Хиуа ханлығы — Башҡорт Википедияһы\nХиуа ханлығы (үзб. Xorazm, حارذم , Xiva Xonligi) — Хәрәзм дәүләтенең (1512—1920) урыҫ тарихи традицияларында ҡабул ителгән атамаһы. Дәүләт үҙен һәр саҡ Хәрәзм тип исемләгән, ә Рәсәй тарихсылары Хиуа ханлығы тип Хиуа баш ҡалаһы хөрмәтенә исемләгән Хиуа ханлығы, Бохара ханлығы (Бохара әмирлеге) һәм Коканд ханлығы менән бер рәттән, өс үзбәк ханлыҡтарҙың береһе була.\nүзб. Xorazm davlati / Хоразм давлати / خورزم دولتی\nфарс. دولت خورزم\nСығатай теле һәм фарсы теле\nХиуа һәм Кёнеургенч[d]\n800 000 кеше (1920)\nҮзбәк теле һәм фарсы теле\nХиуа ханлығы Викимилектә\n1.1 Ғәрәпшаһиттәр династияһы\n1.2 Ҡуңғырат үзбәк династияһы\n2 Хиуа ханлығы Рәсәй бойондороҡлоғонда\n3 Хиуала революция\n4 Социаль-иҡтисади һәм сәйәси тормошо\n5 Хиуа ханлығы ҡалалары\n6 Хәрәзм хандары\n6.1 Ҡуңғырат династияһы (1359—1388)\n6.2 Шәйбанидтар династияһы (1511—1728)\n6.3 Туҡатимөриттәр династияһы (ҡаҙаҡ солтандары)\n6.4 Ҡуңғыраттар династияһы (1763—1920)\nХиуа ханлығы флагы1917 йылдан\n1512 йылда Шибанидтарҙан айырылған үзбәктәрҙең яңы династияһы үҙаллы ханлыҡ булдыра. Башта дәүләтенең баш ҡалаһы Үргәнес (элек Гурганж) була, ул хәҙерге Төркмәнстан территорияһында урынлашҡан була.1598 йылда Амударъя йылғаһы Үргәнес ҡалаһынан ситтәрәк аға башлай һәм баш ҡала башҡа урынға — Хиуаға күсерелә. Амударъя, ханлыҡ биләмәһенән аға һәм һыуҙарын Каспий диңгеҙенә ҡойоп, халыҡты эсер һыу менән, шулай уҡ Европаға һыу юлын тәьмин итә. Быуаттар дауамында йылға бер нисә тапҡыр үҙ йүнәлешен үҙгәртә. Уның XVI быуат аҙағындағы аҙаҡҡы тапҡыр үҙәнен бороуы Үргенес ҡалаһын һәләк итә. Хәҙерге Хиуанан 150 километр алыҫлыҡта (төркмән Көнөүргенес ҡалаһына яҡын) боронғо баш ҡаланың ҡалдыҡтары ята.\n1598 йылда Хиуа ханлытың баш ҡалаһына әүерелә. Хиуа — ун быуатлыҡ тарихы булған бәләкәй генә нығытылған ҡала. Уның килеп сығышы тураһында риүәйәттә ҡала иҫ киткес тәмле һыуы менән дан алған Хәйүәк ҡоҙоғо янында үҫеп сыға. Ҡоҙоҡ Нух бәйғәмбәрҙең улы Сим бойороғо буйынса ҡаҙыла. Иҫән-Ҡалала (Хиуаның эске ҡалаһы) хәҙерге ваҡытта ла был ҡоҙоҡто күрергә мөмкин.\nБаш ҡаланы инкесе урынға күсергәндән һуң, һис шикһеҙ, Хәрәзм тарихында иң алама осор башлана. Әммә тора-бара ханлыҡ ҡабаттан сәскә ата һәм ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Хиуа ислам донъяһының рухи үҙәктәренең береһе булып китә.\n«Юрген» ханы. Батша титулярнигы портреты (1672)\nЭлек-электән был илдең исеме Хәрәзм булған. XХ быуатҡа тиклем ғәмәлдә булған Хәрәзм дәүләте менән Яҙгәр хан вариҫтары Илбарс һәм балбарс солтандар етәкселегендәге күсмә үзбәк ҡәбиләләре идара иткән. Улар 9-сы быуында Шибан вариҫы булған Ғәрәп-шаһ-ибн-Пилад тармағына ҡарағандар, шәға күрә уларҙы Ғәрәпшаһиттәр, тип исемләгәндәр. Шибан, үҙ сиратында, Джучиның бишенсе улы булған. Әммә тегеләре лә, былары ла дәүләтте Хиуа тимәгәндәр, тик Хәрәзм тип атағандар.\nҒәрәпшаһиттар, ғәҙәттә, Шәйбанидтар менән үҙ-ара дошман булалар, улар Шәйбани хандың баҫып алыуҙарынан һуң Мәүәрәннәһерҙә урынлашҡан була; 1511 йылда Хәрәзмде баҫып алған үзбәктәр Шәйбани хандың походтарында ҡатнашалар.\nҒәрәпшаһиттар дала традициялары тоғро ҡалалар, улар ханлыҡты биләмәләргә династияларҙағы ир-ат (солтандар) һаны буйынса бүләләр. Юғары хаким, хан ғаиләлә өлкән була һәм уны солтандар советы һайлап ҡуйған. XVI быуат дауамында тиерлек Үргенес баш ҡала булып тора. Хиуа 1557—1558 йылдарҙа тәүге тапҡыр хан резиденцияһы була (бер йыл) һәм тик Ғәрәп Мөхәммәт хандың идаралығы осоронда ғына (1603—1622) баш ҡалаһына әүерелә. XVI быуатта ханлыҡ, Хәрәзмдән тыш, Хөрәсән төньяғындағы оазистарҙы һәм Ҡараҡом ҡомдарындағы төркмән ҡәбиләләрен үҙ эсенә ала. Солтандарҙың биләмәләре йыш ҡына үҙ эсенә Хәрәзмдәге һәм Хөрәсәндәге райондарҙы индерә. XVII башына тиклем ханлыҡ ысынында хандың номиналь хакимлығы аҫтындағы үҙ-ара бойондороҡһоҙ солтанаттар конфедерацияһы булып тора.\nШибаниттар хакимлыҡҡа килгәнгә тиклем үк Хәрәзм Сыңғыҙхандың ҡыйратылыуҙарынан һуң үҙенең мәҙәни әһәмиәтен юғалта. Һуңғараҡ , 1380-се йылдарҙа, Аҡһаҡ Тимер менән һуғыш башлана. Ултыраҡ тормош алып барған халыҡ күпселегендә илдең көньяҡ өлөшөндә йәшәй. Элек һуғарылған ерҙәр, айырыуса төньяҡта, ташландыҡ хәлгә әйләнә, ҡала мәҙәниәте ҡаҡшай. Ханлыҡтың иҡтисади яҡтан көсһөҙлөгөн ханлыҡтың үҙ аҡсаһы булмауы һәм XVIII быуат аҙағына тиклем Бохара тәңкәтәңкәләре файҙаланыуы асыҡ күрһәтә. Ошондай шарттарҙа үзбәктәр көньяҡ күршеләренә ҡарағанда күсмә торомш рәүешен оҙағыраҡ һаҡлап ҡала алған. ханлыҡта улар хәрби ҡатлам булалар, ә ултыраҡ һарттар һалым түләүсе булып иҫәплән. Хандың һәм солтандарҙың абруйы үзбәк ҡәбиләләренең хәрби ярҙамына бәйле була; әлеге бәйләнгелекте кәметеү маҡсатында хандар йыш ҡына төркмәндәрҙе яллайҙар, һөҙөмтәлә ханлыҡтың сәйәси тормошонда төркмәндәрҙең роле бик ныҡ арта. Ханлыҡ һәм Бохаралағы Шәйбанидтар араһындағы мөнәсәбәттәр, ғәҙәттәгесә, дошмандарса була. Ғәрәпшаһиттар йыш ҡына сәфәүиҙәр Ираны менән үзбәк күршеләренәҡаршы союзға инәләр һәм өс тапҡыр (1538, 1595—1598 һәм 1593йылдар) ханлыҡ ты Шәйбанидтар баҫып алалар. XVI быуат аҙағында, бер нисә эске һуғыштан һуң, Ғәрәпшаһиттарҙың күбеһе һәләк була һәм солтандар араһында ханлыҡты бүлеү системаһы бөтөрөлә. XVII быуат башында, Иран Хөрәсәндәге ханлыҡ ерҙәрен баҫып ала.\nБилдәле тарихсы-хан Әбү-әл-Ғазиҙың, уның улы һәм вариҫы Ануша-хандың хакимлығы (1643—1663) сағыштырмаса сәйәси тотороҡлоҡ һәм иҡтисади прогресс осоро була. Киң күләмле ирригацион эштәр ойошторола, яңы һуғарылған ерҙәр ултыраҡ тормошҡа күсә башлаған үзбәк ҡәбиләләре араһында бүленә. Әммә шул уҡ ваҡытта ил бик ярлы булып ҡала, хандар буш ҡаҙнаһын күршәләргә ҡаршы ойошторолған барымталарҙан тултыралар. Шул ваҡыттан алып XIX быуат уртаһына тиклем, тарихсылар билдәләүенсә, «талау дәүләте» булып һанала.\nҠуңғырат үзбәк династияһыҮҙгәртергә\nXVIII быуат уртаһына Ғәрәпшаһиттәр династияһы юҡҡа сыға. Һуңғы абруйлы хан Шәһәрғази хан була (1714—1728), ул Бекович-Черкасскийҙың хәрби экспедицияһын ҡыйратыуға өлгәшә. Был осорға ҡәбилә башлыҡтары хакимлығы ныҡ үҫешә һәм улар сынғыҙиҙарҙы (Сыңғыҙхандың вариҫтарын) ҡаҙаҡ далаларынан хан тәхетенә саҡыра башлай. Реаль хакимлыҡ аталыҡ һәм инәк титуллы ҡәбилә башлыҡтары ҡулында туплана. Ике төп үзбәк ҡәбиләһе — ғҡуңғырат һәм маңғыт, ханлыҡтағы хакимлыҡ өсөн көрәшәләр һәм уларҙың көрәше барышында Хәрәзмдең төньяҡ өлөшө, Арал (Амударъя дельтаһы) бүленеп сығыуы менән оҙатыла килә. Аралдың күсмә үзбәктәре хан итеп үҙҙәренең сынғыҙиҙарын иғлан итәләр, улар ҙа ҡурсаҡ ҡына була. XVIII быуаттың күпселек өлөшөн дә хәрәзмдә бола хөкөм һөрә, ә 1740 йылда илде Ирандағы Нәҙир шаһ баҫып ала, әммә уның хакимлығы номиналь була һәм 1747 йылда уның вафатынан һуң юҡҡа сыға. Артабанғы көрәштә ҡуңғыраттар еңә. Әммә Хиуа һәм Арал араһындағы оҙайлы һуғыштар Хәрәзмде тулыһынса анархияға килтерә, төркмәндәр әүҙем ҡатшаҡан үзбәк ҡәбиләләре араһындағы ығы-зығы шулай уҡ хәлде насарайта, бигерәк тә 1767 йылда Хиуаны йомуд төркмән ҡәбиләһе яулап алғандан һуң хәлдәр киҫкенләшә. 1770 йылда ҡуңғырат үзбәк ҡәбиләһе башлығы Мөхәммәт Әмин-бей йомудтарҙы еңә һәм ханлыҡта үҙ хакимлығын урынлаштыра. ,Әммә бынан һуң да ҡуңғырат инәктәре тиҫтәләгән йылдар дауамында ҡәбилә башлыҡтарының ҡаршылығын баҫтырыу өсөн көрәш алып бара һәм ул осорҙа сыңғыҙиҙәр һаман тәхет биләүен дауам итәләр.\n1804 йылда Мөхәммәт Әмин-бейҙең ейәне, Эльтузар хан тип иғлан ителә, һәм ға сыңғыҙиҙәрҙең ҡурсаҡтары башҡа кәрәкмәне. Уның ҡустыһы, Мөхәммәт Рәхим хан I (1806—1825 йылдарҙа хакимлыҡ итә) 1811 йылда аралдарҙы еңеп, илде берләштерә, ҡарағалпаҡтарҙы буйһондора (Амударъя дельтаһының төньяҡ-көнбайышында) һәм төркәмәндәрҙе — көньяҡта һәм ҡаҙаҡтарҙы төньяҡта үҙенә буйһондорорға тырыша. Ошо уҡ сәйәсәтте уның вариҫтары ла алып бара. Элтузар һәм Мөхәммәт Рәхим хан I ахырҙа ҡәбилә башлыҡтарының ҡаршылашыуын һарттар ярҙамында еңеүгә өлгәшәләр һәм төркмәндәрҙең хәрби көсөн ауыҙлыҡлай ала. Төркмәндәрҙе улар Хәрәзмдә йәшәүгә инандыралар, хәрби хеҙмәт өсөн һуғарылған ерҙәр тараталар йәки уларҙы көс менән ризалашырға күндерәләр. Улар сағыштырмаса үҙәклештерелгән дәүләт төҙөйҙәр, сөнки провинциаль губернаторҙар сикләнгән хакимлыҡҡа эйә булалар. XIX быуаттың беренсе яртыһында ҡуңғыраттар ирригацион системаһын күпкә киңәйтәләр; шулай итеп, үзбәктәр ултыраҡ милләт булып китәләр һәм бының һөҙөмтәһендә яңы ҡалалар барлыҡҡа килә. Мөхәммәт Рәхим хан I хакимлығының осоронда ханлыҡта «Хәрәзмдә эшләнгән» яҙыулы үҙ тәңкәләрен һуға башлайҙар. Шуға ҡарамаҫтан, ханлыҡҡа кеше ресурстары, шулай уҡ финанс ресурстары етешмәй һәм Бохараға һәм Хөрәсәнгә, шулай уҡ ҡаҙаҡтарға һәм бойондороҡһоҙ төркмән ҡәбиләләренә ҡаршы Хиуа рейдтары йыл һайын үткәрелә башлай. шул уҡ ваҡытта Ҡуңғырат осоро мәҙәни ҡаҙаныштар менән билдәләнә, нәҡ ошо ваҡытта Хәрәзм Урат Азияла төрки әҙәбиәте үҫешенең төп үҙәге булып китә.\nХиуа ханлығы Рәсәй бойондороҡлоғондаҮҙгәртергә\n1855 йылда ханлыҡ армияһы Серахс тирәһендә (Хөрәсәндә) төркмән-тәкәләр тарафынан ҡыйратыла һәм Мөхәммәт Әмин хан әлеге алышта һәләк була. Яңы хакимдар, Сәйед Мөхәммәт хан һәм Мөхәммәт Рәхим хан II, хәлде тотороҡландырыуға өлгәшә. Әммә 1870 йылда Ханлыҡ Рәсәй менән конфронтацияға яҡынлаша. Петр I беренсе тапҡыр Хәрәзмгә үтеп инергә тырыша, ул Бекович-Черкасский етәкселегендә 1717 йылда ҙур булмаған экспедиция ебәрә. Экспедиция уңышһыҙ була, һәм уның ағзалары барыһы ла тиерлек һәләк була.\n1873 йылғы Аҙау походы. Үле ҡомдар аша Әҙәм ҡырылған ҡоҙоҡтарына. Н. Н. Каразин һүрәте. 1888. Рус Дәүләт музейы.\nXIX быуатта Рәсәйҙең Урта Азиялағы экспансияһы һәм башҡа сәбәптәр арҡаһында Рәсәй империяһы һәм Урта Азия араһында көсөргәнеш арта. Хиуаға хәрби һөжүм 1873 йылдың яҙында Төркөстан генерал-губернаторы К. П. Кауфман етәкселегендә башлана, февраль аҙағында һәм март башында Ташкенттан, Ырымбурҙан, Маңғышлаҡтан һәм Красноводскиҙән (һәр ҡаланан 2-5 меңешәр кеше) дөйөм һаны 12-13 мең кешенән, 56 орудиенан, 4600 аттан һәм 20 мең дөйәнән торған дүрт отряд сыға. Хиуа тирәһендә 27-28 майҙа ҡалала һуғыш бара. Рахим Хива һәм 29 майҙағы алыштарҙа хан ғәскәрҙәре еңеләләр. Хиуа 29 майҙа баҫып алына һәм Мөхәммәт Рәхим хан II бирелә. Гендемиан солох килешеүенә 1873 йылдың 12 авгусында ҡул ҡуйыла, килешеүгә ярашлы ханлыҡ Рәсәй протектораты статусын ала. Хан үҙен Рәсәй императорының «тоғро ҡоло» тип иғлан итә һәм Амударъяның уң яғындағы ханлыҡтың бөтә ерҙәре Рәсәйгә күсә. Бойондороҡһоҙлоҡто юҡалтыу ханлыҡтың эске тормошонда бер ниндәй ҙә сағылыш тапмай. Был ерҙәр Төркөстан крайының Амударъя бүлеге составына инә. Төбәктә ҡоллоҡ бөтөрөлә.\n1910 йылдан алып 1918 йылға тиклем ханлыҡ менән Әсфәндийәр хан идара итә.\n1917-1920 йылдарҙағы Хиуа ханлығы флагы\nХәрәзм Халыҡ Совет Республикаһы флагы 1920—1923 йылдарҙа.\n1917 йылғы февраль революцияһынан һуң Әсфәндийәр хандың консерватив ҡараштары либераль реформалар үткәреүгә ҡамасаулай.\n1918 йылдың яҙында Әсфәндийәр хан дәүләт түңкәрелеше барышында йомуд-төркмәндәр башлығы Жунаид хан кешеләре тарафынан Нурулла бай һарайында үлтерелә һәм тәхеткә уның ҡустыһы Сәйет Абдулла хан ултыртыла. Ысынбарлыҡта хакимлыҡ Жунаид хан ҡулында була.\nҒәмәлдә Жунаид хандың диктатураһы һәм уның агрессив тышҡы сәйәсте илде ҡот осҡос хәрби еңелеүҙәргә дусар итә (Петр-Александровскиҙы ҡамау (1918)), был ханлыҡта болғанышты тағы ла нығыраҡ көсәйтә, халыҡ күпләп эмиграциялай башлай. 1919 йылдың ноябрендә коммунистар етәкселегендә ихтилал башлана. Ләкин ихтилалсыларҙың көсө етерлек булмай, шуға күрә уларға ярҙамға Рәсәйҙән Ҡыҙыл Армия Ҡыҙыл Армия ғәскәрҙәре ебәрелә. 1920 йылдың февраль башына Жунаид ханды армияһы тулыһынса ҡыйратыла. 2 февралдә Сәйет Абдулла хан тәхеттән баш тарта (артабан ул СССР-ҙа ябай эшсе булып йәшәй һәм Кривой Рог ҡалаһында ерләнә), ә 1920 йылдың 26 апрелендә РСФСР составында Хәрәзм Халыҡ Совет Республикаһы иғлан ителә.\n922 йылда РСФСР составындағы Хәрәзм ХСР-ы СССР составына инә һәм Хәрәзм ССР-ы тип үҙгәртелә. 1924 йылдың көҙөндә Урта Азияла милли-территориаль ыҙанлау барышында уның территорияһы РСФСР-ҙың Үзбәк ССР-ы, Төркмән ССР-ы һәм Ҡарағалпаҡ АО араһында бүленә.\nСоциаль-иҡтисади һәм сәйәси тормошоҮҙгәртергә\nXVI быуатта Хиуа ханлығы әле үҙәкләштерелгән дәүләт булмай, ҡәбилә системаһының йоғонтоһо көслө була; хакимлыҡ иткән ҡәбилә башлығы хан тип иғлан ителә.\nМәүәрәннәһерҙәге шәйбанидтарҙыҡы кеүек, Хиуа ханлығы ваҡ биләмәләргә бүленә. Виләйәттәр менән хан ғаиләһе ағзалары идара иткән. Улар үҙәк власҡа буйһонорға теләмәй, был, үҙ сиратында, эске низағтарҙа килтерә.\nХанлыҡ халҡы этник, мәҙәни һәм тел билдәләре буйынса өс төркөмгә бүленә:\nбашҡа этник төркөмдәргә ҡушылған боронғо хәрәмлыларҙың туранан-тура вариҫтары;\nДәште Ҡыпсаҡтан Хәрәзмгә күсеп килгән үзбәк ҡәбиләләре.\nҠуңғырат ҡәбиләһе династияһы барлыҡҡа килгәнгә тиклем үк эре үзбәк ҡәбилә башлыҡтары үҙ биләмәләрендә үҙаллы хакимдар булалар һәм ханлыҡтағы социаль-иҡтисади торошона хәл иткес йоғонто яһай башлайҙар.\nXVI быуат менән бәйле; 1573 йылдан башлап ул Каспий диңгеҙенә һыуҙарын ҡоймай һәм 15 йыл дауамында Арал йылғаһына табан аға. Элекке үҙәндәр һыуһыҙ далаға әүерелә һәм халыҡ башҡа төбәктәргә күсергә мәжбүр була.\nБынан тыш, XVI быуатта Хиуа ханлығы ике тапҡыр Бохара ханлығы тарафынан баҫып алына. Эске низағтар, ауыр һалымдар һәм йөкләмәләр халыҡ хәлен ауырлаштыра һәм, үҙ сиратында, сауҙаға кире йоғонто яһай.\nXVII быуатта Хиуа ханлығының сәйәси тормошонда ике үҙенсәлек күҙәтелә: хакимлыҡ иткән династияның абруйы төшөүе һәм ҡәбилә башлыҡтарының йоғонтоһо көсәйеүе. Дөрөҫөн әйткәндә, рәсми рәүештә бәктәр һәм бейҙәр элеккесә үҙәк властарға буйһона. Ысынбарлыҡта үҙҙәренең бәклектәре сиктәрендә улар абсолют власҡа эйә була. Хатта улар үҙ талаптарын юғары хакимғә ҡуя ала башлай. Хан дәүләт эштәрен үҙаллы, уларҙың ҡатнашлығынан тыш, башҡара алмай, киреһенсә, улар һайлауҙарҙа хандың яҙмышын хәл итә алалар. Сәйәси тарҡаулыҡ дәүләттә айырыуса саҡыу Ғәрәп Мөхәммәт хан дәүерендә күҙәтелә (1602—1621). Амударъя йүнәлешен үҙгәртеү сәбәпле ул баш ҡаланы Гүргәнждән Хиуаға күсерә.\nИҡтисади кризис ханлыҡтағы сәйәси хәлгә ҙур йоғонто яһай. Ғәрәп Мөхәммәт хан осоронда быға тиклем рус сиктәрен һаҡлаған атаман Нечай етәкселегендә Яйыҡ казактары Гүргенж ҡалаһына һөжүм итәләр һәм 1000 егет һәм ҡыҙҙы әсирлеккә төшөрәләр. Әммә кире юлда уларҙы хан үҙенең ғәскәре менән ҡыуып етә. Казактар еңелеүгә дусар ителә. Бер аҙҙан Гүргенжкә үҙенең отряды менән атаман Шамай һөжүм итә, әммә улар уңышһыҙлыҡҡа тарый һәм әсирлеккә эләгә.\nХанлыҡта низағтар йышая. 1616 йылда Ғәрәп Мөхәммәд хандың улдары Хабаш-солтан һәм Илбарс-солтан найман һәм уйғыр ҡәбиләләре ярҙамында атаһына ҡаршы фетнә ҡуптаралар. Хан улдарына ҡаршы килмәй һәм уларҙың ерҙәренә өҫтәп Вәзир ҡалаһын бирә. Әммә 1621 йылда улар тағы баш күтәрә. Был юлы улар яғында болала хандың башҡа улдары ла — Исфәндийәр хан һәм Әбелғази хан — ҡатнаша. Алышта Һабаш солтандың һәм Илбарс хандың ғәскәрҙәре еңеүгә өлгәшә. Улдарының бойороғо буйынса уларға әсирлеккә эләккән аталары ҡыҙҙырылған тимер менән һуҡырайтыла һәм зинданға ябыла. Күпмелер ваҡыт үткәс, хан үлтерелә. Әбелғази хан Бохара ханы Имамкули һарайында һыйына. Исфәндийәр хан Хазараспта йәшенә. Һуңынан уға еңеүсе ағалары хаж ҡылырға рөхсәт итәләр. Әммә Әсфәндийәр хан Иран шаһы Ғәббәс I юллана һәм уның ярҙамында 1623 йылда Хиуа тәхетенә ултыра. Был хаҡта белеп ҡалғас, Әбелғази солтан Хиуаға ашыға. Исфәндийәр хан (1623—1642) уны Гүргенж ҡалаһы хакимы итеп тәғәйенләй, әммә тиҙҙән уларҙың аралары боҙола һәм Әбелғази Төркөстан хакимы Есим ханға ҡаса. Ул вафат булғас, Әбелғази Ташкент хакимы Торсон ханға күсенә, артабан — Бохара ханы Имамкулиға.\nИсфәндийәр хандың сәйәсәте менән ҡәнәғәт булмаған төркмәндәр Әбелғазиның Хиуаға килеүен үтенәләр. Уның ағаһы Хиуа тәхетен бушатырға мәжбүр була. Әммә ярты йылдан Әбелғазины Иран биләмәләре Нисо һәм Дарунға һөжүм итеүҙә ғәйепләп, уны тотоп алалар һәм Иран шаһы Сафи I (1629—1642) оҙаталар. Әбелғази солтан ун йылға иректән мәхрүм ителә (1630—1639). 1639 йылда ул ҡаса һәм 1642 йылда Арал алды үзбәктәренә килә. Исфәндийәр хандың вафатынан һуң (1643—1663) Хиуа тәхетен биләй. Уның 20-ыллыҡ хакимлыҡ осоро хәрби походтарҙа үтә. Бер нисә тапҡыр уға Бохара ханлығы менән һуғышырға тура килә. Әбелғази ханлыҡ биләмәһендә көн күргән ҡәбиләләрҙе дүрт төркөмгә бүлә: ҡыят-ҡуңғырат, уйғыр-наман, ҡаңҡы-ҡыпсаҡ һәм ныкыс-маңғыт. Шул уҡ ваҡытта уларҙың ғөрөф-ғәҙәттәре, йәшәү рәүеше, ҡәбиләләр араһындағы туғандаш мөнәсәбәттәр иҫәпкә алына. Был төркөмдәргә тағы ла 14 ваҡ ҡәбилә һәм ырыу ҡушыла. Һәр төркөмдә аҡһаҡалдар — инәктәр тәғәйенләнә. Улар аша хан ҡәбиләлә тыуған мәсьәләләрҙе хәл итә. Инәктәр хандың иң яҡын кәңәшселәре булараҡ һарайҙа йәшәй. Үҙенең яҡындары араһында Әбелғази Баһадыр хан 32 ҡәбилә башлыҡтары — инәктәрҙе тотҡан.\nӘбелғази туғандары Әбделғәзиз хан һәм Собханғол хан араһындағы низағарына ла ҡыҫылған. Собханғол хан Әбелғазиның ҡыҙ туғанына өйләнгән була. Әбделғәзиз хан менән килешеү төҙөq. Шуға ҡарамаҫтан, 1663 йылда Әбелғази Бохара ханлығына ете тапҡыр һөжүм итә, Ҡаракүл, Саржуй, Вәрдәнзи төмәндәрен талай.\nШуның менән бергә Әбелғази хан бик уҡымышлы хаким була. Ул үзбәк телендә «Шәжәрә-и-төрки» (төркиҙәр шәжәрәһе) һәм «Шәжәрә-и-төркмән» (төркмәндәр шәжәрәһе) тарихи хеҙмәттәрен яҙа.\nӘбелғазиның вафатынан һуң тәхеткә уның улы Ануша хан ултыра (1663—1687). Уның дәүерендә Бохара ханлығы менән мөнәсәбәттәр нығыраҡ киҫкенләшә. Ул бер нисә тапҡыр уға ҡаршы хәрби походтар ойоштора, хатта Бохараға тиклем барып етә, Сәмәрҡәнд ҡалаһын баҫып ала. Ахырҙа, Бохара ханы Собханғол уға ҡаршы фетнә ойоштора һәм Ануша хан һуҡрайтыла.\nСобханғол хан Хиуала үҙенең яҡлыларынан фетнә ойоштора. 1688 йылда улар Бохараға Хиуа ханлығын үҙ подданлығына алыуҙы үтенеп вәкилен ебәрәләр. Ошо хәлдән файҙаланып, Собханғол хан инәк Шаһниязды Хиуа ханлығының ханы итеп тәғәйенләй. Әммә Шаһнияздың идара итеү һәләттәре булмай. Кеше көнөнә ҡалған Шаһнияз Собханғол ханға хыянат итә һәм көслөрәк бағыусыны эҙләй башлай. Рәсәй бындай ролгә тура килә. Урыҫ батшаһы Пётр I ярҙамында ул үҙенең вазифаһын һаҡларға теләй. Собханғол хандан йәшерен рәүештә 1710 йылда ул Пётр I үҙенең илсеһен ебәрә һәм Хиуа ханлығын урыҫ подданлыйғына алыуын һорай. Электән Урта Азияның алтыны һәм сеймал запастарына күҙ һалған Пётр I был хәлде уңайлы осраҡ тип һанай һәм 1710 йылдың 30 июнендә Шаһнияздың үтенесен ҡәнәғәтләндергән указ сығара. Был ваҡиғаларҙан һуң Хиуа ханлығында сәйәси тормош тағы ла ҡатмарлаша.\nХиуа ханлығында социаль хәл, Урта Азияның башҡа дәүләттәрендә кеүек, торғонлоҡ менән айырыла, сөнки ханлыҡ үсеше донъя кимәленән бик ҡалыша. Сәйәси тарҡаулыҡ, натураль хужалыҡтың өҫтөнлөгө, эске низағтарҙың дауам итеүе, ситтәрҙең һөжүмдәре илдең иҡтисадың ныҡ ҡаҡшата. Хакимдар дәүләт һәм халыҡ мәнфәғәтенә ҡарағанда башлыса үҙҙәренең мәнфәғәттәрен ҡайғырталар.\nХиуа ханлығында, Бохара ханлығындағы кеүек, бик күп һалымдар һәм йөкләмәләр һалына. Улар араһында төп һалым булып ер һалымы тора, бынан тыш халыҡ яҡынса 20 төр һалым түләй.\nБынан тыш, халыҡ мотлаҡ йәмәғәт эштәренә йәлеп ителә:\n«бегар» — һәр ғаиләнән бер кеше йылына 12 көн (ҡайһы берҙә 30 көнгә тиклем) төрлө төҙөлөштәрҙә, һуғарыу каналдарын таҙартыу эштәрендә эшләргә тейеш;\n«ҡаҙыу» — каналдар төҙөү;\n«ички ва обхура казув» — һуғарыу системаларын һәм шлюз менән дамбаларҙы таҙартыу;\n«качи» — оборона диуарҙарын һәм плотиналарҙы төҙөү;\n«атланыу» — ат менән хан һунарында ҡатнашыу.\nБашлыса һуғарыу системалары менән бәйле булған әлеге йөкләмәләр хеҙмәтсән халыҡ өсөн бик ауыр йөк була, сөнки уларҙың күпселеге ер эштәренә күнеккән. Ҡайһы бер ҙә төҙөлгән дамбалар һыу баҫымы аҫтында емерелә һәм ер эштәре сроктары 3 айға тиклем оҙайтыла, шуға күрә ханлыҡта уңышһыҙ йылдар күп була, аслыҡ халыҡты тыуған яҡтарын ташлап китергә мәжбүр итә. Хиуала ҡуңғыраттарҙың хакимлыҡҡа килеүенә тиклем 40 ғаилә тирәһе йәшәй.\nБыл ваҡытҡа ханлыҡ халҡы яҡынса 800 мең кеше тәшкил итә, уларҙың 65 % — үзбәктәр, 26 % — төркмән, ҡалған өлөшө — ҡарағалпаҡтар һәм ҡаҙаҡтар. Үзбәк ҡәбиләләре һәм ырыуҙары башлыса ханлыҡтың төньяғында, Амударъяның түбәнге ағымында йәшәйҙәр.\nХанлыҡ 15 вилайәттән — Питнак, Хазарасп, Ханка, Гүргәнж, Кашкупыр, Ғазауат, Кият, Ша-һаббаз (Шаһбаз), Ходжейли, Амбар-Манок, Гурлен, Кунь-Гүргәнж, Чуманай, Кушрат, Ташуғыҙ — һәм ике наместниклыҡтан — Бишарыҡ һәм Ҡыят-Ҡуңғырат, шулай уҡ хандың үҙенең төмәндәренән тора.\nЮғары хакимлыҡ — хан ҡулында. Ҙур йоғонто менән юғары дәрәжәле чиновниктар инәк, аталыҡ һәм бейҙәр файҙалана. Дәүләт кимәлендәге мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн Мөхәммәт Рәхим I янында абруйлы чиновниктарҙан диван булдыра, йәғни дәүләт советы. Суд шәриғәт ҡанундарына таяна. Дәүләт теле булып үзбәк теле иҫәпләнә.\nХанлыҡтың төп байлығы булып ер һанала. Ул һуғарылған (ахъя) һәм һуғарылмаған (ядра) ерҙәрҙән тора. Хиуа ханлығында, Бохара ханлығындағы кеүек, киләһе ер хужалыҡтары төрҙәре ғәмәлдә була: дәүләт (әмләк), шәхси (мулк) һәм дини (ваҡыф).\nШуның менән бергә Хиуа ханлығында ер хужалығының үҙенсәлектәре була. Хан һәм уның туған-тумасалары ерҙәрҙең яртыһына хужа була, ҡалған ерҙәр дәүләт ерҙәре тип һанала (ваҡыфтан тыш). Дәүләт ерҙәрендә ҡуртымға алыусылар эшләй.\nХан һәм шәхси ерҙәрҙә эшләгән игенселәр ярымсы тип исемленәләр (ярым — ярты): улар ҡуртым өсөн уңыштын яртыһын бирергә тейеш була.\nХандың туғандары дәүләткә һалым түләмәйҙәр. Руханиҙар, эре чиновниктар, тархан грамоталарына эйә булғандар шулай уҡ һалым түләүҙән азат ителгән, ә ваҡ ер хужалары һалымдарҙы түләй алмайынса, бөлгөнлөккә төшә һәм, ахыр сиктә, ерһеҙ ҡала.\nХалыҡтың төп шөғөлө — ауыл хужалығы, уның нигеҙен игенселек һәм малсылыҡ тәшкил иткән.\nИгенселек бик ауыр шарттарҙа алып барылған. Ер Амударъянан һуғарылған һыу менән туйындырылған, күп кенә урындарҙа — екке мал көсө менән. XVI — XVII быуаттың башында Амударъя йылғаһының элекке үҙәне кибеүе сәбәпле хакимдар етди рәүештә һуғарыу эштәре менән шөғөлләнергә мәжбүр була. Ғәрәп Мөхәммәт хан (1602—1621) Туҡ ҡәлғәһе эргәһендә канал ҡаҙырға ҡуша. Әли солтан хакимлығы осоронда (1558—1567) Яңы арыҡ, Таити, Ярмыш каналдары төҙөлә. 1681 йылда Шаһабад каналы ғәмәлгә индерелә.\nXVII быуаттың 70-се йылдарында Даукар күленә һыуҙарын ҡойған йылға ҡушылдығында быуа төҙөлә. XIX быуаттың башында Амударъянан Лаузан арығы (һуңынан каналға әүерелә) сығарыла. Ул Парса, Ходжейли һәм Кунь-Гүргәж араларындағы ерҙәрҙе туҡландыра. 1815 йылда Килич-Ниязбай исемле ҙур канал ҡаҙыла. Ул Даръялыҡтың уң ярындағы ерҙәрҙе һыу менән тәьмин итә. 1831 йылда Лаузан күленән сығарылған арыҡ ярҙамында Күн-Гүргәнж ерҙәрен һуғара башлайҙар.1846 йылда Амударъя йылғаһының элекке үҙәнендә быуа ҡорола һәм уның һыуы менән Күн-Гүргәнж көньяғы ерҙәре туҡландырыла.\nХиуа ханлығы ҡалаларыҮҙгәртергә\nХанлыҡтың иң эре ҡалаһы — Хиуа — XVII быуаттың башынан 1920 йылға тиклем — уның баш ҡалаһы. Боронғо заманда ҡала Хийвак тип аталған. Хиуа һәр саҡ Көнсығыш һәм Көнбайыш араһында сауҙа юлын бәйләүсе сынйыр булып тора. XVII быуаттың башында, Амударъя йылға йүнәлешен үҙгәрткәндән һуң, элекке ханлыҡ баш ҡалаһы Гүргәнж халҡы өсөн уңайһыҙ шарттар барлыҡҡа килә һәм баш ҡаланы Хиуаға күсерәләр.\nXVIII быуаттың уртаһында Нәдир шаһ һөжүме ваҡытында Хиуа емерелә. Мөхәммәт Әмин хан дәүерендә (1770—1790) ҡала ҡабаттан тергеҙелә.\nАллакүл хан осоронда (1825—1842) Хиуа диуар менән уратыла, уның оҙонлоғо 6 километр тәшкил итә. Хиуаның бөгөнгө архитектура күренеше XVIII быуаттан алып XX быуатҡа тиклем барлыҡҡа килә. Архитектура ансамбле берҙәмлеге менән айырылып тора. Башта уның эсендә Иҫән-Ҡала (эске ҡәлғә) төҙөлә, унда хан һарайы, хандың ғаиләһе өсөн торлаҡ, кәшәнә, мәҙрәсә, мәсеттәр булған. Иҫән-Ҡаланың дөйөм майҙаны 26 гектар тәшкил итә, уның диуарының оҙонлоғо — 2200 метр. Уны ике урам киҫеп үтә, дүрт ҡапҡаһы Дишан ҡалаһына сыға, унда һөнәрселәр, сауҙасылар йәшәгән. Дишан ҡаланың оҙонлоғо 6250 метр тәшкил итә, уның 10 ҡапҡаһы бар.\nХиуаның һаҡланып ҡалған ҡомартҡыларының береһе — Сәйет Аллаутдин кәшәнәһе— XIV быуата төҙөлгән. Шулай уҡ башҡа архитектура һәйкәлдәре бар: Йәмиғ мәсете, Аҡ Мәсет, Өс әүлиә кәшәнәһе, Шәһәрғази хандың кәшәнәһе, Аллакүл хандың каруан-һарайы, инәк Ҡотлог-Морат инәк мәҙрәсәһе, 163 бүлмәнән торған таш Хаули һарайы. Ҡомартҡылар Хиуа төҙөүселәре, ташташ юныусылары, ағас буйынса һырлаусылары оҫталығы хаҡында һөйләй. Был йәһәттән Хиуа ханлыҡтың ғорурлығы булып торған.\nКүн-Гүргәнж 2000 йыл элек төҙөлгән булған. Ул сауҙа каруан юлында урынлашҡан (хәҙерге Төркмәнстан территорияһы). X—XIII быуаттарҙа ул Хәрәзм шаһтар дәүләтенең баш ҡалаһы була.\nЯңы Гүргәнж XVII быуатта Әбелғази хан дәүерендә төҙөлгән. Боронғо Гүргәнж ҡалаһын Күн-Гүргәнж тип атай башлайҙар. Унда XII—XIV быуаттарҙағы Фахрилдин-Рази кәшәнәһе, Солтан- Текеш, Нажмитдин-Кубро кәшәнәләре, йәмиғ мәсет, манара һәм каруан-һарайҙарҙың ҡалдыҡтары урынлашҡан. Яңы Гүргәнж — хәҙерге Хәрәзм виләйәтенең үҙәге.\n1874 йылда Хәрәзмдә Атаджан Абдалов китап нәшриәте булдыра, ә Хоҙайбиргән Деванов беренсе үзбәк фотографы һәм кинооператоры була.\nУрҙа ханлығының сиктәре картаһы күрһәтелә 1873—1919 хивинский йылда төркөстан территорияһындағы xix быуат аҙағында амударъя йылғаһының уң яҡ ярында, 1873 йылда юғалтҡан ханлығы составына инә , Амударъя бүлеге төркөстан крайының\nҠуңғырат династияһы (1359—1388)Үҙгәртергә\nХөсәйен Суфый, 1359—1373\nЙософ Суфый, 1373—?\nСөләймән Суфый, ?—1388\nШәйбанидтар династияһы (1511—1728)Үҙгәртергә\nӘбү-л-Мансур Ильбарс хан, Бүреке солтандың улы, Күк Урҙа ханы —1511, Хәрәзм ханы 1511—1518\nХажи Солтан хан, Билбарс Паландж солтан, улы, Хәрәзм ханы 1518—1519\nХәсәнкүл хан, Әбүлек хандың улы, Хәрәзм ханы 1519\nСуфиян хан, Әминәк хандың улы, Хәрәзм ханы 1519—1522\nБуджуга хан, Әминәк хандың улы, Хәрәзм ханы 1522—1526\nАванеш хан, Әминәк хандың улы, Хәрәзм ханы 1526—1538\nКал хан, Әминәк хандың улы, Хәрәзм ханы 1541—1547\nАгатай хан, Әминәк хандың улы, Хәрәзм ханы 1547—1557\nДост хан, улының Буджуга-хан, хан Хорезм 1557—1558\nХажи Мөхәммәт хан, Агатай хандың улы, Хәрәзм ханы 1558—1602\nҒәрәп Мөхәммәт хан, Хажи Мөхәммәт хандың улы, Хәрәзм ханы 1603—1621\nХабаш солтан һәм Ильбарс солтан, Ғәрәп Мөхәммәт хандың улдары 1621—1623\nИсфәндийәр хан, Ғәрәп Мөхәммәт хандың улы, Хәрәзм ханы 1623—1643\nӘбү-л-Ғази хан, Ғәрәп Мөхәммәт хандың улы, Хәрәзм ханы 1643—1663\nӘбү-л-Мозаффар Мөхәммәт Ануша хан, Әбү-л-Ғази хандың улы, хан Хорезм 1663—1686\nХоҙайдад хан, Мөхәммәт Ануша хандың улы, хан Хорезм 1686—1689\nЭренга хан, Мөхәммәт Ануша хандың улы, хан Хорезм 1689—1694\nДжочи хан, Хәрәзм ханы 1694—1697\nВәлихан хан, Хәрәзм ханы 1697—1698\nШаһнияз хан, улының Джочи хандың улы, Хәрәзм ханы 1698—1703\nШаһбәхет хан, Шаһнияз хандың улы, Хәрәзм ханы 1703\nСәйет Әли хан, Шаһнияз хандың улы, Хәрәзм ханы 1703\nМусахан хан, Джучи хандың улы, Хәрәзм ханы 1703—1704\nйәҙегәр хан, Хажи Мөхәммәт хандың улы, Хәрәзм ханы 1704—1714\nШәһәрғази хан, Исем хандың улы, Хәрәзм ханы 1714—1728\nИлбарс хан II, Шаһнияз хандың улы, Хәрәзм ханы 1728—1740\nӘбү-л-Ғази Мөхәммәт-хан, Илбарс хандың улы, Хәрәзм ханы 1740—1745\nШаһ Тимурхан (Аралда 1721-36).\nТуҡатимөриттәр династияһы (ҡаҙаҡ солтандары)Үҙгәртергә\nБаһадур хан (ҡаҙаҡ, 1728).\nТаһир хан (ҡаҙаҡ, 1740-41).\nНурали хан (ҡаҙаҡ,1741-42).\nӘбу-ль-Ғази хан II (ҡаҙаҡ, 1742-46).\nҒәйеп хан (1746-57).\nАбдулла Ҡарабай, ағаһы (1757)*\nТимур Ғази хан (1757-63)*\nТәүке хан (1763-64).\nШаһ Ғази хан (1764-67).\nӘбу-ль-Ғази хан III (1767; формаль рәүештә 1770—1804; 1806).\nНурали хан (1767-69).\nЯңгир хан (1769-70).\nБүләҡатуй хан (1770).\n1804 йылда (ысынында 1763) хакимлыҡ ҡуңғыраттарға күсә.\nҠуңғыраттар династияһы (1763—1920)Үҙгәртергә\nӘсфәндийәр хан. С. Прокудин-Горский фотоһы. (1905—1912)\nМөхәммәт Әмин бей, Ишмөхәмәт Йәр бей, үзбәк Ҡуңғыраты ҡәбиләһе бейе, Хәрәзм инәке 1763—1790\nАуаз инәк,Мөхәммәт Әмин бейҙең улы, үзбәк Кунграт ҡәбиләһе бейе, Хәрәзм инәке 1790—1804\nЭльтузар, Ауаз инәктең улы, Ҡуңғырат ҡәбиләһе бейенең улы, Хәрәзм инәке 1804, Хәрәзм ханы 1804—1806\nМөхәммәт Рәхим хан I, Ауаз инәктең улы, Хәрәзм ханы 1806—1825\nАллакул, Мөхәммәт Рәхим хан I-нең улы , Хәрәзм ханы 1825—1842\nРахимғол, Аллаҡол хандың улы, Хәрәзм ханы1842—1845\nМөхәммәт Әмин хан, Аллаҡол хандың улы, Хәрәзм ханы 1845—1855\nАбдулла хан, Ибадулла бәктең улы, Хәрәзм ханы 1855\nҠотлоғ Морат хан,, Ибадулла бәктең улы,Хәрәзм ханы 1855—1856\nСәйет Мөхәммәт хан, Мөхәммәт Рәхим хан I-нең улы. Хәрәзм ханы 1856—1864\nМөхәммәт Рәхим хан II, 1845 тыуған, Сәйет Мөхәммәт хандың улы, Хәрәзм ханы 1864—1910,\n1873 Хәрәзм хандарына бөтә рәсәй императоры тарафынан ғәли йәнәптәре дөйөм титулы бирелгән\nӘсфәндийәр хан, 1871 тыуған, Мөхәммәт Рәхим хан II-нең улы, 1891—1910, Хәрәзм ханы 1910—1918, генерал-майор 1910\nСәйет Абдулла хан 1870-1933, Мөхәммәт Рәхим хан II-нең улы, Хәрәзм ханы 1918—1920.\nСултанов Т. И. Чингиз-хан и Чингизиды. Судьба и власть — М.: АСТ, 2006. — Б. 310—320. — 445 б. — (Историческая библиотека). — 5 000 экз. — ISBN 5-17-035804-0.\nХивинское ханство // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хиуа_ханлығы&oldid=983549 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 8 ноябрь 2020 в 03:44\nБыл бит һуңғы тапҡыр 03:44 8 ноябрь 2020 үҙгәртелгән.


Обмен квартир ул. Буруле, Сукпак, поменять с доплатой и без доплаты на вторичном рынке на AFY.ru\nВ базе 5 081 275 предложений от 124 868 агентов\nОбмен квартир Сукпак, ул. Буруле\nОбмен квартир ул. Буруле, Сукпак\nПохоже, ул. Буруле, Сукпак есть сложности с предложениями\nОставьте заявку и наши риэлторы подберут для вас квартиру ул. Буруле, Сукпак


Vladmir's Offering — Предметы — Дота 2 Вики\n(перенаправлено с «Vladmir's Offering»)\nНе сочетается с аурами Ring of Basilius, Ring of Aquila или Vladmir's Offering.\nVladmir's Offering — Жуткая маска, проклятая злобой павшего вампира.\nHeaddress + Ring of Basilius + Morbid Mask\nИсточник — «http://ru.dotawiki.org/core/index.php?title=Item_vladmir&oldid=8011»


Адресный указатель / Санкт-Петербург / Академика Лебедева ул.\nул. Академика Лебедева (с 1955\nул. Лебедева (21 октября 1949 - 1956\nКомпанейская ул. (1799 - 1846)\nМорская ул. (1822 - 7 марта 1858)\nНижегородская ул. (7 марта 1858 - 21 октября 1949)


Юлдаш (Ишембай районы) — Башҡорт Википедияһы\n53°19′19″ с. ш. 56°01′31″ в. д.HGЯO\nЮлдаш (Ишембай районы)\nМәләүез районындағы Юлдаш ауылы менән бутамаҫҡа\nТүбәнге-Юлдаш, Юлдаш 2-се\n↘16 кеше (2010)\n80 231 870 010\n80 631 470 136\nЮлдаш (рус. Юлдашево) — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 16 кеше. Төп халҡы- башҡорттар. Скворчиха ауыл Советы составына инә. Почта индексы — 453227, ОКАТО коды — 80 231 870 010.\nЮлдаш исеме 1786 йылдағы Өфө наместниклығы картаһында Ағиҙел йылғаһының уң ярында осрай.\nЭлегерәк (XIX быуатта) Түбәнге Юлдаш йәки 2-се Юлдаш ауылы тип йөрөтөлә. Ағиҙел йылғаһының һул ярындағы бүлендек ауылды Үрге Юлдаш менән бәйләйҙәр (хәҙер Мәләүез районы). Ауыл Тәлтем‑Юрматы улусы старшинаһы Юлдаш Ҡотлин исемен йөрөтә. 1774 йылда йәшәгән урыны тураһында бер документта былай тиелә: «Стәрлетамаҡ пристане артында һәм Воскресенский заводы янында йәшәүсе» Юлдаш Ҡотлин пугачевсы була. Уның улдары һәм ейәндәре билдәле: өлкән улы Бикбулат Юлдашев (1744—1822), уның балалары: Йәрмөхәмәт, Мөхәмәтшариф, Мөхәмәтйән; Кесе улы — Ғөбәйҙулла (1762—1813).\nИсмәғил Солтанморатов — элекке 12-се Башҡорт полкының һалдаты, 1840 йылда тере була.\nМалсылыҡ — ауыл халҡының төп шөғөлө. 395 кеше 720 ат, 431 һыйыр, 66 һарыҡ һәм 575 кәзә тотҡан, 160 умарта тотҡан. Иген үҫтереү тәүге аҙымдарын яһаған. 1842 йылда 600 бот ужым һәм 1944 бот яҙғы иген сәсәләр.\nАуылдың үҫешен түбәндәге һандар дәлилләй: 1795 йылда 35 ихатала 274 кеше йәшәгән. 55 йылдан һуң 47 йорттың һәр береһенә 10,5 кеше тура килә. 1920 йылда бында 311 кеше һәм 66 йорт хужалығы булған.\n«Кәмә тау»— был Ағиҙел йылғаһы буйында, ярҙан 100 м ситтәрәк, Ишембай районы Юлдаш ауылына яҡын ерҙә ятҡан тау. Унда боронғо ҡурған бар. Ҡурған — 15×10 м ҙурлығында, бейеклеге 1,2 м булған оҙон ҡалҡыулыҡ. Кәмә тау тураһында ерле халыҡ түбәндәге риүәйәтте һөйләй: «Был урынға башҡорттарҙың ихтилалы ваҡытында хан ҙур кәмә менән килгән. Кәмәлә хан талап йыйған байлыҡ булған. Халыҡ уны уратып алған, байҙы үлтергән, ә кәмәне таштар һәм ер менән ҡаплап, күмгән, шулай итеп, ошо ҡалҡыулыҡ барлыкка килгән. Башҡорттар был ҡалҡыулыҡты һуңыраҡ ҡаҙып ҡарайҙар, кәмәгә тиклем ҡаҙыйҙар, әмма ул тәрәнгәрәк китә. Төндәрен был ҡурғандан ат сыға имеш».\nАуыл Юрғаш йылғаһының яры буйында урынлашҡан.\nРайон үҙәгенә тиклем (Ишембай): 15 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Скворчиха): 15 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Салауат): 9 км.\nТау арты урамы рус. улица Загорная)\nДауытов Вилләр Йомағол улы (1.01.1933—30.11.2007, Өфө), башҡорт журналисы, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының мәҙәниәт министры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nӘлмөхәмәтова Гөлшат Әмин ҡыҙы ((20.01.1946 — 28.09.2009)- башҡорт журналисы, дәүләт эшмкәре, 1969—1971 ВЛКСМ-дың Мәләүез район комитетынң икенсе секретаре. 1985 йылдан Ишембай ҡалаһының мәҙәниәт бүлеге мөдире, 1993—2000 — Ишембай ҡалаһы башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары. Азамат Әлмөхәмәтовтың (хәҙер Йәнбирҙин) әсәһе.\nСәйетов Эрнст Миңләхмәт улы (2.06. 1936,Өфө — 4 марта 2004, Өфө) — Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (1999), Башҡорт АССР-ының халыҡ рәссамы (1990)\nЮлдаш Ҡотлин — (18-се быуаттың икенсе сиреге—1800 йылдан һуң) — Емельян Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Тельтем—Юрматы улусы старшинаһы, Көньяҡ Уралда күмер ятҡылығын табыусы.\nДауытов Нәғим Яҡшығол улы (12 декабрь 1921 йыл — 1986 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант. Педагог. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Ишембай районы Юлдаш ауылында тыуа.\n↑ «Налог Белешмәһе» системаһында Юлдаш (Ишембай районы) ауылы\n↑ 2013, 1 ғинуар. Он был одним из организаторов печати и СМИ Башкортостана (К 80-летию со дня рождения Вилляра Даутова). (рус.) (Тикшерелеү көнө: 28 декабрь 2017)\n«Налог Белешмәһе» системаһында Юлдаш (Ишембай районы) ауылы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Юлдаш_(Ишембай_районы)&oldid=1133775 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:15 10 май 2022 үҙгәртелгән.


Туған тел - Пунктуация - Күп нөктә һөйләм аҙағында\nКүп нөктә һөйләм аҙағында түбәндәге осраҡтарҙа ҡулланыла:\n– тәбиғәт менән кешелек йәмғиәтендәге төрлө күренеш, хәл-ваҡиғаларҙың ҡапыл, көтмәгәндә үҙгәреүен, алмашыныуын, төрлө сәбәптәр арҡаһында кешеләрҙең уй-фекерҙәренең өҙөлөүен, уларҙың эске кисерештәрен тасуирлаған осорҙа. Мәҫәлән: Хәҙер һыу ғына алып ҡайтайым әле... Бына бында тыныс икән... Абау, шулар ҙа йырлаған булалар бит әле... (М. Ғафури.);\n– берәй ергә китергә йыйынған кешегә әйтергә теләгән һүҙҙәрен ашығып һөйләгән икенсе кешенең телмәрендә. Мәҫәлән: Эсеп, аҙып-туҙып йөрөмә, аҡсаңды самалап ҡына тотон... Тоҙ сумаҙандың уң яҡ ҡырыйында, иң өҫтә булыр... Йомортҡаны сәйнүккә тултырҙым... (Д. Исламов.);\n– билдәле бер кеше, коллектив, йәмғиәт тормошона бәйләнешле мөһимерәк хәл-ваҡиғаларҙы тасуирлаусы атама һөйләмдәр араһында. Мәҫәлән: Фронтҡа барыу... Һуғыш... Краков аҫтында рус һалдаттарының ҡыуылыуҙары, офицерҙарҙың ҡасыуҙары.. Күсәревтең еңел генә яраланыуы... Лазарет... Тағы ла запасной батальон... (А. Таһиров.);\n– берәй текстан өҙөктәр алған ваҡытта төшөрөп ҡалдырылған һүҙҙәр урынында. Мәҫәлән: ... Мин яҙмышымды бер яҡтан ғилемгә, икенсе яҡтан милләтемдең хоҡуҡтарын яңынан үҙ ҡулына тапшырыу өсөн көрәшкә бағышлағанмын... (Әхмәтзәки Вәлиди Туған.)


Полиция хеҙмәткәрҙәре эске эштәр органдары системаһында рухиәт, әхлаҡ һәм закон ролен тикшерә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nПолиция хеҙмәткәрҙәре эске эштәр органдары системаһында рухиәт, әхлаҡ һәм закон ролен тикшерә\n16:19, 28 марта 2012 Йәмғиәт\nРәсәй Эске эштәр министрлығы бөгөн видеоконференция режимында «РФ эске эштәр органдарында хеҙмәт итеү. Рухиәт. Әхлаҡ. Закон» исемле түңәрәк өҫтәл үткәрә. Сара Мәскәү дәүләт университетында уҙғарыла. Унда Эске эштәр министрлығы етәкселәре, руханиҙар, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, РФ Йәмәғәт палатаһы, РФ Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзалары, шул иҫәптән Мәскәү һәм бөтә Рәсәй патриархы Кирилл, Рәсәй мөфтөйҙәре советы рәйесе мөфтөй шәйех Рауил Ғәйнетдин, Рәсәйҙең йәһүд дини ойошмалары конгресы рәйесе раввин Зиновий Коган ҡатнаша. Илдең бөтә субъекттарынан түңәрәк өҫтәлдә РФ эске эштәр органдарынан 25 меңдән ашыу хеҙмәткәр ҡатнаша. Рәсәй Эске эштәр министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығының Ҙур залында шулай уҡ республиканың бөтә район һәм ҡалаларынан эске эштәр органдары вәкилдәре лә бар, улар махсус экрандар аша түңәрәк өҫтәл барышын күҙәтә ала.\nОрашыуҙы асып, Рәсәйҙең эске эштәр министры Рәшит Нурғәлиев, Ҡазанда үткән ваҡиғалар күҙлегенән сығып ҡарағанда, теманың көнүҙәк булыуын билдәләне. Ул Эске эштәр министрлығы системаһындағы реформаның әле әҙер булмауын билдәләне. «Беҙ әле башлап ҡына торабыҙ», тине министр. Бер сәғәт эсендә генә, уның фекеренсә, хәлде яҡшыртып булмай. Ул шулай уҡ түбәндәге мәғлүмәт менән таныштырҙы: үткән йылда хеҙмәт бурысын үтәгәндә 322 полиция хеҙмәткәре һәләк булған, 3062 кеше төрлө йәрәхәт алып, зыян күргән. Ә 2010 йылда һәләк булған милиция хеҙмәткәрҙәре исемлегендә 410 кеше иҫәпләнгән.\nБыл һандарға комментарий биреп, Мәскәү һәм бөтә Рәсәй патриархы Кирилл полиция хеҙмәткәрҙәре араһында ҡорбандар һанының хәрби хәрәкәттәр осорондағы ҡорбандарға тиң булыуын билдәләне. Патриарх фекеренсә, илдә йәмғиәт закондары буйынса йәшәргә теләмәгән кешеләр менән ысын мәғәнәһендә йәшерен һуғыш бара. Рус православие сиркәүе башлығы граждандарҙы яҡлап һәләк булған барлыҡ полиция хеҙмәткәрҙәренә рәхмәтен белдерҙе. Ул сиркәүҙең, конфессияларҙың тәрбиәүи роле хаҡында әйтте. Уның фекеренсә, йәмғиәттә әхлаҡи татыулыҡ булырға тейеш. Әлегә йәмғиәтебеҙ был татыулыҡ нигеҙендә йәшәп килә, әммә ул тарҡала башланы. Әгәр ҙә ул тулыһынса тарҡала ҡалһа, афәт булыуы мөмкин. Ул саҡта власть вәкилдәренә, полиция хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу ҙа ярҙам итә алмаясаҡ.\n«Кеше йәнен реформалаштырыу» тураһындағы фекерҙе үҙенең сығыштарында Рәсәйҙең халыҡ артисы, Бәләкәй театрҙың художество етәксеһе Юрий Соломин, мөфтөй Рауил Ғәйнетдин һәм башҡа ҡатнашыусылар ҙа дауам итте.\nТеги: эске эштәр министрлығы, рухиәт, әхлаҡ, закон


"Аҡ халатлы фәрештәләр ҡотҡарҙы"\n"27 июндә атайым менән әсәйемде райондан госпиталгә килтерҙек. Әсәйҙең хәле айырыуса ауыр, үпкәһенең 73 проценты зарарланып өлгөргән..."\nҠыҫҡа ғына ваҡыт эсендә Зубов ҡасабаһында йөҙ палатанан, шуларҙың 82-һе айырым бокстар һәм 18 реанимация блогын тәшкил иткән, бер юлы 450 пациентты ҡабул итеү ҡеүәтенә эйә дауахана ҡалҡып сығыр тип кем уйлаған? Хәйер, бынан ике йыл элек йәшәү рәүешен тамырынан үҙгәрткән, барыбыҙҙы ла тәртипкә күндергән, санитария ғәмәлдәрен теүәл үтәргә мәжбүр иткән пандемия иғлан ителерен кем башына килтерһен?..\n“14 августа, ун көн буйы өйҙә поликлиника табиптары тарафынан дауаланып та хәл яҡшырмағас, “Ашығыс ярҙам” мине Зубовтағы ковид госпиталенә илтте. Әле һаман баштан үткән ваҡиғаларҙы иҫләп ҡарайым да, бында эләкмәһәм, моғайын, инде донъяла йәшәмәгән булыр инем, тип уйлайым. Мине ҡотҡарыусы фәрештәм, йәш кенә табип Айгөл Ғүмәрова, һауыҡтырыу өсөн нимә генә эшләмәне, хатта Мәскәү табиптары менән бәйләнешкә инеп, кәңәштәр алды. Үҙе лә бик матур, һөйкөмлө, йәш... Дауахана етәкселегенә, бүлексә мөдире Зәлифә Йосоповаға, медицина хеҙмәткәрҙәре коллективына эште лайыҡлы ойошторғандары, ауырыуҙарға кешеләрсә мөнәсәбәттәре өсөн ҙур рәхмәт!”– тип яҙа Зөлфирә Шаһимәрҙәнова.\n“27 июндә атайым менән әсәйемде райондан госпиталгә килтерҙек. Әсәйҙең хәле айырыуса ауыр, үпкәһенең 73 проценты зарарланып өлгөргән. Өҫтәүенә әллә күпме хроник сирҙәре бар. Уның өсөн өҙгөләнеүҙәремде аңлатырлыҡ түгел. Уларҙың икеһе лә В блогында ятты. Табиптар беҙгә “һауыҡтырыуға ышандыра алмайбыҙ, әммә ҡулдан килгәндең барыһын да эшләйәсәкбеҙ”, тине. Бөтәбеҙҙе һөйөндөрөп, әсәйем һауыҡты! Атай-әсәйемдең ғүмерен ҡотҡарған В блогының медицина хеҙмәткәрҙәренә рәхмәттән башҡа һүҙем юҡ,” – тип яҙа Сафиндарҙың ҡыҙы.\nКүҙгә күренмәгән“фронттың”алғы һыҙығында эшләгән, әллә күпме пациенттарҙан бары рәхмәт һүҙҙәрен ишеткән табиптарҙың береһе - В4 блогы мөдире Зәлифә Мөхәмәт ҡыҙы Йосопова менән әңгәмәне “Башҡортостан” гәзитенең алдағы һандарында уҡырһығыҙ.


Keywordissimo - Keyword Analysis - ���޲ݸ���-�������ܻ�ӭ�������Ż���վ - Powered by Discuz!\n���޲ݸ���-�������ܻ�ӭ�������Ż���վ - Powered by Discuz!\n���޹��������Ĺ���ս����ս�г����߶������Ĵ尲��С��ˮ���س���ѧУΥ�油�� ѧ��"3���ӿ�����˽�������׬300�����޲ݸ����°滶ӭ�����н����Ҳ硱���յǼǣ����յ���С����������ף����װ��̸���������Լ�������ľ����輼����������ϲ���ȵ�����Ӯ���д��ȯ���㲩�� ҵ������άȨ�����콾�׶�԰���亢ͯ�¼��Ҿ˾��Ǹ�ľ�������߿����շŰ񣬺��������״Ԫ\tH3\nHigh relevance Medium relevance ̸ۼ Low relevance ̸ۼ icp11008097-1 ٷ΢ weixin0733c ޲ݸ Very Low relevance icp11008097-1 ٷ΢ weixin0733c ޲ݸ ҿ˾ǹľ¹ьֹ϶ҿ˾˴ģҳģռֱ ճ޿σһǵѹǵѡӣָӻĸʒװ޿һʧβļ˶ĳãűҽǵɹ¼ңҹоуϲ±ƭȸ۵ٽчͼ̰1800ɳһζȼѡװ޹˾޻пڱģƿڳװյط 鿴ҿentertainmentװѧ\nʦƽ ׼լȥҿ䣬ҿô ¶ĥǵƭڳˣ̸ۼ װ޿һ\n£ǵi cherokeeܰ ؼ;н ﳵ깬į 3ӿ˽׬300 йг߶ĵ尲сˮسѧуυ油 ҳ̸ۼ ޹ĺսս ʱвʺɡֻ36ݸ\nһ һ׽ҫǯѽ~~ ҹ�����զ����˵˵ҳ˵и豦 ǽсôݵ豦 һû£ȼôȥ сʲôˮϻ豦 ȼ˺ܲ\n豦 콾׶԰亢ͯ¼ мҳһڱû԰֮ǰҳǿһ˵ġʱҳ˺ü׶԰ 鿴marriageռ\n12 żҽελɴֻ1999Ԫ 8׷̸ۼ شҵĵ𣿱сȴ̸ۼ ҳҫߵһˣ˵ҳһ̸ۼ ʦ\nվϣɻավַȩ뷢ͷ ҵ̫ˣ̸ۼ 벻־һһ 鿴auto\n״Ԫ¯ źϣ̼¥ݳ̳ ¥ȧޱű òúȥμѵ࣬ô״Ԫ¯˲״Ԫ ܲܲȥϸࣿӵʾֱۡ䡷ߺƹ߿׶԰сץҹôٽϊӵ簲ȫô����ҫҳĺ֧ӧϊҳǻļӣѵѧã ֮~~~~~~~~~~ û뵽ҵĺҳᷢ ÿоϲ~ |ϵ||wap|վͼ|˽||ֻͻ| rights reserved 0733c copyright ͷϵʽ0731-28787892 ޲ݸ귨ɹʣͻʦ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ŀ״Ԫ ׿ȼ 2014jeepָ޵̸ۼ 񡱳ģ̸ۼ դ6ֽż4Ԫ ϊƴbmwֳû̸ۼ 2014jeepָ޵ϊƴbmwֳ\nѧ դatenza޳չ̸ۼ ϻnew 鿴education\nܽ ߿շű񣬺״Ԫ״Ԫ santana 鿴\nϻnew santanaȫɣҫ̸ۼ 2013դ6¡ һڴ ŷⷿӷˣҫ 713ѷ 壩19 002013޹23 00޹ĺսս ޳¹����\n̼ гƹְг 00г߶ĵ尲сˮ712ѷ сΰգг߶νӵʯ23 ͨѷա棩ҵҳô\n♦ 003ӿ˽׬300̶712ѷл 710磬ѧу23 00سѧуυ油 ѧѧуѧ߳у ʱ\nר 潭ӷν꿪 żעݸ΢ ʵʱ˽ȫѷ ^\n飺 ΢ɨһɨ ¼\n΢¼ powered discuz ް̬\nɫŀ 㿴汾ŷ ͼɳһһշоֲһι8ܰ޹ĺսս й¶סذյ ա33޲˶ɻɹ׷ ѧίԪί 㿴\nְƹ 鿴ӱ߶ ޹ա911˾304ְλ2013ļӿָϡľۻĵط޻ʊ۵㶩ߡг쿨ַ\nһ 鿴෿real estate\n¥̸ θʒ ޻վ7ҽժեȡڽŀ էн40죬ܿ 2013Ԫ27羴ϻרҽԣը߿ǰթгⶼ롰֡«гָ㿪ţ׼㿪ʾ**ͻ ¥ع̨\nҵ̳ 㲩 һ֮600Ԫ\n®ɽۻ135-183ƽۻ̽ѱĳǽ׼ʒϸ֮ǳ210ϳ ޲ݸ-ܻӭżվ ϳ12޺ȫ ǳ727տvip96۽廪ר7ѯϳнɽէڼ ҵάȩֱ԰㲩šʼĩ 磺ˮֻװһûеطװ 4ķɻ ͨȫ֮أļֵùŀߣ712ʯžͷ޵ͯь տһƪ΢ͬѹľаͬӵѣеľöˣһʲôƿϣֵһϻķû óգϳգʦ֣̫ϸ µӱƭƽ͹ҵͱi̸\nڲμ ̳bbs ޽ʒчӧļֵ˼ǰ ҵ֤~ͬ~\nɳһеĺ̾ǳ 񷢲 2013ϰ꾻 ޾ѧίԪί˴ӳ칤 ɳһһշоֲһι8ܰɳһһշоֲһι8޲˶ɻɹ׷ɳ̶ ר⼯ ƽ޲ݸָ\nһרҽ˵ Highlighted Content Analysis\nHigh relevance Medium relevance Low relevance Very Low relevance ϲȵӯдȯ װ̸լľ輼 յǽǣյсף 㲩 ҵάȩ ߿շű񣬺״Ԫ ҿ˾ǹľ 콾׶԰亢ͯ¼ ޲ݸ°滶ӭнҳ硱 3ӿ˽׬300 ޲ݸ discuz powered ޹ա911˾304ְλ ޹ĺսս سѧуυ油 г߶ĵ尲сˮ ޲ݸ-ܻӭżվ Latest Domain Updated\nZUMBAWEAR.CO.ZASPEETJENS.COMMETRICATION.COMKAANIL.BLOGCU.COMBARBEQUESGALORE.COM.AUEJOHN.ORGZONAVILLAGE.COMCOSTADOM.PLCYQSJ.COMAZCENTRAL.COMEPXBODYTHRIVE.COMSTARMAGAZINE.COM\tLatest Domain Inserted\nDADADOT.ORG145666.COMCRICKETDESIGNS.COMPENANGMYHOME.COMCEDARSINNLEWISTON.COMIMAGENESDEDIOS.COMBROOKSHUFF.COMNAVE.WORDPRESS.COMBSATROOP680.ORGDIECASTSALE.COMOURLADYOFTHELAKE.ORGJOSCHO-STEPHAN.DE\tKeyword Report : Examples


Кв: МО, г. Наро-Фоминск, ул. Калинина, д. 3, кв.29, пл.43,7 | Московская область\nКв: МО, г. Наро-Фоминск, ул. Калинина, д. 3, кв.29, пл.43,7 кв.м, к/н 50:26:0100212:726. Нц 2 131 800р. Соб.: Мордовкин А.В. П.336-1\nНачальная цена: 2 131 800 ₽\nЗадаток: 106 590 ₽\nОбщая информация: Кв: МО, г. Наро-Фоминск, ул. Калинина, д. 3, кв.29, пл.43,7 кв.м, к/н 50:26:0100212:726. Нц 2 131 800р. Соб.: Мордовкин А.В. П.336-1\nМосковская обл, г Наро-Фоминск, ул Калинина


Сейчас: 03:18 21.01.2021\nСкачать (10,52 MB) :: Скачано: 1335 раз\nРазместил: Atelo Реп. (23|23|0) :: 23 января 2010\nСкачать (62,00 MB) :: Скачано: 1702 раз\nСкачать (10,18 MB) :: Скачано: 1202 раз\nРазместил: Atelo Реп. (23|23|0) :: 13 декабря 2009\nСкачать (14,23 MB) :: Скачано: 1935 раз\nСкачать (16,49 MB) :: Скачано: 1185 раз\nРазместил: Atelo Реп. (23|23|0) :: 27 ноября 2009\nСкачать (12,16 MB) :: Скачано: 979 раз\nРазместил: Atelo Реп. (23|23|0) :: 23 октября 2009\nСкачать (6,94 MB) :: Скачано: 6495 раз\nРазместил: Djermit Реп. (25|25|0) :: 11 сентября 2009\nСкачать (30,88 MB) :: Скачано: 1774 раз\nСкачать (8,83 MB) :: Скачано: 2709 раз