жаданне ўзяць у жонкі мясцовую дзяўчыну — гэта шмат для немца такога рангу, як Цайт, нават у тым выпадку, калі гэта толькі мары, ажыццявіць якія ён і не збіраецца. Але і такім чынам асуджаецца фашызм за яго бесчалавечнасць і гвалт на асобай.\nУ рамане М. Лынькова нямецкія салдаты не ўсе звяры. У час карнай экспедыцыі адзін нямецкі салдат траціць прытомнасць ад убачанага, а другі страляецца.\nХоць у абліччы станоўчых герояў, асабліва такіх буйных пар-тызанскіх кіраўнікоў, як Саколіч, Мірон і Заслонаў, моцна адчу-ваюцца прыкметы знешняй гераізацыі і нават ідэалізацыі, усё ж часта выступаюць рысы характару стрыманага, цвярозага, здоль-нага ўспрымаць рэчаіснасць у складаных выяўленнях. Саколіч, напрыклад, ахаложвае ваяўнічую заўзятасць камсамольцаў, на-зываючы іх дзецьмі. Ён кажа: «Правільна робяць старэйшыя, што шкадуюць вас, не даручаюць вам некаторых спраў. Мне здаецца, і на вайну яшчэ вы глядзіце па-дзіцячы. А яна страш-ная, лютая» (IV, 518). (409-410)\nУ самыя цяжкія моманты выпрабаванняў — у дні блакады — Саколіч і іншыя партызанскія камандзіры знаходзяцца разам з людзьмі, памагаюць ім, чым могуць. Аднак у рамане паказана, што ў такі час адносіны паміж камандзірамі і людзьмі з народа могуць ускладняцца. Вось Саколіч выгаворвае жанчыне, якая б'е дзіця, калі яно плача, баючыся, каб яго плач не пачулі немцы. Жанчына адказвае злосна:\n«— А ты што за ўказчык мне? Ідзі сваёй дарогай!\n— Дзіця, кажу, не бі, яно ж ні ў чым не вінавата.\n— Багата вас, шкадавальнікаў, бачыла я за дзень, а накарміць\nдык няма каму... — і жанчына сама кідаецца ў слёзы» (V, 71).\nI хоць драматычная напружанасць гэтага эпізоду моцна зні-жаецца тым, што ў Саколіча якраз у патрэбны момант знахо-дзіцца ў кішэні для дзіцяці «кавалачак цукру», сам эпізод знач-ны і глыбокі па зместу.\nУ рамане М. Лынькова самае большае выпрабаванне для Мірона — арышт і расстрэл немцамі як заложнікаў яго дзяцей. Гэта трагедыя найвялікшага болю і маральных выпрабаванняў, бо немцы абвясцілі, што выпусцяць дзяцей, калі добраахвотна здасца ім Мірон. Пісьменнік адчуваў агромністую трагедыйна-сэнсавую патэнцыю гэтай звышчалавечай сітуацыі і аддаў ёй не-малую ўвагу. Аднак ў той час, калі ствараўся раман, беларуская проза яшчэ не валодала неабходнымі філасофска-мысліцсльнымі рэсурсамі і дастатковым вопытам маральнага засваення траге-дыйных падзей, каб асвятліць іх з патрэбнай мастацкай глыбінёй і праўдзівымі душэўнымі перажываннямі. Менавіта душэўная рэакцыя Мірона пасля таго, як ён пачуў, чаго ад яго хочуць немцы, раскрыта недастаткова прачула, без натуралыіай увагі да перажыванняў героя, нават без пастаноўкі праблемы выбару.\nУ агульных рысах пісьменнік верны сапраўднаму факту вай-ны (правобразам Мірона, як вядома, з'явіўся праслаўлсны важак партызанскага руху М. Ф. Шмыроў), аднак мастацкае ўвасаб-ленне гэтага сапраўднага факта не атрымала ў творы ўражальна-эмацыянальнай сілы. Партызаны ў рамане рыхтуюцца вызваляць дзяцей Мірона, але спазняюцца, бо немцы чамусьці паспяшаліся расстраляць іх. Гэтым самым Мірон выводзіцца з сітуацыі страшнейшага трагедыйнага канфлікту і аказваецца ўжо перад тым, што адбылося. На самай справе ў жыцці было інакш. Шмыроў не з'явіўся да немцаў і ўсё жыццё пакутаваў ад гэтага. Па волі пісьменніка крыж выбару мінаваў Мірона, і гэта надзвы-чай красамоўна характарызуе творчыя магчымасці беларускай прозы той пары. Пісьменнік нібы спалохаўся самых донных глыбінь душэўнага стану чалавека, які знаходзіцца ў небывала страшнай трагедыйнай сітуацыі. (410-411)\nАднак у іншых момантах аўтар здолеў улавіць з'явы, якія раскрываюць трагічныя павароты чалавечага лёсу на вайне. Яны бываюць складанымі і неверагоднымі. Вось Заслонаў сустрэўся і гаворыць з капітанам Пушкаровым, які камандуе рускай ротай, якая знаходзіцца на службе ў немцаў. Прычым гэтая рота вы-конвае і карныя функцыі, з яе асяроддзя немцы вярбуюць лю-дзей у дыверсійныя групы. Заслонаў не можа не задаць Пуш-карову пытання:\n«— Чаму ж не уцяклі з гэтай часці? Тут жа адны забойцы і грабежнікі. — I дыверсанты ў дадатак, — дапаўняе яго Пушкароў — I вы лічыце патрэбным сядзець у такой часці? — дапытваецца За-слонаў. — Але, лічу патрэбным, — спакойна адказаў. — Трэба бы-ло сядзець. Мы з той ротай і сваіх людзей паслалі. Так што, як толькі рота перабярэцца за лінію фронту, гітлераўцы могуць са спакойным сумленнем спісаць з рахунку сваіх абаронцаў» (V, 317).\nВельмі паказальна, што Пушкароў у сітуацыі, якая можа па-вярнуцца да яго асабіста трагічным бокам (партызаны могуць палічыць яго прыстасавальнікам і здраднікам), адказвае спакой-на. У яго спакойнасці — перакананне ў карысці сваёй дзейнасці для справы Перамогі. Вайна прымушала пераконвацца, што ача-гі супраціўлення ворагу нараджаліся ўсюды, у самых нечаканых месцах, групах і аб'яднаннях. Капітан Пушкароў ведае, што раз так, а не інакш павярнуўся яго лёс, яму трэба трымацца, бо на гэтай пасадзе, якую ён мае ў немцаў, яго замяніць ніхто не мо-жа. Ён пакуль не думае, як складзецца яго жыццё ў будучыні. Хутчэй за ўсё ён будзе пасля перамогі асуджаны за здрадніцтва. Але гэта яго не хвалюе. Галоўнае — наблізіць Перамогу. Для яго прасцей было б пайсці ў партызаны, але ён застаецца. Вядома, сіла пушкаровых — гэты сіла слабых, сіла партызанская, але яна бывае эфектыўнай.\nЁсць у гэтым рамане эпізоды баёў і баявых абставін, якія пе-радаюць сапраўдную атмасферу цяжкага ваеннага мінулага. Вось як апісаны вынікі бамбёжкі: «Выцягвалі і перавязвалі паране-ных. Пад купчастай хвояй дагарала камісарава эмка. Недалёка ад яе, уткнуўшыся галавой у верас, ляжаў нерухомы шафёр, шыро-ка раскінушы рукі. Дыміўся непадалёку падбіты бранявік, з пяці гармат засталіся цэлымі толькі дзве» (IV, 41). Зусім іншы погляд на вайну, чым у апавяданнях і публіцыстычных артыкулах пісь-менніка ваеннага часу.\nРаман «Векапомныя дні» М. Лынькова, як і аповесць I. Ша-мякіна «Глыбокая плынь» (1949), раманы I. Мележа «Мінскі на-рамак» (1952) і А. Кулакоўскага «Расстаёмся ненадоўга» (1955) не толькі склалі важнае звяно ў развіцці беларускай прозы на (411-412) тэму вайны. Яны накрэслілі ўжо яе новы рубеж. Але, каб гэты рубеж быў дасягнуты і заваяваны, спатрэбіліся важныя змены ў грамадскім жыцці сярэдзіны 60-х гадоў.\nМ. Лынькоў — сын свайго часу з усімі яго перамогамі, ілю-зіямі, памылкамі і паражэннямі. Але ў многіх выпадках сілай свайго таленту ён здолеў узняцца над сваім часам і таму зас-лугоўвае належнага месца ў гісторыі нацыянальнай літаратуры.\nКаваленка В.А. Міхась Лынькоў // Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: У 4 т. Т. 2. Мн., 1999. С. 370-412.\nБеларусі, а таксама з-за недастатковасці інфармацыі, размешчанай у пісьмовых дакументах, неабходнасці яе дадатковага пацвярджэння....


Кіраўнік беларускай дзяржавы адзначыў, што чакае працягу дружалюбных кантактаў паміж дзвюма краінамі. 13.12.2019, Sputnik Беларусь\nаляксандр лукашэнка, аляксандр вучыч, навіны , у беларусі, галоўнае, палітыка\n© Photo : пресс-служба президента БеларусиСустрэча прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі і прэзідэнта Сербіі Аляксандра Вучыча\nКіраўнік беларускай дзяржавы адзначыў, што чакае працягу дружалюбных кантактаў паміж дзвюма краінамі.\nМІНСК, 13 сне - Sputnik. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка накіраваў падзячны ліст свайму сербскаму калегу Аляксандру Вучычу за цёплы прыём, які аказалі беларускай дэлегацыі падчас афіцыйнага візіту ў гэтую краіну. Пра гэта паведамілі ў прэс-службе кіраўніка дзяржавы.\nЛукашэнка адзначыў адкрытую і шчырую атмасферу, а таксама ўзаемнае давер падчас перамоваў у Бялградзе.\n"Упэўнены, што падпісаныя падчас візіту пагадненні і кантракты дазволяць істотна павялічыць эфектыўнасць нашага гандлёва-эканамічнага і інвестыцыйнага супрацоўніцтва, усталяваць прадуктыўныя сувязі і адкрыць новыя напрамкі сумеснай работы", - сказана ў пасланні.\nАляксандр Лукашэнка таксама запэўніў Аляксандра Вучыча, што ўсе дасягнутыя дамоўленасці беларускі бок будзе няўхільна выконваць.\nАкрамя таго, прэзідэнт чакае працягу дружалюбных кантактаў паміж дзвюма краінамі і запрасіў Аляксандра Вучыча наведаць Беларусь у любы зручны час.\nНагадаем, Лукашэнка знаходзіўся з афіцыйным візітам у Сербіі 2-3 снежня, дзе абмеркаваў з Вучычпм эканамічнае супрацоўніцтва.\nУ прыватнасці, гаворка ішла аб праектах, якія маглі б спыніць падзенне аб'ёмаў узаемнага гандлю і нарасціць тавараабарот са 160 мільёнаў долараў па выніках 2018 года да 500 мільёнаў у перспектыве.


Catholic.by - Там, дзе любоў, там — Бог: сустрэча з братам Бенуа з Тэзэ ў Мінску\nТам, дзе любоў, там — Бог: сустрэча з братам Бенуа з Тэзэ ў Мінску\t | Друк |\nСустрэча з братам Бенуа з супольнасці Тэзэ прайшла ў aрхікатэдральным касцёле Імя Найсвяцейшай Панны Марыі ў Мінску 5 мая, у нядзелю. Падчас яе брат Бенуа распавёў пра супольнасць, пра сваё пакліканне, а таксама адказаў на пытанні ўдзельнікаў.\nСупольнасць Тэзэ нарадзілася ў 1940 г., у сэрцы дваццаціпяцігадовага юнака Ражэ. Падчас вайны ў францускай вёсцы Тэзэ ён дапамагаў бежанцам, сярод якіх былі яўрэі. Калі стала небяспечна, яны пераехалі ў Жэневу, але ў 1944 годзе брат Ражэ вярнуўся ў Тэзэ. Тут разам са сваёй сястрой Жэнеўевай яны апекаваліся дзецьмі, асірацелымі падчас вайны. Паступова да іх далучаліся маладыя людзі. У пратэстанцкай Царкве на той час не было практыкі манаскага жыцця. У Вялікдзень 1949 года маладыя людзі склалі шлюбы чыстасці і жыцця ў прастаце. Пазней брат Ражэ напісаў Статут, дзе змясціў тое, што патрэбна для жыцця ў супольнасці. Браты жывуць за кошт уласнай працы, кіруючыся вядомымі словамі «ora et labora (маліся і працуй)». Брат Ражэ заўсёды прапаведаваў любоў, прабачэнне і імкнуўся да адзінства хрысціянаў.\nУ 60-ыя гады ў супольнасці з’явіліся першыя браты каталіцкага веравызнання. Шмат праваслаўных маладых людзей таксама наведваюць Тэзэ. Смерць брата Ражэ ў жніўні 2005 года была вялікім горам для супольнасці і ўсіх, хто яго ведаў і любіў. Яго наступнікам стаў брат Алоіс. Супольнасць Тэзэ — экуменічны цэнтр для паломнікаў-хрысціянаў. На працягу трыццаці апошніх гадоў напрыканцы года для моладзі праводзяцца сустрэчы пад назвай «Пілігрымка даверу на зямлі» ў розных гарадах Еўропы, у іх прымае ўдзел вялікая колькасць моладзі, сярод іх — таксама ўдзельнікі з нашай краіны. Напрыклад, на апошнюю сустрэчу ў Рыме прыхала каля тысячы маладых людзей з Беларусі. Такая вялікая зацікаўленасць моладзі нашай краіны паспрыяла прыезду брата Бенуа.\nСярод прысутных на сустрэчы ў архікатэдры былі людзі рознага ўзросту і розных веравызнанняў. Сустрэчу з братам Бенуа наведаў таксама Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч. Усе, хто хацеў, маглі падзяліцца сваімі ўражаннямі ад сустрэчаў у розных гарадах Еўропы або з візітаў у вёсачку Тэзэ. Уражанні былі толькі пазітыўныя. Калі моладзь з захапленнем распавядала пра вёску Тэзэ, брат Бенуа падкрэсліў, што самае важнае — не геаграфічнае месца, а адносіны чалавека з Хрыстом, у гэтым бачаць сваю мэту браты супольнасці. Калі Тэзэ наведаў Ян Павел II, ён сказаў, што прыехаў як пілігрым «да крыніцы». Браты вельмі цешацца, што тут, у гэтай французскай вёсцы, людзі могуць аднавіць свае сілы, «напіцца чыстай вады» каб працягваць свой шлях.\nРаспавядаючы пра сваё пакліканне жыць у супольнасці, брат Бенуа сказаў, што ў Хрыста ёсць пакліканне для кожнага. І гэта наш выбар: згадзіцца на яго ці шукаць нешта іншае.\nПотым была магчымасць папіць гарбаты і паразмаўляць у менш афіцыйнай абстаноўцы. А 16-й гадзіне сустрэча прадоўжылася малітвай у харызме супольнасці Тэзэ. Прыгожыя спевы, свечкі і цішыня. Менавіта ў такой атмасферы прасцей пачуць Бога. Спевы Тэзэ заўсёды кароценькія, бо іх мэта — падкрэсліць асобу Хрыста, каб канцэнтравацца на Ім, а не на складаных тэкстах песень.\n«Ubi caritas et amor, Deus ibi est»… Там, дзе любоў, там — Бог.\nУсіх, каму блізкі дух Тэзэ, моладзь запрашае на Імшы па нядзелях у Чырвоным касцёле на 17.00, падчас якіх яны выконваюць спевы Тэзэ. Хто хоча больш даведацца пра супольнасць, запрашаем на старонку www.taize.fr.


Эн Спекхард сумуе па беларускім снезе | naviny.by\nЭн Спекхард сумуе па беларускім снезе\n11.03.2003 / 21:22 / Общество\n"Вы першы журналiст, якi дорыць мне кветкi!" — усмiхнулася з парога адной з мiнскiх кватэр жонка былога амбасадара ЗША ў Беларусi, а цяпер памочнiка генеральнага сакратара НАТО па палiтычных пытаннях Дэнiела Спекхарда. Энергiчная i фантастычна абаяльная Эн Спекхард зноў у Мiнску. Яна прыехала не ў першы раз да нас з Бруселя, дзе зараз жывуць Спекхарды, каб сабраць матэрыялы для чарговай часткi кнiгi пра вязняў мiнскага гета, якiя выжылi падчас Халакоста.\nКнiгу Эн пiша, натуральна, на англiйскай мове, але потым збiраецца перакласцi яе на рускую альбо беларускую мову. Аўтар вельмi спадзяецца, што кнiгу хутка можна будзе набыць у мiнскiх крамах...\n— Спадарыня Спекхард, раскажыце, калi ласка, больш падрабязна пра мэту вашага вiзiту на Беларусь...\n— Я псiхолаг i выкладаю ва унiверсiтэце. Тут, у Беларусi, я займаюся навуковымi даследаваннямi, што тычацца Халакоста, цi масавых забойстваў яўрэяў падчас Другой сусветнай вайны. У сваёй кнiзе я спрабую змясцiць iнфармацыю з 60 iнтэрв'ю, якiя мне ўдалося ўзяць у людзей, якiя трапiлi некалi ў мiнскае гета. Падчас кожнага наведвання Беларусi я спрабую ўбачыцца як мiнiмум з пяццю ахвярамi Халакоста, а калi пашчасцiць, то i з дзесяццю. Яны ўжо вельмi сталыя людзi. Фактычна я працую над дзвюма кнiгамi: адна будзе больш акадэмiчнай, для вузкага кола людзей, другая — папулярная на гэтую ж тэму — гiстарычная навела.\n— Чаму вы вырашылi заняцца гэтай справай?\n— Калi мы яшчэ жылi ў рэзiдэнцыi паслоў у Драздах (гэта былi 97-98-ы гады) я атрымала лiст ад свайго сябра, якi прасiў даслаць iнфармацыю пра Трасцянец — чацвёртае па масавасцi месца забойств, якiя ўчынiлi нацысты ў Еўропе. Да майго сораму, я нiчога не ведала пра Трасцянец, думала, што гэта не ў Мiнску. Я ведала толькi пра Яму. Калi мы з маiм мужам Дэнiелам зайшлi ў музей Халакоста ў Вашынгтоне, будынак якога, дарэчы, такi ж вялiкi, як будынак прэзiдэнцкай Адмiнiстрацыi ў Мiнску, нам далi па нашым запыце толькi шэсць старонак iнфармацыi пра Трасцянец. Мне падалося, што гэта амаль нiшто. Калi мы зноў прыехалi ў Мiнск, я папрасiла ў Яўрэйскiм камiтэце, каб мяне адвезлi ў Трасцянец. Я ўжо не магла спакойна жыць, мне хацелася ведаць усё пра трагедыю Халакоста, пра трагедыю Трасцянца.\n— Якiм было ваша першае iнтэрв'ю з ахвярай Халакоста? Што вы адчувалi?\n— Яе звалi Фрыдай. Я плакала. Гэта была сапраўды жудасная гiсторыя. Фрыда i яе мацi жылi ў гета як сапраўдныя рабы. Мацi папрасiла адну беларуску, каб тая забрала яе дачку, таму што яна не зможа выжыць у гета. Мацi сказала беларускай жанчыне, што збiраеццца збегчы ў партызаны, але разам з дачкой зрабiць гэта не зможа... Фрыдзе было ў той час усяго пяць гадоў. Мацi ёй сказала: лезь пад плот на вулiцу, там убачыш грузавiк — схавайся ў кузаў. Фрыда палезла пад плот, азiрнулася i зразумела, што бачыць мацi ў апошнi раз... Я сапраўды плакала, калi слухала гэта... Калi вяртаюся дахаты пасля таго, як паслухаю такiя гiсторыi, мне цэлы тыдзень сняцца жахi.\n— Тым не менш вы працягваеце займацца кнiгай...\n— Я лiчу гэтую спрау вельмi важнай. Таму што хутчэй за ўсё я з'яўляюся першым слухачом многiх ахвяр Халакоста. Шмат хто з гэтых людзей казаў мне пра гэта. У сталiнскiя часы i нават пасля iх яны вырашалi маўчаць пра сваё мiнулае, таму што савецкiя ўлады маглi iх абвiнавацiць ў супрацоўнiцтве з нямецкiмi акупацыйнымi ўладамi. Гэта жудасна — людзi выжылi пад нацысцкiм рэжымам, i iм было забаронена пра гэта нешта распавядаць ужо пры iншым рэжыме — савецкiм.\n— Якiя яшчэ гiсторыi вас уразiлi?\n— Гiсторыя пра жанчыну, якая на некалькi дзён аддала сына сваёй мацi напярэдаднi вайны. Праз два днi пачалася вайна, мацi i сын апынулiся ў розных гета: яна — у мiнскiм, а яе мацi, сын i муж — у вiцебскiм. Потым яна ўзнала, што ўсё вiцебскае гета расстралялi. Яна вельмi перажывала, але потым хтосьцi ёй паведамiў, што яе мацi жыва i жыве недзе на Далёкiм Усходзе... Такiх хвалюючых гiсторый пра мацi i сына, пра мужа i жонку вельмi шмат. Я iх вельмi люблю, але разумею, што трэба спяшацца. На жаль, мае героi вельмi хутка пакiдаюць гэты свет...\n— Як часта вы прыязджаеце ў Беларусь?\n— Як атрымлiваецца. Праблема ў тым, што няма фонду, якi б мяне фiнансава падтрымлiваў у маёй цяперашняй працы.\n— Iншымi словамi, вы прыязджаеце сюды i працуеце за свой кошт?\n— Так. Часам я жартую, што мой муж — гэта мой фонд (смяецца). Аднойчы нямецкая авiякампанiя "Люфтганза" аплацiла мне бiлет у Мiнск i назад у Брусель...\n— Адыходзячы крыху ад тэмы вашай кнiгi, скажыце, калi ласка, цi шмат у вас сяброў у Беларусi?\n— Вельмi шмат. Тут, у гэтай кватэры, вы бачыце Алу — мастачку, якая малюе на шоўку. Калi мы жылi ў Мiнску, яна вучыла маляваць усiх нашых дзяцей — Джэсiку, Дэнiела i Леу.\n— Цi сябруеце з сям'ёй цяперашняга амбасадара ЗША ў Беларусi Майкла Козака?\n— Безумоўна. У першы раз, калi я прыязджала ў нашу былую рэзiдэнцыю, калi ў ёй ужо жылi Козакi, жонка амбасадара ў жарт папрасiла мяне не пiць шмат вiна, каб я выпадкова не пайшла адпачываць у iх спальню, а не ў пакой для гасцей (зноў гучна смяецца). Калi сур'ёзна, мы падтрымлiваем добрыя сяброўскiя адносiны i, калi ёсць магчымасць, — сустракаемся.\n— Вы зараз пражываеце ў Бруселi. Чаго беларускага вам не хапае?\n— Шмат чаго i шмат каго. Напрыклад, у Бельгii вельмi сумую па снезе. Па беларускiх азёрах. Мне не хапае лазнi. Мне не хапае картачнай гульнi ў дурня. Мне вельмi не хапае стылю адносiн да iншаземцаў, якi ёсць у Беларусi i якога няма ў Бельгii.\n— У Бельгii не любяць iншаземцаў. У Беларусi да нас заўсёды ставяцца з вялiкай цiкавасцю i гасцiннасцю. Мне сапраўды падабаецца жыць тут i бываць у гасцях.\n— Вы сказалi, што любiце гуляць у дурня...\n— Сапраўды, так. Прызнаюся вам шчыра, што ўся мая сям'я, дзякуючы мне, навучылася гуляць у дурня.\n— Якiя словы ведаеце па-беларуску? (Размова iшла па-англiйску. — А.С.)\n— Калi ласка i дзякуй. Таксама я ведаю колеры вашага нацыянальнага сцяга.\n— Сапраўднага сцяга?\n— Наколькi я ведаю, у гэтым годзе вы пакiнеце Еўропу i паедзеце дахаты, у ЗША. Як будзеце падтрымлiваць сувязi з беларускiмi сябрамi?\n— На жаль, пераважна праз электронную пошту.\nГутарыў Алесь СIЛIЧ. Народная Воля"\nКак собрать сто тысяч подписей? Считаем шансы претендентов 5319\nИз-за пандемии Беларусь теряет внешние рынки. Сможет ли на них вернуться? 2216\nВыборы-2020 выходят из-под контроля Лукашенко? 28965\nCOVID-19 в Беларуси. Хроника коронавируса 773431\nГосподдержка: отбираем деньги у эффективных и раздаем убыточным 19132\nВОЗ указала на тревожную ситуацию с COVID-19 в Беларуси 4996\nАндрей Дмитриев: если повторится ситуация 2010 года, всю страну отбросит назад 4592\n«Я не могу быть проституткой». Гайдукевич снялся в пользу Лукашенко 4519


28 травень 2020, 22:49\nРэпартаж зь Іўя, дзе маскі зрабілі абавязковымі, а потым перадумалі.\nПа колькасьці масак на квадратны мэтар маленькае Іўе, здаецца, абагнала Горадню. Уся справа ў публікацыі мясцовай газэты, якая забавязала івейцаў «ахоўваць органы дыханьня» ў грамадзкіх месцах. Правіла дзейнічала цягам дня, пакуль рэспубліканскія мэдыя не «паднялі шум».\nПакупнікі сынхронна выцягваюць і надзяваюць маскі перад уваходам у краму. Стомленыя прадаўцы сьцягнулі павязкі на падбародзьдзе. Па райцэнтры мноства мінакоў ходзяць, закрыўшы рот і нос. Кліентаў, якія не выкарыстоўваюць сродкі засьцярогі, ніхто ніадкуль не выганяе.\nІвейскія мэдыкі выказваюць падзяку спонсарам і валянтэрам, якія іх падтрымліваюць. Праз паўгадзіны кіроўца «хуткай» паказвае непрыстойны жэст фатографу за спробу яго зьняць.\n«Усе прыходзяць у масках», — упэўнена расказвае паштарка. Яе не бянтэжыць, што пяць хвілін таму яна на вачах у іншых абслугоўвала маладзёна бяз сродкаў аховы. Ейная ўласная маска ў гэты час «спаўзла» з носа.\n«Вы ведаеце, я не надзявала маску, бо амаль не было наведвальнікаў», — усьміхаецца прадавачка Натальля. Цягам амаль усёй размовы пра неабходнасьць СІЗ (сродкаў індывідуальнай засьцярогі) яна трымае сваю маску ў руках.\nЯшчэ 26 траўня маскі былі абавязковыя ў крамах, аптэках, банках і іншых грамадзкіх месцах Івейскага раёну. Правіла тычылася як работнікаў, так і наведнікаў. Пра гэта напісала мясцовая дзяржаўная газэта «Іўеўскі край».\nСкрыншот з сайта газэты «Іўеўскі край» за 26 траўня.\nПразь дзень, калі інфармацыя разьляцелася па сеціве, маскі сталі зноў толькі рэкамэндацыяй.\nУ сямітысячным Іўі адлюстравалася падзеленая Беларусь.\nУезд у Іўе\nВуліца. «Адзін надзеў маску, а другі сьмяецца»\n«Ці шмат у вас людзей з каранавірусам?» — пытаемся ў мужчыны старэйшага ўзросту, які прыпаркаваў аўтамабіль каля крамы ў цэнтры гораду.\n«Хапае», — адказвае ён і прадстаўляецца Вацлавам.\nНаконт таго, чаму менавіта Івейшчына ці ня першай у краіне абвясьціла пра такі рашучы крок, суразмоўца мае сваё меркаваньне.\n«Бо, перапрашаю, усе пафігісты. Адзін надзеў маску, а другі ідзе ззаду, сьмяецца, усьміхаецца. Што ты сьмяесься?», — кажа Вацлаў і паказвае маску, якая ляжыць у машыне пад рукой. Запэўнівае, што ў краму толькі ў ёй.\nМаладзён побач кажа, што ў Іўі зь сярэдзіны траўня закрылі на карантын сярэднюю школу, бо захварэла настаўніца. Пачатковая школа і гімназія працуюць.\n«Дык тут лекары пахварэўшы ў шпіталі... А хто-та прызнаецца? Так як у нас Лукашэнка, дакладна скажа: „У нас усё добра!“», — дадае Вацлаў.\nБібліятэка. «Маска сьмярдзіць»\nУ бібліятэцы ў цэнтры гораду адна наведніца, бяз маскі. У залі яшчэ тры супрацоўніцы ў масках. Чытачка дастае з торбы нядаўна набытую павязку, нюхае і робіць выснову: «Сьмярдзючая». Гатовая насіць яе, памыўшы. За ёй заходзіць яшчэ адзін мужчына, каб здаць кнігі. СІЗ ён ня мае, але кнігі ў яго бяруць. Супрацоўнікі кажуць, што інфармацыю пра масачны рэжым чыталі ў інтэрнэце, але да іх такія абавязкі не даводзілі.\nДырэктарка бібліятэкі Сьвятлана Мірончык кажа, што работнікі набывалі маскі па ўласным жаданьні і за свой кошт — «людзі прыходзяць розныя».\nСа сфэры культуры тут ведаюць толькі аднаго чалавека, які ляжыць у шпіталі з пацьверджаным COVID-19\n«У нас адносна спакойна. Такога ажыятажу, як пішуць, [няма]», — падсумоўвае дырэктарка.\nЗ пачаткам эпідэміі чытачоў тут паменела, масавыя мерапрыемствы адмянілі, пераходзяць у онлайн-фарматы.\nМэдыкі. «Сродкаў аховы хапае»\nІвейскі лекар ананімна расказвае, што ў іх эпідэмічная сытуацыя ня горшая за іншыя раёны. Чаму менавіта івейцаў забавязалі да масак, ён ня ведае. Па ягоных словах, раённы шпіталь не перапоўнены, мэдыкі спраўляюцца з нагрузкай. Супрацоўнікам хапае СІЗ. Іх дапамагалі закупляць спонсары, прафсаюз, забясьпечваюць імі валянтэры.\n«Добра, што ў нас гэта здарылася з самага пачатку», — мяркуе суразмоўца.\nІўе было другім населеным пунктам пасьля абласнога цэнтру, дзе на Горадзеншчыне выявілі каранавірус. На думку лекара, дзякуючы гэтаму іх адразу забясьпечылі сродкамі аховы. Яны могуць не эканоміць: камбінэзон са спанбонду выкідаюць пасьля адной зьмены, маскі з тканіны служаць 1,5–2 гадзіны.\nМэдык адпачывае ў двары івейскага шпіталя на зямлі пад дрэвам у поўнай экіпіроўцы — у памяшканьні ў такім касьцюме вытрываць цяжка, горача.\nПерад уваходам у івейскую лякарню ўсе надзяваюць маскі\nАптэка. «А што, калі чалавек прыйшоў купіць маску?»\nАптэкарку Крысьціну ад кліентаў і так аддзяляе празрыстая перагародка. Цяпер твар абаронены дадаткова. Яна кажа, што не адмовіць чалавеку бязь СІЗ.\n«А што, калі чалавек прыйшоў купіць маску?», — апраўдвае яна такога пакупніка.\nПа словах Крысьціны, да аптэкі не даводзілі такі абавязак — патрабаваць масачны рэжым. Праўда, рэкамэндацыі наконт СІЗ і дыстанцыі распаўсюджваюць даўно. Прыкладна палова наведнікаў іх прытрымліваецца. Антысэптыкі і сродкі засьцярогі разьмяталі на самым пачатку, калі выявілі першыя выпадкі ў Менску. Тады ж аптэкі асабліва правярала санстанцыя, ці выконваюць усе нормы.\nУ самой Крысьціны няма знаёмых у Іўі з каранавірусам. Пры тым, што кожны тут ведае паўгорада. Праўда, многія ізаляваліся. У аптэку цяпер прыходзіць мала старых. Лекі для іх набываюць дзеці ды ўнукі. У касьцёл ходзяць па 10–12 чалавек, а мусульманскае сьвята Ўраза-байрам (сёлета адзначаецца 23–24 траўня) многія татары сьвяткавалі дома.\nНа думку аптэкаркі, абавязковы карантын быў бы дарэчы.\n«Увесь сьвет баіцца, а ён кажа: „Псыхоз“», — камэнтуе яна словы кіраўніка дзяржавы пра каранавірус.\nКрама. «Я ў масцы яшчэ больш хворай сябе адчуваю»\nПрадавачка Натальля працуе бяз маскі. Тлумачыць, што за дзень было ўсяго 5 пакупнікоў. Калі хто заходзіць, яна надзявае павязку, кажа Натальля, трымаючы маску падчас гутаркі ў руках.\n«Пасьля таго, што ўчора напісала газэта, амаль усе ў масках», — расказвае жанчына.\nАдзін са спосабаў насіць маску ў райцэнтры\nВуліцы мястэчка дэзынфікуюць\n«У шпіталі такая сытуацыя, што ім цэлы дзень пахадзіць у масцы вельмі складана. Я ў масцы яшчэ больш хворай сябе адчуваю. Тады ўжо здаецца, што і насмарк зьявіўся», — кажа Натальля.\nЯна таксама ня ведае нікога з каранавірусам, нягледзячы на вялікае кола знаёмых. Ейныя дзеці ходзяць у гімназію ў малодшыя клясы: дачка вучыцца адна ў клясе, старэйшае дзіця — адно з трох.\n«Усе кажуць: „Страшна-страшна“. Я толькі па чутках магу сказаць, а чуткі вельмі перабольшаныя... Я моцна не набіраю ў галаву, не цікаўлюся», — камэнтуе агульную сытуацыю з каранавірусам у раёне прадавачка.\nКрама нават закрывалася на некалькі дзён, калі ў Іўі выявілі першыя выпадкі каранавірусу, бо пакупнікоў зусім не было. А потым «пачалі жыць звычайным жыцьцём».\nУлада. «Я ўжо стамілася ўсім адно і тое ж гаварыць»\nУ Івейскім райвыканкаме журналісту БелаПАН не захацелі патлумачыць, што адбываецца ў раёне з масачным рэжымам. Старшыня Аляксандар Булак у водпуску. Прайсьці да ягонага намесьніка Віталія Мілюнца не ўдалося. Супрацоўніца выканкаму пайшла яго паклікаць. У гэты час праход да чыноўнікаў перакрываў турнікет.\nПерад ім міліцыянт у масцы кантраляваў прыём наведнікаў.\n«А вы ведаеце, што ў нас забаронены ўваход без масак?», — пытаўся ён у «неабароненага» мужчыны, але размаўляў зь ім і далей, і ўрэшце прапусьціў да кабінэтаў.\nСупрацоўніца выканкаму вярнулася адна і пераказала словы намесьніка: галоўны лекар санстанцыі ўжо даваў інтэрвію іншым мэдыя, а ён, Віталь Мілюнец, нічога больш ня можа дадаць.\nГалоўная санітарная лекарка Івейскага раёну Анастасія Жамойта праз тэлефон адказала журналісту БелаПАН, што яна ўжо тлумачыла пытаньне масачнага рэжыму іншым журналістам.\n«Пазваніце ім, запытайцеся. Я ўжо стамілася ўсім адно і тое ж гаварыць», — скончыла размову Анастасія Жамойта і павесіла слухаўку.\nПад канец заяжджаем яшчэ ў адну сеткавую краму. На дзьвярах тыя ж рэкамэндацыі. Дзеля экспэрымэнту ўпершыню за некалькі месяцаў заходжу ў памяшканьне з «адкрытым тварам». Маска прадавачкі вісіць так нізка, што абараняе хіба што шыю. Амаль усе пакупнікі ў павязках, ня толькі аптэчных, але і каляровых, дызайнэрскіх. Касірка стомлена ўглядаецца ў кліента-бязмасачніка, хмыкае і нічога ня кажа.\n«Мы клапоцімся пра вашае здароўе»


Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка гутараць з сямейным псіхолагам Святланай Дзядовай пра гештальт-тэрапію, НЛП і ролю псіхолага ў беларускай сістэме адукацыі. Чым адрозніваецца дзейнасць псіхолага ад працы псіхатэрапеўта, псіхіятра, псіханеўролага? Калі можа спатрэбіцца псіхалагічная дапамога ўсёй сям’і? Што такое псіхадрама? Глядзіце ў відэа.
www.belsat.eu
<br ... More »\nЧаму мы кажам «хадзіць на рыбу»? Як называецца рыбалоўны рыштунак? Што такое «рыбамабіль», «мясарубка», «пінгвін»? Як правільна гатаваць юшку? У чым спецыфіка зімовай рыбалкі? Вядоўцы праграмы Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка гутараць пра гэта з рыбакамі Ігарам Крэбсам ды Ігарам Капусціным.
www.belsat.eu

 <iframe width="560" height="315" src="https://ww... More »\nУ чым складанасці перакладу мастацкага твора? Ці магчыма пры перакладзе ахвяраваць формай твора на карысць яго зместу? Што такое падрадкоўнік і калі ён патрэбны? Пра гэта ды шмат што іншае вядоўцы праграмы Алеся Літвіноўская і Глеб Лабадзенка гутараць з паэткай з Іспаніі Анхэляй Эспіносай, якая не толькі перакладае на іспанскую і беларускую мовы, але і піша па-беларуску вершы.
<b... More »


Ілля Дабратвор: Жонку забралі ў міліцыю, але пратакол не склалі | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nАктывіст Ілля Дабратвор распавёў, як яго жонку адвезлі ў міліцыю з выбарчага ўчастка №64 Заводскага раёна.\nІлля Дабратвор: Жонка зарэгістравалася назіральнікам шляхам збору подпісаў і прыйшла 5 жніўня на ўчастак на момант адкрыцця. Мяне ў графік не ўключылі, таму я не меў права назіраць наогул.\nПакуль павёз скаргу ў раённую камісію, даведваюся, што ў гэты час старшыня камісіі выклікаў на жонку міліцыянтаў за тое, што яна знаходзілася ў памяшканні школы. Нібыта гэта забаронена. Заўважу, што яна была не на самім участку, а ў калідоры школы.\nПрыбегла дырэктар установы, прыйшла міліцыя і павезлі жонку на разбіральніцтва. Паўгадзіны пратрымалі, ніякіх прававых падстаў для складання пратакола не знайшлі і адпусцілі. І, як пазней аказалася, за гэтыя паўгадзіны прагаласавала аж 16 чалавек.\nРР: Да назіральнікаў зараз ставяцца, як да патэнцыйных злачынцаў…\nІлля Дабратвор: Такое стаўленне было заўсёды, але зараз выбарчым камісіям, можна сказаць, развязалі рукі, а таму яны пры жаданні адразу выклікаюць міліцыю. Назіральнікі, відаць, ім перашкаджаюць пісаць неабходныя лічбы па яўцы, і бачаць, колькі на самай справе прыходзяць людзей галасаваць. А лічбы затым з’яўляюцца абсалютна іншымі. Вось старшыні ўчастковых камісій і нервуюцца, што ім перашкаджаюць “рабіць сваю справу”.\nЗараз я бачу, што на выбарчых участках шмат міліцыянтаў, людзей у цывільным. Яны забяспечваюць так званы “парадак”.


Што перашкаджае партыям развівацца, станавіцца моцнай палітычнай сілай? — Народная Воля\n12:26 18 студзеня 2018, чацвер\nШто перашкаджае партыям развівацца, станавіцца моцнай палітычнай сілай?\nстаршыня Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасці:\n– Калі партыі будуць мець магчымасць абірацца па спісам, яны змогуць уплываць на палітычнае жыццё. Тады нашы грамадзяне будуць зацікаўлены ў тым, каб браць удзел у працы партыі і тым самым уплываць на палітычныя і грамадскія працэсы. Сёння партыі ў нашай краіне знаходзяцца далёка не на першых ролях у палітыцы і, зразумела, незапатрабаваныя.\nДа таго ж няма нармальных фінансавых магчымасцяў. У развітых краінах партыі, якія трапляюць у парламент, фінансуюцца дзяржавай.\n– Развівацца, станавіцца моцнай палітычнай сілай партыям перашкаджаюць жорсткія абмежаванні. Ціск і брутальны пераслед з боку ўлады на кожным кроку.\nстаршыня Аб’яднанай грамадзянскай партыі:\n– Адказваю адным словам: сістэма!\nНа гэтую сістэму працуюць дзясяткі тысяч чыноўнікаў, людзей пагонах, суддзяў. Трэба прызнаць, што яе можна перамагчы альбо волевыяўленнем большасці людзей, якія жывуць у краіне, альбо пратэстнымі акцыямі.\nПартыі развіваюцца толькі тады, калі ёсць нармальныя ўмовы для развіцця. Каб партыі сталі моцнай сілай, трэба лічыць кожны голас выбаршчыка! Не трэба ім фінансавай дапамогі, нейкіх прэферэнцый ствараць. Проста палічыце галасы на выбарах сумленна, і ўсё стане на сваё месца літаральна за год. Тыя партыі, у якіх будзе падтрымка людзей, будуць развівацца. А тыя, у якіх няма ні праграм, ні ідэй, памруць. Але гэта павінен быць аб’ектыўны працэс, не штучны.\nсябра аргкамітэта па стварэнні партыі “Беларуская хрысціянская дэмакратыя”:\n– Мне падаецца, у першую чаргу гэта адсутнасць магчымасці звяртацца да людзей праз дзяржаўныя сродкі масавай інфармацыі. Сітуацыя з доступам да тэлерадыёэфіру павінна быць іншай. У нас ёсць шмат палітыкаў, але іх мала хто ведае. І другое – сёння многія далучыліся б да апазіцыйных партый, але баяцца рэпрэсій.\nстаршыня Беларускай партыі “Зялёныя”:\n– Мне падаецца, у Беларусі няма сапраўднага палітычнага жыцця, а таму і няма моцных палітычных партый. Адсутнічае асяродак, у якім маглі б нармальна існаваць партыі. Няма дэмакратычных выбараў, няма партыйнага будаўніцтва.\nДумаю, самае лепшае, чым могуць сёння займацца партыі, гэта ўдасканальваннем сваёй ідэалогіі.\nстаршыня “Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада)”:\n– Адсутнасць справядлівых выбараў і правільнага падліку галасоў, адсутнасць магчымасці быць абранымі дэпутатамі нацыянальнага і мясцовага ўзроўняў – вось праблема з праблем. Калі б гэтыя чыннікі былі адпаведнымі, то ў людзей быў бы іншы стымул. Была б магчымасць мець нармальны парламент, уплываць на нейкія рашэнні ў дзяржаве. Любая палітычная партыя змагаецца за ўладу дэмакратычнымі шляхамі. І выбары – якраз такі шлях. Па сутнасці, выбараў у нас няма, таму і поспехаў у партый няма.\nстаршыня Рэспубліканскай партыі:\n– Няма падтрымкі з боку дзяржавы, у тым ліку і фінансавай. Таму і партыі ў нас такія слабенькія. Нават такія палітычныя рухі, як “Белая Русь”, не маюць адпаведнага ўплыву на грамадства…\nВялікая колькасць членаў партыі таксама не сведчыць пра тое, што яна мае нейкі ўплыў на палітычныя працэсы ў краіне. Усё залежыць ад таго, наколькі партыя структурыравана, наколькі моцна вядзецца арганізацыйная праца. Сёння мала якая партыя працуе над удасканаленнем сваіх праграм. Няма глыбокага аналізу мінулых падзей.\nстаршыня партыі “Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада”:\n– Расказваю на канкрэтным прыкладзе. Для таго каб існаваць, нам трэба знаходзіць кожны месяц для дзяржавы тысячу долараў – каб аплачваць памяшканні, якія мы здымаем па камерцыйных коштах. І ў кожнай вобласці і Мінску мы павінны плаціць пад 200 долараў у месяц, каб мець офіс. Мы гэтага ўжо, шчыра кажучы, не цягнем.\nКалі адкінуць матэрыяльны чыннік, то сёння дзейнасць партый не мае ніякага сэнсу. У нас усё не так, як у цывілізаваных краінах. Партыі не маюць правоў, не могуць нармальна праводзіць сваю працу. Для таго каб правесці мітынг, трэба атрымаць шмат дазволаў. І мы даўно махнулі на гэта рукой.\nВылучаць кандыдатаў у дэпутаты таксама, на мой погляд, не мае ніякага сэнсу. Дэпутацкія спісы, давайце прама скажам, складаюцца загадзя, і асобы з Цэнтрвыбаркама дазваляюць фальсіфікаваць выбары. Фактычна ў нас няма ўмоў для існавання палітычных партый.\nнамеснік старшыні Партыі БНФ:\n– Дыктатура перашкаджае. Зачыстка ўсяго палітычнага поля.\nстаршыня партыі “Справядлівы свет”:\n– У першую чаргу – існуючая ў Беларусі палітычная сістэма. Робіцца ўсё для таго, каб людзі не маглі арганізоўвацца ў палітычныя партыі і каб палітычныя партыі не маглі рэалізоўваць свае функцыі.\nГалоўная функцыя партыі – адлюстраванне палітычнай волі людзей. Ва ўсім свеце існуе пэўны набор інструментаў, якія выкарыстоўвае партыя, у тым ліку – дэманстрацыі, публічныя акцыі, пікеты, мітынгі, канферэнцыі, грамадскія абмеркаванні, у якіх павінны браць удзел і прадстаўнікі дзяржавы (у нас чыноўнікі вельмі рэдка адгукаюцца на такія запрашэнні). І нават зарэгістраваныя партыі сёння не могуць выконваць свае функцыі! Адзін з яскравых прыкладаў – у нас сёння арыштоўваюць актывістаў партыі за тое, што яны распаўсюджваюць інфармацыю пра партыю і яе пазіцыю па розных аспектах сацыяльна-эканамічнага і палітычнага жыцця краіны.\nІснуе пераслед людзей па палітычных матывах. Гэты пераслед не толькі яўны, ажыццяўляецца таксама мяккае супрацьдзеянне, калі не рэкамендуюць быць сябрам той ці іншай партыі, калі не хочаш мець праблем з прасоўваннем па кар’ернай лесвіцы і гэтак далей. Гэта таксама абмяжоўвае людзей уступаць у партыю.\nдругі сакратар ЦК Камуністычнай партыі Беларусі:\n– Перш за усё – недапрацоўкі саміх партый, слабая актыўнасць, адсутнасць працы з людзьмі. Мне падаецца, гэта самыя галоўныя прычыны. Вось мы нядаўна пленум правялі і якраз гаварылі пра тое, што трэба актывізаваць працу з людзьмі – па месцы жыхарства, каля пад’ездаў. Быць там, дзе народ.\nТрэба, каб людзі ведалі партыйцаў у твар, маглі з палітыкамі наўпрост кантактаваць, абмяркоўваць нейкія пытанні. У нас жа многіх проста не ведаюць.


Catholic.by - Рэкалекцыі на Catholic.by з ігнацыянскімі разважаннямі. Чацвёртая адвэнтавая антыфона\nO, ключ Давіда\nО, ключ Давіда і жазло дому Ізраэля,\nТы адкрыеш, і ніхто не замкне.\nТы замкнеш, і ніхто не адчыніць.\nпрыйдзі і вызвалі зняволенае ў вязніцы чалавецтва,\nшто знаходзіцца ў змроку і смяротным ценю.\nУ цябе ёсць дзесьці непадалёк нізка ключоў? Патрымай у руцэ некалькі з іх ці хаця б адзін ключ. Прыгледзься да іх. Адчуй іх на дотык, звярні ўвагу на іх вагу, памер, колер, тэмпературу і іншыя магчымыя характарыстыкі.\nНавошта гэтыя ключы? Якія асацыяцыі яны выклікаюць у цябе? Як з іх дапамогай можна апісаць тваё жыццё, абавязкі, дары, цяжкасці?\nТрымай іх. Глядзі на іх. Няхай на іх зірне Бог. І няхай Бог глядзіць на цябе.\n«Няхай не трывожыцца сэрца вашае. Верыце ў Бога і ў Мяне верце. У доме Айца Майго шмат святліц. А калі б так не было, ці сказаў бы вам, што іду падрыхтаваць месца для вас. І калі пайду і падрыхтую вам месца, прыйду зноў і забяру вас да сябе, каб і вы былі там, дзе Я. А дарогу, куды Я іду, вы ведаеце». Кажа яму Тамаш: “Пане, не ведаем, куды ідзеш. Як жа можам ведаць дарогу?” Езус сказаў яму: “Я — дарога, і праўда, і жыццё. Ніхто не прыходзіць да Айца інакш, як толькі праз Мяне”» (Ян 14, 1-6).\nЕзус — дарога, шлях, ключ, які адкрывае брамы Валадарства. Езус дае ключы Нябеснага Валадарства Пятру. У пэўным сэнсе, мы ўсе падзяляем гэтае Пятровае пакліканне. Бог дае кожнаму з нас шлях адмыкання дзвярэй іншым людзям. Тым шляхам нязменна з’яўляецца Езус, аднак кожны з нас мае асабісты спосаб сведчання пра Езуса з прычыны нашага ўнікальнага досведу адносінаў з Ім. Унікальны ключ мае кожны чалавек.\nШто ты бачыш у Езусе такога, чым добра было б падзяліцца са светам?\nТвае асабістыя якасці, твае дары, жыццёвыя абставіны, ТЫ — можаш адкрыць штосьці новае пра Хрыста. Ты можаш паказаць тое, што заставалася незаўважаным. І гэта можа стаць тым ключом, які адамкне дзверы іншым людзям.\nКалі Езус кліча чалавека, то заўсёды кліча да вучнёўства — гэта ўніверсальнае пакліканне. Больш таго, асабіста ты пакліканы быць вучнем. Менавіта ты. Гэтую ідэю адстойваў Герберт Альфонса ў сваёй цудоўнай кнізе «Асабістае пакліканне» (Herbert Alfonso The Personal Vocation). Ён сцвярджаў, што падказкай — або, можна сказаць — ключом да твайго асабістага паклікання з’яўляецца тое, што дае тваёй душы жыццё і энергію, што прыносіць ёй святло. Пацверджаннем таго, што ты добра зразумеў свой дар, будзе плённасць яго для іншых людзей, якая можа праявіцца самымі разнастайнымі спосабамі.\nТакім чынам, надышоў час для пытання: што прыносіць у тваё жыццё святло і энергію? Пагавары пра гэта з Езусам. Ці не знаходзіцца там ключ да твайго асабістага паклікання?\nПакліканне заўсёды азначае, што адначасова ты прабываеш з Езусам і з’яўляешся пасланым праз Яго.\nРаспазнаванне запрашае нас шукаць свой творчы спосаб любіць. Калі я не магу вырашыць усе праблемы свету, то што я ў стане зрабіць на сваім узроўні? Якія дзверы Бог хоча, каб я адчыніў? Яшчэ раз узгадаем, што гэта персанальнае пакліканне. Яно крыецца ў асабістай сувязі з Хрыстом, з Ключом, які мы здольныя знайсці, а потым убачыць, якім чынам Ён жадае аб’явіць сябе ў нашым жыцці.\nЕзус адчыняе штосьці ў нас так, што дзверы шырока адкрываюцца для любові. Мы становімся здольнымі любіць. Вось чаму Езус з’яўляецца ключом Нябеснага Валадарства, які ўвесь час хоча прыйсці на зямлю, уцелавіцца ў кожным з нас, калі чалавек чуе Ягоны заклік і адказвае на яго.\nКалі ты не ведаеш, у чым тваё пакліканне, папрасі Езуса паказаць табе яго.


Галоўная ➠ Жаночае ➠ Царская пасха\nАпублікавана 16.07.2015 16:09\nЧас падрыхтоўкі: 90 хвілін\nКолькасць порцый: 5\nАпісанне: Хачу прапанаваць ўзрушаюча смачнае страва з бульбы і фаршу. Раней рыхтавала яго зусім па іншаму, знайшла ў нэце рэцэпт, паспрабавала, вынік перасягнуў усе чаканні. Настойліва рэкамендую гэтую вкуснотищу. Аўтару Светланочка огромнейшее дзякуй !!!\nФарш мясной (свініна-ялавічына) - 250 г\nЛук рэпчаты (цыбуліна вялікая) - 1 шт\nСухары паніровачныя - 4 ст. л.\nСыр (цвёрды) - 100 г\nАлей - 50 г\nБульбу адварыць у мундзіры да гатовасці ў падсоленай вадзе. Даць трохі астыць, пачысціць.\nНацерці на буйнай тарцы.\nПакуль варыцца бульба, цыбуліну дробна парэзаць, абсмажыць на раслінным алеі.\nДадаем паніровачныя сухары, смажым да залацістага адцення.\nДадаць фарш, соль, перац, прыправы да мяса па жаданні, смажым да гатовасці фаршу (у мяне атрымалася хвілін 15).\nДа бульбе дадаем соль, перац, 2 яйкі і муку да таго моманту, пакуль цеста не будзе прыставаць да рук, у мяне сышло крыху больш шклянкі. Цеста падзяліць на шарыкі, іх раскачаць у аладкі, выкласці на іх фарш. Я рабіла вялікія колдунчики, як у аўтара, у мяне атрымалася з гэтай прапорцыі 12 штук (на порцыю 2-3 штукі), можна рабіць і паменш.\nКраю зашчыпвае як на варэнікі.\nАпускаем у кіпячую падсоленую ваду, столькі, колькі змесціцца па шырыні рондалі, яе трошкі парухаць, каб не прыліплі да дна. З моманту всплывания варым 10 хвілін. Вымаем, паліваем распаленым алеем і пасыпаем цёртым сырам.\nЯ ў гэта страва проста закахалася, упэўнена, што буду рыхтаваць яго яшчэ не раз, і ўсім рэкамендую. Смачна есці !!\nКаша кукурузная з чарнаслівам\nКоржыка з сырам


Статыстыка вядзення блога Blogconomy | Martech Zone\nСтатыстыка вядзення блога Blogconomy\nНядзеля, жнівень 25, 2013 Douglas Karr\nПамятаеце, калі людзі казалі, што вядзенне блога было мёртвы? Я вяду блог ужо дзесяць гадоў і абавязаны сваім поспехам, мая кніга, мая кампанія і мая кар'ера ў блогах. За гады вядзення блогаў я стварыў уплыў, аўтарытэт і дастатковую колькасць прыхільнікаў, каб мы маглі падтрымліваць які расце бізнес, дапамагаючы нашым кліентам у іх маркетынгавых намаганнях. Я не проста кажу пра карысць - я працягваю атрымліваць карысць!\nГэта выдатны агляд Блогэканоміка by Запаліць пляма. Яны маюць надзейную параду ў сваім блогу штотыдзень, пішуць карысны змест, заўсёды маюць заклік да дзеяння і рассылаюць падпісчыкаў па электроннай пошце. Як і любы іншы маркетынгавы сродак, намаганні, якія вы прыкладаеце, даюць адносныя вынікі. Калі ваша кампанія можа размяшчаць паведамленні штодня - ад гісторый кліентаў, да прыкладаў, да навін кампаніі і кансультацый галіны - вы зможаце дабрацца хутчэй!\nКлючавыя словы: Блогстатыстыка блогаўкарпаратыўныя блогі\nВаша справа паміж кліентам і тым, што яны хочуць?\nЛістапада 12, 2013 ў 4: 22 А.М.\nВыконвайце хатнія заданні па бухгалтэрыі, заданні па ўліку\nз нашым рашэннем хатняга задання па бухгалтарскім уліку і рэпетытарскім дапаможнікам. Нашы\nдапамога па хатняму заданню дапамагае вам рабіць хатнія заданні і ўлік\nКалі ласка, наведайце адзін раз http://www.homeworkhelpindiadotcom


Літаратурна-дакументальная выстаўка "Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому" адкрылася ў Маскве | Афіцыйныя прэс-рэлізы, Беларусь\nЛітаратурна-дакументальная выстаўка "Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому" адкрылася ў Маскве\n20 мая, Масква /Эдуард Півавар - БЕЛТА/. Літаратурна-дакументальная выстаўка "Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому" адкрылася 19 мая ў Маскве ў пасольстве Беларусі ў Расіі, паведамілі БЕЛТА ў прэс-службе дыпмісіі.\nУ аснову створанай Дзяржаўным музеем гісторыі беларускай літаратуры экспазіцыі пакладзена апошняя кніга Васіля Быкава "Доўгая дарога дадому", а таксама матэрыялы аб яго творчасці з фондаў музея - рукапісы, дакументы, пісьмы, малюнкі, кнігі з аўтографамі пісьменніка.\nДырэктар музея Лідзія Макарэвіч назвала сімвалічным, што гэта выстаўка праходзіць у расійскай сталіцы. Яна нагадала, што менавіта ў Маскве прыйшло да Васіля Быкава прызнанне як пісьменніка, тут выдаваліся спачатку ў часопісе "Новый мир", а потым і асобнымі кнігамі яго бессмяротныя творы.\nВыстаўкай аб творчасці Васіля Быкава пасольства адкрыла цыкл "Знакамітыя імёны нашай Бацькаўшчыны", які ў далейшым прадставіць творчасць іншых выдатных дзеячаў беларускай культуры: Янкі Купалы, Якуба Коласа, Міхаіла Агінскага, Івана Хруцкага і іншых.\nВыстаўка падрыхтавана ў ходзе святкавання 70-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне і 90-годдзя з дня нараджэння народнага пісьменніка Беларусі Васіля Быкава. Яна будзе экспанавацца ў беларускай дыпмісіі да 12 чэрвеня.


Ланцугі кабанчыкаў ды пашпарт для рысі — Ахова птушак Бацькаўшчыны\n/14 ліпеня — Ланцугі кабанчыкаў ды пашпарт для рысі\nНавіна арганізацыі ад 14 ліпеня 2015 года\nШто можа быць лепш, чым глядзець на рэдкія кадры з жыцця жывёл у запаведнай зоне Белавежскай пушчы? Асабліва калі навокал — такая зеляніна! Прапануем чарговы агляд "Канала дзікай прыроды з Белавежскай пушчы".\nГэты здымак «Канала дзікай прыроды» ўжо атрымаў у даследчыкаў перемогу ў намінацыі «Лепшае фота 2015». І не за мастацкае выкананне, а за магчымасць добра разглядзець плямы на скуры. Гэта неабходна для паспартызацыі рысі, якая зараз ўпершыню праходзіць у Белавежскай пушчы.\nЗараз ідзе збор і аналіз дадзеных у спецыяльнай праграме. Больш пра пагрозы і колькасць гэтай жывёлы — у Чырвонай кнізе.\nЦёплая зіма – вялікая ўдача для дзікоў: чакаць вясну куда лягчэй. Дзякуючы гэтаму мы можам назіраць вялікія ланцугі кабанчыкаў на фота. Малыя любяць хадзіць па сцежках, каб не перашкаджала трава.\nПаляванне для перадухілення чумы адчувальна знізіла колькасць кабаноў у Белавежскай пушчы. Таму зараз у запаведнай зоне ёсць «вольнае месца» для маладых. Даследчыкі прадказваюць высокую выжывальнасць патомства вясны-лета 2015. Як будзе на самой справе – пабачым восенню праз «вочы» камер-фотапастак!\nНе ўсе ваўкі змаглі сустрэць лета 2015. Прычына: дазвол на паляванне на гэтых жывёл. Але не гледзячы на гэта, навукоўцы адзначаюць паступовае вяртанне ваўкоў у Белавежскую пушчу. За час работы камер-фотапастак атрыманы сотні фотаздымкаў «санітараў лесу», а за 2 апошнія тыдні ваўкі былі адзначаны на 4-х камерах – дзеляцца «ўраджаем» даследчыкі жыцця жывёл у запаведнай зоне. Чакаем новае пакаленне ваўчанят на «Канале дзікай прыроды з Белавежскай пушчы»!\nЦікава, што ўсе камеры маюць парадкавыя нумары, па якіх іх і называюць даследчыкі: «паглядзі шостую», «што цікавага на дваццатай». Часам камеры «пераязджаюць» на новыя месцы, у залежнасці ад таго, якой жывёле зараз надзяляецца больш увагі. Нядаўна камера №14 пераехала на новае месца, і хутка – ўдалае фота амаль з «3D-эфектам»: зноў казуля! Цяпер пужлівыя казулі сталі трапляць у «вока» нашага «Канала дзікай прыроды» часцей. Тут можна добра разглядзець 4 асноўныя козыры жывёлы, якія дапамагаюць выжываць у дзікай прыродзе: вушы, вочы, нос і канешне ногі!\nУпершыню за час працы «Канала дзікай прыроды з Белавежскай пушчы» перад намі – чорны бусел! Птушка з Чырвонай кнігі трапляла ў фотапасткі і ў мінулым годзе, але якасць здымкаў была не лепшая. Затое на гэты раз – як па-мастацку!\nУлікі чорных буслоў, у параўнанні з белымі, рабіць даволі складана: гэты від гнядзуецца ў лесе, аддае перавагу багністым месцам, куды цяжка трапіць чалавеку. Больш шанцаў сустрэць птушку ёсць на рыбгасах, куды буслы злятаюцца восенню на каларыйныя сняданкі перад адлётам у вырай.\nА дзе і калі вы бачылі «сваіх» чорных буслоў?\nЖураўлі – на сваім улюбёным мосціку! Кожны год гэтыя птушкі вяртаюцца ў Белавежскую пушчу, часцяком трапляюць і на наш «Канал дзікай прыроды». Насамрэч журавоў лягчэй пачуць, чым заўважыць: іх «курлыканне» разлятаецца на вялікую адлегласць. Пакуль на мосціке не бачна птушанят. Пачакаем разам!\n15 ліпеня 2015 года


Вочна-завочна LLM Ёханэсбургу - LLM праграм у Ёханэсбургу LLM , Ёханэсбургу 2017\nРэгістрацыя бясплатна Вочна-завочна LLM Ёханэсбургу - LLM праграм LLM Ёханэсбургу, Ёханэсбургу\nВочна-завочна LLM Ёханэсбургу - LLM праграм LLM Ёханэсбургу, Ёханэсбургу\nМагістр правы з'яўляецца першым крокам на шляху навукоўцаў у шматлікіх краінах. У ім прадстаўлены многія магчымасць спецыялізавацца ў канкрэтнай вобласці або праводзіць дбайныя даследаванні. Яна таксама можа апынуцца карыснай у атрыманні доктарскай ступені ва ўзроўні закона. Студэнты, якія маюць за LLM (магістр права) праводзяць ад аднаго да двух гадоў вывучэння канкрэтнай галіне права. Іх павышэнне кваліфікацыі рыхтуе іх да працы са спецыялізацыямі, такія як міжнароднае права або падатковага заканадаўства.Паўднёвай Афрыкі, афіцыйна Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы, з'яўляецца краінай, размешчанай на паўднёвым ускрайку Афрыкі. Яна падзелена на дзевяць правінцый. Паўднёвая Афрыка з'яўляецца не толькі адпраўная кропка, яна сама па сабе з'яўляецца фантастычным месцам з багатай культурай, фауну і флору і гісторыі.Йоханнесбург горад з'яўляецца найбуйнейшым крыніцай золата і алмазаў у Паўднёвай Афрыцы. Яна з'яўляецца асновай канстытуцыйнага суда Паўднёвай Афрыкі і з'яўляецца самым буйным і самым багатым горадам у правінцыі Гаутенг. Яна з'яўляецца домам для Універсітэта Ёханэсбургу.Вочна-завочна LLM Ёханэсбургу - Вазьміце LLM Ёханэсбургу. Атрымаць усе LLM праграмы і школьных інфармацыі. Эканомце час і звярнуцца школу прама тут!\nПаўднёвая Афрыка, Ёханэсбургу\nLLM курсавых і навукова-даследчай дакладу (LLM)\nПраграма магістра падыходзіць для выпускнікоў юрыдычных факультэтаў і юрыстаў, якія зацікаўлены ў даследаваннях і пісьмовай форме і якія маюць час, а таксама здольнасць праводзіць даволі шырокі прававых даследаванняў на прасунутым навучальным узроўні. З-за патрабавальных прыроды даследчага кампанента, уваход у праграму абмяжоўваецца заяўнікаў з цудоўнай паспяховасці ў LLB. Тым не менш, існуюць альтэрнатыўныя маршруты ўваходу для заяўнікаў, якія могуць прадэманстраваць сваю прыдатнасць для гэтай праграмы.\n. Праграма магістра падыходзіць для выпускнікоў юрыдычных факультэтаў і юрыстаў, якія зацікаўлены ў даследаваннях і пісьмовай форме і якія маюць час, а таксама здольнасць праводзіць даволі шырокі прававых даследаванняў на прасунутым навучальным узроўні. З-за патрабавальных прыроды даследчага кампанента, уваход у праграму абмяжоўваецца заяўнікаў з цудоўнай паспяховасці ў LLB. Тым не менш, існуюць альтэрнатыўныя маршруты ўваходу для заяўнікаў, якія могуць прадэманстраваць сваю прыдатнасць для гэтай праграмы.\nКампанент Курсавая праца складаецца з чатырох курсаў, якія могуць быць прыняты альбо ў спецыялізаванай вобласці або ў агульнай вобласці. Навукова-даследчы кампанент складаецца з курсу наведвальнасці ў Метадалогія даследавання два навукова-даследчых эсэ 5000 слоў кожны, і навуковыя даследаванні Даклад 10 000 слоў. Перавагі праграмы:\nLLM курсавых з'яўляецца выдатным спосабам, каб пабудаваць спецыялістаў у канкрэтнай галіне права, тым самым павялічваючы сваю канкурэнтаздольнасць як практыкуючага юрыста. Па навострываючы свае даследчыя і пісьмовыя навыкі, LLM дае юрыстам інструменты, якія яны павінны паглыбляць свае прававыя веды на працягу ўсёй іх кар'еры. Гэтыя навыкі дазваляюць ім ўнесці свой уклад у рост ведаў у прававым супольнасці і пабудаваць сваю рэпутацыю ў якасці экспертаў у канкрэтных галінах прававой цікавасць.\nСпалучэнне прадметаў, прынятых для LLM курсавых і навукова-даследчы справаздачу залежыць ад вобласці выбралі. Праграмы прапануюцца ў наступных галінах:\nГэта найбольш гнуткі поля, што дазваляе студэнтам выбраць чатыры курса ў любым з іншых абласцей.\nКамерцыйная і гаспадарчае права\nХарчаванне для бізнес-адваката, які патрабуе спецыяльных ведаў у высока канкурэнтнай галіне права, гэта поле дазваляе студэнтам выбраць чатыры курса з дыяпазону камерцыйных суб'ектаў. Карпаратыўнае права\nГэта вельмі папулярнай вобласцю накіравана на камерцыйных юрыстаў, якія хочуць засяродзіцца на бізнес-права ў прыватнасці. экалагічнае права Гэта які расце і узбуджальнае поле прапануе адвакатам магчымасць спецыялізавацца ў галіне права навакольнага асяроддзя і ўстойлівага развіцця. Па абароне правоў чалавека і Судовая\nПравы чалавека і ў інтарэсах дзяржавы судовыя разбору знаходзіцца на пярэднім краі прававога развіцця ва ўсім свеце. Гэта поле дае юрыстам практычнай, так і тэарэтычныя веды, неабходныя для практыкі ў гэтым ажыўленым раёне законам. Інфармацыя і камунікацыі Закон\nГэта поле прапануе перадавыя веды для юрыстаў, зацікаўленых у шырокіх тэхналагічных дасягненняў апошніх двух дзесяцігоддзяў.\nГэта поле дае адвакатам выдатнае разуменне міжнароднага публічнага права і яго істотныя наступствы для нашага глабальнага свету. Міжнароднае эканамічнае права (раней Міжнароднае права і эканоміка)\nГэта поле рыхтуе юрыстаў для годнай кар'еры ў міжнародным гандлі шляхам паглыблення іх ведаў аб правы і эканомікі глабальных камерцыйных адносін.\nЗаўвага: Студэнты, якія не скончылі эканоміку ў трэцім узроўні гады бакалаўрыяту павінны завяршыць курс Эканоміка Мандэла Інстытут права ў дадатак да прадпісаным курсаў для гэтай галіне. Закон аб працы\nДынамічны характар рынку працы і яго рэгулявання ўяўляе сабой вечны выклік практыкуючага юрыста. У гэтым полі адвакатам да-да-й хвіліне ведаў у Паўднёвай Афрыцы працоўнага права і дае ім інструменты, неабходныя, каб справіцца з будучага прававога развіцця ў гэтай галіне. Пенсіі Закон\nГэта поле адказы на патрэбы з практыкі, для спецыялізаванага навучання ў галіне права, якія бачылі велізарны рост на працягу апошняга дзесяцігоддзя. Падатковае заканадаўства Гэта поле абапіраецца на выдатную рэпутацыю дыплома аб вышэйшай Школы ў падатковым заканадаўстве, якія ён эфектыўна замяняе.\n31 жнівень 2015 (Замежныя студэнты)\n30 верасня 2015 г. (Паўднёва-Афрыканская студэнтаў) [-]\nLink to and share "Вочна-завочна LLM Ёханэсбургу - LLM праграм у Ёханэсбургу LLM , Ёханэсбургу 2017"