Халыҡ медицинаһы — Викидәреслек\n1.1 Үҙ-үҙемә ҡайтыу\n1.2 Хоҙайым һынауҙары\n1.3 Бер нәмә лә осраҡлы түгел\n2 Нимә ул сир?\n2.1 Юл саты\n2.2 Нимә ул «баш» сире?\n2.3 Нимә ул «хроник сир»?\n2.4 Сираттағы һынау\n2.5 Енәйәт һәм яза\n2.6 Осраҡлы хәлдәр юҡ, тип раҫлай ҡайһы бер ғалимдар\n3 Дауаң үҙеңдә\n3.2 Ғүмер юлы\n3.4 Тәҡдирме? Яҙмышмы?\n3.5 Һаулығың ҡәҙерен һау саҡта бел…\n3.6 Йөрөгән аяҡҡа йүрмә\n3.7 Урындыҡҡа мәдхиә\n4 Оләсәйҙәр дауаханаһы\n5.1 Тормош мәктәбе\n6 Тәбиғәттә ҡый үләндәре булмай\n6.1 Бер атҡанда өс ҡуян…\n6.3 Тормош һабаҡтары\n6.3.1 Төп айырмаһы:\n7 Аҙыҡ дауалай\n7.2 Дауаланыу схемаһы\n8 Кеше экологияһы\nБиология уҡытыусыһымын. Стажым − 34 йыл. Математиктар, тел белгестәре нәҫеленәнмен. Миндә, моғайын, өләсәйем Нәсиха Хөснетдин ҡыҙының ҡаны еңгәндер. Ул киң даирәлә белемле, көслө рухлы ил инәһе, дауа тылсымын белгән хикмәтле йән эйәһе булған. Ат ҡылы менән генә гангренаны еңгән. Яман шеште имләгән. Йыландан сағылғанды үлемдән алып ҡалған…\nЮғалтып бөттөк инде ундайҙарҙы. Үҙҙәре менән белемдәрен дә ерләнек. Садиҡ олатайым Нәсихә оләсәйҙең бер туған ҡустыһы. Уның, махсус булашмаһа ла, йән сиренә тарығандарҙы һауыҡтырыуы тураһында иҫтәлектәр ҡалған. Миңә уларҙың береһен дә күрергә яҙманы. Уларҙыҡы кеүек белемем дә юҡ. Тик «Халыҡ медицинаһы» тигән төркөмдө асыуым осраҡлы түгел. Хоҙай Тәғәләм генә белә инде. Ниндәйҙер ҡул үҙе мине шулай йөрөтә кеүек.\nҠаршы койкала һөйәлеп кенә ҡатын ултыра. Килтергәндәре бирле астмаһы быуа. Ул иҫән ине әле, минең дә тыным ҡыҫыла башлағанда. Бәһемде алған әфәттәремә, нәһеремде ҡоротҡан йоҡоһыҙлыҡҡа өҫтәп, сирен һирпеп китте.\nТыуған нигеҙемә ҡайтып йығылдым. Әсәйем күрше ауылдағы Уйылдан муллаға барырға кәңәш итте. Лыҡа тулы трактор арбаһында, һәр кем хәленән килгәнсе көлкө ҡорҙо ғына. Барып еткәнсе тынманылар. Атеист һәм коммунист, ауыл парторгы ҡыҙының мулла тип китеп барыуы — ғәфү итмәҫлек бер тамаша ине юлдаштарыма. Ни тиһең, инде. Был сирҙең алдына сығыр әмәл юҡ икәнен яҡшы беләм. Һуңғы өмөт кенәмде йомоп китеп барам.\nУйылдан бабайҙың ишетмәй ҙә, кешене ҡабул да итмәй башлаған мәле. Әммә мине борҡоп ултырған самауыры менән әҙер табын көтә ине. Үҙенә генә мәғлүм хикмәте менән бабай килеремде белгән булып сыҡты! «Нисек аңлатайым икән хәлемде?» — тип шаҡ ҡатып тороуыма ла, бабай мине тынысландырып та ҡуйҙы. «Һөйләмә ҡыҙым, барын да беләм», — тип, мине, килдергән үләндәремде өшкөрөп сыҡты. «Эй. йоҡларһың, балам, эй-й-й, йоҡларһың», -тип ҡыуандырып ҡайтарҙы.\nОшо бер күренеп ҡайтыуым етте. Тейәп барған сирҙәремде һыпырып ташланы Уйылдан бабайым. Бер генә йылға һуңлаһам, әле йәшәп ятыр инемме икән? Районыбыҙҙың ғына түгел, башҡорттың һуңғы әүлиәһен алып китте 1982 йыл!\nТабиптың ярһыуынан иҙән менән түшәм дә ҡалтырай ине, буғай! Сәбәпсеһе — «төҙәлгеһе» килмәй инәлтеүсе яраларым. Өс тапҡыр операция өҫтәлендә ятырға тура килде. Һәр береһендә лә, сығырҙарынан сығарҙым ғына табиптарымды. Иң таҙа ерҙә, дарыу үләндәре өҫтөндә йәшәп, ошондай хәлдә ятыуыма көйөүҙәренең сиге юҡ ине.\nТик иң ғәрләндергәне, тетрәндергәне, мейемдең аҫтын өҫкә килтергәне — шул өсөнсөгә бысаҡ аҫтына инеүем булды. Минеке кеүек диагноз менән, ҡалалағы килендәшем дә операцияға ятырға тейеш ине. Ярты йыл яфаланды анализдарын тапшырып бөтәлмәй. Шул ваҡыт эсендә өҫтәленән дарыу үләндәре өҙөлмәне. Тамам йыйынып барыуына кистанан эҙе лә ҡалмаған ине.\nӘммә… Аҡылыма килеү өсөн былар ғына етмәй булып сыҡты. Өҫтө-өҫтөнә һынауҙарын яуҙырҙы ғына Хоҙай Тәғәләм! Сығыу юлдарын үҙем табырға өйрәнә башлағансы. Һынауҙың — үҫеш өсөн ойотҡо икәнлеген төшөнә башлағансы. Һәр һынауға хөрмәт менән ҡарарға икәнлеген төшөнгәнсе. Әле лә этәргес — шул һынауҙар. Беләм дә ул, ихтыяр үҙемдән булырға тейешлеген. Үҫеш юлымды үҙем ҡуҙғатыу зарурлығын… Тик әле лә юлда ғынамын…\nБер нәмә лә осраҡлы түгел[үҙгәртергә]\nАяғым һыҙлай башланы. Көндән-көн көсәйә генә. Аяҡ өҫтө саҡта әрнеү кәмегән һымаҡ та ул. Түшәккә ауҙыммы-алҡымдан ала… Мейемдең бер төше «нишләргә?» тип, өҙөлә лә өҙөлә. Йоҡо тигәнем — ойоуҙан ғына ғибәрәт. Башымда бөтмәҫ уйҙар сеймәлсеге ниҙер эҙләй, йәнтәслим ниндәйҙер табышмаҡ сисә.\nАҡылым менән рәсми медицина ярҙам итмәҫен һиҙемләйем. Анализдарым һәйбәт буласаҡ. Тыштан ҡараһаң, аяғым һап-һау. Баҫҡылаһаң, ауыртҡан ерҙәре лә тойолмай. Бары — эсе тулы әрнеү ҙә әрнеү… Ғазаплы ойоуҙарҙың береһенән ултырған килеш уянып киттем. Күҙ алдымда күптән онотолған хәл-ваҡиға… Аяҡҡа бәйле… Һәм башымда «Иванов системаһы» тигән хәбәр! Ярты йыл элек кенә тап булғайным был мәғлүмәткә. «Уральские нивы» журналында. Осраҡлы микән???\nСистеманы ҡулланып ҡараған берәүҙе лә күргәнем, ишеткәнем юҡ ине. Боҙло һыу менән шартлап торған һыуыҡҡа үҙеңде алып сығыуы… Үҙ ирке менән эшафотҡа менеп барған кешенеке ишелер ул, бәлки! Ҡайҙан, нимә, нисек юл таба, ҡойолдо ғына эсемдән әкәм-төкәм. Күпме дауам иткәндер инде был әфәт? Һауыҡты аяғым! Башта тиреһе полировка кеүек ялтыраны. Өҫтөнән йоҡа ғына ярыһы һыҙырылып төштө.Бер ыңғай, үҙағышына ҡуйылған әллә күпме хасталарым юҡ булды…\nНимә ул сир?[үҙгәртергә]\nҠыҙым сирләй башланы. Беренсе синыфты декабрға тиклем генә уҡый алды. Шешекле ангина йөрәк шешенә олғашты. Алтынсы синыфҡа тиклем яфаландыҡ ҡына.\nТөшөнкөлектөң иң төбөнә төшөп ултырғанда, күҙемә бер иғлан салынды. Ниндәйҙер Хөсәйен тигән табиптың Өфөләге дауалау сеанстары тураһында. Кем ул, нисек дауалай — эт белһен! Алъяуҙан, сараһыҙлыҡтан тиҙ генә ҡуптым да, олаҡтыҡ Өфөгә. Һәр сеанста ла ҡыҙым йоҡлап китә лә, аҙаҡ өҫтә осоп йөрөнөм, ти ине. Мин генә ыҙаларымды барлап, бар тормошомдо ҡәһәрләп, тыһырайып ултырыуҙан бушаманым. Сеанс алдынан да, барышында ла, табип нимә һөйләгәнен диҡҡәт менән тыңлаған да һымаҡ инем. Тик ишетеү өсөн, мәғәнәһе аңыма үтеүе өсөн ун бишләп йылдың үтеүе кәрәк булып сыҡты…\nКемебеҙҙе генә ялмаманы икән «әҙергә-бәҙер» сире… Һәр кемебеҙҙә бөтмәҫ дәғүә лә дәғүә… Һәммәбеҙгә лә нимәлер кәрәк тә кәрәк… Әҙер генә, күктән яуғаны, алға ауып ҡына торғаны! Бармаҡ та ҡыбырлатмайса! Уҡыусыға — белем! Сирлегә — дауа! Бәғзеһенә — бәхет! Кемгәлер — аҡсаһы һоҫолоп ҡына торған эш… Мине лә ул сир урап үтмәне. Бар ғүмерем башымдағы тышауҙар, төйөндәр, тоҡандар сылбыры менән алышып үтә…\nҺауығып ҡайтты ҡыҙым! Иптәшкә тип, беҙҙең менән сеанстарҙа йөрөгән ҡыҙ, әсәһен аптыратып, талпан кеүек китапҡа йәбеште. Ә бит ана-бына коррекцион класҡа күсеү янай ине үҙенә! Көйләнеш боҙолоуо — йәндән, тәндән элек аңда ул… Башына сүп-сар тулған өлкәндәргә балаларҙан өлгө алаһы ла алаһы…\nКүп кенә әкиәттәрҙә юл сатындағы сал сәсле бабай тураһында телгә алына. Ысынлап та, бар ул. Бәлки, фәрештәлер… Сираттағы сеансҡа китеп барғанда, юл сатында китап һаталар ине. Күҙем «Фитотерапия» тигән китапҡа төштө. Традицион булмаған дауаланыу ысулдары тураһында ине ул. Ҡайтыу менән ярҙамы тейә башланы…\nНимә ул «баш» сире?[үҙгәртергә]\nУҡыу йылын көс-хәлгә тамамланым. «Сир — аш түгел инде ул», — ти торғайны оләсәйем. Ә бында — баш. Һыҙлауына түҙәлмәй, башымды ҡайҙалыр ҡуйып торғо килә.\nДауаханаға барыр форсатым юҡ. Экзамен, мәктәп баҡсаһы… Аҡса яғы таҡыр. Баш сирҙәренән диагноз ҡуйылыуы ла икелерәк. Дарыуҙарына ла ышанысым ныҡтан түгел.\nКаникулды саҡ еткереп, башымды дауаларға тотондом. «Фитотерапия» китабында металдарҙың шифаһы тураһында мәғлүмәт бар ине. Баҡыр (Сталин мәлендәге һәм Хрущев заманынан ҡалған) аҡсаларҙы эҙләп алдым. Китапта яҙылғанса, ауыртҡан ерҙәремә ҡуйып ҡараным. Йәбешһә, дауалай тиелгән. Йәй буйы маңлайымдан төшмәнеләр. Онотолоп, урамда кешеләрҙе аптыратыуым әҙ булманы. Әммә көҙгә, һин дә мин барып индем. Хатта һәр йыйылыш аҙағынан була торған мигрень да ҡайҙалыр юҡ булды. Транспортта йөрөү үҙе бер әфәт ине. Юл сирем дә ҡайҙалыр төшөп ҡалды.\nКоллегама фибриома тип диагноз ҡуйғайнылар. Дауалауҙан үткән, операцияға китергә тейеш Өфөгә. Баҡыр аҡса йәбештереп ҡараныҡ. Йәбешә! Аҡсаларҙы теҙеп, билдәмә эшләне. Күпме тағып йөрөгәндер инде. Бысаҡ аҫтына ятыу кәрәкмәне.\nНимә ул «хроник сир»?[үҙгәртергә]\nМирзакәрим Норбеков тигән табип бар. Ул кешеләрҙең күбеһен дауалап булмай, сөнки «геморрой»ҙары башында ти. Тормошта бындай миҫалдар тулып ята. Ғәриплек буйынса комиссияны тапай берәү. Үҙе үләндәр дауаһын һәйбәт белә лә, дауаланырға ғына ваҡыт табалмай. Ғәриплек буйынса аҡса килһен өсөн, сире менән йәшәргә тейешлеген дә, аҡсаның дарыуға китеп торасағын аңлатып булмай.\nКүптәр сире менән бергә "сиам игеҙәге"нә әйләнеп бөткән. Аптырайһы түгел… Ике ҡатын бәхәс ҡора: кеменең сире ҡиммәтерәк тора, дарыуы иҫ китерлегерәк… Башынан йонсой икенсеһе! Форсаты бар, аҡса ла моң түгел… Әлдән-әле ятып ала дауаханала. Сумкаһынан дарыуҙар өҙөлгәне юҡ!\nТорған ерҙән ҡаттым да ҡуйҙым. Күкрәк эсендәге ауыртыуҙы бер нисек тә һүрәтләп булмай. Ул шундай дәү, тыңҡыслап тултырылған һымаҡ. Аяҡ атламай, ҡулым күтәрелмәй, телемдә тоҡан. Эргәлә генә тахта. Тик 2-3 сәғәт тирәһе үткәндер ул, ҡоршауҙан ысҡынып, урынға ауа алғансы.\n«Фитотерапия» китабында «Валериана дауалай» тигән мәҡәлә бар ине. Тамырынан бәләкәй генә мендәр эшләргә, һис булмаһа, ҡулъяулыҡҡа төрөп еҫкәргә тиелгән. Телевизор ҡарайһыңмы, яҙышып ултыраһыңмы, китап уҡыйһыңмы, әңгәмәләшеп ултыраһыңмы, йоҡларға яттыңмы — еҫкәп тик ултыраһың. Йоҡоһоҙлыҡтан да дауалай. Тик сама белергә кәрәк. Артығы, киреһенсә, көндөҙ йоҡомһорап йөрөүгә килтереүе мөмкин.\nШулай уҡ, валериана гипертониктарҙың да (күберәк ваҡыт талап итә), гипотониктарҙың да ҡан баҫымын көйләй, самала тота. Валериана тамсыларын эсеү — күберәк аш һеңдереү системаһына яйлы. Ә йөрәк-ҡан тамырҙары һәм нервы системаһы өсөн еҫкәү яҡшыраҡ ярҙам итә. Был, бәлки, бауырҙың барьер ролен үтәп, ҡайһылыр матдәләрҙе тотҡарлап ҡалыуына бәйлелер. Әммә ошо ысул мине лә сираттағы әфәттән йолоп алды.\nЕнәйәт һәм яза[үҙгәртергә]\nСибайҙа белемде камиллаштырыу курсында йөрөйөм. Ят гөлгә күҙ төштө.Ҡайтыр саҡтараҡ, гөлдең бәләкәй генә ботағын өҙөп алдым. Һөт кеүек шыйыҡсаһы сыҡты. Молочайҙар төркөмөнән үҫемлектәрҙең барыһында ла була ул.\nТик сослоғомдың әжере йыраҡ булмай сыҡты. Нишләптер күҙемде ыуғанмын да, түҙ генә, ҡабаҡтары ут булып яна. Рефератымды көс-хәл яҙып бөттөм. Әлдә иртәрәк торғанмын. Күҙ йомолған, ҡабаҡтары мендәрҙәй булып ҡабарған. Шул саҡ ҡыҙымдан ишеткән хәбәр иҫемә төштө. «Әхирәтемдең бөйөрө насар эшләй, шикелле, көн дә күҙ ҡабаҡтары шешеп килеп тора. Ас төкөрөк менән бөтөрә шешмәктәрен», — тип һөйләгәйне ҡасандыр. Хәл юҡ.Тотондом процедураға! Сәғәт ярым тигәндә, ҡайтты элекке хәленә күҙем. Дәрескә лә өлгөрҙем мәленә.\nОсраҡлы хәлдәр юҡ, тип раҫлай ҡайһы бер ғалимдар[үҙгәртергә]\nҺәр иртә быҙауҙы ҡушам да, һыйыр эйгәнсе һарайҙы көрәйем. Ә был юлы, яңғыҙ ғына ятҡан тиҙәккә ынтылған ерҙән кире уйланым.\nАласыҡта ниҙер эшләй инем, алыпһатар ҡатын пәйҙә булғанда. Елеп һарайға үтеп китте. Тарбай бармаҡлы ҡулдарын һуҙып. Үҙенең күҙҙәренән йәш сөбөрләй. Бер аҙҙан беләҙеген күмгәнсе һыйыр тиҙәгенә буялып килеп тә сыҡты. Усында һатырға алып килгән пистондары шартлаған икән. Һыҙлауына түҙә алмай, ҡулдарын һыйыр тиҙәгенә алып барып тыҡҡан.\nИшек алдына ултырғыс сығарып ултыртып, ҡатынға һут эсерҙем дә, эштәрем менән сығып киттем. 2-3 сәғәттән әйләнеп килеүемә, ул ҡулдарын йыуған. Мине көтөп ултыра. «Әлдә һыйырыңдың тиҙәге булды. Ике усым да янғайны, бындай ҡулдарым менән нисек көн итәр инем», — тип ҡыуана-илай рәхмәтен яуҙыра. Устарын, беләҙеген миңә күрһәтә: «Бына тиҙәк теймәй ҡалған урында ғына ҡапған һыулы күперсек. Белеп ҡуй, кәрәге тейеүе бар», — ти.\nБешеүҙең нимә икәнен белмәһәң, «фу» тип, эре сирттерергә лә булыр ине. Яраң ҡасан төҙәлә лә, ул төҙәлгәнсе һине сабый кеүек итеп кем ҡарай? Бындай яраларҙан ҡалған мөһөрҙе лә иҫәпкә алһаң… Бер нисә сәғәт эсендә төҙәлгән, таҙа, һау тирене күреү мөғжизә булды минең өсөн. Быға тиклем быуындар шешеүен тиҙәк урап дауалағандарын ишеткәнем бар ине. Үҙем, Ҡағы урыҫтары өйрәтеүе буйынса, емеш ағастарының яраларын тиҙәк һылап дауалайым.\nКоллегам һөйләгәндән. Туҡан ҡасабаһында эшләп йөрөгән сағында, тәне күгәреп эшкә бара алмай ятҡан. Хәлен белешергә килгән лаборантка «Мәлендә генә һыҡра сылатып бәйләһәң, тәнең күгәрмәҫ ине», — тип өйрәткән. Көтмәгәндә, был сараны үҙемә ҡулланырға тура килде. Мал ҡарап йөрөгәндә, эйеләйем тигәнсе, һыйыр башын ҡалҡытты. Мөгөҙө маңлайымдың ҡап уртаһына бәрелде. Йәһәт кенә компресс эшләнем. Сәғәттән ашыу ултырырға тура килде. Һыҙлауы байтаҡҡа һуҙылһа ла, маңлайым күгәрмәне. Һуңынан ҡыҙым аяғын имгәткәндә лә, ошо дауа килеште кимәлйегән еренә.\nӘммә иң фәһемлеһе, иң хәүефлеһе һуңғараҡ булды. Ҡаты итеп һыуыҡ тигеҙҙем. Тамаҡ ауыртыуы тиҙ арала эскә, бронхыларға төшөп китте. Хәлһеҙлектән шыбыр тирләйем, кейемем һығып алмалы була. Дауаханаға ятҡан хәлдә лә, дарыуҙары юҡ. Аптекалар буш, ҡулаҡсаһыҙ инеп тә булмай. Эш хаҡын бөтөнләй күргәнебеҙ юҡ. Ҡыҙымдың пособиеһы шәкәр-сәйлек кенә.\nОҙон таҫтамалды сылатып күкрәкте ураттым. Өҫтөнән полиэтилен бәйләнем. Ҡымшанмай ҙа таң аттырғанмын. Иванов системаһынан һуң, икенсегә күрҙем, эскә ни тиклем әкәм-төкәм һыя алғанын. Төкөрөп кенә өлгөр. Таҙарынып бөткәнсе, ҡулъяулыҡ урынына, таҫтамал төшмәне ҡулдан…Аҙаҡ «Уринотерапия» тигән китап килеп керҙе ҡулға.\nҠаланан туғаным ҡайтып төштө. Беләге шеш. Эсенә һарыһыу йыйыла. Дауахана һауыҡтыра алмаған. Медуниверситеттағы дуҫы бер дарыуҙы һынап ҡарарға тәҡдим итә икән. Минән "Ни кәңәш итерһең,-тип һорай. Күргәнем бар ундай сирлеләрҙе. Һыуын алған һайын күберәк һәм тиҙерәк йыйыла. Күрәләтә үҙ өҫтөңдә һынау үткәртеү ҙә, һауығыуға ышаныс бирмәй. Ундай сирҙе дауалау тәжрибәм дә юҡ. Ә ул «Нимә эшләтһәң дә, тыңлайымдан» өҙөлөп, дауала тип ныҡыша ғына.\nЙәй мәле ине. Һыҡраны күләме ике тапҡыр кәмегәнсе ҡайнатып, компресс эшләй башланыҡ. Бер көн һыҡранан компресс, икенсе көн юл япрағы бәйләнек. 15-20 көн тигәндә шеше шиңде, һары һыуҙан бер нәмә лә ҡалманы.\nҒүмерҙе йылдар менән хисапларға күнеккәнбеҙ. Ә улар ни генә генә һөйләй ала һуң? Дөрөҫлөктә, «ғүмер юлы» — аҙымдар, үткән саҡрымдар түгелме ни?! Ҡайҙан башланған да ҡайҙа илткән? Ҡай юл саттарың үткән дә, ҡайһы тарафтарҙы үҙ иткән? Бөгөлөштәрен кем борған да, артылыштарың кем ҡуйған?Әмәлең ни ҙә, ғәмәлең ни?\nБаласаҡ. Һыу ингәндә ҡолаҡҡа һыу инде. Ғәҙәттә, күпмелер ваҡыттан ағып сыға торғайны. Был юлы төпкәрәк киткән булып сыҡты. Ҡолаҡтың эсе шеште. Көндә эрен ҡойола.\nБерәүҙең дә миндә ҡайғыһы юҡ. Барыһы ла бесәндә. Донъя эше минең елкәлә ҡала. Ҡолаҡты йыуам да, мамыҡ менән көпләйем. Күпмелер ваҡыттан уң ҡолағым ишетмәй башланы. Ул саҡтарҙа сәйҙе самауырҙа ҡайната инек. Ҡайын күмере йәки тупырсыҡ менән. Самауыр йырлай-йырлай ҡайнай. Ә мин торбаһына ҡолаҡты алмаш-тилмәш ҡуям да, тыңлап ҡарайым. Ҡолағым ишетә башламаны микән тим. Шулай тикшерә торғас, хәл арыуланыуға китте. Йылдар үткәс кенә башыма барып етте. Мине бит шул самауыр дауалаған. Күмеренең, тупырсыҡтың һауаһы, шифаһы менән!\nӘҙәм балаларын бәлә-ҡазалар һағалағап ҡына тора шул. Оләсәйем әйтә, һәр кемдең дә этәкләүсеһе һәм ярҙамсыһы була. Икеһе лә ашығырҙар, ти. Кайһыныһы алданыраҡ өлгөрә инде…\nБармағым араһы ҡысыңҡырап тора ине. Бер бәләкәй генә нөктә. Көн эсендә ҡулым әллә нисәне бәрелде, һуғылды, өшөнө. Кискелеккә шешә башланы, беләк буйлап өҫкә менеп китте. Күгелйем-көрән, бармаҡтарым тултырылған тауыҡ кеүек тырпайып тора. Больницаға 40-50 км юл.Әмәлгә ҡалғандай, аҡман-тоҡман башланды. Ул ҡасан тымыр ҙа, ҡасан юл төшөр…. Әсәйем илай. Ҡыҙ бала ҡулһыҙ ҡала инде, уң ҡул битә әле,- тип һығыла.\nШул саҡ ишектән Ғәйшә оләсәйем күренде. Ул, ғәҙәттә, өйөнән сығып бармай. Беҙгә лә бик һирәк килә.Ни хәстәр сығарғандыр инде өйөнән.Әммә, беҙҙе күреү менән, әсәйемә «Нимә буҙлап ултыраң, бар йәһәт кенә һарыҡ майы индер», — тип фарман бирҙе. Тиҙ генә иреттеләр ҙә, шеш өҫтөнә йәйеп яптылар. Утын ағасылай бәйләп-сырмап та ҡуйҙылар.Ҡулым инде иҫ белмәй, ауыртҡанын да тоймайым…\nШулай, насип иткәс, йәшәп ятам әле. Оләсәйем инде йәнемә, фәрештә булып…ҡулһыҙ ҡалыу ғынамы…күптән онот булыр инем донъяла…\nҺаулығың ҡәҙерен һау саҡта бел…[үҙгәртергә]\nАғастар япраҡ ярҙымы, тау юлынан юрғалап Ғәйшә апайым менән Фатима апайым килеп етә.Таҡыясаҡ битенән ыуыҙ ғына япраҡтар йыйып, алмаш-тилмәш бер-береһен урайҙар.Ҡайын һәм уҫаҡ япраҡтары-ҙур дауа.Әлбиттә,ҡәҙерен белеп файҙаланғандарға.Ҡай саҡ апайҙарыма аптырап ҡуям.Үҙҙәре шундай шәптәр. Бигерәк тә, Ғәйшә апайым. Йәш сағында егеттәр уның менән көрәшергә ҡыймағандар тип һөйләйҙәр.Үҙ күҙем менән күрергә лә тура килде. Боларып, ҡатынын туҡмарға торған ажар ирҙе аҡылға ултыртҡанын.Ҡулын шаҡарып һикәлтәнән бырғағанын. Һис аптырайһы түгел. Нәсиха оләсәйҙең эйәнсәрҙәре бит улар. Сирлеләр шыңшып ултырғанда, апайымдар тәбиғәт шифаханаһының бер дауаһын ҡалдырмайҙар. Иртә яҙҙан ҡара көҙгәсә… Урман-ҡырҙар буйлап барһаң, китап уҡыйҙармы ни… һөйләп тик баралар…,әйтерһең, үлән телен беләләр.\nЙөрөгән аяҡҡа йүрмә[үҙгәртергә]\nЮл ыңғайы ғына ҡулыма китап тоттороп киттеләр… Хәлдәрем хөртәйеп, ауыр уйҙарға сумып барғанда…. «Еңгәй, был һин уҡый торған китап»,-тип.\nМайя Гогуляндың «Сирҙәрегеҙ менән хушлашығыҙ» тигән китабын. Япон фәйләсуфы Кацудзо Ниши системаһы тураһында. Ҡайтыу менән бер тынала уҡып сыҡтым. Система дүрт өлөштән тора. Мин уның берәүһен генә ҡулландым: «Сәләмәтлектең алтын ҡағиҙәләре» тигәнен. Һауыҡтым тиеү әҙ булыр…\nФәйләсуфтар әйтә…ваҡыттың ҡәҙерен белегеҙ, уның бәйәһе бар тип…әммә ул һәр кемгә лә тигеҙ бирелә, тәүлегенә 24 сәғәт. Уны арттырып та, кәметеп тә булмай. Шуға кемдең күпме эш атҡараһы ваҡытҡа түгел, ә дарманыңа, көс-ҡеүәтеңә бәйле. Кемдәр ошо системаны үҙ итә-минең ни әйтергә теләгәнемде шундуҡ төшөнә…\nСистеманың тәүге ике ҡағиҙәһе: ҡаты мендәр һәм ҡаты түшәк.Ҡәҙерен белмәй ырғытҡайныҡ бит әле урындыҡты, иҫкелек ҡалдығы тип кейеҙе менән бергә…Зиннәтлеһенә, ҡиммәтлеһенә алыштырғайныҡ. Ысынлап та, ҡиммәт шул заманса ятаҡ-түшәктәребеҙ… Ысын хаҡын дауахана юлын тапаусылар белә инде… Израил клиникаларын… Бигерәк тә, умыртҡа грыжаһынан яфаланғандар.\nСтуденттарға күргәҙмә дәрес үткәргән уҡытыусыһы. Һөйәк ултыртыусы табипты саҡырып.Һуҙылып ятҡан береһе, умыртҡаһына зарланғаны. Табип ҡулының ҡыры менән умыртҡаларын ултыртып бара икән, ҡурҡыныс бер арҡа урынына шундай камил тән хасил яһалып килә икән. Әммә ундай белгестәр миллионға берәү, сирлеләр һәр ҡапҡа ашаһына…\nУрындыҡ ситлек-качка менән «ярыша» алмай! Ул бит балаларҙың иркен сирләмәй генә, ишектән һирпелгән елпеүҙән, иҙәндәге рәнйеүҙәрҙән аралап тора алған! Унан ғәйере, урындыҡ рухи тәрбиә урыны булған. Бала-сағаны үҙ-ара һәм оло быуын менән бәйләп, күпме йомаҡ ҡойолған, әкиәттәр тыңланған, иҫтәлектәр һөйләнгән, зат-ырыу барланған, ғибрәтле ваҡиғалар, тарих бәйән ителгән… Үткәнде киләсәк менән бәйләп, быуындар күсәгилешен тоташтырып торған күпер булған. Нәҫелде нәҫел итеп кенә ялғаусы түгел… Рух күпере…\nЮғиһә ниңә әле ҡыҙы әсәһен белмәй китте, улы атаһын…һәм киреһенсә…Ниндәй «цивилизация» икән ул? Унитазы күпме ялтырауыҡ һәм ҡиммәтерәк — әҙәме шул тиклем кәрһеҙ, тоталҡаһыҙ, сырхауыраҡ, бәйһеҙерәк, быуынһыҙыраҡ…\nҺалҡын алдырған саҡтар булып ҡына торҙо. Медпункт та бар. Тик сөскөргән һайын, дарыу тип йүгерттермәне оләсәйҙәр. Сеүәтәлә ҡайнар һыу менән ҡоротты иҙеп, һары май эретеп, ҡыҙыл борос һалып, һемерттерә инеләр.\nӘсәйҙәр бәпәйләнеме, күрше -тирәнән, туғандарҙан һурпанан башлап, тәмле-тәмле ниғмәттәр килә башлай. Баҡса емешеме, урмандыҡымы, балмы, былай ҙа бүлешәләр. Оләсәйем «Яңы ауырыу, яңы аш -зәңгәрә минән ҡас», -тип иң беренсе ауыҙ итер ине. Зәңгәрә, заманса, цинга була инде.\nОләсәйҙәр мәктәбенән ҡалған белемдәр әле лә хеҙмәт итә:\nАяҡ яна тип зарлана башлаһа, баҡса ситтәренән ҡан үләне (мокрица) килтереп бирәбеҙ.Ул үләнде ашаған себештәр ныҡ була, синекмәй үҫәләр…\nДегәнәк тамыры быуынды нығыта.уны ашаған мал йылтырап тора…\nКөсһөҙләнһәң, мөсһөҙләнһәң, миктәһәң,өҙлөкһәң-«женьшен» үҙебеҙҙә.Был бәғәнәш, йәғни Воронец колосовидный. Тышынан нәк женьшенға оҡшап тора. Ике төр:ҡара емешле һәм ҡыҙыл емешле.\nКүгүлән-йөҙ сиргә дауа. Уны ҡош-ҡорт, себештәр, турғайҙар түшәлеп ятып ашай…\nҠыштарын сирҙәрҙән ҡурсалап, йоҡа ғына киҫем айыу майы ашатырҙар ине.\nЯраларҙы ҡаҙ, һарыҡ майы менән менән һылап дауаланылар.\nЙүкә балы менән сәй үҙе бер шифа, күпме сирҙән кәртә булған ул.\nМай айынындағы һыйыр майын дауаға ғына тоттолар. Ул май төҫкә һарыраҡ була аҙаҡ эшләнгәндәренән.\nСөйҙә мәтрүш, һары мәтрүш, йүкә бәйләмдәре, артыш һәр саҡ эленеп торҙолар.\nБеҙ йыуа, оҫҡон, ҡаҡы, ҡәзә һаҡалы, ҡуҙғалаҡ, көпшә, ҡымыҙлыҡ, балтырған, төймәсек, киндер һәм алабута орлоғо, ҡуян тубыҡ, еләк, муйыл, ағас еләге, бөрлөгән, балан ашап, урындыҡта кейеҙҙә йоҡлап үҫкән ялан тәпәйле балалар. Шуға ла, баласаҡта дауахана түшәгендә ятыусылар булманы ла тиерлек.\nСирҙәр- цивилизация тигән "сибәрбикә"нең бүләктәре…\nИҫ китмәле заман ҡоролмалары заманына килеп еттек. Төпкөлдәрҙә лә компьютер диагностикаһы. Тыштан күренмәҫ эс-торошоңдо экрандан күрһәтеп, тәфсирләп тә бирә. Медицина фәне иҫ китмәле ҡаҙаныштары, заманса ҡорамалдары, көслө дарыуҙары менән күптән сир тигәндең үҙен ерләргә тейеш ине. Әммә дауаханалар лыҡа тулы. Сирлеләр сират тора…\nХәҙерге йәшәү рәүеше физик хеҙмәт нисбәтен ҡырҡа кәметте. Шул уҡ ваҡытта нервы көсөргәнеше талап ителгән эш төрҙәре күбәйҙе. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы билдәләүенсә, кеше һаулығының 7-8 проценты ғына һаулыҡ һаҡлау ойошмаларына бәйле, ә 40 проценты мөхит факторҙарынан, сифатһыҙ аҙыҡтан булһа, 50 процентынан ашыуы кешенең йәшәү рәүешенә бәйле.\nКүптәр сәләмәт йәшәү рәүеше тигәндә, тәмәке тартмау һәм араҡы эсмәүҙө гөнә күҙ алдына килтерә. Нисек кенә булмаһын, һәр кем һаулығы өсөн табиптар яуаплы тип уйлай. Дауалау ойошмалары сирле кешене күпмелер дәрәжәлә ремонтлай ғына. Дауалап, үлемдән һаҡлап ҡалырға тырыша. Әммә күпме көс һалып һауыҡтырылған кеше бер аҙҙан тағы сирләй башлай, сөнки ул һаулығын һаҡлау өсөн бер нәмә лә эшләмәгән.\nСәләмәт йәшәү рәүеше үҙенең эсенә күп нәмәне ала. Үҙ-үҙеңә, уратып алған бөтә даирәгә мөнәсәбәтең, тукланыуың, көнкүрешең, ҡылған эштәрең — барыһы ла инә. Хатта һүгенеү ҙә иң тәүҙә үҙеңде һәм нәҫелеңде емерә. Ҡарғаныу, йыуынты һыуҙы, көлдө кеше юлына һибеү ҙә, теләһә ҡайҙа сүп-сар түгеү, тәбиғәтте талау, хайуандарҙы рәнйетеү — үҙеңә әйләнеп килә торған бумеранг. Хәҡиҡәт юлы — ауыр юл. Тайпылдыңмы, тимәк, үҙеңде хөрмәт итмәйһең. Һаулығың тураһында ҡайғыртмау нигеҙендә шул ята. Үҙ һаулығын һаҡламаған, һанламаған, башҡаларға ла шундай мөнәсәбәттә.\n26 йыл ғүмерем мәктәп яны баҡсаһында үтте. Һүҙем «Дарыу һәм һирәк үҫемлектәр бүлеге» тураһында. Тәжрибәләр майҙаны ла, мәктәп, ауыл һәм район эсендә дарыухана ла ине ул. Бигерәк тә, үҙгәртеп ҡороуҙар, «тиҙләнеш» заманы башланғас… Ҡулаҡса булмай киткәс, дарыуҙар ҡороғас, булғанына ла ышаныс китеп торғанда…\nҮҙебеҙ үҫтергәне генә 44 төр булып, ҡырағай үҫкәндәре менән, йыл һайын 50-55 төр тирәһенә етеп китә ине әҙерләгән үләндәребеҙ. Күберәк һулыш, аш һеңдереү, йөрәк һәм нервы системаларына шифа булғандарын өйрәндек… Ысын тормош мәктәбе булды ул.\nТәбиғәттә ҡый үләндәре булмай[үҙгәртергә]\nҒүмере эсендә тән яраһы алмаған кеше бар микән? «Ямауың үҙеңдә», — тиер ине оләсәй, иҫе китмәй генә, ҡанға туҙып ҡайтып инһәк. Ысынлап та, тишек-тошоҡтан торор ине тәнебеҙ, үҙ ямауы булмаһа. Уратып алған тәбиғәт тә бит йән эйәһе. Күпме йырғыслап, тунап, эхәзләп яралар һалабыҙ үҙенә. Тырышып-тырмашып төҙәтә ул яраларын. Ҡаҙған, һөргән ерҙәрҙе баҫып алып ҡына торған үҫемлектәрҙе ҡый үләндәре тип атайбыҙ. Әммә улар ер яраһын көпләп торған бары ҡутыр ғына. Ваҡытлыса, йүнәлгәнсә…\nБер атҡанда өс ҡуян…[үҙгәртергә]\nЭш — майлы бутҡа түгел! Бигерәк тә көс-дарман талап иткәне; һөҙөмтәһе лә тып итеп кенә тормағаны. Шундай саҡта үҙеңде дәртләндер, ҡеүәтләр йәм табыу эште күңелгә ятышлыраҡ, ғәмлерәк итә. Әйтәйек, ер ҡаҙғанда ҡый үләндәрен йыйып барырға була. Сөнки улар бәйә биреп бөткөһөҙ шифалы үҫемлектәр. Эргәлә генә.\nКесерткән, аҡтамыр, дегәнәк, бөтнөк, күгүлән, хуш еҫле ромашка, шайтан таяғы, һуҡыр кесерткән, юл үләне, ала миләүшә… Исемлекте әллә күпмегә һуҙып булыр ине. Дарыуҙан артып ҡалғандарын парник һәм теплица өсөн биояғыулыҡ итеп ҡулланып була.\nИң зиһенлеһе — эт менән бесәйҙер ул. Иғтибар иткәнегеҙ барҙыр, аҡтамырҙың япрағын кимергәндәрен. Таныйҙар бит әле ул, үҙҙәренә кәрәген. Беҙ генә, был үҫемлек менән бөтмәҫ-тәкәнмәҫ көрәштән туҡталғаныбыҙ юҡ! Ә ул — иң яҡын дуҫыбыҙ итеүгә хаҡлы үләндәрҙең береһе. Һыуыҡ тейгәндән, бөйөр һәм бауыр таштарынан, ашҡаҙан-эсәк, һулыш, енес системаһы, тире сирҙәренән, ревматизм, геморрой, подагранан көслө дауа.\nҮлергә ятҡайны инде Аҡтүш. Һуңғы көндәрендә, исмаһам, үҙ иркендә йөрөһөн тип, сылбырынан ысҡындырғайныҡ… Ҡҡайҙалыр юҡ булды. «Ҡырға китеп үлә ул, эт менән бесәй», тинеләр. Шулай, хушлашып бөткәйнек инде. Ә ул шәбәйеп ҡайтып килде, үҙе генә белгән «шифахана»һынан! Әле лә йәшәп ята, өсөнсө йыл инде. Ваҡыт-ваҡыт индереп алам баҡсаға. Аҡтамыр ашатырға.\nБайтаҡ йылдар аҙ ҡанлылыҡтан яфаландым. Дауаханаларҙы тапау, оҙаҡ-оҙаҡ дауаланыуҙар әллә ни фәтүә бирмәй ине. Иң аптыратҡаны, гемоглобин кәмегән һайын тамаҡҡа аш бармай. Үҙәккә үтте инде. Йәшермәйем, эстән генә «ниңә мин?»,-тип, яҙмышҡа үпкәләгән саҡтарым әҙ булманы…\nШулай ҙа сыға алдым алдына сирҙең… Көнбайыш һәм көнсығыш медицинаһы тураһында китаптар ҡулға килеп эләккәс.\nКөнбайыш сир менән, йәғни симптомдар менән көрәшә; көнсығыш — сирҙең сәбәбен асыҡлай һәм организмдың үҙкөйләнешен тергеҙә.\nКөнбайыш сирҙе бикләп ҡуя, нәҡ әкиәттә енде шешәгә ҡыуып кереткән кеүек. Тик ҡасан тағы ысҡынырын ғына белмәйһең…\nКөнбайыш айырым ағзаны ғына дауалай… Көнсығыш кешене бер бөтөн итеп ҡарай.\nҺәр сир — организм көйләнешенең боҙолоуы, тотороҡлылыҡ хәленән ситкә тайпылыу тип һанай. Дауаны көйләнеште тергеҙеү зарурлығынан сығып билдәләй.\nКөнсығыш рәсми медицинаны инҡар итмәй. Киреһенсә, бер-береһен тулыландырып, сирле мәнфәғәтендә эш итә. Көнбайыш өсөн был бизнес өлкәһе, баҙар…\nҠан эшләнеү факторҙары күп. Шуға анемияның сәбәптәре лә етерлек. Ҡан бит беҙ нимә ашайбыҙ, шунан эшләнә. Күп осраҡта, туҡланыуҙы көйләп кенә лә, һауығып була. Был, бигерәк тә, йөклө ҡатындарға, йәш балалы әсәйҙәргә, балаларға, операция үткәргәндәргә, ғүмере буйы аҙ ҡанлылыҡтан яфаланғандарға ҡағыла.\nҺурпа. Итте йоҡа ғына киҫемдәргә ҡырҡып, өҫтөнә сығырлыҡ ҡына һалҡын һыу ҡояһың. Ун-ун биш минут ҡайнағас, һурпаны коротлап эсәһең. Укроп япрағын өҫтәргә мөмкин. Норма: 100 г иткә — 0,5-1 л һыу. Артабан һыу өҫтәп, ашты бешереп ҡуяһың.\nБауыр. Ит бешергәндәге кеүек.100г-ға 0,5л һыу. Һурпаһын эсеп, бауырҙы ашап ҡуялар (кемдер яратмаһа, көсләп ашамаһын)\nҠарабойҙай бутҡаһы. Эмаль, суйын йәки балсыҡ һауытта әҙерләйҙәр. Бер стакан ярмаға 1,5 стакана ҡайнар һыу иҫәбенән. Пар сыҡмаҫлыҡ ҡапҡас кәрәк. Ҡайнап сыҡҡас, 5-7 минуттан уттан алаһың. Ярты сәғәт үҙ көйөнә ултыра.\nКефир, ҡатыҡ, эремсек, ҡорот. Улар органик кальций тоҙҙарына бай. Кальций етешмәһә, гемоглобин өсөн кәрәк булған тимер үҙләштерелмәй. Анемиянян яфаланыусылар юҡҡа ғына аҡбур, балсыҡ, эзбиз көҫәп йөрөмәйҙәр. Көнөнә 1-3 стакан кефир, 50-100 г творог, эремсек йәки ҡорот — үҙе ҙур дауа.\nсәй бешергәндә сәйнүккә 5-6 ҡыҙыл клевер сәскәһен ҡушып һалаһың\nикенсе эскәндә 3-5 ҡарағат япрағы\nөсөнсөһендә 3-5 кесерткән япрағы.\nсей кишерҙән ҡаймаҡ йәки үҫемлек майы ҡушып\nалма, ҡарағат, турғай еләге, шартый еләге, көртмәленән кефир менән бутап;\nҡара емеш (чернослив) һәм ҡыҙыл сөгөлдөрҙән.\nЯңы ғына йыйып алынған йәки туңдырылған емештәр. Көн буйына 2-3 сәғәт һайын ашҡалаҡлап.\nКурага, ҡара емеш, йөҙөм, грек сәтләүеге, лимон һәм балдан эшләнә. Барыһын турағыстан үткәреп, тигеҙ нисбәттә ҡушып бутайһың. Сәйгә ҡушып эсергә йәки иртән, төш, кис берәр ашҡалаҡтан имеп ашайһың.\nӘлморондан (гөлйемеш) компот. Бер ашҡалаҡ 0,5 л һыуға.\nҠан яһаусы сәй. Ҡарағат, турғай еләге, шартый еләге, көртмәле, әлморон, боланут (Иван-чай), кесерткән, ҡыҙыл клевер сәскәләрен өс көн бәҫәрткәндән һуң, турағыстан үткәреп, икмәктән һуң, мейескә ҡуйып йәки бик эҫе булмаған (70-100°С) духовкала киптереп алалар.\nҠан яһаусы бальзам: (Компоненттар тигеҙ нисбәттә алына .0,7 л банкаға 0,5 л күләмдә ҡатышма һәм 40°-лы спирт (үҫемлек майы менән дә эшләп була) ҡоялар. Балғалаҡлап, көнөнә 3-5-7 мәртәбә эсәләр.)\nТурғай еләге (үләне, емеше)\nШартый (үләне, емеше)\nӘлморон (сәскәһе,үләне, емеше)\nБоланут (сәскә төймәсеге, япрағы)\nҠандала үләне, йәғни\nДонник лекарственный (сәскәләре, япрағы)\nҠайын (йәш япраҡтары)\nКөртмәле (үләне, емеше)\nҠыҙыл клевер (К. Луговой)\nТурғай еләге (сәскә, япрағы)\nБоланут (сәскә, япрағы)\nӘлморон (сәскә, япрағы)\nҠандала үләне (сәскә, япрағы)\nҠара көртмәле (сәскә, емеше, япрағы)\nҠара мышар (сәскә, япрағы, емеше)\nМиләш (сәскә, емеше, япрағы)\nАғас еләге (сәскә, емеше, япрағы)\nҠара ағас еләге (сәскә, емеше, япрағы)\nЙүкә (сәскә, япрағы)\nАҙыҡ: ит, бауыр, ba:ҡарабойҙай, курага, айва, һырғанаҡ, алма, гранат, сыр, эремсек, ҡорот, кефир, ҡатыҡ, айран, ҡымыҙ, миндаль, диңгеҙ кәбәҫтәһе, ҡарағат, ҡыҙыл сөгөлдөр, балан, кишер, ҡара торма, виноград, шартый, турғай еләге, көртмәле, инжир.\nКурс І (10 көн)\n№ 1 һәм № 2 көн аралаш бер мәртәбә.\n№ 3. Ҡарабойҙай бутҡаһы.\n№ 4. Кефир, ҡатыҡ, творог, ҡорот (ҡайһыныһы бар)\n№ 6.Салат (ҡайһыныһы бар)\n№ 5. Шифалы сәй\n№ 7.Яңы ғына йыйып алынған йәки туңдырылған емештәр. Көн буйына 2-3 сәғәт һайын ашҡалаҡлап.\n№ 8.Курага, ҡара емеш, йөҙөм, грек сәтләүеге, лимон һәм бал\n№ 10 Ҡан яһаусы сәй\nКурс ІІ (10 көн)\n№ 1 һәм № 2 көн аралаш бер мәртәбә.Мәҫәлән, төшкөлектә.\n№ 4 .Кефир, ҡатыҡ,творог,ҡорот (ҡайһыныһы бар)\n№ 6.Салат (ҡайһыныһы бар, төрләндереп)\n№ 7.Яңы ғына йыйып алынған йәки туңдырылған емештәр. Көн буйына 2-3 сәғәт һайын ашҡалаҡлап (төрләндереп)\n№ 11. Ҡан яһаусы бальзам\nКурс ІІІ(10 көн)\n№ 1 һәм № 2 көн аралаш бер мәртәбә\n№ 4.Кефир, ҡатыҡ,творог,ҡорот(ҡайһыныһы бар)\n№ 6.Салат(ҡайһыныһы бар)\n№ 9.Әлморондан(гөлйемеш) компот\n№ 12 «Анемия» ҡатышмаһы\nМөмкинлегеңдән сығып, график төҙөп алаһың. Ҡул аҫтында булған компоненттарҙан меню төҙөйһөң. Һанап киткәндәрҙән нимәлер етешеп бөтмәүе ҡурҡыныс түгел. Эшкә алып йөрөһәң, номерҙар дарыуҙы бутамаҫҡа ярҙам итә. Ошо схема менән дауаланып, күптәр был сир менән күптән хушлаштылыр инде. Араһында берәүһенең гемоглобины бер ҡасан да 50-60-тан үтмәгәне, 140 булып киткән тип, аптырап ултырғаны булды. Хәҙер армия йәшендәгеләр араһында сәләмәттәре юҡ тиерлек. Хеҙмәткә китер алдынан дауаханаларҙа ятып сығалар.\nҠайҙалыр ишеттемме, уҡыныммы инде, кеше үҙ ғүмеренең яртыһында һаулығын туҙҙыра ла, ҡалғанын һаулыҡ эҙләп үткәрә, тип. Хаҡтыр. Тәмәке һәм араҡыға киткән һаулыҡ һәм аҡсаны әйтәһе лә түгел.\nӘммә киң даирәлә бик яҡтыртылып барылмаған бер өлкә бар. Күптәребеҙ, һаулығына янаған хәүеф — эсәр һыуҙарҙың, һулар һауаның бысраныуы тип кенә белә. Зарарлы матдәләрҙең 90 проценты аҙыҡ аша инә тигән иҫкәрмәне әҙәми зат бик ишетмәй, ахыры.\nНи өсөн аҙыҡ тигәнебеҙ ыу булып сыға һуң? Сәбәптәре байтаҡ.\nТәүсәбәп — етештереү технологияһында. Күп күләмдә һәм үҙҡиммәте түбән продукцияны етештереү өсөн орлоҡтан уңыш алғансы күпме ашлама, ағыулы химикаттар, стимулятор, антибиотиктар ҡулланыла. Йәшәү ҡануны буйынса, һәр тере зат йән аҫырау өсөн нимә менәндер туҡлана һәм икенселәр өсөн үҙе лә аҙыҡ булып тора. Шулай итеп, аҙыҡ сылбыры килеп сыға: үҫемлек ашаусы — ит ашаусы. Бөтә зарарлы матдәләр ошо сылбыр аша туплана килеп, аҙаҡҡы торғанына тапшырыла.\nИкенсе сәбәп, аҙыҡты эшкәртеү, һаҡлау, һәм ҡулланыусыға еткереү юлында. Оҙағыраҡ һаҡланһын, ылыҡтырғыс торошҡа килһен өсөн нимәләр генә ҡулланылмай! Бигерәк тә бешкән аҙыҡҡа бактериоцид матдәләр күп ҡушыла. Һуңғы йылдарҙа (үткән быуаттың 90-сы йылдарынан) тәм биргес һәм буяғыс матдәләр ҡушылған аҙыҡ төрҙәре күбәйҙе. Шунлыҡтан тәбиғи аҙыҡ менән ялғанын айырыуы еңел дә тугел.\nМагазин кәштәләре шундай аҙыҡтан һығыла башлағандан алып ниндәй сирҙәрҙең күбәйеүе медицина үҙәктәре тупланған отчеттарҙа сағылмай ҡалмағандыр бит. Ә ниңә ул мәғлүмәт халыҡҡа еткерелмәй? Бәлки еткереүҙән ни фәтүә тип һанағандан шулайҙыр. Сөнки экологик яҡтан таҙа етештерелгән аҙыҡ ҡиммәт була. Ҡулланыусыларҙың күбеһе уны һатып ала алмаясаҡ.\nБигерәк тә сит илдән килгән аҙыҡ хәүефле. Күпме ер үтеп килгән бит ул. Шул ваҡыт арауығында нисек боҙолмай, саф килә алыр ине. Фәҡирлек сигендә йәшәгән кеше ул аҙыҡты һатып ала алырлыҡ хаҡта булыр инеме?\nШулай ҙа ошо көрсөктән сығыу юлдары бар. Ауылда һәр кемдең теләгәнен үҫтереп алырлыҡ ере бар. Үҙенә генә түгел, һатырлыҡ та. Тик ул ҡиммәт буласаҡ! Ситтән килтерелгән «татлы ыу» менән ярыша алмаҫ та! Әммә хаҡта ғына. Сифатта түгел! Фекерләүсе кеше аңлаһа инде... Аҙыҡта яһалған "экономия"ны һаулыҡҡа тотонасағын...\nУйымса, һаулығын ҡәҙерләгән кеше, ерлектә етештерелгән аҙыҡҡа өҫтөнлөк бирәсәк. Шәхси хужалыҡта етештерелгәненә! Күҙ күреш, таныш кеше етештергәненә!Ышаныслыһына! Ошо ауылды һаҡлап ҡалыу юлы ла булыр ине ул.\nЮғиһә, Өсөнсө донъя һуғышы бит был! Ҡоралы бик мәкер. Татлы ыу төрөлгән аҙыҡ! Тәмәке, араҡы, наркотик кенә нимә ул?\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Халыҡ_медицинаһы&oldid=20074»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:05 17 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.


Беҙҙең бурыс – һайлауҙы лайыҡлы үткәреү » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Беҙҙең бурыс – һайлауҙы лайыҡлы үткәреү\nБеҙҙең бурыс – һайлауҙы лайыҡлы үткәреү 29.06.2018 // Сәйәсәт\nБашҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Арыҫлан улы ВӘЛИЕВ менән мартта үткән ил Президентын һайлау йомғаҡтары һәм тиҙҙән буласаҡ Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарын һайлау үҙенсәлектәре тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Хәйҙәр Арыҫлан улы, быйыл мартта Рәсәй Президентын һайланыҡ. Республикала һайлау системаһының үҫеш күҙлегенән уның төп йомғаҡтарына ниндәй баһа бирер инегеҙ?\n– Өс ай элек тамамланған һайлау кампанияһы йомғаҡтарына килгәндә, иң элек һайлауҙың сифат йәһәтенән өр-яңы кимәлдә ойошторолоуын билдәләргә кәрәк. Ил буйынса тәүге тапҡыр файҙаланылған “Мобиль һайлаусы” механизмы һөҙөмтәһендә республикабыҙҙан 130 меңдән ашыу, тотош ил буйынса 5,5 миллиондан ашыу кеше был көндә үҙҙәре булған ерҙә Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлап, ирекле ихтыяр белдерҙе. Үткән һайлауҙың икенсе яңылығы – участка һайлау комиссияларының йомғаҡлау протоколдарына QR коды ҡуйыу технологияһын ҡулланыу. Тауыш биреүҙең ғәҙеллеген бик күп күҙәтеүселәр ҡарап барҙы. Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы ғына – 10 мең самаһы, ил буйынса ошондай уҡ ойошмалар иһә 150 мең күҙәтеүсе ебәрҙе. Ҡыҙыҡһынған партиялар һәм кандидаттар ҙа байтаҡ күҙәтеүсене йәлеп итте. Бынан тыш, ирекмәндәр, йәмәғәт ойошмалары һәм эшҡыуарлыҡ берләшмәләре ҡатнашлығында күләмле мәғлүмәт кампанияһы йәйелдерелде. Быларҙың барыһы ла граждандарҙың һайлау системаһына һәм һайлау һөҙөмтәләренә ышанысын арттырыу мөмкинлеген бирҙе.\n– Һайлауға әҙерлек осоронда һәм тауыш биреү көнөндә килгән мөрәжәғәттәрҙе анализлау йәһәтенән дә ниндәйҙер һығымта яһалғандыр бит?\n– Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлау кампанияһы барышында Үҙәк һайлау комиссияһына 178 мөрәжәғәт килгәйне. 2016 йылда Дәүләт Думаһына һайлау менән сағыштырғанда, уларҙың һаны ярайһы уҡ кәмегән – ул саҡта 461 мөрәжәғәт булғайны. Күпселек һайлау ҡануниәтендәге теге йәки был яңылыҡтарҙы, атап әйткәндә, ошо көндә үҙең булған ерҙә тауыш биреү тәртибен аңлатыуҙы һораны. Мөрәжәғәт иткәндәрҙең бер өлөшө законһыҙ агитация материалдарын таратыуға, һайлау комиссияларындағы кәңәш биреү тауышы хоҡуғына эйә булған ағзалар, күҙәтеүселәр хоҡуҡтарының боҙолоуына, тауыш биреү һәм тауыштарҙы иҫәпләү ғәмәлендәге етешһеҙлектәргә ялыу итте.\nБөтә мөрәжәғәттәрҙе беҙ закон менән билдәләнгән тәртиптә тикшерҙек, алты осраҡта ялыуҙар нигеҙһеҙ тип танылды. Мәҫәлән, участка комиссияларының береһендә боҙолған ике бюллетень – ғәмәлдән сығарылғандар иҫәбенә, икенсеһендә иһә формаһы билдәләнмәгән бюллетень ғәмәлгә яраҡһыҙҙарға индерелгән булып сыҡты. Бынан тыш, тауыш биреү бюллетендәрен законһыҙ тапшырыу һәм алыу, һайлау көнөндә булған ерҙә тауыш биреү өсөн ғариза яҙырға рөхсәт итмәү, тауыш биреү йомғаҡтары тураһында протокол төҙөгәндә техник хаталарға бәйле осраҡтар асыҡланды. Беҙ ошо хаталарҙы һәм етешһеҙлектәрҙе ентекле анализланыҡ, һөҙөмтәләр эш кәңәшмәләрендә һәм һайлауҙы ойоштороусылар өсөн уҡыу семинарҙарында тикшерелде.\n– Тәртип боҙғандарға ҡарата ниндәй сара күрелде?\n– Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса ғәйеплеләргә 500-ҙән 30 мең һумға тиклем штраф һалыу рәүешендә административ яза бирелде. Участка һайлау комиссияларындағы хәл иткес тауыш хоҡуғына эйә булған биш ағза вәкәләттәрен һалды һәм яңы ойошторолған комиссияға инмәне. Әйткәндәй, республика биләмәһендә өс меңдән ашыу һайлау комиссияһы Президент һайлауҙы ойоштороу менән шөғөлләнде. Был комиссияларҙа хәл иткес тауыш хоҡуғына эйә булған 28 меңдән ашыу ағза иҫәпләнде. Шуға күрә тауыш биреү көнөндә эштең көсөргәнешлегенә бәйле ҡайһы бер етешһеҙлектәр уларҙың дөйөм эшмәкәрлек һөҙөмтәһенә йоғонто яһаманы. Уңайҙан файҙаланып, республика Үҙәк һайлау комиссияһы исеменән бөтә кимәлдәге һайлау комиссиялары ағзаларына Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлауға әҙерләнеү һәм уны үткәреү осоронда фиҙакәр хеҙмәттәре өсөн ҙур рәхмәт белдерәм.\n– Быйыл май аҙағында республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай һайлау тураһындағы төбәк ҡануниәтенә үҙгәрештәр индерҙе. Был нимәгә бәйле?\n– Башҡортостан Республикаһының Һайлау тураһындағы кодексына үҙгәрештәр индереү уның положениеларын федераль ҡануниәт менән яраштырыу зарурлығына бәйле. Мәҫәлән, уңайлыҡтарҙы арттырыу маҡсатында Кодекста һайлау участкалары исемлеген һәм сиктәрен ҡайтанан ҡарау мөмкинлеге (шул иҫәптән участкалағы һайлаусыларҙың максималь һанын 1500-гә тиклем кәметеү) нығытылды. Шулай уҡ республика кимәлендәге һайлауҙа тауыш биреү көнөндә йәшәгән урынынан ситтә булған граждандар өсөн һайлау хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыуҙың яңы тәртибе ғәмәлгә индерелде. Ошоға бәйле һайлау комиссиялары ағзаларының вәкәләттәре тулыландырылды – уларға теркәлгән ерҙән ситтә булған һайлаусылар исемлегенә индереүҙе һорап ғариза яҙған граждандар тураһындағы мәғлүмәттәр менән танышыу хоҡуғы бирелде. Ҡултамға ҡағыҙҙарында кандидаттарҙы, кандидаттар исемлеген хуплағанда граждандың йәшәү адресын күрһәтеүгә талап ябайлаштырылды. Үҙҙәренең һайлау хоҡуҡтарын тормошҡа ашырғанда граждандарға уңайлыраҡ шарттар тәьмин итеүгә йүнәлтелгән башҡа үҙгәрештәр ҙә бар.\n– Башҡортостан Республикаһының алтынсы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай нисек формалашасаҡ?\n– Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға 110 депутат инә. Тауыш биреү көнөнә 21 йәшкә еткән һәм пассив һайлау хоҡуғына эйә булған Рәсәй Федерацияһы гражданы республика парламенты депутаты итеп һайлана ала. Депутаттарҙың яртыһы мажоритар сағыштырма күпселек системаһы нигеҙендә бер мандатлы һайлау округтары буйынса һайлана – еңеүсе кандидат, башҡалар менән сағыштырғанда, иң күп тауыш йыйырға тейеш. Ҡалған 55 депутат партия исемлектәре өсөн бирелгән тауыш һанына пропорциональ берҙәм республика һайлау округы буйынса һайлана. Ниндәй ҙә булһа партия тарафынан тәҡдим ителгән кандидаттар исемлеге өсөн тауыш биргәндә һайлаусы ошо партия өсөн тауышын бирә. Һайлау йомғаҡтары буйынса мандаттарҙы бүлеүгә килгәндә, уның нигеҙен түбәндәге принцип тәшкил итә – тауыш биреүҙә ҡатнашҡан һайлаусылар тауышының биш һәм унан күберәк процентын алған партия исемлектәре генә депутат мандаттарын бүлеүҙә ҡатнаша, шул уҡ ваҡытта бындай партия исемлектәре кәмендә икәү булырға һәм тауыш биреүҙә ҡатнашҡан һайлаусылар тауышының 50 проценттан ашыуы уларға тура килергә тейеш.\n– Яҡын арала һайлау кампанияһында ниндәй ваҡиғалар көтөлә?\n– Һайлау кампанияһы бер нисә этапты үҙ эсенә ала. Ошо этаптарҙың һәр береһендә сәйәси партиялар, кандидаттар һәм һайлау комиссиялары һайлауҙы уңышлы үткәреү өсөн ҡануниәттә билдәләнгән ғәмәлдәрҙе тормошҡа ашыра. Мәҫәлән, партиялар өсөн һайлау кампанияһы кандидаттар исемлектәрен күрһәтеүгә бәйле конференциялар, йыйылыштар менән башланасаҡ. Һайлау кампанияһының был этабы 30 көн дауам итә һәм кандидаттарҙың партия исемлектәрен республика Үҙәк һайлау комиссияһына раҫлауға тәҡдим итеү менән тамамлана. Бер мандатлы округтарҙа үҙ-үҙен күрһәткән һәм партияларҙан кандидаттар өсөн дә ҡануниәттә ошо тиклем үк ваҡыт бүленә.\n– Һәр һайлау кампанияһы, кандидаттар исемлеген, бер мандатлы округтар буйынса кандидаттарҙы хуплап ҡултамғалар йыйыу менән оҙатыла. Республика парламентына һайлауҙа ла ошондай уҡ эш башҡарыу күҙалланамы?\n– Ҡануниәткә ярашлы, айырым партиялар ҡултамғалар йыйыуҙан азат ителә, уларҙың исемлеге республика Үҙәк һайлау комиссияһы сайтында урынлаштырылған. Тәү сиратта ундайҙарға бөгөн Дәүләт Думаһындағы һәм Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙағы партиялар, бынан тыш, урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына күптән түгел үткән һайлау һөҙөмтәһе буйынса кандидаттар исемлеге Башҡортостан Республикаһының кәмендә бер муниципаль берәмегендә депутат мандаттарын бүлеүҙә ҡатнашҡан партиялар инә. Бындай партиялар үҙ кандидатын бер мандатлы һайлау округы буйынса ла ҡултамғалар йыймайынса тәҡдим итә ала. Исемлектәр раҫланғандан һуң улар һайлау алды агитацияһы үткәреүгә иғтибарын йүнәлтә ала.\nҠалған партияларға закон үҙ кандидаттарын һәм партия исемлеген хуплап һайлаусыларҙың ҡултамғаларын йыйыу бурысын йөкмәтә. Үҙ-үҙен тәҡдим иткән кандидаттарға ла ҡануниәт ошондай уҡ талап ҡуя.\n– Һайлау кампанияһының конкурентлыҡ ҡеүәһе күп йәһәттән сәйәси партияларҙың ҡатнашыуы менән билдәләнә. Киләһе һайлауҙа һайлау берекмәләренән ниндәй әүҙемлек көтәһегеҙ?\n– Һуңғы йылдарҙа төбәк һайлауҙарында әүҙем ҡатнашҡан партиялар исемлеге әллә ни ҙур түгел – 10-12 самаһы ғына. 2013 йылда Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға һайлауҙа улар байтаҡ булғайны. Ул осорҙағы һайлау кампанияһында кандидаттарҙы тәҡдим итеү һәм теркәү стадияһында 19 партия ҡатнашты. Шуларҙың 12-һе – партия исемлектәрен, 18-е бер мандатлы һайлау округтары буйынса кандидаттарын теркәй алды.\nТауыш биреү йомғаҡтары буйынса алты партия вәкилдәре депутат мандатын алды. Пропорциональ система буйынса Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға ике партия үтте, тағы ла дүрт партия вәкилдәре бер мандатлы округ буйынса депутат булды. Быйылғы һайлауҙа партияларҙың әүҙемлеге кәмемәҫ тип ышанабыҙ.\n– 2018 йылдың 9 сентябрендәге һайлауҙы ойоштороусылар алдында ниндәй бурыстар ҡуйыла?\n– Стратегик бурысыбыҙ үҙгәрешһеҙ ҡала. Һайлау тулыһынса ҡануниәткә һәм демократия принциптарына ярашлы үтергә, уның һөҙөмтәһенә ҡарата шик тыумаҫҡа тейеш. Башҡа бурыстарға килгәндә, легитим һайлауҙың төп шарттарының береһе – һайлау комиссиялары ағзаларын әҙерләү сифаты һәм уларҙың профессионаллеге. Быға беҙ ҙур иғтибар бирәбеҙ һәм бөгөн уларҙы уҡытыу менән әүҙем шөғөлләнәбеҙ.\nИюндә округ комиссиялары ағзалары өсөн тәүге семинарҙар ойошторолдо. Шулай уҡ бөтә кимәлдәге комиссиялар граждандарға һайлау тураһында мәғлүмәт еткереү йәһәтенән ҙур тырышлыҡ һалыр, граждандар иһә 2018 йылдың 9 сентябрендә дөрөҫ ҡарар ҡабул итер тигән ниәттәбеҙ.\nАвтор: Рәшит ҒӘФҮРОВ.


Артикул 247479 в наличии Пл. Ильича, Динамо\nАртикул 242543 в наличии Пл. Ильича, Динамо\nАртикул 194743 в наличии Динамо, Челябинск\nАртикул 181250 в наличии Пл. Ильича, Динамо, Челябинск\nАртикул 75766 в наличии Пл. Ильича, Динамо\nАртикул 66441 в наличии Пл. Ильича, Динамо


▷ Шины Yokohama 225/60 R17 - купить зимнюю резину на Lester.ua\nНайдено: 6 товаров , от 4385 грн до 4385 грн\n2021г. Япония Арт: 336630\n2021г. Таиланд Арт: 312903\n2020г. Филиппины Арт: 308960\n2021г. Япония Арт: 267048\n2021г. Япония Арт: 268898\nПо вашему запросу для бренда Yokohama с маркировкой 225/60 R17 в каталоге магазина Lester найдено следующее количество товаров : 6.\nЦены на легковые зимние шины варьируются от 4385 до 4385 грн.


Адрес: ул. Виноградная 9\nСайт: https://arabatskaya-strelka.com/edit/index.php? d=pansionat&action=edit&id=282\nGPS: 46.08213, 34.82645\nОтзывы про Частное домовладение Винтаж:


Автозапчасти для грузовых авто в Крупках - продажа с доставкой от 1 компаний\nКупить автозапчасти для грузовых авто в Крупках\nПрозап.бай / Prozap.by\nИнтернет-магазин автомобильных товаров «Прозап.бай / Prozap.by». Адрес: г. Крупки, ул. Полевая, 2\nг. Крупки, ул. Полевая, 2


Халыҡ ижадының тәрбиәүи көсө\n«Һаумы, һаумы, әкиәт» конкурсын үткәреү республикала изге йолаға әйләнде. Бөгөн Өфөнөң Ленин районы балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре лә әкиәт иленә әйҙәне. Бәйгелә башҡорт, татар, рус, сыуаш телдәрендә төрлө халыҡтарҙың билдәле әкиәттәре ҡуйылды.\nБерәүҙәр сағыу декорациялар менән ҡыуандырһа, икенселәр йыр-бейеү менән алдырҙы. Шулай уҡ балаларҙың костюмдары ла айырым иғтибарға лайыҡ, сарала төлкө, айыу, бүре һәм башҡа әкиәт персонаждарын осратырға мөмкин ине. Йәш артистарҙың тел байлығы ла ҡыуандырҙы. Әкиәттең тәрбиәүи көсө баһалап бөткөһөҙ. Балалар изгелек һәм яуызлыҡты, ыңғай һәм кире геройҙарҙы айырырға өйрәнә. Бындай конкурстар кескәйҙәрҙә артислыҡ һәләтен үҫтереүгә булышлыҡ итә.


Уртаҙым — Башҡорт Википедияһы\n568 кеше (2010)\nУртаҙым — (рус. Уртазым) Рәсәйҙең Ырымбур өлкәһе Кваркен районындағы ауыл. Урал ауыл Советы составына инә.\nУртаҙым ауылы Ырымбур өлкәһенең төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, дала зонаһында, Урал йылғаһының уң яҡ ярында, райондың административ үҙәге Кваркено ауылынан көнбайыш-төньяҡ-көнбайышҡа табан яҡынса 60 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән абсолют бейеклеге — 249 метр.\nТораҡ пункт үҙ исемен бында аҡҡан Уртаҙым (Урғаҙа) йылғаһы исеменән алған. "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә Ур һүҙенә шундай аңлатмалар бирелгән: 1.Тәрән итеп ҡаҙылған тар, оҙон соҡор. 2. Тупрағын алдына өйөп, тәрән, тар итеп ҡаҙылған хәрби нығытма . Башҡортостанда -ғаҙы (ғаҙа) ҡушымтаһы менән яһалған гидронимдар йыш осрай.\nКлиматы уртаса һыуыҡ ҡышы һәм йылы йәйе менән ҡоро һәм ҡырҡа континенталь. Уртаса көндөҙгө һауа температураһы иң йылы айҙа (июль) — 22 — 24 °C (абсолют максимум — 40 °C); иң һыуыҡ (ғинуарҙа) — -16 — -12 °C (абсолют минимумы — -46 °C) тәшкил итә. Уртаса йыллыҡ атмосфера яуым-төшөм һаны яҡынса 350 мм тәшкил итә. Ҡар ҡатламы ноябрь аҙағында була һәм апрель башына тиклем ята.\nУртазым ауылы, бөтә Ырымбур өлкәһе кеүек үк сәғәт зонаһы МСК+2 сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата сәғәт айырмаһы +5:00 тәшкил итә.\nУртаҙым ауылының башы бик борондан килә. Екатерина II идара иткән осорҙа ауыл урынында бер нәмә лә булмай. Батша Урал заводтарына юл һала. Бында ул туҡтап ял итә, аттарын алмаштыра һәм артабан юлын дауам итә. Был туҡталыштар урынында ул нығытмалар төҙөй. 1743 йылда инде шул нығытмаларҙың береһе Уртаҙым тип атала. Уртаҙым ҡәлғәһе йырындар һәм валдар менән уратып алынған тупраҡ нығытма булған, мөйөштәрендә пушкалар урынлаштырылған. Ҡәлғәгә ике драгун һәм биш пехоталы рота һалдаттары нигеҙ һала. Ҡәлғәгә башҡорттар тыныс йәшәргә мөмкинлек бирмәй, сөнки был ерҙәрҙе улар борондан килгән үҙҙәренең ерҙәре тип һанағандар. 1774 йылдың 22 майына ҡарай төндә пугачевсылар ҡәлғәгә һөжүм итә, хөкүмәт ғәскәрҙәрен сигенергә мәжбүр итә, ә ҡәлғәне яндыра. Артабан Уртаҙымды икенсе урынға, ә 1960 йылда өсөнсө урынға күсерәләр. Совет осоронда Уртаҙым ҡасаба тип атала, 1926 йылда унда 925 кеше йәшәгән, 210 ихата иҫәпләнгән. 20-се йылдар башында Уртаҙымда коммуна төҙөлә, 1934 йылдың авгусында 78 ихата «Ҡыҙыл Йондоҙ» колхозына берләшә, шул уҡ йылда Уртаҙым машина-трактор станцияһы ойошторола. 1937 йылда тулы булмаған урта мәктәп асыла. 2018 йылға тиклем Уртаҙым бөтөрөлгән Уртаҙым ауыл Советының (Кваркен районы) административ үҙәге була.\n2010 йылда Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса гендер структурала ир-егеттәр 45,1 %, ҡатын- ҡыҙҙар 54,9 % тәшкил итә.\n2002 йылда халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтләренә ярашлы халыҡтың милли структураһында урыҫтар 748 кешенең 82 процентын тәшкил итә\nИстория села Уртазым\n↑ 1,0 1,1 ОКТМО (урыҫ)\n↑ Схема территориального планирования муниципального образования Кваркенский район. Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП).\n↑ Urtazym. GeoNames.\n↑ Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 2-се том, 476-сы бит\n↑ История села Уртазым\n↑ Уртаҙым > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник\n↑ Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Уртаҙым&oldid=1068046 ҡабул ителгән\nКваркен районы тораҡ пункттары\nЫрымбур өлкәһе тораҡ пункттары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:04 1 сентябрь 2021 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда тыуым күләме кәмей, үлем осраҡтары киреһенсә арта | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nТыуымға бала тыуҙырыу йәшендәге ҡатындар һанының кәмеүе сәбәпсе булһа, үлем артыуына ҡан-йөрөш органдары, онкология, туберкулез сирҙәре һәм тышҡы факторҙар йоғонто яһай. Быйыл табиптар юл фажиғәләренә тарыған 113 кеше ғүмерен ҡотҡарған. Был йәһәттән тиҙ ярҙам хеҙмәте исеменә есеменең тап килеүе мөһим. Республикала тиҙ медицина ярҙамының берҙәм селтәре шуны иҫәпкә алып ойошорола.


Ресивер Onkyo TX-SR373 Black: цена, описание. Купить Onkyo TX-SR373 Black.\nМощность фронтальных каналов 135 Вт (6 Ом, 1 кГц, коэффициент гармоник 1%), 100 Вт (8 Ом, 20 Гц - 20 кГц, коэффициент гармоник 0.09%)\nИнтерфейсы USB Type A,\nC Onkyo TX-SR373 Black обычно заказывают


Өфөлә Башҡортостан Республикаһының Халыҡ-ара КВН фестивале үтте\n8 декабрҙә «Торатау» Конгресс-холлында Башҡортостан Республикаһы Халыҡ-ара КВН кубогы үтте.\nЖюри составына Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте вице-премьеры Ирек Сәғитов, Дәүләт Дума депутаты Михаил Бугера, Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса урынбаҫары Урал Килсенбаев, Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте башлығы урынбаҫары Рөстәм Ғәзизов, КВН-дың юғары лига вәкилдәре Алексей Кривеня һәм Сергей Малофеев һәм башҡалар инде.\nБәйге 8 команда араһында барҙы. Фестиваль барышында «Русская дорога» һәм «Нате» КВН командалары ла сығыш яһаны.\nМәрәкәле һәм юморға бай уйын аҙағында Өфөнөң «Лица Республики» командаһы еңеүсе булып билдәләнде. Сочи ҡалаһында үтәсәк «КИВИН-2020» уйынына «Континет», «Сами такие» һәм «Не бальзак» командалары путевкалар отто. Халыҡ-ара КВН фестиваленә шулай уҡ «Планета К-рах» командаһы үҙенә юл асты.\nУйынды Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранты ярҙамы менән Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте, Башҡортостан Республикаһы йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Өфө ҡалаһының урындағы КВН йәмәғәт ойошмаһы ойошторҙо.


Республикала яҙғы сәсеү эштәрен башҡарыу өсөн 8 миллиард һум аҡса бүленде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРеспубликала яҙғы сәсеү эштәрен башҡарыу өсөн 8 миллиард һум аҡса бүленде\n28 апреля 2016 — 16:21\nБыл үткән йыл менән сағыштырғанда 15 процентҡа күберәк. Башҡортостанда быйыл сәсеүлектәр 100 мең гектарға арттырыла. Өс миллион ике йөҙ мең гектар майҙандың яртыһынан күп өлөшө иген культураларына иҫәпләнгән. Ауыл хужалығы министрлығы хакимиәт башлыҡтарын һәм хужалыҡ етәкселәрен, уңайлы һауа шарттарынан файҙаланып, сәсеүҙе тиҙ арала тамамларға һәм уңышҡа нигеҙ һалған иң яуаплы мәлдә хаталарға юл ҡуймаҫҡа саҡыра.\nЯҙғы сәсеү кампанияһы башланыу менән баҫыу-ҡырҙарҙа көн-төн агрегаттар гөрләй. Шишмә районының алдынғы хужалығында эшләгән тәжрибәле механизатор Әлмир Сәйфуллин заманса техника һәм тырышлыҡ ярҙамында сәсеүлек эштәрен тиҙ һәм ваҡытында атҡарып сығарырға ниәтләй.Шишмә районында сәселгән төп техник культура – шәкәр сөгөлдөрө. Шуға ла был татлы культура майҙандың күп өлөшөн тәшкил итә һәм уны үҫтереүгә ҙур иғтибар бүленә. Сәсеп бөткәс тә, тамырҙаҡтарҙы химик матдәләр менән эшкәртәләр. Һауа торошо тәүҙә ҡатмарлыҡтар тыуҙырһа, хәҙер ҡояшлы көндәр игенселәргә ең һыҙғанып эшләргә мөмкинлек бирә. Икенсе хужалыҡтарҙа бойҙай, арпа, һоло кеүек иген культураларын сәсеүгә төшкәндәр. Йылы, дым да тупланған, быйыл уңыш күрһәткестәре юғары булыр тип күҙаллай агрономдар. Яҙғы сәсеү кампанияһына хужалыҡтар ҙа ентекле әҙерләнгән: яғыулыҡ-майлау материалдары етерлек, техника әҙер, кадрҙарға ла ҡытлыҡ юҡ.Сәсеү эштәре менән бер рәттән, ергә минераль ашламалар индерелә, ужым культураларын һәм күп йыллыҡ үләндәрҙе өҫтәмә туҡландырыу бара, дым ҡаплатыу эштәре дауам итә. Районда дөйөм алғанда 53 мең гектар майҙан ер эшкәртелергә тейеш. Ә республика буйынса 101 мең гектар ер сәселгән. Был дөйөм пландың биш проценты. Быйыл Башҡортостанда сәсеүлектәр йөҙ мең гектарға арттырылып, йәмғеһе өс миллион ике йөҙ мең гектар майҙанды тәшкил итә. Яҙ иртә килеү сәбәпле, республиканың баҫыуҙарында эштәр ваҡытынан алда башланды. Артабан да көндәр ҡояшлы, яуым-төшөмһөҙ булһа, май урталарында сәсеү тамамланыр тип көтөлә.


Нотариус Харьковская государственная нотариальная контора № 11 в Харькове\n+38 380(572)65- ПОКАЗАТЬ НОМЕР\nАдрес: г. Харьков, ул. Блюхера Василия, 27г\nул. Блюхера 21а\nул. Блюхера 22\nШуть Е. Г.\nОтзывы о нотариусе Харьковская государственная нотариальная контора № 11


Өфөлә ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙе файҙаланыу мәсьәләләре тикшерелде\n1 Апрель 2011, 13:14\nӨфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты Иҡтисад, эшҡыуарлыҡ һәм ер сәйәсәте буйынса комиссияһының киңәйтелгән ултырышы булды. Ул ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙе һөҙөмтәле файҙаланыуға арналды. Унда башҡарма комитет ағзалары, Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы вәкилдәре, ғалимдар һәм фермерҙар ҡатнашты.\nУлтырышта ҡатнашыусылар республиканың тәбиғәт байлығына халыҡ хужа булмауын, шуға күрә ерҙе урындағы халыҡҡа биреү зарурлығын билдәләне.\n- Ер – беҙҙең нигеҙ, беҙҙең байлыҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды БР Агросәнәғәт союзы рәйесе Зифҡәт Сәйетғәлиев. – Беҙ ерҙең дә беҙҙән китеүен теләмәйбеҙ. Халыҡ өсөн ошо байлыҡты булһа ла һаҡлап ҡалырға кәрәк.\nБР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы профессоры Радил Мөхәмәтдинов әйтеүенсә, ерҙең 40 проценты Башҡортостан халҡына ҡарамай.\nУлтырышта ҡатнашыусылар, тарихи тыуған яғы Башҡортостанға әйләнеп ҡайтырға йәки ҡаланан ауылға күсергә теләүсе ғаиләләргә йорт төҙөү һәм ярҙамсы хужалыҡ алып барыу өсөн ер участкалары бирергә кәрәк, тип билдәләне.\nТеги:ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәреауыл хужалығы


Комплекс зданий на ул. 1-я Тверская-Ямская / ул. 1-я Брестская.\nИсточник: KP.RU, фото: Михаил Фролов


Купить Profil Doors Серия LKГАЛЬКА ЛЮКС\nLACOBEL БЕЛЫЙ ЛАК3 LACOBEL КОРИЧНЕВЫЙ ЛАК3 LACOBEL ПЕРЛАМУТРОВЫЙ ЛАК3 LACOBEL СЕРЕБРЯНЫЙ ЛАК3 LACOBEL ЧЕРНЫЙ ЛАК3 ЗЕРКАЛО3 ЛАК КЛАССИК3\nДверь 16LK Галька люкс\n33012 ₽ Без НДС:33012 ₽\nДверь 20LK Галька люкс\n34393 ₽ Без НДС:34393 ₽\nДверь 30LK Галька люкс\n31578 ₽ Без НДС:31578 ₽\n33463 ₽ Без НДС:33463 ₽\nДверь 42LK Галька люкс\n35032 ₽ Без НДС:35032 ₽\nДверь 43LK Галька люкс\nДверь 44LK Галька люкс\nПрофиль Дорс 10LK ГАЛЬКА ЛЮКС\nПокрытие Глянец - отличительная особенность серии LK – это практичное и актуальное лакокрасочное покрытие, разработанное в Германии с учётом последних тенденций производства. Данное покрытие позволяет добиться высокого качества поверхности с глянцевым эффектом. Основные плюсы: устойчивость к внешним..\n42409 ₽ Без НДС:42409 ₽\n28706 ₽ Без НДС:28706 ₽\nПрофиль Дорс 25LK ГАЛЬКА ЛЮКС\n35395 ₽ Без НДС:35395 ₽\nПрофиль Дорс 26LK ГАЛЬКА ЛЮКС\n33898 ₽ Без НДС:33898 ₽\nПрофиль Дорс 34LK ГАЛЬКА ЛЮКС\nПрофиль Дорс 3LK ГАЛЬКА ЛЮКС


1-комнатная квартира в Казани, район Приволжский, адрес Мавлютова, 9 - Спити.ру\nСдаю 1 к квартиру посуточно - Мавлютова, 9, Приволжский р-н, Казань, ст.м. Горки 7 мин. пешком\nЗаявка на квартиру №116512\nМавлютова, 9, Приволжский р-н, Казань, ст.м. Горки 7 мин. пешком\nСдаю 1 к квартиру посуточно . Есть всё необходимое для проживания гостей Вайфай кабельное вся посуда чистое бельё полотенце .


Орджоникидзе районы подстанцияһын аутсорсингҡа бирелмәй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n28 октября 2015 — 15:33\nРеспубликаның йәмәғәт палатаһы Өфө ҡалаһы Орджоникидзе районы подстанцияһын аутсорсингҡа биреүҙе ғәмәлдән сығарыуға иреште. Эш шунда — станция водителдәре быға ҡәтғи ҡаршы булған. Коммерция структураһына күсеү сәбәпле улар эшһеҙ ҡалырбыҙ тип ҡурҡҡан. 2012-се йылдан илдең тиҙ медицина ярҙамы күрһәтеү хеҙмәте үҙ автопаркын ябып, шәхси компаниялар менән транспортты ҡуртымға алыу тураһында килешеүҙәр төҙөй башланы.


Жители Пролетарского округа приняли участие в общеобластном субботнике | Официальные новости | Тула. Хроника событий\nЖители Пролетарского округа приняли участие в общеобластном субботнике\nАдрес новости: http://www.tula.ru/press-center/news/landscaping/89682/\nРаботы проводились по ул. Вильямса, ул. Хворостухина, ул. Кирова, ул. Епифанской, ул. Баженова, ул. Серова, ул. Хоростухина, ул. Шухова, ул. Кутузова, ул. Металлургов, ул. Р. Зорге, на 1-м пр. Металлургов и т.д.\nВ частности, жители дома №42 по ул. Вильямса выполнили работы по наведению санитарного порядка, кронированию деревьев, сбору случайного мусора, уборке бортового камня. Более 30 жителей дома приняли участие в субботнике.\nПо ул. Хворостухина, 7 жители провели работы по сбору мусора, листвы, прогребанию газонов.\nВсего участие в субботнике в Пролетарском округе приняли более 300 жителей.\nДата изменения: 08.04.2017 17:22


Купить Ниссан Леопард из Японии с автоаукциона: Продажа NISSAN LEOPARD новых и с пробегом во Владивостоке, фото, цены\nАвтомобили > Продажа авто > NISSAN > LEOPARD\nПродажа NISSAN LEOPARD из Японии\nМодель кузова GF31 HF30 JENY33 JF30 JHBY33 JHY33 JMY33 JPY32 JPY33 JY33 PF30 UF31\nСтавка: 311 000 ¥\nСтавка: 502 000 ¥\nСтавка: 860 000 ¥\nTAA Minamikyu NISSAN LEOPARD GF31 1991 г.\nBLACK 2 178000 км RA балла 311 000 ¥ Продан\nJU Ibaraki NISSAN LEOPARD GF31 1990 г.\nactual vehicle 88000 км 3 балла 502 000 ¥ Продан\nJU Chiba NISSAN LEOPARD JHY33 1997 г.\nNAVY BLUE 41000 км 4 балла 134 000 ¥ Продан\nTAA Kyushu NISSAN LEOPARD HF30 1981 г.\nBEIGE 119000 км R балла 860 000 ¥ Продан\n4.97 / 5.00 ( 3054 голосов)


2019-07-03 17:30:03 а'?'?oт??e?§?°н?\nии??±к??: ?ЧЧ??aн·3йу?'уи? ?бкй??йщт?o?мy??3йу? ??1aм???уD?a??3йу??e? к2?'?т3йу?3йу? ·??????-??3йу? ?ъ?t??Ч?????3йу?


Горчак — Башҡорт Википедияһы\nIUCN 3.1 Least Concern : / 19671\nГорчак (лат. Rhodeus sericeus, (рус. Обыкновенный горчак , рус. Горчаки) — ҙур булмаған, оҙонлоғо 10 см тирәһе сөсө һыуҙа йәшәй торған балыҡ; Европаның төньяғында һәм Себерҙә йәшәй торған йылға балығы.\nАҡрын ағымлы һәм ағымһыҙ йылғаларҙың туғайлы, һыу үҫемлектәре менән ҡапланған өлөштәрендә йәшәйҙәр. Кәүҙәһенең оҙонлоғо 10 см, ян-яҡтан ҡыҫылып, эре тәңкәләр менән ҡапланған. Һыртындағы йөҙгөсө 8-10 тармаҡлы нурҙан тора. Башлыса, һыу үҫемлектәре менән туҡлана. Йәшәүенең икенсе йылында енси яҡтан өлгөрөп етә, ыуылдырыҡ сәсеү яҙғы-йәйге айҙарға тура килә. Шул ваҡытҡа инә балыҡтарҙың ыуылдырыҡ һалғысы үҫә (һайһы саҡта кәүҙә оҙонлоғон да уҙып китә), уның ярҙамында ике ҡабырсаҡлы эре моллюскларҙың мантия ҡыуышлығына ыуылдырыҡ бөртөктәрен һала. Ыуылрырыҡ бөртектәренең 300 гә яҡыны үрсемле. Кәсепселек өсөн әһәмиәте юҡ, аквариумдарда тотола.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Горчак&oldid=1052293 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:10 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Снять комнату Патриотическая улица 41, Васильков, Васильковский р-н, Киевская область. аренда комнаты от посредника на Address.ua\nАренда комнат Патриотическая улица 41\nОпубликовано 25.07.2020 06:14 (обновлено 14.08.2020 06:14) №53464533\nСдам комнату в частном доме девушке. Ул. Речная 4 по ул. Козацкая до магазина. Хозяин.Показать номер -


Грузоперевозки из Греции: узнать цены на перевозки груза из Греции — DeGruz\nГрузоперевозки Попутные грузоперевозки Перевезти груз из Греции\tнайти груз с Энергодара на Тернополь\t\nРеф., 21 т, 86м3 Любой город (GR) — (GE) Любой город расстояние доб. 08:01 Transport Grup SRL, Элина, +373(68)454742Экспедитор с 21.03 по 04.04 Ищете Транспорт? Разместите объявление о грузе. И перевозчики сами найдут Вас!\nТент, Реф. 2090 т Любой город (GR) — (UA) Любой город расстояние доб. 08:01 Transport Union, Андреи, +373(600)11136Экспедитор с 17.03 по 03.04\nТент, 20 т, 90м3 salonike (GR) — (BY) Гомель расстояние доб. 08:01 Transport Union, Андреи, +373(600)11136Экспедитор с 17.03 по 03.04 Тент, 20 т, 90м3 Патры (GR) — (FI) Хельсинки ≈ 3377.5 км. доб. 08:01 Transport Union, Андреи, +373(600)11136Экспедитор с 17.03 по 03.04


МТС Спутниковое телевидение Анапа - выгодные тарифы!\nМТС Спутниковое Телевидение Анапа\nМТС Спутниковое Телевидение Анапа – это большой объем популярных каналов: кино, детям, ток-шоу, бизнес, спорт, новости и другие. А также возможность подключить безлимитный интернет от МТС.\nТарифы и подключение МТС на спутниковое ТВ в Анапае\nМТС в Анапае — это не только известный во всей России оператор мобильной связи, но и надежный провайдер безлимитного интернета и спутникового телевидения.\nОфисы в Анапае:\nПеречень оказываемых услуг в офисе в Анапае\nУлицы подключенные к МТС в Анапае\nСписок улиц города Анапа МТС\nул. им. Генерала Трошева Г.Н., ул. Московская, ул. 2-я Пятилетка, ул. им. Репина, ул. 2-й Севастопольский, ул. им. Ковалева, ул. Таманская, ул. Стахановская, ул. Кольцевая, ул. Таганрогская, ул. Новаторов, ул. им. Игнатова, ул. Нефтяная, ул. Трудовой Славы, ул. им. Хакурате, ул. Фестивальная, ул. им. Тургенева, ул. им. Космонавта Гагарина, ул. Уральская, ул. им. Невкипелого, ул. Угольный, ул. им. Бабушкина, ул. им. Котовского, ул. Ильский, ул. им. Митрофана Седина, ул. им. Героя Николая Шевелёва, ул. им. Клары Лучко, ул. им. Бородина, ул. Артиллерийская, ул. им. Кирова, ул. Харьковская, ул. Хрустальная, ул. 2-я Линия Нефтяников, ул. Каневской, ул. Волжская, ул. им. Димитрова, ул. Саратовский, ул. им. Рылеева, ул. Героев-Разведчиков, ул. Дубравная, ул. им. Энгельса, ул. им. Толбухина, ул. Душистая, ул. им. Володи Головатого, ул. Брянская, ул. им. Кропоткина, ул. Октябрьская, ул. им. Байбакова Н.К., ул. 3-й им. Чернышевского, ул. Тимашевский, ул. Тополиная, ул. Боспорская, ул. Памяти Чернобыльцев, ул. Северная, ул. им. Селезнева, ул. Зиповская, ул. 1-й Гаражный, ул. Грозненская, ул. им. Доватора, ул. Малороссийский, ул. Крестьянский, ул. Армавирская, ул. Колхозная, ул. Коллективная, ул. Монтажников, ул. им. Мачуги В.Н., ул. им. Жлобы, ул. Старокубанская, ул. им. Брюсова, ул. Сормовская, ул. 4-я Линия Нефтяников, ул. Мостовской, ул. Темрюкская, ул. им. Героя Георгия Бочарникова, ул. Домбайская, ул. им. Гудимы, ул. Елецкая, ул. Крымская, ул. им. генерала И.Л. Шифрина, ул. им. Максима Горького, ул. Фабричная, ул. им. Орджоникидзе, ул. им. Шаляпина, ул. им. Снесарева, ул. Адлерская, ул. Ключевской, ул. Агрономическая, ул. Офицерский, ул. им. Академика Лукьяненко П.П., ул. Путевая, ул. им. Думенко, ул. Рашпилевская, ул. Сочинская, ул. им. Ленина, ул. Полевая, ул. им. Передерия, ул. им. Стасова, ул. Бульварное Кольцо, ул. Гимназическая, ул. Восточно-Кругликовская, ул. Суздальская, ул. им. Янковского, ул. им. Шаляпина Ф.И., ул. Садовая, ул. Высотная, ул. КИМ, ул. Платнировский, ул. им. Константина Образцова, ул. им. Соколова М.Е., ул. им. Карла Маркса, ул. 2-я Российская, ул. Полевой, ул. Ангарский, ул. им. Яна Полуяна, ул. им. Героя Сарабеева В.И., ул. Кореновская, ул. Васюринский, ул. им Достоевского 4-й, ул. Енисейская, ул. Артезианская, ул. Рождественская Набережная, ул. им. писателя Знаменского, ул. Свободы, ул. Платановый Бульвар, ул. Украинская, ул. 5-я Дорожная, ул. им. Героя Владислава Посадского, ул. Алмазный, ул. Абинский, ул. Ведомственная, ул. 1-го Мая, ул. Строителей, ул. им. Чайковского П.И., ул. им. Можайского, ул. Олимпийская, ул. им. Достоевского, ул. Красных Партизан, ул. Агрохимическая, ул. им. Прокофьева С.С., ул. ХХ1-го Партсъезда, ул. им. Анапаа, ул. Приозерная, ул. им. Калинина, ул. им. Циолковского, ул. Корсунский, ул. Дербентская, ул. Афипский, ул. Новороссийская, ул. Ипподромная, ул. Целиноградская 3-я, ул. им. Айвазовского, ул. Кавказская, ул. Новгородская, ул. Алтайская, ул. Гаражная, ул. им. Дунаевского И.И., ул. им. Леваневского, ул. 3-я Линия Нефтяников, ул. Гидростроителей, ул. 3-й им. Некрасова, ул. Новокузнечная, ул. Медведовский, ул. Целиноградская 2-я, ул. Киевская, ул. им. Героя Аверкиева А.А., ул. Бургасская, ул. Лабинский, ул. им. Александра Покрышкина, ул. Командорская, ул. им. Адмирала Серебрякова, ул. Таймырская, ул. 1-й Пластунский, ул. Российская, ул. Почтовый, ул. Шоссе Нефтяников, ул. Декабристов, ул. им. Евгении Жигуленко, ул. Дунайская, ул. им. Федора Лузана, ул. им. Академика Пустовойта, ул. Черкасская, ул. Ростовское Шоссе, ул. Яснополянская, ул. им. Гаврилова П.М., ул. Коммунаров, ул. им. Некрасова, ул. им. Петра Метальникова, ул. Аэродромная, ул. Авиагородок, ул. Красная, ул. Войсковая, ул. Чекистов, ул. им. Шевченко, ул. Севастопольский 1-й, ул. Анапская, ул. Морская, ул. Российский, ул. им. Дмитрия Благоева, ул. Парусная, ул. Орловский, ул. им. Героя Яцкова И.В., ул. им. Герцена, ул. Бакинская, ул. Славянская, ул. Колхозный, ул. Кожевенная, ул. Кружевная, ул. Коллективный, ул. Клубная, ул. Ангарская, ул. Азовская, ул. Новомарьянский, ул. им. 30-й Иркутской Дивизии, ул. Дальняя, ул. Зеленоградская, ул. Одесская, ул. им. Котлярова Н.С., ул. Дачная, ул. Вологодская, ул. Тбилисский, ул. Офицерская, ул. Кубанская, ул. Промышленная, ул. им. Воровского, ул. им. Сергея Есенина, ул. Казбекская, ул. Терская, ул. им. Архитектора Петина, ул. Школьная, ул. Жигулёвская, ул. Мира, ул. Ладожский, ул. 2-й Колхозный, ул. Севастопольская, ул. Тихая 9-я, ул. им. Архитектора Ишунина, ул. им. Ватутина, ул. им. Симиренко, ул. им. Карякина, ул. им. Рахманинова С.В., ул. Автолюбителей, ул. Парковая, ул. Ставропольская, ул. им. Михаила Власова, ул. им. Дзержинского, ул. Новосельский, ул. им. Атарбекова, ул. им. Мусоргского М.П., ул. им. Тюляева, ул. Дальний, ул. Весенняя, ул. Симферопольская, ул. им. 40-летия Победы, ул. им. 70-летия Октября, ул. Уссурийская, ул. им. Артюшкова В.Д., ул. Березанская, ул. Северский, ул. Малиновая (Автомобилист-2 тер. снт), ул. Целиноградская, ул. им. Профессора Рудакова, ул. Березовый, ул. Выгонная, ул. Энергетиков, ул. им. Фадеева,\nКак подключить домашний интернет от МТС в Анапае?\nЧтобы подключить и настроить домашний интернет от МТС в Анапае, вам нужно оформить заявку и потратить не более 30 минут времени на монтаж и настройку. Освободите свой дом от лишних проводов. Wi-Fi роутер МТС поможет Вам получить доступ в интернет через беспроводную домашнюю сеть. Выберите оборудование при оформлении заявки. Наш мастер бесплатно установит и настроит Wi-Fi роутер при подключении Вашей квартиры к интернету.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАУЫРҺАҠ - ТАБЫН ЙӘМЕ - 2022 - Мәҡәләләр\nИғтибар итһәгеҙ, байрам өҫтәле милли ризыҡтар булғанда тағы ла күркәмерәк, йәмлерәк. Бигерәк тә бауырһаҡ, сәк-сәк өҫтәлде биҙәй. Уны һәр кем үҙе белгәнсә һәм теләгәнсә бешерә. Һеҙгә Күгәрсен районы Аҙнағол ауылында йәшәгән Ләйсән Хөрмәт ҡыҙы СӘЛИХОВАнан рецепт тәҡдим итәбеҙ.\n- Күптәр, айырыуса йәштәр, бешереүе оҙаҡ, тип, сәк-сәк, бауырһаҡ кеүек тәмлекәстәрҙе әҙерләмәҫкә тырыша. Башта ғына шулай тойола ул. Бер өйрәнеп алһаң, гел бешерге генә килеп тора. Ваҡыт кәрәк, әлбиттә. Түҙемлек тә талап ителә. Сабыр ғына, ҡабаланмай ғына тотонһаң, һис шикһеҙ, бауырһағығыҙ ҙа, сәк-сәгегеҙ ҙә уңып бешер. Мин үҙем уны байрамға, ҡунаҡҡа алданыраҡ, ваҡыт иркенерәк булғанда әҙерләйем. Был көндә башҡа ҡамыр эшен планлаштырмайым.\nШулай итеп, 6 йомортҡа, ауылдыҡы булһа тағы ла яҡшыраҡ, бысаҡ осонда ғына сода һәм тоҙ, 1 балғалаҡ үҫемлек майын бергә ҡушып, күпергәнсе болғатам, миксер булһа, тағы ла яҡшыраҡ. Килеп сыҡҡан массаға иләнгән ондо яйлап ҡына һалып, ҡамыр баҫам. Ондоң юғары сортлыһын алырға тырышығыҙ һәм уны мотлаҡ иләгеҙ, ул ондо таҙартып ҡына ҡалмай, кислород менән дә байыта. Баҫып бөткәс, уны ябып, ярты сәғәткә "ял итергә" һалам.\nБауырһаҡ эреле-ваҡлы булмаһын өсөн уны тигеҙ генә итеп ҡырҡып, ике усым менән бауға оҡшатып һуҙып сығам да, бер тигеҙ генә итеп киҫәм. Бер-береһенә тейеп йәбешеп ятмаһын, таҡтаға йәбешмәһен өсөн аҙыраҡ он һибәм. Ҡоро таҫтамалға теҙергә лә мөмкин.\nБешергәндә һаҡ һәм иғтибарлы булырға кәрәк. Һауыт һай булырға тейеш түгел, ҡайһы бер үҫемлек майы, ҡамырҙы төшөргәс, ҡапыл күпереп таша.\nЯрылып бешмәһен өсөн ҡамырҙы ҡайнар майға төшөрмәйем. Ҡайнап сыҡҡас, уттан алып торам да, бер аҙ һыуынғас ҡына бауырһаҡты һалам һәм утҡа ҡуйып, өҙлөкһөҙ генә болғатып торам. Ҡабарып, өҫкә ҡалҡып сыҡҡас, бер төрлө төҫкә ингәнен көтөп, һөҙөп алам. Яҡынса 7-8 минутта матур ғына ҡыҙара.\nСиропты түбәндәгесә әҙерләйем: 4-5 ҡалаҡ бал, ярты сынаяҡ һыу һәм 1,5-2 стакан шәкәрҙе ҡушып, һүрән утта 8-10 минут ҡайнатам. Бал һымаҡ һуҙылып ҡына торһа, ул әҙер тигән һүҙ.\nҠулды аҙ ғына һыулайым да, бауырһаҡҡа сиропты һалып, матур тәрилкәләргә өйөп ҡуям.\nЙыш ҡына туғандарға никахҡа, туйға барғанда күстәнәскә сәк-сәк, бауырһаҡ бешереп алып барам. Шуны һынағаным бар: әгәр бауырһаҡтар бер-береһенә ныҡ йәбешһә, йәш кәләш һәм кейәү араһы ныҡ яҡын була. Йомшағыраҡ, таралыбыраҡ торған саҡтар ҙа булғылай. Ул сағында йәштәрҙең мөнәсәбәте тарҡауыраҡ һымаҡ.\nЯҙылған: 11.01.22 | Ҡаралған: 812


ул. Писарева 32, оф. 20\nпр. Карла Маркса, 30, каб. 424


Талантлы яҙыусы Гөлсирә Ғиззәтуллинаның прозаһы, хикәйәләре, улар буйынса ҡуйылған сәхнә әҫәрҙәре халыҡсан, мауыҡтырғыс. Әҙәбиәт һөйөүселәр уның яңы ижад емештәрен һағынып көтөп ала. Әҙибәнең һүрәтләү маһирлығы, сюжет ҡороу оҫталығы, донъяға киң офоҡтар аша баға белеүе әҫәрҙәрен уҡымлы, танһыҡ итә. Нескә, һиҙгер күңелле ижадсы булараҡ, ул донъяны, унда барған ваҡиғаларҙы бик тәрән тоя. Ошо тәрәнлек прозаһының йөҙөн билдәләй. Ул үҙе лә тормошто ситтән ҡарап түгел, уның уртаһында ҡайнап өйрәнә. Кинәт инглиз телен үҙләштерергә тотоноуы, әллә ҡайҙа, ер аяғы, ер башына – Амстердамға – уҡырға сығып китеүе, Африкаға барып әйләнеүе, тыуған яғы Ейәнсура районы Иҙәшкә ҡайтып, икмәк бешерергә тотоноуы ҡайһы бер кешеләргә аңлашып та етмәҫ. Яҙыусы менән әңгәмә барышында беҙ ул һорауҙарға яуапты ипләп кенә тағаттыҡ. Гөлсирә Ғиззәтуллинаның тыуған яҡтарын барып күрергә күптән хыяллана инем. Бына ул маҡсатҡа ла ирештем. Әле улы Ренат менән һалып ингән Иҙәштәге йортонда ихлас әңгәмәләшеп ултырабыҙ. Ләйлә ҡыҙы балалары Камилә һәм Данияр менән әсәһенә ялға ҡайтҡан. Айрат кейәүҙәре әле вахта ысулы менән эшкә киткән.\n– Ижадсы бер ваҡытта ла ижад итеүҙән туҡтамай. Ҡәләме тибрәлмәй торғанда ла күңеле эҙләнеүҙәр юлында. Уй сылбыры ҡайһы тарафтарҙы байҡаһа ла – һәр ваҡыт һығымталар яһай, йәшәйеш асылына төшөнә, маяҡтар билгеләй. Әле ниндәй уйҙар менән йәшәп ятаһығыҙ, Гөлсирә апай?\n– Ете йыл бер нимә лә яҙғаным юҡ, тип әйтһәм, дөрөҫ булалыр. Башлап ҡуйған, башын-аҙағын теркәгән хикәйәләр, күләмле генә бер нисә әҫәр, яртылаш яҙып һалған сәйәхәтнамә тамамлауҙы көтә. Башта үҙемде ялҡаулыҡта ғәйепләй инем, әле аңлай башланым, был осраҡлы түгел икән. Ғүмерем дауамында яратып, бәхетле булып, янып йәшәгән илем – бөйөк ил, Советтар Союзы – күҙ алдымда тарҡалды, бала саҡтан күңелемә һеңдереп үҫтерелгән ҡиммәттәр – иң ҡәҙерле хазиналарым – ялған тип иғлан ителде, илемдең мин ғорурланған тарихы мәсхәрә, бысраҡ, оят, тип нарыҡланды – быларҙың барыһы ла минең өсөн ҙур фажиғә булды. Үҙгәртеп ҡороу башланғанға өс тиҫтәнән ашыу йылдар үтеп бара, тиерһегеҙ. Тик ҡайһы бер нәмәләрҙе араһында йөрөгәндә төшөнөп тә етмәйһең, аңлау һуңыраҡ килә. Минең менән дә шулай булды. Күп нәмәгә күҙем сит илдә асыла башланы. Көнбайыш Европала ла ожмах түгеллеген, улар таянып йәшәп ятҡан бик күп ҡиммәттәрҙе – улар ҡиммәттәр тип һанаған нимәләрҙе – йәнем-тәнем менән ҡабул итмәгәнемде, матди йәһәттән етеш тормошта йәшәү генә миңә бәхет килтермәгәнен шәхсән төшөнөү бик файҙалы булды. Йәнә бер нәмә ярҙам итте: инглиз телен тәрәнерәк өйрәнеү өсөн Амстердамда тик шул телдә генә уҡырға, фильмдар ҡарарға, гәзит-журналдарын байҡарға тырыштым. Шул ваҡытта ике төрлө стандарттар сәйәсәте менән осрашыу бик тә айнытҡыс булды – уларса: һеҙгә (Рәсәйгә) мөмкин түгел, беҙгә нимә ҡылһаҡ та мөмкин, беҙ һәр ваҡыт хаҡ, йәнәһе. Ә үҙебеҙҙең илдә нимәләр булып ятҡанын аңлар өсөн миңә бер китап ярҙам итте: уны аҙна буйы уҡыным, аҙна буйы иланым, һис кенә лә арттырмайым, ҡысҡырып иланым, ватанын сәскә аттырыу өсөн тирен генә түгел, ғәзиз ҡанын түккән йөҙәр миллион ватандашым, атайым менән әсәйем, илем йәшәһен тип йәнен биргән миллионлаған яугир илдәшем өсөн, үҙем өсөн әрнеүҙән, ғәрлектән, түбәнһетелеү, кәмһетелеү тойғоһонан. Быны бәләкәй генә интервьюла һөйләп аңлатырлыҡ түгел, алдағы көндәрҙә яҙаһы фекерҙәрем ул. Әле ҡыҫҡаса ғына әйткәндә: китап рус теленә тәржемә иткәндә «Распродажа века» тип атала. Уның авторы Христя Фриланд. Ельцин осоронда, илебеҙҙе талау башланғанда ул Мәскәүҙә журналист булып эшләй һәм ҡырағай капитализмдың килеүен бик дәлилле һүрәтләй. Бөгөнгө көндә был китап хәҙерге Рәсәй тарихын өйрәнеүселәргә иң һәйбәт белешмә булараҡ тәҡдим ителә.\nУл китаптан бер генә цитата килтерәм. Михаил Ходорковский: «Бөгөнгө көндә Рәсәйҙә миллионер булмаҫ өсөн алйот булырға кәрәк», – ти. Тимәк, улар аҡыл эйәләре, ә беҙ – алйоттар. «Урлау ғына түгел, тапҡанды ла алырға ярамай. Юғалтҡан кеше әйбере өсөн ныҡ әсенә, шул әсенеш һиңә төшә», – тип өйрәтә торғайны әсәйем. Шундай тәрбиә алған минең һәм башҡа выждан, ғәҙеллек рухында тәрбиәләнгән йөҙәр миллион кешеләрҙең ҡоролоп ятҡан яңы Рәсәйҙә әҙәмсә йәшәргә бер ниндәй ҙә ышанысы ҡалмаймы ни һуң? Ул мәлдә башымда шундай ҡурҡыныс уйҙар ҡайнашҡанын, төшөнкөлөккә бирелгәнемде хәтерләйем. Әммә хәҙер күрәбеҙ: ҡайҙа Ходорковский, ҡайҙа Березовский... «Кеше хаҡы барыбер ебәрмәй ул, – ти торғайны әсәйем. – Харам бәхет килтермәй». Артабан да күрербеҙ әле.\nКүҙем асыла башлағандан алып бик күп уҡыным, уҡыйым. Нисек шулай килеп сыҡты, нисек беҙ алдандыҡ, артабан нисек йәшәргә, тигән һорауҙар тынғы бирмәй. Беҙҙең атай-әсәйҙәр, унан үҙебеҙ һәр ваҡыт: «Тик һуғыш ҡына булмаһын», – тип йәшәнек. Ә, баҡһаң, ул һуғыш бара, кешене әҙәмлектән сығарыу, уны ҡолға әйләндереү, юҡҡа сығарыу эше бик оҫта алып барыла. Нисек, тиерһегеҙ? Хәҙерге заманда рухты һындырыу, юҡҡа сығарыуҙың күҙгә ташланмаған юлдары бар. Беҙҙе мәжбүр итергә лә кәрәкмәй, үҙебеҙ бөтәһенә лә риза булып торабыҙ. «Дошманымды физик яҡтан юҡ итә алмайым икән, мин уның мейеһенә үтеп инәм, уны емерәсәк нәмәләрҙе башына һеңдерәм. Шул саҡта уның мейеһе хужаһын үҙе юҡҡа сығарасаҡ», – ти бер политтехнолог. Мәғлүмәт һуғышының алымдары шундай. Шуға күрә беҙгә ныҡ уяу булырға кәрәк: кемгә ышанырға, нимә эшләргә?\n– Миңә был һыҙланыуығыҙ аңлашыла. Әлеге тормоштағы күп күңелһеҙлектәр ошо ваҡиғаларға барып бәйләнә. Ә һеҙ ниңә кинәт кенә ауылға ҡайтып китергә ҡарар иттегеҙ?\n– Ҡунаҡ аҙ ултыра, күп һынай, тиҙәр бит. Шуның һымаҡ, бер йыл Амстердамда йәшәү миңә бик күп бирҙе. Көнбайыш Европаның бихисап илдәрендә булыу, ундағы халыҡтың тормошон эске яҡтан күреү, донъяның төрлө тарафтарынан килгән кешеләр менән тығыҙ аралашыу – ә бит бик аҡыллы, ғәмле, белемле шәхестәр менән аралашыу бәхете тейҙе – эске донъямды ифрат байытты, фекер даирәмде киңәйтте. Был донъяла халҡымдың һәм илемдең тотҡан урынын тоҫмаллау форсаты тыуҙы. Үҙ-үҙеңә һәм тормошоңа ситтән ҡарау мөмкинлеге хәтәр нәмә икән ул – эгоцентризм тигән нәмәнән бер аҙ ысҡына төшәһең. Шунан мин Африканың ике иленә – Буркина-Фасо менән Тогоға – Амстердам университетында бергә уҡыған һабаҡташтарыма ҡунаҡҡа барҙым.\nТого менән Буркина-Фасо икеһе лә ярлы илдәр иҫәбенә инә. Того етешерәк, сөнки уның ҙур ғына йылғалары бар, баш ҡалаһы Ломе диңгеҙ буйында урынлашҡан, шуға күрә көнитмештәре сағыштырмаса етешерәк. Ә Буркина-Фасо – был төбәктәге иң ҡоро илдәрҙең береһе, халыҡ хәйерселектең сигендә йәшәй.\nБеҙ, икмәккә туйып үҫкән быуын, яланғаслыҡты ла белмәйбеҙ, ә өлкәндәрҙең һөйләгәндәре бер ҡолаҡтан инеп, икенсеһенән сыға. Ә бында ас тормоштан кибеп бөткән балаларҙы, әсәйҙәрҙе күреү миңә ҡот осҡос тәьҫир яһаны.\nТогола бер нисә көн ауылда йәшәнем. Электр юҡ, тимәк, беҙ күнеккән уңайлыҡтарҙың береһе лә юҡ. Быны күҙ алдына килтерер өсөн иҫкә төшөрөгөҙ: ике-өс сәғәткә электр булмаһа, тормош туҡтап ҡалған һымаҡ була. Ер иҙән, өй тигәндәре беҙҙең мунсанан да хөртөрәк балсыҡ ҡоролмалар, ишеге юҡ. Кис көнө шул иҙәнгә алам-һәләм ырғыталар ҙа ятып йоҡлайҙар. Төнө буйы өҫтәрендә саламандралар – кеҫәрткеләр – йөрөй. Улар йөрөүе бик һәйбәт, сөнки малярия таратыусы серәкәйҙәрҙе ашайҙар. Ризыҡ тураһында һөйләп тормайым. Ауылда бәҙрәф тигән нәмәнең булмауын ғына әйтһәм, бөтәһе лә аңлашылалыр. Бына шундай тормош, ә был сағыштырмаса етеш Тогола. Ә Буркинаның баш ҡалаһы Уагадугуҙа бер аҙна Белоруссиянан килеп берәҙек балалар приютында эшләгән волонтер ҡыҙҙар менән йәшәнем. Эргәлә дауахана ла бар ине. Шунда ауылдарҙан аслыҡтан үлем сигенә еткән балаларҙы алып киләләр. Йән әсеткес күренеш. Башыма ҡурҡыныс уй килде: Советтар Союзы ваҡытында гөрләп эшләп торған предприятиелар ябылып бөттө, колхоз-совхоздар юҡҡа сыҡты, хөкүмәттең кешелә эше юҡ, илде талап, бүлешеп алып бөткәс, инде тәбиғәт байлыҡтарын һатырға тотондолар. Әгәр ҙә былай барһа, беҙҙең ейәндәребеҙ ошондай хәлгә төшмәҫме? «Нимәлер эшләргә кәрәк! Нисек тә ҡыбырларға кәрәк!» Ошо ҡурҡыу, нимәлер эшләргә кәрәклеген аңлау миңә ракета яғыулығы һалғандай йоғонто яһаны. Шул уҡ ваҡытта ни өсөн ауылда бизнестың бармауы сәбәбен дә аңлағым килде.\nШулай итеп, ауылда пекарня асырға булып киттек. Улым Ренат яңы ғына математика буйынса аспирантура тамамлаған ине. Уны ла дәртләндерҙем, инде тормош университетында ла уҡып ал, йәнәһе. Африкаға 2012 йылдың аҙағында барһам, икенсе йылдың май айында ауылда инем инде. Төп эшем – тәржемә – интернет аша булғас, ҡайҙа йәшәһәм дә була, эш хаҡым һәйбәт. Әлбиттә, нефть долларҙары түгел, әммә эш башлап ебәрергә етеп торорлоҡ. Әле ул ваҡыттарҙы иҫемә төшөрһәм, көлгөм дә, илағым да килә. Алһыу бант тағып, алһыу күлдәк кейеп, алһыу шар тотоп йүгергән бәләкәс ҡыҙыҡай һымаҡ булғанмын. Ә инде һөрлөгөп барып төшөп танауҙан борхолдап ҡан китһә, алһыу күҙлектәр шунда уҡ юҡҡа сыға икән. Бөтөнләй тормошто белмәгәнем асыҡланды, физик, психологик, матди ҡыйынлыҡтар тураһында иҫкә лә төшөргө килмәй хәҙер. Шулай ҙа дүрт йыл айҡаштыҡ әле бирешергә теләмәйенсә. Иҙәш икмәге, тигән даныбыҙ таралды, икмәгебеҙҙе, беҙ бешергән бәлештәрҙе әле лә һағынып һөйләйҙәр. Тик сығымдар ныҡ күбәйеп киткәс, уларҙы ҡапларға хатта минең һәйбәт эш хаҡым менән пенсиям да етмәй башлағас, ябырға тура килде. Йәшерен-батырыны юҡ, уңышһыҙлыҡты ныҡ ауыр кисерҙем. Ғәҙәттә, мин бик үк еңелеп бармайым, ғүмер буйы һәйбәт уҡыным, һәйбәт эшләнем, ҡырҡ менән илле йәшем араһында бер түгел, ике сит тел өйрәндем. Ә эшҡыуарлыҡ – минең өсөн түгел икән. Хәйер, алдыма ҡуйған бер маҡсатыма ирештем, ахыры. Ни өсөн ауылда бизнестың бик үҫешеп бармауының сәбәптәрен беләм хәҙер. Һәр бер фермерға, нимәлер етештерергә, ниҙер эшләргә тырышып ятҡан һәр кемгә һоҡланам. «Был ер меңдәрсә йыл буйына халҡыбыҙҙы туйҙырған. Уның ҡәҙерен белергә кәрәк», – ти торғайны атайым. Ысынлап та, шул ергә сат йәбешеп йәшәргә кәрәк.\nӘ миңә килгәндә, эшҡыуарлыҡ килеп сыҡманы, ләкин Аллаһы Тәғәләнең йөрөткән юлдарына баш етмәҫлек, тиҙәр бит, ниһайәт, ауылымда төпләнеп, өй һалып, йән тыныслығы һәм үҙем өсөн көс сығанағы таптым. Тағы ла шуныһы, ижад кешеһе булараҡ, был миңә иҫ киткес мөһим тәжрибә булды. Оятыраҡ булһа ла, әйтмәй булмай: алтмыш йәшемә еткәндә, ниһайәт, балалыҡтан сығып, тормошҡа өлкәндәрсә ҡарарлыҡ кимәлгә етелде.\nШулай уҡ минең математик һәм программист улыма ла был ҙур тәжрибә булды. Ошо осорҙа ул башта пекарня төҙөнө, шунан өй һалды, баҡса ултыртты. Хәҙер ҡулынан килмәгән эше юҡ, кәрәк булһа, икмәген дә һала, тәм-томон да бешерә. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тиҙәр бит.\n– Шулай итеп, һеҙ ауыл тормошо менән йәшәй башланығыҙ. Кәртә тулы мал-тыуар, ҡош-ҡорт... Гөрләтеп донъя көтәһегеҙ инде, шулаймы?\n– Мин донъяны көтәмме, әллә донъя мине көтәме, әйтеүе ҡыйын инде. Былтыр йәй бер көндө йоҡлап ҡалғанмын. Һигеҙҙә килеп сыҡһам, ишекте асыу менән өс бесәйҙең ризаһыҙ ҡарашы менән осраштым – иртәнсәк йылы һөт эсеп өйрәнгәндәр. Кетәктә әтәс түҙемһеҙләнеп ҡысҡыра, тауыҡтар ҡытҡылдаша. Артҡы аҙбарҙа ҡаҙҙар сабырһыҙлана, бройлерҙар сыҙамай. Кәзәләр көтөп ялҡҡан, баҡырышалар. Иң мәрәкәһе шул булды: һарайға оялаған ҡарлуғастар ҡайҙандыр тишек табып сыҡҡандар ҙа, кире инә алмағандар. Суҡыштарында ҡарышлауыҡ-селәүсендәрен һәлберәтеп, һарай ишегенең тотҡаһында парлашып мине көтөп ултыралар. Шул тиклем күңелем булып, рәхәтләнеп көлдөм: күпме йән эйәһенә кәрәкмен, донъя мине үҙе көтөп тора. Ысынлап та, ауылда тәбиғәткә яҡын булыу йәшәүҙе тотош ләззәткә әйләндерә. Һәр бер ҡош-ҡорттоң, мал-тыуарҙың үҙенең холҡо, яйы бар, һәр береһенең көйөн көйләмәй булмай. Уларҙы аңһыҙ тип ҡара. Марта менән Майка тигән ике кәзәнең ихтирамын яулап, мөнәсәбәттәрҙе яйға һалыр өсөн генә лә миңә өс йыл ваҡыт кәрәк булды. Бер тапҡыр, аптырап интернетта һорарға мәжбүр булдым: «Кәзәм тыңламай, нишләргә?» «Тимәк, һине лидер тип һанамай», – тип яуап бирәләр. Пекарняла ла ҡыйын мәл ине, ултырып иланым: «Хатта кәзә лә лидерға һанамай икән, был донъяла нисек йәшәргә һуң?» «Нишләтергә? Туҡмап ҡурҡытырғамы?» – тип ныҡышам. «Туҡмағас, уны нисек һаумаҡ булаһың? Тик наҙ менән генә тыңлатып була», – тигән яуап алдым. Тора-бара, ысынлап та, аңланым: наҙһыҙ бер нимә лә булмай икән. Хатта һәр бер үҫемлеккә лә иғтибар кәрәк. Хәҙер йолҡоп ташларға тура килгән ҡый үләне алдында ла «кәрәкмәгән урында үҫкәнһең» тип аҡланам. Сүп үләне тигәнебеҙ ҙә шифа бит. Бары шундай мөнәсәбәт булғанда ғына донъя менән гармонияла йәшәп була икән.\nХәҙер шулар тураһында яҙғы килә. Әле донъяла бөтә нәмә лә саманан артыҡ күп етештерелә, русса әйткәндә – перепроизводство. Аҡса артынан ҡыуып, кешелек, аҡылдан шашҡандай, планетаның ресурстарын тәләфләй. Бер нимәгә лә дефицит юҡ, бер яҡтан был һәйбәт тә кеүек. Беҙ ҡулланабыҙ ҙа ҡулланабыҙ – һаман туя алмайбыҙ һәм бының осо-ахырыһы юҡ. Етештереү менән шөғөлләнгән ваҡытымда магазин кәштәләрендәге пальма майында бешерелгән, химия менән тәмләтелгән арзан ризыҡтарға ҡарап күп уйландым. Бөтә нәмә бар кеүек, әммә беҙгә һаман етмәй, эш нимәлә, ни өсөн әҙәм балаһы барыбер бәхетле түгел? Баҡһаң, һөйөү дефицит икән: донъяны яратыу, тормошто яратыу, илеңде яратыу, кешеләрҙе яратыу етмәй. Китаптарымдың береһенә ҡасандыр эпиграф итеп ҡуйғайным: «Был донъя һөйөүгә сарсаған. Барыһы ла һөйөүгә мохтаж, ләкин уны бик аҙҙар ғына бирә ала», – тип. Минең яҙасаҡ әҫәрҙәрем ана шул һөйөүҙе бирә алһа ине, тигән арманым бар минең хәҙер.\n– Гөлсирә апай, беҙ, ысынлап та, һине һағынабыҙ. Әҫәрҙәреңде йотлоғоп, илап, күңел нескәргәнсе уҡыған мәлдәребеҙ ҡиммәт. Шуға һеҙҙән яңынан-яңы әҫәрҙәр көтөп ҡалабыҙ. Ә журнал уҡыусылары киләһе һандарҙа мотлаҡ хикәйәгеҙҙе уҡып ҡыуаныр, тип өмөтләнәбеҙ!


Наручные Часы Ben Sherman Wb061Wb Мужские. Только Оригинальная Продукция. Москва\nАртикул/модель: Ben Sherman WB061WB


Строительство Прудов и Водоемов в Шатуре, Заказать по Приемлемой Цене под Ключ\nГлавная > Строительство прудов и водоемов в Шатуре\nСтроительство прудов и водоемов в Шатуре\nг. Шатура, ул. Советская, 64.\nг. Шатура, ул. Ленина, 87.\nг. Шатура, ул. Шевченко, 39.\nг. Шатура, ул. Пронягина, 12.\nг. Шатура, ул. Зеленая, 22.\nг. Шатура, ул. Беговая, 45.


Детский центр по гимнастике и акробатике «Крепыш» - ул. Уборевича, 124а (СШ № 46)\nВсе адреса: ул. Уборевича, 124а (СШ № 46) ул. Мазурова, 6 (Гимназия №31) ул. Слободская, 169 (СШ № 161) пр-т Победителей, 109а (БГУФК) ул. Асаналиева, 16 (СШ № 62) ул. Ванеева, 1 (Стадион "Трактор") ул. Н.Н. Александрова, 4А ул. Л.Сапеги 15 (СШ № 26) ул. Калиновского, 111 (РЦОП по легкой атлетике) пр-т Газеты Звязда, 6 (СШ № 165) ул. Петра Глебки, 116 (СШ № 150) ул. Воронянского, 11/2 (Гимназия № 56) ул. Плеханова, 107 (СШ № 134) ул. Богдановича, 68а (Д/С №314) ул. Широкая, 14 (Д/С №71) ул. Калиновского, 55 (Дворец борьбы им. А.Медведя) ул. Седых, 66 (ФОК «Ампласт») ул. Лобанка, 84 (СШ №175) пр-т Пушкина, 12 (СШ №96) ул. Саперов, 5 (ФОК «Атлант») ул. Голубева, 31 (СШ №154) ул. Маяковского, 129 (Минский городской дворец культуры) ул. Илимская, 15 (Д/С №459) ул. Алеся Бачило, 38 (СШ №186) ул. Народная, 51 (СШ №18) ул. Ландера, 120 (СШ №119) ул. Козлова, 17а (СК «Лазурный») ул. Якубовского, 46 (СШ №167) ул. Герасименко, 10 (СШ №162) ул.Хмелевского, 12А (СШ №105) ул. Пуховичская, 21 (СШ №89) ул. Никифорова, 12 ул. Лейтенанта Кижеватова, 70 (Гимназия №35) ∙∙∙\nУчастник Чемпионата Мира по спортивной гимнастике.\nЧлен национальной команды РБ по гимнастике спортивной с 2009 по 2017гг.\nТренер группы: Доронин Александр Александрович\nПонедельник, пятница: 18:00 - 18:40\nТренер группы: Кошелева Александра Дмитриевна\nПонедельник, пятница: 18:45 - 19:25\nПонедельник, пятница: 18:45 - 19:30\nПонедельник, пятница: 18:00 - 18:45\nПонедельник, пятница: 19:30-20:15\nМнение родителей о Крепыш долларе


Красная книга (Детская энциклопедия РОСМЭН) Познавательная литература для детей, красная книга (детская энциклопедия росмэн) купить в интернет-магазине Росмэн, ISBN 978-5-353-07144-0\nРосмэн > Книги > Детские энциклопедии > Окружающий мир > Красная книга (Детская энциклопедия РОСМЭН). Детская энциклопедия РОСМЭН\nКрасная книга (Детская энциклопедия РОСМЭН). Детская энциклопедия РОСМЭН


Сәнәғәт хәүефһеҙлеге эксперттар иғтибары үҙәгендә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nСәнәғәт хәүефһеҙлеге эксперттар иғтибары үҙәгендә\n17:23, 4 марта 2010 Иҡтисад\n17-18 мартта Өфөлә “Шартлау-янғын сығыу ихтималлы һәм химик хәүефле производство объекттарында сәнәғәт именлеге” IV ғилми-ғәмәли конференцияһы үтәсәк. Уны ойоштороусылар араһында – Башҡортостан эксперттар ассоциацияһы, Өфө дәүләт нефть техник университеты, «Салауатнефтеоргсинтез» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Риском» Фәнни-сәнәғәт союзы (Мәскәү ҡалаһы). Ғилми-ғәмәли конференцияға БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы, Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы, БР Фәндәр академияһы һәм башҡа ойошмалар әүҙем ярҙам күрһәтә. Конференция программаһы һәм уға ҡағылышлы бөтә документтар http://www.bashexpert.ru сайтында бирелгән.\nБөгөн был форумды ойоштороусылар «Башинформ» агентлығында матбуғат конференцияһы үткәрҙе. Башҡортостан эксперттар ассоциацияһы генераль директоры, техник фәндәр кандидаты Наил Абдрахманов билдәләүенсә, ғилми-ғәмәли форумға Өфөгә бөтә Рәсәйҙән 140-тан ашыу ҡатнашыусы — ғалимдар, эксперттар, белгес-практиктар киләсәк. Конференция ӨДНТУ-ла үтәсәк, бында махсус күргәҙмә ойоштороласаҡ. Стендтар конференциялар залы фойеһында урынлаштырыласаҡ. Күргәҙмәлә махсус ҡорамалдарҙың ватан һәм сит ил өлгөләре менән танышырға мөмкин буласаҡ.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт янғынға ҡаршы хеҙмәтенең 1-се отряды начальнигы Рәйес Арсланов журналистарға 2009 йылдың майында көскә ингән янғынға ҡаршы хәүефһеҙлек техник регламентының яңы нормаларын ғәмәлгә индереү һөҙөмтәләре тураһында һөйләне.\nБР тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры урынбаҫары Ольга Лаздина, нефтехимия комплексы предприятиелары һәр ваҡыт тәбиғәт ресурстарын иң ҙур файҙаланыусылар булды, тип хәбәр итте. Тимәк, иң ҙур бысратыусылар ҙа. Республика предприятиелары тәбиғәтте һаҡлау сараларына былтыр, донъя финанс көрсөгөнә ҡарамаҫтан, 2,2 миллиард һум аҡса бүлде. Шулай ҙа проблемалар әле етерлек.\nҺәр хәлдә, Өфөлә ике көн буйына барасаҡ “Шартлау-янғын сығыу ихтималлы һәм химик хәүефле производство объекттарында сәнәғәт именлеге” ғилми-ғәмәли конференцияһында ҡатнашыусыларға уртаға һалып һөйләшерлек мәсьәләләр байтаҡ.\nКонференция эшендә ҡатнашырға теләүселәр [email protected] электрон адресына заявка ебәрә ала.\nТеги: реклама хоҡуғында


График отключения ГОРЯЧЕЙ воды в г. Харьков на 2015 год\nГлавная » Список новостей » График отключения ГОРЯЧЕЙ воды в г. Харьков на 2015 год\nКаждый год в Харькове, да и не только в Харькове летом отключают горячую воду. Эти недели отсутствия горячего водоснабжения - одна из главных печалей каждого лета. Существует несколько вариантов существования в эту нелегкую пору:\n1. Можно начать сильнее заботиться о своем здоровье и умываться холодной водой ;).\n2. Можно справляться с отсутствием горячей воды старинным "дедовским" способом - греть воду электрочайником, на крайний случай в больших кастрюлях. Но большим недостатком такого способа является его энергозатратность - придется потратить много сил, времени, электроэнергии или газа.\n3. Но самый эффективный и комфортный способ, который поможет радикально решить проблему - это установка электрического водонагревателя.\nВодонагреватели бывают проточные и накопительные (бойлер). К несомненными достоинствами накопительного водонагревателя являются экономичность и удобство использования. Один раз установив бойлер вы забудете о ежегодном летнем отсутствии горячей воды.\nИнтернет-магазин sivtermo.com.ua предлагает широкий выбор накопительных и проточных водонагревателей.\nНиже представлен график отключения горячей воды по г. Харьков в 2015году.\n"ГРАФИК отключения тепловых сетей КП "Харьковские тепловые сети" для испытаний и ремонта в 2015 году"\nКоммунальное предприятие "Харьковские тепловые сети" ставит в известность жителей города, что в связи с отключением тепловых сетей для профилактического обслуживания и подготовки к отопительному сезону будет прекращена подача горячей воды в сроки, определенные графиком ремонтов:\nпр. Московский, ул. Б. Хмельницкого, ул. Кирова, ул. Ш. Руставели, ул. Никитина, ул. Военная, пр. Московский, пл. Руднева, ул. Плехановская.\nул. Кооперативная, ул. Короленко, пр. Московский, пер. Руставели, Красношкольная набережная, пл. Конституции, пер. Армянский, пл. Р. Люксембург, пер. Плетневский.\nМ/р 8, ул. Новомясницкая, пр. Гагарина, ул. Вернадского, в-д Бутлеровский, пр. Гагарина.\nНетеченская наб, ул. Урицкого, пер. Мясной, пер Ващенковский, ул. Грековская, Красношкольная наб.\nМ/р 841, пр. Гагарина, ул. Азербайджанская, в-д Макеевский, ул. Красного милиционера.\n12.05 - 5.06\nПос. Артёма огр.:ул. Энергетическая, ул. Дизельная, ул. Морозова, ул. Войкова, ул. Черноморская, ул. Ковтуна.\nпр. Московский, ул. Воровского, пер. Электромеханический.\nул. Кирова, ул. Днепровская, ул. Тарасовская, Оренбургская, ул. Державинская, ул. Смольная.\nул. Переездная, пр. Гагарина.\nпр. Гагарина. (от ул. Вишнёвой до Красношкольной набережной)\n13.07 - 3.08\nМ/р 24, 25, 27, 28, 29 огр.:ул. Киргизская, ул. Костычева, ул. Морозова, пр-д Садовый, пр. Г. Сталинграда, ул. П. Слинько, пр. М. Жукова, ул. Ньютона, ул. Танкопия.\nПос. Герцена, ул. Аскольдовская, ул. Монюшко, ул. Костычева, ул. Зерновая, ул. Матросова, ул. Морозоваул. Киргизская, ул. Фонвизина, пр. Г. Сталинграда, ул. Аскольдовская, ул. Ньютона, пер. Вишневый, 50 лет СССР, пер. Забайкальский, ул. Ньютона.\nул. Ольминского, ул. Краснознаменная, ул. Чайковского,ул. Пушкинская, ул. Гиршмана, ул. Иванова, ул. Артема, ул. Петровского, ул. Сумская, ул. Мироносицкая, ул. Чернышевского, ул. Политехническая, спуск Белгородский.\n13.07 - 7.08\nул. Студенческая, ул. Пушкинская, пер. Артема, ул. Лермонтовская, ул. Чайковского, ул. Веснина.\nул. Воробьева, ул. Пушкинская, пр. Московский, в-д Бутовский, пл. Конституции, ул. Мельникова, пер. Короленко, ул. Революции.\nул. Гоголя, пер. Марьяненко, ул. Сумская.\nул. Пушкинская, ул. Потебни, пер. Театральный, ул. Чубаря, ул. Дарвина.\nул. Матюшенко, ул. Шевченко, ул. Челюскинцев.\nмр-н Северный - 2\nмр-н Северный - 3\nмр-н Северный - 4\nмр-н Северный - 5\nМ/р 522 огр.: ул. Блюхера, ул. Г. Труда, ул. Барабашова, ул. Ак. Павлова.\nМ/р 604 огр. Салтовское шоссе, пр. Тракторостроителей, ул.Р.Эйдемана.\nМ/р 614: пр. 50 лет ВЛКСМ, пр. Тракторостроителей, ул. Гв. Широнинцев.\nМ/р 601, 602, 603, 604 огр.:Салтовское шоссе, пр. 50 лет ВЛКСМ, пр. Тракторостроителей, ул. Тимуровцев, ул. Р.Эйдемана, .\nМ/р 656, ул. Дыбенко, Салтовское шоссе, ул. Поперечная, пер. Адыгейский, ул. Высочиненко, ул. Спортивная, ул. И. Камышева, ул. П. Дыбенко.\nМ/р 615, 616, 520, 521, 524 огр.:ул. Гв. Широнинцев, ул. Механизаторская, ул. Тимуровцев, ул. Блюхера, ул. Г. Труда, ул. К. Уборевича, ул. Ак. Павлова, ул. Блюхера, ул. Гв. Широнинцев, ул. Г. Труда.\nМ/р 605, 603, 535А, 606, 607, 531, 533, Стройгородок огр.:пр. Тракторостроителей, ул. Тимуровцев, ул. Блюхера, ул. Г. Труда, ул. К. Уборевича.\nпр. Московский, пл. Фейербаха, ул. Сергиевская, ул. Сомовская, ул. Металлиста\n18.05 - 12.06\nул. 17-го Партсъезда, ул. 3-го Интернационала, пр. Косиора, ул. Соколова, ул. Фр. Крала, пр. Фрунзе, пр. Орджоникидзе, ул. 12 апреля, пер. Северный.\nул. Роганская, ул. Мохначанская, бул. И. Каркача.\nМ/р Горизонт, Роганский ж/м, ул. Роганская, ул. Л. Пастера.\nул. 12 апреля, пр. Косиора, ул. Соколова, ул. Таджикская.\nул. 2-й Пятилетки, ул. 3-го Интернационала, ул. Тухачевского, пр. Косиора, ул. Пожарского.\nМ/р 624, 624А, 625, 626 огр.:ул. Велозаводская, ул. Благодатная, Салтовское шоссе, ул. Краснодарская, ул. Корчагинцев, ул. Солнечная, пр. Тракторостроителей.\nПос. Новозападный, м/р Индустриальный, ул. Рыбалко, ул. Зиньковская, ул. Пожарского, ул. Пархоменко, ул. Филиппова, пр. Косиора, ул. Багратиона, пер. Пятигорский, б-р Б. Хмельницкого.\nПос. Артёма огр.:ул. Дизельная\nул. Клочковская, пр. Ленина, ул. Деревянко, ул. Вавилова, ул. 23 Августа, ул. Бакулина.\nпр. Ленина, ул. О. Яроша, ул. Клочковская, 23 Августа.\nул. Клочковская, ул. Алексеевская, ул. Армейская, б-р Фронтовиков.\nул. Тобольская, ул. 23 августа, ул. Есенина, ул. О. Яроша, ул. Авиационная, пер. Фанинский, ул. Тринклера, ул. Динамовская, ул. Культуры.\nАлексеевка, Студгородок огр.:ул. Клочковская, ул. Монтажная, ул. Ахсарова, ул. Толбухина, пр. Л. Свободы, пр. Победы.\nул. Ленина, ул. Данилевского, пр. Правды, пл. Свободы, пр. Правды, ул. Галана.\nпер.Инженерный, ул. Данилевского, ул. Чичибабина, пр. Ленина, ул. Бакулина, ул. Сумская.\nул. Павловская, ул. Сухумская, ул. Самарская, ул. Коломенская, пр. Ленина, ул. Космическая, ул. Бакулина, пр. Правды, ул. Данилевского, пер. Инженерный.\nул. Ленина, ул. Динамовская, ул. Тринклера, ул. Культуры.\nпл. Р. Люксембург, ул. Сумская, ул. Кв. Основьяненко, пер. Саммеровский, 3е, ул. Университетская, ул. Рымарская, пер. Грабовского, пл. Конституции.\nХолодая гора огр.:ул. Елизарова, ул. Полтавский шлях, ул. Клапцова, ул. Социалистическая.\nСортировка огр.:ул. Котлова, ул. Довгалевского, ул. Серафимовича, ул. Ленинградская, ул. Лозовская, ул. Пограничная\nПос. Залютино, ул. Самодеятельная, ул. Счастливая.\nБурсацкий спуск, ул. Чеботарская, ул. Малиновская, р. Лопань, ул. Полтавский шлях.\nХолодная гора огр.:ул. Клапцова, Комсомольское шоссе, ул. Полтавский шлях, пер. Болгарский, ул. Минайленко, пр. Постышева, ул. Цюрупы .\nКП "Харьковские тепловые сети" приносит свои извинения за предоставленные неудобства, в связи с ремонтными работами на тепловых сетях.\nИсточник: Официальный сайт Коммунального предприятия «Харьковские тепловые сети»


Иҫке Башап — Башҡорт Википедияһы\n56°48′37″ с. ш. 55°39′51″ в. д.HGЯO\n(Иҫке Ашап битенән йүнәлтелде)\n57 204 000 026\n57 604 403 111\nИҫке Башап (Күперле Башап, Ашап; рус. Старый Ашап) — Пермь крайының Барҙы районындағы башҡорт ауылы, Төнгүк ауыл биләмәһенә керә. Почта индексы — 618161, ОКАТО коды — 57204804003.\nАуыл район үҙәге Барҙы ауылынан яҡынса 14 км көньяҡтараҡ урынлашҡан.\n2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 46 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 20 ир һәм 26 ҡатын.\n2005 йылда ауылда 66 кеше йәшәгән.\nРевизия мәғлүмәттәре буйынса 1816 йылда ауылдың 11 йортонда 80 кеше йәшәгән. 1834 йылда үткән VIII ревизия ауылдың 18 йортонда 59 ир-ат һәм 64 ҡатын-ҡыҙ йәшәүе тураһында мәғлүмәт теркәгән. Ауылда барлыҡ йәшәүселәрҙә милләттәре буйынса башҡорт булғандар.\nТарихи сығанаҡтарҙа шулай уҡ ауылда йәшәүселәрҙең хужалығы тураһында ла мәғлүмәт һаҡланған. 1842 йылда ауылдың 116 аҫабаһы бөтәһе 344 бот икмәк сәскән, 18 йорттоң мөлкәтендә 15 ат, 80 һыйыр, 129 һарыҡ, 20 кәзә, 3 умарта һәм 1 солоҡ иҫәпләнгән. Ул ваҡытта ауылда тирмән дә булған. Шулай уҡ тарихи сығанаҡтарҙа 1861 йылда ауыл мәсет эргәһендә мосолман мәктәбе эшләүе тураһында ла мәғлүмәт һаҡланған.\nБашкиры д. Староашапово по VIII ревизии 1834 г.\nНигматулла Тойгильдин 67 лет, сыновья Кисматулла 24 (сын Гифатулла 3, Хадулла 1 месяц), Набиулла 19, Габидулла 21, Асадулла 13, Зекрия 4, Шаувалей 1 год.\nРафик Тойгильдин 48 лет, умер в 1822 г., брат Валиулла 48 (сыновья Ахмедьян 21, Сахритулла 11, Сибагатулла 6 лет).\nТойгильда Куштанов 79 лет, умер в 1827 г., сыновья Калимулла 23 (сын Зариф 1 год), Насибулла 16 лет.\nРахматулла Тойгильдин 37 лет, умер в 1827 г., сыновья Афлятун 29, Зелялитдин 15, Сиразитдин 12, Багаутдин 7 лет.\nФарвазитдин Рахматуллин 33 лет, сыновья Гилязитдин 15, Харафитдин 10, Зягафар 5 лет.\nСахабитдин Рахматуллин 33 лет, сын Мухаметсадык 1 год.\nХасыбаннас Рахматуллин 23 лет, сын Хайринас 4, переведен в 7-ю юрту.\nФайзулла Чурашев 70, сыновья Зайнулла 1 год, умер, Хасыбулла 9 лет.\nГалиулла Файзуллин 40 лет.\nФазулла Галин 26 лет.\nКутлукадам Акбулатов 69 лет, умер, сын Хисамитдин 63 (сыновья Гифатулла 8, отдан в рекруты, Гималитдин 23, Фахритдин 21, Михтахитдин 15 лет).\nГайнулла Хисамитдинов 38 лет, сыновья Галимулла 12, Низамитдин 10, Гизатулла 5, Хасвабитдин 2 лет.\nРахмат Шарипов 44, сыновья Ахтам 21, Агзам 1 год, умер в 1814 г., Шайхутдин 12 лет.\nРахмангул Шарипов 38 лет, сын Гиляутдин 6 лет.\nИгатисам Хузяков 20 лет.\nКалимулла Мукамаев 34 лет, причислен из д. Канюково 2-й юрты в 1828 г., сын Валиахмат 6 месяцев.\nЗубаир Баширов 47 лет, сыновья Ашрафитдин 19, Гибадулла 12, Мухаметсадык 8, Мухаметзян 5 лет.\nГабдулвахит Шарипов 44 лет, умер в 1821 г., сыновья Зайнагабдин 28 (сыновья Гайнитдин 5, Нафугутдин 1), Гайдулла 12 лет.\nВсего в д. Староашапово мужского пола 59, женского — 64 души.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Башап&oldid=590014 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:30 29 март 2016 үҙгәртелгән.